Skip to main content

Full text of "Sacrorum conciliorum nova et amplissima collectio (Mansi 33)"

See other formats 


SACRORUM 

CONCILIORUM 

NOVA 
ET  AMPLISSIMA  COLLECTIO. 

TOMUS   TRIGESIMUS   TERTIUS. 

Ab  anno  MDXLV  ad  annum  MDLXV. 


SUMPTI  SUNT  TEXTUS  SEQUENTES  EX  TOMO  VIG3SIMO 
CONCILIORUM  EDITIONIS  A  COLETI  CURAT^E. 

REPRODUCTION 

EN  FAC-SIMILE 

TIREE  A  250  EXEMPLAIRES  SEULEMENT 
PAB  LES  PROCEDES  ANASTATIQUE8 

DE 

CARL  REINECKE  NACHR 

A   BERLIN 
POUR 

H.  WELTER,   j^diteur 

Rue  Beknard-Palissy,  no  4,  PARIS 
et  a  LEIPZIG,  Salomonstrasse,   16 

1901 


SACRORUM 

CONCILIORUM 

NOVA  ET  AMPLISSIMA  COLLECTIO 

CUJUS 

JOANNES  DOMINICTTS  MANSI 

ET  POST  IPSIUS  MORTEM  FLORENTINUS  ET  VENETIANUS  EDITORES 

AB  ANNO  1758  AD  ANNUM  1798,  PRIORES  TRIGINTA  UNUM  TOMOS  EDIDERUNT 
NUNC  AUTEM  CONTINUATA  ET,  DEO  FAVENTE,  ABSOLUTA. 


TOMUS  TRIGESIMUS  TERTIUS. 
Ab  anno  MDXLV.  ad  annum  MDLXV. 


V/; 


4;^  A'- v  ../■■"'  ■'■■£ ;<::  'i  ■:  .'•$  :?,.'::;". 


PARISIIS 

MDCCCCII 


EXPENSIS  HUBERTI  WELTER,  fflBBttyPOETE: 


t>ff!W^' '*' J "  "' '"  *";''   1  i.."W|M 

ScHooI  o?  Divlnity  mmm 
&t  JCouIs,  Missourl  63108 


SYLLAB  U  S 

EORUM  QUJE  TOMO  XXXIII.  CONCILIORUM 

CONTINENTUR. 


Qu<b  ajlerifco  *  notata  funt,  non  erant  in  prioribus  aliis  editionibus:  quibus  vero  hcec  nota  f  impreffa  efl,  eorum 
incertus  efi  amms;  quibus  signum  o  pr&pofitum,  ea  huic  editioni  acceffere. 


Anno 
Christi 

1545. 


1545- 
1546. 


1547- 


1547- 


I 

1 

8 

ibid. 
ibid. 
ibid. 


*7 
18 

18 
ibid. 
19 
19 
20 

20 
21 

22 

li- 


Trtdentinum  conciliuh  (ECUMENICUM. 

p.  I 

Synopfis  concilii  Tridentini. 
Bulla  indi£tionis  concilii. 

L   Seffio. 

Decretum  de  inchoanda  fynodo. 

Indiclio  futurse  feffionis. 

Nomina  praefentium. 

Admonitio  iegatorum  apoftolicorum  ad  patres 

concilii.  9 

Ad  Tridentinum  concilium  cecumenicum  ad- 

ditio.  —  Mansi  t.  XXXV,  col.  347-430. 

II.  Seffio.  16 

Nomina  prasfentium.  ibid* 

Decretum   de   modo  vivendi,   &  aliis  in  con- 

cilio  fervandis. 
Indiclio  tertise  feffionis. 

III.  Seffio. 

Nomina  praefentium. 
Decretum  de  fymbolo  fideL 
Symbolum  fidei. 
Indictio  futurse  feffionis. 

IV.  Seffio. 

Nomina  prsefentium. 

Decretum  de  canonicis  fcripturis. 

Decretum    de    editione    &    ufu    facrorum 

brorum. 
Indi6iio  futurse  feffionis, 

V.  Seffio. 

Indiflio  futurse  feffionis. 
Nomina  praefentium. 
Decretum  de  peccato  originali. 
Decretum  de  reformatione. 

VI  Seffio. 

Decretum  de  juftificatione. 
De  juftificatione  canones  XXXIII. 
Decretum  de  reformatione, 
Indi6tio  futurae  feffionis. 
Nomina  prsefentium. 

VII.  Seffio. 

Nomina  praefentiurn. 

Decreti  de  facramentis  prooemiunx 

Canones  xni.  de  facramentis. 

Canones  xiv.  de  baptifmo. 

Canones  111.   de  Confirmatione. 

Decretum  de  reformatione. 

Indiaio  futurae  feffionis. 

Bulla  facultatis  transferendi  concilii. 

VIII.  Seffio. 

Decretum  de  concilii  transiatione  Bononiam. 

ibid. 
Nomina  praefentium.  61 

IX.  Seffio.  63 

Concil  GeneraL  Tom.  XXXHI. 


24 

24 

ibid. 
ibid. 

27 
29 

32 

ibid* 

40 

44 

46 

tbid^ 

48 
49 

Si 

52 

53 

.  55 
ibid. 

J8 

59 

60 


Anno 
Christi 

*547- 


1551. 


1552. 


iS^o. 


1562, 


Decretum  de  prorogatione  feffionis,  63 

Nomina  praefentium.  64 

X.  Seffio.  65 

Decretum  de  prorogatione  feffionis.      '     ibid. 
Nomina  praefentium.  ibid. 

XI.  Seffionis    in    eadem  urbe   decreta  proro- 
gatio.  66 

Nomina  prsefentium.  69 

Bulla    resumptionis     concilii    Tridentini    per 

Julium  III  69 

Ejufdem    mandatum    de    redu6lione    concilii 

ad  urbem  Tridentinam.  71 

Mandatum  Caroli  V.  imperatoris.  72 

Oratio    oratoris    Imperatoris    poft    praefenta- 

tionem  fui  mandati.  73 

Refponfum  fynodi.  74 

XI.  Seffio.  74 

Decretum  de  refumendo  concilio.  75 

Indiclio  futurae  feffionis.  ibid. 

Exhortatio,  prsefidum  nomine  recitata.      ibid. 

XII.  Seffio.*  79 
Decretum  de  prorogatione  feffionis.          ibid. 

XIII.  Seffio.  80 

Decretum  de  euchariftiae  facramento.        ibid. 
De  eodem  facramento  canones  XI.  84 

Decretum  de  reformatione.  86 

Decretum   prorogationis    definitionis    quatuor 
articulorum    de    facramento   euchariftise,    & 

88 

89 
90 

91 


97 

99 

102 

ibid. 


falvi  condu6tus  Proteftantibus  dandi. 
Salvus  condu6ius  datus  Proteftantibus. 
Nomina  prsefentium. 

XIV.  Seffio. 

DocTxina  de  pcenitentise  facramento, 
De  facramento  extremse  unclionis. 
De  pcenitentiae  facramento  canones  XV. 
De  extrema  un6tione  canones  IV. 
Decretum  de  reformatione. 

XV.  Seffio.  107 
Decreta  prorogatio.  ibid. 
Proteftatio    fynodi,    antea    quam   Proteftantes 

audirentur.  108 

Salvus  conduclus  datus  Proteftantibus.      ibid. 

XVI.  Seffio.  11 1 

Decretum  fufpenfionis  conciiii  ob  bella.  ibid. 

Bulla    ceiebrationis    concilii    Tridentini,  pe 

Pium  IV.  112 

Breve  Pii  IV,  fuper  ordine    fedendi   in  con- 

cilio.  115 

Declaratio  legatorum  fuper  illo  decreto.  116 

XVH.  Seffio.  ibid. 

Decretum  de  celebrando  conciiio.  ibid. 

Indi6Ho  futurae  feffionis.  117 

Propofitio    de    rebus    fequenti    feffione  agi~ 

tandis.  ibid. 


SYLLAB  U  S 


Anno 
Christi 

1562. 


1562. 


1563. 


XVIII.  Seffio, 


ibib. 


Decretum   de   iibrorum    dele6tu,    &  omnibus 
ad  concilium  fide  pubiica  invitandis.     ibid. 
Indi£tio  futurae  feffionis.  118 

Salvus  condu6tus  conceffus  Germanis.  ibid. 
Ejufdem  extenfio  ad  alias  nationes,  120 

XIX.  Seffio,   in  qua  decreta  prorogatio. 

121 

XX.  Seffio,  in  qua  iterum  decreta  pro- 
rogatio.  ibid. 

XXI  Seffia  ibid. 

Do£lrina  de  communione  fub  utraque  fpecie, 
&  parvulorum.  ibid. 

Canones  rv\  de  eodem  argumento.  123 

Decretum  de  reformatione.  124 

Indiftio  futurae  feffionis.  128 

XXIL  Seffio.  128 

DocTxina  de  facrificio  Miffae.  ibid. 

Canones  ix.  de  facrificio  Miffae.  131 
Decretum  de  obfervandis  &  evitandis  in  cele- 

bratione  Miffae.  132 

Decretum  de  reformatione.  133 

Decreta  fuper  petitiooe  conceffionis  calicis. 

Indiclio  futurae  feffionis.  ibid* 

XXIII.  Seffio.  .  138 
Doclxina  de  facramento  Ordinis.  ibid. 
De  eodem  canones  vni.  139 
Decretum  de  reformatione.  140 
Indiftio  futurae  feffionis.  149 

XXIV.  Seffio.  149 
Do6farina  de  facramento  matrimonii.  ibid. 
De  eodem  canones  xn.  iS° 
Decretum  de  reformatione  matrimonil  152 
Decretum  de  reformatione.  156 
Indi&io  futurae  feffionis.  170 

XXV.  Seffio,  170 
Decretum  de  purgatorio.  ibid. 
De  invocatione,  veneratione,  reliquiis  fanfto- 

rum,  &  facris  imaginibus.  171 

Reformatio  de  regularibus  &  monialibus.  172 

Decretum  de  reformatione.  181 

Decretum   de    continuanda    feffione   in    diem 

fequentem.  193 

Continuata  feffione,   decretum  editum  de  in- 

dulgentiis,  de  deleftu  ciborum,  jejuniis,  & 

diebus  feftis,  de  indice  librorum,  catechifmo, 

breviario   &  miffali,   de  loco  oratorum,   de 

recipiendis  &  obfervandis   decretis  concilii, 

de    iis    recitandis ,    quse    fub    Paulo   III.    & 

Julio  III.   pontificibus  ftatuta  funt,   de  fine 

concilii,  &  confirmatione  petenda  a  fummo 

pontifice.  ibid  &  feq. 

Acclamationes  patrum  in  fine  concilil       196 

Hucufque  feffiones. 

Nomina,   patriae,  &  dignitates  eorum,   qui  ad 

Tridentinam  fynodum  convenerunt         197 
Confirmatio  concilii.  215 

Bulla  Pii  papse  IV.   fuper   confirmatione  con- 

cilii.  ibid. 

Bulla    ejufdem    fuper    declaratione    temporis 

ad  obfervanda  decreta  concilii  Tridentini. 

219 
*Bulla   ejufdem    fuper   forma  juramenti  pro- 

feffionis  fidei.  220 

*  Motus    proprius    ejufdem,    per  quem  depu- 

tantur  o8ca  cardinales,  qui  faciant  obfervari 
reformationes  editas.  222 

*  Bulla    ejufdem    revocatoria    quorumcumque 

privilegiorum,  &  exemptionum,  quae  decretis 
conciiii  Tridentini  adverfantur.  224 


ANNO 
Christi 

1563. 


*54$. 


IS45- 


*547- 


1550. 
iSSi- 


1552. 


1562. 


*  Ejufdem    bulla    de    indice    iibrorum   prohi- 

bitorum.  226 

*Regulae    decem    de    libris    prohibitis,    cum 

praefatione  Francifci  Forerii.  228 

*  Coneilii    Tridentini  rk  tqo^ixcc,   ex   editione 

Lovanienfi  anni 

MDLXYIT. 

Index  chronologicus  litterarum,  orationum, 
fimiliumque  a6lorum;  quae  continet  editio 
Lovanienfis.  237 

Pars  L  Paulo  LfL  pontifice. 

*  Admonitio    atque    hortatio   iegatorum   fedis 

apoftolicse,  ad  patres  in  concilio  Tridentino. 

#  249 

*  Concio    Dominici    Soto ,    prima    Dominica 

Adventus,  de  extremo  judicio.  256 

*Oratio   Corneiii  Muffi,   tertia  Dominica  Ad- 

ventus,  266 

*Oratio   Antonii  Marinarii,    quarta  Dominica 

Adventus,  275 

*Oratio  Ambroiii  Catharini  Politi.  287 

*  Oratio  Didaci  a  Mendocia,  oratoris  Csefarei. 

287 

*  Oratio  Francifci  a  Toleto,  oratoris  Caefarei.  289 
*Refponfio  fynodi.  290 

*  Joannis    tertii    Lufitanise     regis    litterse    ad 

Paulum  III.  291 

*Oratio  Petri  Danefii,   Francorum  regis   ora- 

toris.  293 

*Oratio  Dominica  prima  Quadragefimse,   per 

Georgium  de  fanfto  Jacobo.  300 

*Oratio  Antonii  Marinarii,    Dominica    quarta 

in  Quadragefirna.  3°9 

Pars  LL 

Orationes  habitce  in  concilio,  Julia  LLL  ponti- 
fice,  cujus  prmmiititur  vita  ex  appendice  ad 
Platinam.  3*7 

*Bulla  continuandum  concilium  Tridentinum 
indicens.  3*9 

*  Oratio  Petri  Fragi  in  Afcenfione  Dom.  320 
*Salvatoris  Salapufii  oratio,  Dominica  coense 

nuptiarum*  333 

*De  Chriftiana  profeffione  oratio,    tertia  Ad~ 

ventus  Dominica,  per  Leonardum  Aretinum. 

349 

*Mariani     Rocha     oratio ,     Dominica     tertia 

Quadragefimse.  355 

*  Oratio  Pauli  Paffote.  3^2 

*  Oratio   de   circumcifione  Domini  habita  per 

Everhardum  Billicum.  3^4 

*Oratio  Francifci  Herediae,    iri    die    omnium 

fan&orum.  3^3 

*Sententia     Joannis     Haffelani,     fuper*    faflo 

Neflarii,  eirca  fublationem  confeffionis,  397 

Parte  IIL 

Chrifiianorum  principtmi  ad  facrum  coneilium 
litterm  cV  mandata,  legatonmique  orationes, 
una  cum  fynodi  refponfionihus  ?  Pio  LV* 
pontifice  maximo.  409.  &  feq. 

*  Mandatum  Ferdinandi  imperatoris  elecU  Hid. 
*Mandatum  alterum  ejufdem,  41° 
^Litterse  ejufdem.  412 
^Oratio  Georgii  Drafcovitii,  Ferdinandi   im- 

peratoris   ele£H3   pro   regno  Hungariae  ora- 

toris.  413 

^Refponfio  fynodi  4*5 

*CQ.mparitio   fecunda  P^erdinandi  imperatoris 

elefti.  4^ 

*Refponfio  fynodi.  ibid.  417 


TOMI    TRIGESIMI  TERTII. 


Anno 
Christi 

1562. 


1563. 


*Comparitio    oratoris    Sebaftiani    Portugalliae 
regis,  qua  continentur  quatuor. 

1.  Ejus  litterse  ad  concilium.  417 

2.  Mandatum  ejufdem.  4l& 

3.  Oratio  ejufdem  nomine.  419 

4.  Refponfum  fynodi.  422 

*  Comparitio     oratoris     Phiiippi    Hifpaniarum 

regis,  qua  continentur 

1.  Mandatum  Philippi.  423 

2.  Galeatii  Brugorae  oratio,  nomine  Davali, 
marchionis  Pifcariae,  regis  catholici  ora- 
toris.  424 

3.  Refponfum  fynodi.  42^ 
*Comparitio    oratoris   Cofmi   ducis   Florentiae 

&  Senarum,  qua  continentur 

1.  Litterse  ducis  Florentiae.  427 

2.  Mandatum  ejufdem.  42^ 

3.  Oratio  Joannis  Strozzii,  oratoris  Cofmi 
Medicis,  ducis  Florentise.  429 

4.  Refponfum  fynodi.  431 

*  Comparitio  oratorum  reipublicae  Venetae,  qua 

continentur 

1.  Litterse  reipublicse  Venetae.  433 

2.  Mandatum  reip.  .  ibid. 

3.  Refponfum  fynodi.  434 

*  Comparitio  comitis  a  Luna,  oratoris  Philippi 

regis  catholici,  qua  continentur 

1.  Proteftatio  comitis  de  Luna;  fuper  prse- 
cedentia,  quam  fibi  deberi  proximam 
oratoribus  regis  Romanorum  adferit.  436 

2.  Refponfum  oratorum  Chriftianiffimi  regis. 

437 

3.  Mandatum  Philippi  regis  catholici.    ibid. 

4.  Petri  Fontidonii  oratio,  nomine  comitis 
Lunenfis,  regis  catholici  oratoris.         439 

5.  Refponfum  fynodi.  44-8 
*Comparitio   oratorum    Caroli  IX.  regis  Chri 

ftianiffimi. 

1.  Litterse  Caroli  regis. 

2.  Oratio    Guidonis    Fabri    oratoris 
regis  Chriftianiffimi. 

3.  Refponfum  fynodi. 
*Litterae  Caroli  Chriftianiffimi  regis. 
*Oratio  Caroli  cardinalis  Lotharingici. 

*  Oratio  Arnaldi  Ferrerii,  oratoris  Caroli  regis 

Chriftianiffuni.  46 1 

*Refponfum  fynodi,  463 

*  Comparitio  oratorum  feptem  cantonum  Hel- 

vetiorum  catholicorum,   &  cleri  eorumdem. 

465 

1.  Litterae  feptem  cantonum.  ibidt 

2.  Mandatum  eorumdem.  ibid. 

3.  Mandatum  prselatorum,  &  cleri  eo- 
rumdem.  467 

4.  Oratio  Adamantii,  (Diamantis)  nomine 
oratoris  feptem  cantonum.  469 

5.  Refponfum  fynodi.  47  * 

*  Comparitio  oratoris  Sigifmundi  regis  Poloniae. 

472 

1.  Litterae  regis  Polonise.  ibid. 

2.  Oratio  Valentini  epifcopi  Praemiflienfis, 
oratoris  regis  Poloniae.  473 

3.  Refpofum  fynodi.  475 
*Comparitio    oratorif  Emmanuelis    Philiberti, 

ducis  Sabaudise.  476 

1.  Ducis  litterae.  ibid. 

2.  Mandatum  ejufdem.  477 

3.  Oratio  epifcopi  Auguftenfis ,  oratoris 
ducis  Sabaudise.  478 

4.  Refponfum  fynodi.  481 
*Litterae  Chriftianiffimi  regis  Caroli.  482 
*Oratio  Arnaldi  Ferrerii,   oratoris  Chriftianif- 

fimi  regis.  484 

*Refponfum  fynodi.  486 

*Litterae  Cofmi  Medicis,  Florentiae  &  Senarum 
ducis. 


Anno 
Christi 

1563- 


449 

CarolL 

450 

455 
457 
458 


^Mandatum  ejufdem. 


487 
488 


1561. 


1562. 


1562. 


*Oratio  Martini  Royas,  Portaleubei,  magn 
Magiftri,  ac  totius  ordinis  Hierofolymitani, 
oratoris.  4^9 

*Refponfum  fynodi.  492 

Pars  IV 

Doclorum  virorum  orationes  habitw  ad  paires 
Tridentinos,  Pio  IV.  pontifice.  493 

*Camilli  Campegii   oratio   de  mundi  fallaciis, 

Dominica  prima  Adventus.  tbtd. 

*Oratio  Maximiani  Benjami,  Dominica  fecunda 

Adventus.  497 

*Oratio  Eugenii  Pifaurenfis,  Dominica  tertia 

Adventus.  5°2 

*Joannis    Francifci   Lombardi    oratio,    die  S. 

Stephani  protomartyris.  5°6 

*Pauli  Guidelli  oratio.  5*3 

*  Litterse    Marci    Antonii ,    cardinalis    Amulii, 

fuper  profeffione  fidei  patriarchae  Affyriorum 

Orientalium.  5  2 1 

*Profeffio  fidei  Abd-Ifu,  patriarchae  Affyriorum. 

523 
*Oratio  de  ecclefiae  authoritate,   &  imitandis 

apoftolis,  per  Gafparum  a  Foffo.  525 

*Oratio   die   fanfti  Gregorii,   per  Auguftinum 

Lufcos  habita.  533 

*  Oratio    Theodori    Mafii ,    quarta    Dominica 

Quadragefimae.  53$ 

*Oratio    Francifci  Zamorenfis,    Dominica  fe- 

cunda  Quadragefimae.  54-6 

*Oratio,  Dominica  tertia  Quadragefimae,   per 

Angelum  Ferrum.  55° 

*  Quod  non  fit  laicis  calix  permittendus,  oratio 

Gafpari  Cardilli  Villalpandei.  555 

*Oratio  Joannis  Fonfecse,  feria  fexta  in  Pa- 

rafceve.  5^5 

*Andrese  Duditii  Sbardellati,  Hungarici   ora- 

toris,  ad  conciiium  oratio.  574 

*Refponium  concilii.  579 

*Concio  Didaci  de  Payva  d'Andrade,  Domi- 

nica  fecunda  poft  Pafcha.  5^° 

*Thadsei  Perufmi  concio,  feflo  Afcenfionis. 

589 
*Sermo  Petri  Favonni,  die  Pentecoftes.  596 
*Oratio  Andrese  Duditii  Sbardellati.  602 

*Difputatio    de    communione    fub    una    panis 

fpecie,  per  Ludovicum  Joannem  Villetanum. 

611 

*Concio  Petri    Foritidonii,    Dominica    fanclif- 
fimae  Trinitatis.  646 

*  Henrici  de  fanclo  Hieronymo,  oratio,  Domi- 

nica  prima  Quadragefimae.  662 

*De    primatu  Petri    oratio,    die   SS.  Petri   & 

Pauli,    per    Gafparum    Cardillum  Villalpan- 

deum.  667 

*Sermo,    Dominica    quarta    poft  Pentecoften, 

authore  Petro  Morcato.  674 

*Concio  Petri  Fontidonii,  die  B.  Hieronymi. 

684 
*Oratio  Francifci  Orantii,   die  fanclorum  om- 

nium.  701 

*Concio  Francifci  Vicedomini,   Dominica  vi- 

gelima  quarta  poft  Pentecoften.  718 

*Oratio    Seraphini    Caballi,    Dominica   prima 

Adventus.  73° 

*Oratio  Bartholomaei  Baphii,  fecunda  Domi- 

nica  Adventus.  73$ 

*Concio  Joannis  Baptiftse  Burgos,  Dominica 

tertia  Adventus.  74^ 

*  Gafparis  (feu  potius  Csefaris)  Ferrantii  oratio 

in  fefto  divi  Joannis  apoftoli  &  evangeliftse. 

753 


SYLLA  B  U  S 


Anno 
Christi 

1563. 


1563- 


*545- 
1546. 


*De  Chrifto  puero  circumcifo  concio  habita 
Kalendis  Januarii,  a  Roberto  Furniero.  761 

*De  nomine  JESU  oratio  Gafpari  Cardiili 
Villalpandei.  768 

*  Francifci  Belcarii  Peguiiionis  oratio  de  vi£to- 

ria,  qua  Carolus  IX.  Galliarum  rex,  rebelles 
caufam  religionis  praetexentes  ingenti  clade 
fuperavit.  jj% 

*  Cofmi   Palmse    Fonteii    oratio  ,    feria  quarta 

cinerum.  790 

*Adeodati  Senenfis  oratio,  die  cinerum.    800 

*  Concio  Joannis  a  Ludegna,  prima  Dominica 

Quadragefimae.  810 

*Joannis    de    Ludegna    difputatio    theologica 

de  caelibatu  facerdotum.  818 

*In  laudem  S.  Thomae  Aquinatis,   oratio  Jo- 

annis  Gallio.  835 

*  Oratio  Alfonfi  Contreras,  Dominica  fecunda 

Quadragefimae.  847 

*  Antonii     Monchiaceni     Democharis     fermo, 

feria  fexta  in  Parafceve.  856 

*Verba  prolata  a  Joanne   cardinale  Morono, 

primo  praefidente  &  legato  concilii,  in  ejus 

prima  comparitione.  874 

*  Concio    Chriftophori    San6lotifii ,    Dominica 

tertia  Quadragefimae.  875 

*  Oratio,  quarta  Dominica  Quadragefimae,  per 

Lucretium  Tirabofcum.  888 

*De  myfterio  fanctiffimae  Trinitatis  concio 
Michaelis  Oronfufpei ,  habita  Dominica 
fancliffimae  Trinitatis.  894 

*Concio  de  Divino  fpiritu  ecclefiae,  &  cecu- 
menici  concilii,  authore  Lud.  Joanne  Ville- 
tano.  899 

*Sententia  Guillelmi  de  Prato,  epifcopi  Cla- 
romontenfis,  de  refidentia  praelatorum.  909 

*  Brachii  Martelli,  epifcopi  Fefularum,  fententia, 

qua  declarat,  regulares,  fme  licentia  epifco* 
porum,  nec  in  monafteriis,  nec  extra  mo- 
nafteria  debere  fungi  officio  praedicandi. 

912 

*  Ejufdem  fententia  de  refidentia  epifcoporum. 

918 

*Oratio    funebris   de   laudibus  Joannis   cardi- 

nalis  Medicis,  per  Petrum  Vi6lorium.     920 

*  Oratio   in   funere  Hieronymi  cardinalis  Seri- 

pandi,  per  ^Egidium  Marchefinium,  926 
*Oratio   habita  in  feffione  o6tava,   per  Fran- 

cifcum  Ricardotum,   epifcopum  Atrebaten- 

fem.  930 

*Oratio   habita  in  feffione  ultima,    ab  Hiero- 

nymo  Ragazzono.  935 

Pars   V. 

*  Reginaldi  Poli    cardinalis    de    concilio    liber 

unus,    cum  praefatione  Pauli  Manutii,   Aldi 

filii.  o  94i 

*Ejufdem  Reginaldi   de   baptifmo  Conftantini 

Magni  imperatoris  traclatus.  1003 

*Ex  ejufdem  decretis,  anno  MDLVI.  de  re- 
formatione  Angliae  liber  unus.  1009 

*Petri  Fontidonii,  pro  concilio  Tridentino, 
adverfus  Joannem  Fabricium  Montanum,  ad 
Germanos  oratio.  1034 


*  Appendix* 

Ea  continens  quce  in  editione  Lovanienji  non 

extant 

*Pauli  papae  III.  bulla,  qua  indicit  fupplica- 
tiones  pro  celebratione  concilii.  1103 

*Ejufdem  epiftoia  ad  epifcopos  &  abbates 
aliquot  Helvetiae.  1105 


A  nXo 

Chkisti 

1546. 


1549. 
1550. 

1551. 

1552. 
1554- 

i555- 

iSSS* 
I5S5- 
1556. 

1556. 

i557* 
I5S9- 

1559- 

1564. 


*Ejufdem  epiftola  ad  Helvetios.  1106 

*Concio  Bartholomaei  Carranzae   de  Miranda, 

prima  Dominica  Quadragefimae.  1108 

*Alfonfi    Salmeronis    oratio,    die    S.    Joannis 

evangeliftae.  11 17 

*Joan.  Baptiftae  Campegii  oratio  de  religione 

tuenda.  11 27 

*Ludovici   Majorani    oratio    miffa    ad   patres 

concilii.  **33 

*  Indi6Honis   concilii   Tridentini   apologia,   ad- 

verfus      Joannem      Fabricium      Montanum, 

authore  Gafparo  Cardillo  Villalpandeo. 

1152 
*Antonii  Pagani,    pro    ecclefiae  reformatione, 

oratio.  12 16 

*Jacobi  Ferraufii  oratio  in  fefto  Affumptionis 

B.  Virginis.  1236 

Alia   monumenta    quamplurima,    quce   ad  hoc 

r  concilium   attinent,   videre  pojpunt  in   colle- 

clione  Puteanorum  fratrum,  quce  in  omnium 

manibus  eft. 
Concilium  provinciale   cleri  Scotiani  habitum 

Edinburgi.  —  Mansi  t.  XXXV.  col.  429 
JULII  YKYM  III.  VITA.  1245 

Qum  illius  tempore  in  Tridentino  concilio  gejia 

funt,  vide  Jupra  a  pag,  69  &  fequent*  ad 

112.  Item  pag.  317  &  feq. 

Concilium  provinciale  cleri  Scotiani  habitum 
Edinburgi.  —  Mansi  t  XXXV.  col.  452 

*Narbonenfe  concilium.  1247 

1.  *  Praefatio.  1249 

2.  *Canones  LXVI.  1250  &  feq. 
Concilium    provinciale    praelatorum    et    cleri 

ScotiaeLythquoi  habitum.  —  Mansi  t.  XXXV. 

col.  459 
Cardinalis  Poli  litterse   difpenfatoriae   cum  iis, 

qui  bona  ecciefiae  poffident,   et  ilhcita  raa- 

trimonia  contraxerunt.  —  Mansi  t.  XXXV. 

col.  460 
Cardinalis  Poli  monitio  ad  fynodum  Legatinam 

celebrandam    apud  Weftmonaft.    —   Mansi 

t  XXXV.  coL  464 
MARCELLI  PAP^E  II.  VITA.  1281 

PAULI  PAP.E  IV.  VITA.  1283 

*  Reformatio    Anglice ,    ex    decretis   Reginaldi 

Poli  cardinalis,  fedis  apoftolicm  legati.  Ha- 

betur  fupra  a  pag.  1009 
Lowitienfe    in  Polonia   concilium   provinciale. 

—  Mansi  t.  XXXV.  coL  505 
Convocatio     praelatorum    et    cieri    provinciae 

Cantuarienfis.  —  Mansi  t.  XXXV.  col.  475 

oViennenfe  concilium.  1285 

PII  PAP^  IV.  VITA.  1287 

Quce    ad  concilium    Tridentinum  fpeclant   eo 

pontifice  Jlatuta,  vide  fupra  a  pag.  112.  ad 

196.  tum  a  pag.  409.  ferme  ufque  ad  finem. 

Concilium  provinciale  cleri  Scoticani  habitum 

,Edinburgi.  —  Mansi  t.  XXXV.  col.  525 

*Remenfe  conciliurn,  1289 

1.  *Statuta  xix.  1290 

2.  *  A6la  concilii  divifa  in  congregationes 
XIX.  1299 

3.  *Nomina  eorum  qui  vel  interfuerunt,  vel 
miferunt  procuratorem.  1351 

4.  *Decreta  duo  a  fynodo  probata,  fed  non 
publicata;  1.  de  matrimoniis;  2.  de  rapto- 
ribus.  1354 

5.  *Commiffio  convocatoria  concilii,  ad  epi- 
fcopum  Morinenfem,  .  1 362 

6.  *  Litterae  epifcopi  Tornacenfis  fe  excufantis. 

1363 

7.  *Litterae  capituli  Tornacenfis,  ejufdem  ar- 
gumenti.  ibid* 


Anno 
Christi 

1564. 


1S6S- 


TOMI    TRIGESIM  I  TERTII. 


8.  *Litterse    decani    &    capituli  Atrebatenfis, 
ejufdem  argumenti.  1363 

9.  *  A6lum     datum     procuratoribus  f  epifcopi 


Cameracenfis. 


ibid. 


10.  *  Tranffumptum  litterarum  apoftolicarum 
a  diftis  procuratoribus  huic  concilio  obla- 
tarum.  1365  &  feq. 

11.  *Litterae  Caroli  archiepifcopi  Remenfis, 
ad  epifcopos  &  capitula,  Camerac.,  Atrebat. 
&  Tornac.  1379 

12.  *  Ca^remoniae  &  preces,  quibus  in  publica 
feffione  concilii  provincialis  Remenfis  mos 
eft  uti.  1380 


*  Cameracenfe  concilium . 


1391 


Anno 
Christi 

1565. 


1.  *Litterse  Maximiliani  archiep.  ibid* 

2.  *Prsefatio  ftatutorum.  1394 

3.  *Statuta.  1395.  &  feq. 

4.  *  A6T;a  concilii.  1 .  Litterse  indiflionis.  2.  Lit- 
terae  prorogationis.  3.  Seffio  patrum.  4.  Co- 
hortatio  archiepifcopi.  5.  Caetera  in  concilio 
gefta  narrantur.  *423«  &  fe(2* 

5.  *Oratio  Francifci  Ricardoti  Atrebatenfis 
epifcopi.  H49 

6.  *Oratio  Rogerii  Varlerii;  145^ 

7.  *  Concio  Joannis  Carthenii  Carmelitae.   1468 

8.  *Oratio  Matthaei  Galeni  Weftcappellii. 

1474 

9.  *Nomina  eorum  qui  per  fe,  vel  per  pro- 
curatores  fuos  interfuerunt.  1482 


II 


AMf 


EXSYNOPSIHJSTORICA 
CONC   CENER.  NATIOR   PROVINC    DIOECES. 


O^servatio  Fhim?fj  Labbb,  S.  J.      A  tii»  & quatuordeextrcma  un&ionc  Decreti  dc 

reformation^  capita  quatuordecim.  In  XV.  ieffio- 
ncdiez^Jamtariianni  1551*  dccrcta  prorogatio, 

cum  proteftatione  fynodi ,  antcaquam  proteftan- 
tes  audirentur ,  a&a ,  &  falvo  conduftu  *  In  XVL 
die  18.  Aprilis  decreta  fuit  fufpenfio  concilii  ob  tu- 
multus&bella. 


TRidentinum  concilium  o^cumenicum  &  uni» 
verfale  ab  anno  z  545.  &  fcquentibus  aliquot 
ufqiie  ad  15^3*  fub  tribus  Romanis  pontificibus 
Paulo  III.  Julio  HL  et  Pio  IV.  tum  adverfus 
Martini  Lutheri  ejufque  fequacium  a  catholica  ma- 
jorumfuorum  fide  apoftatartim  deteftandashsere- 
festotQferefeptentrione  ebullieates,  tum  prore- 
formationc  morum  dcri  populique  Chriftiani  cele- 
bratumfuitmaximQorbis  univerfi  applaufu,  hoc 
feffionum  dc<?retQrum  ac  canonum  fervato  ordiac  * 

SUB   PaHLO  III.  ROMANO  tfQNTIFlCE. 

BuIIa  indidionis  data  Romae  anno  ij^s.dieii.  B 
Kah  Jtmii  antiopontificatus Pauli III. oftavo.  # 

I-  Seffio  celebrata  die  13.  Decembris  anni  1545» 
indi&ione  3.  dominica  tertia  advcntus,  praefiden- 
tibus  Joanue  Maria  de  Monte ,  MarcelloCcrvimv 
&  Reginaldo  Polo  cardinalibus.  Nomina  pnelato* 
rum  qui  adfuerunt ,  &  ad  eos  admonitio  atque  hor~ 
tatio  legatorum fedis ajpoftolie* ,  le&ain L  feffio^ 
nt.lL  fcffio  celebrata  die  Jovis  7.  Jan»arii,indi&io~ 
rc  4.  anno  1  J4&  III.  ieffio  die  4.  Febr.  IV*  die  8.  A- 
pdlis,  quadecretutn  dc  canonicis  fcripturis  pro- 
mulgaruou  V.diei7.Junii,  in  qua  decretum  de 
peccatooriginali,  cumcapitibus  duobusdercfor- 
matione.  VI.  die  ij.Januarii  $nni  1547.  Decreti 
de  juftificatione  capita  fexdccim  cum  canonibus 
triginta  tribus.  Decrett  de  reformatione  capita  C 
qotnquev  VIL-die  j.Martii.  Decrcti  de  facramen- 
tis  eeclefiae  canones  tredecim,dc  baptifmo  quatuor- 
decim ,  &  de  confir  matione  tres.  Decreri  de  refor- 
matione  capita  quindecim,  cum  bulla  facukatis 
transferendi c&tocilii .  VIII. die  1  i.Martii ,  inqua 
decreta  eft  traMatio  .  IX.  kffxo  celebrata  Bononiae 
diezi.  Aprilis,  inquadecreta  prorogatio.  X.  in 
eademurbedie2.Junii,  decreta  kerum  proroga- 
tio  XI.  in  cadem  urbe  die  i4.Septembri$,  in  qua  de- 
creta  etiam  prorogatio . 

SuB   TuLIO   IIL    ROMANO   PONTJFICK. 

Bulla  refumptionisconciliiTridentini  fubjufio 
lILdata  iS.KaL  Decembris anno  1550.  pontifica-  D 
tusannoprimo. 

Ejufdem  mandatum  in  redudione  concilii  ad  ur« 
bem  Tridentinam  ad  legatosMarcefluiti  cardina- 
lem»  Sebaftianum  Pighium  archiepifcopum  Sipon- 
tto.um ,  ^c  Aloyfium  Lipomanum  epifcopum  Vero- 
nenfem. 

MandatumCaroli  V.imperatoris»  cumorauo- 
nc  oratoris  impcratoris  poft  praefcntationem  fui 
mandau  .  XIL  feffio  ik  1.  Septembris  1  $  5 1.  ia  qua 
decreta  prorogatio . XIII. die  1 1. 0*3:obris.Decrc- 
ti  dc  ianftiuimo  euchariftiae  facramentp  capita 
ofto,  cumcanonibusundecim:  &decretiderefor- 
matione  capita  ofto,  cam  decrcto  prorogationis 
definitionis  quatuor  articulorum  dc  facramento 
cuchariftiae&falvi  conduftus  proreftantibus  dan-  E 
di,  cujusfequitnrforma.  Xlv.feffio  dieaj.No-. 
vembris  1551-  dodrinab  dc  pcenitentiae  facramento 
capita  novem  ,  &  de  facramento  e^tremap  unftionis 
capitatria  ,cum  canonibnsquiiidecim  de  poeniten- 


SU»   PiO   IV,  RoMANO  ItJNTlFlCS* 

Bullacclebrationisconcilii  Tridcntini  fub  Pio 
IV.  pontifice  maximo  *  data  Rom«  3*  KaL  Decem- 
brisanno  ijtfo- 

RrevePiilV.  fuperordinc  fedendi  inconciHo^ 
noi^  habita  ratione  dignitatis  primatialis ;  cum  dc* 
claratione  legatorum  fuper  illo  decreto .  XVILfef- 
fio  die  18*  JaWarii  anuo  15^2. in  qua  emanavit  de- 
crctumde  celebrandoconcilio,  &  indi&io  futurae 
fcffionis.  XVill.diezd.Februarii,  in  qua  decre- 
tum  de  Iibrorum  dcleciu ,  &  omnibus  ad  concilium 
fidepublica  invitandis,  cum  falvo  conduducon- 
ceifo  Germanicae  nationi  in  congregatione  gencrali 
dic  4.  Matfii  15^1.  &  extcnfione  ad  alias  nationcs  * 
XIX.  die  14.  Maii ,  in  qua  decreta  prorQgatio .  XX» 
in  qua  iterum  decreta  prorogatio .  XXI.  die  idf.Ju- 
Jii  celebraU;  doftrinae  dc  communione  fub  utraqueJ 
fpecie&  parvulorura  capita  quatuorcum  totidem 
canonibus:  dccreti  vero  dereformationecapita  no*- 
venv;  XXIL die  17. Scptembris:  dodrinx dc facri- 
ficio  miflkcapita  novctn  cum  canonibus  totidem: 
&  decreta  de  obfcrvaadis  &r  cvitandisincelebra- 
tione  miffx :  decreti  autem  dc  reformationc  capita 
undecim ,  crnn  decreto  f upcr  pctitiohe  conccffionis 
calicis.X3CIILdie  iy.Januarii  x^Sj.doftrinap  de 
f  acramento  ordinis  capira  qtiatuor ,  cum  canonibus 
ofto:  decrcti  vero  dereformatianecapitaO&ode- 
cim,  XXI  V.die  11.  Novembrisejafdcmanni  15^3- 
dodrina  de  facramento  matrimonii  cum  canonibus 
duodecim ,  &  decreti  de  matrimonio  capitibus  de~ 
cem:  decretiverodereformationecapita  faot  tt. 
XXV.  fcffio  &  uitima  die  j.Dcccmbris  ejufdem  an- 
tii ,  in  qua  decretum  depurgatorio , de  invocatio-* 
ne,  venerationc  »  reliquiis  ianftorum,  &  facris 
imaginibus,  cmn  reformationis  deregularibus  & 
monialibuscapitibusvigintiduobus,  &decrcti  dc, 
reformationc  capitibus  uno  &  viginti.  Ih  continua- 
tione  fcffionis  die  fequenti  4.  Dcccmbiis  fabbato 
habicadecrctumdeindylgentiis,  de  dclcdu  cibo- 
rum ,  jejuniis  &  diebus  fe ftis ,dc  indice  librorum, 
catcchifmo,  breviario,  &mifTali,  dclocoorato- 
rum^  de  recipiendis  &obfervandis  decretis  conci* 
lii,  iifquerecitandisjqua?  fub  Paulo  IIL&JuIio 
III.  ftatu ta  &  definita  funt ,  de  finc  concilii ,  &  con- 
firmation&petendaafummo  pontificc,  cumaccla- 
mationibuspatrumin  fineconciiii,  quibuspraeivie 
illuftriffimus  cardinalis  a  Lotharingia .  Sequuntur 
Lnomina,  cognomina,  patriar,  &  dignitates  le- 
gatorum  &  aliorum  patrum;  item   oratorum  & 
theologorum ,  qui  ad  Tridentinam  fynodum  con~ 
vcnerunt  fub  Pio  IV.  II.  confirmatio  concilii,  cum 
bulla  Pii  IV.  paf*  fupcr  cadem  confirmatione,  da~ 
ta  7-  Kalendas  Fcbruarii  anni  15^4-  IIL  bulla  c;uf« 
demPiilV.fuperdecIarationetemporis  ad  obfer- 
vanda  decrcta  facri  cecumenici  &  generaiis  concilii 
Tridentini,  dat^  Romse  i^.  KaL  Augutti  anni 
15^4.  pontificatus  anno  quinto . 

SACRO- 


AN  N° 


SACROSANCTUM 

(ECUMENICUM  ET  GENERALE 

CONCILIUM  TRIDENTINUM 

SUB  PAULO  III»  JULIO  III*  ET  PIO  IV» 

PONTIFICIBUSMAXIMIS. 


Anko 

Christi 


SUIU    I  N  D  I  G  T  I  O  H   I  S  A 

facsi  oscumenici  caneilii  Tridenfcini  fub 
Paulo  III.  pontifice  maximo  • 


r 


Behr*  S* 


* 
dentibus 


'Pdulns  epifcopits  fervtts  fervorum  Dei 
ad  futttram   rel  mtmwitm « 

kitio  aoftti  hujuspaatificatas,  quemnoa 
ab  merita  aoftra  ,   fed  propter  fuam   ma- 
gnam  boaitatem  ,  Dei  omnipoteatis  pro* 
viaeatia  fiobis  commifit,  cemeates  jam  tum  in 
qaas  perturhatioaes   temparum  ,   quotque    in~ 
commotfa  rerum  fere  omaium  naftra  paftoratis 
folicitudo  &r  vigilia  effet  vocata  ,   cupiebaaitts 
quidem  medert    Chriftianse  reipublicse    nialis  , 
quihus  ilia  jamdudutfci  vexata,  &r  propemodum  B 
oppreffa  cftj  fed  ipft  etiam  ,  ut  hommes,  ctr- 
cumdati  inifirmitate  ,    ad   tantum  oaus  tolleri- 
duta  impares  vires  aoftras  effefentieb&aTu^:  nam 
cum  pace  opus  effe  iatelligeremus  ad  Iiberaa- 
datn  &  confervandam  a  plurimis  impendentibu? 
periculis  rempubiicam  ,   omaia  invenimus  odiis 
!jL.*iffi*  &  4iffenttonib«s  pleaa  ,  *  diflfeatteatibus;  pra?» 
ferrim  priacipibus  ii«  xater  fe ,   quibus  fumma, 
rerttai  peae  omuisa  Deopermiffaeft:  cumttnum. 
ovile   &  unum  paftorem  domiaici  effe  gregis  , 
&d  integriutem  Chriftianas  reli^ioais  ,   &   $d 
caslcftium  boaorum  fpem  ia  aobis  confirmaa- 
dam  aeceffarium  duceremus  ,  fchifmatis  ,   diffi* 
diis  ,  haercfibus  £rat  Chriftiani  nomiais  divulfa 
jatn  peae  &  laccrata  uaitas:  cum  tutam  atat^c  C 
muaitam    ab    iafidelium  artnis  acque    iaitdiis 
rcmpublicatri  optaremus,  noftriserratls,  noftra- 
que  cimftorum  culpa  ,    Dci  videlicet  ira  pecca- 
tis   noftris  imrninente  ,  Rhodus  fuerat  amiffa ,. 
Hungaria  vexata,  conceptum  &medttatumcon~ 
tra  Italiam  ,  coutraque  Auftriaut  &  IUyricum 
tena  marique  belhtm  t  cum  impius  &  itnthitis 
hdftis  aofter  Turca  nallo  tempore  requiefceret , 
nqftrorttmque  iater  fe  odia  &  diffcnftoaes  faam 
beae  gerendae  rei  occafioaem  ducer^t :  igititr  r 
t?t  dicebamus,  ia  taatahairefum,  diffenfionum, 
bellorumque  tempeftate,  t^nwfque  excitatisfiu* 
ftibus  ,   cum   effemus   ad  moderandam  Sc  gu* 
T/rf/m.  $4    bernaadam   Petri  naviculitm  vocati  ,  nec  viri- 

bus  ipfi  aoftris  fads  fideremus  ,  primttm  coa-  D 
jecimus  in  domino  cogiutus  noftros  ,  ut  lpfe 
nos  nutriret  ,  aaimumque  noftrum  firmitate  Sc 
robore  ,  nieatem  confilio  fapieatiaquc  iaftrue* 
rtt  j  deitlde  animo  repeteates,  majores  qoftrbs 
fapientia  admirabili  &  faaftitate  pra?ditos ,  fasr^ 
pe  in  futamis  Chriftiatias  reipublicse  periculis  , 
remedium  optimum  atque  opportuaiffimum 
CwihGmwi.  Tara.XXXHI 


c^cumenica  coacilia  &   epifcoporum    gjeaeraks 
coaveatus  adhibuifli  j    ipii  quoqae  aniitium  ad 
generale   habcndum  concilium  adjecimas  ,  cx« 
quilitifque  priactpum  featentiis  ,   quorum  no- 
bis  videbatnr  milh  ia  prirais  &  opportuaa  ad 
hauc  remeffeconfeniio^  cum  eos  tuac  aqa  alie- 
nos  ab  hoc  tam  fancto  opere  iaveniffemas,  cecu- 
meaicum  coactliam  8c  geaeralem  eorum  (ppifco* 
poram  ,  aliorumque  patrum  ,  ad  quos  pfrtine* 
ret  y  coaveatum  ia  civitate  Maatuae  iadiximus, 
anao  iacaraatioais  domiai ,  ficutliteris  "fy  mo* 
aumeatis  aoftris  teftatum  eft  >  miUeSmo  qwin- 
genteSmo  trigefimQieptimo  ,  pontifeatu^  apfttf 
tcrtio-,  ad  decimtimKaleadaruiaJuaii  iacnoaa 
dumy;  fpem  prope  certam  habentesiare  ,  fitt  cuift 
iliic  tfl  aomiae  dominieffemuscoagregati3  ipfe, 
ficut  promifit,  domsnus  in  medio  noftrum  adfd-  Mmhn^, 
turus  %  &  boaitate  ac  mifencordia   fua  pmne^ 
temponim.  proceilas,  omniaque  pericuia  fpiritti 
orisfuifaciledepulfuruseflet,  Sed  ut  femper  ia- 
fidiatur  .piis  adioaibus  humaai  getieris  hoitis  % 
primum  coatra  omaem  fpcm   &  e&pe&ationeai 
noftram  deaegata  fuit  nobis  Maatuaaa  civita$ , 
nifi  aliquas  coaditiones  fubiremus,  ab  iaftituti$ 
majorum  noftrorum  ,  &  coaditione  tempomm5 
aottraque  achujusfaaftaefedis  acaomints  eccle* 
iiaftici  digaitate  libertateque    prorfus   alieaas 
quas  ioaliisiiteris  «oftris  expreilimus.  Quapro- 
pter  alium  iaveaire  iocum  >  aliamque  deligere 
civitatem  aeceffe  habaimus  i  quas  cum  noa  it^- 
tim  aobis  occurreret  idpaea  &  apta  ,  ad  fequeu- 
tes  Kalendas  Novembris  prorogare  concilii  ce- 
lebrationcm  fuimtis  coadi •  •  latcrim   f«vus   & 
perpetuus  hoftis  aofterTarca ,  tageati  cbffe  Ita^ 
liam  adortus,  aliquot  oppidaia  iitoribusApu- 
lise  cepit,  vaftavit ,  diripttit»  prstrdas honunum 
abegit  ;  aos  ta  maximo  timore  &  pericufo  om* 
nium  mttaiendis  Htoribus  apftris  ,  fiattimifqpe 
anxilio  juvandis  ,  fuimus  occupati  ;  nec  tamea 
iaterea  deftitimus  coafulere  &  hortari  Chriftia* 
nos  priactpes,  ttt  dcidoneo  ad  habcndum  conci- 
liu^l  locoquidfearirent  aobisexpoaereat ..  Qu^« 
rumcumeueat  incertaevariaeqiie  fenteatiae:,  tea*« 
pufque  dtatins,  quam  erat  opits  ?  videretur  ex- 
trahi,  nosoptimoantmoatque  (ut  arburamur) 
etkat  coaftlio,  Viceatiamelegtmus,  urbem  ca~ 
piofam,  &  Vcuetorum,  quieam  nobis  coaced^ 
bant,  virtnte,  audoritate,  poteatia,  cam  ndt- 
tum  pateatem,  tum  ftatioaem  ommbas  liberaa^ 
atque  tutam*  in  primisinfehabemem    Sedcam 
|am  tempus  ioagius  progr^ffum  effet  ,  aovseqt|.e 
urbis  eleftioaem  oaiuibus  fignificari  convenizet.: 
jamque  Kaieadae  Novembris  appetente,s  faculu- 
A  tem 


3 


PAnms 


N      C 


l      0      M 


Christi 


ten*  hujas  divulgationis  excludcrcnt  ,  hicmfque  A    comutqeliam  patcrentur  ,   Verumt 


«flet  propiaqua  ?  riufusalteraprorogationetem» 
vpus  cancilii  differre  m  proxfcaum  feaucas  ver? 
Majique  futuras  Kalendas  <    compulli  fuijqus. 
Quarefirmlterconftkuta  atque  dccreta,  cutii  & 
nbfipfos,  &eeteraomnia  adeumbeneagendum , 
Dco  juyante*  ceicbraqdumque  eonveotum  para- 
remus  »  piurimutn  reputaatcs  intereffe  cum  ce-* 
Jebrauorm  concitii  ,-  tum   univerf»  Chriftian* 
reipublicse,  Chriftianos  principes  paceinterfe& 
concordiacortfemire*  cariffimosin  Chriiio  filios 
noftros  ,   Carolqm    Romanorum    itqpcr^torem 
'fempec  Auguftum  ,   &  Chnftianiffimum  regem 
Franci/cura  ^    duo  prascipua  Chriftiani  nominjs 
firmamenta  atque  fqbfidia,  orare  asqueobfecr*- 
rc  inftuimus  *  ut  ad  colloquium  inrcr  fc  &  qo-  1$ 
bifcum  una  convenirent:  quorum  quidem  ^pud 
utrumque  literis ,  nunciis  ,  &  a  iatere  noftro  mif- 
iis  cx  venerabiiium  fratrum  noftrorntq   numcro 
lcgatis  faepiffime  cgcramus  ,  ut  e*  firqultate  & 
diffidiis  ambo  in  uaum  fedus   &  fhm  amidU 
tiam  vellent  eonvemre,  labentibufque  fuccurre- 
rc  Chriftianis  rebus:  quarum  fervandarum  cum 
cffet  illis  poteftas  a  Deo  praecipue  tributa  ,  ft* 
id   nan   agerent  '9   &  ad  Commuqe  Chriftiano- 
rum  bonum  fu^cpnfilia  non  dirigerent  ?  scris  & 
fevera  ratio  eiderq  Dco  ab  ipfis  reddeqda  pffet. 
Qui  alfquando  prccibus  noftris  annuentes,  Ni- 
caeattq   fe  contulere  :   quo  nos  quoqqg  loqgum 
iter,  &  fenili  setati  noftrae  vehement^r  contra- 
rium  ,-  Dei  &  pacis  conciIiand#  caufa  fufcepi-?  Q 
Tqq$  5  neque  rjraetermifimus  incerea»  curqtempus 
concilii  prxftitqtum,  Kal$qda&  vjdelicet  iVUii, 
appropinquarcnt ,  tr^s  legitpi*  fumm^  virtqtis 
ac  auftoritatis  a  latere  noftro  denumeroeoruni- 
d^tn  fr^trum  noftrorum?  hn&% \Roman*  ^ccle- 
fm  cardioalium  ,  Yicsntjatn  mll^re  ,■  ^ui  ini- 
tfum  foncilii  facercnt,  praelatofque  pndique  vp- 
ni^nte§  03tc|p?fcat  »  §  c%  Cji$a^judie<*rent   c(ic 
opus  agerent  $P  tjra&arent  j  quoad  rios  ^bitincT 
fe  &  jaegotio  pacis  Tcverii  omnia  a^curqttius  diV 
rigere  poflemus*  Interim  vero  in  illud  fan<5tutn 
opu§  maviaicque  neceflarium  ,  tract^ttoflem  vj^ 
delicet  pacjs   int^r   ppincipes  ,  intub«imn$  »■  & 


4 

xn  illo  con- 


gretfa  cglloquJoque  noftro  ?  quod  Nic^cse  h*M"  ci  im? 
lu^neft,  et(?,  peccati^npfiHsJiTipedtentibusun-     m$m 
tcrduos  principcs  vcra  Scoerpctua  pajc  noa  po* 
tuic  confici  ,    induciae  tamen   decennal^s   fa^tas 
funt  :    quarum   ppporcunitate  no$  fperaot^s  & 
facrutn  concilium   commodius  celebratum  Iri  9 
&  deinde  ex   concilii    au&oritace  perfici  poffe 
p^cem }  apud  principcs  inftitimas 9  m &ipfi  ve^ 
nirentad  coacilium»  &  prselatos  fuos  ptacfentcs 
ducerent,  abfentefque  a^ccrferent*  Qgicumde 
utroquefeexcufaflcat»  guod&jtpfkredirc  inre* 
gnalutitum  njeceifeeffetj  &  pr^latos,  quos  fe« 
cum  habuiflent ,  itintre  atquc  itnpcndiis  fcflfo^ 
atque  cxhatiftos  r$crsari  &  reficipporteret^  no$ 
hortati  funt  ,  ut  ^liam  quoquc  protogationem 
temporishabendiconcilii  decernercmus*  Qua  in 
jre  conced^da  cum  eflemas  aliquantum  difficL 
les ,  Hteras  interim  a  Icg^tis  noftris  ?  qui  Vicenti» 
erant  ,accepimu$,  itranfaQojam  &  loqgius  pr3B«, 
reritoconcijii  hjeundidie ,  uiium  vix  aut altcrum . 
e*  externis  nationibus   praelatum  Vicentiam  fc 
contulifle.  Quo nuncjo accepto ,  cumvidercmus 
eo  tempore  ouMa  jam  rationc  haberi  concilium 
poflc,  iplisprincipibus  cpnceflBmus,  ut  difterre^ 
!:ur  tcmpus  concilii  ufque  ^d  fanftum  pafcha, 
diemqug   feftum   futurae   domiaicae   rcfurrp^io* 
nis.  Cujus  noftri  pr&cepti  eKp^ftationifquc  de- 
cretae  ijteras  Qcntiae  gmno  incarnatjonis  domini 
miljefimo  quingentgfima  trigefimo  oftavo  ,  iv* 
Kalendas  Julii »  faftae  publicataeque  funtj  atque 
haqg  dMarionem  eo  propcnfius  ftcimus  ,  quod 
poilicitu?  ^ftriobi$pterque  princeps  legitosfuos 
Romam  adnosfemiffurum,  pt  ea  qu#  ^dpcrfe- 
ftipnem  pacis  reliqua  cffeqs  ,  nequ^  Nicae?e  ob 
brevitatem  tertipori?  potjifrgnt  omni^confici, 
Romx   commodius   coram   nobis   ag$r<wur  $$ 
traitarcntur.  ^t  ob  hatnc  rationem  etiamano^ 
bis  ambo  pftierunt  f  ut  haec  pacificationis  pro- 
curaiio  concilii  cejqbr^tioni  praepoqeretur ,  cum 
ipfum  concilium   p^ce  fafta  mulfo  deindc  qti- 
Iius   ^  fahnarius  Chriftianse    rdpublicsEi  futu» 
rum  ei|eT  ♦   Somppr  enim  harc  pacis  fpes  qobis 
iaJGdte  ,  principuqi  no$  voiuntatibas  affeqtiri 
hprtata^  eft  :   quam   fpcm   vehctn^nter   auxit  , 

ipforum  4uo- 
hm  priacipum .iqtipr-Tebeaetpl^  amic^tjuc  coq^ 


reffio  ?  qus  ma^ima  noftr^  cum  leetitu  a  nor 


qui4em  pmni^niqifftudio,  qmni  picratp  a^di- 

ligentiaf  Teftis  eft  qobis  Deus ,  cujus  freticle^  p  ppftdifccffqm  a  Nicgat*  nofttum 

mefitia  >  nofqietipfos  itineris  &   vu^  periculd 

expofuimus.  Noftra  teftis  confcientia  ,  quae  ni« 

}tii  habet  hac  in  rc  quidcm,  in  qu0qos,arguat  ? 

aut  prfctermi$e >  aur   non  qu^fua&  ad  pacifi- 

eaodum  occafionisr  Prineipes  ipfi  teftes ,  qttos 

tam  faepf ,  tamque  vehementernqnciis,  Jiteris  fl 

iegatis>  monitis»  hottatu,pr^ibufqueomnibus 

Oblecrdveramus  ^   ut  firpukatcs  deponQrcnt. ,  ut 

iq  focietatem  Coireqt  r  ut  Chriftianae  reipubi  kai 

iri  maximum  &prop}nqqum  jam  addudfoe  difcru 

mcn  cpmmunibus  ftudiis  &  fubfidiis  pphulaten^ 

tur.  Jfam  veroteftesilJaevigiliaBatquecuraej  ilji 

4<qrqi  no^urniqu^  animi  npftri  Jabor^s  ,  gra- 

vefque  fplicitudine$,  quas  pb  han^  r?pi  &  cau- 

fam  plqrimas  jam   fufccpimus  j  qeg  Umen  ad 

optatqm  exitum  noftra  ^onfili^   &  afta  adhuc 

perdqftafuntf  It^  enim  yifqtq  dominopepeft; 

quem  tamcn  npn  defperatqus  aliquan^p  ppt^* 

ta  noftra  beqigniu?  r^fp^ftq^um  t  JpG  quidem  j 

qqantumiatipbisfuit,  qihil  qupd  cfi^t  paftora^ 

li  noftrp  officicr  dcbitqm  ;n  hac  r^  pq^ifimus  . 

C*uo4  f%  qMtfunt  qui  a^iones  pacis  qoftras  iV 

aliam  intetpratcntur  partem?  dolemus  quid^m: 

fsd  tamen  in  dplorenoftro  gr^ttiasD^o  omnipo- 

tenti  agimus^  qqi  ad  excmplqm  &  doftdqair*  pa- 

ti^ntiae  qpftras  iups  voluit  Jipoftoios  habcri  di- 

gnos  J  qui  prp  non  int  Jefq  ?  qui  pax  noftra  cft , 


J>is  intelle$4  confirmavir  nos  in  bona  fpe  }  ufc 
tandcm  aijqqandp  noftra$  preces  apiid  Deuni 
cxauditas,  5f  vori  paci^acceptacffccr^detemus^ 
Han^  igitur  pacis  coqclufionem  cum  &  expefcc^ 
rcmus;  &    qrgercmus  ^   qeo  fplum  duobqfif  antc^ 
diftis    prinapjbus  ,   vcrum   ctiam  cariflitqo  in 
Chrifto  filio  qpftro  Ferdin^ndo  regi  RomanoT 
r«m; vider^tur*  aaioncm  concilii^  nifi  pa^  f^a> 
fqftipiqpqoportcrey  cun#iqu'e  a  nobl^  perjit^ 
r^  fuofqueoratorcs  cont$nderent ,  ut  alias  rur* 
fu«  tetqporis  prorpgationes  faccremus,  prapcipue 
^qtem  inftarct  fcrcniflimus  C^far,  promififfe  fe 
demoqft^ans  iis>  quia  cgthohca  unitat^  diffen» 
tiqqtv  fe  ppcram  fuarn  apud  nos  interpofiturqm  9 
ut  aliqu^  concordise  ratio  inir^tur  ,   quod  anto 
fqamwOermaniamprofcdioqem  apt?  noq  ppf* 
fet  fi^ri:  nos  tadem  femper  fpe  pacisi  8$tmto<* 
rum  pfincipum  voluntat^  addu^i^  cutq  praefer-. 
tiq»  oerneremus  ,  ne  a4  diftum  qnidcm  refurrc^ 
&iom$  f^ftum  alips  praelatps  Vicenti^m  conveqif- 
fe  ,  prorogationis  nomcq  jam  fugi<nt$s  9  quod 
t&m  faepe  fruftra  focr^t  repetitum ,  celcbrationem 
gen<?r^jis  concilii  ^4  noftrum  8?  fedis  apoftolicas 
benepj^citqmfqfpenderc  m^luimus:  itaque  feci^ 
mu$i  Sf  de  fufpcnfionc  hujufmodi  Iitcr^$  ad  fin~ 

gulps 


s 


"P  A  tt  t  U  £ 
PillJ. 


T-  a  i  Dis 


N 


A-~-~~gulosfapradiftomaa  ^riocipum  dedaia  diejunii  A 
CHRisxr  »539-  dedimus,  ficuticxiilis  perfpicac  poteftin- 
15*$.  telligi-  Eaitaque  fufpenfidne  fieeeflarioper  iios 
fa<3:a,  damtcrnpus  illud  magis  idoneum  anobis 
paciiqueaiiquacanclufio  expeitatur,  quse  &  di- 
«mkatem  poftea  frequentiamque  conciiioj&  Chri- 
ftianae  reipublieae  prafcntiorcmfalutem  erat  alJa- 
tura ,  Chriftiauaeintcrea  res  in  detcrius  quotidie 
prolapfaefunt,  Hungaris,  regeipforum  mortuo, 
Turcam  vocantibu$rFerdinando  rege beltum  in 
±0$  movente ,  Belgis  ad  defe&ionern  a;  Gaefare  ex 
parte  quadam  incitatis  ,  cujus  defe&lonis  com- 
primendse  cauk  perGalIiamramiciffime>  &cum 
regcChriftianiffimocQncordiflime*  magno  bene- 
vbi&intercQS  voi.ufHfrtisindicio^ranfiens  in  Bel- 
gas  fereniffimus  C^far,  8#  illinc  4einde  inGer-  B 
roaniam  profe&tts>  convchtus;  Germaniae  princi- 
pum  &r  civitatum  »tra&andapejus,  quam  dixerat , 
concordisecaufa  haberccoepit,  Sedcam,  fpe  pa- 
cisjamdeficieme,  illc  quoquemoduscurandaein 
4  conventibus  tra<5fcand#que  concordiae  ad  majores 

aPCPW  poiius  4ifcordias  concitandas  *aptuseffevidere~ 
tpr»  induaifuimusadpdftinuai  conciliigenera- 
lis  remedium  rcverti  y  idque  per  iegatos  noftros 
fan3:3e  Romaaae  ecciefiaj  cardinales  ipfi  Caefari  ob~ 
tulimus ,  quodetiam  poftremo  &  praecipue  in  Ra~ 
tifponenfigoayentucgimus,  cum  illicdiie&usfi- 
Ijusgpftg^&fpau:  jtituli  fan&ae  Praxedis  cardina- 
jisContarenus,  fumma  do&rina  &  intcgritate, 
iegatuqi  $qftrum  agerec,  Nam  cum  (idqubdne 
accideret  antea  veriti  eramus )  ex  ejus  conventus  c 
fententiapetereturaaobis,  ut  ab  ccclefia  diffen- 
tientiiim  quofdam  articulos  tolerandos  declarare- 
mus .,  quoad  percscumcnicum  concilium  illi  excu- 
rerentur  &  dccidercntur ;  idque  nobis  ut  concede* 
iremns  ,,  ncque  Chtiftiaria  &  catholica  veritas ,  nc- 
que  noftra  &fedis.apoftolicae  dignitas  permitteret» 
palam  potius  concilium  ut  quamprimum  fieret 
proponi  mandsvimus;  s  Ncque  vero  ia  alia  an-" 
quam  fententia  &  voljmtate  fuimus  >  quam  ut 
primoquoquetemporcconciliu.m  eecumenicum& 
generaiecongtcgarctur,  Spcrabamusenim  cx  eo 
&  pacempopulo  Chriftiano,  &  Chriftianae  xe* 
ligionis  integrkatcos  poffc  recuperari ;  verum- 
tarnen  id  cum  bona  gratia  &  voluntate  Chri- 
ftianorum  principum  habere  volebamus.  Quam  j> 
voluutatem:  dum  cxpedamus ,  dum  obfervamus 
tcmpus  abfcpnditum  ,  tempus  bcaeplaciu  tui  , 
PfoimM*  q  Deus,  aliquaado  tandem  dec^rnerc  compulfi 
futous  ,  omrie  efle  tempus  beneplacitum  Dco  > 
cum  dc  rebus  lan^is  &  ad  Chriftianam  pieta- 
tem  pcrtinentibus  conlilia  ineuntur  .  Quapro. 
pter  videntcs  ,  maximp  qaidem  animi  noftri 
cum  doiore  ,  rcm  Chriftianam  quotidie  in  pe* 
jiis  rucre,  Hungaria  aTurcisopprc(&,  Gcrma- 
nis  periclitantibus  ,  ccteris  omaibus  metu  moe- 
rorcquc  afftiSi» ,  nullius  jatn  principis  confen* 
ium  expc^atc  ,  fcd  tantum  Dei  omnipotcntis 
voluntatcm ,  &  Chriftianae  rcipublica  utilicacejkt. 
attcndcrc  coaftituimus  •.  Itaque  cum  Viceatiam 
ampjiusnonhabcrcmusj  cupercmufque  cumunk  E 
verf»  Qhriftianomm  faluti  v  tum  Germanic»  na* 
tionis  incommodis  ,  in  eligendo  per  aos  novo 
conciliihabendiloco,  confulefe,  aliquotque  Jo- 
cis  propofitis »  ij>fam  Tridcntinam  civitatem  ab 
ipfisdcfidcrari  yideremus,  nos,  etfi  in  citeriore 
Itaiia  commodius  omnia  traftari  potfe  judicaba- 
tnus,  adcoruqa.tamen  poftulationcsndftratayo- 
luntatem  patcma  caritate  defleximus  $  itaque 
Tridcntum  civitatem  clegimus ,  qua  in  civitate 
cecumenicum  concilium  ad  proxime  venturas 
Kalcndas  Novembris  haberetur  7  idoneum  Io- 
cumillumftatuemes,  quo cx Germaniar quidemw 
Cwih  Gcntral.  Tom.  XXXIII 


ali^fqueGerrhani^finitimis  uatiotMhtisfadllime  > 


A  NNO 


exGallia,  Hifp^nia ,  ceterif^ue  provincm  rcmo-  Qmn 


nn 


tioribus,  nocidifiictlitcr  cpifcopi.&praclaticon-      ij^, 
venire  poffcnt  ^  Dies  autcm  concilii  ea  a  nobis 
fpedataeft,  quasfpatium  in  fehaberet  &pub!i- 
candi   per  Chriftianas  natipnes  noftri  Mujus  dc- 
creti  ,  &  facultatis  omaibus  prselatisad  veaiea^ 
dumtribucftdse.  Quominusautem  annuum  tem~ 
pus  praefinifemus  itiutando  concilii  Ipcos  ficut  con^t* 
quibufdam   conftitutionibus    alias   pwfcriptuftt  Scffio*^V 
eft,  ea  res  fuu  ia  caufa,  quod  lonmu&extiahi 
fpemfanand^;  aliqua  ia  parte  Chriftianae  reipU- 
blkas,  quss  tot  detrimentis  &  caiamitatibiisaf^ 
fefifca  eft,  nokiimus .  Et  tamen  videmns  fempora  , 
aguofcimus  dilficultates  ?  quid  fperari  poliit  ex 
confiliisnoftris,  incertumefle  inteliigimus ,  Sed* 
quiafcriptuiiieft,  l{eveia  damfno  wam  ttUm ,  £&*  *ift}tm<%& 
ffera  m  ***-4?\ifftf*ehi >  magisDeicIeme&uas  & 
mifericordiae  confidere  »  quam  noftra?  itebe^illt-^ 
tati  diffidcre  conftituimus .  Saepe  enim  fit  in  bonis 
operibus  incipiendis,  ut  quod  humana  coitfilia 
non  vaknt^diyina  virtusefficiat « Hujus  igitiir  ip« 
fius Dei  omnipotentis ,  Patris ,  &  Filii ,  &  Spiritus 
fanfti  ,  ac  beatorum  ejus  apoftoloriiiii  Petri  & 
Pauli  auftoritatc ,  qua  aos  qitoque  iti  tcttk  fuhgi- 
mur»  freti  atque  fuWxi ,  de  venetabilium  itcm 
fratrutsa  noftrorum  fanftas  Romanse  ecclefia;  car« 
dinalium  eonfilio  &  affenfu,  fubiata  aniotaque 
fufpeftfiooc  >  de  ;q"a-a^  fupra  commemoratum  eft  5 
quam  per  prsefentes  tol!i-mu$  8fc  amoVCmus ,  fiL- 
cruqi  cecumenicum '  &-geheraI-e  CtiAcllifim  mcivi- 
tateTridentina ,  loco  commodo  &  libero  y  omni- 
bufquc  nationibus  opportuno  ad  JCalchdas  pxo^ 
ximas Novcmbri^  anrii  pr^fentis  abincarnatione 
domini  millefimo  quinquagefimo  quadfagdlmo- 
fecundo incipiendum,  profequtndums  & ^codem 
domino  adjuvante ,  A'd  ipfius  gldriam  atq\ie  Jau- 
dcm ,  &  Chriftiani  totius  populi  fal utem ,  abfol- 
rcadum  perficicndiinique  indicimus  ■,  annuncia^ 
mus ,  convocamus ,  ftatuimus ,  atque  decernrmtis  s 
omncs  omnibus  cs  locis  tani  venerabiles  fratres 
noftros  patriarchas  ,  archiepifcbpos^  epifcopos^ 
&diIedos  fiiios  abbates  ,  quam  alios  quofcbm- 
quc,  quibusjureautprivilegio  inconciliisgcne- 
raiibasrefidendi,  &  fentcntias  in  ei^dfcendtper* 
mifia  poteftas  eft  -f  requircntes  ,  hortanccs  ,  ad- 
monentes ,  ac  nihilo  niinus  cis  in  vi  jurisjurahd i  f 

?juodnobis  &  huic  faiid^  iedi  praeftiteruatj  nt 
$n£fcae  virtute  obedientiie  »  aliifque  fub  pcenis 
jure  aut  confuetudine  ia  eelebraiSonibus  conci* 
lioruftiadverfus  non  aecedentcs  ferri  8c  propbtti 
folitis  mandantes  j  ar&equc  prsecipicntfes ,  ut  ipli- 
mct,  nifi  forte  jiifto  detineantur  impedimentb , 
de  quo  tamen  fid^em  facere  compcllantur  ,  aut 
ccrtc  per  fuos  legitimos  procnratores  &  nuncios 
facrohuiccoiaciliobmniho  adeffe  &  jntereffe  dc* 
bcant^  Supraaiitem  didos  imperatores ,  regem- 
quc  ChriftianifiSniatn,  necnonceterosreges»  du- 
cesj  principes  ,  quofum  praefentiai  fi  alias  un^ 
quam,  hoc  quidem  tempore  maximef an&iflimae 
Chrifti.  fidei,  8c  Chriftiano-rum  omnium  futurat 
eft    falutaris  y    ^ogantes   atque  obfecrautes  peir 
vifcera  mifericord i«  Dei   &  dbfnini   noftri  Jefu 
Chrifti,  cpjus  fidei  veritas  Sc  reiigi0  &  intus  8c 
cKtragravi^rjamoppugnatur,  xit  fi  falvam  vo- 
Innt  ChriftianameffcrcmpubTieam  ,  fi  fe  domind 
obftriftos  SrobHgatos  pro  thaxunis  ilfiiis  erga  ic 
beneficiisintclligtrnt,  ne  deferatu  ipfius  Dcicau* 
fam  &negotitun,  ipfimtft  ad  (a,cri  concilii    cck* 
brationcm  vcnianr,  in  qub  ipfbnim  pietas  atque 
virtus  coniinuni  ntilirati^  falutique  ivtm  ac  cetc- 
rorum  &  temporali  ^r^tern^  plurimum   eft  pro<* 
futura.  Sin  autem  (idquod  noikoaus)  accedere 
A    %  ipfi 


P.  I!£." 


N 


CHnisrt 


"ipfi  noa  poterunt ,  nt  gcaves  faitem  viros  !e* 
gatps  cum  au&oritate  auttattjt  »  qui  perfonam 
prindpis  fui  quifcjue  8c  cuo),  prudeijtja  &  cuta 
digaitate  poffint  ia  eoncilio  rcferre,  In  primis 
vero  ut  id  cureat  >  quo4  ipfis  faeiHimuai  eft: 
Ut  ex  fais  cujufque  regrjis  ac  provisciis  epifco- 
pi  &  praelatifiaetergiverfatione  Scxaota  adco^ 
cilium  proficifcantur  ,  baod  in^axiaie  «juicjem  a 
pr#jatis  priacipibtjfque  Germani»  Deum  ipfum 
atque  no$  ioipetrare  asqupm  eft,  utcum  eoruoji 
praecipue  caufa  iptifque  cupientibus   concilium 
indi&umfit,  8c  irt  ea  ^ivitate  indi&utrj  »  quae 
&b  eis  eft  defiderat^  ,   qon  graventur  ipll  fua 
cun&orum  prasfentja  idcelebrare&  prnare,  quo 
jaelius  atque  commodius  guae   ad  irjtegritnteo} 
&  veritatem  Chriftiarjae  rgiigipnis  ,  cjuaj  ad  bo~  f$ 
nornm  morum  re4u&ionem  ,   emendationemque 
malprum  ,   quae  ad  Chriftianorum  |nt$r  fe  taq^ 
principum  quam  populorum  pacem  ,  unitatem, 
concordiamque  pertin?ant  ,  &  quae  ad  repellenT 
dos  irnpetus  barbarorum  Sc  infidelium,  quibus 
itli  univerfam  CHriftianitatem  obruere  mofiuri- 
tur,  fint  neceffaria  ,  Deo  noftris  confultationi- 
bu$  praeeunte*  &  jqmen  fapienttae  fua;  ac  veri, 
tatis  mentibus  noftris  praeferente,  agi  in  4i&o 
facrp  cecumenico  ponciljo  ,  8?  cqqfpirante  om- 
jniutQ  caritate   confuli  ,    tra&ari  ,  confici  ,    ad 
optatpfque  exitus  dediici  quamprimum  .ftquam- 
pptime  poffint*  Atque  |it  noftrae  h&  iiterae,  £? 
quae   iu   eis   continentur  ,  ad  notitiam  cuqffco- 
ruot  ,  quprurn  oportet  »  perveniant  ;  neve  quis  C 
iliorum    ignoranti*   excufatipnem   praetendar  ^ 
cutxi  pr^fertin^  etiarn  non  a4  omnes  eos  ¥  qi|U 
bus  aominatim   {ll^   effent   intimandae  ,"  tutus 
forfitan  pateat  acceflus  ,   volumus   &    manda^ 
mtts  ,  ut  iq  bafilic^  Vatic^na  prjncipis  apofto* 
lovum  Sc  ecclefia  Lateranenfi  ,'cuaribi  multi^ 
tudo  pppult  ad  audieculam   rem  divinam  con« 
gregari  fplita  eft?  paUm  clara  voce  per  curiae 
noftrae  curfpres,  aut  notarios  aliquos  publicoS| 
legaiitur  t  ledarque  in  valvis  diftarum  ecclefiar- 
rum,  itemque  cancellaria?  apoftolic^  portis^,  & 
Campi  Plorae  foiito  Iqco  ,  affigaotiirj  ubi  ad 
Jeftionem  &  notitiam    cun#orutn   ^Uquarpdi^ 
espbfitae  pendeant:  pumque  inde  amcivebuntur, 


I      L      I      O      M 

A  SESSIO 


Carox.u^  V» 

JHP. 


PRIMA 


SACROSANCTI  OECUMENICI 
&  generalis  concilii  Tridentioi ,  fub  PfcuJo  JH. 
pontifice  maximo  celebrata  die  decimatertia 
meniis  Decembris,  smno  domiaiMDXLv.  pr«« 
fidentlbus  ia  ea  nominc  ejufdem  pontificisre- 
verendiffimis  dominis  Joaone  Mariade  Mon^ 
te  ,  Marcello  Cetvino  ,  8c  Reginaldo  Polo, 
fanftas  Romanae  ccclcfixcardiuaiihus,  &apo- 
ftolic*  iedis  de  Jatere  legatis, 

In  nomine  &mhi*  *4mm* 


Anno 

CHRrsn 

«5+5* 


Akwq   a  nativitate  ejufdem  4omini  noftri  sbssio  u 
millefinio   quingcntefimo    quadragefimp*    I*  ^£c. 
quihto,  indiftionetcrtia,  dieverodomioicater^      lw* 
tia  adventu^  domini,  ioqua  fuit  fcftum  fanft® 
Luciae,  &  decimatertia  menfis  Decembris,  pon- 
tificatus  fanftiflimi  in  Cbrifto  patris  &  domini 
noftri  4otnini  Pauli,  «)ivia^  provi<ientia  pap« 
tertii,  aono4«odecimo,  pro  feltci  inchoationc 
facrofaoftae  oecuaienicae  8c  gen^ralis  Tridentin» 
fynodi  fuit  fa«Sa  pro$;e(Iio  generaii?  in  civitate 

Tridentina  ^tb  ecclefia  fan^iffimae  &  individuag  ^iaEnibas 
Trioit^ti^adeccI^fiamcathedr^Jem;  affiftentibu^  ]5aI|f?  Vey- 
inea  itribus  fedis  apoftolic»  Iegatis,  8c  reveren-  alamf^ 
diffimo  $c  illaftriffimo  4omino  Chriftophoro 
Madrucio,  titult  fanfti  Cscfarii  fanftsp  Romanae 
^ccJciiaBpresbyt^ro  cardioali  SrepifcopoTridcn- 
tino  j  ncc  non  rcverendis  patribus  dominis  archi- 
epifcopis,  epifcopis,  abbatibus,  dofltoribus^ac 
illuttribus  &  nobilibus  viris  infrafcriptis  ,  cum 
inultisaliisdpftoribustum  intheologia,  tum  in 
Mtroque  jure  ,  etiam  cum  magnp  numero  baro- 
rium  &  comitum,  necnon  cum  clero  &  popuJo 
diftaecivitatis.  Quafinita,  praefatasrev^rendiL 
fimus  $c  illuftriflimus  4ominus  cardinalis  de 
Moote  ,  primus  legatus  ^  cclebravit  miffam  de 
fanflo  Spiritu  in  lanfta  cathedrali  ecclefia,  8c 
revercndus  pater  dominus  epifcopus  Bitontinus 
Jhabuit  orationenx-  Dein4e  fioita  miffa  ,  di<Sus 
reveren4iifimus  4ominus  4e  Monte  car4inali$ 
dedit  benediftjonem  populo  »  Poftmo4um  com* 
paruit   (roram  eifdem  revercndiflimis  Jegafcis  ^ 


earum  aibilo  minvis  exempla  in  eifdem  Joci^rc-  D  jmelatis  egregius  vir  magifterZorrilla,  Tecret^* 

maneant  ^ffi^  .  Nos  eomTt  per  lectipnem  3   pu-       -:.-:i«~a--/k.-..'  j      .•—■^■-•j..:  j.  a^..j_. 

blicatipnem ,   affixiooemqu?  hujufmodi    pmnes 

Sc  quofcumqu^  ,  quo$  antediftaB    noftrar  literae 

cpmpreHendunt  ,   poft  fpatium   duorum   men^ 

fium  ,  a  4ie  Jiterarum  publicatioqis  &  affixia^ 

nis  ,  ita  volumus  obligatos  eflc  atque  a4ftri^ 

tibas  ,  ac  fi  ipfifmet   iHae  corat^  Jeda?   8c  inti- 

inajae  ciftat:  cranfamptis  quidem  earum  ,  quae 

inanu  puiUci  notadi  fcripta  ,  aut  fubfcripta^ 

&  %UIq  perfona;   alicujus  ecclefiafticae  in  &u 

gnitace  ^ouftituta^  munita  fuerfnt ,  utfi4escer- 

ta  M  iadubitata  habeaj:ur,  mao4amus  ^tquede- 

cernimus*  NuIIi  ergp  omniaohominum  liceat; 

haae  pagiaam  noftrap  ia4i^ionis  ,  annunciatio* 

nis,  convocationis ,  ftatiiti,  4ecreti,  mandati, 

praecepti  ®r  obfecr^tionis  infringere ,  vel  ei  au- 

fu  terrrerario  contraire»  §i  qiiis  autem  hocatten- 

tare  pr^fumpferit ,  in4ignationem  omnipptetftis 

Dei  ac  beatorum  Petri  &  Pauli  apoftolorum 

ejus,  fe  noverit  incurfurum, 

Datum  Romae  apud  fanftum  Petrum  anno  in- 
earnationis  doruinicse  miHefimo  quingentefimo 
quadragefimofecundo  ,  an4ecimo  Kalen4as  Ju** 
nii,  pontificattts  lioftri  ?inno  pftavo. 

'  Biofiasi 

Hier*  Dandt 


rius  illuftriffimi  4omini  Didaci  de  Men^o^a^  ora^ 
toris  Casfar^ae  &  cathplicae  majeftatis  ,  8c  pras* 
fentavit  Jiteras  excuf^tprias  fuper  tjus  abfentia* 
quae  -fuernnt  Ie<5a^  alta  voce?  Interea  leftae  fuc-f 
runt  buflae  in4iSionisconcilii ,  poftmodum  prae- 
fatusreverendiffimus  deMonte  legatus  vertit  (^ 
^d  patres  concilii»  4iccn§; 

DECRETUM  PRIM^  SESSIONJ5, 

f)e  inchoando  concitio  f 

Placctne  vpbxs  a4  lau4em  $c  gloriam  fan£t# 
&  individuae  Trinitatis  ,  Patris  ,  &  Filii  ,  & 
Spiritus  fanfti  ,  a4  incrementum  &  exaltatio^ 
nem  fidei  &  religionis  Chriftianas ,  a4  e^tirpa- 
tionem  haerefum  ,  a4  pacem  &  unionem  eccle* 
fiae,  ad  reformatipnem  cleri  8c  popuji  Chriftiani, 
ad  dcprcftionem  8c  cxtin£i:ionetn  hoftium  Chri^ 
fttani  nominis,  4ecernere  &  declarare  ,  facrum 
Tridentinum  &  generale  conciliumincipere,  8$ 
inceptumefte?  Rcfppnderunt;  Placet» 

liiitftfo  fntnra  feffionis  r 

Et  cum  proxima  fit  celebritas  nativitatis  do^ 
miai  noftri  Jefu  Chrifti,  &  fubfequantur  ali^ 

fcftivi- 


p.-nr/ 


T  &   I  "D  B   N  T  X  N  U   M. 


xo 


A  M  M   O 

CKRISTI 


feftivitates  labentis  &  incipientis  anni ,  piacetne 
vobis  primam  futuram  femonem  habendam  efle 
die Jovis  poft  epiphaniam ,  quse  erit  feptima  men- 
iisjanuarii  ,  anno  dooiini  millefimo  quingentefi- 
moquadragcfimofexto.  Refponderunt:  Placet* 
Poftremoidemtevereadiffimus  deMonte  bene- 
dixitfynodum:  &  deindecantatores  cantavcrunt 
TeDeum*  Supcr  quibus  omntbus  dotmnus  Her~ 
cuIesSeverolus,  ipfius  concilii  promotor,  petiit 
adominoCIaudtodel&Cafa  j  derico  Virdunen- 
fis  diojcefis»  &  notario  ejufdem  coneilii,  $c  ab 
aliisnotariis,  uaumvelphira  jSemnftrumentum 
feu  inftrutnefcta  . 

Sequuntfir  nomlnx  fr&Utwum  qtti  interfuemni 
itpercioni   cwcllii* 

\drchiefiftofi  * 

Reverendiffimi  patres  domini  archiepifcopi  , 
Aquenfis,  Panormitanus ,  Upfalenfis,  Armaca- 

ixus  * 

Epifeofi . 

Hipporegienfis,  Feltrenfis,  Cavcnfis  ,  Faefu~ 
lanus,  Caputaquenlis,  fan&i  Marci,  Giennenfis 
Hifpanus,Stabienfis,Pacenfis»  Aftortcenfis,  Si- 
donienfis,  Thermularum,  Lancianeufis*  Syracu- 
fanus,  Agathenfis  ,  Aquinatenfis  ,  Bitominus, 
Vigbmienfis  ,  Bellicaftrenfis  ,  Britonorienfis  , 
Clodienfis,  Joannes  Foafeca  epifcopus  Caftelli 
maris  Hifpanus. 

Oratores  . 

Fuerunt  prasfentesilluftresdomini,  Caftel-Ak 
to,  capitaneus  civitatisTrideutinse,  &dominus 
Antonius  Queta ,  oratore^  fereaiiSini  Romano* 
rum  regis. 

Cenerales  ordinum . 

Interfuerunt  etiam  genetales  ordinum  Mendi^ 
cantium,  ordinisMinornm»  ordinisConverttua- 
lium,  ordiniseremitarum  fan&i  Auguftini,  or- 
dinis  beatse  Mariae  de  monte  Carmelp,  ordinis 
beataeMariseServorum,  cummultis  tum  fascula*» 
ribus  tum  regularibus  doftoribus  . 

%A*%?tui  Maffdrtfius »  facri  comilii  fecretarms  , 
manu  propria* 

\Admonitio  dtqtie  hortatio  h%Mmm  fedis  apoftolictf 

ad  patres  in  concilfa Tridmtino  ,  leEltt  itt> 

prima  fejjione , 

Patres  reverendiffimi,  CFV-  Cum  ipfamuneris 
noftriratio,  qui  inhac  fan&a  fynodo  prasfiden* 
tium  &fedis  apoftolicas  legatorumperfonam  ge- 
rimus,  hoc  poftulaturavioetur,  ut  crefccntibus 
negotiis,  quasinhocfacro  confeflu  ad  Dti  glo- 
riam  &ecclefi«  utilitatem  funt  expedienda,  far- 
pius  apud  vos,  cohortandi  &  commonendi  cau- 
fa,  verbafaciamus;  tum  vero  in  hac  prima  fef- 
iione,  quas  felix,  ut  fperamas,  principium  ipfi 
concilio  eft  datura  ,  minime  hoc  a  nobis  prae- 
termittendum  duximus  •  Eo  vero  libentius  hoc 
olficio  fungimur  ,  quod  cum  vos  vel  hortamut 
ut  ca  faciatis  qu«  digna  tanto  conventa  fint, 
vel  a  contrariis  dehortamur,  nafmetxpfos  etiam 
hortamur  ac  dehortamur  ,  qui  m  eadem  quafi 
navi  vobifcumfumus,  iifdemquepericulis^  qui- 
busyos,  iifdem  tempeftatibus  fubjkimur  * ■  Nof- 
jnetipibs ,  inquam ,  excitamus  ad  vigiJandtim  >  ne 
vel  in  fcopulos  incidamus  ,  qui  plurimi  procul 
dubio  inhoccurfu  fefe  offere£t :  vel  magnitudi- 
ne  negotiorum,  tanquam  fltiduumobrttinosne- 
gligcntianoftrapawamur;  verum  fpe  &Sdecre- 
Coflcil,  GeneraL  T6m«  XXXKI^ 


A  Siconavigationemdtrigamus,  quomaxfme  por- SfiSSJO  I# 
tas  falutis  ad  Dei  ^loriam  in  Chrifto  Jefu  fefe    %.  b%<* 
oftender.    Igitur  ut  ab  co  incipiamus*  ,  de  quo     *H5* 
maximc  in  hoc  ptincipio  admonendi  omnes  fu« 
mu?  ,  unufquifque  noftrum  ante  oculos  fibi  in 
primis  proponere  debet,  qu-enam  iint,  qua?  ab 
hoc  facro  conciiio  expeftentur:  c%  quo  quifque 
facile  intclliget,  quantum  fibionertsincumbat, 
Snnt  vero  ea  (  ut  omnia  fummatim  complefta* 
m\xt  )  quae  in  bulla  iadi&ionis  concilii  conti- 
nentur  j  nempe  ix*refum  extirpatio  ,  difctptinae 
ecclefiafticae  St  morum  reformatio  ,  ac  tandem 
pax  «eternatotiujsecclefiae,  Haec  ergo  funt/  quW 
noscurare^  vel  potius  proquibus  affidue  orare, 
tit  Dei  benignitate  fiant,  oportet1 :  atqueilfud 

B  eft,  de  quo  ante  omniainipfoconciiiiexordio, 
omnes  Sc  fingulos  ,  qui  huc  convenimus  ,  pti- 
mum  autem  nofipfos  qui  in  tam  fanfto  mimfte 
rio  praefidemuj»  ,  admonendos  duximus,  ne  un- 
quamcogitemus.  vel  per  fingujos,  qui  Mc  ad* 
funt,  vel  peruniveVfum  concilium»  etiamfi  om- 
nespaftoresex  univerfo  terrarum  otbe  huc  coirent, 
tantismalis,  quibusnunc  grexChriftieftoppref- 
fus,  provideripoffe.  Sienmi  putarnus  bocano- 
bis  perficipofie,  antabalio,  quamab  ipfoChri-. 
fto>  quem  Deus  Pater  unicum  nobis  fervatorem 
&f  paftorem  dedit ,  cui  etiam  oranem  poteftatem 
deait,ertamus  fane  infundamento  omnium  aftio- 
num  noftrarurn,  &  divinam  iram  magiv  provo- 
cabimus,  Adjuogimus  euim  adfuperiora  mala  , 

C  quae  pjro^terea  nobis  acciderunt  ,  qtiod  ipfum 
lontem  a^t«  vivae  reiiquimus  ,  hoc  alte^um 
niaximum  peccatum  ,  quod  noftra  vel  pruden- 
tia  vel  potentia  iifdem  malis  mederi  velimus: 
ut  meiito  de  nobis  dicatur  ,  quod  pvopheta  in 
perfona  Dei  ,  veterem  populum  aecufans ,  di- 
CJt  :  Dm  mdU  fecit  ftyHlus  hk  t  me  deretique*  Jmnu  l* 
runt  fontem  api&  «wW  ,  €?  fedtmnt  fili  cifar~ 
nas ,  7*0»  wkhntes  cmtimrt  4fUAs  .  Tales  vero  ci* 
fternae  funt  caufilia  ,  quae  a  noftra  pnidentia> 
non  afflata  Spiritudivino,  proficifcimtur,  quas 
non  modo  popuios  in  pietate  Sc  obcdientia  , 
tanqaam  aquas  in  cifternis  ,  contincre  non  va- 
lent:  fed  quo  magis  his  attibus'  retiuereeosla^ 
boramus  ,   eo  violentius   tanquam   torrentes  a 

D  nobis  defluunt  &  difccduut;  ut  fuperiorum  an- 
norum  experientia  multiy  in  iocis  fatis  nos  do- 
cere  poteft,  &  nunc  admonere,  unicauitantum 
viam  medendishis  malis  reU&am ,  fi  noftraom- 
nia  remedia  inutilia  effe  agnofcentes,  &valere 
potiua  ad  augenda  quam  aa  tollenda  mala:  ad 
Chrifti  potentiam  »  quem  dextcram  fuam  Deus 
Pater  appellats  ad  Chrifti  fapientiam^  qui  eft 
fopientia  Patris,  ia  omnibus  nos,  qui  patrum 
perfonamgerimus,  fide  Sc  fpeconfugiamns:  hu* 
|u$  nos  in  omnibus  miniftros  effe  agnofcamus. 
Mk  *vero  qmriwr ,  ihquitapoftolus,  iti£erdiff>en~uCQn£* 
fktores  ,  ut  fidflis  quis  invenicLtur  *  Hoc  &utem 
mm  no&k  d&endum  eft  ,  ut  miniftros  nos  in  om~ 
nikiis  idmm  frabsamus*  Erimus  veto  idonei,  fi 

E  nose^a^bis  minime  idoneos  effe  judicaverimui? . 

giris  i$im  >  inquit  idcm  apoftoliis,  ad  hac  ido-^CwZip 
neu$}  #'*»■  }»#  m  cogitare  qitidem  aliquidtx  nobis^ 
fimm  fu0iientM*  Verum  hoc  fateri  non  fatis  eft 
nobisj  hocdicere  potuit  apoftolus,  &  perhanc 
portam  ingredi  ad  obeundum  munus  fuum  ,  in 
eo  fe  miniftrum  iSdelem  ac  idoneum  oftendere, 
qui  fmiul  dicere  potuit  ,.  de  minifterio  fuo  lo- 
quens:  J{ihil  mihi  cvnfeius  fum  .  Nobi^?  yero  ,  i,c^*4. 
quis  fi  verumfateri  voiumu^,  aliter  dkere  noa 
poffamujs  ,  quin  nobis  confeir  fimus  in  admini- 
fearrdo  mune^e  nobis  imp0feo  in  plurimis  de* 
feciffe,  &hommetiam  mdonim*  adqusccorri- 
A    5  genda 


II 


C     o  ■   *r 


U      M 


Casoius  V. 

JM?» 


12 


Seisio  I»  {?«<&  vocamur ,  ooti  mintma  ex  parte  caufam  exr  A 
3«  Psc»   titiffe,  noafatis  efc  hic  fateri  ad  taatum  munus 
m$f     jiosimpares  effe,  Qaidergonpbisageodum,  ut 
fdonei  hoc  tempore  Chrifti  miniftri  in  ecclelia 
in&ittranda  effe  ppJEmus?  Idem  prorfus  ,  quod 
Chriftus  ipfe  epifcoptis  animarum  rjoftrarum  fe~ 
cit»  cmn  venit  ad  fundandam  &fprmau4^cc^ 
elefi&mfuam*  Xdetafaac,patres»  facicntlumerit 
nobis,  qupdipfafapientiaPatrisfedt»  cuo>  Vf~ 
»it  »  ut  multos  filios  in  gloriam  adduceretj  id 
qtiodnobis  iteui  propofitum  nunc  effedcbet»  Is 
enim  cum  oppreflbs  peccatis  omnes  inveniffet » 
omnia  omnium  peccatain  feipfumtranftulit,  fe~ 
que  unum  ante  Deum  ptp  pmnibus  reuot  &pp- 
centem  conftituit»  ac  ppenamnobis  debitam  fij~ 
ftinuit»  tanquam  pmnia  flagitia  Se  omnia fcele-  B 
ra  »  qu#  nos  comtniferamtis  »  ipfe  eommififfet, 
cumtamenabpmnilabe  petcati  purifllmus  effet; 
cjuippe  qui  peecatmn  non  fec|t,  n^que  utiquaqa 
inventus  sftdpltjsinoreejus,  Quo$  vero  Chri* 
ftus  pro  immenfa  fu&  caritate  erga  Deum  Patrern * 
&  prp  miferfpardia  ?rga  noftruni  g$nus  fecit, 
hocnunc  ttt  ipfi  faciamns  juftitta  ipfa  a  nobis  fla- 
gitat,  utomnlumhorummalorum»  quibus  gr?x: 
Chrifti  eft  oppreffus»  nos  paftores  coramtribur 
nali  miiericordiae  Dei  reps  conftituaoius »  ^tque 
omnium  peccata  in  nofipfos  non  tam  pie  quam 
jufte  transferentes  *   quia  revera   hprum  rnalp- 
rum  triagna  §k  parte  oos  caufa  fumus,  divinam 
mifericordiam  per  Jefum  Chriftum  imploremus. 
Quod  vero  dicimus  ,  nos  paftoyes  his  maiis »  qui-  C 
bus  ecclefia   eft  oppreffa  »  caufam   dedlffe  ,   fi 
^uis  hoc  aerius  ,  &  magis  per  exaggerationem 
quamdam  verborura  »  qu^m  vere  difium  eKiftsV 
met  »  hoc  quidem  ipfa  rerum  experiencia,  quae 
inentiri  nonpoteft,  comprpbabit  .  Refpiciamu? 
ergppaulqlumadipfdmala»  qiiibus  ecciefu  op- 
primitur»  acfxmqle?iam  adnoftra.pecc^ta.  Sed 
quis  hoec  numerare  valeat»  quas  ilmqi  cum  re- 
liquis  malis  multitudine  fuperant  arenam  ma- 
ris,  &ufque  adcoelum  clamant?  Circumfcriba- 
inu^  ergo  tantam  multitudinem  noftrorut^  ma- 
Iprum  illis  iimitibus  >  quibus  hoc  concilium , 
quod  capitalibus  malis  medendi^  eft  vocatum  » 
eacircumfcrijjfit.  Sunt  veroiHauia,  qu^fupra  - 
;  commemorayimus,  h^^cfes»  lapfamorum  difci-  3D 
plina  »  &  inteftitium  ^tque  ext^mum  bellum^ 
Hic  ergo  vide^mus  &  confidercmus »  cum  tam 
muitisannis  ecdefia  hi«i  calamltatibus  yexetur, 
tmdcnam  ipfa  originem  habuerunt  f  nut%  illis 
nos  qupdammodo  principium  »  num  fomentum 
dederimas  ?  Primum  verp  exauiinemus  initium 
Wefum»  quae  ha<:  nofira  serat^paffim  pullula^ 
tunt:  quibus  d  negare  voluoius  nos;  principium 
dcdiflTe,  quia  nullius  h^refeos  ipii  au^ores  fui* 
mu^  >  tamen  cum  peryerfa?   dc   fide  fententiae 
tanquam  vepres  qusedam  fint  ^  fpina? »  quge  in 
agvo  domiqi,  qu|  nobis  cpleadus  commendatus* 
eft,  orta&funt:  &fii!l^quidem  fu^  fpont^  ?  ut 
fplentaUquandovitiofaeherbae»punuUrunt:  u^ 
men  quinoncoluitqu^nidcbuitagrum,  quinon  £ 
femiaavit»  quipuIIuUnte$  per  fe  noi* ftatim  cu- 
ram  adhibuit  J^t  extirparet,  npn  minu^  qui^m 
prindpiumiili^dediifedicenduseft,  quamfi  ipfa 
feminaverit »  prasfer«m  cum  }imt  omnia  a  negli^ 
gentia  agricote  ortum  ducapt ,  &  Incrementum 
habeant  .  Hk  ergo  feiplbs  excutiant  »  qui  funt 
agricolaeinagrpdomini,  confcientiam  fuam  io-. 
tmogznt*  qupmodo  ineocolendo,  qupmodoia 
feminaiidp  fe  gefferint,  Quod  qui  fecerrnt,  fci$- 
pmfertim  temporibus  >  quibu^  pauciffimi  agro 
dbmini  cokndp  incumbqnt»  non  multum  (cre- 
dimus)dubit^bunt?  num  ad  ipfos  pullulantium 


paffim  jneccle&ahairefum  culpa  pertineat.  Harc  ^NN^" 
veromoaenditantumcaufa  difta  fatis  fintdehis,qHllr$rf 
qua:  ad  primum  caput  p^rtincnt  ,  Veuiamus  ^d  i$*i* 
fecunduni»  qupdlapfammprum  difcipiiham,  S? 
abufus  (u?  vocajptt)  pompleditur  *  Hic  veiro  ni- 
hil  attiuet  dta  inveftigare  »  quinam  tantorum 
malorum  aufitpres  fuerint  ,  cum  pra&ter  nofipfo;? 
ne  nominare  quidem  uilum  ftlium  ^iiftorem 
poffimus  P  Quare  ad  terdum  accedamus  ,  qi^od 
impedimenta  pacis  ecciefise  in  ie  cipatirict;  qua- 
Ila  iunt  arma,  veldomeftica*  vel<exteiw«  %%c 
enim  jampridem  pacem  ecclefi»  perturbarunt  , 
&t  adhuc  perturbant  .  De^  quibu^  hoc  t^ptpm; 
dicimus  :  fi  (  quod  Deus  ipfe  certiffimis  figni$ 
oftendit)  hjec  arma  ftageila  pjus  iun%  »;  qpibus 
nps  affligitj  quia  duorum  priprum  ^rapitum  tei 
fuuius  »  |n  quibu§  i>os  excufate  pon  ppffumus  » 
etiam  horum  ^rmo^1»  praccipuam  nos  caufam 
efle  negare  noa  poflumus .  Ejuftnodi  vero  ^a- 
geila  Deum  ob  eam  caufaui  immittetc  cenfemus, 
ut  nos  peccantes  eaftiget:  &  pecc^ta  Ipfa »  quk 
bus  m^jefiatem  ejus  maxime  offendimus  ,  nobis 
anteoculp^ponat.  Hic  v^ro  quifquis  aliqwiido 
animfidvprtit  »  quibps  jpodis  ecclefia  armprum 
violentia  vexata  fuerit,  fecum  ipfe  confideret? 
qu?ttiam  illa  fint  ,  in  qujbus  praecipue  ecclefia 
propter  ipfa  arma  detrimeatum  patiatur  .  Hec 
vero  hicrefcrt  dequorum  artni^  loquamur,  five 
de  inteftinisnoftrorumprincipum»  five  4?  *Xtfft 
nisTurcarumarmis,  quaefuperioribus  anni$  nos 
magnis  calamitatibus  affecerimt:  five  de  eorum 
qui  ab  pbedi^ntia  fupriimpaftorumdecefferiint, 
&  ipfos  ^  fuis  fedibus  expulf  rriat  *  Hpc  ehim 
fummatim  dicimus  de  oriini  g#?r?  ^rmorflm  » 
fi  qui  illa  cpntra  no$  tra&arunt|  &  fuis  eccle* 
fiis  paftores  fugarwt  ,  ordi*te$  confuderunt  > 
jaicos  autem  ia  epifcoporum  locum  fuffecerunt> 
ecclffiae  bona  diripuerunt  ,  curfnm  verbi  Dei 
impedivcrunt  :  hic,  inquams  dicimus,  nihilho- 
rumefle»  quod  inlibroabufuum  paftorum»  ma- 
xima  illorum  pars »  qui  hoc  aomea  fibi  veadisaut , 
perfe  fa6|:um  effe»  fi  legers  libuwt  »  noa  fcri- 
ptnmape*ti$verbis  iaveniat.  ^oftram  i?nim  am* 
bitiqriem,  noftrani  avaritiam»  noftras  <:upidita^ 
tes»  his  omqibus  m^Iispopuium  Dci  prius  affe- 
ci0eftatimlnveniet»  atque  harum  vi  ab^cckfiis 
paftores  fugari ,  eafque  pabtflo  v^rbi  privari  , 
bona  ecclefiarum,  quaefunt  boaa  pauperum »  ^tb 
illis  tolli»  indigqis  facerdptkcPnferri,  ^illi$, 
qui  aih|I  a  Iai?iS|  pr^terquam  in  veftis  genere^ 
ac  neinhpcquideiMiffcrunt,  dari*  Quid  enim 
hprumcft»  qupd  negare  polTimus  per  hps  annos 
aaobisf^aumcffe?  Quare  fi  Tw^,  fi  haeretici 
hpc  id^m  adverfus  non  faciunt »  quid  hic  aliud 
qu^m  flat^itiat  tioftr^  »  ^  fimul  juftum  Dei  ju- 
di?ium  vid^mus?  judicium  v$ro  plenum  miferk 
cordia:  ficnim  prqm^ritis  nos  eaftigaret ,  ja^ 
pridcm  ficytt  Sodoma  &  Gomorrha  fuiffemus, 
Cur  vero  h»c  nunc  commemoramus  ?  an  ut  vps 
cpnfundamus?  abfit»  fed  ma^is,  utvos  ceupa* 
tres  8c  fratre$  cariffimos  ,  primum  aut^ni  npf- 
metipfos  admoncamus  :  quo  pa<j£o  hscc»  quibuS 
puncaffligimur»  flagell^^gravioraquae  Impen- 
deat»  nifir^fipifcamus»  yitarepo<|imus»uteffu- 
giamustremfndum  illud  Deijudicium»  omnibus 
ijuidem  aQar<rfipifcentibus  trepacadum»  maxime  u 
vero  illis  qui  pr^fuat,  *$&ih\mh  enim  p$ve,  in-  fcT*  '* 
quit  fcriptura  »  hh  f«/  frafunt »  fiet  *  Judicium 
vero  inciper^  aunc  vidimus  a  doa*p  Dei*  Dam 
enim  nuhC  ejicluntur  fa^erdotps ,  dum  coftcul- 
cantur  ab  hominibus  »  quid  aliud  hoc  ipdicat  ^ 
quam  divinum  de  nobis  |udicium ,  quod  pr&di~ 
xitCbriftas»  cumdiceret,facerdptf«?fa0s  effe  fal 

terra; ; 


tc.rr£t 


p  A  u  £  u  « 
P.  lll. 


R    I    D    E    N    T    I    N    U     M, 


CAftOtUS 
I  M  P- 


V* 


*4 


ZO* 


quod  fi  fMevaauerit,  ad  nihii  valereuk  £ 
trn,'nifittt.^jic»turforiis>  «^cogcuteetur  ab  ho- 
xniaibus  ,  JH«c  vero  omnia  oos  nunc  patimur  P 
Quod  fi  propt^er  /uftiriam  .,  #t  noftri  rnajores  , 
heati  hos  quidem ::  at»uae  jufte  quidem  >  quia 
fal  evanuit;  mioigie  autcm  propterjuftitiampa- 
titnur :  in  omQtbns  qnim  noftris  affli&ionibus  vi- 
demus  judicium  Dc£.  Atque  ptinarsquidemijT. 
lud  videremus  :  hoc  enim  initium  cfler  omoia 
Dei  judicia  &  flagellapffugiendi,  atqueingra- 
tiat^  &  veram  gloriam  ingrediendi  .  Quaeresfe- 
jcit,  ut  Ui  his  comm<£morandis  acrior^  &  iongio- 
res  fu^nmus :  nifi  enim  hasc  benecognita  &  per- 
fpe&a  fuerint  ,  fruftra  intram$js  in  conplium  > 
fruftra  invocamus  Spiritnm  fan&um  ,  qui  pri- 
mum  ingrefiuu*  in  aaimam.bominis  (emper  £a~  $ 
jtere  foiet,  per  ipfius  komi$is  condipmaationem.» 
ut  condemnet  muqtdum  de  peccato  »  Quare  nift 
ille  Spiritus  nos  apud  nofmetipfos  primum  coo- 
demnaverit  ,   nondum  illum  lngreffum   efle  ad 
nos  aftumare  poffumus,  ac  ne  ingreffurumqui- 
dem,  ii  peccata  noftra  audire  rccufamus,  Ideni 
enim  dicetur  nobis,  quod  populpveteriperpro- 
phetam  Ezechielem  eft  di&um  ,  cumnondurn 
agnitis  fois  (ceJeribus,  peumperprpphetam  in- 
terrogars  vellent  ♦  Sic  aute^aitprophpta:  Jfont** 
runt  <viri  Ifrael  ad   wterrogandun?   dominnm  ,   gp* 
federunt  coranp    me  .    Hae    autem  dicit  ddmijms  : 
'^mqtifd  dd  inferrogandum  me*ve&iftis>  fm^o, 
dicit  domims  ,  quta  non  rcfpondebo  *vobis  ,    Sequi- 
tur   autem  :   Si  judicds  cqs  %   ^bominationes  pa-  Q 
trum  iltorum  ofiende  itth.  ln  quibusverbisoften- 
dit  Deus,  quare  noluerit  refppndere  illis^  quia 
npndum  fcilket  abominationes   fuas  &  patrum 
fuorurn  ^udier^n?  •  Quaire  cum  idem  Pei  Spi- 
ritus  llt  9  qui   tum   dabat   refponfa  ?  &  qu$m 
iiuqc  no*  fedentes  cor^m  domino  invocamus  , 
quid  nobis  faciendum  fit  >  pt  propriarefponf^ 
habeatoilV  *  W  his  videtis  ;  §c  (xmvl  qtiam  pe-. 
ceffario  nos,  qui  praefidemus  in  hoc  facro  con- 
feflu ,  %  det$geo4is  noftris  peccatis  fermpnis  exor^ 
dirnn   vobifc4ir»  duximus  ,   Quia  vcro  nonnuN 
I05  ruuc  videmus,  fua  primub  peccata,  &no- 
fkri  ordws^  graviter  dcflentes  ,  atqai?  Dei  mi- 
fericordiam  prrjnibus  votis  implorantcs  ,  ideo 


IH1- 


quidem  magis  ,  quo  etiam  majora  nobis  certa-  Snmo  l* 

mina  irnpendent  inilauraturis  ecclefiam  f  quam  j^.  dec* 

illis  ihftf uraturis  templum*  Si  enimillismulti^ 

quo  ^i^usidperficeretur^  fcoppofuercj  fimuki 

etiaia,  cum  opus  impedi^  Oon  poffent ,  eosirri* 

ferunt  5  hoc  quid^m  fic  hahetote  ?  nobis  nec  ir- 

rifores  defuturos  ,  nec  qui  maximis  viribus  a 

coepto  ijpere  uos  deterreartt  &  avoccnt  .  Habe- 

bimus  vero  jaon  modo  colluaationem  cumcama 

&  fanguinje,  fed  cum  fpirituaiibus  ncqtritiis  in 

cgleftibjws.  Verum  his  omnibus  potcnrior  eft  i$, 

in  cujus  nomin?  hocppusfumus  aggrcffi^  Quare 

xa  eo  coufidamus,  ipium  precibus  invoccmus  , 

&  ipfe  omnfa  perficiet.  Quiaverohoc.concilium 

cum  dcliberantium  p  tum  vero  judicantiam  fpe- 

^ciem  refert  j  in  quo  &  deliheratur  de  iisqu^ad 

univerfajis  eccleuas  bonum  pertinent ,  &  etiam 

judicatur  caiu  de  rebus,  ^uam  de  perfonis :  fe- 

demus  enim  tanquam  judicante^duodecimtribns 

Ifrael  >  quibus  compi^henditur  univ^rfus  popu- 

lus  Dn  ;   idco  maxime  locus  videtur  nofipfos 

admoncndi»  ut  caveamus  ab  his  quae  vel  con~ 

fultaadi  »  vel  judicandi  vim  in  nobis  depravare 

jfoleat .  jHaec  vero  fuot  ipfae  animi  pafliones  ; 

qua?  ideo  etiam  perturbatipnes  vocantur  »  quia 

redum  &  vjprum  de  rebus  judicium  &  fenfum 

perturbant  ac  pervertuntv  Jn  quibusmaximeilla 

funt  cavenda^  quas  reflp  monct  ethnicus  ilie  in 

confiliis  abjicienda,  cum  dicit:  Qniiies homines  c*faHs 

qui  de  r^bus  dubiis  confultant  ,  ab  ira  ^  odio  , 

amicitia,  vacuos  effe  debere.  Nam  cum  in  haec 

omne  genus  hominum  iit  properifum*  tumvero 

ii  maxime  qui  principibus  ferviuncj  tales  enim 

vehementiorjes  habent  affetftiones  t  facillime  au- 

tem  ad  gratiain  Ioquuntur,  veJ  adodium,  pro- 

ut  fcilicet  ipfos  mftimant  principesaffcftoseflre, 

a  quibus  mercedem  expefiant  ,  Cum  vero  de 

principibus  Ioquimur,  tam  de  his  qui  ecclefia- 

ftici  vocantur,  quam  qui  faecularcs,  loquimur, 

Ac  Iicct  quidem  nos  principesChriftianoshabe- 

re  agnofcamus&gaudeamus,  idquod  in  veteri, 

&  jam  reccns  fundata  ecclefia  patres  noftri  non 

habuerunt,  tamen  ante  omnia  nobis  inhoccon- 

ciiio  femper  eft  aoimadvertendum  ,   hunc   non 

eiTe  Ipcum  laudandi  aliquem ,  nifi  folum  Deum 


Cat  ilinam 

vevba» 


quidem  iti  maxima  fpe  fumus,  adveniffe,  quem  D  in  Chrifto  Jefu,  atque  inumfolumjuftificandi: 

jnvocanjiis,  Dei  Spiritum,  Hoc  nps  vero  maxi-        ---*"  -«— --  -" uA^:-. .^j — — a;    ^; 

rnum  pignus  divisjae  mifericordi^  habemu^ ,  nem* 
peipfam  haficincho^tionemcoocilii,in  quo  nunc 
i:oavenimus0a4  erigeodam  &  inftaurandam  pene 
irollapfam  ecclefiam,  ut  vetus  populus  ppft  diu* 
turuam  captivitatem  apud  externos  reges  rediit 
Hi^rofolymam  ad  irjftauraodum  aempium  .  Jn 
illius  vero  populi  ftatu,  inillorum  l^ta  ad  pa^ 
triam  profedione,  &  tempii  inftauracionq  no- 
ftri  quidetn  temporis  &  noftri  ftatus  ,  in  hoc 
praefertim  cpn^ilio,  imaginetnintqeri  poffumus ; 
&  in  ducpt&  ejufdem  populi^x^mpjo,  veftrum, 
qui  duces  ^ftis  popiiio  Dci9  ad  cgleftem  patriam 
^ontendenti  officium  videre  .  Quare  omnes  vos 
magnop^re  hortamur  ?  ut  faepiiis  ad  memoriam 
revpcetis  quaeinEfdrae,  quaejin  Nehemias,  quae 
etiam  in  Danielis  libris  funtfcripta:  in  quibus 
confijia  omnium  ducum  populi  explicantur  , 
quae  hunc  uqurn  femper  fcopunn  habuerunt  ,  ut 
fua  &  populi  atque  patrum  peccata  confiten-. 
te^  ,  a4  pc^oitentiam  &  implorationem  divinae 
jnifericordiae  prrines  ^xcitarent .  Quod  cum  po* 
pulus  fac(?ret,  tum  quidem  omnia  illis  feliciter 
iucceffere.  lUdiem  veroconfilia  nobis,  fifelicem 
fucce{fum  &  exitum  e^peftare  volumus  ih  in- 
ftauranda  ecclefia,  ob  quam  caufam  }a&ti  hucin 
fpiritu  convenimus,  fequenda  erunt  ;  atque  eo 


omne  autem  genushominumcondemnandi,  pri- 
mum  vero  nofipfos,  qui  hsec  loquimur ,  uccum 
Danielc  -dicamus  :  *${obis  fonfnfi»  facici  ,  regibut  Vtn,?. 
nofirjs  ,  frinciftbus  noftris  ,  &  patribus  noftris  , 
qui  peccavcrunt  *  Tibi  atttem  domino  Deo  noftro 
mifermrdu  ,  &*  propitiatio,  qtiia  recejfimus  a  te\ 
0*  non  audivimus  <vocem  domim  Dei  noftri  ,  m 
ambularetyus  in  lege  tjm  ,  quam  pofuit  nobis  fer 
fervos  fuos  prophetas  .  Et  omnis  Ifrael  pwvaricati 
funt  hgem  tuam  ,  &  declindntemnt  ,  ne  audirent 
nfocem  tuam  :  CT  ftillawit  fuper  ms  malediHio  0*. 
deteftatio  f  Hic  vero  nunc  locus  cffct  9  ut  ejuf- 
demprophetas  exemplum  fequemes,  cujus  ver»- 
ba  modo  recitavimus  ,  non  folum  noftra  ,  qui 
facerdotes  fumus,  fed  populi  ,  fcd  principum , 
corani  Deo  &  ecclefia  ejus  ,  peccata  confitere- 
mur  ,  proque  omnibus  veniam  implorarcmus  . 
Sic  vero  dicit  Daniel  :  Cumque  adhnc  hqucrer  ,  $iiwl 
(&*  orarem  ,  &  confiterer  peccata*  mea  ,  £T  pecca- 
fa  popuii  meit  txomitit  populi  hoc  Ioco  omnium 
ordinum  perfonas  compIeQens  ,  ut  ejus  confef- 
fio  ,  quam  modo  reeitavimus  ,  declarat  ,  qua 
in  re,  quid  nobis,  qui  pro  falute  univerfaeec- 
clefiae  tantis  malis  oppreflfe  huc  convenimus  f 
faciendum  fit,  fatisindicarc  videtur :  nimirum  , 
Ut  noftra  ,  &  fimul  principum  ,  ac  populi 
peccata  flentes  confiteamqr  ,  Id  quod  pl^ne  i& 

fpiruu 


U 


F  A-ttX.  U,S 


C    O    K    C    I 


Ssssio  I*  *?*r*ttt  *»«*ow  fatif  flnncabundefacimus:  ver-  A 

i*.  Dec.*  ^*  ycr?  «berius  faceremus  ,  fi  ipfi  prtncipes 
15 ^ j,  adeffcnt  qui  fuam  nobifcura  confeflionetn  &  la- 
erymas  conjungerent-  Ejufmodi  veroquafifuni- 
culis  peccatoruru  ,  m  prophew  loquuntur,  fa* 
ceidotum  aq  principuniy  atqueipfiuspopuiipec* 
eata  funt  colligata  ,  ut  difficiie  fit  de  uuiusor- 
dinis  peccatis  inquircre,  quin  rcliquorum  fimul 
ordinum  peccata  appareant »  Sic  vero  ontnes  or- 
dines  »na  ratioois  ferie  accufansinvQteripopulo 

3"v«tt  «*  dicit  Ezechiel  in  perfona  Dei  :  Sacerdores  ejus 
CQsttempferum  Itge.m  meam*  &*  folhterunt  fanitua* 
rid  meat  mm  f&n$ttm  ar  frofanum*  non  habue- 
tunt  diftamUm  ^  Trintifes  ejtts  m  medh  illius  , 
quafi  Hf%  rapkntcs  fr^dam ,  ad  ejfuniendmt  fan~ 
gulfiem  ♦  &d  fprdendas  animM  ,  W  avare  fe£lan~  B 
da>  facrti*  Tofuli  terr&  calumnUh&ntur  eatumniam* 
Hasc  iile*  Quse  utinam  ad illa  folam  tempora 
peitioercnt,  ac  non  noftri  qooquetemporisiina- 
ginem  referrent*  Utinarn  cum  de  corruptela  mo« 
rum  facerdotum^oquimur  ,  huic  maximam  ©c- 
eafionem  >  maxiraam  materiam  ,  &  au&orita- 
tetn  ipfos  principes,  atque  ipfum  populum  de- 
diffe  negare  poflemus  .'  Sed  reprimamus  nunc 
verba  ufque  ad  tcmpuswagisopportunum,  fon- 
te$  autem  communium  iacrymarum  aperiamus  . 
Redeamus  vero  ad  eos,  quoscepimus  admonen** 
<los  ,  prajfertini  epiicopos  ,  qui  cum  mandatis 
principum  huc  venerunt.  Sicvero  illos  adraone~ 
rnus  ,  ut  omni,  qua  poffunt  fide  Sc  diligentia 
fiiis  principihus  ferviant.*  vetrum  ,'  ut  epilcopos  C 
decet,  fic  illis  ferviant»  fct  fervi  Dei  ,  non  ut 

uCm  7«     fervi  kominunt:  ^o/to.,  inquit  apoftolus»  fervi 

fam*  ij»  homimm  ejfe  .  Primum  vero  ferviant  uni  regi 
Chrifto,  cui  Deus  Pater  omnem  poteftatem  de- 
dit^  deinde  vero  proptereumomnibus»  maxime 
autem  principibus :  cuihonoreiu,  honorcm>  cui 
tributum9  tributura.  Hort^mur  antcm»  utprin- 
cipibus  ferviant  ad  honorcra  ,  quemadmodum 
eorum  mandataverbiftipfi^prasfeferuntx  in  qui- 
bus  nihil  ferea  nifi  honorificura,  &adpublicam 
utilitatem  fpeftans,  proponitur.  Siveroinfum- 
tna  ferviant,  ut  eot^um  officium  inprimisfpedet 
ad  honorem  Pei  ,  Sc  utslitatem  hnjus  concilii  > 
quod  prdpter  publicum  bonum  eft  convocatum. 
Quare  ut  ab  hoc  maxime  dehortamur  omnes  ,  D 
qui  hic  fentcntiascoramDeo&angcJis  ejus,  at* 
que  coram  univerfa  ecclefiafumus  diduri ,  ne  ad 
gratiam  hominis  alicujus  loquamur  ,  fic  etiam 
multo  magiv,  ne  ad  odium  cujufquam  ftnten- 
tiam  proferamus^  ctiamfi  contra  nosadverfarii, 
vel  inimici  &  hoftis  perfonamgerat  j  deniqueut 
abomniinternos  contentione  abftineamus^  ma« 
xsmeoptamusj  &in  dominohortamur .  Hacenim 
funt,  qn»  contriftant  &  rcpellunt,  qucminvo- 
camus»  Spiritum  fandum ;  finequonihilomnino 
facerc  poterimii5#  quod  ad  bonum  &  pacem  ec- 

i.  Car.  $.  clefi*  cedat;  Cum  enim$  inquit  apoftolus  ■,  fint 
inter  w$  contenthnet ,  non ne  bumims  eftis ,  &  fc 
cundtim  hominem  dmluUtis  ?  Cum  vero  bomi* 
nes  cos  appellat»  Spiritus  Dei  experte^  intelli^  E 
git.  In  omnibus  autem,  quas  ad  reformationem 
ecclefi»  pertinent  $  ob  quam  caufam  conveni- 
«iu5,  imitari  nos  oportet  illum,  qui  eam  pri- 
mum  formavic:  de  quo  hoc  ipfum  opus  ingre- 
diente,  fic  in  perfotia  Dci  propheta  Joquitur; 

Ifa*  41,  £cce  fervus  meus  ,  qmm  degi  %  dilectus  meus  $ 
in  qtto  bene  comfUcui  anint&  mea  :  dedi  fpiritum 
meum  fufev  eum  ;  judicium  gcntibus  nuncfabit  . 
tfvfott  cmterdet  s  neque  damahitx  arundinem  qu^f 
fatam  nm  confringet r,  &  linum  fumigans  non  ex- 
tingutt.  Hunc  vero  fpiritum  pacis,  caritatis  & 
manfuetudinisj  cum  femper  apud  omncs&cum 


oranibus  ojftenderc  debeamutf -%  tuta  vero  maxi-  ^  ■ 

me  iu  hoc  facro  confeffu,  in  quo  convenimns,  Chhxsti 
ut  per  gratiam  ipfius  Spiritus ,  contentionibus,  1555, 
quar  nimis  diu  ecclefiam  yeicarunt',  'finis  tan- 
dem  iraponatur .  Quare  ne  ipfi  ullam  conten- 
tionis  anfam  alicuideraus,  quipacificorum  pcr- 
fonamgerimu^,  maxiraeeftcavcndum.  Hocvero. 
&  cetera  omnia  incommoda  &  impedimenta  pa* 
ci$  nnico  modo  evitabimus,  atque  ad  optatum 
pacisportum  pervenicmus,  fi  precibus  ab  humiii 
&  contrito  corde  profedis  ipium  Chrifti  Spiri- 
tum,  qui  eft  pax  noftra,  invocaverimus:  ut  in 
hoc  concijio  praefideat  >  ut  lucem  coidibus  no- 
ftris  infundar,  utque  nos  in  omnibus  ad  ipfius 
honorem  &  veram  ecclefise  utilitatem  regat  & 
dirigat,  Ad  tales  enim  ipfcdicit:  tAdhuc  telo^tjht^ 
quentey  ecce  adfum  .  Quare  ut  hujufmodi  ora«» 
tionibus  aflidue  incumbamus,  quanta  poffumus 
caritate  vos  in  domino  hortamur ,  ut  unooreat- 
que  uno  fpiritu  Deum  Patrem  in  Chriftojefu 
gforificemus,  qui  eft  D^m  benedi5:u$  in  f»cu- 
la.  Amen* 

SESSIO  SECUNDA. 

Cdebrata   dk  feptima   menfis  Januarii  y 
anm  mdxlv  i. 

Anno  a  nativitate  domiui  miUefimo  quin-  sTsTTq 
gentefimo  quadragefimofexto  >  indidione  II. 
xv.diejovi^»  feptima  menfisjanaarii ,  pontifica-  7januarii 
tus  fanftiffimi  in  Chriftopatris&dominidomini  «54^ 
noftriPauli,  divina  providentia  papse  tertii ,  an* 
no  duodecimo  ,  reverendus  pater  dominus  epi- 
fcopusCaftelfi  mariscelebravit  miffam  de  Spiritu 
fanfto  in  ecclefia  cathedrali  &  in  locofeifionis* 
Qua  finita,  reverendus  pater  dominusepifcopus 
fandi  Marci  habuit  orationem.  Detnde  reveren- 
diffimi  cardinales  &  alii  praelati  aceeperunt  plu- 
Vialia  &  mitras  ,  fueruntque  cantatm  litaniae* 
Poftea  reverendiffimus  cardinalis  de  Monte  be- 
nedixitfynodum,  &  fuerunt  faftse  ceretnoniae ,  in 
feffionibu-S  publicis  fieri  folitse  *  Deinde  reveren* 
dus  pater  dominus  epifcopusCaftellimaris  legit 
decretum  •  Quo  lefto ,  interrogavit  patres ,  utrum 
hac  placerent :  qui  refponderunt :  Placeiit,  cum 
aliquibus  additionibus ,  per  aliquos  ex  patribus 
additis,  Deinde  interrogavit  eos  :  Placet  quod 
proxima  feffio  fiat  quarto  Februariiproximefu- 
tura?  Qui  refponderunt ;  Placet. 

Sequuntur  n&mina  frdatorum  qui  interfumwt  huic 
f  /ftoni*  W  in  frimis.  - 

Fnefidentes « 

Antedifti  legati. 

*ArtbhfifcQfi  > 

Aquenfis,  Ujpfalenfis,  Panormitanus,  Arma- 
canus . 

£fifcofi. 

Hipporegienfis  ,  Cavenfis  ,  iReltrenfis  ,  Gie- 
nenfis  ,  nunc  cardinalis  ,  Placentinus  ,  Faroju- 
lienfis  ,  Claromontanus  s  Fa&fulanus  s  Caputa* 
quenfis  ,  fandi  Marci  ,  Soranus.,  Mbtulenfis  , 
Stabinenfis  ,  Sidonienfis  ,  Tcrmularum  ,  Aga~ 
theofis,  Lancianenfis,  Syracufanus,  Vigornien- 
fis,  Bitontinus,  Bcllicaftrenfis,  Pacenfis,  Afto- 
ricenfis,  Britonorienfis,  Aquinatenfis^Clodien- 
fis,  Canarienfis,  Caftelli  inaris» 

0r4~ 


*7 


P  A  tl  t  U  S 
F.iH. 


T     R    1     D    E 


Amko 

Ckristi 


K    T 
A 


I    N    V    Mt 


C  A  R  O  t  U  « 


V. 


18 


Oratores  * 


Regis  Rbtaanorttm  Caftel  Alto,  &,Antoniii$ 
de  Qucta  ♦ 

Tre$  abbates  ordinis  fan&t  3fittedi&i, 

Qenerale$f 

Geoeralesordinum  Mendicantium  »  Minorum 
Obfervantium  &  alter  ConventuaJium  *  eremu 
tarum  fan&i  Auguftini  ,  gencralis  prdinis  Car- 
jnctitarum»  &  fan&ae  MarjaeServorum*  B 

Et  Ckuditts  Jayus  Sabaudus,  &  presbyterre- 
formatus  »  procurator  C  D*  Cardinalis  A«g«* 
ftenfis,  &  plurps  barones, 

Decretum  fpcundas  feflionis, 

Pe  modo  yivendi  &*  atips  in  cotfcUh  fervdndis » 

Sacrofanfta  Tridentina  fynodus  ,   in   Spiritu 
fanfto  legitime  eongregeta,  in  ea  praefidentibiis 
apoftolicap  fedis  legatis  »    agnofcens  cum  beato 
3M<r,  r;       Jacobo  apoftolo  »    quod  omne  datum  optimum  » 
^*er$,  u  gp  Qmm  dQnuni  perfeftttm  »  Ae  fqrfum  tfi  ,  defcen- 
dens  a  patre  luntinum  ,  qui  iis  y  qui  poftulant  a  fe 
fapientiam^  dat  omnibus  affiuenter  »  &  mn  impro- 
Mwlu  ta      perat  ci*  *  &  fimul  fciens  quod  initium  fapientia 
gft  timor  Aomini ,  ftatuic  >  &  decrevit »  omnes  3c 
fingulos  Chrifti  fideles»  in  civit^te  Tridentins. 
congreg^tos»  exhortandos  efle  »  prout  exhorta- 
tur,  ut  fg  a  malis  &  peecattshafienu^commiflis 
Qd&n  ;♦    emendare»  ac  de  cetero  in  timore  dominiambu- 
Jare,  $r  d^fideria  carnts  non  perficere  ,  oratio* 
nibusinftare»  fepiusconfiteri,  euchariftiae  facr^. 
mentum  fumere  »  ecclefias  frequentare  »  praece- 
pta  denique  dominica  quantum  quifque   pote- 
rit,  adimplere»  necnonquotidie  pro  pace  prin- 
cipum  Chriftianorum  ac  ttniute  ecclefiae  privatim 
orare  velint  :   epifcopps  vero  »  &  quofcumque  D 
alios »  ia  ordine  facerdot^Ii  conftitutos »  cecume- 
nicum  concilium  in  ea  civitate  concelebrantes , 
ut  affidu^DeiUudibusinciimbere»  hoftia$»  lau- 
d£$,  8?  preces  otferre  »  f^crificium  mifl»  quoli- 
bet  faltem  4ic  dominico  (  in  quo  Peus  iucem 
eondidit,  &  a  mortyis  refurrexit  ,  ac  Spiritum 
fan&um  iri  difcipulos  infudit )  peragere  fatagant ■  j 
facientes»  ficiit  idem  Spiritus  fan^tusper  apofto* 
lum  praecipit»  obfecrationes,  orationes,  poftu-1 
lation^s  »  gratiarum  aftioncs  ,    pro  fan^iflimo 
domino  noftro  papa»  pro  imperatore,  proregi- 
bus,  8?  ceterisquiinfublimitate  conttituti  funt, 
ac  pro  omnibus  hominibus»  ut  quietam  Sftrau- 
^uiilam  vitain  agamus»  pace  fruamur ,  &  fidei 
incrementum  videamus  •  Praeterea  hortatur  »  ut  E 
jejunent  faltern  (ingulis  fextisferUsinmemoriam 
paflioqis  domini  ,  elcemofyna^  paiipenbns  ero- 
gent :  in ecclefiaautem cathedralifingulis quintis 
fcriw  celebretur  miffa  deSpiritu  fanfto ,  cum  lita- 
liiis  &  aliisorationibusadbocinftitutis.  Inaiiis 
vero  eeclefits  eadem  die  dicantur  ad  mirui*  lita» 
niae  8c  orationes \  Tempore  autem  »   quo  facra 
"Seff«22,t!e  peragentur,  f/  collocutiones  8c  confabulationes 
cdcbr.  mi£.  non  fiant  ,  fed  ore  &  ^nimo  celebranti  aififta. 
i,  r/w,  3.  tur . 

s$ff'tU  ^  9uon*a5^  oportet  epifcopos  efle irreprehen- 

aerefonmU^jI^>  f°brios ,  caftos  ,  domui  fuse  bene  prse- 

pofitos,  Jiortatur  etiam»  ut  antfeomniaquiiibet 

ia  menfa  ferret  fobrietatem  moderationemque 


itborum :  deinde  rum  in  co  loco  fape otiofi fer-  sessio 
mones  oriri  foleant,  ut  in  ipforum  epi.fcoporum       1  f. 
meriGs  diytaarum  fcrtptumum  leftio  admifcea-7»Ja»)«»i 
tur »  Familiarjes  vero  fuos  unufquifque  inftru^tt      *54^* 
&  erudiat,  ne  fiut  rixofi,  vinoft,  impudict »  cu- 
pidi,  elati»  blafphemi  &  voluptatum  amatores,: 
vitia  dcmum  fugiant  &  virtutes  ampieftantur  , 
&  ia  veftitu  &  ia  cultu»  &omnibns  aftibusho- 
neftatem  pr^  fe   feraht ,   ficut  dccet  miniftros 
miniftrorum  Dei» 

Ad  haec,  cum  hujus  facrofandt  concilii  pr^- 
eipu^  cura»  folfcitqdo  &intenciofit ,  ^ttpropul- 
fatis  haerefum  tenebris,  quae  pertot  annos  ope- 
.ruerunt  terram  catholicac  veritatis  »  lux  ,  Jefu  >^/*  u 
Chrifto,  qui  vcra  iux  eft»  annuente  »  candor  , 
puritafque  refulgeat  »  &  ea  quas  rcformaiione 
tgent  ,  reformeqtur,  ipfa  fynodus  hortaturom* 
nes  catholicos  hiceongjregajtos  &  cpngregandos , 
atqueeospratfertim,  qui  facrarum  literarumpc- 
ritiam  habeat,  ut  fedula  mcditatione  diiigenter 
fetum  ipfi  cogitent  ,  quibus  potiffinnnm  viis  & 
modisf  ipfius  fynodi  intentto  dirigi,  &  optatum 
eflfeftum  fortiri  poIBt,  quo  maturtus  &confuI- 
tius  damnari  damnanda  ,  .&  probanda  probari 
queant,  ut  per  totum  orbem  omnes  unp  ore  » 
&  eadem  fidei  confeffione  glorificent  Deum 
Sc  patrem  domini  noftri  Jefu  Chrifti  .  In  fen» 
tentiis  vero  dicendi^  juzta  ''  Toletani  concilii 
C  jftatutum  ,  in  Joco  benediftionis  coiifidentibus  Toiet.  iv, 
domini  facerdotibus  ,  nulius  debeat  autimmo-J;?* 
deftis  vo^ibus  perfbep^re  ,  aut  tumultibus  per-  t(on 
turbare  »  nullus  ctiam  faffis  vanlfve  aut  obfti-  Bracar.  6. 
natis  difceptatipnibus  eontendere  :  fed  quid-  l4' 
quid  dicatur,  iic  mittffima  verborum  prolatio* 
ne  temperetur  »  ut  nec  audtentes  offendantur  » 
ncc  rc&i  jjudicii  acies  pertnrbato  animo  im-ftt* 
datur* 

Infupcr  ipfa  facra  fynodus  ftatutt  &decre vit, 
quod  fi  fortc  coqtigerit  aiiquos  debito  in  Ideo 
nonfedere»  &  fententiametiam  fub  verbo»  Pia^ 
cet»  proferre » congregationibus  interefle ,  &  alios 
quofcumqyeaftusracere»  conciIiodurante,nuIIi 
propterea  praejadicium  generetur  ,  nullique  ao^ 
vum  jus  acquiratur. 

tAngeilus  Maffarellus  facri  concilti  femttriut »  mfr* 
m  froprfa . 


ToIet.Xfc 


fi£ 


III- 

4»   Febr# 


Indiffio  fitwra  f$fjl*nh  • 

Deinde  indida  fuit  futura  feffio  ad  diem 
Jo vis»  quartam  menfis  Februarii  proxime  ven- 
turi» 

SESSIO  TERTIA» 

AHKo  a  nativitate  domtnx  miilefimoqum*  sTTsTo 
gentefimo  quadragefimo  fexto  ,  qimrto 
menfis  Februarii ,  fuit  feifio  generalis»  &  cek* 
brata  mifla  de  Spiritu  fanfto  per  archiepifco- 
pum  Panormitanum  »  magifter  Ambrofius  Ca^ 
tharinus  habuit  orationemi  &  reverendus  pater 
dominus  archiepifcopus  Turri|;aaenfi$  legit  de- 
cretum»  &  interroga vit  patres»  anpkceret»  re« 
fponderciotque»  f^d  aliqui  cnm  certisadditioni* 
bus»  Placet» 

Seyuuntur  nomina  pr^idtorum »  tfui  interfutrimt  huk 
fejjbni  ,   %T  in  primis  , 

Antcdi<St  legati  &  pra?fidentes, 

Cardinales* 
Reverendiffimus  dominus  cardinalis  fanS:i  Cse- 

farii » 


i9 


V  A  U  t.  U  S 
P,  11). 


COKCIIIUM 


C   A   K   0   L  U  £      V,, 

1  m  a. 


10 


farii,  &  cpifcopus  Tridenfciausj  ac  admlaiftra- 
*  p»  *  » v  tor  Brmgenlis . 

Reverendiflimus  dominus  Petrus  Pacecus  car- 
W*      dinalis  &  epifcopus  Gienenfis* 


f  II 

^  Vtbu 


jttchhfifwfl  * 

Aquenfis?  Turritanus,  Acheruntinns  ,  Upfa^ 
fenfis,  Panorpaitaous,  Armacanus? 

Iidem  ,  fjiui  m  prsecedenti  feftione  >  &  adhuc 
"gafionenfis ,  &  Fanenfis  * 

Oratores  regis  Romanorum  iidem  quiinpr«~ 
cedenti  feflionc. 

Abbates  iidem  qui  m  praecedcrjti . 

General£$  ordinum  iidem  gui  in  praecedenti. 

^dn^llus  fyfitjfkrttfosfacriconcjlii  ftfrctarws* 

Decretum  de  fymbplo  fid^i? 

1$  nomine  ftntta  &  individttaTrinitatis,  Tatris^ 
&*  Filii)  p*  Spfritus  fitnfti* 

Ffee  (aemUa&a  qseumenica  &,generalis  Trir 

dentina  fynodus,  in  Spiritufan&olegitimecon^ 

gregata,  $?in  ea  praefidentibus  eifdem  tribusa*- 

poftoljcap   fcdis  legatis  ,   i^agnltudinem  rerum 

tra&andarumconfiderans,  praefertim  earurn  qu$ 

duobus  illis^apitibusj  deext}rpandislvaer$fil?us, 

&  moribus  reformandis ,  continentur  ,  quorum 

cania  prsecipue  eft  congregata  ;   ^gnofcens  au*» 

■ff/**/.  t:    tcrxt  cum  apoftolo  ,  non  elfe  fibj  cQlluftationem 

adverfus  carn^m   &   fanguinem  r  (ed   adverfus 

fpiritales  ncquitjas,  in  coelcftibus ,  cum.eodem 

omncs  &  fingulosinprimishortatur,  ut  confoiv 

tehtur  in  domino ,  &  in  potentia  virtutis  ejus  %  in 

.    omnibus  fumentcs  ftutum  fidei ,  in  quo  poflint 

omnia  tela  ncquiflimi  ignea  estinguere  s    atque 

j$jMffl!«      gal^am  fpem  ututis  accipiant  cum  gfajio/pifi-r 

tu$,  quod  eft  verbum  Dei  vJtaque  ut  Jiaec  pia 

ejus  lolicitudo  principium  &-pv,ogreffum  fuuni 

pcr  Dei  gratiam  habeat,  ante  omnia  ftatu.it  & 

deccroit  pr$emittendam  *jfl*  confc0ipnemffidei  ^ 

*  Nic«R«n« '.-'' patrum  exempla  in  hos  fouta,  qui  facratio- 

Hipppn?**   r^us  conciliis  hoc  fcutum  contra  omnes  haere^ 

Cpaa.  fc*  fes  in  principio  fuarum  a^idnum  apponere  con-, 

fuevcre:  quofoloaliquando&infideles  adfidem 

tra?r(?runt  ,   haereticos  eJEpugnarunt  ,  3c  fiddes 

copfiriftarunty  QuarQ  fymbolwfid^i  %  qu.ofanr 

&a  Rom^na  ecclefia   utitur  ,  tanquam    princi* 

pium  iHud  >  in  quo  omnes,  qui  fidem  Chrifti 

prqfitentur  ,  neceffario  caOTeniunt  ,   ac  funda-, 

Mttth;  \b   m^ntum  firmum  &  unicum  ,  cotltra  quod  por^ 

m  inferi  nunq^a,m  praevalebunt  ,  totidem  v#r- 

bis  ,  quibys  in  omnibus  ecclefiis  Iegitur  ,  e^- 

prin^endum  effc  ccnfuit  *  quod   quidcm  ejqfr, 

moii  eft  ; 

S  YM  BQi  U  M    F  I  DE  I, 

Crsdo  in  umm  Deum  ,  Patrem  omnipoten^ 
tem  >  fa<^orcm  cali  Sc  terrse  ,  vifibilium  om^ 
liium  Sc  invifibilium:  Et  in  unumdominumje- 
fum  Chriftum  %  Fifium  Dei  unigenitum  ,  &  ex 
Patre  natum  ante  omniafeculaj  DeumdeDeo, 
Jumen  dc  lumine,  Dcun*  verum  de  Deo  vero  ; 
genitum  ,  non  fadumj  confubftantialem  Patrij 
per  quem  orania  ftida  funt  .  Qui  propter  nps 
homincs,  &  proptcr  nbftram  faiutem  dc(cendit 
d«  ^ceJis  \  9e  incarnaw  eft  de  Spiritu  fanfta  ck 


A  Maria  Virgine  ;  &  homo  fa&us  eft  .  Crucifixus    a~n ITo 
etiam  pro  nobis  fub  Pontio  Pilato  ,  paffus.,  &  Chxisti 
fepultus  cft  ;  &  refurrexit  tcrtia  die  fecundum      »54^ 
fcripturas;  &  afcendit  in  c^eium,  fcrdet  ad  dcx~  . 
teram  Patnsj  &  iterum  venturus  eft  cum  glo^ 
ria  jiidicare  vivos  &  mortuos  :  cujus  regninon 
erit  finis  ,   Et  in  Spiriturn  fan&nm,  dominum 
fy  vivificantem  ,  qui  ex  Patre  Filipque  proce- 
dit:  qui  cum  Patrc  8t  Filio  fimul  adoratur  & 
fonglorificatur  j  qui  locutus  eft  per  prophetas : 
Et   unam   fandam  catbolicam   &apoftolicam 
ecclefiam    ,   Confiteor   unum  baptifma  in   re* 
miffionem  pecca,torum  :  *  &  expefto  refurreflio^ 
nem   mortuorum  ,  &   vitam   venturi   faeculi  ? 
Amcn. 


B 


Indiftio  futurt  ftffionis* 


Eadem  facrofan&a.,  oecumenica  &  generali$ 
Tridentina  fynodus,  in  Spiritu  fanaolegitimc 
congregatji  ,  in  ea  prssfidentibus  eifdiem  tribus 
apoftolicas  fedis  legatis5  intelligen^mukospr^ 
latos  ex,  diverfis  partibus  accindos  effeitineri, 
nonnullos  etiam  in  via  efle,  quo  hucveniant; 
cogitanfque  omnia  ab  ipfa  facra  fynodo  decer- 
nenda  eo  majoris  apud  omnes  exiftimationi*  & 
.honoris  videri  poffe,  quo  majori  fuerint  &ple^ 
niori  patrum  concilio&prasfentiafancita  &  cor- 
roboratft  j  ftatuit  &  dccrevit  futuram  feffionem 
poft  pmien.tiam  >  celebrandam  effe  die  Jovis» 
C  quse  fubfeqiie^ur  dominicam  Laetarc.  proxime 
futuraim  i  int^rim  tamen  non  diffctri  xlifcuifio^ 
nem  &  examinationcmr  eorum  ,  quae  ipfi  fynu^ 
4o  difcutienda  &  examinanda  videbuntur* 


SESSIO  QUARTA 


A 


kno  a  nativitate  domini  millefimoquin-  ssssiq 
gentefimo  quadragcfimofexto  ,,  indidione      I V. 
quarta,  die  vero  Jovis,  b&ava  menfis  Aprilis  j   ^<  A^rlL 
pontifieatus  fanftiflimi  in  Chrifto  patris  &  do* 
mini  noftri  domini  Pauli  ,   divina  providcntia 
pap#   tertii  ,  anno,  duodecimo  ,  praefidentibus 
eifdem  tribus  appftolica?  fedis  iegatis  ,  reveren- 
dus  p^ter^onwnus  Salvator  Alcsiu$,ai;chiejpifco- 

D  pus  Tunitanenfis ,  celebravic  miffam  dc  fanfto 
Spiritu  in  ecciefia  cathedrali,  &  loco  fefiionis  * 
Deinde  generalis  SerYorum  h&buit  orationem  * 
Q^ja  finita,  revercndiflimi  cardinales  &  prselati; 
aeceperunt  .pluvialia&mitras:  &  cantores  ince^ 
pcruat  cantare  antiphpnam  ,  Exaudi  nos  ,  do^ 
vaim  >  quoniam  benigna  eft  mifericordia  tua. 
Quafinitay  diaconusclamavit,  Orate,  Quodi*  J         * 
Q:o,  omnes  praelati  flexeruntgenua,,  &orarunt. 
Deinde  /ubdiacpnus  clamavit  ,  Erigite  •   Tunc.* 
rcyerendus  dc  Monte  ,  primus  pr3e.fid.en5  ,  dixil 
Iiancomtion^m:.  Adfumus,  domine.fan5;e  Spi* 
xitm*  Qua  finita,  idem.diaconusdi^ie  iterum» 
Qrate ,»  & paylo  poft diut  ^  Erigitc> Deindeidem 
prapfidens  dixit  hanc  orationcm:  Metitibus  no- 

E  ftxjs  qusefumus,  domine,  aipirando,  &*c*  Qp** 
bus  peradis ,  cantorcs  inceperunt  litanias »  Et 
cum  venerjmt  ad.  ijlum  loicum ,  ty  domnuma- 
poftolicum ,  praBfidentcs,  qui  flcxis  genibuserant , 
turrexerunt  ,  &  reverendiflimus  cardinalis  de 
Monte  primus  prxfidcns  vertit  fc  ad  congrega^ 
tionep?*  dans  benediftionem ,  &  dixit:  Uthanc 
fanftam  fynodum*  <?*c-  Cantores  refponderunt , 
Tc  rogamus  audi  nos  .  Completis  vero  litaniis 
diaconusdixit;  Fleftamusgenua,:  &rubdiaconus 
refpondit:  Erigite,  Dcindeidemrcverendiffimus 
pracfidens  dixit  hanc  or^tiqhem;  Da:<jn*fumus 
ccclcfiias  tua:  mifericors  Deus  ,  u^  Spiritu  fan^ 


1!  ^Vw*-*  T    R    I    D    E    N 

i.  ftp  ^dngrcgata  ,  Quibus  pera&is  dfccotuis  can- 

CHRt?-n  Wlt  cvangclium  :   amniitt  *  fdlfis  frQffotu* 

t5^-     Quo  finito  »   praefatus    reverendiffimns   prasfi- 

M*ttb,?*  4ca$  incepit  tymhum  ,  Vcni  crcator  Spiritns* 
Quo  finito^  Mem rcvsrendiffimus  praefidens  di- 
x&hihc  orationem  :  Deus  qui  corda.  Peinde 
praefajtus  dominus  archiepifcopus  legit  4ecre~ 
tum,  &  qusjefivit  ex  patribus  .,  jutrum  Jhate  pla- 
cerent  »  Qtri  omnesjcfponderunt:  Plafcct ,  cum 
aliquibusadditionibus.  Poftremo,  utrumplace- 
tet?  quod  prima  fntura  feffiocelebrarcturdiejo- 
vis  poft  feftum  pentccoftes .  Qui  refpoadcruat ; 
Placet,  ,  # 

Item  h«c fan&a  fynodus  ftatmc  &  decrcvit  , 
pVoKimam  futuram  feffionem  tcnendam  &  cele- 
brsndam  effe  feria  quiota  poft  facratiffimum  fe- 
ftum  proxitflum  pentecoftes.* 

Quo  quidem  decreto,  ut  praemittiturr  le&o, 
poftquam  patres  in  concilio  praefeatcs  refpoads- 
Tunt,  PUm  v.dominus  Angclus  Maffarellus  ,, 
ipfius  conciiii  fecretarius  ,  legit  depntationem 
oratorum  C^faycae  &  catholicae  ma;eftatis  ,  in 
perfonam  iilaftrium  domini  I)idact  de  Mendo- 
$a»  &  domini  Francifci  a  Tolcto  %&  concilium 
Tridentinum  ,  ad  faqiendum  ea  quae  Cxfax$% 
jnajett*s  faceret,  fi  prsfenseffet. 

7{omlnd  prdUtomm   qui  wttffmmm 
h$it  fijjfanit 

Tntfidcntts  p*  U§4ti , 

In  primis  antedi&i  praefidentes&Iegati  feffio- 
nisfceundae,  cardinalcs  iidem»  quiinpc^cedea- 
ti  fcffionc  *. 

^Arfbhpifcopi , 

Aquenfis,  Turritanus,  Corcyrenfis,Sencnfis, 
Materanus  &Acheruntiuus,  Upfalcnfis,  Panor- 
mitanus,  Armachanus. 

Epiftopi  f 

JScnogallienfis»  Afcuianus*  Cayenfi$,FeItren- 
fis,  Acienfts,  PlacentinusA  Gadditanenfis,  Tor* 
cellanenfis^  {Jibinicenfisv  Pientinus  $  Clammon- 
tanus»  Chiycmenfis,  &MeIopotamcnfis,,  Reati* 
nus,  Faefularum,  fao&i  Mard ,  Capataquenfis, 
Majoriccnfis,  Aquetjfis,  Soranus,  V^fionenfis  , 
Motirlancn&s ,  Caftellimaris,  Fatienfis^Metho* 
nenfis  ,  coadjutor  Veronenfis  ,  Tjhermularum  , 
Agathenfis,  Lancianenfis,  Syracufanus,  Capru^ 
lauus,  Vigornicnfis,  Bituntinus^CorfuIanenfis, 
BeUicaftrenfis,  Paccnfis-,  Aftoricenfis,  Britoao* 
rienfis  ,  Aquinatenfis  ,  Ofccnfis  ,  Bergomenfis,* 
Clodienfis,  Canarienfis^ 

Ordtom  * 

IHuftriffimusdominusFrancilcus  a  Toleto,  o- 
rator  Sc  procurator  inviftiffimi  Caroli  quinti  Ro- 
mani  imperatoris,  * 

TroemdtQns  * 

Dominus  Claudius  Jayus  procurator  revcren- 
diffimi  domini  cardinalis  &  epifcopi  Augu-1 
ftenfis  > 

Abbates  &  gencrales  otdinum  iidetn   qui  in 
praeccdenti  feffione. 
^n%dm  hUffbnltus  fmi  tontffii  ftcwmus  *: 


T    I    H    V    Hi 


C  A  R  O  L   U  S 
I  M   P. 


V, 


ii 


Detretum  d*  cdrwmris  fcripturis  *  a&mq  *dfritis 
fromuli&tum  in  ^uarta  feffiont  ♦ 


S  £  S  S  I  O 

IV. 

8»   Aprili 


SacrofanSa  oecumenica  &  generalisTrideiiti- 
r\x  fynodus*  in  Spiritufanaio  Iegitimccongrega-. 
taj  pr^fidentibus  in  ea  eifdem  tribns  apoftoIic« 
fedis  Jegatis,  hoc  fibi  pcrpetuo  ante  oculospro- 
ponens,  ut  fublatiserroribus,  puritasipfaevani- 
gelii  in  ecclefia  <confervet.ur  :  qwod  .  prpmifium 
antc  per  prophctas  in  fcripturis  fanflis  dominus  jercm.  ji; 
nofter  Chriftas  Dci  Filius  proprio  ore  primum 
promulgavit  ,  deinde  per.fuos  apoftolos  ,  tan- 
quam  footem  omnis  falutaris  vcrkatife&morum  xdAttu  vtt, 
.difciplinac,  omni  creaturae  pradicari  julfit ■■:  peiw  M*nt  *iu 

B    fpicienfque  hanc  veritatem  &  difciplitemconti* 
neri  ia  libris  fcriptis,  &  fiae  fcripto  traditioni-^ 
bus,  qu^e  ex  ipfius  Chrifti  ore  abapoftolis  aced- 
ptse ,  aut  ab  ipfis japoftolis  Spiritu  fando  di^laate ,  *♦  Th*Sf*U 
quati  per  manus  tradit?e,  ad  nos  ufquepervene-^  *'um 
r.uot  .*  orthodoxorum  patr^um  exempia   fecuta  ,  Marth*  &t 
X3mnes  libros  tam  veteris  qualti  noviteftamenti  ,c€leb-miff* 
cum  utriufque  unus  Deusfitauftor,  nccnontra- 
ditiones  ipias^  tum»adfidem,  tumad  moresper- 
tinentcs,  tanquam  velore  tenusaChrifto,  vel  a 
Spiritnfanfto»  ditflatas,  &  continua^  fucccffione 
in  ^cclefia  cathojica  confervatas,  pari  pietatisaf- 
fedu  ac  reverentia  fufcjpit  ac  vene^atur  .  Sacro- 
rum  vero  librorum^indicem  huic  decrctoadfcri- "*  Lao^.  59. 
betidum  ^enfuit,  ne  cuidubitatiofuboruipoffit,  ^p}^a^\. 
C  quinam  fint ,  qui  ab  ipfa  fynodo  fufcipiantur  .  t?,UL  c.V* 
Sunt  vei^o  infrafcripti  tcftamenti  veteris  quiriqiie  CeUft  dift, 
libriMofis,  ideft,  Gcn^fis,  Exodiis,LevkicuSj  ^^  a 
Numeri  ,  Deuteronomium  ,  Jofue  ,  Judicum  f 
Ruth,  quatuor  Regum  ,  duo  Paralipomenon  , 
Efdrse  primus,&  fecundus,qui  diciturNehemias, 
Tobias,  Judith-,  Efther ,  Job  ,  PfaUcrium  Da~ 
vidicum  centum  quinquaginta  pfalmorum  ,  Pa- 
rabolae  ,  Ecclcfiaftes  ,  Canticum   Cantkorum  , 
Sapientia,  Ecclcfiafticus,  Ifaias,  Jeremias,  cum 
Baruch,  Ezechiel  ,  Danicl,  duodecim  prophe- 
t^mihores,  fcilicetOfee,  Joel,  Amos,  Abdias, 
Jonas  ,  Michaeas  ,  Nahum  ,  Habacuc  >  Sopho- 
nias  ,  Aggaeus  ,  Zacharsas  ,    Malachias  ,  duo 
Ma^chabacorum,  primus&fecundus:  Teftamen- 

D  ti  novi  ,  quatuor  evangelia  ,  fecundum  Mat- 
thejam  ^  Marcttm  i  Lucam  ,  &  Joannem  ,  adus 
apoftdlorum  a  Luca  dvangelifta  confcripti ,  qua- 
tuordecim  epiftolae  beati  Pauli  apoftoli  >.£cili«- 
cet  ad  Romaftos  ,  duae  ad  Corinthios  ,  ad  Ga- 
Iatas  ,  ad  Ephefios  ,  ad  Philippenles  ,  ad  Co- 
loflenfes,  duas  ad  Theflalonicenfes,  duaeadTi- 
^motheum  f  ad  Titum,  ad  Philcmoncm,  adHe- 
braeosj  Petriapoftoliduaej  Joannisapoftoli  tres; 
Jaeobi  apoftoljuna,;  Judae  apoftoli  unaj  &  apo- 
calypfis  Joaniiis  apbftoli . 

Si  quis  kutem  libros  ipfos  integroscumomni- 
bus  fuis  partibus,  proutinccclefiacatholicalegi 
confueveruftt  >  &  in  veteri  vuJgata  Latina  edi- 
tione  habentiir,  profacris&canonicisnoniufce- 

E  perit  ,   &  traditiones  prxdidas  fciens  &  pru- 

acns  contempferit  ,  anathema  fit  .  Omnes  ita-.  ■ 

que  intelligant  quo  ordine  &  via  ipfa  fynodus  ,< 
poft  jaftum  fidei  confeffionis  fundamentum  , 
fit  progreWura  ,  &  quibutf  potiffimum  tefti^ 
moniis  ac  pr&fidii$  in  confirmandis  dogmati* 
bus  ?  &  inilaurandis  in  ccclcfia  moribus  fit  u* 
fura . 

Demtnm   de  edjtiohe  W  1*fu  facrorum- 
iibrorum . 

Tnfuper  cadcm  facrsfan&a   fynodu^  confidc^ 

rans , 


2$ 


P  A  UTX  U.S: 


C    O    N    C 


3  es  sio 
IV, 


Iflfra  Se& 

«J.C.fr 


regt  to^e 


rans ,  non  parum  utilitatis  accedere  poffe  e£~ 
clefi#  Dei  ,  fi  ex  omnibus  Latinis  editionibus, 
quse  cireumferunrur  facrorum  librorum  ,  quae- 
nam  pro  authentica  habenda  fit  ,  innotefcat  5 
ftatuit  &  dcclarat,  ut  haec  ipfa  vetus  &  vufga- 
ta  editio,  quae  longo  totofaeculorura  ufuinipia 
ecciefia  probata  eft  in  publicis  ie&ionibtis ,  difpu- 
tationibus  ,  praedicationibus  &  expofiuonibus , 
pro  authentiea  habeatur,-  ut  nemo  illam  rejice- 
re  quovis  praetextu  audeat  vei  praefumat ,  Pra> 
terca  ad  coercendapctulantiaingenia,  decernit, 
ut  nemo  fua;  prudentiseinnixits,  inrebus  fidei& 
morum  ad  sedificationem  do&rinae  Chriftianaj 
pertincntium  ,  facram  fcripturaui  ad  fuos  fen- 
iiis  contorquens,  contra  eum  fenfum  quem  te* 
miit  &  tehet  fandfct  mater  ecclefia  »  cujus  eft  E 
judicare  de  ve.ro  fenfu  &  interpretatione  fcri- 
pturarum  fan&arum  ,  aut  etiam  contra  unani- 
mem  confenfum  patrum  ipfam  fcripturam  ia^ 
cram  interpretari  audeat,  etiamfi  hujufmodiiri- 
terpretationes  nullo  unquam  tempore  in  lucem 
edeuda*  forent*  Qui  contravcnerint ,  perordina* 
rios  declarentur  ,  &  pcenis  a  jtire  ftatutis  pu» 
niantur. 

Sed  &  imprefforibus  **  modum  in  hac  paite 


I    X 
A 


I     U     M 


C  A  R  0  t  U  S 


24 


*um 


nbr*  prohis  ut  pareft,  imponere  vofens ,  quijamfinemodo, 
hitis*         hoccft,  putantes  fibiliccrequidquid  libet ,  fine 
licentia  fuperiorum  ecclcfiafticorum  ,  ipfos  fa«* 
cr«  fcripturae  libros ,  &  fupcr  illis  annotatio- 
nes  &  expofitiones  qttorumfibet  iodifferenter  , 
fsepe  tacito  ,  fope  etiam  euientito  pra;Jo  ,  &  »  t 
quod  gravius  cft  ,  fine  nomine  auftoris  impri- 
inunt,  ,alibi  etiatnimpreffoslibroshujufmodite* 
inere  venales  habent ,  decernit  &  ftatuit ,  ut  poft- 
hac  facra  fcriptura ,  potiilimum  yero  haec  ipfa  ve- 
tns  &  rufgata  editio  quam  emehdatiffime   im» 
primatur;  nullique  Jiceatimprimere,  vel  imprir 
mi  facere,  quofvis  libros  de  rchusfacrisfinerio* 
mine  auftons:  neque  illos  in  futurum  vendere, 
aot  etiam  apud  fe  retiaere»  nifi  primum  exami- 
nati  probatique  fuerint  ab  ordinario,  fub  poena 
w&b  Jttlfo  ^nathematis  Sc  pecuniae  in  canone  concilii  f-ao- 
iLftLcose  viffimi  Lateranenfis  appofita  .  Et  fi  regulares 
s  «  n    io.  fuerint  »  tt^tra  cxaminationem  Sc  {>robationem 
de 'i^prerl  hu;ufmodi>  licentiam  quoque  a  fuis  fuperiori* 
iEone  hbro-  j,us  impetrare  teneantur  ,  recognitis  per  cos  li-  ; 
bris,  juxta  formam  fuarum  ordinatibnum.  Qui 
autem  fcriptos  eos  commuhkant»  vel  evulgant, 
aifi  antea  examinati  probatiquefuednt,  eifdem 
pocnis  (ubjaceant  quibus  impteffores  .   Et  qui 
cos  habuerint  vel    legerint  i   nifi    ptodiderint 
auftores ,  pro  aufl:oribus  habeantur  ♦  Ipfa   ve- 
ro  hujufmodi  librorum  probatio  in  fcriptis  de^ 
tur  ,   atque  idco  in  fronte   libri  ^,   vel   fcriptl; 
vel  impreffi  authcntice  appareat;  idque  totum> 
hoc  eft,  &  prpbatio  &  examen,  gratis  fiat,  ut 
probanda   probentur  ,  &  reprobentur    impro- 

banda . 

Poft  haec  temeritatem  illamreprimerevolens, 
qua  ad  profana  quaeque  convertuntur  ,  &  tor- 
qttentur  verba,  &  kntemix  facrae  fcripturae ,  ad 
fcurrilia  fcilicet,  fabufofa,  vana,  adulationes, 
detraAiones ,  fuperftitiones ,  impias  &  diabolicas 
incantationes ,  diviriationes ,  fortes,  libellos  etiam 
famofosi  mandat&praBcipit,  ad  tollcndam  hit- 
iufmodiitreverentiam&contemptum,  ne  de  ce- 
tero  quifquam  quomodolibet  verba  fcripturae  fa- 
crae  ad  h#c&  fimiliaaudeatufurpar^,  ut  omoes 
hujus  generis  homincs  ,  temeratores  &  vioJato 
res  vcrbi  Dei,  juris  &  arbitrii  pcenis  per  epifco 
pos  coerceantur. 


Iniitlh  futw&  Jij$Qm*s; 


Anko 

CnaisTr 
154«' 


Itenvhaec  facrofan&a  fynodus  ftatuit&decer- 
nit,  proximam  futuram  feffionem  tenendam  Sc 
cclebrandam  effe  feria  quinta  poft  facratiffimum 
feftum  proximum  pentecoftes. 

SESSIO   QUINTA. 

AMNoa  nativitate  domini  millefimo  quifi*  s $, s s i O; 
gentefimo  quadragefimofexto  ,  indi&ione 


o- 


iVpdie  vero  Jovis  decimafeptima  menfis  Junii 
pontificatus  fan^iffimi  in  Chrifto  patris  &  do~ 
mini  noftri  domini  Pauli,  divina  providentia 
papar  tertii ,  anno  duodecimo ,  praefideatibtts  eif* 
dem  tribus  apoftolitae  fedis  Iegatis  ,  reverendus 
pater  dominu^  Aiexandcr  de  Picolominibus.  Se* 
nenfis,  epifcopus  Pientinus  in  Tufciacelebravit 
miffam  de  Spuitu  fanfto  in  cathedrali  ecclefia  & 
loco  feflionis,  Deinde  magifter  Marcus  Laureus 
Calaber  ,  fratrer  ordinis  Pr^edicatorum  habuit 
orationem  .  Qua  finita  ,  reverendiffimi  cardi* 
naies  &  alii  praskti  acceperunt  pluvialia  & 
mitras  ,*  fueruntque  faft^j  ccrcmonia;  in  aliis 
feffionibus  fieri  folitae  :  ie&um  fuit  etiam  de- 
cr^tum « 

IndiftiQ  fHtum  fefltQnls. 

Item  haecfacrofanclafynodus  ftatuit&decrevit 
primamfuturam  feffionem  teneridam  &  cclebran- 
dam  cffe  die  Jovis,  feriaquintapoftfeftumbea- 
ti  Jacobi  apoftoli. 

Itymina,  CQgnomina  y  €?*  patri*  fr*l4twr»m  ftiiiH 
terfuerHnt  yuinta  ftffiwi* 

*Pr<efidenta  &*  legati* 

*  • 

Reverendiffimus  &  ii/uftriffimus  dominus  do- 
minusjoannes  Maria  ,  epifcopus  PraeneftinuSi 
deMonte,  Aretinus. 

Reverendiffimus  &  illuftriffimus  dominus  do- 
minus  Marcelius  tituli  fan£bs  Crucis  in  Jerufa- 
lem  presbyter,  Ccrvinus,  Politianus. 

Reverendiffimus  &  iJIuftriffimus  dominus  do- 
minus  Reginaldus,  fand«  Mari»  in  Cofmedin 
diaconus,  Poius  Anglicus. 

Sandtae  Romanseecciefiascardinales,  facricon» 
cilii  pr«fidentes ,  &apoftoiicideIatere  legati- 

Cardinaks* 

Reverendiffimus  &  illuftriffimus  dominus  do- 
minus  Petrus  Pacecus,  fandae  Romanae  ccclefi» 

presbytercardinalis,  &epifcopusGienenfis,  Hit 
fpanus  * 

Oratores. 

IUuftriffimusdominusdora-Didacus  Huftadus 
de  Mendoza,  Hifpanus. 

Illuftriffimus  dominus  dom.  Francifctis  a  To- 
l4to  ,  Hifpanns  ,  oratores  &  procuratores  in» 
viftiffimi  domini  domini  Caroli  quinti  Roma* 
nbrum  imperatoris  ,  a  Hifpaniarum \  tfc*  re- 

tArchiefifcopi  * 

ReverendusdominusAntonius  Filholi»  archi* 
epifcopus  Aquenfis  j  Gallus . 

Rere- 


»7.  Junit 
154$. 


a* 


PAtuus 
f.iih 


f  ridbmmom, 


€a«oj.u*  V* 


atf 


Reverendus  doroinus  Salvator  Alexius  5a(Ta-  *A 
rus»  archiepifcopusTuriraneafis  ,  Hifpanus. 

Reverendus  dominusCattehijs»  archicpifcopus 
Corcyrenfis »  Venetus. 

Revercndus  dominus  Francifcus  Bandmeus  ar- 
chiepifcopus  Sencnfis»  Seneufis. 

Revereadus  dorainus  JoannesMichaeISarrace~ 
nus,  archicpifcopws  Materanus&Acheruntinus, 
Neapolitanus. 

Revercndus  dominus  Sebaftianus  Lecavela  , 
archiepifcopusParienfis  &  Naxienfis,  Graecus. 

Reverendus  dominus  Olaus  Magnus»  arcbie- 
pifcopus  Upfaleafis ,  Gothus  * 

RevcrendusdominusPetrus  Tagliava,  archie- 
pifcopus  panormitanus,  Siculus. 

Reverendus  dominus  Robertus  Waucop  >  arv  B 
cbiepifeopus  Annachanus»  Scotus* 

Epifcofi* 

Rcverendus  dominus  Marcus  Vigerius  ,  epi^ 
fqopus  Senogallienfis,  Saonenfis. 

RcverendusdominusPbiiosRoverella»  epifco- 
pusAfculanus,  Ferrarienfis* 

Rcverenduspater  dominusRobertus  de  Croy* 
cpifcopus  Cameracenfis ,  Germanus  . 

Reverendus  dominus  Joannes  Thomasde  fan- 
&o  Feiicio  »  eptfcopus  Cavenfis  ,   Neapolita- 

nus  • 

Reverendus  dominus  Thomas  Campegius »  epi» 
fcopus  Feltrenfis,  Bononienfis.  C 

Rcverendus  dominus  Benedi&usdeNobilibus, 
epifcopus  Acienfis »  Lucenfis , 

Reverendus  D.Quintius de  Rufticis,  epifcMi- 
litenfis ,  Romanus . 

Rcvereadus  dominus  Cathalanus  Trivultius  » 
epifcopus  Placentinus,  Mediolanenfis, 

Reverendus  dominus  Hieronymus  Fufcherus  9 
epifcopus  Torcellanus»  Venetus. 

Reverendus  dominus  Antonius  de  Numai »  epi- 
fcopus  Ifcraienfis,  Forolivicnfis  # 

Reverendus  dominus  Hieronymus  Theodolis^ 
tpifcopus Gaduanus ,  Forolivieafis «^ 

Reverendus  dominus  Joannes  LucittS  Staphy- 
leus»  epifcopusSibinicenfis,  illyricus. 

Reverendus  dominus  Alexander  Picolomineus »  D 
epifcopus  Pientinus  »  Senenfis  * 

Revercndus  domiausGuiltelmusaPrato»  cpi- 
fcopus  Claromontanus,  Gallus. 

Rcverendus  dominus  DionyfiusepifcopusChi- 
ronenfis,  &  Melopot&menus ,  Graecus. 

Reverendus  dominus  Marcus  AUgeriusdeCo- 
Jumna,  cpifcopusRcatinus,  Reatinus. 

Reverendus  dominus  BracciusMartellns»  epi* 
fcopus  Fsefularum,  Florentinus» 

Rcverendusdominus  Coriolanus  Martyranus, 
epifcopus  fanfti  Marci»  Neapolitanus . 

Reverendus  dominus  Henricus  Loffredus,  cpi- 
fcopus  Caputaquenfis»  Ncapolitanus. 

Reverendusdominus  BaptiftaCanopegius»  cpi- 
jfcopus  Mxjoricenfis  »  Borionienfis.  £ 

Reverendus  dominus  Hieronjrmus  Vida»  epi* 
icopus  Albenfis,  Cremonenfis. 

Reverendus  dominus  Hlifeus  Theodinus  epifco- 
pusSoranus,  Arpinas. 

Reverendus  dominus  Jacohus  Cortefius  aPra- 
tp»  epifcopus  Vafioncrms,  Romanus. 

Reverendus  dominus  Baltaifar  de  H«redia»epi* 
fcbpus  Boifanenfis,  Sardus. 

Rever^ndusdominus  Angefus  Pafchalis  »  epi- 
fcopus  Motulanus,  Dalmatus. 

Reverendusdominusjoannes  Fonfeca?  epifco- 
pu$»  Caftelli  maris»  Hifpanus. 
Contili  Qmuh  Tom.  XXXIII, 


m** 


Revercndus  dominus  Petrus  Bcrtanus  »  epifc  $  b  ssro 
Fanenfis,  Mutinenfis.  V, 

Revcrendus  dominus  LudovicusSimonetta»  e-  l7*%^li» 
piTcopus  Pifaurienfis,  Mcdiplancnfis* 

Reverendus  dominus  AtoyfiusLypomanus ,  e- 
pifcopus  MothoncnliscoadjutorVcronenfis,  Ve- 
netus. 

Reverendus  dominus  Vincentius  de  Duranti- 
bus»  epifcopus  Thcrmularum»  Briicienfis. 

Reverendus  dominus  Andreas  Centanus,  tpu 
fcopus  Nemafienfis,  Venetas. 

Rcverendus  dominus  Joanncs  Petros  Fetretu»  » 
epifcopus  Milerifis»  Ravennatenfis. 

Rcverendus  dominus  Ciaudius  delaGuifche» 
epifcopus  Agathenfis»  Gallus. 

Reverendus  dominus  Joannes  de  Salazar  ,  &&' 
Burgo,  epifcopusLancianenfis,  Hifpanus. 

ReverendusD.FabiusMignanelius,  epifcLu* 
cerinus,  Scnenfis. 

Reverendus  dominus  Hieron]f  mus  de  Bononia » 
epifcopus  Syracufanus,  Siculus. 

Reverendus  dominus  Mgidius  Falfetta  ,  epi* 
fcopus  Caprulanus,  Cinguianus. 

Reverendus dominus  Richardus  Patus ,  epifco- 
pus  Wigornienfis,  Anglicus. 

Reverendus  dominus  Cornelius  Muffus  ,  epi- 
fcopus  Bitpntinus,  Placentinus* 

Reverendus  dominus  JacobusJacobeMus»  epi- 
fcopus  Bcllicaftrenfis,  Rpmanus. 

Reverendus  dominus  Francifcus  de  Navarra  * 
epifcopus  Pacenfis»  Hifpanus: 

Reverendus  dominus  Didacus  de  Alava  %  epi- 
fcopus  Aftoricenfis ,  Hifpanus . 

Revecendus  dominus  Thomas  Cafellus »  epifco- 
pus  Britonorienfis,  Roifanenfis* 

Reverendus  dpminus  Juiius  Contarenus,  epi^ 
fcopus  Bellunenfis,  Venetus. 

Reverendus  dominus  Galeatius  Florimontius/ 
epifcopus  Aquinatenfis»  Sueflanus. 

Reverendus  D.  Petrus  de  Auguftinis ,  epifcopus^ 
Ofcehfis»  Hifpanus. 

ReverendusdominusBernardus  Diaz»  epifco* 
pus  Calaguritanus»  Hifpanus. 

lleverendus  dominus  Gregorius  Caftagnola ,  e- 
pifcopus  Milenfis»  Grecus. 

Revcrendusdominus  Antonius  de  Cruce,  epi« 
fcopus  Canarienfis »  Hifpanus . 

Trocxmow. 

Reverendus  dominus  Claudius  Jayus»  procu- 
xator  revercndiflimi  Sc  illuftriffimi  domini  do« 
mini  Qthonis  Truchfes»  fandac  Romana;  eccle- 
fi*  cardinaiis  &  epifcopi  Auguftcnlis  ,  Sabau» 
dienfis. 

Reverendus  dominusAmbrofiusPelargus»  or- 
dinis  Praedicatorum  ,  procurator  rcverendiflimi 
domini  domini  archiepifcopi  Treverenfis»  facri 
imperii  cle&oris,  Germanus. 

Reverendus  dominus  Ifidorus  Clarius ,  abbas 
Pontidx  Bergomenfis.,  Brixienfis . 

Rcverendus  dominus  Chyfoftomus  Gimilia« 
nenfis»  abbas  fandae  Trinitatis  deCaieta»  Ca« 
laber* 

Generdfcs  ordkum* 

Reverendus  dorainus  Hieronymus  Seripandus  M 

feneralis  ordinis  eremitarum  fanfti  Auguftini» 
feapolitanus. 

B  Revc* 


27 


fh  Ul-U.S 

p.  III.- 


CDNClLiyM 


Ca&ois 

1  M  P. 


5     V. 


iS 


BESSIO 

V. 

>7#  Janii- 

i$4& 


Kcver^nd^^ctNicdUusAudettiJ^  generalis  A  &  redeifcprio;  aut  negat  ifftum  Jefu  Chf i-  A  n  m  o 
pr4inisCarmeJitarufli,  Cyp.ritis.  £j  meritufri  ,per  baptifmi  iacramentum  m  ^*15*' 

fbrma  eccle^ae  rite  collatum  ,  tam  aduk* 


Hihh  Ui 


£fjfo/.  4. 
Grn.  jf ' 


Revercndus  patcr  AuguftinusBonucius,  gene- 
ralis  fan&«  Mariae  SerVorutn ,  Aretinus, 

sAngtlus  fttajfarelfas  >  f&tri  confilii  fecretarius • 

Decretum  de  peccato  qrigin&U: 

Ut  fides  noftra  catholica,  fthequahnpoffibilf 
cft  placere  Deo ,  purgamerrorlbtrs,  infiia  fince 
ritatc  integra  &  illibara  permaiieatv  &nepopu- 
lus  Chriftianus  omni  ventodofiHrTaecircuffirera- 
turf  cuift  ferpens  ilie  aatiquus,  humahigeneri* 
perpetuus  hoftis  3  inter  plurima  maia  >  quibu^ 


tam 

tis  3   quam   parvulis  applicari  ,   anathe- 
ma  lit  :  Quia  non  efi  aliud  nomen  fub  cmh  An.  # 
datum  hominibus  3  in  quo  oporieat  nos  fahos  |X  # 
fieri  .  Unde  illa  vox  :  Ecce  agnus  Dei ,  ec?> 
ce  qui  tollit  peccata jnunrfi  .    Et  alia  :  j£s«  •* 
cumqut    hptizati   tftis  ,    Ckrifium  Jndui^ 

fiiSr 

IV, 

Si  quis  parvujos  recentefc  ab  uteris  ma- 


eccicfu  Dei  his  noftns  temporibus  perturbatur,  B^trum  baptizandos  negat,  etiamfi  fueririt  a 


C.  4» 


Htlu  1» 


R  Cone.  A« 


fm*.  %\ 


1»  f  *r-  *< 


ctiam  de  peccatooriginali,  ejufqueremedionon 
folumnova,  fcdetiam  vet^radiffidia  excitaverit, 
facrofan&a*  cecumefiica  &  generansTridcnuna 
fynodiis,  in  Spiritu  fan&o  legiMmecoflgregata, 
praefidentibus  in  ea  eifdem  tribus  apoftolicae  fc« 
qis  legatis,  jam  ad  revocandos  errantes,  &  mi- 
tantes  confirmandosy  accedere  volens,  facrarutft 
fcripturarupi  ,  dc  fan&orum  patrum ,  ac  proba- 
tiffimorum  conciliorum  teftimpnia ,  &  ipfiusec- 
clcftae  judicium  &  Confenfum  fecuta  ,  haec  dc 
ipfo  pcccato  priginali  ftatuit  ,  fatetur  ac  dg- 
clarat  * 

1 

Si  quis  noh  confltetur  ■"  pnmum  hominem 

Adam  r  cum  mandatum  Dei  in  paradifo  fuif- 
fettranfgreffus,  ftarim  fanftitatem  &  jufti- 
tiam,  in  qua  conftitutus  ftierat  3  amififfej 
incurriifeque  per  ofterifam  praevaricationis 
hujufmodi  iram  &  indignationem  Dei  ^ 
stque  ideo  mortem5  quam  antea  illi  com^ 
minatus  fuerat  Deus  ,  &  cum  morte  ca^ 
ptivitatem  fub  ejus  poteftate  5  qui  morti^ 
deinde  habuit  imperium ,  hoc  eft ,  diaboli  ^ 
totumque '"  Adam  per  iltam  praevaricatio^ 
nis  offenfam  fecundum  corpus  &  animam 
in  deterius  commutatum  fuilfe  i  anathe^ 
jna  fit.  D 

Si  quis  Adaf  praevaricatiQnem  (ibi  foli ,  5f 
nonejuspropaginiafrerit  qcncuiffe,  &  acce- 
ptamaDeo  fanftir^tem  ^  juftitiam^  quam 
perdiditv  Hbi  foli,  &  nonnobis^etianfeum 
perdidiffe)  aut  iftquinatum  itlum  per  ino^ 
f^dienti^peccatum^  mortem&  pc^nascor^ 
poris  tantum  in  omne  genus  humanum  tranf- 
fudifte ,  non  autem  &  peccaturo » quod  mors 
cft  animaj  >  anathema  fir ;-  cum  contradicac 
apoftolD  dicenti  ;T??t4num  ftomiftmfeccatum 
intravit  inmundum ,  6*fer  feccatum  mors;  & 
jta  in  omncs  bomines  morsfmranjiit  ?  in  quo  om-  *■ 
nesfcccaverunt. 

Ul 
*  Si  quis  hoc  Ada  peccatum ,  quod  origi- 
pe  unumeft&propagatione,  nonimitatio^ 
ne  tratjsfufum5  omnibus  ineft  unicuique  pr6- 
prium,  vc!  perhuman*vnatursB  vires,  vei 
peraliudrernediumafserit  tolli,  quam  per 
meritutn  uniusmediatoris  domidi  noftri  Jefii 
Chrifti  ?  qui  nos  Deo  reqoriciiiavit  in  fangui- 
nefuo^  fata  nobis  ;uftitia?  fin^ificatio^ 


baptizatis  parentibus  or^i  s  aut  dicit  in  *"'  f e-  "^il€Vi> 
miflionem  quidem  peccatorum  eos  bapti-  AfnW^ 
zari,  fed  nihil  cjj  Adam  trahereoriginalis 
peecati  ,  quod  regeperarionis  lavacro  rk- 
cefse  fit  expiari  ad  vitam  seternam  confe- 
quendam>*  unde  fit  confeqi|ens  ut  in  eis 
forma  baptifmatjs    in  remifllonem  pecca- 
torum  non  ver? t%  {ed  falfa  intelligatur ,  ana* , 
thema  fit  ;  qiioniam  noq  aliter  intejligen- 
dttm  eft  id  quod  dixit  spoflolus  ^  fVr  ^numMm  1* 
homimrn  feccattwt  intravit  in  mundum  ,'  &* 
jper  fucamm  mors  9  &  ita  fn  omnes  komines 
mors  fertrqnfiit  ?  in  qm  om^ts  feccaverunt  ; 
nifi  quemadmodum  ecclefia   catholica  u^? 
bique  diffufV  femper  inteUexit  ,  Propter 
hancenirp  regulam  fidei  ex  tjraditidne  apo- 
ftolorum,  etiam  parvuli ,  qpi  nihil  pecca^ 
torum  in  femetipfis  adhuc  committere  po^ 
tuerunt  5  ideo  in  remiflionem  peccatorum 
veraciter  b^ptizantur »*  ut  in  eis  regenera-^ 
tione  mundetur  quod  generatione  coritra* 
X"erunt ;  Nifi  enim  qui  rmatusftierifeti  aqua  6*.  ?0*m  $l 
Spiritu  fanBo  p  hon  p&teft  introirein  re^num 
Dei\ 

V, 
Si  quis  per  Jefu  Chrifti  domifti  noftri 
gratiam  ,   quife  ia  baptifmate  confertur  9 
reatum  originalis  peccati  remitri   ncgat  j 
aut  etiam  afserit  non  toJh  tot um  id  quod 
veram^  8c  prbpriam  peccati  rationemha- 
bet  ,  fed  illud;  dicit  tantum  ff  radi  ?   aiifc  f'A«g.r.eon 
non  imputari  ,  anathema  fit  »   In   rena-  wl^ i\ 
tis   einim   nihil   odit   Deus  ,   quia    nihil 
eft  damnstionis   iis   qui    vere   confepulti 
funr  cum  Chtifto  per  baptifma  in  mor-^Wftf'8# 
tem  :   qui  non  feeundum  carnem  ambu- 
laht  ,  fed  veterem  hominem  exuentes,  &  €/^\ 
novum  induente^  ,  qui  fecundum  Deum   p  r ' >v 
creatuseft5  innocentes,  immaculati,puri5 
innoxii»  acOeodiledi,  eflfedti  funt5  haere-  a»>».  cr. 
d^s  guidcm  Dei ,  cohaeredes  autem  Chri-  M*  ** 
{t\>  ita  ut  nihii  prorfus  eos  ab  idgrefsu  coeli 
remoretut  *  Manefe  aurem  in    baprizatis 
concupifcentiam,  vel  fomitem,  haecfanda 
fynqdus  faterur  ac  fentit  ;  quae  cum  ad 
agonem  relid^a  fit  ,  noccre  non   confen- 
tiehtibus  ,  &  viriliterperJefuChrifrigra- 
tiam  repugnantibus,  non  valet:  guinimo  3 


19 


P  A  II  £  0  $ 


Ul  s  o 
uHrI$T1 

W  1. 


T    R    1    D    »    N 

%  won&itm p\  Hanc 


1  «  p« 


V. 


30 


r'  Extr.    . 
Com*  t|t.  de 
reliqtnis   8c 
venerttione 
fanflamm  . 


Qui  ttgitim  cerUvmt 
concupiiccntiam^  quatn  aliquando  apofto* 
lus  peccawm  appcliat,  fan&a  fynodus  d*> 
clarat  ccckfiam  catholicaro  nunquam  intclie* 
Ktffe  peccatum  appellari  >  quod  vere  &  pro~ 
prie  in  rcnatis  peccatum  fit i  kd  quia  ex  peo 
catoeft»  6c  ad  peccatum  mclinat»  Si  qui$ 
aiitem  contrarium  fenferit >  anathema  fit . 

Declarat  tamen  h#c  ipfa  fan&a  fynodus  f 
non  efte  fu&  intentionis ,  comprehendere  in 
hacdecreto,  ubidepeccato  originali  agi~ 
tur,  beatam  &  immaculatam  virginem  Ma~ 
riam >  Dei  genitricem  %  fedobfervandas  effe 
"  conftitutiones  felicis  recordationis  Sixti 
pap#  quarti  f  fufc  poenis  in  eis  conftitutioni- 
buscontentis»  quas  innovat . 

ftecretnm  de  reformatione  # 

CAPUT L 

De  inftituegda  lefthne  faer*  feripturs  €7* 

iihraimm  artmm  ♦ 


"  Paultts  V. 

_    _         tfionem 
Ut  fedi^  Hcbraicara 
Gracam   & 


Cafcil»  $, 


Eadem  facrofan&a  fynodus,  piis  fum*nofum 
*'Later.iv*  pontificum  fc  probatorum  conciliorum  *  con^li- 
rub  raa*«r/CUrtionibus  inh^rens»  eafque  ample&ens »  Scillh 
adjictens;  necceleftisillefacrorum  Iibrorum  the~ 
faurus>  quem  Spiritus  fan&us  fumma  liberalitate 
hominiWstradidit>  negle&us  jaceat $  ftatuit  & 
decrevit,  quod  in  illis  ccclefiis,  in  quibus  pras> 
t>enda>  aut  pneftimonium,  fea  a!iudquovbno~ 
mine  nuncupatum  ftipendium  >  pro  le&oribus 
facrae  theologiae  deputatum  reperitur  >  epifco- 
pi  ,  arehiepifcopi  ,  primates  »  &  alii  iocorum 
ordinarii  >  eos  qui  prebendam  >  aut  prgeftimo* 
nium  >  feu  ftipendium  hujufmodt  obtinent  > 
ad  ipfius  facrae  fcripturae  expofttionem  &  iti* 
terpretationem  per  feipfos  >  fi  idonei  fuerint  > 
alioqum  per  idoneum  fubftitutum  ab  ipfis  epi~ 
fcopis^  archiepifcopby  primatibus  $  &  aliis  Io« 
corum  ordinariis  eligendum  ,  etiam  p^r  fub- 
tradionem  fruftuum  cogant ',  &  compellant  , 
De  cetero  vera  pr^benda  ,  prasftimonium  ,  aut 
ftipendium  hujufmodi  non  nifi  perfonisidoncis, 


T    1    N    V    M. 

A       Ecclefiae   vero  »  qiiarwm  annui  proventus  tc-  SBSg  to 
ntics  fuerint,  &  ubi  tam  exigua  eft  clcri&po-        v< 
puli  multitiido  >  iit  theologiac  Jeftioineiscom-    i^jimii 
mode  habcri  non  poffit;  falrem^magiftrum  hi~  4,tJJt^fuh 
beant  ab  epifcopo  cum  confilio  capitulieligen-  A]t*.  iii.«v 
dum  *   cui  clericos  aliofque  fcholares  pauperes  *8*  *  f*b .. 
grammaticam  gratis  doceat,  ut  demceps^adip-  "inf.rcflr.a3. 
fa  facra»  fcriptur«  ftudia.,  annuente  0eo>  tranf-  c.  t*. 
ir^  poflint.  Ideoque  illi  magiftrogrammatices,  ineJJro.% 
vel  alicujusfimplicisbeneficii  fruftus,  quostam*  ftat«  mo- 
diu  percipiat,  quamdiu  in  docendo  perftiterk,  ™£  ** de 
aftignentur  $  dum  tamen  beneiicium  ipfum  fuo 
debito  non  fraudeturobfequio,  vel  ex  capitulari 
vel  epifcopali  menfacondignaaliquamercesper^ 
folvatut;  vel  aliascpifcopusipfe  aliquam  ratio» 
B  nem  ineat  (a&  ecclefise  &  dioecefiaccommqdamj 
ne  pia  hsec ,  utilis  atquc  fru&uofa  provifio  quovis 
quaefito  colore  negligatur . 

In    tmonafteriis  quoque   monachorum    *    ubi 
commode  fieri  queat,  etiam  le^io  facrae ''  fcri 
pturae  habeatur :  qua  in  re  fi  abbates  negligpn 
tes  fuerint  y  epifcopi  locorum  in  hoc  »  ut  fedi 
apoftolicae  dejegati,  eos  ad  id  opportunis  reme-  XrabicaiBi 
diis  cbtnpeUant. 

In  conventibus  vero  aliorum  regularium  >  in 
quibus  ftudia  commode  vigere  poflunt  ,  facrae 
fcripturae  ledio  fimiliter  habeatur  s  quae  leftio 
a  capitulisgeneraIibu5veIprovinciaIibusaffigne<* 
tur  dignioribus  magiftris. 

In  gymnafiis  etiam  pubJicis,  obi  tamhonori* 
£  fica  >  &  ceterorum  oianium  maxime  necefTaria 
le&io  haftenus  inftituta  non  fuerit  >  religiofif* 
fimorum  principum  ac  rerumpublicarum  pietate 
&  caritate  ad  catholicas  fidei  defenfionem&in- 
crementum  ,  fanaeque  doflringe  confervationem 
&  propagationcm,  inftituatur:  &  ubi  inftituta 
foret,  ^r  negligeretur,  reftituatur» 

Et  ne  fub  fpecie  pietatis  impietasdiftemine- 
tur,  ftatuit  eadem  fan£h  fynodus,  nemindmad 
hujufmodi  JefHonis  officium  tatii  publice  quam 
privatim  admitteridum  cfle  ,  qui  prius  ab  epi- 
Ibopo  loci  de  vit^9  moribus»  &  fcientia  exami- 
natus  &  approbatus  non  fucrit  :  quod  tamcn 
de  ledoribus  in  clauftris  monachorum  non  in- 
teiligatur. 
D  Docentes  vero  ipfam  faerarn  fcripturam ,  dum 
publice  in  fchofis  docuerint,  8c  fcholares,  qui 
in  ipfis  fcholis  ftudent*  privilegiis  omnibus  de 


Sc  quae  perfeipfosidmunusexplerepoffint,  con-       perceptione  frufltuum,  prsbendarum,  &  benefi* 
ierantur:  &  aliter  fafta  provifio  nulla  fit& in-        ciorum^''  fuorum  in  abfentia  »  a  jure :  " 


it  rcform. 


valida. 

In  ecclefiis  autem^metropolitanis,  vel  cathe* 
dralibus »  ficivitasinfignis  vel  populofa ,  ac  etiam 
in  collegiatis  exiftentibus  ia  aliquo  infigni  oppido> 
etiam  nullius  dioccefis»  fi  ibi  elerus  numerofus 
fuerit»  ubi  nullaprarbenda»  aut  prasftimonium* 
feu  ftipendium  hujufmodi  deputatum  reperitur, 
praebenda  quomodocumque  >  praetcrquam  tx 
caufa  refig&ationis,  primo  vacatura>  cui  liliud 
onus  incompatibile  injundum  non  fit  >  ad  eum 
ufum  ipfo  ra&o  perpetuo  coaftituta  &deputata 
intelligatjar*  Et  quatenus  in  ipfisecclefiisnulla 
.**  Inf,feff.*4.  vel  non  fufficicns  pracbenda  forct ,  ''  metropoli^ 
dcrcf.c.  ij.  tanus  f  vel  cpifcopus  ipfc  >  ^per  affignationem 
fruftuum  alicujus  fimplicis  beneficii  >  ejufdem 
tamen  debitis  fupportatis  oneribus>  velpcrcon- 
tributionem  beneficiatorum  fuac  civitatis  &  dioe- 
ccfis>  vel  alias»  prout  commodius  fieri  poterit, 
decapituli  confilio  ita  provideat,  ut  ipfafacrae 
fcripturae  ledio  habeatur  ;  ifca  tamcn  ,  uc  quac- 
cumqtte  aliae  leftiones  >  vel  confuetudide  >  vel 
quavis  ajia  rationeinftitutas,  proptcr  id  mmimc 
prseftermittantur* . 

twih  Genml.  Tom,  XXXHI. 


ciorum 

ebnceffis> 


in  abfentia  »  a 
plene  gaudeant  &  fruantur. 

C  A  P  UT    IL 


communi '' cap.iiKaU 


De  <vcrbi  Dei  comionatorihus 
eleemofynariis 


&* 


uttonbm 


Quia  vero  Chriftianse  reipublicae  non  minus 
neceffaria  eft  praedicatio"  evangelii ,  ^uam  leftio ,  ^fnf.fc^a^ 
&  hoc  eft  praecipuum  epifcoporum  munus  5  ft^^cc/xj  il 
E  tuit  &  decrevit  eadem  fan&a  fynodiis  ,  omhes^  * 

epifcopos,  archiepifcopos>  primates  ,  8e  omnes* 
alios  ecclefiarum  praslatos,  teneri  per  feipfos ,  fi 
legitime  impediti  non  fuerint,  adprardicandum 
fanftum  Jefu  Chrifti  evangelium. 

Si  vero  contigerit  epifcopos  ^alidspraedi^os 
Iegitimo  detineri  impedimento  >  juxta  formam 
generalis  concilii  ,    viros  idoneos  affumere  tc-  coacUil 
neantur  >  ad  hujufmodi  prsedicationis  officium  itte^neni 
falubritcr  *  exequendum  .   Si    quis   autem  hoc  ^liuap! 
adimplcre  contempferit ,  diftrift^  fubjaceat  ul-  to. ' 
tioni.  ''JnAftffa^ 

Archipresbyteri  quoqu^  >  plcbani  $  &  qui*  erc      * 

B    z  cum- 


$t 


Pa  u  %  U  * 


C    Q    N    C    X 


Se  ssio  cumque  parochiafes,  y$l  alias  curam  animarum  & 

V.  habentes  ,  ecclefias  quocumque  modo  obtipeqt, 
27*  Smi  pgr  fe *  '  Y!Ci  aji0s  idoneos  ,  fi  legitime  irnpediti  fue~ 
vCoo|>L  riat,  dicbus  faltea)  '4ominicis  &  feftis fblenni- 
'<?#!/"'  bus  plebes  fibi  commiffas  pro  fua  Sc  earum  ca- 
|cTr7*  pacitate  pafcant  falutaribqs  verbisj  dopendo  ca 
quae  feire  omnibi|s  neccffariuna  cft  ad  faliitem, 
annunciandoque  eis  cum  brevitate  &  facHitate 
fermonis  yitia  quae  eos  dec linar^ ,  8?  viHutes  quas 
fedari  oporteat  ,  ut  ppenam  aeternam  evadere, 
&  coeleftetn  gloriam  eonfequi  valcant  .  Id  vcro 
/1  quis  eorum  pjraeftare  negligat,  ettamfi  abepi^ 
fcopl  jurifdidippe  quayis  ratione  exernptum  fe 
tffe  praetenderet ,  etjamfi  ecf lefiae  qupyi$  modo 
exemptaedicerentur,  aut  alicui  monafterio  ,  etr$ip 
<extra  dicecefim  exiftenti ,  fqrfan  aane^as  vei  mi-  B 
iae,  modpreipfaindicecefi  fjnt,  prqvida  pafto- 
raljs  epifcoporum  folicHudo  non  defit,  rieiljud 
Thrtrtt  4»  fidimpleatur  ;  Ttryuti  ptwunt  pantm  »  p*  %on 
0rat  qui  frangeret  tisf  Itasjueubi  abepifcopo  mo- 
niti  trjum  mcnfiuui  fpatio  rouneri  fuo  defue- 
riilt  ,  per  ceqfuras  ecclefiafticas  ,  feu  &lias  a4 
ipfiusepifcopi  arbitriumcogantur,  ita  ist  etiam, 
li  fic  ei  expedire  yifum  fperit,  $x  beneficiorum 
frudibus  alterj,  qui  id  praeftet,  honefta  aliqua 
merces  perfolvatur  ,  don<*c  principalis  ipfe  refi- 
pifcens  officium  fuum  impleat  - 

Si  qua?  vero  parochiales  eedefias  reperiantur 
fubjed»  mpnafteriis  in  nulia  diqecefi  exiftenti- 
|?M  s«  fi  abbates ,  &  regulares  pradati  m  pradi&is 
iiegjigentesfuerint,  a  metropolitanis?in  quor^m  Q 
prdvinciis  diioecefes  ipfae  fit^  finrt  1  tanquam  , 
quo^d  hoc  ,  fedi$  apoftolicap  defegatjs  ,  com- 
pellantur ,  f^eque  hwjfus  decretj  executionem  coa^ 
fuetudo,  ve|  exej^ptio^  aufc  appellatip^  aut  re- 
plamatio,  fiverecurfus  itnpedijre  yaleat,  quouf- 
que  defuperacompeteqti  judice*  quifummari^,; 
ik  f^Ia  fa^i  veritateinfpe#a ,  procedat.  cognj^ 
tum  &decifum  fuerit  ? 


ponfulatur?  a  qu$  privilegiahujufmodi,  nifi  ta-  " 
ataverltate,  &  e^pr<:flp.mendacio,  ab  indignis  g^J^ 
estorqueri  verifimife  non  eft  ♦  ,  $4tf, 

Qufleftores  vero  cleeinofjruarii  »   qui  ctiam  ''*■  Lncr*fui> 
quseftuarii  vulgo  dicuiitiir ,  cujufcumqne  condi-  JjJ*1  llhtt 
tionis  exiftant,  uullp  modo  nec  per  fe,  nec  per  ia£  fcir.ai, 
alium  prardicare  praefumant  t  &  contra  facientes  4«rcf*c^ 
^b  epilcopis  &  ordinariis  locprum  ,  privjlegiis 
"quibufcumqoe  non  obftantibus  \  pppp|tuni$  r<?- 
niediis  omnino  arceantur, 

Indifth  futHT4  feflipnte* 

ltein  h"3sc  facrofanfta  fynodu$  ftatuit&decer*> 
nit,  primam  futuram  fefKonem  teaendam  &  ce- 
Jebrandarii  effe  diejans ,  feria  quint^  poft  feftum 
beatrjacobi  apoftoli* 

Praefata?  feiHoni  iqterfuer^nt  c^rdinales  qua* 
tupr,  arcKiepifcopinovem,  &€pifcopiquinqua* 
gint^i  abbates  prclinisfanfl:|BenediS:i  duo  •*  ge- 
neral^s  duo  ordlnum  Mendicantium  * 

Prorpgata  delnde  fuit  feffio  ad  diem  decitnum- 
t^rtium  m^enfis  Januarii  Mpx^rri, 

5-B  S  SJO    S  EI  T  A.    .  .    ' 


A 


ipprob 

etiaminecclefiis  fuorum  ordinum  pracdicare  non 
poffint ;  cum  qua  licentia  perfonaliterfe  cprame- 
pifcopispraefentare  ?  &  ab  eis benedi&ionem  pete- 
re  teneantgr ,  lahtequam  praedicare  incipiant  •  D 

In  ecdefiis  verp  ,  qqae  fuorum  ordinum  non 

funt,  uhraHcentiamuiorum  fuperioruipj  etiam 

Tnf  m^  epifcopi  "  licentiam  habere  teneantur,  fine  qua 

de  ref.  c.  4,  j[n  jp£s  cccl^fii$  non  fuorum  ordtnum  nullo  mo- 

do  predicare  poiiint ;  ipfam   ^utem  licentiaui 

grati$  epifcppi  concedant* 

$i  vero  ,  quod  abfit  ,  pra^dfcator  eriores  aut 
fcandaU  diffeminaverit  in  populum  ,  etiamfi  in. 
znonafterio  fni  yelalteriusordinupr^dicet,  epU 
fcop^s  ei  prdedicationem  interdi<at  *  Quod  fi^  ha^ 
refes prapdica verit ,  contra  eum  fecundutn } nris  dU 
fpofitionem  a,ut  loci  confuetudinem  procedat,  e- 
tiamfi  praedic^tor  ipfe  generali  vel  fpeciali  pririle- 
jgio  qxemptnm  fe  effe  praetenderet  rquo  cafa  epifcor 
ptis^a^oritateapoftQlicaj  &tanquamfedis  apo*  E 
ftalic«  delegatusprocedat  Curent  autem  epiico- 
pi,  ne  quis;  pr^dicator  vel  ex  faifis  informatio- 
inibas ,  yel  alias  calumniofe  vexetur ,  faftamve 
de  eis  conquerendipccafionemhaheat, 

Caveant  praeterea  epifcopi ,  ne  aliquem  ,  vel 
eorum  ,  qui  c«m  ftn^  nomine  regulares  ,  esrtra 
^lauftratamen $r qbedientiam  religionum  fuarum 
vivunt,  vel  presbyterorumfaeculariui^,  nifiipfis 
nptifint^  ^moribus  atque  do^rina  probatii  e- 
tianptquQrumlibetprivUegiorumpraeteactu,  infua 
civitateyeldicecefi  praedicare  permittant ;  donec 
ab  ipfis  epifcopis  fuper  ea  x£  fanfta  fedes  apoftolica 


In  nomine  dvfcw  3*fa  Chfffti  *  *£#**& » 

k  k  o  a  natiyitate  ejoflem  miflefimo  quia-  s^TTTo 

gentefijno  quadragefi^ofeptimo,  indi&io-      VI, 

ne  qumt4>  pqntificatus  fan&ifiimiinCHriftopa-  ijr^nusri? 
tris  6c  domini  noftii  dominipauli,  dlvinapro*  *547* 
vi4enfeia  papae  tertii  ,  anno  tertiodecimo  ,  die 
vero  Jovisdecimatertiamenfisjanuarii,  Triden* 
ti  in  ecclefia  cathedrali  ,  i$  loco  eminentiori 
ipfius  ecclefiae  ,  ad  conciliitm  celebrandum  6c 
fefliones  habendaa  deputatp,  celebrata  eftfexta 
publica  fcffio  facrofan^i  p^cumenici  ^*  genera* 
lis  coxicllii  Tridentini  ,  pr^fidentibus  in  eano^ 
tnine  ejufdem  fanCtiflimi  domini  npftri  pap^  re- 
verendjflimis  patribus  &  inuftriffimis  dominis 
Joanne  Maria  de  Monte  epifcopo  PraBOeftino  , 
&  Marcello  tituli  fanftse  Crucis  in  Jerufalcm  . 
presbytero  ,  fanft?^  Ronuunac  ecclefiae  cardinali- 
btisr  ,  &  appftplicis  de  Jatere  -legatis  *  In  qua 
quidem  feflione  ,  poft  celeWtam  miffam  4e 
Spiritu  fando  per  reverendoa4;.  patreui  domi* 
num  archiepifcopum  Spalatrenfem  >  &  habita 
oratione  per  reverendum  patrem  dominum  epi- 
fcopum  Salpenfcm  ,  nec  non  pera^tis  per  reve* 
rendiifimum  Sc  illuftriifimum  cardinalem  de  Mon- 
te  praefatum  folitis  ceremoniis,  publicatum  eft 
decretum  dc  juitificationetenoris  infrafcripti . 

PECRETUM   PE  JUSTIFICATIONE* 

T*rmmi»m% 

Cum  boc  tempore  ,  mn  ^fipe  multarum  ani* 
marum  ja^ura  *  &  gravi  ecclefiafticae  unitatis 
detrimento  ,  crronca  quedam  diffejminata  fit  dc 
juftificatione  doftrina  j  a^  Jaudem  &  gloriam 
omnlpotentis  Dei ,  ecckfif  tranquillitatem  ,  & 
animarum  falutem  ,  facrofan^a  CBCumenica  $$ 
generalis  Tridentina  fyaodusi  in  Spiritufanfto 
legitime  congregata,  praefidcntibus  in  eanomi* 
ne  fanftiifimi  in  Chrifto  patris  &.domininoftri 
domini  Pauli  divina  providentia  papse  tcrtii ,  re- 
vereadiffimis  dominis  dommis  Joannie  Maria  de 
Moiite  epifcopo  Praeneftino  ,  &  ItfarceUo  titu* 
Ji  fanftae  Cruci^  in  Jerufalem  presbytero ,  fan- 
£tae  Romanae  ecclefi*  cardinalibus  ,  &  &poftoli~ 
m  de  latere  iegatis  ,  exponere  intendit  omni^ 

hus 


3* 


p.in. 


T  R  i  i> 


E    H    T    I    K    U     M 


Carolus 


H 


Aktno 

Christx 

X2. 


busChrifti  fidelibus  veratu  fanamque  do&rinam  A  homonafciturfilius  Adae^nftafcumgrati#&ado 


fkbr. 


ipfius  juftificationis,  quam  fol  juffitiae  Chriftu$ 
Jefus,  fidei  noftrae  au&or  &confummatordocuit, 
apoftolitradiderunt,  &  catholiea  ecclefia ,  Spiri- 
tu  fan&o  fuggerente,  perpetuo  retinuit  $  diftri- 
fiius  inhibendo ,  ne  deinceps  audeat  quifquam  ali- 
ter  credere ,  prasdicare ,  aut  docere  ,quam  prasfen- 
%i  decreto  ftatuitur  ac  delaratur  * 

CAPHT-t 

J>e  natura  &*  legis  ad  jufiificandos  homlnes 
Imbecillitate. 

Primum  declarat  fanfta  fynodus,  ad  juttifica- 


ptionis  filiorum  Dei  per  fecundilm  Adamjefum     \  j I0 
Chriftum  falvatorem  noftrum :  quae  quidem  trauf-  *j»  jaauari? 
latio,  poft.evangeliumpromulgatum,  fine  lava--      *H7- 
rxo  regenerationis,  aut  ejus  voto ,  nen  non  potett ,  rtt.  £ 
fipt  fcriptum  eft:  jqifi  cjuis  renaiusfuerit  exaqua&*  %*&•  i~ 
fptritufanEl$y  nonpoteftintroireinregnumDei  * 

CAPUt    V. 

X>e  neceffitate  praptrationis  ad  juflificationem  in> 
adultis ,  W  undc  fit % 

.   Declarat  praeterea  ,  ipfius  juftificationis  exor- 
dium  in  adultis  aDeiperChriftum  Jefumpraeve- 


tionisdo&rinamprobe  &  fincere  intelligendam ,  B  nientegratiafumendumefle,  hoceftabejusvoca- 


ean.  i 
Rom,  y. 
l.  Cur«iy, 


oportere  ut  unufquifquc  agnofcat  &  fateatur,quod 

*fB|>;ftff.f.  cum  omnes  homines  in   pra?varicauone  Adae  in- 

iaprincipio  jxoccntiam  perdidiflent  ,  fafti  immundi,  &,  ut 

-  &c«    ap0ftolus  inquit  ,  natura  filii  iraf  ,  quemadmo- 

dum  in  decreto  de  peccato  originali  expofuit ,  uf- 

que  adeo  fervi  crant  peccati ,  &  fub  poteftate  dia- 

boliacmortis,  ut  nonmodogentespervim  natu» 

rae,  fednejudasiquidemper  ipfam  etiam  literam 

lcgisMoyfi,  iode  liberari  aut  furgere  poffent :  ta~ 

metfiineis  iiberum  arbitrium  nunime  extinftum 

ft  Amf.  vu  eflet,  viribus  licet /'  attenuatum&inclinatum  * 

CAPO  T    II. 


&>Cm  im 


Gal*  4» 


Ram*  9* 


Cofojf:  »• 
2*  Titn.  1. 


idi  Ceu  %* 


Cafojf,  ?j 


De difpenfitthne&  myfierh  adventtcs  Chrifti*        C 

Quofaftumeft,  utcceleftisPater,  Patermife- 
ricordiarum,  &  Deustotiusconfolationis,  Chri* 
ftumJefumFiliumfnum,  &ahtelegcm,  &  legis 
tempore  ,  multis  fandis  patribiis  declaratum  ac 
promiftum ,  cum  venit  beata  illa  plenitudo  tempo- 
ris,  ad  homines  miferat  5  ut  &  Judaeos ,  qui  fub 
lege  erant ,  redimeret ;  &  gentes ,  quse  non  feft^- 
bantur  juttitiam ,  juftitiam  apprehenderenr ,  atque 
omnes  adoptionem  filiorum  reciperent  *  Hunc  pro- 
pofuit  Deus  propitiatorem  per  fidem  in  fanguinc 
ipfius  propeccatis  noftris;  non  folum  autem  pro 
noftris  ,  fed  etiam  pro  totius  mundi . 

CAPUT    III.  D 

£)t*i  fer  Chrift&m  jttftificantut « 

Verum,  etfiilleproomnibusmortuuseft,  non 
omnes  tamen  mortisejus  beneficium  recipiunt  j  fed 
iidumtaxat,  quibusmeritumpafiionis  ejus  com- 
municatur.  Namficutreverahomittes,  nifiexfe- 
mine  Adae  propagati  nafcerentur,  non  nafceren- 
tur  injufti ,  cum  ea  propagatione , per  ipfum ,  dum 
concipiuntur,  propriam  injuftitiam  contrahant : 
ita  nifi  in  Chriftorenafcerentur ,  nunquam jufttfi- 
carentur,  cumearenafcentiaper  meritum  paffio* 
nisejus,  gratra,  quajufti  fiunt,  illis  tribuatur* 
Pro  hoc  beneficio  apoftolus  gratias  nos  femper 
agere  hortatur  Patn ,  qui  dignos  nos  fecit  in  par^  £ 
temfortisfanftoruminlumihe,  &eripuit  de  po- 
teftatetenebtarum,  tranftulitqueinregnum  Filii 
dileflioais  fuac,  in  quo  habemus  redemptionem 
8c  remiffionem  peceatorum  • 

CAPUT    IV, 

Infinmtm  deftriftfo  juftificatfonis  imfti ,  V  modus 
ejtts  m  ftatn  gratia  • 


tione  ,  qua  ,  nullis  eorum  exiftentibus  meritis, 
vocantur;  ut  qui  per  pcccataaDeoaverfierant, 
per  ejus  excitantem  atque  adjuvantem  gratiam  ad 
convertcndum  fe  ad  luam  ipforum  juftificatio- 
nem ,  eidem  gratia;  libere  aflentiendo  &  coope- 
rando,  difponantur :  ita  ut  tangente"  Deo  cor  ho~  "  infccauiiv 
minis  per  Spiritus  fanftiilluminationem,  neque 
homo  ipfe  nihil  omnino  agat,  infpirationemit» 
lamrecipiens,*  quippequi  illam  &  abjicere^po-  **  be  VOca- 
tefts  neque  tamen  une  gratia  Dei  movere  fe  ad  tjone_geti- 
juftitiam  coram  illo  libera  fua  voluntate  poffit  •  ^"7^^* 
Unde  in  facris  Iiteris  cum  dicitur ,  Cwvertimini  z&b*  n 
ad  me,  O*  ego  convertar  ad  w,  Iibertatisnoftrae 
admonemur;  cumrefpondemus;  Convertemrydo^  T™>  j. 
miney  adte,  &convemmur>  Dti  nosgratiaprac- ^r€WrJI* 
veniri  confitemur. 

CAPUT    VI. 

Modtit  pr^paratfonis  * 

Difponuntur  autcm  ad  ipfam  juftitiam  ,  dum 
excitacidivinagratia  &  adjuti,  fidem  ex  auditu  ito«*i.o. 
concipientes,  libere moventur in  Deum,  creden- 
tes  vera  efie  quae  divinitus  reyelata  &  promiffa 
funt,  atqueillud  inprimis,  aDcojuftificariim-  tot  $; 
pium  per  gratiam  ejus ,  per  redemptionem  quae  eft 
in  Chrifto  Jefu  :  &  dum  peccatores  fe  efle  intelli- 
gentes  ,  a  divinae  juftitise  timore  ,  quo  utiliter 
concutiuntur,  ad  confidcrandam  Dei  mifericor- 
diam  fe  convertendo  in  fpemeriguntur,  fidentes 
Deum  fibi  propter  Chriftum  propitiumfore,  iU 
lumque  tanquam  omrtis  juftiti»  fontem  diligere 
incipiunt ;  ac  propterea  moventur  adverfus  pecca-   •    . 
ta  per  odium    aliquod  &  deteftationem,  hoc  cft  ^fiiljffi 
pereampcenitentiam,  quamantebaptifmum  agi  x1v.to4.de. 
oportet  *,  denique  dum  proponunt   fufcipere  ba*  COMri^oa? 
ptifmum,  inchoare  novam  vitam ,  &  fervare  di- 
vina  mandata;  de  hac  difp^fitione  fcriptumeft: 
lAccedentem  ad  Deum  oportet  credere  qnia  eft  ,  O*  ^*r.  «L 
qmd  in^nirentihus  fe  remunerator  fiti  &:  Confide,  j&mh*  % 
fili  4  remittuntttr  tibi  peccata  tua  :  &  :  Timor  do~  *>«'•  u 
mini  expetlit  peccatum  :  &  :    Tctnitentiam   apte  .  M*  z§ 
Baptizjtur   unufqu ifqm    veftrtt m    in   mmine  $ejh 
Chrifti  ,  in  remijfionem  peccatorum  wftrqrum  ,    C 
accipietis  donum   Spiritus  fanSi  1  &  :  Euntes  ^SO^^u' 
docete  omnes  gentes ,  bapti&mtei  eos  in  nomine  Ta~ 
tris,  ty  Filiiy  W  Spiritm  fan&i*,  docentes  eos  fer- 
*vare  quacumtjue  mandavi  <vobis :  denique ,  Vr<epa- u  Jfag*  ?* 
rate  corda  veftra  domino  * 

CAPUT    VIL 

Quid  fit  juftificatio  imfiiy  <cT  %K4  ejus  caufi; 


Quibus  verbis  juftificationis  impii  defcriptio  Hanc  difpofitionem,  feu  praeparationem ,  ju- 

infinuatus;,  ut  fittranflatio  ab  epftata>  ia  quo       ftificatio  ipfa  confequitur  »   quse  non  eft  fola 
Concil*  GemraL  Tom.  XXXIIL  B    5  pecca- 


35 


Paux«s, 

p.  lil. 


C    O    N    C    I    l    l    tf    M 


A  *  o  t  n  %   V. 
i  jc  ** 


3* 


/tfitv*  4»  f  < 


JHffrr.    i£ 


Bpbef*  4* 


$  B  s  $  i  o  pcccatorum  remifiio,  fed  &  fan&ifieatio,  &re-  A 
VI*      novatio  intcrioris  hominis  per  voiuntariam  fu- 

ij.  Janustv  fceptioncm  gratix  &  donorum  :  unde  homo  ex 

r#,«,5|T  *nJuft°  fi*  jtulus  >  &  ex  inimico  amicus  ,  ut  fit 
hf  es  fecundum  fpem  vjtse  aeteroap  *  Hujus  ju- 
ftificationis  caufas  fuot  :  finajis  quidem  gloria 
Dti  &  Chrifti  ,  ac  vita  asterna  ;  effieiens  vero  , 
mifericors  Deus,  qui  gratuito  abluit,  &fan&i- 
ficat  ,  fignans  &  ungens  Spixhu  promiffionis 
faafto  ,  qui  eft  pignus  haereditatis  noftrs  :  me* 
ritoria  autem  ,  dilctftiffimus  unigeniuis  fuus 
dominus  nofter  Jefus  Chriftus  ;  cjui  cum  $&& 
mus  inimici  ,  propter  nimiam  caritatem  ,  qua 
dilexit  nos,  fuafan6Hfl$mapaflionein  lignocru^ 
cis  nobis  juftificationem  meruit  ,  8c  prp  npbis 
DcoP#tri  fatisfecit:  inftrumentalisuem,  faera-  B 
mcttfumbaptifini,  quodeft  facranjentumfidei,  ti* 
nequanulli  unquam  coqtigit  juftificatio:  demum 
unica  formalis  caufa  eft ,  juftitia  Dei:  non  qua  ipfe 
jufkm  eft,  f$4  qua  nos  juftosfacit,  qua  videli*- 
cct  ab  eo  donati  renovamur  fpirini  q&nti?  no^ 
ftrae  ,  S?  noq  modo  r$put$mur  >  fcd  vcre  /ufti 
nominamur  &  fumus  ;  juftitiam  io  oobis  reci* 
piente?  ,  unufquifgue  fuam  ,  fscuqdum  meqfu* 
jram  ,  quam  Spiritus  faq&us  partityr  fingulis 
prout  vult,  &  fecundum  propriaqi  cujufque  4u 
fpohtioneny  »   &  cooperatigtnfm,  Quamquam  e* 

ThMpptfr  nim  nemo  poflit  efie  juftus,  nifi  cui  meritapak 
fionis  domiai  noftri  Jefu  CMf|i  commuqican^ 
tur,  idtameninhacimpii  juftificatione  fit,"  dum 
ej*ufde£|t  fanftiffimae  paifionis  merito  p^r  Spiri-  C 
ttim  f^n^nm  caritas  E)ei  diffunditar  in  cordi^ 
bus  sprqmqui  juftificaotur,  atque  ipfijsinb*ret; 
unde  iti  ipfa  juftificatione  cusn  remiifione  pecca-» 
torum  haec  omaia  fimul  infufa  accipit  hoino  per 
Jefum  Chriftum ,  cni  inferitur,  fidem,  fpem ,  ^r  ca^ 
ritatem.  Nam  fid^s,  nifi''4$eamfps$accedat  & 
caritas,  nequeunit perfeftecum  ChriftQ,  neqy^ 
corpgris  ejus  vivuni  membrum  efficit;  qtia  ra- 
tione  veriilime  dicitqr,  fidem  fi  ncoperihusmor* 
tuam  &  otiofam  efle  ,  &,  in  Chrifto  Jefu  neque 
circumcifionem  aliquid  valere  ,  neque  praepu^ 
tium,  fed  fid^m  ,  quse  per  cariratem  operatur  ♦ 
Hanc  fidem  ante  baptifmi  facramentprn  ejc  apo^ 
ftolorum  traditione  cathecumeni  ab  ecclefia  pe^ 
tunt,  cum  petunt  fidem  ,  vitam  «Bternam  pr«-  D 
ftantem,  qtjam  fine  fpe  ^caritatefidespriEftare 
non  poteft:  uqde  &  ftatim  verbum  Chrifti  au- 

'Mmb<  jjf»-  diunt:  Si  vis  ad  sviUm  ingreii  >  firv4  mandtta  * 
Jtaque  veram  &  Chriftianam  juftitiam  accipien- 
tcs,  eam,  ceu  primam  ftolam,  prg  illa,  quam 
Adamfuainobedientiafibi  ^nobis  pcrdidit,  per 
Chriftum  Jefum  iiiis  donat^m,  candidam^im- 
macqlatam  jubentur  ftatim  renati  confervare,  ut 
cam  perferant  ante  tribunal  domini  noftri  Jefu 
Chrifti,  $c  habeant  vitam  apternam . 


Mm< 


fiaf,c*  10* 


tm*  iy? 


C  A  P  U'T-  VIIL 

QHomoJQ  intelltgatur  y  impium  pr  fidi 
%ratis  fftfiifieari  • 


Um  ,  t? 


*  infira  cao; 


ttampromcrctur.  Sienimgratiaeft,  jam  non  cx  ^  un  o 
operibus  :  affaquin  ,  ut  idem  apoftolu?  inquit ,  CHHistr 
gratia  Um  mn  cfi  xratitp  i547t 

CAPUT    IJ 

ContM  imnm  hmticorum  jiAucim  > 

Quamvisamemneceflkrium  fitcredere,  nequa 
remirti  ,  nequc  remitfa  unquam  fuiffe  peccata  , 
nifigramdivinamifericordia  propter  Chriftum, 
nemini  tam^n  **  fiduciam  &  certituainem  rcmiifio- 
nisppccatorum  fuprum  jaftanti,  &  in  ca  foiaquie- 
fcenti,  peccata  dimittiveldimifla  elfe  diccndum 
eft ,  ctim  aitud  h^reticos  &  fchifmaticos poffit  ef^ 
le ,  imonoflra  tempeftare  fit ,  &  magna  contra  ec- 
defiam  cathoiicam  contentipne  prardicetur  vana 
hsec  &r  ab  omni  pietate  remota  fiducia .  Scd  ncque 
ill »d  aiferendum  ^ft ,  oport^re  eos ,  qui  vere  jufti- 
ficatifum;  abfquenllaqmninodMbitationeapud 
femetipfos  ftatuere ,  fe  effe  juftificatos ,  neminem- 
quea  pecc^tis  abfolvi,  ac  juftifieari*  nifi  eum, 
qui  c^rto  credat  ^fe  abfolutum &  juftificatum  effe,  "  «6»  caa* 
atquehac  fpla  fide  abfolutionem&juftificationem  *** 
perfici  >  qtmii  qui  hoc  non  Credit ,  de  Pei  promif- 
fis ,  dcque  mortis  &  refurreftionis  Chrifti  efficacia 
dubiw.  NamficutnemQ  pius  de  Pei  mifericor^ 
dia,  de  Chrifti  merito  ,  deque  facramentorum 
virtpte  &  eificacia  dubitare  debet  >  fic  quilibct 
dum  feipfum  ,  fuamque  propriam  infirmitatem 
&  indifpofitionem  refpicit,  de  fua  gratbformi- 
dare,  &  timere  potpft:  cum  nullui  fcire  valeat 
cemtudinefideij  cui  non  poteft  fubeffe  fajfum^ 
fe  gratiam  Dei  efl'e  conf^cutumt 

C  A  P  UT    X, 


De  4C€t]?t#  jufiificathnU  incrmento  , 

Sic  ergo  juftificati,  8c  amici  Dei  ac  domeftici 
fafti ,  euntes  de  virtute  in  "  virtutem ,  renovantur , 
ut  apoftolus  inquit  ,  de  dit  in  diem  ,  hoc  eft  , 
mortificando  membra  carnis  fu^  ,  &  exhibcndo 
ea  arma  jnftitiae  in  fanfiificationem,  per  obfer- 
vationcm  mandatorum  Pci  &  ccclefiae  ,  in  ipfa 
juftitia ,  per  Chrifti  gr^tiam  accepta ,  cooperantc 
fidebonisoperibus,  creicuqt,  atque  magisjufti- 
ficantur  ,t  ficut  fcriptiim  eft :  Quiju^m  tfi,  juflifi- 
cetur  <idhi<c  .  Et  iterum  ;  TSfe  wrearis  nfqm  ad 
mmem<  jufiificari  ♦  Et  rurfus  :  Vidtth  fuvniam  ex 
operilws  fuftific4tnr  homo  ,  €T  non  tx  fidt  tan- 
tttm*  Hoc  vero  juftitiauncremeatum  petitfanfta 
ccclefia ,  cnmorat:  "Danobis,  dornine,  fidei-, 
fpei  &  caritatis  augmentum  ? 


Spkef*  »; 
T/alm.  gj, 
i    Cat.  3, 
z*  Cor*  4» 

Cohff.i* 

EecUf*  18» 


"  Domlnica 


&om*  3* 5«  Cum  vcro  apoftolus  dicit ,  juftificari  hominem 
perfidem,  &gratis,  ea  verba  in  co  fenfu  intelli* 
genda  funt  ,  quem  perpetuus  ecclefiae  catholicae 
cpnfenfus  tenuit,  &  expreffit;  ut  fcilicet  per  fi« 
dem  ideo  juftificari  dicamur,  quia  fides  eft  hu- 
jnanaer  falutis   initium  ,  fundamentum  &  radix 

Htbr,u.  omnis  juftificationis  ,  fine  qua  impoflibile  eft 
pUcere  Qgp*  S^adfiliorumejus  confortiumper* 
venire  ;  «jratis  autem  juftificari  idco  dicamur » 
quia  nihli  eorum  quaejuftificationemprEecedunt, 
five  fides^  fiye  opera*  ipfam  juftificationis  gra^ 


CA  P  U  T    XJt 

De  ohfcr^tiont  mandatorum  ,  deque  illius   nccejfi* 
tatt  cr  fvffihi/itate , 

Nemo  .autem,  quantumvis  juftificatus  ,  Iibe* 
rum  fc  eflTe  ab  qbfervatione  mandatorum  putare 
debet :  nemo  temeraria  illa ,  &  a  patribus  fub  ana* 
themate  prohibita  voce  »ti;  Dei  praecepta  homi- 
ni  juftificato  ad  obfervandum  effeimpoflribilia» 
Nam'  DeusimpoiEbiiia  non  iubet,  fed  jubendo  "?-A«g-^ 
monet&iacere  quod  polns,  &  petere  quod  npn  tia  cap.  41* 
poifis,  &adjuvatutpoflis.  Cujus  mandata  g.ra»  jr0ne*A^c 
via  non  funt ,  ;cujus  jugum  fuave  eft ,  &  onus  levc .  ^  cVefi"'* 
Qui  enimfuntfiiiiDei,  Chriftumdiliguntt  qui  »•  7^- 
nutem  diligunt  cum  ,  ut  ipfemet  teftatur,  fervant  M     -  lh 
fermones  ejus;  quod  utique  cum  divino  auxiiio 

prae- 


37 


V  A  «  t*  «  * 


T     R     I    1>     E     N     T    I     H    W     Mi 


Cakoiu 


V. 


38 


pneftarepoffunc.  Licetenim  inhac  mortaH  vita  A 


Chrtst^    quaatamVis faafti  &  jufti  ia  levia  faltem  &  quo~ 
t$+7.      tidiana»  quse  etiam  vcnialia  dicuntur^,  peccata 


*Joan*  14* 

16. 


gracia- 
Proipcr 
feflt.  7.    & 
ad  7.    obj. 
Vinc. 


C5c,  Afric  quandoque  cadant  ,  noa  propterea  definunt  cffe 

8#Sc58M»f  Jufti>  namjuftorum  ilia  voxcft  &humiiis  &  ve- 
*"  *  *  rax:  Dimitte  nobis  debita  mftra*  Quo  fit  ut  jufti 
ipfieomagis  feobligatos  adambulandum  in  via 
juftitiae  fentire  debcant ,  quo  liberati  jam  a  pecca- 
to,  fem  autcm  fa&i  Deo*  fobrie,  jufte  &  ptc 
viventes,  proficere  poflnnt  perChnft«m  Jefum  , 
per  quem  acceffum  habuenmt  in  gratiam  iftani. 

dAnUS>c'*&  Deus  n*1*1^  fua."gratia  femel  juftificatos  non 
enatnra     ^eferit ,  nifi  ab  eis  prius  deferatur.  Jtaque  nemo 
iibiinfolafideblandiri'  dcbet,  putans  fide  fola 
fe  hseredeni   effe  conftitutum  ,   haereditatemque 
confecuturum,  etiamfiChrifto  noncompatiatur, 

»of*  **  nt  &cong!orificctur.  Nam  &  Chriftusfpfe,  ot 
iaquitapoftolus,  cum  effet  Filius  Dei  9-  didicit  ex 
iis  q%&  faffus  eft  ,  obcdientiam  y  €f  confummatns 
fiaclus  eft  Qmntbxs  obtemferantibus  fibi  caufa  falntis 
4tern<8*  Propterea  apoftqlusipfe  mouet  juftifiea- 
tos,  dicens:  rb{efcui$  qnod  ii^uiin  ftaliocurrum  % 
omnes  quidem  currunt  ,  fied  u&us  accipit  brantium  ? 
ficcurrite,  tit  comfrchendatis  ♦  E*o  r&itur  fic  cxrro, 
non  qu#fi  in  incertum  \  fic  fugno  ,  non  quefi  atrem 
*verberans$  fed  caftigo  corfus  meum ,  $T  in>  fervitv- 
tem  redi^Oj  nefortey  cum  aliis  fr*dic*verim  ,  ipfis 
refrobus  efjficiar  *  Jtem  prioceps  apoftoforum  Pe^ 
trus  ;  Satapte*  ut  per  fana  Qpera  certam  'veftram 
*VQC4tiQnem  Cr  elecHmem  facfatis:  h#c  eniffifacien- 

"iofracan»  t€S  mn  f^tcabitis  aiiqnando  *  Unde  vConftat ,  eoS  1 
ptthodoxie  religionis  ioGttin^  adverfari ,  qui  &i* 
cuat  juftum  ia  omai  bono  operefaltem  veniali- 
ter  peccare  :  aut  (quod  mtolerabilius  eft)  poe- 
nas  aeternas  mereri  :  atque  etiam  eo$|  qui  fta*. 
tuunt  in  omnibus  operibus  juftos  pcccare,  fxjn 
iliisfuam  ipforum  focordiamexcitando  >  &:  iefe 
ad  currendum  in  ftadio  cohortando  ,  cum  hoc, 
Ut  in  primis  glorificetur  Dcus,  merced?fP  <jno- 
que  "imuentur  acternam,  cum  fcdptum  fit;  In~ 

7/rf/.u?,     ciinavi  cor  meum  ad  faciendas  juftificatiows  tuas  3 

iidr*iu  frofter  retributionem  •  Et  deMoyfe  dicat  apofto- 
ins ,  quod  refpiciebat  ia  remuncratioaem  • 

CAPUT    XIL 

Trfideftinationis  temermam  fwfumftiQmm 
cavendam  effe% 

,**  c  Nemo  quoque  ,/quamdiu  in  hacmortalitate^ 

iy,  &i&  vivuur,  de  arcano  dtvinac  pracaeitinauoni^  my* 
fterio.xifque  adco  pvaefumeredebet,  ut certofta- 
tuat ,  fe  omninoefte  in  numero  praedeftinatorum: 
quafi  verumeffet,  quod  jjuftificatus  aut  amplius 
peccare  npn  poffit ,  aut  fipeccaverit,  certam  fibi 
refipifcentiam  promittere  debeat :  nam ,  nifi  ex 
fpeciali  revelatione»  fciri  noa  poteft  quos  Deus 
fibiclegerit* 


B 


&  perficere.  Verumtamen  qui  fe  exiftimant  ftare ,  Sessi0  v"j 
videantnecadant,  &  cumtimore  actremore  fa-  ,j,Tantta^ 
Iutem  fuam  operentur  in  laboribus,  invigiliis,     iw* 
ineleemofynis,  in  orationibus  &  obiationibus, 
in  jejuniis^  &caftitate,  Formidareenimdcbeot,x*^A«* 
fciehtcsquod  infpemgloriae,  &  nondum  in  glo- 
ria  renatifunt,  depugna,  quaefupereftcumcar- 
ne,  cum  mundo,  cum  diaboio,  in  qua  viftores 
effe  non  poflunt,  nifi  cumDeigratia  ,  apoftolo 
obtemperent,  dicenti:  Debitore>  fumus  noncarni ,  £mt& 
uf  fecundum  carnem  *viv.amus  •    Si  enim  fecnndum 
carnem  nfiixeritis  ,  moriemini  :  fi&utem  ffiritu  fa£ia 
carnis  mortifitavcritis ,  yiveth? 

CAPUT  XIV. 

De  laffis  €?  eorttm  refaratione  * 


3.7tf£r,  I» 


2%. 


**infra  eailt 

2|.  &3?.* 


^d    Dcme- 
triadem. 


Mattt**  i6r 


14-  iie   pos-, 
mt*  c.  3  * 


!'mfra  caiii 


V 


CAPUT    XUIt 

De  ferfcveranti*  munere ,    ■"  . 

Similiter  perfeverantiac  immere,  de  quo  fcri- 

ptumeft:  Qui  ferfeveraverit  ufifuc  in  finem  ,  hic 

M*tt&.  1  Qifalvus  erit .  Qttod  quidem  aliunde  haberi  non  po- 

%m.\+      ^ft  >  ni&  a^  ^° 9«i potens eft  eum  qui  ftat  ftatuc- 

ijf»  ca«.  re ,  ut  perfcvcranter  ftet,  &  euqidui  cadit ,  re- 

ftituere:  nemofibicerti  aliquidabloluta  certitu- 

dine  polliceatur  j  tametfi  in  Dei  auxilio  firmifli* 

mam  fpem  collocare  &  reponere  omnes  debent» 

Deusenim  (nifiipfi  illiusgratix  defuerint )  ficut 

coepitopus  bonum^  ita  perficiet  ,  operanjs  vclle 


fhilip   1. 
3.  Cort$, 


Qui  vero  ab  accepta  juftificationis  gratia  per 
peccatum'excidcrunt,  rurftis juftificari poterunt, 
cum  jexcitante  Peo  per  poenitentiaB  facramen- 
tpm ,  merito  Chrifti ,  amiffam  gratiam  recupera- 
re  procurjavermt  >  Hic  enim  juftificationi^modus 
eft  lapfi  reparatio  ,  quam  fecundam  ^poft  nan* 
^ragium  deperdfta;  gratiae  tabulam  fanfti  patreii 
apte  ^uhcuparunt .  Etenimpro  iis,  qui  poft  ba« 
ptifmum  mpeccata  labuntur,  Chriftusjefus  fa- 
cramencum  inftituit  pGeaitentiae ,  cum  dixit :  *Av- 
cifiteSfiritumfanclumi  ^uorum  remiferitis  ftccata , 
vemlttuntur  eis  ,  <CT  quorum  retinueritis  ,  retenra 
funt  »  Undc  docendum  eft  ,  Chriftiani  hominis 
pcenitentiam  poftlapfum  multo  aiiam  effe  a  ba» 
ptifmali,  eaquc  contiaeri  non  modo  ceffationem 
apeccatis,  &  eorumdeteftationem,  autcorcon- 
tritam  ^humiliatum,  verum  etiam  "corutndem 
factamentalem  confeffioncm  ,  falt^m  in  voto  f  8e 
fuo  tempore  faciendam  ,  &  facerdotaiem  abfolu- 
tionem ,  itemque  fatisfadtionem  per|ejunia ,  elee* 
mof/nas  ,  orationes  ,  &  alia  pia  fpiritalis  vitse 
exercitia  ,  noa  quidem  pro  poena  a?terna ,  quae  vei 
facramento,  vel  facramenti  voto  una  cum  culpa 
remittitur ,  fedpro  pgaatemporali,  quse,  ut  fa- 
cras  literae  docent,  non  tota  femper,  ut  "inba- 
ptifmo  fit ,  dimittitur  iilis ,  qui  gratiae  Dei,  quam 
acceperunt  ,  ingrati  ,  Spiritum  faniium  contri^ 
ftaverunt,  &  templum  Dci  violare  non  funtve* 
riti .  De  qua  pcenitentia  fcriptum  eft :  Memor  efto 
unde  excideris  ,  age-  fcpnitentiam ,  £7"  frima  ofera 
fac*  Etiternm:  Qu#  fecnndum  Deum  triftitiaeft^ 
foenitentiam  in  falutem  ftabilem  oferatur  ;  Sc  rur- 
fus:  Vcenitentiam  agite  5  &  :  FacitefrutJus  dignos 
fcenitcmitv 

CAPUT    XV. 

Quolibet  feccato  mortali  amitti  $ratiam  / 
fed  %on  fidem . 

Adverfusetiam  horainum  quorumdam  callida 
ingenia,  qui  perdulces  fermohes&benediftiones  &*m*  '^ 
feducunt  corda  ijnnoccntium  ,aflferendum  eft,  ndn 
"modoanfideiitatc  ^  perquam  U  ipfafides  amit- ■  wmfra  <ran; 
titur,  fedetiam  quocumquealio  mortali  pecca-  %7* 
to  ,  quamvis  non  amittattir  fides  ,  acceptam  Jufti* 
fieationisgratiamamitti:  divinae  legis  do&irum 
defendendoj  quse  a  regno  Dei  non  folum  infide* 
ies  excJudit  ,  fed  &*  fidele^  quoqtte  fornicados,  ^*7*^^ 
aduHeros  ,  molle^  ,    mafculorum   concubitores ,  ltc^s\ 
fures,  avaros  »  ebriofoi  ,  maiedicos  ,  rapaces, 
ceterofqueomnes,  qui  lethalia  committunt  pcc- TWW.# 
cata;  aquibuscumdivinas  gratte  odjumento  ab-  2.CQrn%u 
ftinetepoffuat>  &proquibusaChriftigratia  fe- 
parantur% 

CAPUT 


0  Deerettttn 
Atiii, 


Mpbef.  4. 
itCor,  j. 

%•  Cor*  7# 
M&etb»  5 «4» 


5P 


P  a  u  m  s 
fcrii. 


C    O    N    C 


0  A  R  0  L  U  S     V» 


CAPUT    XVI. 


I,  Cor.  ?5* 


Infra  cam 
26:. 
Matth,  io. 


Tfalm*  t$z, 
Aom0  69 


**Tim>4% 


swsio  vr 

*$47*      De  fw&u  jttftificationis  >  &o<;  «/£  ie  merifo  bonorum 
opemm  9  deane  ipfius  n?eritirdthn$, 

Hac  igitur  rationc  juftificatis  bozQinibus,  fi- 
vc  accepcam  gratiam  perpetuo  confervaverint, 
five  amiflata  rccupcr^veriQt  ,  proponenda  funt 
apoftoli  vcrba  ;  idburpdate  i$  otnni  opcre  bom^ 
fmntes  %md  fabor  mefter  non  eft  inanis  in  domino , 
?ion  enim  injuftus  efi  Qcus  s  ue  obtiviftamr  operis 
*veftri  *&  dihflionis  quam  ofteadiftis  in  nomim  ip- 
fius  f  Et  :  Jtylite  amittere  confide#tiam  vcfiram, 
qu4  mtpidm  habet  remunerathnem .  Atqtic  idcQ 
bene  operantibus  uftjue  in  fincus,  -  &  in-lDeo  fpe~  - 
rantibus  proponenda  eft  vita  aetenu  ,  Sf  tan-  JJ 
quam  gratia  filii$  Dci  pcr  Chriftum  Jefutn  mi^ 
fejricoraiter  promiffa,  &  tanquam  raerces  e$  ip* 
fius  Dei  promiflione  bonis  ipforunyoperibus,  & 
mcritis  fideliter  reddenda.  Haic  eft  cnim  illa 
cqroiu  juttitiae  ,  quam  poft  fuum  certamen  & 
Curfum  repofuam  fibi  efle  ajebat  apoftolus,  a 
jufto  Judiee  fibi  reddendam  ;  non  folum  autem 
fibi,  fed  Sf  omnibus  qui^iligtintadventumejUs. 
Cum  cnim  ilie  ipfc  Chriftusijcfus^  tanquamca- 
put  iti  membra,  8z  tancjuam  vitis  in  palmitcs, 
in  ipfos  juftificatosjugiter  virtutemintluat,  qu^ 
virtus  bona  eorum  opera  femper  antecedh  ,  8c 
comitatur,  &  fubfcquitur  $  &  fine  quanullopa^ 
^a  Deo  grata  &  n^eritoria  eflc  poflent  ,  nihif 
ipfis  juftincatis  amplius  deeflfe  sredendum  eft  ,  C 
quo  minus  plene  illis  quidcm  opcribus,  quaein 
Dco  funt  fa&a,  diviqaelegi  pro  hujus  vitaefta^ 
tu  fatisfcciffe,  &  vitam  aeternam  fuo  etiam  tem- 
ppre  (fitamen  in  gratiadcccfleunt)  confequcn- 
dam#  vere  promcruiffecenfeantur:  cumChriftus 
falvator  nofter  dicat  :  $i  qtois  biberit  ex  *qua  , 
qu&rn  ego  dabo  ei  ,  non  fitiet  in  fflernum  :  fed  fiet 
in  eo  fons  <tqu&  falkntis  in  n>itam  &tew6m  -  Ita  ne- 
quc  propria  hoftra  jtiftitia  ,  tanquam  cx  nobis 
propria  ftatuitur  ,  ncquc  igaoratar  ,  aut  repu* 
diattir  juftitia  Dei»  Qiiae  enim  juftitianoftradi-* 
citur,  quia  pcr  cam  hobi^  inhserentem  jnftifica* 
mur,  illa  cadem  Uci  cft,  quia  u  Deo  nobisin- 
funditur  per  Chrifti  meritum , 

Nequc  vcro  illud  omittendum  eft  ,  quod  ti-  D 
cet  bonis  operibus  in  facris  literis  tifqiie  adeo 
tribuatur  ut  etiam  qui  uni  ex  mtnimis  fuiypo- 
tum  aquae  frigidae  dederit  ,  promittat  Chriftus 
eum  non  effc  Tua  mercede  camurum  $  &  apofto- 
lus  tcftetur,  id  quod  in  praefenti  eft  momenta- 
neum  &  levc  tribulationunoftrae,  fupramodum 
in  fublimitatc  ssternum  glori»  pondus  operari 
in  nobis  :  abfit  tamen  ut  Chriftianus  homo  in 
feipfo  vel  confidat  ,  vel  giorietur  ,  &  non  in 
domino  \  cujus  tanta  eft  erga  omnes  homiaes 
bonitas,  ut  corum  vclit  effe  merita,  quse  ''funt 
ipfius  dona  .  Et  quia  in  multis  offendimus  om- 
nesj  nnttfquifque  ficut  mifericordiam  &  bonita- 
teth,  ita  fevematem  &  judiciumante  ocuiosha- 
bere  debct,  neque  feipfum  aliquis  ,  etiamfi  ni--E 
hil  fibi  confcius  fudrit  judicare:  quoniamomnis 
homimim  vita  non  humano  judicioexaminanda  & 
judicanda  cft,  icdDei,  quiilluminabit  abfcon- 
dita  tenebrarum,&  manifcftabitconfiliacordium; 
&  sunc  Iaus  erit  unicuique  a  Deoj  Qui9  utfcri* 
ptum  eft  1  reddet  nnicu>iqu.£  fecundum  opera  fua* 

Poft  hanc  catholicam  de  juftificatione  do#ri~ 
nam ,  quam  nifiquifque  fideliter ,  firmiterque  re* 
ceperit,  juftificarihonpoteritj  placuitfan&ajfy-* 
nodo  hos  canones  fubjungere,  ut  omnes  feiantt 
non  folumqiiid  tenere  &  fequi  ?  fed  etiamquid 
vitate  8c  fugcre  dcbcant* 


I    L    I    tf    M 

A         DE  JUSTIFICATIONE. 

C  A  N  O  N      L 


40 


Ahn  o 

CHRlSXt 
XJ47. 


•ApQt.  14, 


$*.Cox  4» 


i*Cor,n 

il.Car.  ib* 

t»  Cm  41 


Ikidem 


Si  quis  dixerit »  hominem  "fuis  operi- 
busj  quge  vei  per  buman*  naturas  vires, 
vei  perlegis  dodrinam  fianc ,  abfque  divi- 
m  per  Jefum  Chrtftum  gratia  poffe  juftifir 
caricoramDeo,  anathema  fic. 

II* 

$i  quis  dixerir,  ad  hoc  folum  divinam 
gratiam  per  Chriftum  Jefum  dari ,  ut "  faci- 
liushpoio  jufte  vivere,  ac  vitam  aeternam 
promereri  poffiu  quafi  per  liberum  arbi- 
trium  fine  gratia  utrumque^  fed  argre  ta- 
men  &  difficulter  polfit ,  aaathema  fit , 
III. 

Siquisdixerit^  fine  praeveniente^Spiri- 
tus  fanfti  infpiratione3  atque  ejus  adjutorio> 
hominem  credere^  fperare  ,  diligere,  auc 
poeniterepoifey  ficutoportet5  ut  ei  juftifi- 
cationisgratia  coaferatur,  aaathcmafic* 
IV, 

Siquis  dikerit,  liberum  "hominis  arbi- 
trium  a  Deo  motum  &  excitatum ,  nihil  co- 
operari  affentiendo  0eo  excitanti  >  atque 
vocanti,  quo  adobtioendamjuftificacionis 
gratiam  fe  difponat,  ac  pr^paret^  ncque 
poffediflrentire,  fivelit,  fed  veluc  inanitne 
quoddam  nihii  omnino  agere .,  mereque 
palfive  fe  haberev  anathema  fit . 
V. 

SiquisIiberum"hominis  arbitrium  poft 
Ad»peccatum  amiflum  &  excin<&um  effe  di- 
xerit,  autrem  effe  de  folo  tituio»  imo  ti- 
tulumfinere^  figmentum  deniqiie  a  fatana 
inveftuminecciefiam,  anathema  fit, 
VL 

Siquisdixerit,  non  e(fe  in  poteftate  ho- 
minis  viasfuas  ^malasfacerejfedraalaope- 
ra^  itaucbonaDeumoperari,  nonpermif- 
five  foium »  fed  etiam  proprie  &  per  fe, 
adeo  ut  fit  ejus  proprium  opus,  non  mi* 
nus  proditio  Jud«  ,  quam  vocatio  Pauli, 
anathemafit  • 

vrr. 

Siquisdixerit,  opera  omnia,  quae  ante 
juftificationem  fiunt ,  quacumque  rationq 
fadafint,  vereelfepeccata,  veiodiumDei 
mereri;  aut  quanto  vehemenciusquisniti- 
tur  fe  difponere  ad  gratiam ,  tanto  eum  gra- 
vius  peccare ,  anathema  fit  * 
■VIII. 

Si  quis  dixerit,  gehenn»  metum  ,  per 
quem  ad  mifericordiam  Dei  de  peccatisdo- 
iendoconfugimus,  vei  apeccando  abftine- 
mus,  peccatumeffe,  aut  peceatores  pejo- 
res  facere,  anathemafit, 
IX. 

Siquisdixerit,  fo!a#/flde  impium  /afti- 
ficari,  ita  ut  inteiligat  nihil  aliud  requin, 

quod 


"  Africau. 


"Aranil  II. 


*>  Arauf;  IT. 


z.   coatra 


*I4eKiAug. 

Prbfper- 

Ara«A&c- 


LttCK  13. 


"VMe  ftipr^ 
c,  7,  &  8jt 


An  sro 

Qbristi 


y.fuF-c.7* 


&MW»    $* 


"Vide  fuj?< 
cap.  9* 


f At}>.  C*  3i 


de  eorr*  & 


Idern  c!  tj, 
de    l>crt*o 
perfeveian-. 

ftip,    Ci4  13« 


«Arwf/lt 
C  »5» 


Vide    iupr» 
cap.U. 


4i-        HVl'        T  *  i  »  *  » 

quod  ad  juftificationis  gratiam  eonfequen-A 
dara  cooperetur,  &  nulla  ex  partenecefle 
effe  eura  fuae   voiuntatis  motu  pr*paran 
atque  difponi ,  anatheraa  fit , 
X, 
Si  quis  dixerit  ,   horaines  fine  ChrHH 
Juftitia,  per  quam  nobis  meruit,  juftifica- 
ri  ,  aut  per  eam  ipfam  formaliter  juftos 
efle»  anatheraafit, 

XI.  •  ' 
Si  quis  dixerit,  horaines  juftifkari  vel 
fola  imputatione  juftitiae  Chrifti ,  vel  fola 
peccatorum  reraiffione  ,   exclofa  gratia  &  B 
caritate ,  qu#  in  cordibus  eorum  per  Spi- 
ritum  fan&um  diflundatur,  quae  iilis  inhae- 
reat;  aut  etiam  gratiam ,  quaiuftificamur, 
efle  tantura  favorem  Dei,  anathemafit , 
XII- 
Si  quis  dixerit ,  fidem  juftificantem  ni- 
hil  aliudefle,  quam  "fiduciam  dlvina:  rai- 
fericordiae ,    peccata  rcmittentis   propter 
Chriftura  ,  vel  eam  fiduciam  fblam  effe , 
qua  iuftificamur,  anatheraa  fit, 
XIII. 
Si  quis  dixerit,  omni  homini  ad  remif- 
fionem  peccatorum  aflequendam ,  neceffa-  q 
r-ium  efle  ut  credat  certo  &  abfque  ulia 
ha^fitatione  propriae  infirmitatis  &  indifpo- 
fitionis  peccata  fibi  effe  remifla ,  anathe- 
ma  fit , 

XIV. 
Si  quisdixerit,  horainera  apeccatisab- 
folvi  ,  &  juftificari  ex  eo  quod  fe  abfolvi 
ae  juftificari"  certo  credat  ,  aut  neminem 
vere  eflfe  luftificatum  ,  nifi  qui  credat  fe 
eCe  juftificatum ,  &  hac  fola  fide  abfoiutio- 
nem&juftificationeraperfici,  anathemafit. 

XV.  j, 

. .    Si  quis  dixerit ,  hominem  renatum  &-u 
lutificatura  teneri  ex  fide  ad  credendum  fe 
certo   effe   in   numero  priedeftinatorum , 
anatheraa  fit, 

XVI. 
Si  quis  magnum  illud  ufque  in  finem 
perfeverantiae  donum  fe  certo  habiturum 
abfoluta  &  infallibili  certitudine  dixerit, 
nifi  hoc  ejx  fpeciali  revelatione  didicerit, 
anathema  fit . 

XVII. 
Si  quis  faftificationis  gratiam  non  nifi 
praedeftinatis  ad  vitam  contingere  dixerit ,  g 
reliquos vero  omnes  qui  vocantur,  yoca- 
ri  quidera ,  fed  gratiam  non  accipere ,  ut- 
pote  divina  '  poteftate  *pradeftinatos  ad 
malum,  anathema  fit. 

XVIII. 
Si  quis  dixerit ,  Dei  praecepta  horaini 
ctiam  juftificato  ,   &  fub  gratia  eonftituto 
effe  ad  obfervandum  impoflibiiia ,  anathe- 
ma  fit , 


T    I    K    ff     Mi 


c  a  h*  i. «  s  V; 


4* 


XIX.  s  i's  s  i  o 

Si  quis  dixerit  ,  nihil  pmceptum  effe     v  f- 
in  evangelio  praeter  fidera,  cetera  efle  ia*-  X,,/5J"&' 
differentia  ,  neque  praecepta  ,  neque  pro- 
hibita  ,   fed  liBera  ,  aut  dSeem  pracepta 
nihil  pertinere  ad  Ghriftianos  ,   anathe- 
ma  fit, 

XX. 
Si  quis  hominera  juftificatum  ,  &  quan- 
tumlibet  perfecl:ura,  dixerit  non  teneri  zd&idtmi 
obfervantiam  raandatorum  Dei  &  eccle- 
fise  ,  fed  tantum  ad  credendum  ;  quail 
vero  evangelium  fit  nuda  &  abfoluta  pro- 
miflio  vitae  «ternje  ,  fine  conditiorie 
obfervationis  mandatorum  ,  anathema 
fit . 

XX  L 
Si  quis  dixerit,  Chriftum  jefum  a  Deo 
horainibus  datum  fuiffe ,  ut  redemptorera '   t 
cuifidant,  nonetiam,  ut,/legislatofemcuijMVt1i,*^, 
obediant,  anatheraa  fit, 

XXII. 

Si  quis  dixerit ,  juftificatum   vel   fine"fop'***?< 
fpeciah'  auxilio  Dei  in  accepta  juftitia  per- 
feverare  poffe,  vei  cumeononpofle,  ana- 
thema  fit , 

XXIII. 

Si  quis  hominera  femel  juftificatum  di-"ftPr3C.i4. 
xerit  amplius  peccare  non  pofle  ,  nec 
gratiam  amittere,  atque  ideo  eum  qui  la- 
bitur  &  peccat  nunquara  vere  fuifse  fufti- 
ficatum ,  aut  contra  pofse  in.tota  vita  pec- 
cata  omnia  etiara  Teniaiia  vitare  ,  nifi  ex 
fpeciali  Dei  privilegio,  quemadmodumde 
beata  virgine  Maria  tenet  ecclefia ,  anathe- 
ma  fit, 

XXIV. 

Siquisdixerit,  juftitiam  acceptam  ''non^^^^ 
confervari ,  atque  etiam  non  augeri  coram 
Deo  per  bona  opera ,  fed  opera  ipfa  fruclus 
foiumraodo  &  figna  efse  juftificationis  ade- 
ptae ,  non  autem  ipfius  augendae  caufam, 
anathema  fif ,. 

XXV. 

Si  quis  in  quolibet  bono  opere  " juftum  "  r«  fine  c> 
faltem  venialiter  peccare  dixerit  ,  aut,fc 
( quod  intolerabilius  eft )  mortaliter ,  atque 
ideo  pcenas  «ternas  mereri ,  tantumque 
ob  id  non  damnari ,  quia  Deus  ea  opera 
bona  non  imputet  ad  damnationem  ,  ana- 
themafit. 

XXV  L 

Si  quis  dixerit,  juftos  nondebere  pro""^'0"*^ 
bonis  operibus  ,  qug  inDeo  fuerint  faclta , 
expeclare  &  fperare  aeternam  retributio- 
nem  a  Deo  ,  per  ejus  mifericordiara  ,  & 
Jefu  Chrifti  meritum  ,  fi  bene  agendo ,  & 
divina  mandata  cuftodiendo  ,  ufque  in  fi-^wt.,^ 
ncmperfeveraverint,  anatheraafit. 
XXVII. 

Si  quis  dixerit ,  nullum  efle  mortaie  pec- 

catum, 


f> A  »  *  «  * 
ft  111* 


finio  catum 

VI.' 


C    Q    N 

aut  nulb 


B 


****<* 


*tttf.ftft.>4i 


#&$*  &  II* 


45 

s   trifi  infidclitatis  , 
quantiunvis  gravi  &  eporrai»  pmer  qilaifl 
infidelitatis  peccato,  fetnej  accepoun  gra^ 
tiata  araitti ,  anatjtieraa  fa . 

X^V.III, 

Si  quis  diKerit »  amiflfa  per  peccatut» 
graria  liraul  &  fidera  feraper  amirti  ,  aut 
fidera  qua?  remanet,  non  elfe  veram  fidem , 
licet  non  fir  yiva  ;  aut  eura  ,  qui  fidera 
fine  caritate  habct>  non  cflfe  Chriftianum, 
anatfiema  fit . 

XXIX. 

Si  quis  dinerit ,  eum  qui  poft  baptif* 
raum  lapius  eft  t  non  poffe  per  Dei  gra*- 
tiam  refurgere,  aut  poffe  qurdera,  fedfo^ 
la  fide  amilfam  juftitiam  rccuperare  fine  fa» 
cramento  poenitentiae ,  prout  fan&a  Ro^> 
mana  &  univerfalis  ecclefia  ,  a  CliHfto 
doraino  &  ejus  apoftolis  edoda  ,  hucuf- 
que  profeflTacftf  fervsivit9  &docuit»  ana* 
th,ema  fit, 

Si  qqis  poft  acceptasn  /pftificacioqis 
grariam^  cuilibet  feccatori  pa?aiietni  cui-«  q 
pam  ita  remitti ,  &  rearum  a>terna*  posna? 
cteieri  dixerst ,  uz  nqllus  retnaneat  rearus 
/'  pc^nas temporalis  exQlvendtf,  ve!  inhoa 
f£cu!o5  vel  iq  futuro  in  "purgatorio,  an-* 
tequam  ad  regna  caslorum  adkus  paterc 
poffit ,  anathema  fit  . 

xxxi, 

Si  quis  dixerit  >  jyftificatutn  peccare  » 
dum *  intuicu  seterne  mercedis  bene  ope* 
raruri  anathema  fit. 


aho  A  DECRETUM  I>E 


C  A  K  O  X  «  S 


V; 


44 

REPORMAT30NE. 


XXXIL  D 

Si  quis  dixerit*  hominis  juftificati  bo- 
na  opera  ita  eflfe  dona  Dci  *  ur  non  -fint 
ctiam  bona  ipfius  juftificatl  merita  3  aut 
JpfUm  juftificatum  5  bonis  operibus  ,  que 
ab  eo  per  Dei  gratiam  ,  &  Jefu  Chrifti 
meritum  s  cujus  vivum  msmbrum  eft  > 
fiunt ,  non  vere  mereri  augmentum  gra- 
tiae»  vitam  ^ternam,  &  ipfius  viw  serer- 
nae>  fi  tamen  in  gratia  deceiferit,  confe* 
cutionem  ,  arque  etiam  glorioe  augmen* 
'tuDt  anschemafit. 


XXXIIL 

Si  quis  dixerit  ,  per  hanc  doftrinam 
cathoiicam  de  juftificatione  5  a  fanfta  fy- 
nodo  hoc  pr^fenti  decreto  expreffam* 
aliqua  ex  partc  gloriae  Dei  5  vel  meritis 
Jefu  Chrifti  domini  noftri  derogari  3  & 
non  potius  vcritatem  fidei  noftra?  »  Dei 
denique  >  ac  Jefu  Chrifti  gloriam  illuftra^ 
ri ,  aoathema  fit . 


E 


Christi 
*U7* 


*9  Str&U,  c# 


ScC  24* 


Tullicarum  ln  eadct»  /cyr^  feffiwc  dttim** 

CAPUT    I- 

*Pr4ldtos  CQnvtnit  w  mhfiis  f#?$  rtfiitr*  *y  fi  ficu$ 

fcccrint ,   JHris  anti<jui  fmn*  *»  ffa  inw>- 

*$4ntnr  C^  'm**  dtt$m»nhr* 


Eadsm  hctohn&z  fym&m ,  eifdem  pmfidca* 
tibus  apoftolicac  fcdis  legatis  ,  ad  rcftitueQ^ant 
cpllapffm  admocjuin  ccclcfiafticam  difciplinam, 
d^pravatpfquc    in  ciero  &  populo    Chriftiano 
morcs  cmendandQs  fc  acciagere  volcns  j  ab  his 
ejui  majoribus  epclefiis  praefuafc   iaitium  cerifuit 
efle  fumendum  ,  Integrius  enim  prsefidentium' 
falus  eft  fubditorum ',  Confid^ns  itaque  per  do- 
mipti  ^tcDei  noftri  mifcri^prdiara »  providamque 
ipfius  Dtiin  tcrris  v/cara  folertiam »  omninoriw 
turum,  ^t  ad  ecclefiarum,  regimen.(onu$<iuippe 
angelicishumerisformidandum)  qui  maximedi^ 
gni  fuerint»  quorumquepfiorvita  acomnisaetas 
apuerilibus  exordiis  »  ufque  ad  perfeftiores  an* 
qosf  perdifciplina?  ftipendiaccclefiatticae  lauda* 
biliterafta,  feftimonturnprasbjsat  *  fecundum  ve-»- 
nerabiles  bcatorum    ''.patrum    fanSiones   affu- 
mantur:  omnes  patriarchalibus,  primatialibus» 
metropolitanis   &   cathedralibus   ecclefiis   qui- 
bufcumque  s  quovk  nomitie  ac  rifculo  praefeftos 
iponet,  acmontcosefleviih,  ut  attendentes  fibi 
8c  univerfo  gregi,  in  quaSpiritusfati&us  pqfuit 
eo?  regere  ecclcfi^m  Dei  ,  quam  acquifivit  fan* 
gulneTuo,  vigilent,  ficut  apoftoluspraecipit,  in 
omnibus  Jaborent  >  &  minifterium  fuum  impleant  "• 
Implere  autem  illud  feaequaquam  poflefciant, 
fi  greges    fibi  commiffas   mercenariorum  more  **?**•  IJJ 
deferant  ,   atque  ovium  fuarum  ,   quarttm  fan* 
guisdecorumeftmanibusafupremojudicereqoi"  g  -        , 
reudus %  cuftodiae  minime  incnmbant :  cumcertif-  ieteff 
limum  fitqon  admitti  paftoris  esccufationem^  fi 
lupusoveseomedit,  &  paftot  nefcifc*  Ac  hihilo 
mmus,  quianonnulli  (quod  vehementer  dolen* 
dumeft)  hoc  tcmpore  reperiuncur,  qui  propriae 
etiam  falutis   immemores ,  tcrrenaque  cqelcfti- 
bus^  ac  divinishumana  praefcrentcs  >  ixx  diverfis 
cnriis  vagantur  ,    aut  in  negotiorucn  tcmpora- 
lium  folicitudine  (avilidereli&o,  atqueovium. 
fibi    commiflarum  cura  ncglefta  )    fe  detinent 
occupatos,  placuit  facrofan&as  fynodo  antiquos 
c^nones,  qui  tcmporum  ^tque  hominum  injuria 
pcne  in  dcfucrudincm  abierunt  ,  adverfus  non 
refidcnte^  promulgatos ,  innovare  \  qucmadmo* 
dum  vjrtute  prsefcntis  decrcti  innovat,  ac  ulcc* 
rius  prq  firmiori  eoritrndem  rciidenria ,  &  tcfor- 
mandis  in  ecclcfia  moribus  in  hunc  qui  fequitur 
modumftatucte  atquefan^ire  :  Siquis  apatriar* 
chali ,  primatiali ,  metropolitana ,  feu  cathedra* 
li  eccleiia,  fibi  quocumquc  titulo  ,  caufa,  no^ 
mine  ,   feu  jure  commifla  ,  quacumquc  illc  di- 
gnttate,  gradu  ,'&  praeemincntia  praefulgcat  $ 
(legitimo  impedimento,  feu  juftis  &„rationabi- 
libus  caufis  ccflantibus  )  fex  mcnfibus  continuis  Seff.|i;«ifc 
cxtra  fuam  dicecefim  morando  abfucrit^  quartae 
partis  fruduum  unius  anni  ,  fabricae  ecclefias  & 
pauperibus  loci  ,  per  fuperiorem  ecclefiafticum 
applicandorum  pcenam  ipfo  jureincurrat:  quod 
li  pcr  alios  fex  mcnfes   in   hujufmodi  abfentU 
perfeycraverit,  aliam  quartam  partcm  fruftuum 
iimilitcr  appjicandam  eoipfoamittat .  Crefcent$ 
verocontumacia,  ut  fcvcriorifacrorumcanonum 
cenfurse  fubjiciantur ,  metropolitanu$  AifFraga^ 

ncos 


•40«  iCft 


45 


Tridb^tinom. 


Carolus 
l  u  u 


4* 


A  ncos  epifcopos  abfentes  ,  metropolitanum  vcro  A 

Chhsstj  ablentem  fuffraganeus  cpifeopus  antiqqior  refi- 
1547»  dens,  fub  poen^  interdifti  ingreflus  ecclefias  ,  co 
ipfo  inci*rr$nda ,  infra  tresmenfesperliteras  feu 
nuncium  Romano  poqtifici  denunciare  teneatur ; 
qui  in  ipfos  abfentes  (prout  cujufquemiuor  aut 
majot  contumacia  cxegerit  )  fuae  fupreme  fcdu 
auftorit^te  animadverterc ,  8e  ecclefiis  ipfis  dc  pa^ 
ftoribus  utilioribus  providere  poterit  ,  fic.ut  in 
domino  noverit  folubriter  cxpedirc » 

CAPUT     JJ, 

^ulli  bencficium  txigtns  ptrfonalem  refidentiam  obt}~ 

ncnti  abejfe  licet  ,  nifi  jufta  ie  taufa  abeplfcopo 

approbanda;  quitnm  etiam  vicarium  fub*  B 

dncja  parte  fruttttutn  fubftituat , 

ob  curam  animarum , 

Epifcopiinferiores  quavis  beaeficia  ecclefiafti* 
ca,  perfonalem  refidentiam  de  jure  fivc  confue- 
tudinc  exigentia  ,  in  titulum  five  commendam 
pbtinentcs  ,  ab  eorum  ordioariis  ,  quemadmo- 
dum  eis  pro  bono  ecclefiarum  regtmine  ,  &  di- 
vini  cultus  aug;mento  ,  locorum  &c  perfonarum 
qttalitate  peniata,  expcdiens  videbitur  ,  oppor- 
iuriis  juris  remediis  refidere  cogantur;  nuilique  ' 
privilegia  fcu  iodulfca  perpetua  de  non  refiden- 
do  ,  aiit  4e  fru&ibus  in  abfentia  percipiendis 
fiifrragentur:  indulgentiis  vero,  &  difpenfatio- 
nibus  temporatibus  ,  ex  veris  &  rationabilibus 
caufis  tantum  conceffis  ,  &  coram  ofdinario  le- 
gitime  probandis  ,  in  fuo  robore  pcrtnanfuris; 
«juibus  cafibus,  nihilo  rainus  officium  fitepifco- 
porum  ,  tanquam  in  hac  partc  a  fede  apoftoli- 
"Seff*7«M>  c*  "  delegatorum,  providerc:  ut  pei*  deputatio» 
jfc7!*tewf.  pem  idoneorum  vicariorum,  &  congruae  portfo» 
nis  fru&uum  dffignationem ,  curaanimarmj*  nul- 
latenus  negligatur,  nemini,  quoad  hoc,  privi* 
legio ,  fcu  exemptione  quacumque  futfragantc  . 

CAPUT    IIL 


Mxceffm  feculariHm  clericorum  O*  regularium 
dgentium  extra  mmaftert*  ah  ordiuario 

ioci  corrigantnr »  I> 

Ecclefiarum  praelati  ,  ad  corrigcndum  fubdu 
torum  exceffus  prudenter  ac  diligenter  inten* 
daut;  &nciho  fiecularis  clericus,  cujufvis  perfo* 
nilis,  vel  rcgularis,  extra  monatteriumdegens , 
etiam  fui  ordinis  privilegii  "pretcxtututuscen- 
^^4*  <•  featur,  quo  minus,  fi  deliquerit,  ab  ordinario 
^1  loci,  tanquam  fuper  hoc  a  fede  apoftolica  de- 

legato,  fccundum  canonicas  fan&iones  vifitari, 
puniri  &  corrigi  vaJeat. 


CAPUT    V. 


Mpifcopi  ii%  aliem  dicecefi  nee  pontlficalia  exerctant  , 
fiec  ordines  conferant , 

NuIIi  cpifcopo  liccat  cujufvis  privilegii  prae- 
tcxtu  pontificalia  in  altcrius  dioecefi  "exercere, 
hifideordinarii  lociexpreffa  Iicentia,  &  in  per- 
fonas  cidem  ordinario  fubje&as  taotum  .  Si  fe- 
cus  fa&um  fuerit,  cpifcopus  ab  cxercitio  ponti- 
ficalium,  Sc  ficordinati  abexecutione  ordinum, 
fintipfo  jure  fufpenfi » 

tniiSio  fntnr*  feffionli  • 

Placet  ne  vobis  pro^imam  futuram  feffionem 
celebrari  dic*  Jovis  feria  quinta  poft  primamdo- 
minicam  fubfequentis  quadragefimse  ,  quae  erit 
die  tertia  mcnfis  Martii  ?   Relponderunt :    PJa- 


5BS*t  D 

v  1; 

X|.  Januar» 
^547* 


MNie-I.' 

Arel.  An- 
tioch,  Sard 
Carth.  XXI 
A«r-»itc* 
SciT.  14.  c» 
3.#  Me  wf 


ceti 


Itymina)  co%nomina}  &  patri*  prtiatornm  ^ui 
interfuerunt  fext*  feffioni  • 

Trafidentes  CT  legati . 

Reverendiffimus  &  illuftriffimus  dominus  do- 
minusJoannesMaria,  epifcopusPraeneftinus,  de 
JMonte,  Aretinus , 

Reverendiffimus  &  illuftriffimus  dominus  do* 
C  minustituIifandaeCmcisinJerufalem  presbyter> 
Cervinus,  Politianus, 


CAPUTIV* 

JZcclcfias  quafeHmfte  epifcopi  O*  alii  majoves  prdlati , 
^mties  opusfuerit ,  'vifitent ;  omnibus ,  yu*  hufc      E 
decreto  obftarc  foffent  ,  fublatis « 
■■& 
**  ibidcm  &      Cepitula  c^thedralium  &  aiiarum  majorum  * 
Sefr.iy.^^ccclcfiarum,  illorumque  perfonae  ,   nullis  exem« 
4c«ft         ptionibus  ,  confuetudinibus  ,  fententiis  ,   jura- 
mentis  ,  concordis  ,  quae  tantum  fuos  obii^ent 
audores,  non  ctiam  fuccefforcs ,  tuerifepouint, 
quo  minus  afuisepifcopis  &aIiismajoribusprae- 
latis  ,  pcr  fc  ipfos  folos , yel  illis ,  quibus  fibi  vide- 
"  sttc.tu  *"  bitur  adjunftis ,  jutti  canonicas  fanftiones ,  toties 
^dcref/  *  quoties  opus  fuerit, " vifitari,  corrigi,  &  emendari| 
.  f  tiatn  au^oritite  ipoftolica  poffint  &valcant* 


Cardinaies  • 

Rcverendiffimus  dominus  Chriftophorus  Ma* 
drucius  tituli  fan€ti  Caefarii  in  Falatio ,  prcsbyter 
cardinalis,  &cpifcopusTridentinus,  acadmini- 
ftrator  Brixienfis,  Germanus, 

Reverendiffimus  dominus  Petrus  Pacecus  » 
fandas  Romanas  eccleiiae  prcsbyter  caidinalis,  & 
cpifcopusGienncnfis,  Hifpanus  • 

tArchiepifcopi , 

Revcrendus  dominus  Andreas  Comclius  ,  ar* 
chiepifcopus  Spalatrenfis,  Vcnetus. 

Reverendus  dominus  Antonius  Filholi ,  archie- 
pifcopusAquenfis,  Gallus. 

ReverendusdominusSaivator  Alexius  Saflarus , 
archiepifcopusTuritanenfis,  Hifpanus. 

Revcrendus  dominus  Ludovicus  Chiercgatusj 
archicpifcopus  Antibarenlis ,  Vicentinus. 

Reverendus  dominus Jacobus  Cauchus ,  archie* 
pifcopusCorcyr^nfis,  Venetus . 

Reverendus  dominus  Joannes  Michael  Sarra- 
cenus  ,  archiepifcopus  Materanus  &  Acherunti- 
nus,  Neapolitanus. 

Reverendus  dominus  Sebaftianus  Lecavela  > 
archiepifcopus  Naxienfis ,  Grsecus . 

Reverendus  dominus  Olaus  Magnus  ,  aixhie- 
pifcopus  Upfalenfis,  Gothus. 

Reverendus  dominus  PetrusTagliavia,  archie* 
pifcopus  Panormitanus,  Siculus  * 

Reverendus  dominus  Robertus  Waucop  ,  ar- 
chiepifcopus  Armachanus ,  Scotus  • 

Epifcopi . 

Rcvcrendus  dominus  Marcus  Vigerius  ,  epi- 
fcopusSenogallienfis,  Saortenfis  * 

Reverendus  dominus  Philos  Roverella ,  epifco» 
pusAftfuIartas,  Pci-tadcnfis* 

Reve« 


OPCllIVK 


47  tttiv  ^ 

^nTTTTp     Revereadtt$domina$Tbpm$sCampegius,  egi-  A 

VI.      fcopus  Feltrenfis,  Bononienfis, 
l3«Jtaattay»     Reverendus  dominus  Eenedi&9s    de  Nobili* 
XU?*     bus»  epifcapus  Aci$nfts,  kucenfis. 

Reverendus  dominus  Quintius  de  Rufticis ,  epi* 
fcopus  Miliienfjs ,  Tlomanus • 

Reverendus  dominus  Aniouius  de  Num$i  ,  cfU 
fcopvts  Ifcraienfis ,  Forolivienfis. 

Reverendtis  domttuis  Hieronymus  Theodolis, 
epifcopusCiaditaaus,  Foifolivieofis* 

Reverendus  dominus  Hicrpnymus  Fufcherus, 
epifcopus  Torcellaaus,  Venetus* 

Revcrendus  dominus  Joannes  Lueius  Staphy- 
leus  >  fpifcppusSibinkercfis,  IlJyricus 

Reverendus  domanus  Gttilielmus  a  Pratoy  epi- 
fcopus  Qarpmontanus  >  Gallus .  B 

Reverendus  dominusDionyfius  epifcopus0H* 
^pnenlis ,  &  Miiopptamena  s  >  Gtaecus » 

Rpverendus  dpminus  Braccius  Martelltis,  epk 
fc^usFaefuIarura*  Fiorentinus, 

Rev^rendus  dominus  Coriolansis  Mariyranus , 
epifcppus  fan&i  lVt^rci ,  Neapplitanus  * 

Reverendus  domin*$sHenncusLo#redus,  epi* 
fcppusCaputaqueafis*  Neapoiitanus  » 

^ev^rendus  dpminus  Elifeps  Theodinus,  epk 
fcppus  Soranus ,  Arpinas* 

Revereadus  dominus  Jacohus  Cprtefms  a  Pra*> 
tO|  fpifcopusVafipneufis,  Rouianus, 

Reverendus  domiaus  Balta$kr  de  Hapredia,  $pi* 
fCppusBoflanenfis,  Sar4usf  ^    ~ 

ReverendusdominusAlexander  de  Urfisj  epi- ^ 
fcopus  Emonienfis  >  Venetus  ^ 

Reverendus  dominus  Angelus  Pafchalis^  epi* 
fcppqsMotulanus,  Dalmata. 

Reverendus  dominus  RaJtaffitr  Limpus  ,   epi- 
fcopus  Portuenfis »  Portugalienfis • 

Reverendus  dominus Joannes  Fpnfeca  ,  epifco* 
pus  CafteiU  taaris ,  Hifpanus  ♦ 

Reverendus  domiqusPetrus  Bertoaus,  epifco* 
tmsFanenfis,  Mutiaeafis* 

Reverendusdomiaus  JoaanesCampegitjis ,  ^pi^ 

fcopusPareadnus,  Boaonienfis, 

Reverendus  domiaus  Ludovicus  Simoaetta* 
epifcopuspifauricnfis,  Mediolaneafis* 

Reverendus   dominus  Aloyfius   Lipomaaus  ,  ~ 
epifcoptt?  Mothoueafis ,  coadjutor  Verpnenfis  t 
■Veaetus« 

R$vereadus  domiaus  Philippus  Archiatus ,  epi- 
fcopus  Salutiarum  ,  vicarius  faa&iflimi  domini 
Upftri  pap^?  in  Urbe ,  Mediolanenfis  ♦ 

Revcrendus  dominos  Joanaes  Petnis  Fferretus, 
epifcopusMyienfis ,  Ravennatmfis* 

Reverendus  dominus  Chudiqs  deia  Guifch^* 
epifcopus  Agathenfis»  O^llus. 

Reverendus  dominus  Joanaes  de  Salazar  *  de 
3urga,  epifcopusLancianenfis,  Hifpanus, 

Revcrendus  dominusHieronymus  de  Bononia  f 
spifcojmsSyracufanus3  Skulus* 

Reverendus  dominusRichardttsPatus,  epifco* 
pusWigornienfis,  Anglicus,  ^ 

Reverendus  dominus  Comelius  Muffus ,  epifco- 
pusBifcontinus,  Placentinus. 

Rcverendus  D.Marcus  Maliperius,  epifcopns 
Corfulan*  Venetus  v 

Reverendusdpminus  Jacobus  Jacqbellus^  epk 
fcopusBellicaftr^nfis,  Romanus, 

Revercndu*  dominus  Francifcus  de  Navarra* 
epiiVopusPacenfis,  Hifpanus. 

Reverendus  dominus  Didacus  de  AIava>  epi- 
fcap««Aftoricenfis,  HHpanus. 

Reverendus  dominns  Thotnas  Cafellus ,  epifco* 
pus  Brifconorienfis,  Roifaneafis  * . 

Reverendtts  dominus  Gal^atias  Florimonfcius^ 


CaROlus  V^ 


48 


A%#& 


^piftopus  Aquinatenfi$  3  Saeffanus  ♦  „  „  „  ^ 

Rev^rendus  D.  Petrus  d«  APguflinis^  epifco-  GHmsrt 
pu$  Qfcenfis,  Hifgaaus*  %       *W* 

Reverenius  dpminus  Philippus  Bonus  ,  epi* 
fcopus  Famauguftenfis,  Venetusf 

Reverendtis  don^inus Joann^s  Baptifta  Cicada  ? 
epifcopus  Albigan?afi^  ituditor  can^rae  apoftp- 
hcae,  Januenfis^ 

Reverendus  dpminiis  Thpm^s  de  SfceHa  f  epi^ 
fcopusSalpenfis,  Vefietu^* 

Reverendus  dominusBernardus  Dia«,  epifca* 
pusGalaguritanus»  Hifpaaus« 

Reverendus  dominus  Gregorius  Caftagnola^ 

cpifcopus  Milenfist  Graecas» 

Reverendus  dpminus  Antoaius  de  Cruce  t  epi-* 
fcopusCanarienfis,  Hifpanus, 

Reverendus  dominus  Sebaftianus  Pighinus  % 
epifcopus  Aliphaaus ,  auditor  rptae  Romaaa?  , 
Rhegienfis* 

Reverendus  dominus  Ambrofius  C*rharia«$ 
Poiitus,  epifcppusMinonenfis,  Seneafi^* 

Tmnmoru  ahjtntnm  * 

Reverendus  dominus  Claudiusjayus ,  proeura- 
tor  reverendi|5mi  §c  illuftriffimi  dom|ai  domiai 
QthonisTruchfes,  fanftaB  Ronun»  ecclefi»  car- 
dinaUs  &epifcp|»i  Auguftenfis,  Sabaudieafis, 

Reverendus  domiaus  Ambroftus  Peiargus,  or* 
dinis  Praedicatorum  %  procurafor  revwn4iffimi 
domini  domini  archiepifcopi  Trevereafis»  facri 
imperii  eIe£toris ,  Germaaus  v 

dbhatcs , 

Rev^rendus  dominus  Luciaaus  de  Qthonibus, 
abb^s  JPompofiae  Ferrarienfis,  Mantuanus, 

Reverendus  dominus  Chrjrfoftomus  Gimiiia- 
neafis,  abbas  faa^se  Triaitatis  de  Cajeta»  Ca^ 
laber, 

Qwerdks* 

Reyerendus  pater  Fraacifcas  Rottuuus ,  gene- 
ralis  ordinis  Praedicatorum »  A^etiaus, 
1      Reverendus  pater  Bonaventwra  Pius »  geaeralis 
ordinisMinorum  coaventualium ,  Coftacciarius  * 

Reverendus  domiausHierpnymus  Seripa-nduss 
gcneralis  ordjnis  eremitatum  fandi  Auguftiai, 
NeapQJitanus^ 

R^verendus  paterNtcoIaus  Audetus ,  generalis 
ordinis  CarmeUtarum  $  Cyprius  * 

Reverendu^pater  Au^uftinus  Bonucius,geae* 
ralisopdinis  fanftse  Marise  Servorum  >  Aretinus . 
.   ^U%tUm  MtJJurcllMsfacti  MmilnftQmwUi  • 

SESSIO    SEPTIMAr 

Jn  nomiftf  demini .  %Amtn » 


AKifo  a  nativitate  ejufdem  domini  millefi- 
mo  <juingeatefimo  quadragefimofq>timo, 
indifttone  quinta  ,  poatificatus  fanfiiffimi  ia 
Chrifto  patris  §?  domini  aoftri  domini  Pauli, 
divina  providtatia  papae  tertii,  aano  tertiode- 
cimo>  dte  vero  Jovis  tertia  meafisMartiiji  Tri* 
doati  ia  ecclcfia  cathedrali ,  ia  Ioco  emihentio- 
ti  ipfius  eeclefiae  ,  ad  concilium  celebrandum» 
&  fefliones  h^benda^s  deputato,  celebrata  eft  fe^ 
ptima  publica  feffio  facrofandicecumenici  &ge» 
netalis  concilii  Tridentini ,  jprsefideatibus  in  ea 
nomine  ejufdem  fandiffimi  domipi  aoftri  papas 
reverendiflimis  patribus  $t  i\lv&%i$mi$  dominis 

Joanne 


Sbssio 

VII. 
I*  Mattii 


4$ 


F.  ilL 


T&iubmtisp  m# 


CXKbxus  V« 


*o 


•Joanne  Matiade  Moftte  ejnfcopo  Praenefttno ,  «r 
Marccilo  tituli  fanft*  crucis  in  Jemfalem  prcsby- 
tero  ,  fand»  Roman»  ecclefi*  eardinalibus,  & 
apoftolicis  de  laterelegatis,  la  <$ua  quidem  fcf* 
fioae»  poft  celebratam  miffam  de  Spiritu  fancfco 
p$r  reverendiffimum  domiattmdominum  archie- 
pifcopum  Corcyrenfem,  (non  fuic  enim  habita 
oratio»  quia  revcrendus  patcr  dominns  epifcopus 
fan&i  Marci  Neapolitanus  »  qui  eam  habiturus 
crat»  erat  raucus)  hecnon  poft  pera&as  perre- 
verendiffimum  &  illuftriffimum  dominum  cardi- 
nalcm  de  Monte,  pr*fidentem  praefatum»  foli- 
tas  ceremonias»  publicata  fuerunt  duo  dccreta» 
feucerticanones  fuper  facraraentis  ingenere,  & 
fuper  baptifmo  &  confirmationc  in  fpecie  ,  nec 
non  certi  aliicanones  fupcr  refidentia >  tenorum 
infrafcriptorum  ♦ 

Itymin*  >  cognomina  »   C*  fttrU  praUtorum  <fui 
interfuerttnt  feptim*  fcffionh 

Trafiitntes  &  ttgnti . 

Refercndiffimus  &illuftriffimus  dominusdo- 
minus  Joanncs  Maria  »  epifcopus  Praeneftinus» 
dc  Monte»  Arctinusi 

Revercndiffimus  &  ilhtftriffimus  dominusdo- 
minus  Marcellus  tituli  fan&as  Crucis  in  Jerufa- 
lem  presbyter»  Cervinus,  Politianus . 

Sanftae  Romanse  ecclefiae  cardinales »  facri  con- 
cilii  praefidcntes»  &  apoftolici  de  laterc  legati . 

CttrdinaUs  • 

Reverendiffimus  &  illuftriffimus  dominus  Pe~ 
trus  Pacecus,  fancfcse  Romanae  ccclcfiae  presbyter 
cardinaiis,  &  epifcopus  Gienenfis,  Hifpanus* 

jtrtbhfifcofi » 

Revcrendus  dominus  Andreas  Cornelius  ,  ar- 
chicpiicopus  Spalatrcnfis»  Venetus. 

Revcrendus  dominus  Salvator  Alexius  Safla- 
rus,  archiepifcopus  Turitanenfis»  Hifpanus  . 

Reverendus  dominus  LudovicusChieregatus, 
archiepifcopusAntibarenfis»  Vicentinus* 

Revcrendtts  dominus  Jacobus  Cauchus  »  ar- 
chiepifcopus  Corcyrenfis»  Venetus. 

Reverendus  domimis  Joannes  Miehacl  Sarra- 
cenus  ,  archiepifcopus  Materanus  &  Achcrunti- 
nus,  Neapoiitanus . 

Revcrendus  dominus  Sebaftianus  Lecavela  9 
archigpifcopus  Naxienfis,  Graecus. 

Rcverendus  domtnus  OlausMagnus,  arehie* 
pilcopus  Upfalenfis,  Gothus. 

Revcrcndus  dominus  Pctrus  Tagliavia  ,  ar- 
chiepifcopus  Panormitanus ,  Siculus. 

Reverendus  dominus  Robertus  Waucop  *  ar- 
chicpifcopus  Armachanus,  Scotus, 


Epifcofi. 

Revcrendus  dominus  Marcus  Vigcrius  »  cpf- 
fcopus  Senogallienfis,  Saoncnfis* 

Reverendus  dominus  Philos  Rovereila  »  epifco- 
pus  Afculanus,  Ferrarienfis . 

Revcrendus   dominus   Thomas   Campcgius  , 
cpifcopus  Feltrenfis,  Bononienfis» 

Reverendus  dominus  Benedidus  de  Nobili- 
bus,  epifcopus  Acienfis,  Luccnfis. 

Revcrendus  dominus  Quintius  dc  Rufticis  9 
epifcopus  Militenfis  >  Romanus. 

Revcrendus  dominus  Cathalanus  Trivultiusj 
epifcopus  Placentinus »  Mediolancnfis  * 

Reverendus  dominus  Hieronymus  Fufchcrns, 
Cpifcopus  Torcellanus»  Venetus* 
CWtft  QtmtAU  Tom*  XXXHl . 


A      Reverendus  domlnus  Hieronymus  Theodolis, 
cpifcopus  Gaditanus»  Forolivienfis  • 

Reverendus  dominus  Antonius   de  Numai  , 
epifcopus  Ifemienfis,  Forolivienfis . 

Reverendus  dominus  Marcus  Antonius  Cru^ 
cius»  epifcopusTiburtinus»  Tiburtinus. 

Revcrenjus  dominus  Joannes  Lucius  Staphy- 
leus,  epifcopus  Sibinicenfis,  IHyricus* 

Revercndus  dominus  Guilielmus  a  Prato  $  cpi- 
fcopus  Claromontanus»  Gallus. 

Rcverendus     dominus    Dionyfius    epifcopus 
Chironenfis,  &  Milopotamenus»  Graecus. 

Revcrendus    dominus    Braccius    Martcllus  j 
epifcopus  Faefularum  »  Florentinus* 

Revcrendus  dominus  Hieronymus  Vida^  epi- 
B    fcopus  Albenfis»  Cremonenfis. 

Reverendus  dominusEIifeus  Theodinus»  epi- 
fcopus  Soranus »'  Arpinas  . 

Rcverendus  dominus  Jacobus  Cortefius  a  Pra- 
to»  epifcopus  Vafionenfis»  Romanus. 

Revcrendus  dominus  Petrus  Francifcus  Fer*' 
retus »  epifcopus  Vercellenfis ,  *  Hiporigenfis  •  ^ 
Revercndus  dominus  BaitafTar  Limpus,  epi~ 
fcopus  Fortuenfis»  Portugallenfis. 

Reverendus  dominus  Baltafiar  dc  Haeredia  > 
epifcopus  Bofianenfis,  Sardus. 

Revetehdus  dominus  AngelusPafchalis,  epk 
fcopus  Motulanus*  Dalmata. 

Reverendus  dominus  Alcxander  deUrfisj  epi* 
icopus  Emonicnfis  f  Venetus . 
C       Reverendus    dominas    Georgius  Cornelius  * 
cpifcopus  Tatviiinus,  Venetus. 

Reverendus  dominus  Joanncs  Fonfeca  »  epi- 
ftopus»  Caftelli  maris»  Hifpanus. 

Revercndus  dominus  Petrus  Bertonus  j  epi- 
fcopus  Fanenfis,  Mutinenfis* 

Reverendus  dominus  Joannes  Campegius  » 
epifcopus  Parentinus»  Bononienfis. 

Reverendu^  dominus  Ludovicus  Simonctta  > 
epifcopus  Pifaurienfis,  Mcdiolanenlis. 

Reverendus  dominus  Aloyfius  Lipomanus  » 
epifcopus  Mothonenfis»  coadjutor  Veronenfis  » 
Venetus. 

Rcvcrcndus  dominus  Philippus  Archintus  , 
cpifcopus  Saiutiarum  ,   vicarius  fanftiffimi  do- 
j>  mini  noftri  papse  in  Urbe»  Mediolanenfis. 

Reverendus  dominus  Joannes  Pctrus  Ferretus> 
epifcopus  Mylenfis»  Ravennatenfis . 

Revcrendus  dominus  Claudius  delaGuifche, 
cpifcopus  Mirapicenfis,  Gallus. 

Reverendus  dominus  Joannes  Salazar  de  Bur- 
go»  epifcopus  Lancianenfis»  Hifpanus  . 

Reverendus  dominus  Hieronymus  de  Bono- 
nia,  epifcopus  Syracuianus  ,  Siculus. 

Revercndus  dominus  yEgidius  Falfetta,  epi-* 
fcopus  Caprulanus ,  Cingulanus  . 

Rcvcrendus  dominus  Richardus  Patus  ,  epi- 
fcopus  Wigornienfis»  Anglicus. 

Reverendus  dominus  Cornelius  Muflus  3  epi- 
fcopus  Bitontinus»  Placcntinus. 
E        Reverendus  D.  Marcus  Maliperius  ,  epifco^ 
pus  Corfulan.  Venetus. 

Rcverendus  dominus  Jacobusjacobellus»  epi- 
fcopus  Bellicaihenfisj  Romanus . 

Reverendus  dominus  Francifcus  dc  Navarra; 
cpifcopus  Pacenfis,  Hifpanus. 

Rcverendus  dominus  Didacus  deAIaba»  epi- 
fcopus  Aftoricenfis»  Hifpanus. 

Rcverendus  dominus  Thomas  Cafellus  »  epi- 
icopus  Britonoricnfis,  Rofianenfis. 

Revcrendus  dominus  GalcatiusFIorimontius 
epifcopus  Aquinatenfis,  SuefTanus.  ■' 

Revcrendus  dominus  Petrus  de  Auguftinis  ? 
C  €pifco« 


$e  ssr o 

|,  Manii 
1547» 


dienfis 


n 


P  A  V  t'  U  c 

F.  llli 


C    0    K    C    I    l    I    U    M 


C  A  *  o  vm  & 


v. 


52 


sTTsTo  cP^c<*Ptt^  Ofccnfis^  Hifp^nfiSf 


VI 


L 


Reverendus  dominus  Phiiippiis  Bonus  ,  epi- 
Marr*  &°PHS  Famauguftenfis >  Venetus  ., 
1547.11       Reverendus   dbmious  Joannes   IBaptifta   CU 
cad^,  epifcopus  Albigansniis  ,  auditor  catnerse 
apoftolicge »  Januenfis . 

Revcrendus  dominus  Thpmas  de  Stclla ,  £pi- 
fcopus  Salpenfis»  Ycnetus, 

Rqverendus  doxninus  Gregorius  Caftagnola> 
epifcopus  Milcnfis,  Graecus. 

Rey^rcndus  donunus  Bernardus  Diaz ,  $pi- 
lcopus  CaUguritanus ,  Hifpanus* 

Revercndus  dominus  Pctrus  DonatusCaefius , 
gpifcopus  Namienfis ,  de  Caelis » 
.  Reyercndus    dominus   Antonius  de  Cruce  p 
gpifcopus  Canarienfis,  Hifpanus,  £ 

Reverendus  dominus  Sebaftianus  Pighinus  , 
epifcopus  Aliphanus»  auditor  rotas  Romanae  r 
]Rhegienfis7 

Reverendus  dominus  Ambrofius  Catharirius 
JWitus,  epifcopiis  Minoricnfis,  Senenfis , 
Tmnr4tQW  thfentinm  ? 
Reverendus  dominus  Claudius  j[a.yus  ,  pro* 
curator  reverendiSimi  &  iliuftriffimi  domini 
doqiiiu  Qthonis  Truchfes  ,  fan&ae  Romanae 
cccieitse  cardinalis  &  cpifcopi  Auguftenfis,  Sa^ 

baudicnfis  v 

R^verendus  dominus  Amt>rofius  Felargus  , 
ordinis  Prsedicatorurn  ,  prpcurator  reverendiffi- 
mi  domini  domini  archiepifcopi  Treverenfvs  9 
facri  imperii  ele&oris,  Germanus,  C 

Jlbhittt$  ? 

R^v^rendns  dominus  x  Luoianus  de  Othonibus  , 
abbas  Pompofiae  Ferrarieniisy  Mantuanus, 

Reverendus  domiaus  Chryfoftomus  Gimilia^ 
nenfis  ,  abbas  fanftae  Triniutis  de  Cajeta  9 
Caiaber »- 

Qenerales , 

Reverendus  pater  Francifcus  Romasus  ,  gene^ 
*alis  ordinis  pncdicatorum,  Aretinus, 

Revcrcndus  pater  Bpnaventura  Pius ,  genc- 
?alis  ordinis  Minorum  convcntualiutn,  Coftac- 


A  extirpandas  haerefcs  ,  quae  rirca  fan&iffima  jp£*  "XkTo 
kcramcnta  hac  npftra  tcmpeftate ,  tum  dc  darona-  Chrut* 
tisolima  patjribus  naftris  harefibns  fufcitatse,  tum     1547, 
etiam  de  novp  adinventx  funt ,  quge  catholicae  cc* 
ciefiae.puritatr  ^  &  animarum  faluti  magxjopctc 
officiunt  •  fan^atum  fcripturarum  dodrin^  apo*. 
ftolicis  traditionibus  r  atque  aliomm  concifio- 
rum  8c  patrum  confcnfui  inhaercndo  ,  hos  pras- 
fentcscanones  ftatwcndos  &deccroe»doscenfuit, 
reliquosqui  luperfuat  ad  cccotipperis  perfeftip- 
nem  deinccpsdivino  fpiritu  aajuvante  editura  , 


CANONES  DE    SACRAMENTIS 


ciarus  ^ 

Reverendus  dominus  Hieronymus  Seripan- 
dus,  gcneralis  ordinis  eremitarum  fanfti  Au- 
guftini,  Neapolitaftus. 

Reverendus  p^ter  JNicoIaus  Audetus  9  genc« 
jralis  ordinisCarmelitarum,  Cyprius; 

Reverenduspatcr  AuguftinusBonucius,  gene- 
yalis  prdinis  fanftas  Maiiae  Servorum ,  AreUnus* 

lAnieltm  Majfaretlusfacrfcomhi  fetretarms . 
DECRETUM  DE  SACRAMENTIS 

E    C    C     JL     £    $     I     iS, 

'pnhlicdtstm  m  fdcrofanBa  oeettnunicd  tf  generali 

Tridentina  fynoio  ,    feptima  fiffione ,  dk 

tertia  M<trtii9  mm  UDXhnh 

Vrocemium  * 

Ad  confummationem  falutaris  dc  juftificatio- 
m  doSrinse,  qu#  in  praecedenti  proxima  feffio- 
jjc  uno  omnium  patrum  confenfu  promulgata 
fuit ,  confentaneum  vifum  eft  ,  de  fandiffimis 
ccclefise  facramcntis  agere,  per  quae  omnis  vera 
juftitia  vel  incipit,  vel  ccepta  augetur,  vel  amifta 
reparatur  ♦  Propterea  facrofan&aoecumenica  & 
generalis  Tridcntina  fynodus,  in  Spiritu  fanfto 
fegitimccongregata,  prsefidentibus  in  ea  eifdem 
npoftolki»  feais  Jegatis,  ad  errorcs  cIiminandos?  Sc 


de 


D 


Si  quis  dixcrit ,  facramenta  novae  iegis 
non  fuiflfc  omnia  a  Jefu  Chrifto  domino  gu^ dectt 
noftro  inftitutaj  -aur  efseplura  velpaucio* 
ra  quam  fcptcm  p  videlicet ,  baptifmum, 
confirmationem  9'  cuchariftiam  5  poeniten- 
tiam  ^  extremam  undionem  .9iprdtneinv& 
matrimonium,  autetiam  aliquodhorumfe.- 
ptem  noii  eflfe  verc  &  proprie  facramen^ 
tum,  gnathema  fir. 

IL. 
Siquisdiseviti  ea  ipfa  nov^  legisfacra- 
menta  a  facramentis  antiqu^  iegis  nondif* 
ferre3  nifi  quiaceremoniafuntali«?  &alii 
ntus  esterni^  anathema  fit, 
III. 
Si  quisdixerit5  h#c  feptem  facramen* 
ta  ita  efle  inter  fe  paria  9  m  nulla  ratione 
aliud  fit  alio  dignius  >  anathema  fit  P     ' 
IV, 
Si  quis  dixerit  >  facramenta  novae  legis 
non  eife  ad  f^Iutcm  necefsaria,  fed  fuper- 
flua?  &  fine  eis,  aiit  eorum  voto  perfolam 
fidem  homines  i  Deo  gratiam  juftificatio- %fi*\ 
nis  adipifci,  licet  omnia  fingulis  neceflaria  *  m*7« 
non  fint  f  anathema  fit . 

Si  quis  dixerit  ,  hafc  facramenta  pro- 
pter  folam  fidem  nucriendam  inftituta  fuif- 
fe,  anachema  fit. 

V  L 

Si  quis  dixerit  5  facramenta  noyselegis  Hu^to 
non  continere  gratiam  ?  quam  ;fignificant> 
aut  gratiam  ipfam  non  pouentibus  obicem 
non  conferrei  quafi  figha  tantum  externa 
fint  acceptae  per  fidem  grati^  vel  juftiti^, 
&  not^  qu^dani  Chriftianae  profeflionis , 
quibus  apud  honiines  difcernuntur  fideles 
ab  infidelibus  >  anaihema  fit* 
VII. 

Si  quis  dixerit  3  non  dari  gtatiam  per 
hujufmodi  facramenta  femper  &omnibus> 
quantum  eft  ex  parte  Dei  3  etiamfi  rite 
ea  fufcipiant3  fed  aliquando  &aliquibus^ 
anathema  fic. 

VIII. 

Si  quis  dixerit,  per  ipfa  nov^  legisfa- 
cramenta  ex  ppere  operato  non  confern 

gratiam 


n 


f.ui. 


T   R   I  D  B   N   T   I  H   U  M* 


£AEO.LTIS  V* 

Iatr* 


H 


A  H  H  Q^ 

Christi* 


Seffi.  22. 

caa.4.  De& 


eraciam  »  fed  folam  fidem  divina?  promif-  A 
fionis  ad  gratiam  confequendam  fufficere, 
atiacheraa  fic. 

I  X. 
Si  quis  dixeric  ,  in  tribus  facramentis, 
baptifmo  feilicet ,  confirmatione  »  &  or- 
dine,  non  iraprimi  chara&erem  in  animai 
hoc  eft  fignum  quoddam  fpirituale  &  ;ih- 
dclebile,  unde  ca  itcrart  non  pofiunt  , 
anathema  fic* 


Y 


CwtTi.  IV.. 

Couftan- 
tienfe*c 
fetC,  14.  d<f 
jtan.  c.  6. 
Dccf.  Eag. 


Canft.  ftff» 
8.a4v.\ri- 
tel. 


Si  quis  dixerie ,  Ghriftianos  omftes  in 
verbo   &    omnibus  facramentis  admini- 
ftrandis  fcabere poteftatem ,  anathemafit. 
■XI. 

Si  qu?s  dixerit ,  in  miniftris ,  dum  facra- 
menta  conficiunc  .&  conferunt ,  nos  re- 
quiri   intentionem   faltem  faciendi  quod 
faciceccjefia,  anathemafit. 
XII. 

Si  quis  dixeric ,  miniftrum  in  peccato 
mortali  exiftentem  ,  raodo  omnia  cflcn- 
tialia  ,  quie  ad  facramentum  eonficien- 
dum  aut  conferendum  percinenc,  fervave- 
rit ,  non  conficere ,  a«c  conferre  facr amen- 
tuoi»  anathemafic. 

XIII. 

Si  quisdixeric,  rccepros  &  approbacds 
ecclefia:  cacholic*  ricus  in  folemni  facra- 
mentorum  adminiftracione  adhiberi  con- 
fuetos  ,  auc  concemni ,  aut  fine  peccato 
a  miniftris  prolibico  oraitti ,  auc  in  novbs 
aiios  per  quemcumque  ecclefiarum  pafto- 
rci»  mutari  pofle,  anachemafic. 


€ 


DE 


&tig;  Ettcfi 


^aant  3. 


Cect,  Bii*« 


BAPTISM  O. 

C  A  M   O   8      i 

Si  qqis  dixerit?  baptifmum  Joannisha- 
buiflfe  eamdem  vim  cumbaptifmoChrifti, 
anathema  fir* 

IL 

Si  quis  dixerit,  aquam  veram  &natu- 
ralem  nou  cflfe  de  necelfitate  baptifmi }  at~ 
que  ideo  verba  illa  dpmini  noftri  Jefu  Chri- 
fti:  Hif  %uis  renatm  fucrit  cxaquairSpiritu 
fanSto  ,  ad  metaphoram  aiiquam  detorfe- 
rit,  anathema  fit. 

III. 

Si  quis  dixerit  ,  in  ecclefia  Romana, 
quas  omniuin  e&clcfiarum  mater  cft  &  ma~ 
giftra  ,  iioii  effc  veram  de  baptifmi  facra** 
mento  do&rinam ,  anathema  fit . 
IV. 

Si  quis  dixerit,  bapttfmum,  qui  etiam 
datur  ab  haereticis  in  aomine  Patris  ,  & 
Filii  ,  &;  Spiritus  fan&i  f  cum  intentione 
faciendi  quod  facit  ecclefia  y  non  eflfe  ve« 
rum  baptifmum  n  anathema  fit-. 

V. 

Si  quis  dixerit  5  baptifmum  liberum  ef& , 
hoc  eft ,  nOn  neceffarium  ad  falutem  ^  ana* 
themafit. 

CQMiLGtnml*  Tom.XXXDI. 


D 


Vi 


$£SStO 

VIL 
*i47* 


Si  quis  dixerit,  baptizatum  non  poffe, 
ctiamfi  velit  ^  gratiam  amittere  ,  quan* 
tumcumque  jpeccet  5  nifi  nolit  crederc, 
anathema  fit  ♦ 

VII. 

Si  quis  dinerit ,  baptizatos  per  baptif-  Q^ 
mum  ipfum  folius  faatum  fidei  debitores 
fieri  ,  non  aucem  univerfas  legis  Chrifti 
fervand^  %  anathema  fit . 
VIII.' 

Si  quis  diierit ,  baptixatos  libcros  eflfe 
ab  omnibus  fandaj  ecclefi^  praeceptis ,  quae 
vel  fcrij^ta  vei  traditafunti  ita  urca  obfer» 
vare  non  teueantur  ,  nifi  fe  fua  fponte  il* 
lis  fubmittere  vol^erint ,  anathema  fit . 
IX. 

Si  quis  dixerit,  ita  revocandos  efteho- 
minesad  baptifmi  fufcepti  memoriam  ,  ut 
vota  omnia  quae  pofl:  baptifmum  fiuat ,  vi 
promiffionis  in  baptifmo  ipfo  jam   h&L&* 
irrita  eflfe  intelligant,  quafi  per  ea  3  &  fi-^ 
dei  ,  quam  profeffi  funt ,  detrahatur  ,  & 
ipfi  baptifmo,  anathema  fit . 
x» 

St  quis  dixeric  ,  peccata  omnia ,  quae 
poft  bapcifmum  fiunc  ,  fola  recordacione 
&  fide  fufcepci  bapcifrai  vel  dimicci ,  vel 
venialia  fieri ,  anachema  fic . 

Al» 

Si  quis  dixerit,  verum  &  rife  collatum 
baptifmum  iterandum  efie  illi  qui  apudinr 
fideles  fidem  Chrifti  negaverit ,  cum  zd 
posnitentiam  convertittir,  anathetna  fit . 

XII. 

Si  quis  dixerit,  neminem  eflfe  bapt&aii* 
dutii,  nifi  ea  astate,  qua  Chriftus baptiza- 
tus  eft  s  vel  in  ipfo  mortis  articulo  ,  ana- 
thema  fit. 

XIR. 

Si  quis  dixerit  ,   parvuios  ,  eo  quod  &*g  3e 
aftum  credendi  non  habent,  fufcepto ba-  |erm .Z1*J 
ptifmoititer  fideles  computandos  noneffe,  ******* 
ac  propterea  cum  ad  annos  difcrctionis 
pervenerint,  elTe  rebaptteandos;  autprae- 
ftare  omitti  eorum  baptifma  ,  quam  eos 
non  a&ti  proprio  credentes  baptizari  in 
fola  fide  ecclefiae,  anathema  fic/ 
XIV. 

Si  quis  dixerit ,  hujuimodi  parvulos 
bapti^atos  ,  cum  adolev eri nt  ,  interro^ 
gandos  effe  ,  an  ratum  habere  velint, 
quod  patrini  eorum  nomine ,  dum  baptt- 
^arentur  ,  polliciti  funt  i  &  ubi  fe  nolk 
refponderint ,  fuo  efTe  arbitrio  relinquen* 
dos  ,  mc  alia  iaterim  poena  ad  Chriftia- 
nam  vitam  cogendos  ,  nifi  uz  ab  eucha- 
riftia^  aliorumque  facramentdrum  perce- 
ptione  arceantur,  donec  refipifcaut,  ana« 
themafit. 


C    x 


J3E 


55 


P  A  u  t,  US 

p.  llk 


C    O    N    C 


Deer*  B«g* 


PECON?IRMATIPNE, 

C  A  N  O  K      I . 

Si  quis  dixcrit  >  fonfirmationcm  frapci- 
zatorutn  otiofam  cercmoniaoi  eflfe ,  &noij 
potius  vcrutn  Sc  pmprium  facramentum  > 
aut  plim  nihil  aliud  fuiffc  o,uara  catechc-: 
fim  quamdam  »  qua  adolcfcentiae  proximf 
fidcifua?  rationcm  coram  ecclefia  expone? 
bant,  anacheraa  fit, 

II, 

Si  quis  dixerit ,  injurios  eflTc  Spiritui 
*£*'&%  fan&o  cos  qui  facro  coofirmatiQnis  chrif- 
Sf. s  '**'  mati  virtutcm  ahtjuam  tribuunc  ,  anathe" 
mafit. 

III. 
S\  quis  dixerit ,  fanclje  eonfirmarionis 
crdinarium  mm»ftrum  non  eflc  folum  eP*r 
fcoputn»  fed  quemvis  firapliccm  faccrdo- 
tcm»  anathemafit  * 

DECRETUM    DE   REFQRM^TIONE. 

TfubVmtvm  itetdem  fepfim*  ftffione  eoiiitiii 

Ttiientm ,  die  vero  terti*  menfis 

tymii  anno  m  d  x  l  y  1 1. 

$tit.6.o,2f  Eademlacrofan&afytjQcjlus,  eifdem  prsfjden- 
*ij.c».  jjku?  jggjjjs  9  incceptaoj  feli4ei»ti*  &  teforma-* 
tioaisncjptiuraadvcilaudcm  8£  Cntjftian*  re- 
Iigionis  irjcrementutn  profpqui  intendenj  »  ttt 
fequitur  ftatuendum  cehfuit ',  falya  femper  in. 
pmnibus  fedis  apoftplicae  au&oritate . 


I    X 
4 


i  u  m 


C  A  R  O  L  U  S       V. 
I  M  f . 

C  A  P  U  T    III. 


5* 


B 


fUkitihux  dnmtdxat  ferfonh  fanefitfa 
CQnferantur  ? 

Inferiora  b^neficia  ecclefiaftica»  praefertim  cu- 
ram  aqimarum  habpntia,  perfonis  digni$  &ha- 
bilibus,  $qux  in  locp  jrefidcre,  ac  per  fcipfos 
curam  ipfam  excrcere  vaieant ,  ju$ta  cooftitutio- 
ncm  AIcxan4d  rprtli  in  LateranenfJ ,  <|u«ioripit; 
'QuiaVfioQnulIj  j  &aIiaGrpgoriidedmi  ,  inge- 
nerali  LugdtmenJi?'copcilio?  qu#  incipit:  Licct 
canoa  ediram  ,  confcrantur  ;  a!it£r  autcm  fa&a 
coJIatio  hve  provifio  omninoirritctur ,  jRr  prdi- 
parius  coIJator  poenas  conftitujionls  conciliigc- 
peralis,  qu*  iacipit:  Grave  nimis  ,  (c  novcrit 
incurfurum* 

CAPUT    IV. 

Tlnrium  jteneficfarnm  ret$ntor  eontfA 
f&ntmcs ,  #j  friyettCTf 

Quiciimquc  d?  pet^ro  pluraciirata»  autalias 
Incpmpatibiii^  bcneficia  ccclcfiafti^a  t  Jivc  pcr 
viam  unionis  »4  vitam  ,  fcu  commcnd*  pcrpe* 
tuap,  aut  j»Ho  quQCum<jup  nomin^  &  fitulocoa» 
tra  form^m  facjrotpm  ^anonqir»  »  ^c  ^rctprtiia. 
conftitutipnis  |n|jpccntji  ;?rtii  ?  qu*  wipit  : 
pe  multaj  wip^  ^c  fimul  rctincrcpritfumpfe* 
rit ,  ben^ciis  ipfis  ju«**  ipiius  conftituttoni$ 
difppiltioncm,  ipfo  jure,  ctiam  prxfcntis  cwo- 
nis  vigorc,  privatus  cxifta?  ? 

C  A  P  U  T    V, 

5V«r4  UntfitU  {t$rat4  nhtintnte*  vrdinarfo  f*4s  dL 

fpenfathnes  exhihtdnt ,  qm  ie  wcaw  fcelepis prv- 

yidcdt  cw$rH4  $mime fvuttuym  dffign*t#  ♦ 


An  ir o 

Christi 


concilii 
J-»ter^nea- 

pecr.   De 

jelerieis  nott 
^etidefiti» 

"In  fexte; 
Pededt.A 
el«  |»ot# 
<Cap#  jo» 
concilii 
tateranen- 
0«  Aib  jfot 
noeencio 
HI.  Jib.  j; 
Peerer.  d« 

Jeff.  »4<  «, 
ir»«*erefr 
Cap«  »9« 
eouciHi 

l-stcranen- 
jis  Ht.j,  de 

pr*b.  <tdh 


arii  iocorum  qtfofcutmjuc  plura  curata, 
aut  alias  incompatibilia  bcnc-ficia  ccclcfiaftica  ob- 
tincntcs ,  difpcufationcs  fu«s  cxhibcrc  diftri^e 
compcllant  :  alias  proccdant  juxta  conftitutio- 
ncm  Gregorii  dccimi  in  gcnerali  Lugdunenfi 
concilio  c4itam  %  qu«r  incipit ;  '  Ordtn-arii ;  quam 
M  cath^draiium  cccicfiarum  rcgimcn  nullus,  D  eadcmfana:afyooa«sinnovandam  cenfct,  &  in^ 


CAP  UT    I. 
Qtihcdftx  rtgminh  tttU^tm  i&tfaduli*mi 


Sc£**e.r. 
<terei\ 


**  in  fexto 

oaltetoor^i^ 
nariM 


Cap#  t^ 
eoncilti 
Lateranen- 
fls   i.    lib# 
Pecrec.  &$ 
eie^.*  c(» 


nifi  cx  lcgitimo  matrimonio  nattis*  ^etatc  ma- 
tura,  gravitatc  morum,  Iitcrarum<juc  fcicntia, 
juictaconftitutioncm  Alexandritcrtu,  qu#  inci- 
pit ;  Cum  in  cunflis ,  in  conctlio  Latcraiicnfi  pro- 
muigatam,  pr^ditusalfumaturi 

C  A  P  XI  T    II. 

femmts  fltires  C4thedrates  itthfitu  fuhntur 

omnes,  exccpts  nn*}  dimhteret  mto 

modo  CT  tcmfQre* 


Ncmo  r  quacumquc  ctiam  dignitatc  »  gradu 
5?ff.  *4^  c;  aut  pr^cmincntia  prapfulgens,  plurcs  metropo- 
ly.derefi  iiunas,  fcu Cathcdrales ccclcfias in  titulum ,  five  J 
commcndam?  a»t  alip  quovis  nomine  ,  contra 
facrorum  canonum  inftituta»  rcciperc,  &  fimul 
rctincrq  praefumat,  cum  valdc  feli*  fit  illc  ccn- 
fijndus ,  cui  utiam  ccclcfiam  bcnc  ac  fru&uofe, 
&  cumauimarum  fibicommilTarumfalutc  regero 
eontigcrit  ,  Qui  autcm  plurcs  ccclcfias  c^ntra 
prscfctitis  diecrcti  tcnorcm  nunc  dctincnt ,  una , 
quam  malucrint  t  rctenta  t  reliquas  infra  fe%  men- 
ics>  fi  ad  Uberamfcdiiapoftolicedifpofitioncm 
pcrtwant,  aliasinfra  annum  dimittcre  tcnean- 
tur :  alioquin  ccclcfia^  ipfac ,  ultimo  obtcnta  dum-» 
taxatexccpta^  co  ipfo  vacarc  ccnfcantur  ♦ 


novat  i  addcns  infupcr » quod  ipfi  ordinarii  ctiam. 
per  idoneorum  vicariorum  deputationcm  »  S? 
congrua? portionis  fru^uum  afllgnationem*  om* 
nino  providcant  ,  ut  animarum  cura  oullatcnus 
ncgligatur  ,  &  bcticficia  ipfa  dcbitis  obfcquiis 
minimc  defraudcntur;  appcltatiowhus,  privilc- 
eiis ,  &c«cmptionibusquibufcumquc  jCtiamcum 
iudicumfpecialium  deputatione ,  &  illornm  mhi* 
bitionibus ,  in  prsemiffis  nemini  fuffragantibu$  ♦ 

CAPUT    VL 

Qu^  benefitwmm  uniwes  valid#  tmfctfttnrn 

Unioncs  perpetuoe  a  quAdraginta  annis  citra 
fadae,  examinari  abordiaariis^  tanquam  a  fcdc 
apoftolicadelegatis,  poflvnt?  &  qu^per  fubrc- 
ptioncmvclobreptionem  obtcntgelucrint,  irritsc 
declarentur.  Ulaevcro,  quaeadiftotcmporccitra 
conccfl^  nondum  in  toto  vel  in  parte  fortita: 
funt  efeaum  ,  &  qu»  dcinccps  ad  cujufvis  in- 
ftantiam  fient,  nifi  cas cx  Icgitimis ,  aut  alias ra* 
tionabiiibuscaufis,  ^oramlocjordinario,  voca- 
tis  quorum  intcreft  ,  vcrificandis  ,  faidas  fuiiTe 
conftitcrit ,  pcr  fnbfcptioncm  obtcnt»  pr^fuman* 
tu*  ,  acproptcrea  ,  nifi  alitcr  a  kfe  apoftolica 
dcclaratum  fuerit»  viribusoKininocareant» 

CAFUT 


Seli:i4»0'gi 
ieref. 
Seff.  *4»  f* 
ij.deref» 
Seil*  *s«  e»9* 
de  rei^ 


57 


k  n  h  o 

Chjust* 

1547» 


CA 


PAtttUS 
*.  Ilfc 

T  Jl  I  D  E  N 

pyr 

Vlt                     A 

CAROtBI  V# 


58 


9&4sr«* 


BmtfitU  etfkfiafttca  unita  vifttmtur  j  pa*  vtewot 

etiam  ferfetuos  cura  gxertentur  \  qnorum  de* 

putetfo  fiat  cnm  fortiom  4(jfip*&nd&% 

etitmfafer  n  mt*'* 

Jeneficia  ecdefiaftiea  eurata,  qaae  cathedrali- 
feus,  coHegtatis,  fettaUiseccIefiis*  veimonafte- 
fiist  benehctts,  fettcollegits,  autpiislocis  qui* 
bulcumque  perpetuotinita  Sc  annexa  reperiuntitr, 
ab  ordtnariis  locorum  annis  finguiia  vifitentttr? 
qui  folicite  providere  procarent ,  at  per  tdoneos 
vicsuios»  etkm  perpttuo**  (r.ift  ipfis  oidinariis 
probonoccclefiarumregtmine  aliter  e*pedire  vu 
debitur)  abeis  cum  tcruae  partis  fruauuuri,  aut  35 
majori,  velminori,  atbitrio  ipfotum  ordinario- 
rum,  pottione,  ctiamfuper  certa  reaflignapda, 
ibidemdeputandosj  animarumcura  lauaabiliter 
exerceatun  appellationibus  >  ptivilegiis,  exem~ 
ptionibus  ,  etiam  ctim  judicum  deputatione,  & 
iilorum  inhtbitionibus  quibufcumque  in  praemiffis 
ininime  faffraganeibus  * 

CAPUT    VIIL 

Ecckfit  rtfarentun  tur4 ummarum 
faiktte  bdettur  • 

Locorum  ordtnarit  ecclefias  quafcumqtte  ,  quo~ 
modolibet  exemptas,  auftoritate  apoftblica  fin- 
gulisannisvifuaretcneantttr,  Sropportumsjuris  £ 
remediis providere>  ut  qtut  teparatione  indigent , 
reparcatur,  &  curaauimarum,  fiquaillisimmi- 
neat  ,  aliifque  iebith  obfeqmu  nunime  defraa- 
dentur,  appellationibus,  privilegiis  ,  confuetu- 
dinibus  ,  etiam  ab  immemorabilt  tempore  pras- 
fcriptis,  judicumdeputationibus,  &  illomm  in- 
hibitionibus  penitus  exclufis  . 

C  A  P  U  T    IX, 

Manus  confecratioms  nm  Hfferenium* 

,*  #  Ad  majores  ecclefias  promot*  munus  confecra- 

.$Smbm£  tionts  infra  tetaptts  a  jure  ftatutum  fufcipiant ,  & 


Ss&  ati  c* 

S.deref 
Sefti  24,   C. 
9  deref, 

Toi,  iv; 

Hr*#»  Arrf. 


prorogationes  ttltra  fes  menfes  eonceffae  nulii 


iuffragcntur  » 


D 


CAPUT     X* 


£&fc  v&tant*  tnfituU  nulli  dtnt  revenndas  $  nifi 
arClato  occaftone  ohtimnii  mt  tbnnti  fanefiriit 

<v*ri&  tmtr&vtnhntmm  fmn** 

Non  liceat  capitulis  eccSeitarum ,  fede  vacante  % 
iafra  annum  a  die  vacatioois  ,  ordtnandi  lteen- 
tiam,  aut literas dimiflorias f  feareverendas,  ut 
altqui  vocaat,  um  cx  juriscommunis  difpofitio* 
ne,  quam  etiam  cujufvis  prtvilegii ,  autconfue- 
tudinis  vigore,  alicui,  qui  bcneficit  eceletiaftici 
rcccpti  tiverecipiendioccafione  ardatus  non  iue* 
rit,  concedcre;  fi  fecus  fiat  ,  capttulum  coiitra- 
vcnicns  ccclefiaftico  fubjaceat  interdi&o  j  &  fic  E 
ordtnati ,  fi  in  minoribus  ordinibus  conftituti  fue^ 
rint,  nunoprivilegtoclericaft,  prarfertim in au 
minatibus  ,  gaudeant  ;  in  majortbus  vero  ,  *b 
exccutionc  ordinum  %  ad  beneplacitum  futuri  prae- 
Jati  >  fint  ipfo  jure  fufpeafi  * 

CAPUT    XL 

FacuttMs  d#  frpmowndo  finejufta  tanf& 

mmini  fuffragmtur  * 

ftftUj;     Facukates  de  promovendo  a  quocamqae  non 
4eref.        fuffragentur,  nifi  habentibus  iegitimamcaufamt 
%%V'*U  ob  qnam  a  proprtis  epifcopis  ordinari  iion  pof- 
Cwik  Gwtrtk  Tom*  XXXUL 


f^idttn ; 


T  t  H  O  M, 

fint ,  ia  literis  exprimendam  s  &  tunc  non  ordi*  ~s  M$  ^ 
nentur,  nifiabepifcopo  m  fua  dicecefi  refidcnte,     viL 
aut  pro  eo  pontificalia  exerceate,  &  diligenti  s^Manii 
praevioexamine*  «W* 

CAPUT    Xlt 

WAtnltte  i$  nonpromovenda  annum  mn  txttdat . 

Facultate»  de  non  promovendor  prseterquam^®1®^* 
in  cafibus  a  jure  exprei&s*  xonctfts  f  ad  annum 
tantum  fuffragentur. 

CAPUT    XIIL 

*A  qtmumqm  prafentati  npninftitnantur  ftm  fwtvh 
ex&mint  ordinarn  1T  dfprohttQne^  mth  txceftU  « 

Praefentati,  feuelefti,  velnominatt  aquibuf- 
vis  ecclcfiafticispcrfonis,  etiam  fcdis  apoilolicae 
nunciis,  ad  qusevisccclefiafticabeneficia  nonin«Setr**ytC*> 
ftituantur,  nec  confirmentur ,  ncque  admittantut ,  ^-** 
etiam  praetextu  cujufvis  priviicgii  ,  fcu  confuc- 
tudinis ,  etiam  ab  immcmoiabili  tempore  praefcri- 
ptae,  ntfifuerint  prius  a  locorum  ordinariis  exa» 
minati,  &idoneirepertij  &  nullus  appellationis 
remedio  fe  tueripoffit,  quominusexameniubire 
teneatur:  pr^fentatis  tamen  eleftis ,  feunomina*  „ 

tis  ab  univcrfitatibus  ,  feu  collegiis  gencralium  lS,*S&-   ' 
ftadiorumj  cKceptis  * 

CAPUT  XIV. 

C&ufs   chnles    extmftQrum  elerhorum  feculariuni 

f$*  reguUrium  degemtum  extra  ntQndftermm 

ab  efifcQfis  cQgnQfczntur  * 

In  escemptorum  caufis  conftitutio  Innocentii 
quarti,  qua&  incipit,  Volentcs,  iti  generali  con*  Ca#»  1,  ie 
cilio  Lugduncnfi  cdita ,  fervetur  i  quam  eadem  ^#f^ls  % 
facrofanQia  fynodus  ianovandam  ceafuitt  &  in- .sd&Jt^Aift 
novat :  addendo  infuper!  quod  in  civilibuscaufis  ^  tef* 
merc^dum,  &tniferabilium  perfonarum*  clerici 
faucuktes  ,  aut  rcgularcs  cxtra  monafterium  de- 
gentes,  quomodolibct  exempti  ,  etiamfi  certum 
judicem  a  fede  apoflolica  deputatuminpartibus 
habeant^  inaltisvero,  fi  ipfum  judicem  non  ha- 
buerinr  ,  coram  locorum  ordinariis  ,  tanquam 
inhoc  abipfafede  delegatis,  conveniri^  &  jure 
mcdto  ad  folvcndum  debicum  cogi  &  compeHl 
poflint?  privilegtis  ,  exemptionibus  ,  conferva~ 
torum  dcputationibus ,  &  corura  inhibitionibus 
adverfus  praemiffa  riequaquatn  valiturts  * 

CAPUT    XV. 

Ordmarii  turent  ut  hoffitalU  qu4tnm<jm  *  $tkm 

exemfu  ,  rf  fuis  adminiftrdtorifas 

fideltter  $ubernentur% 

Gurcnt  ordinarii,  ut  hofpitaliaquaecumquea  $€&  tf,  ^ 
futs  adminiftratoribus  ,  quocumque  illi  nomine^er^ 
cenfeantur  ,  etiam  quomodolibet  cxemptis,  fi-Co^a^* 
deliter  &  diligentergubernentur}  conftitutionis^eretigio^ 
conciHiVicnncnfis,  qu£  inctpit  ,  Quia  contin*^m^-* 
git ,  forma  fervata  ^  quam  quidem  cohftttutionent 
eademfan^afynodus  ianovandam  duxit,  &  in- 
novat,  cum  derogationtbusincacontentis* 

Jndiiih  futW4  fiffionis » 

Itemh^cfacrofanfta  fynodus  ftatuit  Bc  decre^ 
ylt ,  proxtmam  futuram  feffionem  habendam  & 
celebrandam  effe  die  Jovis  fcrta  quirtta  poft  fe* 
quent^n  dominicam  in  Albis ,  quag  erit  vigcfima^ 


19 


t.  ih, 


CoNcrLiuM 


C  A  8  O  t,  U  i 


V, 


m 


rrTTTT  priau  meafls  Aprilis  praefeam  mai.  tnillefimi  A,  dentioihu/ufmodti  ettarujfub  perjurii ,  &  aliis  io 

Vi  I.     qumgentehmi  quadragehmueptimi  * 
3*  MartU      £t  quia  e|p  Angelus  Maffarelhis*  $an&aieve- 

J$*7»     rinas*  utriulque  juri$  do&or  ,  "- 


nnas*  utriulque  juri$  do&or  ,  &  protonotarius 
Spoftoiicus,  ac  facri  Tridentiui  concilii  fecre- 
taritts ,  pabiicatianifuprafcriptorum  decretqrum  * 
mmu  alieaa  mihi  fida  fcriptorum  iaterfui  ,  & 
ea  cam  ongiaaiibas,  quas  penes  me  fuat  >  coU 
iata  funt ,  &  cum  eis  eaneordant  $  ideo  fupra* 
feripta  decreta  fiugula  maoa  meaopropria  abfi. 
gaavi,  ac  de  eis  omnibus ,  ad  quotum  maaus 
pervenerint,  fidem  facio  iudubitaram  > 

BULLA    FACULTATIS 

TK  AW  *?  EU  £  N  1>I     CONTC.Il.ri.  B 

^PaaUs  epifccpns  i  ftrvuz  fervorum  Del  wnerabUi 
ftAtn  :j*&&ni  AhiH&  epijhpa  rPr4%e#ino,9  &  dik~ 
ills  filik  'M*rcetto  titnli  jantid  Cmch  m  Jtrufa- 
lem  presbytero  $  at  ^eginiiido  ft^itla  Maria  inCof 
mulift  diacono,  mriinalibns  nofiris  ,  #2*  apoftisth* 
feih  iegarh  delaten>  fatutent  &*  apofiohcam  h~ 
ntilQkntm  * 

REgimini  unirafaHs  ecclefiae ,  meritis  Hcer 
imparifeus  ,  difponente  domino  praefiden- 
■tes,  tiol\t\  officii  partex  efleputaaius,  utfi  quid 
gr&viwcaufa  reipublkae  Chrtftianae  canftituea- 
qam  fit,  ii  noa  modo  tempare  oppartuna,  Vc- 
rum  etiam  loco  commodo  ,  8c  idoneo  perficia*  C 
tur  ♦  Cum  itaque  nos  nuper ,  poftquam  fufpentio? 
nem  celebrationis  facri  oecamenici  &  univerfa- 
lis  coAciiiij  alias  per  nos  in  civitate  Trideflti* 
Ha  eK  caufis  ttmc  eKpreflis ,  de  veaerabiliam  fra- 
trum-noftroramfanA»  RooianaeeccJeiise  cardina- 
livan  conliUo  &r,aflenfu  indidj,  ex  certis  aliis  «Uam 
ttioc  expreffis  caufis.f  tifque  adaiiudoppart.uniasE 
&:  commodius  tempas  ner  nos  declarandam?  dc 
fimili  confiiia  8c  atienia  faftaa&j  aadita  pace  in- 
ter  cariffimos  in  Cbrifto  fiiips  naftros  Carolam 
Romanoriiai  imperatorem  femper  Augnftum  t  $t 
Francifcuai  Francorum,  regem  Chriftianiffimam 
conciIiata5  pari  confilio  ^  aflfenfu  faftuferamus 
&:  amoveramusj  nequeuntej  ipji,  tunc  legittme 


A  tff  N-O 

literis  indi&ionis  conciiii^hujufmodi  expreffis  poe-  g^i&i^ti 

nis  cTocandt  }  tidtm^  6c  trandato  &.mtitat^  (h7* 
conciiia  aoaiine  8z  aaftoritaEe  prxdi<ftis  pr&fiden- 
di>  acmeo.procedendij  ceteraque  in  praemiffis, 
$c  circa  ea  neceifaria  &  opportuna,alias  juxta  prio. 
rum  vobisdireftaram  literarum  continentiam  & 
tenorem  faciendi»  ftatuendi  ordinandi  &  e&e- 
quendi  plenam  &r  liberam  apoftolica  auftoritate 
tenore  prgefentium  conce4im»s  ppteftatem  &  fa* 
cuitateni»  ratum&gratumhabituri  quidquidper 
vos  in  pr^miflis  faduai»  ftatutum*  ordinatum, 
exccutumvefueHt^  idquefsfturi»  aijdore  domi** 
no  ,  invioUbiiiter  obieryari  :  non  obftantibus 
conftitutionibus  9  Scordinationibus  apoitolicis >: 
ceteriique  contrariis  ^uibuicumque  *  Nulli  e^go 
omntno'  nominum  liceat  hanc  pag^irtam  noftr^ 
cpnceiflonisinfringere  »,  vel  eiatuu  temerarip  cpn* 
traire.%-  Si  quisautem  hoc  attentare  prafumpferit  V 
iadignationem  qmnipotentis  Det  ?  ac  beatorum 
Petri  &  Pauli  apgftolorum  ejus  fe  aoyeritincurfu- 
tum  * 

DatamRomseapudfanftqm  Petrum>  anno  Xa^ 
carnationis  dominic«  if47-  oftavo  Kalendas 
Martii ,  pontificatus  noftri  anrto  undecimo . 

Fab>  tpifcopHs  Sfotm 
#*  Alotta  ♦ 
H*c#ffH$  frogrejf^m  fmt  cQHcUi#m  Trihntlmm 
fitb  VgHlc  tertfa)  &  quv  pvfietL  comilium  Uem  Bmo~» 
niam  twmUtmn  ,  Mlic  ad  tanp&t  eft  wtcrmijfHm^ 
InteritnwroVaHlHs  tertius  *uidm  uni*uerf4  catnh  hti~ 
grejfks  y  fmcejfortm  habuit  Jntmm  tertittm  y  fuh  fuo 
fofiea  conwcdttim  ejt  iterum  in  eadem  ciwitate  Triien^ 
tina,  €?  n>ocaft  omnes,  qiit  folent  interejfe  concilh^ 
ad  priff$<$m  diem  Maii  *  millefimo  quiwmtefima  quin~- 
qHAgefim  primo  •  Qfi&dit  ddfuitprsfens  iegatas  Cre* 
fcmtim  mm  nonnultis  efifcoph ,  nikft  tamen  aftum 
efi  frofter  fanctHtem  efifcofomm  Hf^ue  aimiecimum 
Okobmepfiemanm^  ftt&dfccetekratt  efiwtwfef 
fiofiibJy,tio  fontifice . 


SESSIO    OCTAVA 


D 


ecii e  t u  m  ,    lancitum  ,    &    publicatum  s  b**s"i  O- 
in  ottaya  feffione  >  habit^   die  uadecimo     v^l; 


impeditij  addiftamcivitatem  perfon^liter  acce-  D  mcti&s  Martii  ,  mtlleftma  quiagentefimP   qua 
*    *'3  ^  "       "        dragcfimofepttmo  ,  ioper  translatione  conctiii 

e^  Tridento  ad  civitatem  3ononIenfem>  rogan- 
te  reverendiflimo  &  iliuftriflimo  domino  cardi- 
nale  de  Monte,  ipiius  conciiii  pra&fidente  &  Je^ 
gato  >  patrum  fentemias  fnb  iqfeafcripta  forma , 
videlicet; 


dere  >,  & eidem concilia  intereife  ,  vos  naftros  & 
apoftolic^  fedis  legatos  de  latere  ineodemcon- 
cilio  de  fimiii  conlilio  conftituerimus  &deputa- 
verimus,  vofque  ad  eamdemcivitatem  tanquam 
pacis  angelos  deftinaverimus,  prout  in  diverfis  no- 
ftris  deftper  confeiSlis  literis  pleniuscontinetur. 
Nosmstamfan&um  ceiebrationis  concilii  hujaf- 
xnodiopuse*<  iticommoditaie  ioci,  autaliasqao- 
vismodoimpediatur,  aut  piasdebitodifferatur, 
ppportuneproviderevolentes,  mota  proprio,  8c 
ex  certa  fcieatia  ac  de  apoftolicae  poteftatis  plenu 
tudiaej  parique  cqnfiiip  6c  aflfenfu  ,  vobis  infi- 
mul,  aut  duobus  exvobis,  reliquolegitimoim* 
pedimento  detento ,  feu  indeiorte  abfente  ,quan- 
documquevobisvidebitur,  conciHum  praediAttm 
de  eadem  civitate  Tridentina  ad  quamcumque 
aliam  commodiorem  &  qpportuniorem  fett  tutio- 
rera  civitatem  $  de  qaa  vobi^  etiam  videbitur, 
transfer^ndj  &  m.utandi,  acilJudinipfacmtate 
Tridentinafupprimer^dt  Sj  diflblvendt»  nec  non 
pra^latis  8r  aliis  perf^nis  concilii  hujufmodi,  ne 
in  eo  ad  ulteriora  in  di£ta  civitate  Tridcntina 
p^ocedant,  ettam  fub  ^eqfujris  fy  poenis  ecclefia- 
flicisinhibendi>  acidemconcilium  inalia  chitz- 
tehujufmodi»  adquam  illudtransferrt  &mut^ri 
conUgerit » coatinuandi ,  tenendi,  8c  celebrandf» 
Sc  ad  iited  pral^tos  8c  %lm  pevfo^s  concilii  Tri- 


Decretum  de  transUthne  cmtiiu  * 

Placetn^  vobis  4ecernerf  &  declarare,  de  hu- 
jufmodi  morbq  en  prsemiilis  &  aliis  allegatis  ita 
manifefte  &  notoriecqpftare,  ut  praetati  ln  hac 
civitate  fine  vitae  difcrimine  commorari  ,   $c  itx 
ea  idcirco  inviti  minime  retineri  poiUht  &  de- 
beant  ;  itemque  a,ttento  receffn  mtiltorum  pr«* 
latorum  poft  proxime  prateritam  f$fliohem>  & 
attentis    proteftatipiiibus   aliorum   complurtum 
praelatorum    in    congregatiQnibus    generalibus 
ladis  ,  hinc  omnino  timore  ipfius  morbi.abire 
volehtium  >    qui  jiufte  detineri  non  poffunt»  & 
ex  quorum  diicefftt  concitium  vei  diJGToIveretur, 
vel  ex  paucitate  praeiatorum  boBn^  ejus  progref- 
fasimpediretur:  &  attentoetiam  tmminenti  pe- 
riculo  vitas »  & aliis  caufis per aliquos  ck  patribus 
In   ipfis  congregationibus  allegatis  ,  utpote  no- 
torie  veris  &t  Jegitimis:  placctne  vobis  fimiliter 
decernere   &  declarare /pro  confervatione  & 

profecu* 


6t 


T   R    l   o 


E    fc   .T    I    N  -  V    M. 


€  A  it  4  %  «  * 

I  m  r 


V* 


<rt 


1547* 


aT^To  profccwtiooe  ipfiiw  copcilii.  *  &  fecutitate  vitas  A 
Ch&isu  ipforum  praclatorum  ,  concilium  ipfum  ad:  civi* 
tatem  Bononise  ,  veluti  ad  locum  magis  para- 
tum»  falubrem  &  Idoneum,  pro  tempore  tranf» 
fereridum  e0e  >  8c  ex-nonc  transferri  ,  &  ibidem 
feffionem  jam  indi&am*  ftatuta  die  vigefimapri* 
ma  Apriiis  cclebrandam  eflfe  ,  S:  celcbrari  $  & 
fucceffive  ad  ultcriora  procedendum,  donec  fan~ 
aiflimo  dommp  noftro,  &  facro  concilio  cxpe- 
dire  videbitur»  ut  ad  bunc  ,  feu  alium  locum  * 
commimicato  etiam  coofilio  cum  invi&iffimo 
Caefarc ,  &- ehriftianiiliino  rege ,  &  aliis  regibus 
ac  principibus  Chriftianis »  ipfum concilium  >«• 
doci  poffit  &  debeat.  Refpondernnt  «  Placetu  t 
Dceretum  fuprafcriptum  pJacuit  looge  majo* 
riparti  patmm*  contradicentibus  tamen  &  pa*  B 
Iam  .reciamantibus  patribus  nonnullis  ♦ 

7{pmiMi  co&nomirta,  &*p4trUgr&Utoruw  ^  <$v,iin~ 
terfueruftt  transUthni  tonctlU . 

T?r#fi&wu$.&  ttgati , 

Reverendiffimus  &  iUuftriffimuidommus  do* 
minusJoannesMfcria  ,  epifcopus  Praeneftinus  , 
de  Monte >  Aretinus  ♦ 

Reverendiffimus  8c  iHuftriffimus  dominus  do* 
minus  Marcellus  tituli  fanifcas  Crucis  in  Jerufa- 
Icmpresbyter,  Cervinus,  Politianus.  C 

Sanfbs  Romanae  ecclefia?  cardinales  ,  facri 
conciiii  praefidentes,  &  apoftolici  de  Iatere  Je- 
gati  * 

lArcfeitfiftopi . 

Reverendus  dominus  Audreas  Comefius*  ar- 
chiepifcopus  Spalatrcnfis,  Venetus. 

Reverendus  dominus  Ludovicus  Chieregatus, 
archiepifcopus  Antibarenlis  Vicehtinus . 

Reverendus  dominus  Joannes  Michael  Sarrace- 
nu$  ,  archiepifcopus  Materanus  ,  &  AcheruntU 
nus,  Neapolitaous  . 

Reverendus  dominus  Sebaftiamts  Lecavela  , 
arehiepifcopus  Naxienfis,  Graecus»  D 

ReverendusD.OIausMagnus*  archicpifcopus 
Upfaleufis  >•  Gothus  * 

Keverendus  dominus  Robertu$  Waucop  >  ar- 
chiepifcopus  Armachanus »  Scotus ; 


Eptftoph 


epi- 


e- 


Reyermdus  domimis  Philos  Roverella  » 
fcopus  Aftulanus,  Ferrarienfis* 

R^verendus  dorainus  Thomas  Campegius 
pifcopus  Feltrenlis  5  Bononienfis ; 

Reverendus  dominus  Bcncdidus  de  Nobili- 
bin,  eptfcopus  Acienfis,  Lucenfis. 

Reverendus  dominus  Quintius  de  Rufticis  , 
epifcopas.Militenfis,  Romanus. 

Reverendiis  dominus  Antonius  de  Numai ,  epi- 
fcopas  Ifernierdis  ,  Foroltvienfis , 

Reverendns  dominus  Cathaianus  Trivultius  , 
epifcopus  Plac^ntinq^ ,  Medioia%enfis  * 

Reverendus  domtnus  Hieronymus  Fufcherus  , 
epifcopus  Torcellamis,  Venetus. 

Reverendus  dominus  HieronymnsdeTheodo- 
Jis»  epifcopus  Gaditanus,  Forolivienfis, 
t   Reverendns  dominus  Joannes  Lucius  Staphy- 
leusj  epifcopusSibinicenlis»  IHyricus, 

Reverendus  dominus  Hieroriymns  Vida,  epi« 
fcopusAIbenfis*  CremonenfU, 

Reverendus  dominus  Jacobus  Cortefius  aPra^ 
$9i  epifcopus  VafioncnUs,  Romanus. 


E 


Reverendus  domimts  Aiexandcr  de  Urfis,  e- 
pifcopus  Emonlcofis  >  Venetus , 

Reverendus  dominus  Georgius  Cornelius  , 
epifcopus  Tarvifinns,  Venetus. 

Reverendus  dominus  Joannes  Cappegius,  e* 
pifcopus  Parehtinus ,  Bononienfis . 

Reverendus  dominus  Ludovicus  Simonetta  ; 
eptfcopus  Pifaurienfis ,  Mcdiolanenfis* 

Reverendus  dominus  Aloyfius  Lipomanus  , 


epifcopus  Mothonenfis 

Venetur ; 

Reverendus  dominus 
epifcopus  Salutarium 


iAbhatts . 


Tatns  f»i  non  cwftnftrunt 
ntm  comHU* 


tn  trtnrf&th" 


Reverendiffimus  &  illuftriflimas  dominus  do* 
minus  Petrus  Pacecns  ,  fanftae  Rpmanae  eccle^ 
iias  presbyter  cardinalis  ,  &  epifcopus  Giepod- 
fis>  Hifpanus. 


vtr* 


Sz$sttf 

vni: 

f$4r* 


coadjutor  Veronenfis , 

Philippus  Archintus  J 
vicarius  fanftiffimi  do* 
mini  noftri  papae  in  Urbe>  Mediolunenfis. 

Reverendus  dommus  Joannes  PertetusepHco- 
pusMyleniis,  R^vennatenfis; 

Reverendiu  dominus  iEgidius  Palfetta  ?  epi* 
fcopus  CapruIamCinguIanus* 

Aeverendus  dbminus  Richardus  Parus  ,  epi- 
fcopus  Wigornienfis,  Anglicus. 

Revereridus  D^Marcus  MaliperiuSf  epifcopus 
Corfulan*  Venetus* 

Reverendtisdominui  Jacobus  Jacobellus,  epi- 
fcopus  Beliicaftrenfis^  Romanus. 

Reverendus  domimiy  Thomas  Cafelus  ,  ept- 
fcopus  BritonorienfiSj  RolTanenfis, 

Reverendus  dominus  Joannes  Baptirta  Cica- 
da,  epifcopus  Albiganeniis,  auditor  camers  a* 
poftolic3e5  Gienenfis* 

Reverendus  dominus  Philippus  Bonus  ,-epi- 
fcopus  Pamauguftenfis,  Venetus  * 

Reverendus  dominus  Gregorius  C^k^gnola» 
epifcopus  Milenfis,  Graecus . 

Reverendns  dominus  PetrusDoftatusCaHiusy 
epifcopus  Narnienfis,  de  Cmfxs  • 

Reverendus  dominus  Sebaftlanus  Pighinus  $ 
epifcopus  AUphanus  ?  Roman*  rotae  audttor  , 
Rhegienfis. 

Reverendus  dominus  Ambrofius  Catharinus 
Politus ,  epifcopus  Minorkcnfis  ,  Senenfis . 


Othpni- 
Mantuiu 


Reverendus  dominus  Lucianus  de 
bns  »  abbas  Pompofise  Ferrarienfis  , 
nus* 

Reverendus  dominus  Chtyfoftomus  (Jimili^- 
nehlis,  abbas  fandiflimae  Trinitatis  deCa;eta, 
Calaber* 

Gmertles* 

Reverendus  pater  Francifcus  Romscus,  gepe^ 
talis  ordinis  Prsedicatorum  >  Aretinus. 

Reverendus  pater  Hieronymus  Seripandus  9, 
generalis  ordinis  eremitamm  fanSi  Auguftini  3 
Neapolitanus. 

Reverendus  pater  Auguftinus  Bonucius  ,  ge~ 
neralis  ordinis  fan<5te  Mariae  Scrvomm  ,  Arc* 
tinus. 

*4ng€l*$  Majfitreilus  »  fatri  tmcilii  ftcnUrUs « 


*s 


i  AHtUJ 


e  o 


n 


I     l 


m 


Caroius  V. 


H 


S  t  S  5  I  O 

VIIJ, 


•Archiepifiofi  f 


i  E  s  s  i  O 
IX- 

£1«  April» 


Reverendus  dpmious  Salvator  Alexius  Safta* 
rus,  archiepifcopu$  Turritanenfis,  Hifpanus/ 

Revcrendus  dominus  Petrus  Tagliavia  $  ar* 
ehiepifcopiis  Panormicanus,  Siculus* 

Heverendus  dominus  Marcus»  Vigerius ,  epi* 
fcopus  SenogaHienfis,  Saonenfis, 

Rcverendus  dominus  Bra^ciusMartellus,  epi- 
fcopus  Faefularum,  Florcatinus» 

Reverendus  dominus  Coriolanus  Martyranus , 
epifcopusfanfti  Marci,  Neapolitanus. 

Reverendus  dominus  Baltafar  de  Hsredia  , 
epifcopus  Roffanenfis,  Sardus* 

Revercndus  domiuusJoannesFon&ca,  cpifco-» 
pus  CaftelH  maris,  Hifpanus» 

R<?verendus  dominus  Jo^nnesSalasar,  epifco* 
pus  Lancianenfis,  Hifpanus, 

Remcndus  domihus  Hicrofiymus  de  Bono* 
nia,  epifcopus  Syracufanus,  Siculus» 

Reverendus  dominus  Fraricifcus  de  Navarra* 
epifcopus  Pacenfis,  Hifpanus* 

Reverendus  dominus  Didacus  de  Alaba,  epi-r 
fcopus  Aftoricenfis,  Hifpanus» 

Reverendus  dominus  Petrus  de  Auguftinis * 
epifcopus  Ofcenfis,  Hifpanus» 

Rdvcrendus  dominus  Bernardus  Dias,  epifco- 
pus  Calagurriunus,  Hifpanus . 

Rererendus  dominus  AntoniusdeCruce,  epi* 
fcopus  Canarienfis,  Hifpanus. 

Revsrendus  dominus  JJaltafa  r  Limpus  ,  epifco* 
pus  Portuenfis»  Portugaienfis, 

Revcrendus  dominus  Claudius  de  JaGuifche 
epifcopus  ^lir^picenfis,  Gallus. 

Rcverendus  dominus  Galeatius  Florimantius  # 
epifcopus  Aquinatenfis,  SueffHnus* 

SESSIO  NONA, 

Bonon!»  cclebrata  die  vigefimaprima  menfis 
Aprilis  >  uoxlviL 

DEC  ^ETVM     T^O^OG^iTlOl^IS 
fijjiwis  • 

H^c  facrofan&a  cecumenica  &  generalis 
fynodus,  qujsdudumin  civitate  Triden- 
tina  congregata  erat,  nunc  Bonont*  in  Spiritu 
fan&o  legitiinecongregata,  pr#fidentibusinea, 
nomine  iSri&iffimi  in  Chriftb  patris  &  domini 
poftri  domini  Pauli  >  divina  providentia  papae 
tertii,  cifdera  reverendiflimis  dominis  dominis 
Joanne  Maria ,  epifcopo  Pra»neftino ,  de  Monte  % 
&  Marccllo,  tituli  fandfce  Crucis  in  Jcrufalcm 
prcsbytero  ,  fan$i»  Romanae  ecclefiae  cardinali* 
bus,  &  apoftolicis  de  latere  legatis  :  confide- 
rans,  quod  dic  undecima  mcnfisMartiipraefen*  E 
tis  anni,  in  generaji  publica  feflione  in  eadcm 
civieate  Tridenti,  &in  (ococonfueto  celebrata» 
omqibuf(jue  agcndis  de  more  pcraftis ,  cxc^ufis 
tunc  mftantibus,  vigentibus  ,  &  legitimis  j  in- 
terveniente  etiam  audoritate  fanftae  fedis  apo* 
ftalicae  ;  eifdem  reverendiflimis  praefidentibus 
ctiam  fpecialiter  concefla  ,  decrevit  &  ordina-» 
Yit  ,  concilium  ex  eo  Joco  in  hanc  civitatem 
transferendum  effe  ,  ficuti  tranftulit  ;  itemqu^ 
fctfionem  pro  praefenti  die  vigefimaprima  Apri* 
Jis  illic  indu^am  ,  ut  de  facramentorum  ,  8e 
rcformationis  materiis ,  de  guibus  traftandum 


A  propofucrat  ,   canones   fancirentur  &   promul-  XnTko 

farentur  ,  in  hac  ipfa  civitate  Bonbniae  cele^  Christi 
rari  debcre  :  eonfideranfque  nonnullos  ex  pa*  tfiffA 
tribus  ,  qui  in  hoc  concilio  interefle  confue* 
verunt  ,  his  fuperioribus  majoris  hebdomadae , 
&  folcnnitatis  palchalis  diebus,  in  propriisec» 
clefiis  occupatos  ,  aliquos  etiam  aliis  impedi- 
mentis  detentbs  ,  huc  nondum  acceffifle  ,  quos 
tamen  brevi  adfuturos  fperandum  eft  ,  ac  pro- 
pterc*  fadumeft,  ut  non  ea,  quam  fan&a  fy^ 
nodus  defidcrabat  ,  prselatorum  frcquentia  jpo^ 
tuerint  matcrias  ipfse  facramentorum  &  refor* 
mationis  examinari  &  difcuti  :  ut  omnia  ma* 
turo  eonfiiio  cum  dignftate  $t  graviute  debi* 
ta  fiant,  bonum,  opportunum  &  expediens  cen* 
B  fuit»  cehietque,  leffionem  pr*di<3am,  quaehoc 
ipfo  die  ,  \\t  prsefertur  celebranda  erat  ,  ad 
diem  Jovis  infra  oftavam  pentecoftes  proxime 
futuram,  quoadipfasmateriasexpediendas,  dif* 
ferendam  &  prorogandam  cfle,  quemadmodum 
differt  ac  prorogat;  quam  diem  fk  rei  gerenv 
da;  maxime  oppor»unam,  &  patribus  prsefertim 
abfcntibus  percommodam  judicavit  8c  judicat  ; 
hoc  tamen  adjefto,  quod  terminum  ipfum  ipfa 
fanfta  fynodus  pro  ejus  arbitrio  &  voluntate  , 
ficuti  rebus  concilii  putaverit  expedire  ,  etiam 
in  privata  congregatione  reftringere  9c  imminuc- 
?e  poflit  &  valcat, 


D 


C   JtymiW)  cegnotHfad  &  patria  praUtorum  qui  In+ 
terfuerunr  nona  fejfioni* 

Prseftdentes  &  Iegati  iidem  qui  inpraecedenti 
feflione  * 


%Architpifiofi  • 

Revcrendusdominus  Jacobus  Caucus,  archie* 

pifcopus  Corcyrenfis,  Vcnetus. 

Et  alii  qui  in  prascedenti  feiEone,  praeterO^ 
iaum  magnumt 

Epifiopi  * 

Reverendus  dominus  Marcus  Antonius  Cam* 
pegius,  epifcopus  Groflfctan.  Bononienfis* 

RcverendusdominusDionyfius,  Graecus,  epi* 
fcopusChironenfis  &■  Milopotamenfis,  Graecus, 

Revercndusdominusjoannes  Baptifta  Campe^ 
gius,  epifcopus  MajoricenJis  ,  Bononienfis* 

Reverendus  dominus  Petrus  Boviftius  ,  epi- 
fcopus  Aquenfis,  Flandrus . 

Reverendus  doininus  Auguftinus  Zannettus  , 
epifcopus  Sebaftenfis,  Bononienfis. 

Revetendusdominus  Elifeus  Theodinus,  epi* 
copus  Soranus,  Arpinas. 

Reverendus  dominus  Vinccntius  de  Duranti- 
bus,  epifcopus  Thermularum,  Brixienfis. 

Reverendus  dominus  Cornelius  Muflfus  ,  epi* 
fcopus  Bituntinus,  Placentinus, 

Revcrendus  dominus  Galeatius  Floiimantius, 
epifcopus  Aquinarenfis,  Sueflanus» 

R^verendus  dominus  Camillus  Mantuanus  s 
epifcopus  Satuanenfis,  Placentinus, 

Etaliiomnesquiin  prarcedentife/fione,  dem- 
ptis  hisdecem ,  epifcopo  Feltrcnfi ,  Torcellano  $ 
Gaddicenfi ,  Albenenfi ,  Emonienfi ,  Patentino  » 
Pifaurienfi  ,  Albiganenfi,  MyJcnfi»  Narnienfu 
Exceptis  etiamiliisquinonconfenfcrunt  tranfta-* 
fioni  concilii ,  praeter  Galcatium  Florimamium 
ppifcopum  Aquinatcnfem,  Sueflanum* 


6f 


V  ivius 
?•  III» 


T  r  i  p 


E    N    T     I     N     U     M< 


C  A  ft  0  t  Q  S    V. 


tftf 


Ak  ko 
Christi 

1547* 


pAhbdtes* 


Rcverendus  dominus  Chryfoftomus  Gimilia* 
neafis ,  abbas  fan&iffim*  Trinitatis  de  Cajeta » 
Calabcr. 

Cencrdks  prdinum  iidem  fui  in  fraccdcnti « 


Et  adhuc  revcrcndus  pater  BonavcnturaPius, 
eneralis  ordinis  Minorumconvcntualium,  Co* 
acciarus» 

pAngelw  Mdffwllus »  fdcri  toncilii 
fccretarius  P 

SESSIO    PECIMA, 
Bononiae  cclebrata  dic  fccundajnenfisjuoii 

MDXhVlL 


fcjftonis, 


Q 


.  *     ^tiAMvis  haec  facrofan&a  cecumcnica  & 

X*  VJ?  generalisfynodusfcffioncm,  quacdicvigc- 
a.  jvnii*  fimaprima  menfis  Aprilis  proxime  prwtcriti ,  fupcr 
**47;  facramentorqm  &  rcformationis  materiis  h\  hac 
inclytacivitate  Bononiae ,  cx  dccrcto  in  urbeTri. 
dcntina  in  pubiica  feffione  die  undecima  men- 
iis  M*rtii  promulgato  »  celebranda  erat  ;  pro- 
pter  aliquas  caufas*  aepraefertimpropter  abfen* 
tiam  nonnuUorum  patrum  ,  quos  brevi  adfutu* 
ros  fperabat,  ad  huncprasfentem  diem  difFerea- 
dam  &  prorogandam  efle  decrcvcrit,*  volens  ta- 
xnen  cum  his,  qui  non  venerunt  ,  ctiam  adhuc 
benigne  agere  »  eadem  facrofan&a  fy  nodus  in 
Spimu  fan&o  Icgitime  congregata »  prasfidenti- 
bus  in  ea  eifdem  fan&a;  Romanse  ccclefiae  cardi- 
nalibus  &  apoftolicse  fcdis  Iegatis  ,  ftatuit&de- 
cernit »  fcffionem  ipfam ,  quam  hac  die  fecun- 
da  mcnfis  Junii  praefcntis  anni  millefimi  quin- 
gentcfimi  quadragcfimi  feptimi  celebrare  decre* 
verat ,  ad  dicm  jfovis  poft  feftum  nativitatis  bea- 
tae  Mariae  virginis,  qtfae  critdecimaquinta  men- 
fi$  Septembris  proxime  futuri  ,  quoad  praedi&as 
8r  alias  materias  etpediendas  »  difFcrendam  & 
prorogandam  eflc  »  quemadmodum  difFcrt  & 
prorogat:  ita  tamen»  quod  perfecutio  difcuffio- 
nis  &  examinationis  eorum  ,  quae  tam  ad  dog- 
mata  quam  ad  reformationcm  pertincnt  ,  ime- 
rim  non  omittatur,  &  terminumipfumipfafan-. 
&a  fynodus  pro  ejus  libito  &  vohmtate ,  ctiam  in 
privata  congregatione  »  abbrcviare  &  prorogare 
libere  pofltt  &  valeat» 

s\everendi  fr^ldti  qui  interfnerunt 
decims  fc/pom . 

Trufidentes  tr  legdti. 

Rcvcrcndiffimus  $c  illuftriffimus  dominus  do^ 
minus  Joannes  Maria  »  epifcopus  Praeocftinus 
de  Monte  ,  Aretinus  ,  revctendiinmus  &  illu- 
ftriffimus  dominus  dominus  Marccllus  ,  tituli 
fandae  Crucis  in  Jcrufalem  presbyter  ,  Cervt- 
nus  ,  Politianus  ,  fanftse  Romanas  ecclefiae  car- 
dinales,  facri  conciiii  praefidentcs,  &  apoftoli- 
ci  de  iaterc  legati» 

\cvcrendi  domlnUrchiepifcopL 

Antibarcnfis,  Coxcyrcnfis,  Materanenrts  &  A- 


/L  cheruntinusj  Naxienfis^  tJfpfalcnfis ,  Armaria-  5  B  s  s  t  ^ 

Reverendi  dminl  jtfifnft*  l,47# 

Afcolaniis,  Feltrenfis»  Afcienfis»  Militenfisr 
Bononienfis,  Iferoienfis  »  Sibinicenfis  ,  Groffc- 
tanus,  Cjhironenfis  8e  Mifopotamenfis»  Majori* 
ccnfis,  AquenOs,  Sebafteenfis,  Saranus,  Vafio-* 
nenfis  ,  Mothonenfis  4  Jeracenfis  ,  Saiuciaram» 
Mylenfis  »  Thermularum  ,  Caprulaftenfis  »  Wi- 
gornienfis,  CaveHieenfis,  Bituntinus,  Corfula* 
nus»  BeHicaftrenfis,  Venufimis»  Britonoricnfis» 
Aquinatenfis,  Famauguftanus,  Lavelcnfis,  Mi- 
)enfis>  Alphanus,  Minoriejttfisn 
B 

tAhhMCS* 

jRcvercndus  dominus  Chryfoftomus  Gimilia- 
nenfis ,  abbas  fandiftimae  Trinitatis  de  Cajcta » 
Calabcr» 

Ceneraies  otdinum* 

Revercndus  pater  Bonavcntura  Pius»  gcnera- 
]is  ordinis   Minorum  conventualium  »  CoftaCr 
ciarust  reverendus  pater  Auguftinus  Bonucius, 
generalis  ordinis  fan^ae  MariaScrvorum^  Are-^ 
Viflus, 

C  Jtngelus  Mdffkrettus ,  fdcri  cmitii 

fccmarius  • 

**  Die  xiv.  Septemb.  upxlyiu  in  congrega- 
tione  gcncrali  Bononiae  prorogata  fuit  fcffio 
quae  futura  erat  die  icquenti  ,  ad  bencplaci* 
tum  facri  conciiii. 

SESSIO  UNDECIMA. 

PROROGATiO, 

A3a  in  generalicongrcgatione,  habltadicMcr- 

curii  decimaquarta  menfis  Scptembris  ,  anni 

millefimi  quingentefimi  quadragcfimifcptimi  » 

D      fuper  prorogatione  undecim»  feffionis  Bono- 

jiienfis. 

Jn  nomine  dcmini  mftri  Jefu  Chrifti  *  ^Amen  * 

An  n  o  a  nativitate  ejufdem  millefimo  quin- 
gentefimo  quadragefimofeptimo »  indidio- 
ncquinta,  die  veroMercuriidecimaquarta  mcn- 
fis  Septcmbris,  pontificatus  fandiffimi  in  Chri- 
fto  patris  &  domini  noftridomini  Pauli ,  divfna 
providcntia  papac  tcrtii ,  anno  tcrtiodecimo  %  Bo- 
tioniae  in  domo  Campegiorum  5  &  fblitae  refi- 
dcntia?  rcverendiffimorum  &  illuftriffimorum  do- 
minorum  ,  facrt  concilii  prsefidentium,  &  apo- 
ftolicorum  de  latere  Iegatorum  ,  &  in  aula  » 
E  ubi  generales  congrcgatiaoesfieri  cpnfueverunt  % 
hora  circiter  vigefimaprima  ,  habita  fuit  con- 
gregatio  generalis  patrum  ipfius  facri  concilii: 
in  qua  quidcm  congreg^tionc  primum  ,  morc 
fdlito  ,  rcvercndiffimus  &  illuftriffimus  domi- 
nusjoannes  Maria,  epifcopus  Praencftinus,  car- 
dinalis  de  Montc,  ipfius  facri  concilii  praefi- 
dens  &  Iegatus,  invocavit  auxiUum  fan£USpi~ 
ritus,  lcgens  alta  &  intelligibili  voce  infrafcri- 
ptam  orationem ,  vidclicet; 

Adfumus  dotniric  fandc  Spiritus  ,  adfumus 
quidem  pcccati  immanitate  detenti,  fcd  iano* 
mi&t  tuo  fpccialiter  aggregati,  vcniadnos,  & 

«fto 


*7 


PAUtBS 
V.  1 1  It 


O      N 


I 


J* 


€ahO»lu«  y. 

J  M  V* 


6$ 


An«o  eftonobifcurn,  &dignareillabi  cordihus  noftris,  A 
Cnrusn  dpcenosquidagaitius,  quogradtamur,  Sfoften- 
*I47*  de  quidefficercdebeamus,  utteafcxiliante,  tibi 
complacere  in  amnibus  valeamus  .  Efto  falus 
&  cffe&or  judiciorum  noffrorum,  quifoluscum 
Deo  Patre  8?  ejus  Filip  nomeo  poflidesglorio-* 
fum.  Non  patiaris  pertqrbatores  effe  juftitias  * 
qui  fummam  diligis  aequitatem  .  Non  in  fini- 
ftrum  nos  ignorantia  trahat  ,  ^on  fayor  infle^ 
&at  ,  non  acceptip  munerum  vel  perfonae;  cprr: 
rumpat:  fed  junge  nos  cfKcacitertibi  folius  tu# 
gratiae  dono ,  ut  fimus  in  te  unum,  &  ianulJo 
aberremus  a  vero:  quantenus  innpminetuocol- 
le&i,  fic  in  cun&is  teneamus  cum  moderanune 
pietatis  juftitiam ,  uthic  a  te  in.nullo  diflentiat 
fententia  noftra  &  in  futuro  pro  bene  geftis cqh-  JJ 
fequamur  pr#mia  fernp.iterna. 

Qita  oratione  abfoiuta  ,  idem  reverendiffimus 
&  ifluftriffimus  dominus  c$rdina!i$  de  Monte  , 
praefidens&Iegatus  praefatus,  allocutus  fuit  pa- 
tres  his  verbis,  videlicet: 

Dies  cjraftina  ,  fandtiffimi  patres  ,  ut  dorni- 
nationcs  vtftns  fciunt,  erit  eadies,  quaeftatuta 
fuit  a  nobis  ad  feffionem  celebrandam  .  Quot 
quantifque;  x  &  quam  diverfis.  circumvcniamur 
anguftils ',  difficultatibus  &  impedimentis-,  ne^ 
mocft  qui  non  videat,  Nondum  venerunt  prae- 
lati  complures,  quos  fcimus  arripuifle  iter,  ac 
praefertim  pi#  &  inelytae  nationis  Gallicanae  . 
Aliqui  venerunt  hodie  ,  heri  ,  nudiuftertjus  , 
nudiufquartus  ,  denique  tam  de  repente  ,  ut  Q 
por\  potuerint  feipfos  &  aaimum  fuum  infor- 
mare  in  materia  iam  gravi  ,  ampla  &  diffufa  , 
prout  eft  haec  facramentorum  eccleftae  %  8c  ab^ 
ufaum  innumerabiliiimy  qtii  in  minifterio  ipfo- 
rum  facramentorum  irrepferunt  •  Sed  quid  lo- 
quimur  de  abfentibus,  aut  4e  iis  q«i  nuper  ve-. 
nerunt  ,  cum  illi  ,  qui  femper  fuerunt  praefen- 
tes,  &tota«ftate  verfatifunt  ip  difputatioaibus 
&  examinationibus  ,  8c  m  audiendo  pdvatim  , 
8$  puhlic^  minores  theologps  ,t  adhuc  parati 
non  fint  ,  neque  effe  potuerint?  "His  difliculta-, 
tibus  accedit  atrocitas  infpevati  cafus  illuftxif^ 
fimi  ducis  Placentiae  %  qui  nos  ita  detinet  oceu« 
patos  in  tucnda  libertate  civitatum  ecclefi^ ,  ut 
n&fipfi  nequc  per  hpfam  quidem  vel  pimftum  D 
tejoiporis  liberi  fimus,  Lxtamur,  &  gratiasagi- 
«nus  Deo  ,  quod  in  dccreto  proximae  praeteritas 
fefEonis  fuerit  addita  iUa  clauful^infine,(  ]?ro- 
rogandi  &  reftringendi  terminum,  etiamiupri- 
vata  congregatione  ,,  CT^vper  qnam  certe  ma^ 
gnacuu  &  folicitudine  Ievamur ,  cum  non  opoU 
teat  nos  imparatos  ad  eccleiiam  accedere  ,  ut  fef- 
fionem  celebreraus  •  Itaquc  »  ne  diutius  domi- 
nitioncs  veftras  p^rplexas  detineitnus  ,  cpnfi» 
Jrutri  ndftrum  eft  ,  (  quid  dicimus  confilium  f 
quinimo  neceflSta^  )  ut  bencficio  illius  decreti 
&  claqfulae  nos  |uvemns  ,  prorogandq  nnnc 
termimon  feiflonis  %  Sc  omittcndo  craftir^a  $ie 
celebrationexifi   .   Cupimus    intelligere  ,   utrum 

}>laceafc   domipationibus   veftris   conliliurri    no-^  E 
kum .  Hoc  punfto  ahfoluto,  agemus  4$  tcm- 
poxe . 

Supcr  qua  re  rogatis  fententiis  patriim ,  ,p!a- 
0ttit  omnibus  feflionem  ipfam ,  quae  die  craftina 
eelcbranda  erat,  prorogari. 

Deinde  idem  reverendiflirr>us  8c  illuftriflirrius 
dominus  cardinalis  deMonte,  praejfidens&lega- 
tus  praefatus  ,  prolequendo  fermonem  fuum  dU 
%h  infrafctipta  verba ,  videlicet ; 

Multum  eogitavimus  de  temiporc  hujusproro^ 
gationis?  nuiramtande^invenimusinmente  rip-. 
flfatatiOQCm^  in%m  pofGmus  figc?e  pedem  pro 


aliquo  die  certo,  C<!rti  ^ffe  non  poffumuis quat>  *Akno* 
do  erimus  pat^ti  in materiisnoftris,  itautfuper  Christi 
ipiis  poffit  promulgari  dccretum.  Scimus  quod      1547* 
cum  eflemus  Tridenti  ,   &  crederemus   fpatio 
quiudecim  dierum  expcdiri  jpoffe  decretumjufti- 
iNcatiouis,  coadi  fuimus  infudare  in  ed  fcptem 
continufis    menfibus   non  intcrmittendo    unam 
diem7  &  habendo  faepe  duas  congregationes  ift 
uno  &  eodetn  die  *  Ubi  agitur  de  fide ,  dc  dogma* 
tibus,  de  (ronfundendis  haereticis  ,  oportet  nos 
cm  pede  piumbcQ  procedere  ,  8c  intcrdum  in 
unius  verbuii  difcuffione  iongo  temppre  imriio- 
rari .  Occurrunt  nobis  etiarn  aliae  difficultates  per* 
mult^ :  fed:  quse  nos  acrius  ^  v^hementius  ur** 
get  i  eft,  quia  eam  videamus  effe  conditionem 
temporum  ,  &  ita  effc  tempora  pr^parata  ,  Sc 
difpofita  ad  producendas  res  npvas,  ut  nefcia^ 
mus ,  neque  pro  firmo  &  conftanti  afferere  pof-^ 
fimus ,  utrum  neceflitas  nobis  futura  fit  celebran- 
di  feflionem  perendic  ,  ex  aliquo  novp  &  in- 
fperato  emergenti  Sc  incidenti,  yel  hinc  ad  oflta 
dies,  vel  ad  unum  mcnfem ,  velplures..  Prqpter* 
ea  fumu$  hujus  fententiai^  ut  ii  velimuscaute& 
prudenter  agere  ,  debeamus  facere  prorogatio^ 
^em  ipfam  ab beneplacitum cpncUii ?  hocmodo, 
&  hac  ratione,  erit  femper  facfo  concilip  libe^ 
^um  &  integrum,  tit  poffit  celebrare  fefliQnem 
tuuc  &  quando  noverititahonoridivino^  &ra« 
tionibus  ^pfiusconciiii ,  &  reipubJicae ,  expedire  * 
Sic  denique  putamus  ex  yfu  effe  prs&fentis  tetn-, 
ppris,  Sciunt  patres  nos  fcmper  hahuiffe  oculos 
ai  confervandum  jus  fif  audoritatcm   con^ilii  »_ 
&  ad  ben^  dirigendum   &  ordinandum  ipfum 
concilium;  credere  debqnt  nos  non  mutaffe  ani~ 
t^um  :  &  propterca  poffunt  habqre  aliquam  fi-. 
dem  in  nobis,  &  quoad  hoc  fe  noHfcum  coo* 
formare  >   hahentes  pro  certp  ,   quod  ncs  bene 
confiderabimu$  quid  deceat  Sc  e*pediat  in  pra?* 
fenti  rerum  &  temporumftatu:  waatantupira- 
tio  ppffet  forte  aliquid  fcrupuli  in|icere  inmen- 
te  alicuius,  yidelicet  quia  fi  p^trqs  fcirentdiera 
certum  feffionis,  poffentali^uiexeismeliuscon. 
fulere  rgbus  fuis  propriis  unaratipne,  v^Ialia, 
Credimus  quod  h*c  hsefitatio  haud  Ipngo  _tem- 
pore  durabit  ,   Sc  quod   unufquifque  poft  non 
multos   dies   videre   ppterit    quem    curfum  & 
quem  progreffum  flt  tanfita  bsec  fynodqs   habi* 
tura.  Et  nihilo  minus^  capiendo  rem  iaquem- 
cumque  fenfum.,  ^tiam  afperiorem,  &  in  quo- 
cumque  e^cntu ,  ppffunt  patres  f^erare  ,  &  fibi 
poiljcerf  de  nobis  ,  quod  noa  erimus  fecundio- . 
res,  quam  ha&enus  fuerimusj  8c  quod Jta  fcm- 
per  publica  dirigemus,  ut  priyat$e  patrumcom- 
moditatis  rationem  (  qyantum  Beri  poter|t)  ha- 
beamus,  Sit  igitur  conclufio  ,  quod  hujus  fen* 
tentise  &  opinionisfumus/ut ,  fi  patribusha  vi- 
deatur  &  placeat,  haec  prorogatio  fiatadbene* 
placitum  concilii  ,   Unufqmfque  dicat  libere  , 
more  folito,  fententiam  fuam,  prout  reipubli^ 
cse  Chriftianae  ,^honori  cpncilii ,  cpmmoditati  pa^ 
trum  putaverrt  expedire ,  &  Spiritns  fanQ:us  fug^ 
gefferitei,  Quaecumque  %  npbisdi^a  fimt^  nul- 
la  aiiat  r^tiqne.difta  effecenferivolumus,  quam 
pro  majori  patrum  inforriiatione  ;  quia  multi  a 
npbis  perierunt ,  ut{quid  in  hac  xc  fentiremus  >  pa- 
tribus  aperire  velicmus. 

Ppftea  patres  dixerunt  fenteritiasfqas,  &onv- 
nibus  placuit ,  feflionem  ipfam  5  quae  die  eraftina 
juxta  decretum  publicatum  in  proxima  j^rajce- 
denti  feffionc,  die  fecunda  Junii  praefentis  an- 
ni  ceiebranda  erat  ,  prprpgandi  ^d  bencplacW 
tum  facri  concilii  .  Et  ita  fuit  conclufum  de^ 
crctum  ^  firmatum,  Deinde  diinittitur  cpngre-. 


69 


P  A  U  fctt  8 


R    I    D    R     N    T     I    N     U     M 


CarOLU» 


V» 


70 


Anko 

Christi 


Anno 

Christi 


gatio,  &  patres  omnes  receffctunt  circa  horam  A  fuper.confe&is  &  publicatis  literis  concilio  jn-  A  N  M  Q 
vigefimatertiafri >  terefle  voluit  >  per  vifera  milericordise   dcmini  chrjsxi 

noftri  Jefti  Chrifti  hortamur  ,  requirimus  ,  &  1550. 
monemus  ,.ut  proximis  fixturis  Kalendis  Maii» 
qtiem  diem  ad  ipfum  concilium  in  eo>  in  quo 
nunc  reperitur  ftatu  refumendit-m  ,  &  profe- 
quendum  ,  pnevia  matura  deliberatione  ,  &  cx 
certa  noftra  fcientia  ,  &  de  apoftolicae  au&orita- 
tis  plenitudinc,  ac  venerabilium  fratrumnoftro- 
rum  fan&ac  Romanae  ccdciiae  cardinaliumconfi- 
lio&affenfu»  ftatuimus,  decernimus,  &  decla- 
ramus  in  ipfa  civitate  Tridenti ,  legitimo  ceflan- 
tc  impedimento,  convenire&fe  congregare,  ac 
ipfius  concilii  continuationi  &  profecutioni  » 
omni  mora  poftpofita  ,*  incumbere  velint .  Nos 


Jmrfuerunt  huh  fijftoni  patres  prtcedentis  fiffimh\ 
prateryuam  fi^uenns : 

^Archiepifiopi  r 

Reverendus  dominus  archicpifcopos  Antiba- 
renfis  ,  Venetus  ,  reverendus  dominus  archiepi- 
fcopus  Corcyreafis»  Venetus. 

Epiftofri* 


Reverendus   dotninus  epifcopus   AfcuJanus  s 
Terrarienfis,  reverendus  dominusepifcopusMiii-  B  enim  operam  fedulo  daturi  fumus  ,   ut   codcm 


tenJfcs,  Romanus,  rcverendusdommuS  epifcopus 
Soranus,  Arpinas* 

Ordtor  Chriftiani/Jimi  reps. 

llluftriflimus  dommus  Claudius  Durfe,  Gal- 
lus. 

BULL  A    RESUMPTIONIS  CONCILII 

Tridentini    sub    Juli6   III. 
pontifice  maximo; 

Jilius  epifcopns  firvtts  firvorum  Dei  ad  futuram 
rei  memoriam  * 

Cum  ad  tollenda  religionis  noftrse  diflidia  , 
qux  in  Germania  Idngo  tcmporci-non  fineto- 
tius  Ghriftiani  orbis  perturbatiorie*&  fcahdalo, 
viguerurit  ,   bonum  ,  opporturium  &  expediens 
efle  videatur,  ficuti  etiam  cariilimtis  iaChrifto 
filius   nofter    Carolus    Romanorum   imperator 
femper.  Auguftus  nobis  per  fuas  Iiteras  &  nun- 
tios  fignificari  fecit ,  ut  facrum  oecumcnicum  & 
generale  concilium  per  felicis  rccordationis  Pau- 
lum  papam  tertium  praedecefforem  noftrum  in- 
diefcum  »  &  per  nos ,  tunc  cardinalatus  honore 
fuagcntcs  „,   atque  ipfius  prasdeceiforis  nominc,, 
nna  cum  duobus  aliis  fanftac  Romanas  ecdefiae 
cardinalibus  ,   ipfi  concilio  prajfidcntes  ,   incc- 
ptum  ,  ordinatum  &  continuatum^  in  quo  plu- 
rcs  publicae&  folennes  habitat  fuerunt  feffiones, 
pluraque  tam  in  caufa  fidei  quam  rcformatioiiis 
promulgata  decreta  j  multaque  etiam  ad  utram* 
^ue  caufam  pcrtincntia ,  cxaminata  3c  difcuffa , 
,  ad  civitatem  Tridentinam  reduCvatur,:  nos  ,  ad 
quos,  &fummospro  tcmpore  pontifices,  fpe^fiat 
generalia concilia indiceic^,  &dirigere,  tft eccIcT 
iiae  paccm  >  &  Chriftianae  fidei  atque  orthodoxae 
rcligionisincremcntum  ad  omnipotentisDei  lau- 
dcm  &gIoriamprocuremus»  &,  <juantumin  no- 
biseft,  tranquillita.tiipfiusGcrmaniae,  quaefane 
ptovi-ncia  retroa&is  temporibus  in  vera  religio- 
xxc,  ac  facrorum  cpnciliorunv  &  fanftorum  pa- 
trum  do<Sriaa  excolenda  ,   cxhibendaque  ,  ma- 
ximis  pontificibus  Chrifti  rcdemptoris  noftri  in  E 
terra  vicariis  ,  debita  obcdieqjria  &  reverentia  >, 
nulli  Chriftianorum  provinciae  fuit  unquam  fe-    . 
cunda,  paterne  confulamus;  fperantcsperipfius 
Dci  gratiam  &  benignitatem  futurum,  ut  regcs 
omncs  ar  principes   Chriftiani  ,    juftis   piifque 
noftris  in  hac  rc  voti.s  annuant ,  faveant,  atque 
aififtant  ,   vencrabiles  fratres  patriarchas  ,    ar- 
chiepifcopos,  epifcopos,  &  dileftosfilios  abba- 
tes,  omnefque  alios  &  fingulos,  qui  de  jurevel 
confuetudine,  vel  privilegio,  conciliisgeaerali- 
bus  intercffe  debcnts  quoique  idcm.  prasdeceffor 
nofterfuisindidlionis,  &  aliisquibufcumque  dc« 


tempore,  m  cadem  civitatenoftriomnino  adfint 
legati  a  pcr  quos  (  fi  per  ^tatem  noftram ,  valetu- 
dinemque»  &fcdisapoftolicas:.  neccflitates  perfo- 
naliter  adeffe  ncquiverimus  )  Spiritu  fari^to  duT 
ce,  ipfi  concilio  praefidebimus  %  quacumque  ip- 
fius  concilii  tranflationc  &  fufpenlione,  ceterif- 
que  contrariis  non  obftantibus  quibufcumque  , 
ac  praefcrtim  illis  qua?  idcm  pradeceflbrnofterin 
fuis  litcris  praedidis  ,  quas  cum  omnibus  &  fin* 
gulis  in  cis  contcntis  claufulis  &  decretism  fuo 
roborc  permanere  volunuis  ,  atque  deccrnimus, 
&  quatcnus  opus  fit  t  innovamus  ,  voluit  non 
obttare'  irritum  nihilo  nimus  decerhcntes  &ina- 
ne,  fifecus  fupcr  hisaquoquam  quavis  au£tori- 
C  tate  fcientcr  vel  ignorantcrcontigerit  attentari* 
Nulli  ergo  omnino  hominum  ficcat  hancpagi- 
nam  noftrorum  hortationis  »  requifitionis  »  mo- 
nitionis ,  ftatuti,  declarationis ,  voluntatis,  in- 
novationis,  &  dccrctoruminfringerc,  veleiau- 
fu  tcmcrario  contraire.  Si  qtxisautemhocatten- 
tare  praefumpferit ,  indignationem  omnipotentis 
Dei .,  m  beatorum  Petri  &  Patili  apoftolorum 
cjus  fe  novcric  incurfurum. 

Datum  Romae,  apud  fantftum  Petrum  ,  anno 
incarnatibnis  doininicas  miilefimo  qningchtefi- 
tno  quinquagefimo  ,  decimo  oftavo  Kafendas 
Decembris,  pontificatus  noftri  anno  primo. 

Af .  Car.  Crefcentins  • 
D  Bipm*  lAmaf&us  . 

B^per  j\omnlum  ficret* 
^definila.Maria^ 

JhUus  papaffl.ad  futurdmrei  memoriam  .  . 

Superioribus  diebus  de  venerabilium  fratrum 
noftrorum  fandae  Romanae  ecclefiaecardinalium 
confilio,  ex  caufis  tunc  exprcffis,  apoftolica  au- 
fioritate  decrevimus ..»  quod  facrum  cecnoicni- 
cum  &  univerfale  concilium  Tridcntum  ,  ubi 
olim  incgptum  fuerat,  reduci,  &ibi  (  adjuvan- 
te  domino)terminarideberct,  tempufque  ad  il- 
lud  refumendum  &profequendum  Kaicndas  Maii 
proxime  futnri  praefiximus  ,  omnefque  & -fingu- 
los  quomodoiibet  in  eo  interefle  debcntes  hor- 
tati  fuimus?  &  monuimus,  utdiftorempore  Tri- 
denti  efle  vellent,  prout  innoftris  fubplumbum 
defupcr  expeditis  htcris  plcniuscontinetur ,  Ne 
autem,  propterca  quod  diftae  Iitcrae  nondum  pu- 
blicatae  fuerunt,  aliqui  ignorantiam  rei  ullo  mo- 
do  praetexere  poffint ,,  fed  omnes  plenam  iliius 
notitia  m  habcant ,  dida  au&oritate  per  praKfentcs 
ordinamus ,  quod  tam  prsedidte ,  quam  praefeates 
literae,  per  aliquem  ex  noftris  cuxforibus  in  ba- 
filicis  fanfli  Pctri  de  Urbe  &  fanai  Joannis  la- 
teranenfis,  dum  ibi  divinacelebrantur,  pdblice 
ac  alta  &  intelligibili  voce  Icgatur»  poftquam 

IeQ:se 


7* 


ft  1 1  h 


N      C      I      t 


M 


Carohis  v; 


7* 


A  N  H  Ie£he  fuerint,  valvisipfartimbtfilicaruniaflSgaa-  A 
Chri$ii  tur  *  &  ibi  aliquamdiu  dimittantnr,  &relifia 
Jt5jf0t  poftea  illarum  cppia,  amovcautur:  decemeates 
publicationcift  facieadam  omnes  &  finguios  ipe 
|ius  concilji  celebrationi  quomodolibet  interef- 
ie  debet|te$>  perindc  ar£fcare,  $c  fi  eis  perfoaa* 
liter  itjtfaxatae  fuifftat  :  quodque  ipfarum  lire- 
rarun*  tranfumptis,  etiam  imprcffisj  manu  ali^ 
cujus  aotarii  fubfcriptis  ,  ac  figiilo  perfonae  ift 
dignitsite  eccIefUftica  conftitut&  munitis  ,  ea- 
dem  prbrfps  fidcs  adhibeatur  ,  quae  ipfis  origi- 
mfibus  adbib^retur:  ac  hortantcs  &  xa  domino 
requirentes  omngs  &  fiaguios  venerabiles  fra~ 
tres  aoftros  ,  patrurchas  &  a^chiepifcoj^os,  ad 
gi^os  ipfarum  lit^rarum  cxcmpla  impreflatranf- 
laitti  ctirabimus  ,  ut  pra  fuo  oificio  &  dcbito  jg 
i4  eorum  fqffragarieis  ,  &  aiiis  minoribus  pne- 
latis,  &  ^bbatibusnotificent:  contrariisnonob- 
ftantibtisquibufctimque. 

Datum  Romae  apud  fanftum  Fetrum  fub  an* 
nulo  pifcatoris,  die  vigefimafeptimaDccembris* 
mitlefimo  quingentefimo  quinquagcfimo^  ponti- 
ficatus  noftri  anno  i. 

iTtfTV  MANDATUM  JULII  TERTII  SUMMI 

CjfRlSTt  f.ONTIFlClS  ,     1N   REDUCTJONE   CONCIUI 

*£***  ad  civiutemTridentinamf 

^ulius  epifcopus  femus  firvorum  Dei  dilcBo  filfa 
Marcelh  ,  tituii  fanUi  Marcdli  fresbjtero  carT 
dinali  ,  Crefcentio  mncupato  ,  noftro  &  dfofto-  Q 
(iC4  fidis  ad  concilium  Tridentinum  legato  de 
fatere  ,  0*  ntenerabilikus  fratribui  Sektfiiana 
Tighino  archiepifcopo  Sifontintk  s  ac  iAloyfio  I/«r 
fomano  efifcofo  Feronenfi  ,  noftris  &*  ipfius  [e- 
dis  ,  4c  ift  dilio  conciiio  una  cnm  codem  Mar* 
tello  cardinali  CT  legato  ,  nomlne  njftro  ad  prt- 
fidendum  mnciis  9  f^tm  W  4fof}*I*c*mr  btm<* 
'diSiqnem . 

Ad  prudentis  p^trisfamilias  officium  fpe&ats 
Mt  qux  per  feipfum  cdmmode  efiSccre  noapo- 
teft  ,  ut  pcr  alios  idoncos  fiant3  diligentercu* 
rarc.  Dudum  fiquidcm  ,  eum  e^  certis  turn  ex« 
preflis  caufis  bonum  t  opportunum  &  e^p^diens 
efie  videretur  ,  ut  facrum  C3ecumeni4am  Sr  gene-r  D 
rale  concilium,  per  felicisrecordationisPauiura 
papam  tertium  praedeceffbrem  n^ftrum  iadi-* 
ftum  ad  civitatem  Tridentinam  reducer^tur  a 
nos  fperantes  per  omnipotentis  Dei  gratiam  & 
bcnignitatem  futurum,  ut  reges  omnes  &  pripci^ 
pcs  Chriftiani  juftis  piifque  noftrisinhacre  vo^« 
tis  annuerent^  favcrent  y  &  affiftefent  ,  ve-aera-% 
biles  fratres  noftros  patriarchas,  archiepifcopos 
&  epifcopos,  ac  dilcftos  filios  abbates ,  omnefque 
alios  &  fingulos,  qui  dc  jute  vel  confuctudine, 
aut  privilegio  conciliis  g^neralib«|iatcrcfiedc«t 
bent,  hortati  fuimus  ,  requifivimu£  &  monui« 
mus,  ut  proKimefuturis  Kaleadis  Mali,  quam 
diern  ad  ipfum  concilium  ,  ia  eo  quo  reperitur 
ftatu  rofumendnm  ,  pracvia  matura  delibcratio-  E 
ne,  ex  certa  noftrafcientia,  &deapoftoIicacpo-f 
teftatis  plenitudine  ,  ac  venerabiliuqi  fratrum 
rioftrorum  hn&m  Romanse  ecckfiaD  cardiaa-* 
lium  confilio  &  afllpnfu  ,  ftatuimns  ,  decrevi- 
xnusi  &  declaravimus  in  ipfa  civitatc  Tridenn 
tina  »  legitiu^o  ccflante  impedimento  ,  conve-t 
^ir^  &  fe  congregarc  ,  ac  ipfius  concilii  contu 
nuaiioai  ^  profecptioni ,  omnimorapoftpofita, 
incumbcr<J  vellent ,  prout  in  aliis  noftris  inde  con-^ 
feftis  Jitcris  pleniuscontinetur*  Nosigitur,  qur 
a^tate  aoftra  Jam  ingravefcentc  &  aliis  mukipli- 
citer  impcditia  ad  diftaia  civitatcm  ^dpraefens 


perConaliter  awrcdcrc,  8r  ipfi concilio juxta dcfi-  Tnn» 
dcrium  cordis  aoftri  intcrcflc  nequimus  ,  volen*  Cniasn 
tes  rcfumptioacm  ,  continuationcm  &  profcca*  *$&* 
tioncm  concilii  hujufmodi  cxnoftraabfcutianon 
impcdiri,  tc,  fili  Marccllc  cardinalis,  fide  fcr- 
yentcm,  prsjdeatia  *  fcientia  ac  reru^rj  ufu  ton* 
ipicuui^,  poftrum  &  npoftaiica?  fcdis  adconci- 
Imta  hujufmodi  legatum  dc  latere,  acvos,  fra^ 
trcs Scbaftianc  archicpifcopc  $  &  Aloyfi  epifcope , 
pictatc  &  d<3NSrina >  ac  rcnim  cxpericatia  infi» 
gnes,  noftros&ipfiusfedis  ad  didum  conciUum 
unatecium,  filiMarcellecardinalis^Ieptc,  no- 
mine  noftrp  praefidcndum  nuncips  cum  fpjeciali 
3c  cspreflo  mandato  ,  nec  non  ratifi^bitiaaibus 
&  aliis  claufulis  ia  fimilibus  apponifolitis,  dc 
iimili  corumdem  fratrum  noftrorum  confilio  , 
jipoftolica  aujftoritate  tenore  praefcntium  confti- 
tpimus  &  depiitamus,  vofque  ad  diftam  civita*- 
t£D$  Tridentinam,  tanquam  pacis  angelos,  dc- 
ftiuamus,  ae  yobis  pomine  8c  audoritate  nbftra 
eidem  foacilia  pr^fidendi,  ac  illud  reafifumcn^ 
dit  continuandi,  dirigendi  &profequendt>  ncc 
non  in  iilo  pro  veftra  pietate&rfapientiaeaom* 
nia,  quae  ia  pr^miffis  &  circ$  caneceflkria,  & 
alias  quomodolibct  opportuna  cflc ,  acaliasad 
laudem  &  honorem  Dei  prtinerc  novcrjtis  , 
^tiatnfi  magis  fpccialemaaaatumcxigant,  juxt^ 
noftrarum  pr&di&arum,  ac  indidiouis  &  alia-. 
rum  ipfius  praedec^flbris  fupcr  prarmiffis  con* 
fedaru^  >  &  publicataruni  literarum  formam 
faciendj  &  cxercendi  plenam  &  libcram  aufto* 
ritate  &  teaorc  prasdiftis  cQncedimus  potefta* 
ttm  &  ^u^ornatem  *  Hoc  itaque  munus  yo^ 
bis  iajunftum  ita  implcrc  ftudeatis  ,  ut  fpcrati 
frudus  inde  proveniant  ,  vofquc  a  nobis  cqm^ 
mendatianem,  $c  a  Deo  bonorum  opcrum  xe- 
tributore  felicitatis  ?eterna&  gloriam^  confcqul 
mcrcamini,  Datum  pontificatus  uaftri  anao  fo* 
cundpt 

MANDATUM    IMPERATO^IS, 

Carolus  quintus  divina  fawnte  dementid  Itymdm* 
rum  mferdcor  fimper  ^ingnfius,  ac  rex  Germ4» 
ni#>  Uifpaniiirum  >  uirmfyue  SkUia  ,  Jerufdkm* 
Uungari*  ,  Balmatt*  ,  Croatid  »  &C.  Mrchidux 
^iufirm ,  dux  Eurgmdi^ ,  Brabantia ,  comes  Bab- 
fpugit  FlandrU  <T  Tyrolis,  &C. 

Cum  beatiflimns  in  Chrifto  pater  &dominui 
dominus  noftcr  Julius  tertius,  divina  providen^ 
tia  fan^je  Romanae  ac  univcrfalisecclefiae  ponti- 
fex  ma^imusj,  D.  N.  R*  facrum  arctimcnicum  & 
generale  concilium  ,  per  fanditatis  fuae  pradc-t 
cetforem  felicis  recordationis  Paulumpapam  tcr* 
tium,  indiftum  &  inceptum  &  aliqtiaadiu  in^ 
rcrmiflum  ad  tollcnda  rciigionis  noftrse  difltdia  , 
qua&  in  Gcrmania  longo  tempore,  maxima  to- 
tius  orbis  Chriftiani  perturbatione  viguerunt  , 
denuo  ad  civiutcm  Tridentinam  rev^cavcrit,  ac 
per  Jiteras  fu«  fanditatis  ad  Kalendas  Majas 
proxime  praeteritas  conrocavcrit  t  nos  vero  ob 
adverfam  valetudinem,  cum  qua  aliquamdiu  jam 
continuo  ferme  confliiftamur  ,  tum  aliis  ncgo* 
tiis  impediti,  cum  cidem  concilio  uti  cupieba* 
mus  perfonaJitcr  intercfle  noa  poffimus*  ncta- 
mea  muacri  aoftro  ia  rt  tam  ardua  defuiflc  vi- 
deamur  ,  operaeprctimn  duximus  ,  mandatarios 
&  procuratores  noftros  eoablegarc,  &c  proiade 
confifi  &q  fide,  probitatc  &  rcrum  e«pericntia , 
ac  crgai  facrofanitam  religionem  noftram  orthcu 
doxamzelo&pictatc  vcnerabilium,  devotorum, 
ac  gencrofitatc  a^bilitini  fidclium  ,  nobis  di^ 

kao- 


n 


PAatus 
F.  UI. 


R    1   D  E   N   T   I   N    U   M. 


€a*ol*s  V» 


74 


*?■    '  ■■  lcftorum  Hugonis  comius  &   Monfort  ,   dom.  A  quam  rcgnorum  fuorum  &  patrimoaiaiium  pro* 


Palleefis 


Christi  Fwnctfci  a  To!etopriorismonafterir'ReconvaI- 
H$u     Ic5nfis>  &GuiIieImi  a Pidiavia archidiaconi Cam- 

*  f. :  Koaee»  p^tap  *  confiliariorum  noftrorum  ,  eofdem  tanv 
ratione  imperialisaoftraedignitatis,  <juamfufti~ 
nemus,  quam  tegnorum  ,  &  provincurum  hf- 
reditario  jure  nobis  fpe&antium  ,  eonjaa&ira  , 
&  fcparatimfecimus,  creanmus,  conftituimus, 
&  ordinavimus  >  ^que  exnunc  tcnorc  prsefcn- 
tium,  «x  certa  aninu  noftri  fcieatia,  &  omni* 
bus  aliis  mcfiorifaus  medio,  via,  jure  &caufa, 
quibus  validius  &  efficacius  poflutnus  &  debe- 
mus  >  folennitcr  facimus  &  crcamus  »  confti- 
tuimus  &  ordinamus  noftros  vcros  Jegitimos  & 
indubitatos  oratorcs  &    mandatarios  :   dantcs 


Amho 


vinciarum  praefules  hortari,  moncrc,  frcquentCr  Ch&ists 
etiam  orare ,  ut  adconciluim  fe  conferrent ,  oon      i^u 
deftitit:  quod  cquidem  &  prsefulum  in  hoccon- 
ventu  frequentia,  &  illuftriffimorum  facri  Ro- 
tnani  impcrii  eic&orum  praefentia  >  vcl  me  ta- 
ccntc  ,   atteftatur  ?  Ncc  his  contcntus  Caefar  p 
«juo  majorcrn  teftatioremque  animi  fui  crga  fa~ 
cram  fynodum  propenfioncm  oftcnderet  ,  prae- 
ter  fideliffimum,  &  jamdudum  hoc  munercfua* 
gentcm  dominum   itluftriffimura  Francifcum  a 
T*pIcto,  *  unum  cx  Hifpaniarum  regisex  patri-  **Hieioeut 
monialibus  fuisprovinciis^  alterummequoque,  ^ro^ 
-icetindignume*Germania,  ad  ipfiusvicesuna  n*  » Ba»** 
cura  illo  hic  gerendas,  oratorcm  ac  mandata-  J^^SJl 


cis  ,  &  cuilibct  corum  in  folidum,  amplamfa-.  B  fiuta  conftituit  ■».  Unde  magnum  animi  Caroli  f*i»terfm»- 

cultatcm  &  poteftatcm  ,  ut  omnes  fimul  ,  aut       ^  r   ' -■--sa-iK  -*---       •-  -•         ■ -«    -«■  Ai     **"-*- 

trcs,  duo,  velunus  ipforum,  nomine  noftro  in 

di&o  concilio  cecuracnico  comparere>  inomai- 

bus  feffionibus  noftrum  Iocum    uti  oratores  & 

mandatarii  aoftri  habere>  res  &  ncgotia  reti- 

gionis  &  fidei>  Sc  alia  quaecum^ue  ia  prasdido 

concilio  tradanda>  una  cum  aliisibidcmftantu 

bus  rcipubiicse  Cbriftianxprincipibus,  torumve 

legatis,  oratoribus,  mandatariis  confultarc,  a- 

gere  &  traSarC,  illifcjucomnibus  &  peromnix 

adeffe  ,  conlilium  $  votum  &  decretum  noftro 

nominc  dare>  impartiri  acintcrponere>  alia^ue 

otnnia  tradare,  procurare  ,  agere  ,  concludere 

&  excrccre  debcant  &  poffint,  quae  adDci^lo- 

riam,  fidciunioncm  &  exaltationcm  >  &  reipu- 

blicae  Cferiftianas  honorcm»  commodum  &  au~ 

gmentum  pertinere,  &  in  ipfoconcilipexpcdirc 

Vifa  foeriat »  &quae  nos  ipfi  agcre ,  trafiare  >  pro* 

curarc  &  faccre  poficmus,  fi  praemiffisomnibus 

&  finguIisperfonaliteriBitereffcmus ;  criamfi  talia 

cffent,  qt«s  mandatum  cxigerent  magis  fpecia- 

Je,  quam  praefentibus  eft  cxprcffum  :  ponentcs 

idcirco  prtefatos  oratorcs  &  maadatarios   no* 

ftros»  quoad  pratmifla,  in  locum  &  vicem  per* 

foaasnoftrsei:  promittentes  in  verbo  noftro  Cae- 

fareo,  aoshabiturosratum,  &  gratum  quidquid 

per  ipfos  oratores  mandatariosnoftros,  tres  aut 

duos,  vei  unum  ipforum  ,  ad  modum  prxnar- 

ratum  ,  adum  >  procuratum  &  gcftum  fuerit  » 


C«faris  invidiffimi  erga  religionem  Chriftianam,  **«wi*bo- 
ac  Gcrmamcae  natioms  ialutem  extat  argumen*  t«r» 
tum  .  Ut  vcro  voiuntati  ctcmentiflimi  domini 
mei  morem  gercrcm,  cjufquc  juffis  obtempera* 
rem,  omiffis  rcbusomnibus,  bucmc,  quam  di- 
ligentiffimc  potui  ,  contuii  .  Quamobrem  ergo 
yos,  prsefulcs  rcverendiffimi  ac  patres  ampliffi- 
mi,  precor,  ut  juxta  Caefarci  nundati  tenorem 
in  cjus  me  oratorem  recipiatis,  Dixit  • 

IfcfpQnfum  fymii  dd  Qratoret  imferatoris  * 

Illuftrcs  domini,  mandatum  Cecfarcxmajcfta- 
tis,  quod  modo  a  dominationibus  vcftrisexhi- 
bkum  cft>  coram  patribus  recitatum  fttit,  huic 
fan&ac  fynodo  jucundiffimura  nuncium  attulit  : 
qua^tum  caim  in  hoc  tam  uniyerfae  Chriftianae 
reipublicae  falutari  opcre,  de  jniffima  hujusre- 
Jrgione  >  &  potentiffimi  principis  animo  fibi  pof- 
liceri  poffit,  faciie  tum  ex  ipfius  mandati  lcdio- 
ney  tum  ex  perfonarum  veftrarum  deftinationc 
ineeltexit .  Qifare  &  dominationes  veftras,  quas 
ob  fogularem  carum  prudentiam  &  rcligionis 
ftudium  magno  fibi  adjumento  fore  fpcrat ,  gra- 
to.  &  benevolo  animo  ample&itur  ,  mandatura 
fuae  Caefareae  majeftatis  ,  quantum  dc  jure  po- 
teft,  libentiffime  admittit :  &  cum  dc  his  om- 
nibus  fanfl:a  fynodus  |)eo  benedi&o  gratias 
ap;et,  fimul  &  divinam  clementiam  pro  falute 


dolo  &  fraude  penitus  femotis  :  barum  tcfti-  D  cjufdem  majcftatis,  &  fclici  rcrum  ipfius  cvcn- 


snonio  litcrarum,  figilli  noftri  appcnfione  mu* 
nitarum* 

Datura  in  civitate  noftra  tmperiali  Augufta 
Vindelica,  die primo  menfis Julii ,  anaomillefi* 
mo  quingentcfimo  quinquagefimoprimo ,  impe- 
xii  aoftri  trigefimoprimo  >  &  regnorum  noftro-; 
rum  trigefimofexto . 

Carql* 

jii  mtniatHm  Cafm*  &  utholkd 
M*  prQffrinm. 

Je4nne$  $urgtr* 

Orath  mtoris  ImftutwU  ,  f*ft  frtftntttfontm 
fui  mmittl* 

Poftquam  intermiffum  annis  aliquot  facro- 
fanftum  concilium  ,  illuftriffimi  domini  reve- 
xendi  praeiules,  patres  ampiiffimi  ,  ad  fidei  & 
religionis  Chriftianae  incrcmentum,  haerefesex- 
tirpandas  morumquc  reformationem  non  modo 
utiliffimum,  verum&neceffarium,  afandiffirao 
patrc  Julio  tcrtio  pontlfice  maximo  Caefar  invi- 
^iffimus  ia  hac  civitate  Tridentina  profcquen-^ 
dum  impetravit  ;  omncs  tam  impcrii  Romani 
CwiU  GtmrtL  Tom.  XSXUI. 


tu  affidue  precabitur , 


SESSIO  UNDECIMA. 

S^crofandi  oecumenici  &  gcneralis  conciliiTrt» 

deatini  *  quae  eft  prima  fub  Julio  tertio 

pontifice  maximo,  cclebrata  Kalcndis 

Maii  Motr. 

Innomintfenftt&wiMitt*  Trinitdth,  Vtsrhti? 
FilU)  <y  Sfiritus  ftnlii .  jtmtn* 

AMNO  a  nativitate  domini  millefimo ^in*  §*  ■■■■■* 
gentefimo  quinquagefimoprimo,  indi€tio- 
ne  nona,  die  vcro  Veneris  primamenfis  Maii, 
pontificatus  fanftiffimi  domini  noftri  Julii>  divi- 
na  providentia  papae  tertii ,  anno  fecundo,  revc- 
rendiffimus  &  Illuftnffimus  Marccllus  fanft» 
Romanae  ecclefise  prcsbyter  cardinalis  dc  Crc- 
fcentiis,  prselibati  fanSiffimi  domini  papatde  la- 
terelegatus,  acrevercndus  dominus  Sebaftianus 
Pighinus  archicpifcopusSipontinus,  &AIoyfius 
Lipomanus  epifcopus  Veronenfis  *  apoftolicae 
fcdisauncii,  unacumrcliquispatribus>  quiTri* 
denti  adcrant>  de  mane  convencrunt  in  ecclefia 
cathcdrali  fa&ai  Vigiiii  civitatis  Tridcntina? ,  in 


XI. 


C    O    N    C    I    L    l    U    M 


C  A 


V. 


75  Tdr  u  o  n  c  i  l  i  u  m  "*'"i;r.  Tf  7* 

TlTTo  Va  celcbr^runt ^  primam   feflionem   hujxis  faeri  A  fcifla,  lacerata  &  perturbataeft.  Corrigenda.&  TTTJT 
:l       concilii  Tridejitini  fub  eodem  fan#iffimodomir       reformanda  eft  ecclefiaiHcadifciplina,  quacjam-  Chrisi 

no  fioftrp  Julio  :  nbi ,  celebrata  priusdeSpiritu 

fan&o  foleant  miffa  ,  pera&ifque  confuetis  cer 

remoniis ,  Ie&ae  fuerunt  literae  ejufdem  fan#iffi 


>  E 
XI 

i.jji. 


tni  domini  noftri  papse  fuper  reaffumptione  & 
profecutione  facri  qecumenici  &  generalis  con- 
cilii  Tridetttini  ..  Deinde  re?erehdu$  dominus 
archiepifcopus  Turritanus  converfus  ad  p^ 
tres  alta.  &  inteUigibili  voce  iegit  hsec  quaefe- 
qupQtur: 

Decretum  4?  nftmends  conpilio  f 

Reverendiffimi  &  illuftriffitnl  domini  &  re- 
Ver$ndi  patres,  placetne  vobis ..,  ad  Jaudem  &  B 
gloriam  fan£se  &  indmduae  Triaieieis ,  Patris  > 
&.  Filii,  &  Spiruus  fat^ti,  ad  incrementun*  8c 
;?xaItationemfidei,  &  religionis  ChiiiUanaj »  fa- 
crmn  cecumenicum  &  generale  coricilium  Tri^ 
dentinum  ,  juxta  formam  &  tenorem  literarum 
faa&iffimi  domini  noftri,  refumi  debere ,  &pro^ 
sedendum  cffe  ad  uiteripra,  ?  Refponderunt  * 
Blacet. 

IndtBio  fu ttira  feffionh  ? 

Domini  &  illuftriffimi  domini  reverendique 
jpatres,  placetne  vobis  prpxime  futuram  feffio- 
ncta  b&bendam  &  celebrandarci  cfie  in  futiiris 
Kalendis  Septembris  ?  Refponderunt  :  Placet*  C 
Et  fucceffive  ab  ipfo  reverendiffimo  &  illuftrif- 
Jlitto  domiqo  Jegato  declaratum  eft  eoncilium 
ipfum  refumptum  effe  ,  &  prqcedendnm  eflb  ad 
Ulteriora « 

■JE^o.  *,€ngelm  Mctjfarelltts  ,  facrl  concHii  fecre- 
turiusy  fcrifta  omnia  y  ita  tct  mtat%  funt  aBafttif- 
fe  ,.  &c.  in  fttorum  fidem  m*»&  me&  profrU  fub^ 

Exhortdt&vta  ordth  revmndifftmorunt  faer?  toncjffl 

Triiontim  fmfidum  mmine  retitdta  Kalw- 

dis  Seftemhris   M  D  i  u 

Cum  poft  reftitutam  hucfynodum,  ;p^tres  am^ 
pliffimi  ,  recens  ifijue  pexopportunns  ac  nobis  D 
optatiffimus  duorum  clariffimbrum  Germani^ 
prsefulum  ,  eorumdem  f^cri  Rom^ni  imperii 
principum  eledorum  adventust  magnam  fpem 
attulerit  nobis;fore,  ut  non.fo|um  multi  ejtif- 
dem  nationis  epifcopi  ,  illorum  exemplo  exct- 
tati,  yehim  ctiam  alii  quampltttiniivariisexlo- 
cis  propcdiem  huc  adfint,  atque  ita  facrumcpn- 
cilifcm  ,  ad  Dei  omnipotentis  honorem  profc- 
qui  &  pera^ere  liceat  r  nunc  denique  nbft ras 
efle  partes  duximus,  j>ro  loco  ac  perfonaquam 
fuftinemus  ,  ut  in  pnacipio  &  tanquam  limine 
adionum  noftrorum,  pauca  verba  veftrifimul& 
noftri  hortandi  atque  admonendi  caufa  facia- 
mus:  etfi  enim  vos  pfro  veftra  pietate&fapien- 
tia  ac  ftudio  falutis  animarqni ,  in  tam  gravi  E 
Chriftianae  reipublicae  tempore  ac  neceifitate  » 
bonorum  facerdotnm  Sc  paftorurii  ofti<:io  fungi 
paratoseffeminime  dubitamus:  tamen  tanta  eft 
carumrerum,  quaspraeciareinchoatas,  I5eoadr 
juyante;,  perfegui ,  &  ad  exitum  adducere  infti- 
tuimus ,  magnitudo ,  ut  nulla ,  quaef  nos  vehemen- 
tius  excitet,  &  officii  noftri  fepius  admone^t, 
fupervacanea  videri  dcbeat  oratio*  ToIIendaee- 
nim  nobis^  ut  fcitis,  atque  esctirpandas  funt  hap- 
refes:  quibus  non  fine  rnaxima  animarum  jadu* 
xa  longe  lateque  diffeminatis,  &  indics  longius 
ferpentiibus    miferandum    m   irt&dum    ecclefia 


o 

diu  depravata  atque  corrupta  ,  harqm  ipf^rum     1551. 
hserefum  magna  ex  parte  caufaorigoquee^titit.^ 
Poftremo  agiefitdum  eft  de  fedandis  regum  Int^r' 
fe  principumque  difcordiis  :  quibus  effeftum  eft 
ut  Chriftiana  refpublica  maximas  intus  ^  fom 
calamitates   $c^perit  ,    &   impiorum    hoftium 
aufta  potentia,  noftris  autem  fraftis  &  debifi* 
tatis  viribus,  falus  jam  &  libertas  Chriftianp- 
rum  omniuin,  atquc  adeo  ipfa  fides  &  reiigip 
in  fnmmum   3c  extremum   pene  difcrimen  ad- 
dufta.fit  .  Unde  autem  npftr^  hortationis  ini* 
tjum  aptius  duxerimus,  qnam  ut  nos  tantis  ac 
tam  arduis  rebus  nonmpdo  perficiendis,  fedne 
aggrediendis  quidem  irnpares  effe  intelligamus. 
QuLs  enitn  oculos  ad  tanurum  rerum  molem  in- 
fpiciendam  attollensindeeofdem  adhumrnarqm 
virium   exiguitatem   confiderandam    dejiciens  , 
hoc  non .  inteHigat,  nequaquam  tanto  oneri  fub- ■ 
eundo  ,    ac  fulliaendo   infirmita.tcm   humanam 
ppffe  fufficerer*  Nec  vero  hoc  deterrendi  veftri 
caufa  dicitnus  ,  fed  ut  no.ftram  imbecillitatetn 
agnofcentes  nd  Dei  optimi  maximi  opem&mir 
fericordiam  nobis  cortfugiendum  eft  ftatuamus  . 
£x  eQtnimomnis  ,  ut  inquit  apoftolus,  fufficientia  *i%  Cer.  3* 
noflra  efl  ♦  Itaque  in  illo  noftra  omnis  nobis  fpes  & 
fiducia  colloc^nda  &  reponenda  eft,  quiQmni- 
bus ,  dummodo  in  fide  poftuleht ,  affliienter  dat, 
&  non  iaiproperat.  Agituripfiusreligioniscaufa  ? 
agitureccl.efisefalus,  qyamtantpperedilexit,  ujt 
eam  Filii  fui  unigcniti  paffione  &  morte  redi- 
tneudam  putayerit:  ut  fupcriorihus  temppribus 
illi  nunquamdefuit,  itanechoc  quidem  tempo^ 
re,  aut inpofterumunquam,  eftdefutur«$.Ja4l& 
funt  ^o  au£tpre.  harum  rerum  fete  oainium  fun- 
damenta-  Profe6to  cujus  itnpultu  atque  auxilio 
opus  jaminftitutum&cceptum  eft',  eodem  qtiov 
cjue  vtresfubminiftrante,  ^npbifcum  fimulope- 
rante,  abfolvetur,  Non  eftabbreviatamanusdo- 
mini,  ut  ecclefiaefu^opitularinonpoffitj  neque 
i^inuta  clementia ,  ut  noiit<  Cujuscjuidern  pro- 
pitias  voluntatis  crganos  3  cum  aliamulta,  tum 
hpc  non  minimum  teftimonium  habemus,  quod 
Germaniae  prgefnlc;s  auftoritace*  prudentia*  pie~ 
tatis.  pmftantiffimos  in  eammentemimpulk,  ut 
tamopporumotempore ,  mujtismagnis,  quibus 
impediebantur,  difficultatibus  confilio  &  virtu- 
te  fperatis ,  ad  haiic  facrofanftam  fyiiodum  aece~ 
derent.  Nps  mpdo  contrito  &  humiliato  jorde 
fupplices  ejus  opem  affidue  imploremus,  quem- 
admodiun  paulo  aute more  majprum  atque  jnftt-* 
tuto  fecimus  ;  intimo  animi  dolpre  peccata  npftra 
ingemifcamus,  atque  ivi  bonis  operibus & dignis 
poenitenti^  fruftibus  ambulantes  ,   animas  uo* 
ftras  &  corda  Spiritui  fanfto,  tanquam  fedes  ac 
tempja  munda.,  prasbeamusj  tmemores  ejus  quod 
fcriptum  eft:  Mnndctmini  qui  fertis  mafa  domini  .  tf*L  %t> 
Maxima  femper3  ut  vosminlmepraeterit,  patres, 
generaliuifn  cpnciliorum  vis ,  maxima  fuit  au&o- 
ritas  :   nec  enim  dubiunt  eft  quin  eis  ,    modo 
xeSt$   &  prdine  ihabjeantur  ,  sSpiritus /fanjftus 
ipfe  pra&fideat/  Etenim  fi  dpminus  nofter,  ubu 
cumque  duo  aut   trcs  in   nomine   ejus  fuerint  umh*  \%, 
congregati  ,  ia  medio  eprum,  fe  futurum;  effe 
confirmavit  ,  quis  eum  & /auftum  ipfius  Spi- 
ritum    abcffe    putet    ab    hujufmodi  «pjurimo- 
rum^  patrum  &  facerdotum  conventu  juftp   at- 
qpe  legitimo;  qui.,  quemadmodum  hic  nofter, 
prppter  caufasn  fidei  ,&  religionis,  propter-cprr 
reftionem   mprum  ,  proptex:  pacem  denique  & 
tranquiltitatem  ecclefiae  fit  coaftus?  Itaque  ta- 
Jiiun  conciliorum  fcita,nou  hominum  magisquam 

Dei 


ftti,  I  us 

ivn!. 


yy  'rYuT  TllIDENTtNUM. 

Dei  ipfias   exiftimantiii:  effe  decreta *  Horum 


CAKOLtfS  Vr 


78 


d^KUT?  «cmplam  nobis*  primis  ilirs  ecclefiae  temport- 

*:ijfi.  bus,  Spkitu  fan&o  pleni  apoftoli  prodiderunu 
Ad  hoc  remedium  majores  noftri  deinceps  gra- 
viffimis  ecclefiae  temporibus  confugerunt ..  Hoc 
Arianam Jliam  fe&am  ,  toto  terramm  orbe  diffu- 
fam,  tam  inveteratam,  tantis  ftudiis  opibufque 
potcntiffimorum  principnm  defenfani  ,  hocJMa- 
cedonii,  Neftorii  &  Eutycbetis  hsrefim  ,  innu- 
merabilefque  alias  fuftuferunt.  Hoc  fepfc  facer* 
dotum  &  popult  vitam  ac  mores  refbrmara«r« 
Hoc  feditiotubus  &  difcordiis  aliquando agita- 
tam  ecclefiam  in  quietum&tranquillum  ftatum 
redegeruiu*  Quare  magna  fpe,  magno  animo  , 
pattes,  tarn  pias  a$ions$  Sc  um  Chriftia&ono- 
mini  faiutares  profequamur  ♦  Hoc  mupus  »  hm 
partes,  hoc  officium  noftrum  eft,  <{ui  hancob 
eaufam  ex  tam  diftantibus  actemotisregionibus 
in  harie  urbem  convenimus*  Acprimumquidem 
aeterni  Deihonor&gldria,  &  fan&iffim*  ipfius 
fidei  ac  religionis  catifa  noi  moveat  Nam  cum 
propter  pravos  &  corruptos  mores  ,  Dei  vene- 
rationem,  cultum  &  caritatem  ubique  imminu« 
ta,  tum  vero  haerefibus&impietate  dogmaturn, 
veritatem&finceritatem  fidei  nufquam  fere  non 
contaminatam  atque  poilutam  videamus »  quit 
tam  ingratus  ac  tamimmemordivinorua$mune~ 
rum  ac  beneficiorum  erit ,  cjtii  non  Dei  bcnedi&i 
cuitum  &  gloriam  non  ceteris  modo  rebusante- 
ponat,  fed  vita  &  anima  fuahabeatcarioremf 
Qui, ut  reiiqua ejus in humanam  genusbeneficia* 
quae  funt  innumerabilia ;  &  longe  madma.,  ooiie» 
tamus  ,  tantopere  nos  figmentum  manuum  iua~ 
xnm  luteum  amavit ,  quamquam  inimici  ci  efle* 
mm ,  &  eo  impie  reiifto  ac  repudiato  muta  &  fra~ 
gilia  quasdam  fimulaera  coleremus  ,  tamen  per- 
unigeniti  Fiiii  fui  mortem  crudeliffimofque  cru- 
ciatusnosfibireconciliaverit,  &  fatan&s  domina- 
tu  ac  peccatorum  mole  oppreffbs,  aeternifque  fup~ 
pliciis  addiftos,  Jiherarit,  atque  infilios.fibiin 
fpem  seternae  glorise  &  coeleftis  haereditatis  ado* 
ptarit .  Quod  fi  ejus  honori  &  glorise  fideles  om- 
nes*  tantopere  infervire  oportet ,  quanto  majore 
ftudio  nos,  quos  ille  fibi  facerdoteselegit»  ejus 
cultum  &  religionem  tueri  ,  defendere  &  con- 
fervare  debemus  ?  Saius  praeterea  nos  moveat 
animarum  ,*  pro  quibus  agnus  iile  immaculatus 
dominus  nofter  Jefus  Chriftus  fuuminaracrucis 
ianftiffimum  Bc  pretiofiffimum  fanguinem  effu- 
dit:  quae  cum  fidei&cuftodise  noftrse  commiffo 
&  commendatas  feerint,  earum  incolumitati  a 
nobis  cura  &  folicitudine  providendum  eft ,  ii 
officio  noftro  fatisfacere,  fi  noftrae  ipforum  fa~ 

Jmtm^  |utj  confulere  volumus  i  ¥4  mlm  Vn%  qtil  Dei 
opus  mgUgwler  f*,ciunt*  Vaenobis,  fi  tamnecef* 
fario  tempore  officio  ac  muneri  noftro  defiieri* 
mus .  Quas  per  Erechielem  minas  dontiinuspa^ 
ftoribus  oves  fibi  commiflasnegligentibusinten* 
tavit?  quam  acriter,  quam  fevere,  quam  atro- 
citer  gregem  fuum  fe  de  eorum  manu  requifitu* 
rum  effe  denunciavit?  Quicumprimoeorumne- 

Si**b*  54*  gfigentiam  his  verbis  accufaffet:  Qttod  wfirmttm 
f&it  ,  mn  CQtifoitdafth  $  0*  quod  agmtum  ,  nm 
fknaftis ;  <(T  qu>oi  amfrattum  ,  %on  atligaftis  ;  e7* 
quod  aHe&um,  non  redtixifth  ;  0*  quod  periera?  , 
nott  qudfifth  1  hscc  pauio  poft  adjunxit  ;  yi^o 
ego  ,  ^014  fro  eo  qtml  failifunt  greges  mei  m 
rapinam^  &*  oves  meaindevorathnem  omnium  be~ 
fthrum  dgri  ,  ecee  ego  ipfe  fuper  ptftores  requi*» 
ram  gregem  meum  dem^h»  eorum  .  Quae  eaoem. 

jerem*  &    fctc »  quamquam  aliis  verbis,  per  Jeremiam  mi- 
natuseft  #  tftinam  vero ,  patres ,  haec  magno  ani-t 
inae  diceremus  cum  dolore;  utinam  hm  tamve- 
Comih  Gemuh  Tom.  XXXIII. 


A.  hemens  increpatio   in  noftra    tempora  minime  5 "i.ss.ip. 

conveniret  ,  non  tantum  ovium  numerum  defi*       XL 
deraremusj  non  grex  domini  t^ntoperedisjeftus     hMm 
ac  laceratus  fuiiTef.  H^u  ouis  tantam  ejusdiffi-      iS^u 
pationem,  diffipationem  autcm,,  imo  veroftra» 
gem>  ac  vaftit&tcrm  fatisdignepoffit  deplorare? 
Superat  omnem  non  orationi^  modo   copiam  ^ 
fed  vitn  etiam  doloris ,  tantae  &  tam  luftuofx 
cladis  magnitudo .  Expergifcamur  igftur ,  e^per- 
gifcamur  per  vifcera  mifericordi^  domini  noftri* 
Jefti  Chrifti .  Et  quoniam  iis  qnm  interierunt  ovi- 
hus  amplius  fubvenirenon  poffumus,  demttsfaJ^ 
iem  operam  ut  tum  ab  ovilidominico  abdudas 
recuperemus,  tum  illas:,  quseindenonexieruntj 
diiigenutts  in  pofterumcuftodiamusfv  Nondefa^ 

g  lutexltantum  eorum  agitur  noftra  qupqueipfo^} 
rum  falus.agitur;  Neque  perire  illas  incuria  noftra, 
poffunt,  quin  id  animabusnoftris  exkiofumfu- 
ruram  fit%  Earum  a  nobis  r^tionem  in  rremendo 
ilfosjudicio  is  repofcet^  quiilks  fanguine  fuo 
reiepsptasnobispafcendas  cuftodieridafque  com-* 
mifit  #  Hinc  nos  viventis  Dei  minae  commo* 
Veant,  mjm  in  manus  incidere  honiendumeft, 
fi  officio  noftro  defuerimus ;  inde  parata  nobta 
lahoris  &  ioiicitudinis  futur»  mercesr  excitet,  fi 
fuerit  per  nos  dominici  giegisfalutiprofpedum 
atqiie  confultum*  O-mittimus  kudem,  quse  ah 
omnibus  non  hujusrmodoaetatishominibus,  ici 
ab '  omtti  pofteritate  facro  huic  conciliofinedn- 
bio  maxima  tribuetur  t  &  eanjomittimtis,  pro- 

q  pterca  quod  mitiim^  decet  nos  inanemiftam&r 
falfam  gforiam  aucupari,  autinea  ullum  redc 
favorum  fruftum  ponete  :  (h&od  qui  facium  $  Mattfct* 
H  ,  ut  dominus  in  evangelio  inquit,  memdem 
jdm  fmm  receferunt .  De  vera  ilfa  &  folida > -8c 
fempiterna  gloria  loquimur ,  quss  bonis  operi~ 
bus  a  Chrillo  domino  notfcro  promifla&pwpa^ 
rata  eft»  Etenim  II  iis,  quiproximumfuumeiu- 
rientem,  aut  iitientem,  aut  nudum,  cibo»  po^. 
tu,  vefte,  aut  aliis  hujufmodi  carftatis  officiis 
juverint,  regnum  ab  co  coefefte  promiffumeft, 
quantoiiludma^isfperare  is  debebk  ,  qui  pro- 
ximi  &  fratris  fui  animam  ex  ipfis  fatanae  iaucibus 
cripuerit  ?  quid  qui  non  de  uno  aut  altero  fratre  ^ 
fed  de  cunfto  fidelium  coetu&univerfa  republi- 

j>  ca  Chriftiana  optime  fuerit  meritus,  ipfamque 
Dei  religionem  confiliis  &  laboribusfuisinftau- 
raverit  ?  quanto  majora  ab  illo  omnium  bono- 
rum  operum  au&ore  &  eodem  remuneratom 
praemia  confequetur  ?  Haec  iunt  quse  fpeftare  , 
qrue  intueri,  qu«  propofita  habere  &  poflumus 
Sc  debemtis.  Heec  funt  genere  ipfo  ineffabilia, 
magnitudine  infinita  ,  diuturnitate  perpetua  & 
fempiterna.  Quamobrem  incumbamus  ,  patres, 
toto  peSore ,  ut  ajunt  ,  ad  fananda  ChrifttanaB 
reipublicae  vulnera  :  incumbamus  quanta  maxi* 
mapoffumuscura  &  diligentia  ad  eas  aftiones  s 
ex  quibus  ad  Deum  honor,  ad  ecciefiamfalus^ 
ad  nos  aeterna  gloria  &  felicitasperventuraeft- 
Incredibiie  eft  ,   quibus  piorum  omnium  votis 

£  expetitum,  qua  l^titia  coeptum  ,.  qna  expe&a- 
tione  rurfus  reftitutum  huc  fuerit  inftauratum* 
que  concilium»  Perfuafum  iis  eft,  &  refte  per^ 
fuafum  ,  hoc  unum  effe  remedium  ^  quo  eccle* 
fise  navis,  jamdiu  hserefnm&difcordiarum  pro- 
celiis  aghata  atque  quaffata  ,  &  cum  vi  tem  - 
peftatis,  tum  naturarum  etiam  negiigentia  pro~ 
pe  obruta,  e  periculo  eripi  ,  &  tuto  in  portu 
poffit  collocan^ 

Hxcne  eorum  vota  inania,  has  fpes  fallaces, 
hanc  vofuntatem  irritam  patiemur  .  evadere  ? 
Quid  reliquum  erit  ampliusquodfperent?  quid 
fupercrit  quod  expeftent?  Si  ullo  unquamtem^ 

D    z  pore 


79 


fiittUS 
P.III. 


C    O    K    C    I    1    l    U    M 


C  illBLUJ 

I  m  r. 


V; 


80 


«»  *    "»   ppre  bonorum  8?  fapientliim  facerdotum  $ccle-  A  &  confirmatiqne  definitum  facrit ,  ftatalt  &4<-   a  h  n  o 
■     s * I0  fia fidem auiciliumque imploravit .   '       ^ 


XI. 


hoc  tjsmpore, 

patres*  hoc  tempore  maximeimplorat,  affii&a, 

vexata,  lacerata,  totfpoIiatapraefidiis?  tot  car- 

jrifiimis  filiis  orbata,  fupplcx  pep  &  vobis  ma- 

iius  tendit:  filios  fuos  e  finu  fibi  creptps  recupe* 

rare  pia  parens  dcfiderat,  &  cum  corumdefide* 

rio  angitur,  tum  de  r$liquorutnetiamfalutecft 

folidta.  Qua$  iHaDeogratcsaget?  qjjanupras 

lamtia  ac  volijptate  exultahjt ,  fi  quod  optat ,  per 

yos  fuerit  confecuta?  Quam  ea  res  non  huipfo- 

Inra  quainterriscft,  verumetiamillicqeleftieCr 

clefiaegrata,  jucundaoptataqucaccidetf  Etenim 

fi  veluno  peccatqre  in  terris  pamitentiam  agen- 

te  heat*  ill«  metncstantopcrcinccelogaudcnt, 

quid  tot  populisad  veritatis  lucem&  re&amvi-  B 

vendi  rationemrevocatisfutqrum  efle  cenfemus? 

Ipfqm  profe&o  ccelum  ecclefix  hac  uniene  ,  & 

religionis  ac  djfciplinae  ecclefiafticse  inftauratione 

Jajtabitur,  &  tcrra  pb  fa&oris  fui  glqriam  JU? 

bilafeit,  ac  domino  nobis  placato  atque  prqpitiq 

Jastiore$  pofthac  dies,  fcliciqra  tempqra ,  uhe- 

tiores  terrae  fruduserunt»  Jleliquumeft,  patres 

ampliffimi,  ut  vos  pro  officio  noftro  admqn$a~ 

mm*  tametfi  gravitas&fapientia  veftra  minin*e 

admonitionem  nqftr$m  defidcret  ,  ut  Imc  quae 

pro  tqtius  ecclcfiae  faluteageremolimur,  infpi- 

ritu  Jenitatis  &  manCuetudints,  quemadmodurii 

fan&ae  huic  fynodo  dignqm  eft ,  agantur.  Facef-  C 

fathinc  omnis  hujus  lacrofan<3i  ccetus  majeftate 

indignacontcntiq*  F^ceffat  ot^ne  odiurp,  omni$ 

ycrborum  immoderatip .  Sit  fumma  inter  nos  , 

utdebct,  cariras,  fumnta  anitnarum  confenfiq, 

fumrtta  concordia .  Netqo  noftrum  ^uaefuafunt 

quarrat,  fed  qu*  Jefu  Chrifti.  Denique  men^i- 

nerimus  huic  conVentui  Deum  ipfum   noftro^ 

rum  cqnfiliorum  &  aftioqum  qjnnium  {peftatq-r 

rem  ac  judicem  efle  adfuturqmj  cui  falus  eft  * 

honor  in  faecula  faeculorum»  Amen, 


SESSIO    BV  OBMCIU  A^ 

Quae  eft  II.  fub Jul  io  II J.  pqntifice  maKimq ,  cel^ 
brata  die  pri  ma  Septembris  mdu« 


cernic  de  fan^ilfimaB  cucharifti»  facramento ,  pcc  Chrish 
noniquod  ad  reformationem attinct ,  dcreliquis»  >55i* 
quaer  ad  facilipreni  &  commodiorcm  praslatoram 
refidentiainpertinent,  agi  5r  tra^tari  debere :  ac 
monet  &  hortatur  omnesp^tres,  ut  interimdo^ 
txxini  noftri  Jefu  Chrtfti  exemplo  ,  quantum  ta^ 
rnen  humana  fragilitas  patietur,  jejuniis  &  qra^ 
tionibus  vacent,  ut  tandem  placatus ,  quiinfae^ 
cula  fit  benediftus  Dcus  ,  corda  hominum  ad 
veraefuacfideiagnitionem  &  fan&x  matriseccle- 
fise  unitatem,  ac  re&c  vivendi  Qormanjt  reducere 
dign^tur* 

Coneoridt  cum  m%in&ll%  in  cujns  fidemegOtA** 
$du$  M&ff&ttllm ,  facri  cQttciiiiftcrttarius ,  fvbfcriffi 
tnmn  froprh  ♦ 


SESSIO  DECIMATERTIA, 

Quas  eft  tcrtia  fub  JuIioIILpontifice  maximo> 
celcbrata  die  undccima  Qftobris  u^tu  Cele* 
bravit  autem  miflam  fummatn  epifcopus  Ma* 
jqricenfis ;  orationemquf  habuit  archiepifcq^ 
pus  Turritanust 

DtCYctntn  dc  fanSiifflmo  tuchtriftte 

fisramcritQ , 

Sacrqsahcta    cecumenica    &    generalis 
Tridentina  iynodus,  in  Spiritu  fanaolegi- 
/* '    "-,  -  -  ■-  —   eifdem 


S  £  S  S  I  O 

XIL 


Dccrttum  prorogammsfc 

Sacro«an<;ta  cecumenica  8r  jjeneralis 
Tridcntina  fyqodus ,  iii  Spiritu  faqtolegiti* 
me  congregata ,  praefidentibus  cifdem  fcdis  apo- 
ftdic^.legatq  &  nunciis,  quxin  proxirtve  praete-r 
rita  feffionc  Cequcntem  haoc  hqdie  habendam ,  Sf 
&d  ukeriota  ptocedendur^  eflTe  decrever^t,  ^unj 
ob  inclytas  Gem^nicae  natiqnis,  cujuspraecipuc 
caufa  agituri  abfentiam,  ac  non  magnamcete^ 
jEorum  patru^  frequentiam  ,  pracedere  hafienU« 
diftulerit^  de  venerabiliutn  in  Chrifto  fratrum 
^r  filiomm  Cuoxum  ,  Moguntini  Sp  Trevirenfis 
archiepifcoporum^  ac  facri  llomani  imp<?rii  prin-, 
cipw^I<^oram,  Sfcomplurium  ipfius  aliarumr 

3ue  proyinci^nitini  epifcpporuod  fub  hanc  ipfauf^ 
kmadv^ntuindominQexuItans,  &  dign^s  ipfi 
pmnipotcntiPeo4g€nsgratias,  firmamque  fpem 
^oacipifns ,  quamplurimos  tam  ipfiusQertnaniau,, 
ouam  ^iiarum  nationum  prxlatos,  &  fnioificii 
lebito,  &  hoc  exemplo  commotos  *  propediem 
C&  vcntaros  ,  futuram  feffionem  ad  quadrage* 
fimam  dietn,  quaceritundecimamenfis  Ofi:obrj> 
proxime  fequentis,  indicit,  8f  conciliumipfum 
in  ftatu,  in  quorepcdtur,  profequendo  %  cum 
in,  praeteritis  feffionibus  de  feptem  facramentis 
twm  legis  iagcntre>  &iaffccie4cbaptifmat$£ 


S  ES  S  lO 

XIII. 

155  H 


nmc  congregata  ,  praefidentibus  in  ea 
fanftae  fcdis  a^poftolic»  Icgato  $t  nunciis  ,  etfi 
in  cum  finem  non  abfquc  peculiari  Spiritus 
fanfti  du^u  &  gubernationc  convenerit  ,  ut 
veram  &  antiquan*  df  fide  &  facramentiu  do* 
arinam  exponeret  ,  «f  ut  h^rcfibtfs  omnibus 
$c  aliis  graviiifimis  incommodis  t  quibus  Dei 
^ccjcfia  mifere  nunc  ^xagitatur  ,  &  in  multas 
&  varias  partes  fcinditur  ^  remcdium  afferretj 
hoc  praefertim  jam  ind^  a  principio  in  vqti^ 
habuit,  ut  ftirpitus  convelieret  zixania  e^xecra- 
bilium  errorum,  Sc  fchifmatuta,  qm  inimicus 
homo  his  noftris  caU61^0^8  temporibus  iq  do- 
arina  fidei^  ufu  &  oilttt  faerqfanftaB  ^uthari* 
ftise  fnpcrfbtninavit :  qaam  alioqui  faivator  no- 
ftcr  in  ecclefia  fua  ,  tanquam  fymbQlum  reli^ 
quit  ejm  unitatis  &  caritati$,  qqa  Chriftiano$ 
omnes  inter  fe  conjundos  &  cqpulatos  cfle 
voluit  .  Itaque  $adem  facrofanfta  iynodus  fa-> 
nam  &  finceram  illam  de  vcnerabili  hoc  8? 
divitio  (Euchariftiae  facramcnto  doflrinam  tra- 
4cqs  ,  quam  femper  catliolica  ecclefia  ^b  ipfo 
Jefu  Cfcrifto  domino  noftro  &  c|us  ^poftolis  Z(HF/  m 
erudita  3  atqMC  a  Spiritu  fanfto  ,  iili  oinnc^m  3«*»»  14, 
veritatcpi  in  dies  fuggercatc,  $do#a  retinuit , 
&  ad  finem  ufque  fapctiii  confcrvabit  j  omnibus 
Chrifti  fidelibus  intcrdicit  ,  ne  pofthac ..4e  fa»-  s«C  t.'**& 
aiiKma  cuchariftia  aliter  ^redere  ,  doccre  ,  aut  ^"«^ 
pradicare  audeant  >  quam  ut  eft  hoc  prxfcnti 
decreto  expjicatum  atque  deftnitunv. 


$t  rctti  pr*fenti4  iomfoi  mftti  ftfif 
in  fwttijfimo  cucbtrifii*  fc 
cmmcntQ* 


Chrlfii 


Pt incipio  doc^t  fanS;a  fyqodus ,  $t  ap^rte  ac 
fimplicit^rprofitetnr,  m  almo  fan&ae  cucftariftia? 
facramento,  poftpanis  8c  vini  confecratianem , 
4omiflium  noftrum  Jefum    Chriftun*  *    verum 

■  .     .  3E?cum 


81 


JUtfVLS 

■ftUL 


TUDBNIin*.' 


$2 


&  n  s"  o  Deumatqaehowineta,  verej  realiteracfnbftan-  A 

.Chrisxi"  tialitcr.  fab  fpccie  iilarum  rerua  fentibilmm  <oa» 

1551*     tineri  *  Neque  eaim'fcpc  inter  fe  pugnant  ,  ttk 

Mnrsi  a*in  |pfc  faJvator  nofter  femper  ad   dexteram  Patrts 

i$M/i  r-     in  coelis  affideat  ,  juxta  modum  exiftendi  natu- 

ralem,  &utmulti$nihiIo  minus  aliis  Iocisfacra- 

mentaliter  praefens  fua  fubftantia  nobis  adfit »  ea 

•M*hih  *i*  esiftcndi  ratione  ,  quam  »  etfi  verbis  exprimere 

£*$#  *&     ^ix  poCumus»  poffibilem  tamen  effe  Deo ,  cogU 

tationc  pcr  fidem  illuftrata  $  affequi  poffumus  >  .8$ 

conftaatiffimecrederedebemus.  Itacnimmajores 

noftri  omnes,  qnotquot  in  vera  Chrifti  ecdcfia 

fuerunt*  qui  de  fanttiffimo  hoc  facramento  dif- 

feruerunt,  apertiffime  profeffifunt,  hoctamad- 

niirabilefturameatttoiinultima  ccena  redempto* 

remooftrum  inftituiffe,  cum  poft  panis  vinique  3$ 

<«***  «£    beacdidibnemfeiaamlpfiuscorpus  iliis  praewre 

ac  fuum  fangumcm  difcrtis  ac  perlptcuis  verbis  te* 

tmts%  I4#    ftattjs  eft ,  Qu#  verba  a  ffcn&is  evangeliftis  com~ 

tm.u/    memorata,  a  divo  Pauloj»oftea  repetita  f  cum 

%<Cj>u  iu  proprum  iliam  &  apertiffimam  figaificatioaem 

praeferant»  fecunditmquam  a  patribus  intelle&a 

fuiit,  indigaiffimumfaneflagitiumeft*  eaaqul- 

bjlif^mcor>tentiofis  & pravis  hominibuir  ad  6&i* 

tlos&imaginariostroposj  quibus  veritas  carnis 

i\  Tim*  !•'  &  fanguinis  Chrifti  negatur >;contra  iiai verfum  ec- 

clefiaBfenfumj  detorqueri,  quac  tanquamcoium*. 

na  &  fitmamentum  vcritatis  h«ec  q4  impiis  homi- 

nibus  excogitata  commenu  velut  iatanica  detefta- 

taeft,  gratofemper^memorcanimo  praeftantif* 

fimttmhocChriftibeneficiumagnoicen^.  C 


CAP  UX    1L 
-2)0,  rtttQM yinftitutknis  htijus  janffiiffim 

Ergo  falvator  nofterdifeeflttrys  e*  hocmando 

ad  Patrem  facramentum  hoc  ihfticuit  a  in*quodi* 

tfaim  110. vitias  divini  fui  erga  hcminesamoris  velutefftt- 

iwf.  zzi      <)$£  y  memoriamfactens  mirabilium  fuotu-tn  >  Scin 

;t«Cm  11*  yj|us  fttmptione  cole^enosfui  memoriam  prace*» 

pit  3  fuamque  anaunciare  mortcm »  donec  iofc  ad3 

judicandum  mundum  veniat.  ISumi  autem  voiuit 

facramentum  hoc ',  tanquam  fpiritaaiem  anima- 

rum  cibum  i  quo  alantur  &  confortentur  viventes;  D 

jy»*«. '&      vitstilUus,  quidicit:  Qgi -?n*ful*f4t  me  *  &Z  tyfei 

nrivet  propter  me  ;  tc  tanquam  ftotjdotum.9' quo: 

liberemtjr  a  cuipis  quotidianis  ,  &.  a  peccatis 

xnortaIibuspr3Efervemui:.  Pignus  prsetcrea  idefle 

Voiiiit  iatiiwnoftr*  glorii  dc  perpetim  tblicita- 

tis,  adeoquefymbofumuniusiHhiscorporisj  cu* 

fusipfecaputexiftit,  cuiqtienos,  tanquammem- 

br&.ar&ifntnafideij  fpci3  &caritatisco:nnexione 

adftridlos  efle  voluit  >  nt  idipfum  omnes  dicere- 

mw>  nec  eflent  in  nobis  fchifmata . 

C  A  PUT    -XIL- 

De  excellentU  fanSiffim*  euchariftU  fnptr  re+ 

U%%&  facr&mentA*  E"' 

:  Commune  hoc  quidem  eft  fanftiffimae  eucha- 
tifti»cum  ceteris  iacrameritlV  fymbolumcfierei' 
facrafc^  &  invifibilis  gratiae  formam  vifibilem  $v 
verum  illud  in  ea e*cciJens  &fingulare  reperitur , 
quod  reliq.ua  facramenta  tunc  primum  fandifi- 
M*nb.z€>  candivimhabent,  cumquisilHsutit.ur*:  atiaeii- 
Mwii*    chariftia  ipfe  fanditatis  auSor  mtt  ufum  eft: 
nondum  enim  euchariftiam'demanudomtniapo- 
ftoli  fafceperant ,  cum  vere  tamen  ipfe  affirmaret , 
corpus  fuumeffequod  praebebat*  Et  femper  haec 
fides  in  ecclefia  Dei  fuit ,  ftatim  poft  coa&cratio- 
ContiL  Gernral*  Tom*  XXXIII, 


flemverumdomininoftri  corpus>  veriimque  ejus  Sussxq 
fanguinem^  fubpani$&vinifpecieunacumipfius     'Xftl. 
anima  &  divinkate  exifterej  ftdcorpusquidem  tXt  °s<&r/ 
fubi,pecicpani&l  &  fanguinem  fubvinifp^ciee^      0ib 
vi  verborum :  ipfum  autem  corpas  fub  fpecie  vid, 
&  fanguinem  {ub  fpecie  panis  ;  animamque  fub 
utraque,  vi naturaiis illius connexionis &coneo~ 
xaiUotisB »  qua  ^artes  Chrifti dominj »  qui  $zm  £*  tom**  t 
mortuis  rcfurrcxit ,  aonampliusmoriturus^  intcr 
£e  copulanturt  divinitatem.porro  prdpteradmiT 
rabilem  illamejiis cumcorpore  &  anims hypofta^ 
ticamuaioaem^  Quaprpptervcriffimumeftvta%  *e«i*itftj. 
tumdem  fub  alterutm  fpecie  atque  fnbT  utmque 
fcontiaeri:  totuseatm&rintegef  Chriftns  fub  p^* 
ais;  fpecie  %  &ffub  quavis  ipfiu^  fpecici  p4rj^ 
item  iub  Vini .  fpecie  ^  &  fpb  eju^  partib.us>  exin 
ftit* 

C  A  P.C  T    IV. 

l)e  tritnffubfltntUtfone  * 

Quoniam  autem.  Chriftus  redemptor  nofter  |*^^* 
corpus  fuam  id  quod  fub  fpecie  panifc  ojEFerebat  '*&<&*£ 
vcre  effe  dixit ,  ideo  perfMafyni  feinperin  eccle^ 
fia  Dei  fuit  >  idque  nuoc  deaup ftafta; h^p  fyaq- 
dus  declarat,  per  confecrationem  panis  Srvi^ni  ? 
converfionem  iieri  totius  fubftantige  panis  in.fub- 
ftantiam  corporis  Chrifti  dominl  noftriV &to(- 
tius  fubftaritiae  vini  in  fuhftantiam  fanguinise' 
|us  ;  quae  converfio  convenienter \&  proj>rie  ^f 
fan&a  catholica  ccclefia  traaffubftaatiatio  eft. 
appcllata  * 

caput  y, 

De  tulm  %?*  ^vmeutione  bnic  tfmSiiffhm  jA~ : 
cr<tmentoexhikendii » 

Nullus  itaque dubitandi locus  rdinquitu^  quia 
omnes  Chrifti  fidelesf  pro.  moreincathoiicaec- 
clefia  fempeiv  receptb  latriee  cultum  ,  qul  vcro, 
Deo  debetur,  huic  fanftiffimo  facramentoinyef 
neratione  exhibeant-.  Ne<jue  enitaideo  minus  cft 
adorandum  ,  quod  iuerit  a  Chrifto  domiao  ut 
fumatur  inftitutum:  nam  illum  eumdem  Deum Jfatih  *6, 
praefentem  in  co  adeffc  credimus ,   quem  Pater 
«eternus  introducehs  in  orbem  terrarum »  dicit: 
JE*  adorent  mm  omnes  angeli  Dei  »   qttem   Mt&i  MU§  ^^ 
frociientts  adQrmiwntl  quem  deaique  ia  Gali-  ^tt.  *f* 
lxa  ab  apoftolis  adoratum  fuiffe  fcriptura  te*  Mmh\  ai; 
■ftatur,  m  lm^ 

Decfarat  praterea  fanda  iynodus.,  pie  &  reli^ 
giofe  admodum  in  Dei  ecclefiam  iaduAum  fiiif* 
le  hunc  morem,  ut  fingulisaahispeculiariquo* 
dam  8c  fefto  die  praBcelfum  hoc  &  venerabile 
facramenium  fingiilari  vencratione  acfolennit^ 
te  celebraretur  9-.utque  in,  prMcffionibus  reve* 
renter  &  honorificeilludpor  vias&loca  publica 
circumfcrretur  :  aBqaillimum  eft  enim  *  facros 
^liquos  ftatutos  efle  dies  *  cum  Chriftiani  om- 
aes  fingulari  ac  rara  quadam  fignificatipne  gra^ 
tos  &  memores  teftentar  sinimos  erga  commu^ 
nem  dominum  &  redemptorem  *  pro,  tam  .inef^ 
fabiji  &  plane  divino  beneficio  ^  quo  mortis 
ejus  viQoria  &  triumphus  repmfentatur  ,  ,at«.n  c$r*  t$, 
que  fic  quidem  oportuit  vidncem  vcritatemde >mhr?  ** 
mendacio  &  haerefi  triumphum  agere  >  ut  eju$ 
adverfariiin  confpe<9:u  tanti  fpkndoris  ,  &  ia 
tjanta  univerfae  ecclefist?  \xthh  pofiti>  vel  dehk 
litati^rfrafti  tabefcant>  velpudoreaffefti&ccn* 
fafi  aliquando  refipifcant  * 


»  •$ 


CA* 


8J 


J  w  1 1  y  s 
P.  Ul» 


C    O    N    C    I    t    l    V 


Cakouu 


84 


Sjassts 


CAPOT    VIf 


$att»  15* 


L$ter,ful* 

c.  $6* 
Ancyr* 
Cartfc*  iVi 
Agafcfe» 


J>e  affer^ando  f4tra  wtkartfti*  fwtwtm  t  ttti 

infirmos  deferendo  * 

Confuetudoafferyan4iin  facrario  fan&am  eu- 
chariftiam  adeo  antiquaeft»pt  cam  fa?c«Iumetiatn 
Hieaeni^conciJiiagnoverit*  Porro4elem  ipfarn 
facram  euchariftiam  &d  iafirmos  ?  &  in  hunc  afum 
«Uligenter  in  ecckfus  confervarf  9  praetftripmm 
<juod  cum  fumms  aequhate  $r  tatione  conjun- 
gumefty  tum  mukis  in  conaUispraeceptumkve- 
nittzr,  &  vetuftilEmo  catholica?  eccle&smoreeft 
obfervatam »  Quare  fan&a  ha?c  fynodus  retineiK 
dum  omnino  falutarem  hunc  &  ncceffarium  mpr 
rem  ft&tuit* 

CAPUT    VII* 

&e  grgparathne  %u£  (tdhihendd  eft  ,  ut  dlgne  quls 
fatram  mchariftwrn  fmtyi4t* 

$t  non  4ecet  &&  facras  «Ilas  ftm&iones  ^uem* 
pkmaccedere,  nifi  fande^  certe  quo  magi$  faft* 
ftkas  &  divinitas  cceleftis  hujus  facrament*  v|~ 
ro  Chriftiano  compcrta  eft  >  eo  diJigentius  cavere 
il!c  debet  *ne abfoue  magna  reverentia  $  &  fan&i* 
tate  ad  id  percipiendum  accedat ;  pr^lertimcum 
ilU  plena  fbrmidinis  verba  sptfdapoftof uml^ga* 

jr#  m*  II.  must  Qui  mandncat  %? \kibit  f&digne  9  judkiuw  fibi 
mandacat  &  blbit  *  mn  dijudie&ns  corfus  domi~ 

**&*-  **•  nu  Quare  comnauqicare  vplenti  revpcandum  eft 
fn  mempriam  ejas  prxceptum  ;  Trafat  foipfum 
bemo*  Ecclefiaftica  autem  confuetuda  declarat^ 
leam  probattonem  neccffariam  effe  ,  ut  fiullus 
fibi  confcius  mortalis  pece^ti,  quantumyis  |*bi 
cor|tr|tp$  videatur  ,  abfcjue  prasmiffa  facramen- 
tali  confeffione  ad  facram  euchariftiam  accede- 
re  debeat  ;  qaod  a  Chriftisnis  omnibus  ?  etiam 
&h  ii$  facerdotibus ,  qpibqs  e$  olficio  incubuedt 
celebrate  ».h*(?  fan5&  fynodps  pcrpetuo  fervan^ 

VUe'tn^a   dum  effe  decrevit »  modo  non  defitiJIjs  copia  $on- 

tymnmut  feiforis :  quodfineceilttateurgcnte  facerdos  abf- 
qm  praevia  confeffione  celebravcrit  9  «juampri- 
mum  confiteatur» 

C  A  P  U  T    YIIL 


P$  **/#  tdmirtibUis  hujw  fmrtfmnti  * 


$4«^  f  V 


^M^t  aJt* 


Quoad  ufum  aut^m,  reQ;e  ^  fapienter  patrcs 
noftri  tr^s  rationes  hoc  Fanftum  facramentum  ac- 
cipiendi  diftinxenttrt:  quofdam  enim  docuerpnt 
facrameutalitsr  dumtaxatidfumere,  utpeccato* 
re^;  alios  tantom  fpiritualuer,  iilos  nimirum  , 
qm  voto  propofitum  illum  ccseieftem  panem  eden- 
t^s,  fide  viv^  3  <jua&  p^r  dile^tionem  operatur , 
fraftumcjus  &  utilitatemfentiunt;  tertiosporro 
facramentaliter  fimu!  &  fpiritualiter  ;  ii  autem 
fant4  quiitafc{>riu$probant&inftruunt,  utve- 
ftem  nuptiafem  induti  ^d  divinam  hanctnenfam 
$ctfdant*  In  faeramenuli  autemfumptionefem- 
w*r*  $«  &  perin  ecclcfi^  Oci  mosfit.it»  utlaictafacerdoti* 
^*  bus  communionem  acciperent,  facerdotcs  autcm 

celebraritesfeipfoscqmmunicatent;  qni  mo^tan^ 
quame^traditioae  apoftofica  defcendens  jnm  ac 
merito  retineri  debet « 

Dcmiim  autem  paterno  affe&u  ^dmonet  fan^a 
fynodus»  hortatur,  rogatSrobfecrat  per  vifcer^ 
inifericotdiss  0ei  noftri,  ut  omnes  &  finguli  >  <$ui 
Chriftiano  nomine  cenf«ntsir  ,  ia  hoc  nnitatk 
figiio?  in  hoc  vinatla  emuxH  ^  in  hoc  coneoiv 


A  M&  fymhplo jam  tapdem  aliquando  conveniant  &  A  H  N  0 
^concordent :  memorefque  tmm  majeftatis  ,  ik  qBRis*n 
tam  eximii  amorisjefu  Chrifti  domini  noftri ,  ^oi     1551* 
dilcdam  animamfuam  in  noftraBfalptispr^trum,  7****  &* 
^  carnem  fuam  nobis  dedit  ad  manducandum» 
ha??  facra  myfteria  corporis  &  fanguinis  ejus  ea 
fidei  conftantia  &  firmitate,  ea  animi  devotione  $ 
t&  pietate  &  cultu  crcdant  &venerentur,  utpa- 
nem  iilum  fuper/ubftantiaiem  frecjpenter  fufci- 
pere  poffint  ,  &  is  vere  cis  &t  anims?  vita  ,  & 
perpetua  fanitas  mentjs:  £ujti$  vigoreconfortati 
ex  hujus  miferae  peregrinationis  itinere  ad  c<oe* 
Icftem  patriam  p^rvenire  valeant  ,  eumdem  pa-  **&fah  ??• 
nem  angelomm  »   quem  modo  fub  facris  vela- 
minib^s  edunt,  abfque  ullo  veUmine  mandac^- 

B  turi  f  . 

Quoniam  autem  npn  eftfatisv^ritat^mdicere, 
nifi  ^detegantur  &  refeJIantur  ^rrores,  pjacuk 
fanSgefynodohoscanon^s  fubjungere,  ut  pmnec 
jam  agnica  do&rina  catholica  intelligant  quo* 
<que,  qu?e  ab  iliis  hserefes  caveri  vitarique  de* 
beant , 

DE    SACROSANCTO 
EUCHARISTI^B  SACRAMENTO, 

C  A  N  p  N     I, 

c      Si  quis  negavcritj  jiiftti^iffimoeucha^  Con«.  ia- 
Mm  facrameoto  contineri  vere  ,  realiter  utzJFm. 
&  fubftantialiter  corpus  &  fanguinem  una  S^^f*' 
cum  anitna  &  divinicate  domini  noftri  jfe*  o««,  b«* 
fu  ChriHi ,  ac  proinde  totum  Chriftum  » 
fed  dixeric  rantummodo  effe  in  eo  ,  ut  ia 
ligno  ,  vei  Hgura  ,  aut  virtute  ?  anathe- 
tna  fit. 

II. 
St  quis  dixerit  in  facrofao^to  euchari-  f^fi  »'w 
it??e  lacratiicnto  remanerc  iubftmtwm  pams  caP,  t*  d? 
&  vini -una  "curo  corpore  &  fanguine  do-^m* 
mini  noftri  JcfuChrifti^  negavcritquemi* 

D  rabUem  illam  6f  fingularem  convcrfioncm 
totius  fubftanti*  vini  in  (anguinem ,  manen* 
tibus  dumraxat  fpeciebus  panis  &  vini  P 
quam  quidem  converfioncm  cathoilca  ec* 
fia  aptifllme  tranffubftantiationem  appeilar » 
anathema  fit¥ 

III, 
Si  quis  negaverrt  *  in  venerabili  facra* 
mento  euchariftigg  fub  unaquaque  fpecic  , 
&  fub  fingulis  cujufque  fpecici  partibus  9 
feparatione  fafta  5  totum  Chriftum  comi* 
neri>  anathema  fit* 

Si  quis  dixerit,  pera$a  confecratione, 
in  adroirabili  euchariftiae  facramenco  non 
eife  corpus  &  fanguinem  domini  noftri  Je^ 
fu  Chrifti ,  fed  tantum  in  ufu  dum  fumi- 
tur?  non  autem  ante*  vel  poft^  $c  in  ho- 
ftiis  feu  particulis  confecratis  5  quae  poft $M?* c* fm 
communionem  refervantur  vel  fuperfunt  5 
non  remanere  verum  corpus  domini?  ana- 
thema  fitf 


V.  Si 


8j 


J  U  t  I  u  s 

P.  iii. 


T  a  i 


0    E 


Anho 

CHrjsti 
Sup, »-.  t. 


V, 


N    * 

A 


I    N    U    M< 


C  *  k  o  m_j 

I  K  i  »* 


V, 


85 


5»p»  *  * 


Si  quis  dixcrit  ,  ve!  praecipuum  fru* 
&um  fan£i0imae  euchariftia  efle  remiflio- 
mm  peccatotum  >  vel  ex  ea  non  alios  ef- 
fe&us  prqvcnire*  anathema  fit» 

VI, 

Si  quis  dixerit  >  in  fanfto  euchariftiae 
facramento  Chriftum  unigenitum  Dei  Fi* 
jium  non  eife  cultu  Iatriae  etiam  externo 
adorandum  >  atque  ideo  nec  feftiva  pecu- 
liari  celebrirare  vcnerandum  >  neque   in 


&EC ^ETUM  J>E  HEFO%M4Tt0*{E. 
C  A  P  U  T    I. 

Efifcopi  prudentsr  mtiribm  caflt  informmJis 

inntfyihnn  abcorurn  turr&itme 

mn  appeihtur . 

Eadem  fan&a,  Tridentina  fynodus,  praefiden- 
tibus  ia  ea  cifdem  fan£be  fedis  apoftolicae  lega- 
to  &nunciis,  intendens  nonnuilaftatuere,  quae 
ad  jurifdiftionem  pertioent  epifcoporum  *  ut  » 
juxta  proximse  feiuonis  decretnm  »  illi  in  com- 
miffts  fibi  ecdefiis  eo  libentius  refideant ,  quo 


$  £  S  s  t  0 

MIV 
if-yf.' 


proceflionibus    fecundum   laudabilem    &  B  fdcilius  &  commoaius  fibi  ^bjeftos  rcgere  y  & 
univerfalem  eccle&e  ritum  »  &  confuetu-      :    --■-  --.-■■ 


Siip;  t,  €p 


Sfupt  c«  8* 


Infr»  ftff, 
4.  c.  |*  <te 

Coc  I^tcr, 
iv<  fuh  *n« 

noc.  nr,  e, 

omnts   2  t„ 
de  po:nit.  & 
rnmiiX, 


%P»#.  tf 


"$Up.c«> 


dinem  folemniter  circumgeftandum  >  vel 
nonpubiice  >  uc  adoretur,  populo  propo- 
nendum,  &  ejus  adoratorcs  e#e  idolola- 
tras*  anathema  fit* 

VII. 

Si  quis  dixerit  *  non  licerc  facram  eu* 
chariftiam  in  facrario  refervari ,  fed  fta- 
tim  poft  confecrationem  aftantibns  necef- 
fario  diftribuendara,  aut  non  iicere,  ut  il~ 
la  ad  infirmos  honorifice  deferatur  >  ana- 
thema  fit  f 

VIII, 

Si  quis  dixerit ,  Chriftum  in  euchari» 
ftia  exhtbirum  fpirituaiiter  tantum  man- 
ducari  ,  &  non  etiam  facramentaliter  ac 
realiter>  anathemafit* 

IX, 

Si  quis  negaverit ,  omnes  &  finguios 
Chrifti  fideies  utriufque  fexus  ,  cuorad 
annos  difcretionis  pervenerint>  teneri  fin- 
gulis  annis,  ialtem  in  pafchate  >  ad  com- 
municandum,  juxta  pr^ceptum  fan£t«  ec- 
ciefi^,  anathema  fit. 

X. 

Si  quis  dixertt  »  non  iicere  facerdoti 
celebranti  feipCum  communicare  ,  anathe- 
tna  fit> 

XI. 
Si  quis  dixerit>  folam  ^fidem  efle  fuffi* 
ciencem  prseparationem  ad  fumendum 
fandiiflimum  euchariftise  facramentum  , 
anathema  fit  *  Et  ne  tantum  facramen- 
tum  indigne  ,  atque  ideo  in  mortem  & 
condemnationem  fumatur  >  ftatuit  atque 


in  vitib  ac  morum  honeftatc  continerepotucrmt } 
ijiud  primum  cos  admonendos  cenfet,  utfepa- 
ttores,  non  percutfores»  effe meminerint ;  atque  ^Ttmt%i 
ita  prxeffe  fibi  fubditis  oportere»  ut  noa  ineis  lpy//r,J# 
dominentur  ,  fed  iiias  tanquam  filios  &  fratres 
diiigant:  elaborcntque,  uthortando  &monen- 
do  ab  iliicitis  deterreant  »   he  ubi  deliquerint, 
debitis  eos  pcenis  coercere  cogantur  •  Quos  ta- 
men  (1  quid  per  humanam  frigilitatem  peccate 
contigerit*  ilia  apoftoli  eft  ab  eis  fervanda  prae- 
ceptio»  utidosarguant,  obfecrent,  increpentin 
omni  bonitate  &  patientia;  cum  faepe  pluserga 
corrigendos  agat  benevoientia  cjuarn  aulieritas ,  ,#    ^ 
plus  exhortatio  quam  comminatio»  plus  caritas 
C  cjuarn  poteftas.  Sin  autem  ob  delifti  gravitatem 
virga  opus  fuerit  %  tunc  cum  manfuctudinc  ri- 
gor^  cMm  mifericordia  judicium  ,  cum  lenitate 
Feveritas  adhibenda  eft}  ut.fine  afperitate difci- 
plina  populis  falutaris  acnecelTariaconfervetur, 
8c  qui  corre<3;i  fuerint  emendentur:  aut  »  fi  re* 
iipifcere  noluerint  »  ceteri  fajubri   in  eos  &ni~ 
madverfionisexempio  avniis  deterreantur  :  cum 
fit  diligentis  &  pii  fimuf  paiiorisofficium,  mor* 
bis  ovium   lenta   prirnum  adhibere    fomenta  : 
poft  *   ubi  morbi  gravitas  ita  poftukt  ,  ad  '#• 
criora  &  graviora  remedia  defcendexe:  iin  au- 
tem  ne  ca  quidem  proficiant »  illis  fubmovun- 
dis  ,  ceteras  faltem  oves  a  contagtonis  pericu- 
io  Itberare. 

Cum  igitur  rei  erimiaum  plcrumque  »  ad  e- 
vitandas  poenas  dc  epifcoporum  fubterfugien^ 
da  judicia ,  querelas  &  gravamina  fimulent ,  8c 
appellationis  diffugio  judicis  proceflum  impe* 
diant  ,  ne  remadio  ad  innocentise  prapfidium 
inftituto  ad  iniquitatis  defenfionem  abutantur  $ 
atquc  ut  hujufmodi  eorum  calliditati  &  ter- 
giverfationi  occurratur  ,  ita  ftatuit  &  decre- 
vit . 

In  caufis  vifitationis  &  correSionis,  fivc  ha»  Se{(:iz 
bilitatis  &  inhabilitatis,  ntc  non  criminalibus,  dltri^fc 
ab  epifcopo  ,  feu  illius  in  fpiritualibus  vicario  ^cio^ac 
generali,  ante  definitivam  ieotentiam  abintcr-re# 
Iocutoria,  vel  alioquocumque  gravamine,  non 
appeiletur  :    nec  epifcopus    feu 


D 


decUraripfa  fan«a  fynodus,  illis  ,  q„os  E  ISS^J^^jr^  d3P* 


peccati     mortalis 


gravat 


*iMm* 


comcientia  i^w^v»^»  imw*vhau  ^ia * <**.  > 
"  quantumcumque  etiam  fc  contritos  exi- 
ftiment,  habita  copia  confefforis  >  necef- 
fario  premittendam  effe  confeflxonem  fa- 
cramentalem  *  Si  quis  autem  contrartum 
docere>  praedicare  3  vel  pertinacira\afTe~ 
rere»  feu  etiam  pubiice  difputandodefen- 
dere  prcfumpferit  5  eo  ipfo  excommunica* 
tus  extftat» 


>  tanquam  rnvoiae  »  aererrc. 
teneatur;  fcd  ea,  ac  quacumque  inhibitioneab 
appeliacionis  judice  emanata  ,  nec  non  omni 
ftylo  &  confuetudine  etiam  immemorabili  con* 
traria  non  obftante  ,  ad  ukeriora  valeat  pro* 
cederc  ,  nifi  gravamen  hujufmodi  per  definiti- 
vam  fententiam  reparari  ,  vel  ab  ipfa  definiti- 
ya  appellari  non  poflit  :  quibus  cafibus  facro- 
rum  &  antiquorum  carionum  ftatuta  iilibata 
pcrfiftant  * 


CAPUT, 


87 


l  U  l  I  u  * 


c 

CAPUT    IL 


N 


8$ 


B 


n»b^ot,  /#  ctlmlndihm  dfpelidtio ak  efifcofo  ^nando  metropq* 
*****  litixno  aut  %ni  ex  wmmoribm  c$mmittini&  ♦ 

A  fententia  epifeopt ,  vcl  ipfinsin  fpiritualibus 
vicarii  gerieralis,  iri  criminallbu$  appellatioais 
caufa(  ubi  appellatipni  locusfucrit)  fiapoftolica 
an£koritateinparttbu$  eam  committi  cPntigerit , 
metropoiitaao»  feu  ilJius  etiam  in  fpiritualibus 
vicario  gtneraii;  aut.fi  ille  aliqua  de  caufa  fu- 
fpcdus  roret  ,  vel  ufttaduas  Icgales  diaetas  diftet  , 
feu  ab  tpfo  appellatum  fucrit ,  >wt-i  ex  vicinioribus 
cpifcopis,  ^ui{ioruinytcari.is,,  noa  auietri  infe- 
rioribus  judicibus  committatur  * 

CAPUT    Ili» 

tA$4  frimx  infiantU  intra  friginta  dks  detitHr 
gratfr  rco  apfeUamU. 

Reus  abepifcoj>o,  autejusvtcarioihfpiritujii- 
btis  generali ,  Ia  criaiiftali  caufa  appellans  ,  cor&ni 
Jitdice,  ad  quein  appellavit ,  a&a  primae  inftantiae: 
omniao producat ,  &judex?  nifiillisvift$vade;us 
abfalutionem  miaimc  procedat :  i$  autem ,  a  quo 
appellaium  fuerit » intra  triginta  dies  a&a  ipfa  po~ 
ftulantigratisexhibeafc,  alioqui  abfque  tliiscau~ 
faappellaiionishujufmodi  prout  jufttti^  fuaferit 
isrminetur . 

CAPUT  IV, 

QM&tdtfom  ckrici   oh gravia  deliSia  facris 
exa%tlorandi  * 


Cttatverotamgravia  nonnunquam  fint  deli$a 

ab  ecclcftafticis  coauaiflkperfonls^  ut  cb  eoruai 

atrocitatcm  e  faeris  ordinibus  deponehda^  &  curiae 

fint  tradcnd&faecuiari,inquo  fecundumfacrosca* 

nones  ccrtus  epifeoporum  mtmcjrus  requiritunquos 

fidnincsadhiberedifficilc  eff^t,  dcbita  juris  exe* 

Cacc,  c$r-  cttt*°  d^rre^ar » ^  quando  autem  intervemre  po£* 

ihzgLczf,  fent ,  eorum  refidentia  intermitteretur :  propterea 

nMf.c^n,  ftntuit&dccrevitr,  epifcopo,  perfe^  fe  illius  vi* 

RttpiU  il  catium  m  ipmtuaHpus  generalem»  contraciert- 

*f*  cum  5  in  facriseitiam  pre$byteratu$  ordiqibus  con-  I> 

ftituttim»  etiam  ad  iliiuscondemnationem»  nee 

non  verbalcm  depofitionem »  &  perXeipfumctiam 

ad  aCtualcm  atque  foJemnem  degradationem  ab 

ipfispxdiaibus  &gradibus  ecclefiallicis  in  cafibus» 

|n  quibus  aliorum  ej>ifcoporum  praefehtia  innu- 

mero  a  caaonibus  defiuito  requiritttr  >  ctiam  abt 

queiUis  prqcedere  Jiceat;  auhibitis  tamen  &  in 

hoc  ftbi  alTtftentibus  totidem  abbatibus » ufum  mL 

trae&baculi  exprivilegipajpoftolico  habentibns, 

fiincivitate  aui  dioecefi  reperirt  &commddein- 

tereffe|K>ftiht:  alioquin  aliis  perfonis  inecclefia- 

ftica  dignitate  tonftitiitis  v  qu«0etate  graves  ac 

)uri$fcientia  commendabiles  exiftant  * 

CAPUT '  V.  E 

Summarie  co^nofcat  efifcopm  de  $utii&  qitilws 
pccdtum  rcmittitnr  mt  foena « 

Et  Quoniamperjfiftascaufas  y  qu^  tamen  fa tis 
prpbabiles  yideaturj  iaterdum  acctdit,  ut  noanulli 
ejufmodigratiasextorqueant»  per  quaf  pcenae  ilji$ 
epifcoporui^i  jufta  feveritateinfliftae,  aut  remit- 
tunturomnino,  autminuunuu^  cum  nonferen- 
dum-fit  9  ut  mendaoium  >  quod  tantopere  Deo  d|* 
,  fplicet>  non  modoipfumimpunnum  fit5  verum 
jtiv&*x9.--  etiam  alterius  delitU  veniamimpetr<rt  mentientii 


I     L     I      U     U 

A  idcirco,  utfequuur,  ftatuit  &  decrevit  %  Epifco*  'A^  N  0 
pusapudeccleiiamfaamrefidcns,  dc  fubreptione  Chhmtx 
&obreptionegn|,tia;,  quse  fuper  ablolutione  ^li-      *$$u 
cuju«  publici  crlminis  vel  deli£ti ,  de  quo  ipfe  in^  Tr^  A  *Ct 
quirere  coepcrat  >  aut  remiflione  poenx ,  ad  quam 
criminofus  pereum  condemnatns  fuerit  3  falfis  jpjre- 
cibus  impetratur  »  per  fetpfum  >  tanquam  fcdis 
appftoiica^  delegatus  3   ^tiam  fummarie  cogno- 
fcat*  ipfamquegratfami  poftquam  pcrfalfinar^ 
rationtm!  aut  veriiaciturnitatem  obtentam  tSk 
Icgitimeconftiterit,  nonadaiitrat  ♦ 

CAPUT    VI, 

Ttyn  cimnrperfondlitcrepifcQpHs^  nifi  defofitknh 
4U,t  frhattQnk  taufa* 

Quoaiam  vero-fubditi  epifcopa^tamt^fi  jure^ 
correpti  fucrint .,  tnagnoper^  tamen  eumpdifte ,  & 
tanquam.  iajuria  afefti  fmt  falfa  iljicrimiuapb-r 
|icerefdleat5  ht»  quoquo  pafto  poflint>  ei  m#- 
leftiam  enbibeaat  ,   cujus  vexationis   tirnor.plc* 
rumqueillum  ad  inquirenda  &  punicnda  eorum 
deliSafegnipremrcddit;  idcirco  neis  magno  fuo 
&  ecclefia?  iocommodo  ,    gregem  fibi  creditum 
relinquere^  acnoniine  epifcopalis  dignit^tis  &w 
minutione  vagari  cogatur,  ita  ftatuit  &  decrevit r 
Bpifcopus  nifi  ob  caufam  >  ck  qua  deponendus  fi.i  ^|4*M* 
veprivahdu$  veniret,  etiamfi  e%  oflScio,  aut  per  dci:C' 
ia^uifitionem,  feu  dsnuneiitioaem,  vel  acciifa- 
ttonem*  five  alio  quovis  modo  procedatuir  y  itt 
perfonaliter  compareat,  nequaquam  citctur,  vel 
moneatur* 

CAPUT    VII. 

Qitaiitates  teftium  contra  epifcojwm  deftrihantur  • 

Tcftes  in  caufa criminali  ad informattonem  vcl  <r^rth. n*« 
ihdiciafettaliasincaufaprincipali  contra  epifco-  ^I^»**^» 
pum  ,  riifi  conteftes ,  &  bonas  converfationts ,  exi- 
ftimationis  &famac  fuerint^  nonrecipiantur:  & 
fiodio,  temerit^te^  ^utcupiditafcealiquid  depo- 
fuerint^  gravibuspcenis  muldentur. 

CAPUT  VII L 

Guves  [epifeopomtn  canfe  4  fontifice  maximo 
cognofcantur  * 

Caufas  epifcoporum,  cumprocriminis  bbjeftt  Sftrd.c^. 

qualitate  comparere  debeant  ,   cpram   pontifice  |«^2i*«*l* 
maximoreferantur,  acperipfumterminentur  * 

DBCAETUM  "T-^  0  ^  0  GjT  10  %1$ 

definithnis  qUatuor  artieuforum  de  Jkcramento  e%* 
tharifti& ,  O*  fafakondu^s  froteftantibtis  dandi ', 

Badem  fan$&  fynodns  errores  omue^^.qui. 
fuper  hoc  fanftiffimo  facramento  repulfularunt3 
tanquam  vepres  cx  agro  domtnico  evellere  i 
ac  omnium  fidclium  'ial.uti  profpicerc  cupiens, 
quotidianis  precibns  Deo  omnipotenti  pieobla- 
ti$,  intcr  alio^  ad  hoc  facramcntum  pertlnentes 
articulos  dillgentiffima  veritatiscatholicasiaqut- 
fitione  tradatos,  plurimis  accuratiflimifque  pro 
rerum  gravitate  difputationibus  habitts/cogoi-. 
tis  quoque  prseftantiffimorum  theologorum  &n~> 
tentiis  hoc  etiam  traftabat :  An  neceflarium  fit  ad' 
jfalutem  »  &  divino  jurc  praccptnm ,  ut  finguli. 
Chrifti  ftdeles  fub  utrague  fpccie  ipfumrenera- 
bile  facramemnm  accipiant  :  &  num  mirius  fu« 
mat  qttt  fub  altera  quam  qui  fub  utraquc  com* 

municat; 


8j> 


J  U  L  I  U  5 


T   R    I    D 


E    H    T    I    N    U    Ui 


CAAOttll    V. 
I  «  *• 


90 


A   N  N  O 

Christi 


municat:  &anerraverkfan&amaterccclcfia  Iai~  A 
cos,  &ttonccIebrantesfacerdotcs,  fub  panisfpc- 
cie  dnmtaxat  communicando :  &  an  parvuli  ctiam 
communicandifint,  Scd  quoniam  cx  nobiiiffima 
Germanise  provincia  ii  »  qni  fe  proteftantes  nomi* 
nant »  fuper  bis  ipfis  articulis,  aatcquam  dcfiniaii- 
tur,  audiri  a  fan&a  fyuodo  cupiunt»  &  camob 
caufam  fidem  publicara  ab  iila  poftularunt,  nt  ipfis 
tnto  huc  vcnirc  &  in  hac  urbe commorari »  ac  1  jjbc* 
rc  coram  fynodo  diccre  atquc  proponcre  <qu«:  fenfe- 
rint ,  &  poftea  ,cum  libucm » rccederc liccat :  fan- 
fta  ipfa  fynodus  »  Iicctmagnodclidcriocorumad* 
ventum  multos  antea  mcnfes cxpc&arit »  tamen  ut 
pia  matcr  »  qnae  ingemifcit &  parturit ,  fummope*- 
re  id  defiderans  ac  laborans » ut  int  iis,  quiChriftia~ 
no  nominc  cenfentur,  auilafint  fchifmata:  fed  B 
quemadmodum»  cumdemomncsDeum  &&dem- 
ptorcm  agnofcunt  ,  ita  i4em  dicant ,  idcm  crcdant, 
idemfapiant:  confidens  in  Dci  mifericordia»  & 
fperans  forc  ut  iili  in  fao#iflimam  Sc  falutarem 
unius  fidci »  fpei  caritati&jue  concordiam  rcdigan- 
tur*  &  libenter  cis  in  hac rc  morcm  gferens  $  iecu- 
ritatem&fidem»  utpetierunt»  pubricam»  qaam 
falvumcondufitum  voeant»quoad  fe  pertioet » cjus, 
qui  infra  feriptuscrit ,  tcnoris  dedit  atque  concef- 
fit;  &eorumcaufadefinitioneminorumarticulo- 
rumadfecundamfeflionemdiftulit:  quam»  util? 
ii  eommode  intcreife  poflent ,  in  diem  feftum  eon~ 
verfiotiis  divi  Pauli,qu«eritvigcfiLmaquinta  die 
meniisjanuarii  ^nni fequentis » indisit :  iiludquc 
praetereaftatuit»  ut  in  cfcdcmfcflionedcfacrificioC 
miffae  agatur ,  propter  magnam utriufque  rci  con~ 
ncxionem .  Interca  feffionc  proxima  de  poenttcnti^ 
&extrem$un&ionisfacramcntistra&andam  ,  II- 
Iam  autem  dic  fefto  divae  Catharinpe  virginis  & 
martyris  (  qui  crit  vigefimaquinta  Novembris) 
habendamefledecrevit:  fimuiqueinutraquc  nu» 
teriam  reformationis  profcquatur  ♦ 

5AI.VUS    CONDUCTUS  DATUS 

rROTESTAHTl3ttS> 

Sdtrofdntt*  ztnerdlls  Tridtntlna  fynodus  ,   in  SfU 
ritu  ftntto   le%itimt  cpngrcgttd    ,   frtfi&tntibm 
m  t*  eificm  fantt*  fcdfr  *f$Qlk4  U$*ti$  ©r  D 
nnntiis.  '      -    : 

Omnibusfc  fingulis,  fivcccclcfiafticzs  fivc  fe- 
cularibus  pcrfonis  univcrfae  Gcrmanix  ,  cujuf- 
cumqucgradus,  ftatus,  conditionis,  &qualita- 
tis  fint ,  quae  ad  acumenicum  hoc  &  gencralc  con- 
ciliumaccederc  voluerint,  ut  dc  iis  rcbus,  qujc 
in  ipfa  fynodo  tradari  debent  ,  omni  Iibertatc 
eonferrc»  proponcre  &  tradarc,  ac  adipfumce* 
cumcnicum  concilium   iibcrc  &  tuto  vcnirc,  Sc 
incomanerci  &  commorari,  ac  articuios,  quot 
illis  videbitur,  tam  fcripto  quam  verbdoffcrrc, 
proponcrc  »  Sc  cum  patribus  ,  fivc  iis  qui  ab 
ipfa  fanfta  fynodo  deledi   fucrint  ,  conterrc  , 
&  abfque  ullis  conviciis  &  contumeliis  difpu-  £ 
tarc  »  nec  non  quando  illis  placucrit  9  reCedc* 
re  poiHnt  &  valeant »  publicam  fidcm  &  plenam 
fccaritatcm  ,    quam   falvuSicondu^um   appcl- 
lant ,  cum  omnibus  &  fingulis  claufulis  ,   & 
decretis  neceflariis,  &opportunis ,  ctiamfifpc- 
cialiter,  &  non  per  verbageneraliaexprimide- 
berent»  quse  pro  expreflis  haberi  voiuit»  quan- 
tumad  ipfam  fandam  fynodum  fpedat,  concc-* 
dit»  Piacuit  prastereafanftxfynodo»  utproma- 
jori  libcrtatc  ac  fecuritate  eorum  »   certos  tani 
pro   commiflis  »  quam   pro  committcndis  per 
ms  dcliiais  judices  dcputari  cupiant  3  illos  fib/ 


bencvolos  nomincnt,  ctiamfi  deli^a  ipfaquan-  sTsTTo 
tumcumquc  cnormia  ac  hactcfin  fapientia  fue-     XIIL 


^Sjr* 


Jtngelus  Mdjfaretlus  feMeUritts* 

J^everendi  fatres  O*  wdt?res   qut  adfaerHpt  fa 

feffione  »  $u*   habita,  fmt    undtci- 

ma  Q$Qbri$* 

Rcverendiflimus  dominus  Marccflu*  ,  tituli 
fanfti  Marcelli  cardinalis  Crefccntius  »  icgatus 
conciliialatcrc»  patria  Romanus , 

TnefiJentes  concilii. 

Scbaftianus  Pighinus,  archiepifcopus  Slponti- 
nus,  Refanus  • 

Aloyfius  Lipomanus  ,  epifcopus  Vcronenfis, 
Venctus, 

ChriftophdrusMadrucius,  titali  fandi  Gafa» 
rii  in  Paiatio  fan&ae  Romanae  ecclefias  cardinalis , 
&princepsTrid^ntinus,  dcMadrncio . 

EieSiwes  ff  frinsifes  facri  S^mmi  imferii  ♦       ,       '       . 

Scbaftianus  ab  Haufenftain  ,  archicpifcopu* 
Moguntinenfis ,  Germanus  % 

Joannes  comes  ab  Eyfemburg,  archiepifcopus 
Treverenfis,  Germanus. 

Adolphos  a  Schawcmburg ,  archiepifcopus  Co* 
lonicnfis»  Germanus. 

Qrttoret  imperdttris; 

Hugo  Comcs  a  Monfort  &RotenfeIs,  orator 
impcni ,  Germanus , 

Francifcus  a  Tolcto ,  priorReconvaHcnfis ,  ora 
torCacfaris,  Hifpanus. 

Guiliclmusa  Pifitavia,  archidiaconusCampa- 
nise»  oratorFIandrias»  Flandrus* 

Qmtwfs  regis  Rtmdnorum. 

Paulus  de  Grcgorianis»  cpifcopus  Zagabrien- 
fis,  Hun^arus- 

JFridencus  Naufca »  cpifcopus  Vicnncnfis » Gcr- 
manus* 

%ArchiefiftQf>it 

Archiepikopus  Turritanus  i  Antibarenfis  ^ 
Upfalcnfis»  Pahormitanus ,  Granatcnfis  <,  Cala** 
ritanus. 

Efifufi. 

Epifcopus  Fcltrenfis  #  Senobriccnfis  »  fanfit 
Marci  ,  Majoriccnfis  ,  Camcrinenfis  ,  Caftelli 
maris  ,  Lahcianenfis  ,  Alguerenfis  ,   Miticnfis, 
Syracufanus,  Wigornienfis,  Bellicaftrenfis,  Bi- 
tontini?s%  Aurienfis  ,  Pacenfis  ,  Argentinenfis» 
Conftantienfis,  Ofcchfis,  Clodienfis,SaIonncn- 
fis,  Calaguritanus,  Eivcnfis,  EcnedenfiSj-Mo-  "*ivi*lm 
nopothanus,  Legionenfis,  Ovetcnfis,  Tridcnti-  «««««mxh* 
nus »  Jacorenfis ,  Gnichxerfis ,  Aftoricenfis ,  Vir-  fIuiQa*emm 
dunenfis»  Salamincnfis»  Bofcnfis » Mutinenfis .     Kom*na» 

JLbhates  &  generales  * 

Gerardus  Hamericurth ,  abbas  Bortini ,  ordinis 
jCarrncIitarum »  Germanus» 

Mar- 


91 


J  U  1*  *  «5 


N 


U       M 


.9* 


€"■'■-  MarcusdeBnxida,  abbasfan&i  VnaludeRa- 

XIV.      Venna ,  ordinis  fan&i  Benedifti ,  Jtalus  * 
as*i*foV«       Eufcbius  de  Parma,  abbas  fanftae  Mari&  Gca- 
*****•■    tiarum,  dicecefis  Phcenuna?  ,  ejufdem  ordiniSj 
Italus , 

ChriftophorusPatavinus,gcneralis  prdinis  fah- 
$i Auguftini,  Italus, 

Qratorts  nurchionis  Brandtburgenfis , 

Chriftophorus  de  Straflen. 
Joannes  Hofmaunus ♦ 

»4n$elu$    $[40krellus  ,  /irrf  conctiu 
fecreurius  • 

Joannes  Baptifta  Caftellus »  promotor  eaneilH, 
Italus,  Bononieufis. 

Ludov&usFirmatiuSj  magifterceremoniarum, 
Italus» 

SESSIO    QUARTADECIMA, 

Qu<e  eft  qutrte  fub  Julio  tertio  fontifice  maximo} 

tehbrttti   die   *vigefiiM4qumt#,    I^o* 

mmbris  M&LU 

Daftrina  4e  fan&iffimis  pqemitentiae  S?  extre^ 
jmae  vtnftioius  fttcraiuentis  * 


A  fityHiterfmbith*  Et prlnceps?  apoftolorum  Petru$^ 
peccatoribus  baptjfmo  inuiandis  pcenitentiatn 
commendans,  dieebat:  Tcenitentum  agite^  €Srb&~ 
ptizptur  unufqttiffue  wefirum*  Porro  nec  ante  adven- 
tum  Chrifti  poenitentia  erat  facramentum ,  neeeft 
poft  adventum  illiu$  eulquam  ahte  baptifmum» 
Dominus  autem  facramentum  pcenitentise  tunc 
pnecipueinftituit  B  eum  amortuisexmatusinfuf- 
fkvit  in  difcipulos  fuos ,  dicens :  Mcifite Sfiritum 
fknHum :  quorurn  remiferithfecuu ,  remittmtur  eis% 
tF  ijtiQtum  retinmrith  ,  retenUfunt*  Quo  taminfi- 
gni  fa&o ,  Sc  vcrbis  tam  perfpicuis »  poteftatem  re~ 
mittendi  &  retineodi  peceata  ,  ad  reconciliandos 
fidelejspoftbaptifmumlapfos,  apoftofis  ,  &  eo* 
rum  legitimis  lucccfloribus ,  fuiflfe  communicatam, 

B  nniverforumpatrumconfcrifus  femper  intellexit. 
Et"NoVatianosreiiuttendi  poteftatem  olioi  per*- 
tmacf  tei?  o£g4nte£  magna  ratione  ecdeffa  catholi^ 
catamquamhaeretifos  esplofit  atque  condemna* 
vit ,  Quare  verilfimum  hun^illorumverbDrum  dow 
minifenfumfanda  haec  fynodus  probans  &  reci* 
piens ,  damnafc  eorum  commentitias  interpretatio- 
ms ,  quiverba  illa  ad  poteftatem  praedicandi  ver* 
bumDei,  & Chrifti evangelium annuntiandi con- 
tra  hujufmodifacramenti  inftitutioneut  falfo  de- 
tprquent-t 


Ahk  o 

Infracap. 


Jqm*  a,o. 


luf,  aliique 
Hift*  ecck.* 
fcriptor8s# 


XfaL  tot4 


CafeULcJf. 


K6.  2Lj« 


Sacrafdncia  mumenha  &  generdlh  Tridetuma  fy* 
noduc  ,    ?^  Sfiritu  fmiio   ieptime    congrejgdta  *  q 
frsfidentibm  in  ea  eifdem  fdn$4  4foftolk$  fedis 
kgtto  <&"  nunciis , 

QXJzmvk  in  decreto  dejuftificationemultus 
fuerit  de  pcenitcritia;  *'-  faeramento  %  propter 
locorum  cognationem ,  neceffaria  quadam  tatione 
fermo  intcrpofitus,  tanta  nihilp  minuscircaillud 
noftra  hacatatediverfonun  errorum  eft  multitu- 
do,  utnon  parumpublicaeutilitatisretulerit,  de 
co  exadiorem  &  pleniorem  definitionem  tradidif- 
fe ,  in qua  sdemonftratis  & convy Ifis Spiritus fan^ 
(ki  praeftdio  uniyerfis  crroribus ,  catholica  veritas 
perfpicua  &  ilfuftris  fieret,  quam  nunc  fanda  hxe 
fyaodus  Chrittianis  omnihus  perpetuo  fervandam 
proponit .  -^ 

C  A  P  U  T    l 

De  necefjiute  &  infiituthm  fttmmenti 
fcenittnttd . 

Si  in  ea  regeneratis  omnibu^  gratitudo  erga 
Deumeffet,  utjuftitiamm  baptifmo>  ipfius  be~ 
neficio  &  gratia  fufceptam  ,  canltanter  tucrcn- 
tur,  nonfoiftetopusaliud  ab  ipfo  facramentum 
ad  pcccatorum  remiflxonem  effe  inftitutum .  Quo- 
niamautemDeus,  divesinmifericordia  ,  cogno- 
vit  figmentum  noftrum^iliisetiam  vitae  remedium 
contulit>  qui  fefepofteain  peccati  fervitutem  & 
d^moais  poteftatem  tradidiffent  :  facramentum  E 
videlicetpGenitentiae,  quolapfis  poftbaptifmum, 
beneficiummortis  Chrifti  applicatur*  Fuit  qui* 
dempoenitentiauniverfishominibus,  qui  femotv 
talialiquopeccatoinquinaffent,  quovis  tcmpore 
ad  gratiam  &juftitiam  affequendam  neceffaria,  il- 
iketiam,  quibaptifmif^cramento  ablui  petivik 
fcnt,  utperverfitateabiefta&emendata,  tantam 
Dei  offenfionemcnm  pcccati  odio,  8c  pio  animi 
dolore  deteftarentur .  Undeprophetaait:  Conver- 
timini  >  C7*  agite  foenitentUm  ab  amnibus  iniquiuti-* 
btis  vejiris ,  &non  erit  *vobi$  in  ruimm  inifuius  *  Do-* 
minus  etiam  dixit :  "Uififmitmtmm  egmtu  ,omnc$ 


C  A  P  U  T    IL 

Pe  differenth  facrdmenti  fmnitenti& 
&  bttftifmi* 

Ceterum  hocfacramentum  multis  rationibus  a 
baptifmo  differre  dignofcitur,  Namprseterquam 
quod  materia&  forma5  quibus  facramenti  eflen- 
tjaperficitqr,  Ipngi0ime  diflSdet  ,  conftat  certe 
baptifmi  miniftrum  judicem  effe  non  oportere^  cum 
ecdefi&iu  neminem  judicium  exeiceat  ,  qui  non 
priusinipfamperbaptifmi  januam  fuerit  ingref- 
ius»  Quidemmtyibiz  ijiquitapoftolus,  dehh  qui 
foris  funt ,  judicare  ?  Secus  eft  de  domefticis  fidei, 
quosChrifttis  dominus  lavacro  baptifmi  fuicor- 
porismembra  femelefFecit*  Namhos,  fifepoftea 
criminealiquocontaminaverint,  non  jam  repeti- 
to  baptifmo  ablui,  cum  id  in  ecclefia  cathojica 
tutlla  ratione  |iceat,fed  ante  hoc  tribunal  tanquam 
reos  fifti  voluit,  ut  per  facerdotum  fententiam 
non  femel  ,  fed  quoties  ab  admiffis  peccatis  ad 
ipfum  poenitentcs  confugerint  ,  poflent  liberari. 
Aliu-seftpraetcreabaptifmi ,  aliuspoenitenti^fru- 
£tus.  Per  baptifmum  enim  Chriftum  induentes, 
noyaprorfusin  illoefficimar  creatnra,  plenam& 
integram  peecatorum  omnium  iretnifsionem  confe? 
qiientcs:  adquamtamen  novitatem  Sc  integrita- 
temperfacramentumpoenitentiaG  fine  magnis  no- 
ftris  fletibus  S:iaboribus,  divina  idcxigente .ju- 
ftitia,  pervenirenequaquam  poffumus:  ut  meri^ 
topoenitentia  "  laboripfus  quidam  baptifmus  a 
fanftis  patribus  didus  fuerit «  Eft  autem  hoc  faera- 
mentumpc^nitentiaBlapfispoft  baptifmum  ad  fa* 
lattm  neceflarium  ,  ut  nondum  regeneratis  ipfe 
baptifmust 

C  A  P  U  T    III, 

De  fartibus  &*  frutiu  hujus  fAtrimmfi* 

Docet  pranerca  fanfla  fynodus  ,  facramenti 
pcenitentiae  formam,  in  qua  pracipue  ipfiusvis 
fita  eft  ,  in  illis  miniftri  .verbis  pofitam  efle  5 
Ego  te  abfolvo  ,  &c.  Quibus  quidcm  de  cc* 
ckfiae  fanft»  more  preces  qu^dam  Jaudabiliter 
adjunguntur  ,  ad  ipfius  tamen  formae  efleo* 
tUm  nequaquamfpeftant^  aequeadipfiusfacra- 

menti 


de  juftMca» 
tioae  &  in- 
fracan»^* 


hCms&  12. 


GaL  5i 


onj^.infan 
c^talumina, 
Damafc. 

Ide  c,ju>> 


A  N   M   O 

Christi 

Seff,  $.  de 
£»fr-  cau.  4. 


SfeJU.e.6. 
&14. 


iafracaa.jr* 


£tyefr.  *#. 


W  .3«. 


Matibt  tZ* 
LHfC  Uf 


9$  ^Mu*  T    R     I    D    E    N 

mcntiadminiftrationemfuntncceflariae.  Sunt  au- 
tem  quafi  materia  hujus  facratmenti ,  ipfius  poj* 
nitentisa&us,  nempecontritio,  confeffio,  &fa- 
tisfa&io:  qui  ^quatenus  in  poenitente  ad  inte- 
gritatem  facramenti,  adplenamque  &perfeftam 
peccatorum  remiflionem  ex  Dei  inftitutione  re- 
quiruntur,  hac  rationc  partes  pcenicentiae  dicun- 
tur*  Sane  vero  res  &  etfe&us  hujus  facramenti , 
quantum  ad  ejus  vim  &  efficaciam  pertinet »  re- 
conciliatio  cft  cum  Deo,  quam  interdum  in  vi~ 
ris  piis  &  cum  dcvotionc  hoc  facramentumper- 
cipientibus  ,  confcientiae  pax  ac  ferenitas  cum 
vehemeati  fpiritus  confolationc  confequi  folet. 
Hxc.-de  partibus  &  effeftu  hujusfacramenti  fan- 
£ta  fynodus  tradens,  fimul  eomm  fententias  dam- 
nat,  qui  poenhentiae  partes  incuffos  coafcientiae 
terrores  &  fidem  efic  contendunt, 

C  A  PUT    IV. 

Be  contrhione* 

Contritio  »  qu#  primum  locum  iurer  diStos 
poenitentis  aftus  habet  ,  animi  dolor  ac  dete- 
ftatio  eft  de  peccato  commiffo  >  cum  propofi- 
to  non  peccandi  dc  ccterp  .  Fuit  autem  quo- 
vis  tempore  ad  impetrandam  veniam  peccato- 
rum  hic  contritionis  motus  neceflarius  :  &  in* 
hooiipe  poft  baptifmum  Iapfo  ita  demum  prae- 
parat  ad  remiffionem  pcccatorum  ,  fi-cum  fidu* 
cia  divinaa  mifericordiae  >  &  voto  prasftandi  re- 
hqua,  conjunftus  fit,  quae  ad  ritefufcipiendum 
hoc  facramcntum  rcquiruntur  .  Declarat  igitur 
ianfta  fynodus,  hanc  contritionem,  non  folum 
ceffationem  a  peccato  ,  &  vitae  novae  propofi- 
ttim,  &  inchoationem ,  fed  yeterisetiamodium 
continere  ,  juxta  iilud  :  Vrojicite  a  vobis  omnes 
mqnitates  veftras,  in  quibtts  prsvarhati  eftis  1  W 
facite  vobis  cor  novicm  *T  fpiritum  novum  *  Etcer* 
te,  qui  iilos  fanftorum  clamoresconfideraverit: 
Tibi  foli '  feccavi  ,  CT  malum  coram  te  fcci  :-  Labo- 
ravi  i$  %emim  me*  ,  iavabo  fcr  fing&Us  noUes  le- 
&&tit  mcum  :  recogitabo  tibi  omnes  annos  meos  itt 
amarhudim '  anims  me&  :  &  alios  hujuftnodi  ge* 
neris  ,  facilc  intelliget,  eos  ex  vehementi  quo- 
dam  anteaftx  -vita?  odio  ,  &ingenti  pcccatoram 
deteftatione  manaflfe,  Docet  pra&terea ,  etficon* 
tricionem  hancaliquando  caritate  perfeftam  effe 
contingat.,  hominemqueDeo  reconciIiare,priuk 
quani  hoc  facramentum  a£lu  fufcipktur  j  ipfam 
nihilo  minus  reconciliationcm  ipfi  contritioni 
fine  facramcnti  voto  ,  quod  in  itla  incfuditur, 
non  effe  afcribendam  •  Illaai  vero  contritiortem 
imperfedam  ,  qu#  attritio  dicitur  ,  quoniam 
vel  ex  turpitudinis  peccati  confidcratione  *  vel: 
ex  gehennae  &  poenarum  metucommuniter  con- 
cipitur,  fi.  votuntatem  pcccandi  excludat  ,  cum 
fpe  vcnias  ,  declarat  non  folum  non  facere  ho- 
minem  hypocritam,  &  magis  peccatorem  ,  ve- 
rumetiam  donum  Dei  etfe  ,  &  Spiritus  fandi 
impulfum,  non  adhucquideminhabitantis,  fed 
taiQaoi  moventis  ,  quo  poenitens  adjutus  viam 
fibi  ad  juftitiam  parat  .  Et^quamvis  finc  facra* 
ihento  poenitentias  per  fc  ad  juftificationemper- 
ducere  peccatorem  nequeat,  tamen  eum  ad  Dei 

fratiam  in  facramento  poenitenti*impetrandam 
ifponit.  Hoc  enrm  timore  utiliter  concuffiNi- 
nivitae  ad  Jonae  praedicationem  plenam  terrori* 
bus  :posnitentiam  egerunt ,  &  mifericordiam;  a 
domino  impetrarunt  .  Quamobrem  falfo  qui- 
dam  calumniantur  catholicos  fcriptores  ,  quafi 
tradiderint  facramentum  poenitentiae  abfque  bo- 
no  motu  fufcjpientium  grati&tn  conferre:  quod 


C  a  a  o  l  u  s 

f  M  P« 


V. 


94 


T    I    N    U     M* 

i   nunquam  ecclefia  Dei  docuit,  nec  fenfit;  fcd&  Se  ssio 
falfo  docent  contritionem  eQe  extortam  Sc  coa-     xiY. 
ftam,  non  liberam  &;  voluntariam.  ^^.Ngr. 


I5M» 


C  A  P  U  T     V. 

De  confejfione* 

Ex  inftitutione  facramcnti  poenitentiae  jam  ex-  lttCt  ft?m 
plicata  univerfa  ecdefia  fempcr  intcliexit,  infti-  1,79*1* 
tutam  etiam  a  dominointegrampcccatorumcon-.?<e'J* 
ftflionem,  &omnibuspoft  baptifrnnm  lapfisjure 
divinoneccffariame^iftere,  quiadominus  nofter 
Jefus  Chriftus,  e  terrisafcenfurusadccelos,  fa-  ^*£ u; 
ccrdotcs  fuiipfius    vicarios  reliquit  ,    tanquam 

B    praefides&judices,  ad  quosomnia  mortalia  cri- 
rnina  deferantur,  in  qua  Chrifti  fidetcs  cecide- 
rint,  quo.pro  poteftate  clavium  remiffionis  aut 
retcntionis  peccatorum  fcntentiam  pronuncient  * 
Conftat  enim  facerdotes  judicium  hoc  incognita 
caufa  exercere  non   potuiffe  ,  neque  acquitatem 
quidem  illos   i\\  poenis  injungendis  fcrvare  po- 
tuifie,  fi  in  genere  dumtaxat,  &  non  potiusin 
fpecie  ac  figiliatim  fua  ipfi  peccatadcclaraffcnt* 
Ex  his  colfigitur  oportere  pcenitentibus  otnnia  lE1^can^ 
peccata  mortalia,  quorum,  poft  diligentem  fui. 
difcuffionem,  confcientiamhabcnt,  in  confeffio* 
ne  recenferi ,  etiamfi  occultiffima  iHa  fint ,  3e  tan- 
tum  adverfus   duo   uitima,    decalogi    praccepta  &m*u 
commiffa*    quae   nonnunquam  animum  gravius 

G    fauciant,  &  pcriculofiora  funt  iis  qutsBinmant- 
fefto  admittuntur .  Nam  venialia ,  quibus  a  gratia 
Deinonexcludimur,  &inqu«  frequentius  labi^ 
mur ,  quamquam  refte  &  utiliter ,  citraque  omnem 
praefujnptionem,  in  confeffione  dicantur,  quod 
piorumhominujnufu$  demonftrat,  taceri  tamen 
citra  culpam  ,  multifque  aliis  remediis  expiari 
poffunt,  Verum cum univerfa  mortalia.ppccata, 
etiam    cogitationes  *  homines  irae  filios  &  Deir rbgitatio- 
ininticos  reddant  ,  neccffum  eft  omnium  etiam  5!^*, 
yeniam  cum  aporta  &   vereciinda   confcifione  a=         "  '* 
I)ep  quiprere .  Itaque  dutti  omnia  quie  memoria;, 
octurrunt  peccata  Chrifti   fideies.  confiteri   ftu- 
dent  j.procul  dubto  omnia  divinse  mifericordiae 
agnofcenda  exponunt  .   Qui  vero  fecns  faciunt , 

D   &  fctenter  aliqua  retincnt ,  iiihll  diyinae  bonita» 
ti  perfacerdotcm  remittendum  proponunt*  Si  e- 
nim  embcfcat  "aegrotus  vulnus  medito  detegere ,:  "'•&&?  fc 
quod  ignorat-,  medicina  non  curat  .  Colligitur  ^/j*^  l 
praeterea  ,  etiameascircumftantias  inconfefiione  fetpea*  tu 
explicandas  effe,  quae  fpeciem  pcccatimutant ;  rtoUov 
quodfineillispeccataipfa  neque  a  poenitentibus 
intcgre  exponatitur  ,   necjudicibus  innotefcantj 
&  fieri  nequeat  ut  de  gravitate  criminum  re&e 
cenfere  poffint,  &  poenam  ,  quam  oportct,  pro 
illis,;  poenitentibus  imponcre  .  Unde  alicnuma 
ratione  eft ,  docere ,  circumftantias  has  ab  homini- 
bus  otiofis  excogitatasfuifle,  aut  unam  tantum 
circumftantiamconfitendameffe,  nempe  peccaffe 
in  fratrem  .  Sed  &  impium  eft  ,   confeffionem , 

E  quse  hac  ratione  fieri  praecipitur  ,  impoffibilem 
dicere,  autcarnificinamillamconfcientiarum  ap* 
pellare.  Conftat  enim  nihil  aliud  a  pcenitenti- 
businecclefiacxigi,  quam  ut  poftquamqnifque' 
diligentiusfeexcuflerit,  &  confcientiaefuae  finus 
omnes  &Jatebras  expjoraverit ,  ea  peccata  xonfi- 
teatu?1,,  quibus  fedominum  &  Dcum  fuummor- 
taliteroffendiffe  meminerit :  reliqua  autem  pec- 
cata,  quaediligentercogitanti  nonoccurrunt,  ia 
univerfum  eademconfeffione  inclufa  eflc  intelli- 
guntur,  pro  quibusfideliter  cum  prophetadki- 
mus:  iAb  oceultis  meis  munda  me  dofnine  *  Ipfa  vero  yfalMnti: 
hujufmodiconfeffionis  difficuitas,  ac  peccata  dete~, 

gendi 


uitti 
P.  III. 


N 


^0ne£HvHi 


CoftciJio 


$5 

gcndi  vcrecundia,  gravis  quideni  videri  poffet,  Ji 

nifi  tot  tantifque  commodis  &  coafolationibus  ie- 

varetur  ,  qu*  omnibus  digae  ad  hoc  faeramcntam 

acccdentibus  per  abfolutionem  certiflime  confc- 

vuntur.  Cctcrum  quoad  modumconfitendi  fccre7 

toapudfoiumfaccrdotem,  &  fiChriftus  non  ve- 

tuerit,  quin  aliquis  in  vindi&am  fuorum  icclc- 

uun  ,  &'  fui  humiliationeai  ,   cum  ob  aliorum 

exempjum  ,  tun*  ob  ccclefiae  offenfae  aedificatio- 

mm ,  dclidafuapublicccpnfiteri  pofiit,,  noneft 

tamen  hoc  divino  praeceptq  mandatum,  ncc  fatis 

confulte  humana  aiiqu*  lege  praeciperetur  »  ut  de~ 

li&a ,  praefertim  fccreta ,  publica  cflcnt  cpnfeflio- 

nc  aperienda .  Unde  cum  a  fandifljmis  3$ antiquifr 

fimis  patribus  magno  unaqimique  confcnfu  feCreta 

confeflio  facramentalis  ,  qua  ab  initio  eecl$fia  fan- 

&aufacft,  &  modo  ctiam  utitur,  foerit  fcmper 

commendata  *  manifefte  refeliitur  inanis  eorum 

calumaia  ,  qui c$m  a  divino  mandato alicnam ,  & 

ioventum  pumanqrn  efle  >  atqne  a  patribus  in  con* 


U     M 


i  MjT» 


9« 


eAPUT    VI L 
Pe  eafuum   refcrv$tknt  * 


Anno 

Christi 

***** 


Quoni^m  igiittr 


B 


Wterancnfi  cilio  Lateranenfi  congregatis  initium  habuifle, 
innoc,  docercnou  vereqtur .  "Neque  enifnpcrLateranen- 


fufe 
W. 


Iitfta  c*lt* 


j*. 


■!**»'•  $$f 


$*p,  Gmnii  fecoaciliumefcleliafUtuit  ut  GhtiftifideIesconT 
«triuf^ue,  fitercntur,  quodjuredivino  neccflkr|um  &infti* 
rtmia*1* &  £«tum cfle intellexcrat  ;  fed  ut  pr^ceptum confef- 
Jnfucan,*,  fiqnis,  faltfm feme!  in ao.no »ab  omnihus  &  fingu- 
'*         iis,  cun>  ad^nnosdifcretionis  perveniflent/ im* 
pleretur.  Urtdejamin  univerfaecclcfia,  cum  in* 
gcnti  animarumfrudu  obfervatur  mo$iI!efaluta-T 
risconfitcndi  facro  illo  &  madme  acceptabiii  temr 
porequadrageiima;:  quem morem hacc fanfita  fy-  C 
Aodus  maxime  probat  &  ample3itur}  tanquam 
j^iuua  &  mcrito  rctincndiim . 

CAPUT    VI, 

Be  miniflro  bujus  facramtnth,  &  Abfkfotiwi&+ 

Circa  miniftrum  autem  hujus  fa^tamenti  decla- 
rat  fartida  fynodus  fajfas  efle  8c  a  veritate  cvangelii 
pcnitus  ^Uenas  dodrinas  omnes  ,  quse  ad  alios 
«juofvishominesa  praeterepifcopds  &  facerdotes  » 
davium  miqiAeriuni  peraiciofe  cxtendunt  j  pu- 
tantesverbailiadomini  j  QM>4mm<$&z  tttigaverith 
fuptrterram  ^  erunt  a(tigAfa&'  m  cmfo  %  €F  qtt4cum<* 
fHe-foiwrititfHperterr4Wk>.trMtfolitta  &  i*  cmh% 
tky  QHQmmremiferhispeec4ta^  remittunm *th  $  &*  Xi 
qmrHmretinmritis »  tetentafmt  r  ad  omnes,  Chrt* 
fti  fideles  indiffere-nter  &  promifcue ,  coatr^  infti-i 
tutionem  hujus  facramenti,  ita  faifle  difta,  ut 
quivis  poteftatomhab^at  remittendi  peccata  j  pu-; 
blicaquid^m  per  correptionem ,  fi  eorreptus  ac^ 
euicverit ,  fecreta  vero  per  fpontaneam  confeffio-i 
nem  cutcumque  fadatn .  Docet  quoque ,  etiam  fa-» 
ccrdotes,  quipeccato  mo,ttaIi  teneacar»  per  vir^ 
tutem  Spintus  fanfi;i  in  ardjnatione  collatam  % 
tanquam  Cbrifti  miniftros  fundionem  remittendi 
peccata  exercere  \  cofque  pravef^ntire  ,  qui  in 
malisfacerdoiibus  hanc  poteftatem  noneflecon-f 
tendunfe  .  Quamvis  autem  abfolutio  facerdotis 
alienibcueftciifitdifpenfatio,  tamen  aqneft  fo-* 
Iumriudum  minifterium  veiannuaciandiev^ngcn  * 
liutft»  Ycid^cUrandir^miffaeflfcpcccata,  (cdad-t 
inftar  nJdm  jofdicUlis ,  quo  *b  ipfo ,  velufe  ^i  jadi-T 
ce ,  fententia  pronunciatur :  ^tquoideo  noii  debet 
pcenitensadeo.Cbidefuaipfius  £dc  biandiri,  ut 
etiamfi  r\uUa  illi i&fc  contritio » aut facerdoti  ani«.' 
mus  ferio  agendi  &  vpre  abfolvcndi  defit,  putct 
tamcn  fc  propter  fuam  foiam  fidcm ,  vere  &  eoram 
I>eo  effe  abfolptum»  Nec  enim  ftdcs  fine  pcenK 
tentia  remiffioncm  ttllam  peccatorum i>r3cftareti 
nec  is  eflet  nifi  falutis  faaBnegiigentiflimus»  qui 
facerdotem  jocofe  abfolventem  cog^nofc^ret,  & 
oon  aliuaa  foia  ^gcntem  fedula  requirer^t , 


lt&%Wki$ 


Origansoc. 

111.  Aie* 


natura  &  ratio  judiciiillu^ 
expolcn,  ut  ^enteatia  in  fubditos  dumta?at  £& 
ratur  ,  pcrfuafqm  fcmpcr  in  ccclcfia  Dci  fuit  » 
fy  v^riflimum  eflc  fynodus  hasc  cpnfirmat,  nuj^ 
lius  momenti  abfoljitionem  ^am  eife  debcre  9. 
quam  facerdos  in  eum  profert  ,  in  quem  ordi* 
nariam  t  aut  fubdeiegatai^  non  habet  jurifdi- 
ftionem.  Magnopcre  vero  ad  Chriftiani  popali 
difciplinam  pprtinere  fan&iflimis  patj-ibus  no- 
ftri$  yifum  eft,  ut  atrociora  qu^dam  &gravio- 
ra  crimina  non  a  quibufvis » .fed  a  "  fummis  dum- 
ta^fat  facerdotibus  abfolverentur  .  Unde  merito 
pQati%es  njaximi  pro  fuprema  poteftate  fibi  in 
eccieiia  univerfa  tradita  f  canfas  aiiquas  crimi- 
num  §r^vior?5   fuo  potuerunt  peculiari  judicio 
refcrviire.  Neque  dubitandum  e|l  ,  quando  om. 
nia  qu-ce  a  Qeo  funt  ,  ordinata  funt  9  quin  ho^ 
idemepifcqpis  Qmnibus,  in  fuacuique  diceccfi» 
in  «diiicatio;ncm  tamen ,  non  in  deftruftionem » 
iiceatj  pro  iflis  in  fubditos  tradita  fupra  reli^ 
quo§  inrcriores  Cacerdotes  auftoritate  »   pr«fer^ 
tim  quoa4  ilia  quibus^xcommanicationiscenfa^ 
ra  annexa  eft  .  Hanc  autcm  delidorum  r^fcrva* 
tioncm  confonum  eft  divinac   audoritati ,  noa 
tantum  inextern^politia,  fedctiamcoramPeo, 
yim  habere.  Verumtamen  pie  admodumj  ne  hac 
ipfa  occafipne  aliquis  pereat,  in  eadem  ecelcfia 
Deiciiftoditumfempfrfuit,  ut  nulia  fit  referva^ 
tio  in  articulo  mortis:  atque  ideo  om nes  facer-  c*i.t.ep.«t 
dotes  quQslibct  pcenitentes  a  quibnfvis  pcccatis  ^^?^4* 
&  cenfuris  abfolvere  poffint;  extra  quem  articu-  ^j*^'* 
Jum  facerdotes,  cum  nihil  poflint  in  caiibusrc- 
fervatu  ,  id  unam  poenitentibus   perluadcre  ni* 
tantur,  utadfuperioresiegitimos  judic^s  probc* 
neficio  abfolutionis  acccdant< 

C  A  P  BT    VIIX 

j>e  fathfadhnis  neceffitate  W  fruttu* 

I>emum  quoad  fatisfa&ionem ,  quse  ex  omni- 
bus  poenttentise  partibus  quemadmodumapatri* 
bus  noftris  Chriftiano  populofuit  perpetuo  tem* 
porc  comm^ndata  ,  ita  una  ma  xime  noftra  actate , 
fummo  pietatis  praetextu,  irnpugnatur  abiisqui 
fpccietS  pietatis  habent  ,  virtutcm  autem  ejus 
a^bnegarunt j  fanftafynpdusdeclaratjfalfumom^ 
nino  efle  ,  &  a  verbo Dei  aliennm ,  cuipam  "a  tclzn^oUp 
domino  nunquam  remttti»  quin  univerfa  etiam  jufUf. 
pcena  condpnetur,  Perfpicua  cnim  &illuftria  in 

facrisliteris*'exemplareperiuntur>  quibus,  prae-  ^***1**** 

d-  *  1  »/**         *    1-  ■'  :    *«A<jr»*a« 

ivmamtraditionem,  hicerror,  quammani-  ^um%^  & 

feftiflimcrevincitur*  Sanc&divinaBJuftitiae  ratio  *o* 

cxigerc  videtur,  utaliter  abco  tn  gratiam  rcci^ 

piantur ,  qui  antebiptifmum  pef  ignorantiam  de* 

liqtierint»  alitervcro  qui  femeia  peccati  Sc  dae^ 

monisfervitute  flberati,  &accepto  Sptritus  fan-s- 

8ti  dono  fcienter  templum  Dci  violare  &  Spiri-t  ^c<tr,- 

tum  fan&um  contriftare  non  formidaverint .  Et  igbtf*^ 

divin^m  clementiam  decet ,  ne  ita  iiobis  abfque 

ulla  fatisfaftione  pcccata  dimittantur,  utoccafio- 

nc  acc^pta  ,'peccata  leviora  putantes ,  Yelut  injurii 

&  contumcliofi  Spiritui  fanfto  ih  graviora  Iaba-  M*»*** 

mur,  theiaurizantcsnobisiram  indicirac .  Procul     m* 

dubio  enim  magftoperg  a  pcccato  reyocant  ,  Sc 

quafi  freno  quodam  cocrcent  h*   fatisfaftoriac 

pcenae,  cautiorefque  &  vigilantiores  infuturum 

pc^nitentes  c^ciunt  :  «pcdentur  qaoque  pecca* 

tprum 


91 


J  U  t  t  «S 
P.  III. 


RIDENTINUM. 


Carolus  V% 
Im*« 


98 


A  N  N  O 

jChristi 

if«/.  17. 


Mattb,  3. 
X«**3**0.*7 


"torum  rcllq«iis*  &  vitiofos habitus raale vivcndo  A 

comparatos   contrariis  virtutum  a&ionibus  tol- 

lunt  •  Ncque  vero  fccurior  ulla  via  in  ecclefia  Dci 

unquam  exiftimata  fuit  ad  amovendam  imminen- 

tem  a  domino  pcenam ,  quam  tit  haec  pcenitentiae 

opera  homines  cum  vero  animi  dolore  frequentent. 

Accedit  ad  haec ,  quod dum  fatisfaciendo  patimur 

4fr£.T*&G.  pro  peccatis ,  Chrifto  Jefu ,  qui  pro  peccatis  noftris 

*  >.i.        fatisfccit ,  ex  quo  omnis  noftra  fufficientia  cft,  con- 

**  ~v**'      formesefficimur;  certiffimamquoqueindearrham 

habentcs »  quod  fi  compatimur  &  conglorificabi- 

mur.  Ncque  vero  ita  noftra  eft  fatisra&io  haec, 

quam  prd  pcccatis  noftris  exolvimus,  ut  nonfit 

perChriftumJefum:  nam  qui  cx  nobis  tanquam 

cxmobis  nihilpoffumus*  co  fcooperantc  qui  nos 

confortat ,  omnia  jpoffumus .  Ita  non  habet  homo  B 

unde   glorietur,  ied  omnis  gloriatio  noftra  in 

Chrifto  eft :  ia  quo  vivimus ,  in  quo  meremur ,  in 

Z*f!t*%r\h  quolatisfacimus,  facientcs  fru&us  dignos  pceni- 

CaW*$x*     tentiae ,  qui cx  llio vim habent  % ab  illo ofteruntur 

Patri»  &  perillum  acceptantur  a  Patre.  Debent 

erg^o  facerdotes  domini ,  quantum  fptritus  &  pru- 

dentia  fuggefferit,  pro  qualitate  criminum  &  p^- 

nitentiumfacultate,  falutares  &  convenientes  fa« 

tisfa&iones  injungere:  ne ,  fi  forte  peccatis  cbnni- 

veant,  &indulgentiuscum  pcenitentibus  agant, 

ieviffima  quaedam  opera  pro  graviffimis  deli&is 

injungendo ,  alienorumpeccatorum  participes  ef- 

ficiantur,  Habeant  autemprasoculis,  ut  fatisfa- 

&io,  quam  imponunt,  non  fit  tantum  ad  novae 

vitae  cuftodiam  ,  &  infirmitatis  medicamentum,  C 

fcdetiam  ad  praeteritorum  peccatorum  vindi&am 

mtth.iC.    &caftigationem .  Namclaves  faccrdotum  nonad 

InfraVaa'.!,  folvendumdumtaxat ,  fed&adligandumconcef- 

?$.&uit.de  fas,  etiam  antiqui  patres  &  credunt  &  docent. 

P«ih^        £4CC  pr0pterea  exifttmarunt  faeraraentum  pceni- 

tentiaeefleforumirae  ,  vel  poenarum  ,  ficut  netno 

unquam  catholicus  fenfit  ,  cx  hujufmodi  noftris 

fatisfadionibus  vimmeriti  &fati$fa&ionisdomi- 

ni  noftrijefu  Chrifti  vel  obfcurari,  vel  aliqua  ex 

partcimminui :  quod  dumNovatores  intclligere 

volunt,  ita  optimam  pcenitentiatn  novamvitara 

effedocent,  utoranemfatisfa&ionis  vim  &ufum 

tollant. 

CAPUT    IX-  D 

Dcoperibus  fatisfaflionis ; 

Docet  praetcrca  ,  tantam  effe  divinae  munifi- 
Centiae  largitatem ,  ut  non  folum  pcenis  fpontc 
a  nobis  provindicando  pcccatofufccptis,  autfa^ 
cerdotis  arbitrio  pro  menfura  deiifti  impofitis» 
fed  etiam  (quod  maximum  amoris  argumentum 
cft)  tcmporaiibus  flageliis  a  Dco  infliftis,  &  a 
nobispatientertoleratis,  apudDeumPatrcm  pcr 
Chriltum  Jcfum  fatisfaccre  vakamus . 

DOCTWK^  DE  $^(Ci\^£MM?iTQ 

cxtrcma  unfiionis* 

E 

Vifum  cft  autem  fandae  fynodo  praeccdenti  do- 

drinaedcpoenitcntia  adjungefe  ca  quae  fcquuntur 

dc  facramento  cxtremae  un&ionis :  quod  non  modo 

pcenitentiae,  fed  etiam  totius  Chriftianae  vitae,  quae 

perpetua  pgnitcntia  cffc  dcbet ,  confummativum 

cxiftimatumcftapatribus.  Primum  itaquc  circa 

illiusinftitutionemdeclarat  &  docet,  quod  clc- 

jnentiffimus   rcdcmptor   nofter,  qui   fervis  fuii 

quovis  tempore  voluitdc  falutaribusremediisad- 

Infr*  can.    verfus  cmnia  omnitim  hoftium  tcla  effc  profpc- 

vrm°na     ^um  '  qu^a<lmodum  auxilia  maxima  in  facra- 

%tt}\  *    pcntis  aliis  praeparavit,  quibus  Chriftiani  cqxs^ 

Cortcil.  Generth  Tom,  XXXIH* 


fervarc  fc  integros,  dumvivcrcnt,  akonimgra- *£" 
yiore  fpiritus.incommodo  poffint ,  ita  extrcms;  \m*     xiv^ 
diionisfacraracntofinemvitae  tanquamfirmiffimo  25.N0W 
quodamprafidio  munivit,  Nam  ctft  advcrfarius     «ss*. 
noftcroccafioncsperomnemvitam  quaerat  ic  cz^uTstr*^ 
ptct ,  ut  devorarc  animas  noftras  quoquo  modo 
poffit,  nullumtamentcmpuscft^  quo  vchemen- 
tius  illc  omncs  fuae  vcrfutiae  nervos  intendat  ad 
perdendosnospenitus,  &afiduciactiam,  fipof- 
fit,    divinae   mifericordi»    deturbandos,.quam 
cum  impcndcrc  nobis  cxitum  vitse  profpicit  • 

CAPUT t 

De  inftifutione  facramentl  cxtrem*  unSihnis « 

Inftituta  eft  autem  facra  haec  un&io  infirmo- 
rum,  tancjuamvcrc&proprie  facramentum  novi 
teftamenti,  aChrifto  domino  noftro  apudMar- 
cum  quidem  infinuatum ,  per  Jacobum  autem  apo- 
ftolum  ac  domini  fratrcm,  fidelibus  commenda- 
tumacpromulgatum.  lafirmatur,  inquit»  ymsin  *3*wK  $* 
wbis  ?  inducat  preshytcrqs  ecclcftx  ,  0*  orentfupercum, 
nngentes  a*m  oico  in  nomim  domini  :  &*  aMthfideifal- 
n*+fnt  infirmum  ,  &  allevUbit  cum  domims  i  0*fi 
injteccttisfity  dimittenturei*  Quibus  vcrbis,  utex 
apoftolica  traditione  pcr  manus  accepta  ccclefia 
didicit ,  docet  materiam ,  formara ,  proprium  mi- 
niftrum,  Sc  effe&um  hujus  falutaris  facramenti» 
Intellcxitenim  ccclefia,  matcriam  effe  oleum  ab 
epifcopo  benedi&um :  namunaioaptiffimeSpiri- 
tusfandigratiam  ,  quainvifibilitcr  anima  aegro- 
tantis  inungitur  ,  rcpraefcntat  .  Formam  deindc 
effcilla  vcrba,  Per  iftara  unftioncm ,  ©V. 

CAPUT    IL 

De  effe&H  hujus  facramenti, 

Res  porro  &  effe&us  hujus  facramcnti  illis 
verbis  explicatur  :    Et  oratio  fidei  f&l<v*bit  infir*  ^$frit 
mnm ,  C7*  alleviabi?  cum  domimts :  &*  fi  in  pecca~ 
ttsfitf  dimittcntur  ei.  Res  ctenim  hjcc  ffratia  cft  **„  ,   w 
Spiritusfanm,  cujus  un£tio  dclifta,  hquae  lint  fra» 
adhucexpianda,  acpcccatireliquias,  abftcrgit» 
&acgrotianimamaIIcviat  6c  confirmat,  magnam 
in  eo  divina^  mifericordi^  fiduciam  excitando: 
qua  infirmus  fublcvatus  ,  &  morbi  incommoda 
ac  labores  Icvius  fert  ,  &  tentationibus  d^emo» 
nis,  calcaneo  infidiantis  facilius  refiftit ,  &  fani- ^,  *. 
tatcm  eorporis  intcrdum  ,  ubi  faluti  animau  cx- 
pedierit,  confcquitur* 

CAfUT    III. 

De  minifiro  hujus  fdcrament$$  €7*  tempore 
%uo  dari  dcbeat* 

Jamvcro,  quodattinet  adprapfcrjptionem  co- 
rum  qui  &fuicipere  &miniftrare  hoc  facramen- 
tumdebent,  haudobfcurefuitillud  etiaminver- 
bis  ^raediftis  traditum.  Nam  &,oftenditurilIic, 
proprioshujusfacramenti  miniftrosecclcfiae  prcf-C«mwIt;i>7 
byteros,  quonomine  eoloco  nonaetatcfcniores,fraif 
aut  primores  in  populo  ,  intclligendi  vcniunt , 
fed  aut  cpifcopi  aut  facerdotes  ab  jpfisrftcordi-^S»«* 
natipcrimpofitionem  manuum  prcsoyterii  .  De« 
claratur  ctiam ,  effe  hanc  unftionem  infirmis  adhi- 
bcndam ,  illis  vcro  praefertim ,  qui  tam  periculofc 
decumbunt ,  ut  in  exitu  vitae  conftituti  vidcantur ; 
undc   &  facramcntum   excuntium  nuncupatur 
Quod  fi  infirmi  poft  fufceptam  hanc  unftioncm 
convalucrint  ,  itcrum  hujus  facramcnti  fubfidi^ 

E  juvari 


$9 


f  U  l,  T  U  5 

'   F.  HI* 


C    O    N    C 


C  A  R  O  t  U  S 
I  M  P* 


V. 


Sft  ss  io 

XIV, 


Catu 


*•  **? 


Slipitil* 


Ibidem* 


juvari  poteruat,  cam  ia  aliud  fimUe  vitse  difcri- 
tnea  incidcrint  ,  Quare  qulla:  ratiooe  audicndi 
funt,  qui  contra  tamapcrtam  &  dilupidairji  apo^ 
ftoli  Jacobi  {ententiam*  docent  hanc  unftionem 
vel  figmentum  effe  huoianum  »  vel  ritum  %  pa- 
tribus  acceptum,  nec  mandatum  Pei,  nec  pro- 
Biiifionem  gratise  habentem  :  &  cjui  illam  jam 
ccffafle  afferunt  ,  quaii  ad  gratiam  curationum 
dumtaxat  in  primitiva  ecclefia  referenda  effet$ 
&  qui  dicunt  ritum  &  ufum,  quem  fanfta  Ro- 
tnana  ccclefia  m  hujus  facramenti  admmiftratio- 
ne  obfervat,  Jacobi  apoftoli  fententiap  repugna- 
'  tc,  atque  ideo  in  aiium  commut^ndum  effe  j  & 
dcniquc,  qut  hanc  e5?tremam  un&tonein  a  fide- 
Ubus  ftne  peccato  co^temni  poflfe  affirmant  •  Hasc 
enim  omnia  manifeftiflime  pugaant  cum  perfpi- 
cuis  tanti  apoftoli  verbis.  Nec  profefio  ecclefla 
Romatia  ,  aliarum  omnium  mater  &  magiftra , 
#Iiud  in  hac  adminiftranda  unftione  ,quantutn 
kdea  quae  hujus  facramentl  fubftantiam  perfi- 
ciunt  ,  pbfervat  M  quam  quod  beattjs  Jacobus 
pnefcripfit .  Neque  vero  tanti  facramenti  con^ 
tcmptus  abfque  iagenti  fcelere»  &  ipfius  Spiritus 
fan&i  injuria,  cfle  poffet  . 

H#c  funt  ,  qu^  de  pamitentias  &  extremae 
unftionis  facrameptis  haec  fan&a  cmimefsica 
fynodus  profitctur  &  docet  ,  ataue  omnibus 
Chrifti  fidelibus  credenda  &  teqenda  proponit, 
Sequentes  autem  caqones  inviolabiiiter  fervan- 
dos  etfe  tradic  ,  &  afferetites  contrayium  p$rpe~ 
tuo  damnat  &  anathetnati&at  • 

DE  SANCIISSIMO  POENITENTJvi 

S   A  C  R    A    M  £  N  T  Q, 
C  A  N  O  K      h 


i   l   l   tr   m  *•-*?-:•     '         ioo 

A  confeffionems  &  farisfa&ionem,  qnae  tres 


B 


II>i<lem   & 
feiTXc.  14 

;jrV««.  20* 
M 


»  l^e 


Sup,c«ji 


Si  quis  dixent ,  m  catholica  ecdefia  pos- 
fiitentiam  non  effe  vere  &t  proprie  facra-» 
mentuopi>  pro  fidelibus  5  quocies  poft  ba- 
pttfmum  in  peccata  labuntur»  ipfi  Deore^ 
conciliandis  a  a  Chrifto  dominq  noftro  in<* 
ftitutuma  anachema  fit, 
IL 

Si  quis  facraeentat  confondens,  ipfutn 
baptifmum  po^nitenti^  facramexitum  effe 
dixerit»  quafi  h^c  duo  facramenta  diftin^ 
&a  non  fint,  atque  ideo  poeaitentiam  non 
te&e  fecundam  poft  naufragium  tahulam 
appeliari,  anathema  fit. 
III. 

Si  quis -dixerit,  verba  illa  dominifalva- 
toriSj  uictipteSpirtium  fanBum  j  quorumrc^ 
mifcrith \  ftccata  3  remiumtur  cis :  &  quorum 
minumti$i  retenta  fimt ,  noneflfe  intelligen- 
da  de  poteftateremittendi  &retinendipec-  E 
cata  in  facramento  poenitenti£e,  ficut  eccie- 
fia  cathoiica  ab  initio  femper  intellexit, 
detorferit  autem  contra  inftitutionem  hu- 
jus  facramenti^  ad  auftoritatem  praedican- 
di  eVangeiium,  anathema  fit* 
IV, 

Si  quis  negaverit  ad  integram  &  perfc- 
&am  peccatorum  remiffionem  requiri  tres 
a&u$  in  poenitente  %  quafi  rhateriam  facra- 
menti  poenitcntiie^  videlicetcontritionem^ 


^vmjm ,_    .  .  ,  Anno 

pinitfencia?  partes  dicuntur:  aut  'dixerit,  Ch«i«sti 
dua.$'taptum  elfe  poenitenti^  partcs  ,  ter- 
rores  fcijicet  incuflbs  confcienti»  ,  agni- 
to  peccato,  &  fidem  conceptam  ex  cyan- 
gelio  ,  vel*  abfoiutione  ,  qua  credic  quis 
5bi  per  Chriftum  remiflfa  peccata  9  ana* 
themafitp 

■  .  V, 
Siquis  dixerit,  eam  contritionem ,  qu«  Suf<e,4i 
paratur  per  difcufiionem  ,  colle&ionem  , 
&  deteaationem   peccatorum  ,  qua  quis 
recogitat  annos  fuos  in  araaritudine  ani- 
mae  fuae  ,   ponderando  peccatorum   fuo-//«.38. 
rum  gravitatem  ,  muhitudinetn  ,  foedita- 
tera,  araiflionem  aeterna^  beatitudinis  ,  & 
xterna?  damnationis  incurfum  ,  cum  pro- 
pofito  melioris  vit*  ,   non  eflfe  verum  & 
utilem  dolorem  ,  nec  praeparare  ad  gra- 
tiam  ,  fed  facere  hominem  hypocritam  , 
&  magis  peccatorera  ;  demura  illara  eflc 
dolorem  coadum  ,  &  non  liberum  ac  vo- 
lunt3rium3  anathemafit, 
■VI, 
Si  quis  negaverit  confeflSonem  facramen-  Sljpi  e,  Jt 
c  talem  vel  inftitutara,  vel  ad  falutem  necef- 
"  fariara  efiejuredivino  1  autdixerit  modum 
(ecrete  confirendi  foli  facerdoti ,  quem  ec- 
clefia  catholica  ab  initio  femper  obferva- 
vit  &  obfervat  ,  alium  efle  ab  inftitutionc 
&  mandato  Chrifti,  &  inventum  eflfe  hu- 
manum,  anathema  IkV 
VII, 
Si  quis  dixerir ,   in  facramento  pceni-  Itlde|n, 
tentiae  ad  remiflionem  peccatorum  necefla- 
rium  non  efle  jure  divino ,  confiteri  omnia 
&fingulapeccataraortaIia  -,  quorum  merao- 
ria  cum  debita  &  diligenti  praemeditatio- 
B  ne  habeatur  ,  etiam  occuka  &  quse  funt 
contra  duo  ultiraa  decalogi  prsecepta  ,  & 
circumftantias  qu«  peccati  fpeciemmutant :  DeWt  % 
fed  eam  confcfljonem  tantum  efle  utilem 
ad  erudiendum  &  confolandum  poeniten- 
tem,  &  olim  obfervatam  fuifle  tantum  ad 
fatisfaftionem    canonicara   imponendam  ,■ 
aut  dixerit  eos ,  qui  omnia  peccata  confi^ 
reri  ftudent,  nihil  relinquere  veile  divinae 
mifericordi^   ignofcendum  ;    aut  demum 
non  licere  confiteri  peccata  venialia ,  ana- 
thema  fit , 

VIII. 
Si  quis  dixerit ,  confeflionem  omnium 
peccatorum  ,  qualem  ecclefia  fervat,  efle 
impoflibilem  ,  &  traditionem  huraanam  , 
a  piis  abolendam  :  aut  ad  eam  non  teneri 
omnes  &  fingulos  utriufque  fexus  Chri- 
fti  fideles  ,  juxra  magni  "  concilii  Latera- 
nenfis  conftitutionem  ,  femel  in  anno  ,  &  n^^pan- 
ob  id  fuadendum  e^  Chriftifidelibus,  ut 
non  confiteantur  tempore  quadragefim^, 


Sup4c«;« 


'CAp.  Offi^ 


anathema  fit. 


Af 


101 


J  U  t  I  *«  s 
F.  1 1 1. 


Trihk 


IX. 


XIV*  ■  Siquis  dixerit,  abfolutionem  facramen- 
*Si^r  talem  facerdotis  noneffeaaumfudicialem, 
SuP.  «,.&  fed  nudum  minifterium  pronunciandi  & 
declarandi  remiflfa  effe  peccata  confitsnti , 
modo  tantum  credat  feefleabfolutum:  aut 
facerdos  non  ferio  fed  joco  abfolvat  ;  aut 
dixerit  non  requiri  confeflionem  poeniten- 
tis,  ut  facerdos  eum  abfolvere  poflit ,  ana- 

thema  fit, 

X. 

Si  quis  dixerit ,  facerdotes ,  qui  in  pec- 

«"-" '' ''    cato  mortali  funt  ,  poteftatem  ligandt  &  g 

folvcndi  non  habere,  aut  non  folos  facer- 

dote.s  efle  miniftros  abfolutionis ,  fed  om- 

nibus  &  fingulis  Chrifti  fidelibus  efle  di- 

jtutth,  .<?.  ftum  .  Qj^mm^m  Jigaveritis  fufer  terram, 

erunt  ligata  &  in  ccslo  :  &■  quacumque  folveri- 
ti$  fuper  terram ,  erunt  foluta  &  in  ccclo  ;  & : 

2*04».  ao;  Quprum  remiferitis  fieccata,  remittuntur  eis : 
&  quorum  retinueritis  ,  retenta  funt  ;  quo- 
rum  verborum  virtute  quilibet  abfolvere 
poffit  peccata,  publica  quidem  per  corre- 
ptionem  durataxat,  fi  correptus  acquieve- 
rit,  fecreta  vero  per  fpontaneara  confef- 
fionem,  anathema  fit.  c 

XI. 

s«p,c.7.  Si  quis  dixerit  s  epifcopos  non  habere 
jus  refervandi  fibi  cafus ,  nifi  quoad  ex- 
ternam  politiam,  atquc  ideo  cafuumrefer- 
vationcm  non  prohibere ,  quo  minus  facer- 
dos  a  refervatis  verc  abfolvat ,  anatheraa 
fic . 

XII. 
Si  quis  dixerit  totam  poenam  fimulcum 
culpa  remitti  femper  a  Deo ,  fatisfa&ionem- 
que  posnitentiura  non  efle  aliara  quam  fi- 
dem ,  qua  apprehendunt  Chriftum  pro  eis  ^ 
fatisfecifle ,  anathema  fit . 
XUjL 

sup.  c.8.  &  S|  quis  dixerit , pro  peccatis ,  quoad  poe- 
nam  temporalera ,  minime  Deoper  Chrifti 
merita  fatisfieri  poenis  ab  co  infli&is  ,  & 
patienter  toleratis  ,  vel  a  facerdote  injun- 
cliis ,  fed  neque  fponte  fufcepris ,  ut  jeju- 
niis,  orationibus  ,  eleemofynis  ,  vcl  aliis 
ctiam  pietatis  operibus  ,  atque  ideo  opti- 
mam  poenitcntiam  efle  tantura  noyara  vi- 
tam  ,  anathema  fit . 

XIV. 

sup.c*.         si  quis  dixerit ,  fatisfa&iones  ,  quibus  £ 

poenitentes  pcr  Chriftura  Jefura  peccata  re- 

dimunt ,  non  efle  cultus  Dei ,  fed  tradi- 

tiones  hominum  ,  do&rinatn  de  gratia  & 

verum  Dei  cultum ,  atque  ipfum  beneficium 

mortisChrifti  obfcurantesj  anathcmafit. 

XV. 

suP.  c.  a.  &     Si  quis  dixerit ,  claves  ecclefia;  efle  daras 

*-  tantum  ad  folvendum,  non  etiara  ad  li- 

gandura  ;  &  propterea  facerdotes  ,  dum 

imponunt    pcenas    confitentibus  ,   agere 

Cwil.Generah  Tom.  XXXIII. 


Supt  e.  S. 


contra  finem  clavium  ,  &  contra  inftitu-  amn^t 
tionem  Chrifti  ,  &  fidtionem  effe  >  quod  Ch**st* 
virtute  clavium   fublata    poena   #terna  ,     l$sl* 
pcena  temporalis    plerumque    exoivenda 
remaneat,  anathema  fit, 

DE      SACRAMENTO 

EXTREM^      UHCTIOKIS. 
C   A   N   O  N      L 

Si  quis  dixerit  5   extremam  un&ionem  l*p-  **<& 
non  efle  vere  &  propne    iacramentum  a  n»Bt0. 
ChriHo  domino  noftro  inftitutum  ,  &  a 
beato  Jacobo  apoftolo  promulgatum  3  fed7rftf*J* 
ricum  tantum  acceptum  a  patribus  ,  aut 
figmentum  humanum,  anathema  fit. 
JI. 

Siquis  dixerit5  facram  infirmorum  unt;s«».cfi. 
dioncm  non  conferre  gratiam  3  nec  remit- 
tere  peccata  ^  nec  alleviarc  infirmos  »  fed 
jam  cefTaffe  >  quafi   olim    tantum   fuerit 
gratia  curationum>  anathema  fit  „ 
IIL 

Si  quis  dixerit  ,  extremae  unftionis  ri-5*^^** 
tum  &  ufum  ,  quem  obfcr/at  fanda  Ro- 
mana  ecclefia  ,  repugnarc  fententiae  beati    ^  ^ 
Jacobi  apoftoli,  ideoque  eum  mutandum*    **%  * 
polfcque  a  Chriftianis  abfque  peccato  coa- 
temnij  anathcma  fit. 
IV. 

Si  quis  dixerit  3  presbyteros  ecclefi«5  7^$; 
quQS  beatus  Jacobus  adducendos  eife  ad  SnpiCfc|f 
infirmum  inungendutn  hortatur  ,  non  effe 
facerdotes  abepifcopo  ordtnatos5  fed  aeta- 
te  feniores  in  quavis  commumtate,  obid* 
que  proprium  eKtrema?  undlioais  mini- 
ftrum  non  effe  folum  faccrdotem,  anathe- 
ma  fit. 

PECRETUM  DE  REFORMATIONE  ; 
Tnxmium. 

EpifcQportim  mnnus  effh ,  fuhditos  ,  frdfertim  dd 

animamm  curnm  conftitutos ,  admo- 

ncre  officii  fui . 

Cum  proprie  epifeoporum  munus  fit  fubdito-  %*f*c  €*  de 
tumomnium  vicia  redarguere;  hoc  illis  praecipue  eokc,  Toi> 
caveadumerit,  ne  clerici ,  praefertim  adauima-  IX* 
rum  curaraconftituti,  criminofi  fint,  neveinho- 
neftam  vitam  ipfis  conniventibus  ducant  *  Nam 
il  cos  pravis  &   corruptis  moribus  eile  permir- 
tant,  guo  pa6lo  laicos  de  ipforum  vitiis  redar-  ltCor'9* 
guent,  qui  unp  ab  eis  fcrmoneconvjnci  pofient, 
quodclericos  ipfipatiantur  efle  deteriores  ?  Qua 
etiam    libertate   laicos  corripere  poterunt  facer- 
dotes,  cumtacitefibiipiircfpondeant,  eadem  fe 
admififfe  quae  corripiunt  ?  Monebunt  propterea  J*ff.«;c;t; 
epifcopifuosclericos,  in  quocumcjue  ordine  fuc-    c  re£ 
tint,  utconverfatione,  fertnone,  &  fcientia  com- 
miffo  fibi  Dei  populo  praeeant  ,  mcmores  ems 
quod  fcriptum  eft :  SanBi  eftotc,  quia  <T  egofk».  J^/J' 
ffusfum:  &  juxta  apoftoli  vocem ,  ncmini  dcnt  ^Corw€T' 
ullam  offenfionem  ,  ut  non  vituperetur  minifte- 

E    %  rium 


m 


C    PH    C    I    I    H    U 


jC  a  r  o  t  ii  s 


v; 


I04 


1  J  T    J..U"i>J. 

5BSSIO 


rism  porum  :  fc4  W  Q8iaibt?$  exhibeant  fe  ficut 
miniftros  Dci  r  neiII$dprophctae4i&Bm  implpa<? 
tur  in  cis:  $4t$rdi>tes  Dei  f ontaminsnt  fenft*  >  <r 
refrobant  teiw*  yMUt^mipfippifcopiidlibcritjs 
pxcqui,  ac  qupquaip  pr&tcxtU  dfcfuper  impediri 
geque&at ,  cadcm  facrpfan&a  &  <Bcamcnicav&  ge* 
aeraps  Trident£nafynodtjs?  praefidcatibus  ia  ca 
eifdem  apoftolic»  fcdis  legato  &  nupciis  >  hos  qui 
fequuritur  caaoaes  ftatuendos  &  dccerncadas  du- 


£  A  P  U  T    IIL 


Ahko 

CKRISTI 


Xlt. 


C  A  P  0  T    I» 


fiiprafecs, 

piattoue  / 


$  frohibiti  afceniere  ai  oriines  y  4ftcniant$  fi  //?- 
tcrii&i  ?  fifuffenfi ,  pssn^nttfr . 

Cum  hpacftius  ff  tgtiu^  fit  fubje<%Q  $  dpbft^m 
pi»pofitispbcdicntian|i^pcndendp|  i$  infcriori 
tninifterip  deferyire  *  j|uam  fum  praeppfitp|:un^ 
fcandalo  graduum  altiprum  ajppetere  dignitar 
tcmj  ef,  cui  afccnfusadfa^r0sdrdincs  afuoprx- 
iitto  cx  qaacumqtie  caufa  ,  etlam  ob  occultum  pri-r 
mcn  »  qupmodoiibct  ?  eiiam  cxtrajudic|al?t?v  , 
|?icrit  iatc?4i&us  \  aut  q$i  a  fuispr4inibus,  fei| 
gradibus^  yel  4ignft#tpus  ecclcfiafficis  fu^rit  fu~ 
fpeqfus,  nulla  coqtra  ipfius  pnelati  vpluqtatcoi 
coaccfla  liccntia  de  fc  proirioyeri  faciendo ,  aut 
gdpriprcsordincs,  gradus  &  digoitatcs  five  Jio, 
norcs  rcftitutip  fuffragctur  ♦ 

C  A  P  U  T    n,  C 

Sicfifcofus  qmftumqyt  <PV#*f  *  c^tulerit  fihi  nonfub- 
dito>  etiarn  famUiari  ,  fine  cfpreffo  proprti 
"  frddti  cwfinf»  5  nterpte  ietrct* 
fcens  fabjtmt* 

JLtquoniamnonnuHi  epifcopi  ccstefiarttm  qu* 
ln  panibus  infidcliw  cattfftant,  dcro  earcnte* 
ftpopnlo  Chriftiaap,  cum  fcre  vagabund*  fint, 
^  pcrmaricntem  fcdcm  noi*  H^b^aat » aon  qpae  Jefa 
Chrifti ,  fcd  ^licnas  om  iafcio  proprio  paftorc 
quaercatc^»  4um  per  haac  (aa^am  fyaodwm  fe 
poatific^Iia  officia  in  alteriusdi^ecefi,  aifi  4eIo^ 
iriordiaariicJCprcflalicentia*  ^inperfoaascjdcm 
ordiaario  fubj^t^?  taatum  »  cxerccrc  prQhibitps  u 
vidept,  ialcgUfraudem^  $?  contcmptum,  quafi 
cpiftopalem  $athc4ram  ia  Joco  nullms  imctCn 
fuatcmeritate»  cligunt^  &quofcTOqucadfcvc-, 
aicntes,  ^tiamfifuorqmcpifepporumpraplatorum 
litcra^  commca4atitia$  npn  habe&as »  clcricali 
ch^r^erciafigairc»  8r^4  facros  ctiam  prcsbyte- 
ratus  ordines  prpmov^rc  pr^fumunt ;  quo  plcrum-^ 
AJiefitjt  utmin^i4onci*:ru4esacignari?  ^rqui 
a  fuo  cpifcopo  t^aqu^m  inh^bilcs  &  ia4igai  rcjeai 
fneruflt ,  prdiaati  \  nec  4ivina  officia  pcragcrc^ 
ficc  ^defiaftic^  facrameat^  rc^c  valcaat  mnu 
ftrare;  aemo  cpifcppprutii  >  qui  titularcs  vocan- 
tur,  ctiamfualocQaulIi^sdioecefis;  ctiamcxcm-* 
pto,  ^utaliquomoaaft^rip  cujulvi^  or4inisrcfc- 
Serint,  ^utiaoramtraxerint,  vigorccujufvisprU** 
vilegii ,  ftbi  dc  promov^a4o  quofcamquc  ad  fc  ve-* 
nientcs  pro  tcmporcconcciE,  altcrius  fub4ituma 
ctiam  pr*te#i*  ^amilwitati^  contiay^  commcn-* 
falitatisfuae,  abfqtie  fui  proprii  pmlati  cxprcffo 
Confcnfu,  aut  litcris  4imMoriis»  44  aliquos  fa- 
^ros,  ^utmiaorcsor4ines,  velprimam  toafuram 
promovcrcfcuordiaar^valcat,  Coatra  facicas  ab 
l^crctUQpoatilicaliqm  pcranaum  5  taliter  vera 
proiodQtus  %  **>  «xccatianc  o^4iaum  fic  fufccpto* 
rum^  doaec;  fuopraBlato  Ytfcm  fucrit,  ipfo  jurc 
liftt  fufpeafi» 


ppifcopHs  f*t>$  flcfttvs  db  dli<>  mdle  promopos 

fim  admittat  ai  officfa  eelebrania » 

nifi  fr#vi9  examine . 

Epifcopui  quofcutpque  fuos  £lcripQS  ,  prasfcr- 
tim  infacris  conftijtutos»  abfquc  fuo  praecedenti 
cxamin?  Sc  commendatitiis  Incris ,  quacupque  au-  ft& y»  c* h 
i&pritate  promotps,  licct  ^anquam  habilcs  ab  co  a  &**£ 
qup  ordinati  lunt ,  prpbatos ,  quos  tamea  ad  divi- 
napfficiacelcbranda,  fcu  ecplcfiaftfca  facr^menta 
miniftranda  piinusi4pa^psi& capaces  rep^rerit^  a 
fufccptoruo^  ordinum  exercitio  a4  t^mpus ,  de  quo 
ciyidebitur,  fufpenderc,  &illis  ne  inakari  aut 
uo  prdin?  t^iniftrcnt  jinterdkere  poflit . 


B    0y 


c  a  py  t  iy^ 


y^Uilus  clcricus  extmatur  4  correShne  ffiftQ* 
fi  ,  eti&m  extra  vifitationem  f,'   ' 

Omn^s  ccciefiarpra  p?r«lati,  qui  ad  corrigcn^ 
4os  fubditprum  cxceftus  diligcntcr  intendetfe  de«  feflT.  <.  Ci  j 
bcnt,  &^quibusnuHuscIcdcus  per  hujusfaafta  4$rsf* 
fyno4iftatut*i,  cujufvis  privilegii  praetcxtq,  tu- 
tusccnictur,  quo  mimis  juxta  canonicas  fan&io- 
ne$vifitairi,  puniri  §c  corrigi  poffit;  fi  ia  cccle- 
fyi$  fuis  refederint  ?  qupfcuaiquc  fecuUrcs  clfrf* 
cos,  <|iialitcrcumquccxemptos,  qui  aliasfuajju-p 
rifdi&ioni  fubcffent  ,  4c  coruqa  cxceffibusi  cri-. 
minibu$&d$lidis?  quotics  &  ^uan4o  ppus  fue-? 
rit,  etiam  cxtra  vifitationcm^  taoquam  ad  hoc 
^poftoIicflB  fedis  deiegatU  corrigcndi^f  caftigan* 
4i ,  facultatcm  habeant  ;   quibufcumquc  exem^ 
ptionibus  ,   dcclarationibps  »  confuctudinibus  ,  j"**  f  *f 
fententus,  juramentis^  concorausj  quae  taatum  c.j.dcrcfT 
fuos  pbligent  ^u&pres  ^  ipfis  clcricU,  ac  corum 
confanguineis,  capellanis,  faaiiliaribus,  procu- 
ratoribus  ^  &r  aliis  quibuslibet ,  ipforum  excmpto* 
rum  contempl^tione  8$  iatuita  minimc  fuffraganf 
tibus» 

CAPOT    V, 

CwfcrvttQmm  jnrifiiQh  wtis  finibm 
fQmfaiitMi 

Infsipet ,  cum aonaulli ^ q«ifub pwteita  quod 
fuper  boais  &  rebus  ac  juribus  fuis  divcrf»  cis 
injuriae  ac  molcfti*  infcrantur,  ccrtos  judiccs  pcr 
litcras  coafcrvatorias  4cpatari  obtiacnt ,  qui  illos 
amolcftiis  &injuriis  hojajjnodi  tueantur  ac  dc» 
fcn4ant,  &  in  poftefiionc  i/cu  quafi  bonorum, 
rer^m  ,  ac  jurium  fuorum  manut$neant  8?  con- 
fervcnt,  nccfupcrillis  eosmoleftari  permittaat, 
cjufmo4i  litcras  i«  plcrifq«e  concedentis  mca* 
tem  ia  reprobum  fcafum  dctorg[ucant  :  idciixo 
ncmiaiomaino,  cujufcumquc  digaitatis  &  con- 
ditioais  fit,  ctiamfi  capitulumfacrit,  coafcrva* 
toriap litcrap  cumquibufcumque  claafolis  aut  dc^ 
cretis  ,  quorumcumquc  judicum  dcputatioac  »r 
quocumque  ctiam  alio  pr^ctcxtu  ant  colorc  con- 
ccflfej  fuffragcatur  ad  hoe*  utcor^mfupcpilco- 
po  ,  fivc  ajio  fuperiorc  ordiaaripi  ia  crimina* 
fibus  8c  mhtis  caufis  accufati  §:  cpnvcniri,  ac 
contra  cum  iaquiri  ^:  proccdi  aoa  poflit  5  aut 
quo  miaus  ,  fi  qua  jura  ci  cx  cefflooc  com^ 
pcticriat  ^  fupcr  iltis  liberc  vakat  apud  fedi- 
ccm  or4iaarium  conveniri  ,  la  civilibus  ctiam 
caufis ,  fi  ipfe  a&or  e^titcrir ,  aliqucm  ci  apu4  fuos 
confcrvatorcs  judice«  ia  judicium  traherc  mini- 
mc  Uceat^  Quod  fi  in  ih  caafis?  in  quibusipfe 

reus 


ios 


HIDCH'TIKUM. 

reusfuerxt,  coofcigerit,  veJ  etedua  ab  eoconfetv  A 


Carolus  V, 

Ittfe 


IOdT 


*■ r   reuslaerxt,  coofctgertt,  vei  cicctua  ao  eocomer- 

Citar  s*I    vatot  ab  aftore  iuiptStns  effe  dicatur ,  aut  fi  qt*a 

*  s5i.      tnter  ipfos  jwdices ,  eonfcrvatorem  &  ordsnariunn 

ccntroverfi*  fuper  compctentia  jurffdf  Ajpnis  orta 

fucrit,  nequaquam  in  caufa  procedatur  ,  donet 

per  arbitros  in  forma  juris  ele&os ,  fuperfufpieia- 

iw9  autfurifdi&ionis  competentia  fuerit  jadica^ 

tum »  Familiaribusvcro  ejus ,  qui  hujufmodf  lite- 

ris  confervatoriis  tueri  fe  folem,  nibil  illas  profint, 

prsetcrquam  duobus  dumtax&t :  fi  tameii  illi  j>ro- 

priis  ejus  fumptibus  vixerint  ♦  Nemo  etiam  nmi4 

iium  litcratum  beneficio  ultra  quinmiennium 

gaudere  poffit*  No»  licet  quoque  coniervatdri- 

busjodicibus  uHumhabeietribunalere&um.  tn 

rf  caufisveromercedum,  autmiferabiliumperfona- 

loneVctp.  rum,  hujus  fanaae  fynodi  /uperhoc  decretamin  B 

i4<<Ur*for*  ftiotoborepermaneat»  Univerfttatesautei&gene- 

****  rales,  ac  collegia  doftorum  fcu  fcfaolarium,  & 

reguiarialoca,  necnonhoipitatia  adtu  faofpita- 

litatem'  {ervantia  *  ac  univcmtatum  ,  collegioruun 

Jocorum  &  hofpitaiium  hujufmodt perftnue,  in 

praefenti  canone  rainime  comprehenfe ,  fed  exem- 

ptse  omnino  fmt  ,  &  cffc  iateiiigantur  * 

'    CAPDT,    VI. 

&GW4  decernitur  in  elericos  ,  qui  inftcris  co«* 

fiituti^  aut  UneficU  pfjidentes  , decenti 

fui  ordinis  wfic  mn  ntuntur% 

Dme.  M»-     -Quiavtro»  etfi  habitus  nonfacit  monachum,  € 

cif«vl»c*5-    oportet  tawen  clericos  veftcs  proprio  congruen- 

tes  ordini  fcmper  deferre ,  ut  per  dccentiam  hafai* 

tus  extnnfeci  morun*  honeftatem  intrinfecam  o- 

ftendant:  tanta  autem  hodic  aliquoruminolevit 

temeritas ,  religionifque  contemptus , ut  propriam 

digntlatem  &  faonorem  clericalem  parvipendeu» 

conftV  fcff-  tcs>  vcfteaotiamdeferantpublicelaicalcs,  pedes 

41*  in  divcrfis  ponentes ,  unumindivinis,  altcrum  irt 

carnalibus ;  propfcerea  omnes  ecclefiafticse  perfo~ 

na5,quaotumcumqu#e:sN&mpt3e,  quic  autinfacris 

fucrint,  autdignitatef*  perfonatus  ♦officia,  aut 

beocficia  qualiacttmcjueecefcfiafticaobtinuerint  ^  fi 

poftquam  ab  epifcopo  fuo  ctiam  perediS:umpu. 

blicummoniti  fuerint,  honeftumliabit&m  cieri- 

calem ,  illorum  ordini  &  dignitati  e«Sngruentem , 

&  juxta  ipfius  cpifcopi  ordinationcm  &  mindfatuiH 

hon  detuierint,  per  fufpenfionem  abordinibtt^ 

ac  officio  8s  beneficio»  acfrudibus»  reditibusS^ 

proventibus  ipforum  beheficiorum ,  nec  non  fi  fe* 

Uael  correpti  dcnuo  in  hoc  deliquerint  *  etiam  pet 

privationemofficiorum  &beneficiorum  fau/ufiuo» 

di»  coerceri  poffint  &  debcani:  ,  conftitutionem 

cumentiii»  Clementis  V«  inconcilio  Viennenfi  cditam,  quas 

StTff  &  incipic ,  Quoniam  mnovando  &  ampliando  * 

honcfta-tc 

dcrfeonuU  CAPUTVIL 


VqIwwU  homicid*  nun<juam3  cafuries 
qUQmodo  ordinmdi  * 

Cumctiamqui  pcrinduftriam  occiderit  proxi« 
mum  fuum  &  per  infidias ,  ab  a|tari  aveili  debeat , 
qui  fua  voluntate  homicidium  perpetravcrit  9 
etiamfi  crimen  id  nec  ordine  jndiciario  prob  atum  $ 
necaliaratione  publicum,  fed  occultum  fuerit^ 
nuilo  tempore  ad  facros  ordines  promoveri  poffit  j 
nccillialiquacccleiiaftica  bencficia,  etiamfi  cu- 
ramnonhabeantanimarum,  conferrclicca£$  fed 
omni  ordine,  ac  beneficio  &  officio  ecclefiaftico 
perpetuo  careat .  Siverohomicidium  noaexpro* 
^ofito,  fedcafu,  vei  vim  vi  repellendo ,  ut  quit 
Lc  a  morte  dcfenderet ,  fuifle  commiffumnarrctur '9 
Cwtih  Gcmrtl*  Tom.  XXXII L 


Mx9i*ttw 


l 


quam  ob  caufam  et iam  ad  facromm  ordinum  8t  al-  s  7^7^* 
taris  miniftcrium  ,  &  bcaeficia  qu^cumque»  ac     XIV. 
dignitates ,  jure  quodammodo  dilpenfatio  debea-    2 $*  $5ov* 
tur,  committatur  loci  ordinario ,  aut  excaufa,     *55i* 
metropolirano,  feuviciniori  epifcopo,  qni  non 
mficattfacognita,  &  probatis  precibus  ac  narra- 
tis,  nccaliter,  difpenfare  poffit , 

C  A  P  UT    VIIL 

tyttti  4ikmt  clerkos  ex  frivikgh 
funin  Ihtitt. 

Fmterea,  quia  nonnulli,  quorum  etiam  ali-  |^^# 
ijujiverifunt  paftores,  ac  proprias  oves  habent,  %te»^ 
alienisetiamovibuspraeeirequaerunt*  &  itaalie- 
nb  fubditis  quando^ue  intendunt  ,  ut  fuorum 
curam  ncgligant ,  <juicumque,  etiam  cpifcopali 
pr^ditus  dignitate  ,   qui  alienos   fubditos  pu- 
niendi  priviiegiumhabucrit,  contra  clcricosiihi  j?f*|J^ 
non  fubje&os  ,  prsefertim  in  facris  conftitutos,  ^%u\%%   ' 
quorumcumque  etiam  atrociunv  criminum  reos , 
nifi  cumpropriiipforumclericorum  epifcopi,  fi 
apud  ecclefiam  fuam  refederit  ,  aut  perfonae  ab 
ipfoepifcopodeputandaeintervcnttt,  ncquaquam 
procederc  debeat;  aMas  proceffus  &  inde  fccuta 
quaecumque  viribus  ommno  careattt* 

C  A  P  U  T    IX* 

C  Bemfic$4  miue  dixcefis  mlk  frtfexiu 

midntur  foneficiis  alwius* 

Et  quia  jure  optimo  diftin&as  fuerunt  dioccefes 
&parochias,  acunicuiquc  grcgi  proprii  attribu-  ^Jf*  *4*  ** 
tt  paftores ,  8z  inferiorum  ecckfiarum  re^tores,  i|/*^ 
qtu  fuarum  quifque  ovium  curam  habeant  ,  ut 
ordo  ecclefiafticus  non  confundatur,  aut  una  & 
eadcm  ecclefia  duarum  quodammodo  dicecefum 
fiat5  non  finc  gravi  eorum  incommodo  qui  ilii 
fubditi  fuerint:  beneficia  unius  diceccfis,  ctiamfi 
parochialesecclcfiae,  vicarias  perpetuae,  autfim* 
pliciabeaeficia,  feupraeftimonia,  autpracftimo^ 
niaies  portiones  fuerint ,  etiam  ratione  augendl 
cultum  divinum  aut  numcrum  beneficiatorum^ 
D  aut  alia  quacumque  de  caufa  alterius  dicecefis 
beneficio,  autmonafterio^  feu  collegio,  vello* 
coetiam  pio,  perpetuo  non  uniantur  1  decretum 
bujus  fandae  fynodi  fuper  faujufmodi  unionibus  Suprareft^ 
|H  faoc  declarando .  *     *  gftjj  *^ 

C  A  PUT    X. 

%tg$t4ri4  bcnefici*  tegukrifas  conferantur  + 

Regufariabcncficia,intituIumregularibuspro-  S*&  ax»  de 
feffi^roVidericopfueta,  cutn  p^r  obituraautrcfw  JJIJ^^J; 
gnationem ,  vel  alias  iJIa  in  titulum  obtinentis  va- 
care  contigjbrit, teligioiis  tantum  ijlius  ordinis,  vei 
iisquihabitumomnino  fufcipere  &  profeffionem 
E  emittere  teneantur ,  &  non  aliis ,  ne  veftcm  lino 

lanaque coatcxtam iaduant ,  conferantur,  z>t*t>zu 

CAPUT    XI, 

Tr^nsUti  ad  aiium  ordincm  in  efauftro  fub  obc~ 
dientu  mmtmt  ,  &  henefichmm  ftecu- 
UriHtn  inc4p4Cts  exiftum 

Quia  vero  regulares  de  uno  ad  alium  ordi- 
ncm  translati,  Facile  a  fuo  fuperiore  iuctithm 
ftandi  cxtra  monaftcriumv  obtinere  folcnt  ,  ex 
quo  vagandi  &  apoftatandi  occafio  tribuitur ,  ne» 
mo  cujufcuna^uc  ordi^is  praelatus  vcl  fuperiort 
&   $  yigotc 


107 


Jit  £  1 11$ 

p.  au 


C    O    H    C    l    l    l    V    M 


€  A  SO  L.U5 
1  M  r, 


W 


ioS 


Sfssio  ngotc  tufs&umqm  &£*i!t*tj«  *Yiqmm  ad  habi- A 

XIV*     tpin  &  profelfionc J&  admkter?  poffifc  *  mft  m  m  or* 

W-:*fi»Vt  dmeipfpadq^mtran^fertliri  fnb  fui  fupcriori$ 

^*1*     pbedientia  in  clauftro  perpetuo  maneat.»  a#  t&Jt- 

ter  tr^nslatus  >  cti&mfi  canomcornm  regularittm 

$mm  >  *d  bcacikia  f&caiaria  ^  etiamfi  curata  * 

f^mniijo  incaparexiftat . 

CAFtFT    XIL 

Jite  gdtrmdtm  qwq  nifi  $x  fund^thm% 
mt doutione  o&tint&r. 

$*&**&        Ncmp  etiam»  cujufvis  dignitati§  ^clefiaftica? 

«fcVef.  *S*  velfeculam»  qaaeumqueratione*  nifieecfefiarn , 
benefieinm»  aufccapclkm  de  novo^fdndaYerii^ 
coofttufferit »  feu  jam  ere&ani  >  am  tamen  fin#  B 
fufficienti  dote  faerlt »  de  fuis  pmpriis  &  patri* 
monialibus  bonss  competenter  dotaverit »  jas 
patronatus  imp^trare  a^tqbtinerepolfit  aut  dcr 
beat  ♦  Xu  caiu  autcm  fondationis,  aut  dptationis ... 
litt|ufmodiinftitttti0epifcopo,  fenon  alteninie- 
riori*  fefervcfeiir » 

CAPU*T    XIII- 
¥?4fm<tfaft*tQr£w&fo 

Non  iiceat  pmt^rca  patrono  *  cujitfvls  privilc- 

gii  praetextu »  ajiquem  ad  beneficia  fiji  juris  pa- 

Mitm*      tronatus»  nifi  epifcopo  teci  ordiriario^  adquem 

Cone-  %g*  proviiio  feu  inftitatio  ipftus  beneficii  »  cen&nte 

f^gicfit»  priviipgio,  jure  pertineret»  <£ttc»qut>  modo  prae-  C 

!  *    *fentare:  alks  fmimmuo  acinftittiti^  forfanfcr 

cutccnuils  finc  &  effe  intelligantur. 

CAPUTXI.V, 

frdBdninm  dcmceps  dc  miff&  *  wdin$r 
gr  rtform&mm* 

peclarat  praeterea  fan&s  fynpdss  §  in  fufcura 
fejfionc  *  quam  ad  vigefw«mquintp$  diem  Ja- 
ntftfii  fabfeqpentisannimiljefimi  q$ingetftefimi 
qui{iquagcfi«fecundi  habeadam  effe  jarn  decre- 
yit>  iiQa *'cttmfacrificio  miffa?*  agendurn  &  tra- 
fianduni  efle  &$  fac^meftlo  oidi^is ,  &  profe- 
^Uendam  eflfe  matcriamreformmtionfe* 


15 


Ri 


JtngtHm  Mafftrettus  fohftrtyfit  in  $d$m 
cr  ttflimimittm  pramiffwnm . 

Sabfcripferui)t  priaeiati  iidem  qui  in 
fcffione  prascedenti  •• 

:: SESSIO   DECIMAQyiNT  A* 

X  V*  jgv4  tft  fjuim&fnhjHlte  tth  fmtifice  mtxkmo  ^ 

3$Januar«  ttUhttU  dU  xxv.  J^nuarii  MDLii, 

i  k<  divinam  feci  t  epifcopps  Catanenfi$  5  ara- 
tioncm  ^utemhabuit;  «pifc.  Majoricenfis  * 

DMnwmfwQ$dthflh  feffionis « 

Cum  cx  eo  quod  proximi^  feffionibus  dcjcre*  E 
tum  fuit,  fonaa  hac<:  S?  unjverfalias  fynoduspef 
hos  dies  accaratifsime  diligentifsimeque  tra^a- 
Verit  ca  qua^  *4  fan^iffimum  mi^x  facrificiuma 
&  ad  facramentum  ordini^  fpe&aqt^  uthodiema 
feffione  »  quemadmodam  Spiritus  fan^us  fag^ 
gcffiflct ,  decreta  dc  his  rcbus \  8?  quatuor  prse- 
tcrea  ^rticuios  ad  faiwfti0imuin  cucharifti$e  facra- 
tnentum  pertin^ate^  9  m  Hanc  uadcm  feifioncm 
ii!ato$  publicaret ,  atque  interim  a^turos^  eflfe 
putavem  ad  'hocfacrofaflftumconcilinni  eqs  qui 
froteftantcsfeYocaqt»  quorumcaufa  corum  pu* 
Iilicationcm  ^rtkulonim  dSftnlerat^  &  m  libertf 


ac  fm§  cunfiatione  u\h  hue  venirem,  fidem  eis  ^  h  m  a 
pubiicemfive  falvum   condu^um  concefoaj:.:  Chri«ti' 
.t^men.-cam-iiii  nondum  venerint»  &  eornm  &o~     isst» 
mim  fupplieatum  huic JmCtm  fynodo  fuerit»  w 
publkatio ,  qu?e  hodiemo  dk  facienda  fuerat » ife  V***  «• 
ieqnen^m  feuioaem  ditferatur»  cerfa  fpcalbu> 
aftuturos  eoscffeomninomuho  ant^  illamfcflto^ 
nem  5  f&]y<*c.opdu&U'  ampJioEU  formap   interim 
^tccpto  ;  eadem  fan^a  fynpdus  in  JSpiritu  faii^ 
5o  jcgitime  congregata^  iifdem  legato  tk  nun*. 
ciispr^fidentibus»  nihilmagis  o|>tans»  quaftiCK 
prasftantiifima  natipne  Gcrmanica,  omncs  de  re- 
ligione  di&nCton&s  &  fchifmata  tolkre  %  ac  $jii$ 
quieti.ypaci»  otioque  confutere  s  parataijpfos,  fi 
vencrint ;,  &  hum^niter  excipeic  ,  &  beoigneau- 
4irej  confidcqfqueeosnon  fideicatjholicae  perti™ 
iraciter-oppugnandap  »  fcd.vcri.tatk  cpgnofcend^ 
iitidipeffeventuro$>  &r»  ut  eyangelic^  veritatis 
ftudiofos  decet ,  fanfta^  matris  eccl^lia&  decreti$ 
&t  difciplina?  ad  cKtremum  eCe  acqtHeturas».  fe- 
qucntem  feffion^m  ad  edenda  &  ppMicanda  ei 
qnx  fupra  commcmprata  funt  »  in  diem  feftum 
hn&i  Jofe;phi  >  qui  cri*  die  dccimanona  mcnfi^ 
MartUj  diftulit,  ut  illi  fatis  temporis  &  fpatii 
habeant  non  tolum  ad  venieodum,  verumcdam 
ad  ea  quap  voluerint,  antcquam  is  dics  veniat» 
proponcnda  *  Quibus  ut  omnem  diutiua  cun- 
^tandi  caufam  adimat  »  M^tA  publjcam  »  fivc 
falvumcouduAum  >  ejus  qui  ^cftabitur  t^nori^f 
&  fementxas*  libenter  dat  &  concedi^  f  Interea 
verp  de  matrimonii  faccamenta  agendum ».  8?  dc 
eo  f  praster  fuperiomm  decretorum  publicatiCK 
tfcm>  definienAum  efle  eadem  fcflione  ftatuit  & 
dccemi.t»  &  profequifadam  effc  matcriam  rcfor? 
mationis . 

$ymdi  Tfi&tnthut  frwft&fa  i%  tvfsrt&tkke. 

gtmrdU xxVtjMHArii  ,M®tthdnt$a  qu*m 

fr$tejidn$$i  mdinntut}  aB&* 

Hsec  facrofen&a  fjmodus,  &>c.  ]Mo  ob  difcc- 
pt^tionc^  (  quaBtamde  p^rfonis  comparentibus » 
mandatifque&  fcriptuus  cKhibcridis  9  quam  de 
loco  a,d  fedendum  perfonis  aiSgnando  oriri  pof- 
fent)  felix  ipfius  <onciiii  .progrcffu*  retardetur, 
infeaerens  decrcto  in  fecanda  leilione  promulga« 
to»  atque  ilfud  innovans  ftatuit,  dcccrnit,  de- 
ctarat »  quo4fifortc  contigerit  aliqtios»  qui  est 
difpofitionc  jwris  aut  e^  approbatorup  foncilio- 
rum  morc  a«imittendi  wt  rccipicndi  nm  ef- 
fent  *  vel  pcr  feipfos  vcl  pcr  iatcrpqfitas  perfo-r 
nas  admittiautrecipi>  vd  m  I oco  non  dcbito  fc^ 
dpre»  vcl  fententiam  fubverbo» ,  Placet,  profer- 
ce » vcicongregationibus  intereffe » vel  alios  qpof- 
cumquea£tus  facere  concilio  durante5  quodquc 
fi  etiam  contigerit  mandata » inftrumcnta  *  prote* 
ftationes»  &  alia  cujufvls  generis  fcripta  quae^ 
cumque»  quae  ipfius  conciiii  honorcm,  jus,  ae 
poteftatem  quomodocumqyc  laederent,  fen  la?- 
dere  poffent^  recipi  autadmitti»  proptercanon 
prapjudicetur  »  neque  aliquo  modo  pr^judKa- 
tum  cenfeatur,  vel  intejligatur  prsefenfci conci-* 
Iio  3  ncq«c  conciliis  cKcumenicis  ac  generali- 
bus  iqp€frpetuumcelebrandi$:  cum  omnfsinten- 
tiahuiusconciliifit^eotendat»  ut  pax  &  con-* 
cordia  quacqmque  ratione»  licita  tamen&con- 
gruenti» 


in  ecclefia  redu^antur  % 


SAtVUS  CONDUCTUS    DATUS 

PROTE5TAN.  TXSU$. 

Sacrofanfta  «ccumenica  &geueralis  Tridenti- 
m  fynodus  >  m  Spiritu  fanfto  kgitimz  tongre- 

|[*ta, 


109 


tUllttS 


Tridentin 


U     ftf* 


Carolus   V* 


IIO 


ThTo"  g****  prsefidentlbus  In  ea  eifdem  fan&«  fedis  a* 
Ciuusxi  poftolicaelegato  &nunciis,  inhaercndo  fatvocon* 
i?5*  du&ui  in  pcnulttmafcffioncdato,  &iliumj$ix|a 
teuorcm  infrafcriptum  ampliando  ,  univerfis,  fi- 
dem  fecit ,  qnod  omoibus  &  fingulis  facerdotibus , 
deStoribus  ,  principibus =»  ducibus,  marchiooi- 
btis ,  comitifeus,  baronibus,  nobilibus,  miltta- 
ribus  ,  popularibus  ,  &  aliis  quibufcumquc.  vi- 
ris ,  cujufcumque  ftatus  &  conaitionis  aut-qua^ 
Jitatis  cxiftant,  Germanicae  provincisc  &  natio* 
nis  ciyitadbus»  ac  aliis  locisejufdem,  &omoi- 
bits  alii^e&clefiafticis  &  faecijlaribus,  praefertim 
Auguftana&confeffionis  perfonis ,  gui  *  a.ut  quae  * 
una  cum  ipfis*  ad  hoc  genmte.Tridentio.titn.con* 
ciUum  vefti&nt  ,  aut  mittcntur  .,  ae-.prdfe&uri 
fant  ,  aut  bucufque  verierunt  ,  quQcumque  no- 
minc  cehfeaojtur,  aut  valean*  nimcupari  ,  teno- 
re  prarfdnrium  pubiicam  fidem  &  pleniffimam 
veriffimamquc  fccuritatem, ,  quam  falvumcon- 
du&um  appellant  ,  liberc  ad  hanc  civifatem 
Tridentinam  veniendi  ,  ibidemque  manendi. , 
ftandi,  motandi  ,  proponendi  ,  ioqueodi ,  una, 
cum  ipfa  fyaodo  de  quibufcumque  negotijs  tra4 
&andi  ,  examinandi  ,  difcuiienti  ,  &  pmnia 
quaecumque  ipfis  iibuerit  ,  ac  articulos  quofli~ 
bet*ttty  fcripto  quam  vcrbo  liberc  Afiferendi , 
propalandi  ,  eofquc  fcripturis  facris,  &  bcato- 
rum  patrum  verbis,  fcntentiis&  rationibus  de* 
clarandi,  aftruehdi  &  perCuadendii  » ,:&  fi  Qf>u$ 
fuerit,  cfciam  ad  obje&a  concilii  gcneralis  r^fpon- 
dendi ,  &  cum  ti$  qui  a  concilio  dcle&i  fuerint  di* 
fputandi,  Chriftiane  autcaritativc  abfqueomni 
impcdimentoconfercndi ,  opprobriis,  convic.iis, 
ac  contumeliis  penitus  fempfcis ;  &  fignanter ,  quod 
?$eff*  $•  caufae  controvcrfae  ,  ''  fecundum  facram  fcriptu* 
ram,  &apoftoIorumtradittbncs,  pfobata  c;onci* 
lia,  catbolicsp  ecclefias  confenfum ,  &fan<ftorum 
patrum  auftoritates  in  fu-aedi&o  cpncilio  Triden- 
tino  tca&entur;  i.Ilo  eriamaddito,  ut  religioiii$ 
praetestu,  aut  delifiorum  circa  cam  commiffo- 
rum,  aut  cammittendorum  mtinime  puniantur  , 
impattitur»  ac  omnino  concedit,*  fic  «tiam,  uc 
propter  iHQrumpraBfentiamnequcinitinete,  auc 
quocumquelocorum,  cundo,  manendo,  autre- 
deundo » nec  In  ipfa  civitate  Tridenttna  p  a  divinis 
officiis  quovis  modo  ceffetur ,  Et  ut  his  peraSis , 
vel  nonperaftis,  qiiandocumque  ipfis  libtierk, 
aut  majorum  fuorummandato  &  affenfu  ad  pro- 
ptia  revertioptabunt,  aut  alicjuiseorutn  optabir, 
mox  abfquc  uHa:renitentia  &occafioneaut  mora  % 
falvis  rebu^corum,  &  fuorum  paritcr  honore  <fe 
perfonis,  vice  verfa  poffiat  juxta  beneplacifeum 
Jiberc ,  &  fccure  redire  t  de  fcientia  tamcn  ab  ca*. 
dem  fynodo  deputandorum  ,  ut  tunc  oppotitqk* 
ne  corum  fecuritati  abfque  dolo  &  fraudeprov 
videatur»  Vult  etiam  fanda  fynodus  in  hacpu* 
blica  fide  falvoque  condu<aa  ,  omnes  quafcum- 
que  clau[ulasJncludi  accontincri,  acproinclu- 
fis  haberii  quae  pro  plcna,  cflScaci&  fufficienti 
fecuritateineundo,  ftando,  &  redcundo » nccef- 
farias  &  opportunae  fuerint\  IUudetiamadmajo- 
remJfecuritatcm,  &  pacisac  rcconciliationi^  bo- 
num  exprimens ,  quod  fi  quifpiam  aut  il  lorum  ali-. 
<j«i,  five  in  itincrc  Tridentum  veniendo  ,  fivc 
ibidem  morando,  aut  redeundo,  aliquodenor- 
me,  quod  abfit,  egerint  aut  commiferint,  quo. 
poflet  hujus  fidei  publicae ,  &  aficcurarionis  benc-. 
Itciumeisconceffum,  annullari,  autcaffari,vult 
&  concedit  cadem  fanda  fynodus,  ut  in  hujuf* 
modi  facinoredeprehenfi,  abipfisdumtaxat,  & 
non  ab  aliis  ,  condigna  animadvcrfiooe  cum  e<* 
jncnda  fufficicnti ,  pcr  partcm  ipfius  fynodi  mcrk 


A  to  apj*robanda  ,  &  laydanda  ,  mo*  pumantur  Jessio 
iliorum  affccuratbnis  forma  ,  canditionibus  &     x-V* 
modis  omnino  manentibus  illibatjs*  Pariformi*  tp  Jaoutril 
teretiamvult,  utfiquifquam,  vei  aiiquicxipfa      w?* 
fynodo,  five  in  itinere,  aut  mancndo  ^  aut  re- 
dcundo,  aliquod  eHorme»  quod  abfit,  egermt, 
aut  commifcrint ?,  qup  pqflet  hujus  fidci  publicae 
&  affecurationis  bcneficium  violari  ,  aut  quo- 
quo  modotollij  in  hujufmodi  facinore  deprcr- 
bcnfi,  abipfa  fynododumtaxat ,  &  npn  abaliis» 
condigna  animadvcrfione,  &cmendafujfficicnti3i 
pcr  partcm  dominorum  Germanprum  Augufta* 
nae  confeffionis  ,  tunc  hic  pr^fentium  ,  merito 
Jaudanda,  &approbanda,  moxpuniantur,  prx- 
fenti  affecurationi$,  forma  conditionibus  &  ma* 

3  dis  omnino  manentibus  illibairis.  Vult  praeterea 
ipfa  fynodus,  quod  liceat  ipfis  ambafiatoribus, 
omnibus,  &  iingulis,  toties  qu-otiefcumqueop- 
portuuum  fucrit  ,  Im  neceffarium  ad  auram  ca- 
picndam  exirc  decivitate  Tridentina,  &reverti 
ad  eamdcm,  ncc  non  nuncium  vei  nuncios  fuos 
ad  qusecumquc  Ioca  pro  fuis  neceffariis  nego- 
tiis  ordinandis,,  libcrc  mittere  ,  fcn  deftinarc  , 
ac  ipfos  miffos  ,  feu  deftihatos  3  feu  miffum  & 
deftinatum  fufcipcrc,  toties  quotics  cis  videbi- 
tttr  expcdirc  j  ita  quod  ajiqui  ,  yel  aliqui$  per 
deputandos  concilii  focicntur,  qui  corum  fccu- 
ritati  provid^ant  vel  provideat  •  Qui  quidem 
falviconduftus,  &  fecurjtatcs  ftarc  acduraredc^ 
bent,  &atempore&  pcr  tcmpus,  quo  in  ipfiua 

C  fynodi  &  fuorum  tuhionis  curam  ipfo^  fufcipii 
contigerit,  &  ufque  ad  Tridcntum  perduci,  M 
toto  temporc  manfionis  eorum  ibidem  ,  &  rur- 
fum  poft  fufficientem  audientiamhabitam,  fpa?-^ 
tio  viginti  dierum  pwmiffo,  cum  ipfi  pcticrint , 
aut  concilium,  habitahujufmodiaudicntia,  ip* 
fis  rcccflum  indixerit,  a  Tridentoufqueinquem 
quifque  clcgerit  fibi  locum  tutum  ,  X>co  faven^ 
tc,  rcftituct  ,  dpio  &  fraude  prorfus  exciufis  * 
Quae  cjuidein  omnia  pro  univcrfis  .&  fingulis 
Chriftifidclibus,  proomnibus  priacipibus,  tam 
ccclcfiafticis  quam  fascularibus  >  quibufcumque, 
^tqu^  omnibus  aliis  ccclcfiafticis  ac  feculari* 
bus  pcrfonis  ,  cujufcumque  ftatus  &  conditio- 
nis.exiftant,  autquocumquenomineccnfeanturt! 

B  in«:iolabiIiter  obfcrvanda  cflepromiitit  &  bona 
fidc  fpondet » 

Infuper  omnt  fraude  &  dolo  exclufis,  vera  & 
bona  ndc  promittit  ipfam  fynodum  nullam  vel 
manifcfte  vcl  occulte  occafionem  quaefifcuram  » 
autaliquaau&oritate,  potentia,  jure,vclftatu- 
to ,  privilegio  Icgum  >  vel  canonum ,  aut  quorum- 
cumqueconciliorum,  pr«fertimConftaijticnfis&  Conciia 
Scnenfis,  ouacumque  forma  vcrborum  cxprcffa,  f^i^ 
inaliquodhujusfidcipublicae,  &pleniffim^affc-  fionsi+it* 
curationis,  acpubiicx&rlibcrse  audisntise,  ipfirS2o«M«Si 
per  ipfam  fyaodum  conccffa? ,  prscjudicium  quovis  tlbus fiivifr 
modo ,  ufuram  ♦  aut  quemquam  uti  permiffuram ;  £art*«^ 
quibus  in  hac  pane prohacvtce  derogat,  Quod    *$* 
fifanftafynodus,  autaliquisexea,  velfuis,  cu- 

E  jufcumque  conditionis ,  vcl  ftatus,  aut  prajcmi- 
Uienti^exlftcns,  prasfcripta?  affccurationis  &  faJ~ 
vicondujftus  formam  &  modum  in  quocumque 
punfto  vcl  ctaufula  violavcrit,  (quodtamena- 
vertere  dignetur  omnipotens  )  &  fufficiens  e* 
menda  non  fueritmox  fubfecuta,  ipforum  arbi-* 
trio  merito  approbanda  &  laudanda  ,  habeant 
ipfam  fynodum,  &  habere  potcrunt  incidiffcin 
omnespoenas,  quas  jurcdivino  &  humano,  aut 
confuetudine  hujufmodi  falvorumconduauum 
violatores  incurrercpoffunt,  abfquc  omni  cxcu- 
fatione,  antcjuavisinfaacparte  contradi^ione  *. 

Datt^n 


in      -li\\i*       C    o    n    c 

$  s  $  $  t  o      Datutn  Tridenti  in  feffione  publica ,  die  vige~ 
XVL    fimoqninto  Januarii  millefimo    quingenteSmo 
#&  a^    quinquagefimo  fccundo* 

^Angelus  MAffmlfat »  jfkr*  rtwr/tf  feeretarius . 
.1»  fidem  &  tefiimonium  frfmiffQrum   m4* 
nu  frvfri*  f&bfiripfi  * 

Subfcripicrunt  huic  feffioru  patres  qui  in  pr#- 
cedemi?  &  infupcr  fequentes  j  epifcopusPlacen- 
tiaus  ,  cpifcopus  Canhaginenfis  *  epifcopus 
Pampilonenfjs?,  spifcopusMaadonienfis,  epifco? 
pus  Elenenfis,  cpifcopus  Zamorenfis,  cpifeopus 
Segobienfi-;  *  epifeopus  Civiutcnfis  *  epifcopus 
Lcridenfi^i* 

SE'9$I-Q  DECIMASEXTA, 

Quae  eft  fcxta  8c  ultima  fub  Julio  III.  pontifice 

maximo  *  celcbrata  die  xsviu* 

Aprilis  mslii* 

Decrctum  fuffenfionts  concilii  * 


I      L 


1?       M 


CAKOtUfV* 
l*P* 


11% 


A  Atqueiu,  ^uoniamfictcmporumcoadiriotulk,  A  K  ^  ,0 
hujus  oacumenici  concilti  Tri4eiitiniprogrcirum  cjkrisw 
pcr  bicnnium  fufpendendura  fore  dccernit »  proiit     %  $5*. 
prajfenti  decreto  fufpendk;  ea  tamenlege*  «tft 
citiuspacata  rcs  fit » ac  tranquillkas  priftina  rcvcf* 
tttur,  quod  fpetat  Dci  optimi  maximi  bcneficio 
nori  longo  forfanfpatiofuturum,  ipfiu$concilii 
progreflus,  eodc^^cttempprefuamvim»  firmk 
tatem  »■  yigoremque  habcrc  ccnfeatur .  $ii*  autcm  * 
(quod  Deus  avcrtst )  pcra&o  biennio  praedi&& 
Iteitimaimpcdi^ewa  nout  feerint  fubmota  *  cum 
primum  ccflaverititf  talis  fufpenfio  eo  ipfp  fublata 
effe  intelligatur,  ac  fuus  vigor&robur  concilip 
fit  reftitutum  *  «tcffc  iotelHgatur ,  finc  alia  nova 
concilii  convocatioqe  i  acccdcntc  ad  hoc  decre- 

B  fcum  confenfu  tk  aii&brifate  fan&itatis  f«* -,* & 
fan##  fedis  apoftolicae  f  Interea  tamcn  cadcm  fan- 
^afyrfodusexhortaturomnes  prineipes  t^hriftia* 
tio$4  Sromnespnclatos,  ut  obfervent,  &  refpe# 
ftiw*  quatcnus  ad  co$  fpe&ar ,  qbfervari  faciant 
in  fuis  fCgnis ,-  dominiis  &  ccetefiis ,  omoia  &  fin* 
gula  qusepcr  hoc  facrum  oscomenicum  coaciliutn 
fucru^t  h$&criif$  ftatut^  8c  itcwu  ♦ 


Sa  c  R  o  s  a  W€.T  A  oecumenica  &  gcneralis  TtU 
dcntina  fynodu^  >  in  Spiritu  fan&o  legi-? 
time  congregata  *  pr^fidentibus  in  ea  revcren^ 
diffimis  dominis  Sebaftianp  archiepifcopp  Sipon^ 
tino  s  Atoyfio  epifcopp' Vero^cnfi  ,  apoftoiicis 
iiunciis  x  tam  eorum  proprip  quam  reverendif» 
fimi  &  illuftrifiimi  dominiMareeHititalifan&i  C 
MarcelJi  fan^^  Rom^naeccclefiaecardinaJisCre- 
fcentii ,  legati  >  ob  advcrfam  ejus  gravifiimam  va- 
lctudinem  abfcnfcis ,  nomine,  non  dubitat  Chri^ 
ftianis  omnibus  paterc  hoc  concilium  eecumeni-^ 
mm  Tridentnm  primo  a  Paulo  felicis  rccorda- 
tionis  convoeatum  &  colfedumfuifle;  deinde  a 
fanftiffimodpminonoftroJuIiptertio^efSagitan-T 
te  CaroJo  quinto  Auguftiflimo  imperatore ,  ea 
praecipue  de  caufa/fuine  reftitutum^  utreligio* 
nem  in  multis  orbis  partibus^  &  prafertitri  in 
Gcrmania  r  in  diverfasopiniones  miferabiliter  di- 
ftrafiam,  in  ftatumpriftinumrevocaret^  abufus 
&  morcs  Chriftianorum  corruptiffimos  emenda- 
rct  5  cumque  ad  hocagendum  quamplurimi  pa* 
tres  >  nulla  laborum  fuorum  perieulorumque  na*  D 
bita  rationc*  e  diverfis  regionibusalacritercon-» 
fluxiflcnt  j  refquc  ftrcnue  magno  fidejium  con^ 
curfu  feliciterquc  proccdcreti  ac  fpes  effet  non 
Icvis  illqs  Qermanos»  qui  cas  novitatesexcita-* 
rant,  in  cancilium  vcnturosiicanimatos»  nt  ve- 
ris  ecclefi»  irationibusunanimiter  acquiefccrent; 
Jux  denique  quaedam  rebus  arTttlfiffe  videretur» 
caputque  attollerc  ineiperet  profiigata  antea  & 
affli&a  refpublic*  Chriftianas  ii  repente  tumuW 
tus»  eaheUa.-»  hpftisgenerisbumaniverfutia?exM 
arferunt,  ut  concilium  velut  haer6re>  ac  ftntm 
curfum  intcrrumpere  falis  incommode  cogere- 
tur$  fpefque  omnis  ulterioris  progreffus  hoc  in 
tempore  tolletetur  .*.  tantumqwe  aberat  ut  fanjfta 
fynodu^Chriftianorummalis  fe  incommodis  me-  H 
deretur»  ut  muhorum  mentes  praeter  fui  animi 
fcntentkm  irritaret  potius  quamplacaret*  Cum, 
igitur  i^jfa  fao&a  fynodus  omnia  ,.&  pratcipue^ 
Germaniam,  armis  ardere  &difcordiisvideret» 
^mnesfcrecpifcppos  Germanos,  pmfertim  prin* 
eipes  etcQ:ores  >  fuis  ebnfultum  ecelefiis  e-con- 
eilio  abiiffe ;  decrevit  tantae  neceffitati  non  re^ 
lufiati,  &  ad  meUora  tcmporareticere,  ut  pa* 
tres»  quod  cis  nunc  agerc  non  iicet  iuis  ovibus 
profpc&um  ad  fuas  ceclefias  rcgredi  valerent  % 
m  diusius  utiobiquc  iautili ,  otio ; contcaatuip  * 


Un&fat  MaffknUm \  funuriut  mtilii  fari 
•fokjiriffi* 

BULLA  C E  L E B  R  A TI O  N I S  CONCILII 

TatPEKTtHl-9UB\Pl.O  q^UAHTO 

pontificc  maximov 

TtH$  epiftopus  firwut  fervorum  Dei  ad  ferpttUAm 
rfi  memnrum  * 


rimen'»  Hcet  unto  oneri  im- 
ligaationc  vocati  %  -fiatim  cir* 


Ad  «cclefiac  re. 
pares ,  fola  Dei  ^ 

cumferentcs  menus*oculos  per  orancs  rcipublicae 
Chriftianae  partes,  cernentefque  mn  fineitiagpQ 
horrore?  quam  longe  latcque  peftis  harreuim^ 
fchifmatis  pervafiffet ,  &  quanU  Chriftiani  popu* 
Ji  mores  corrediork  indi^erent  $  in  eam  curatm  & 
cogitationempro/ufcepti  muneris  officio  incum* 
bere ecepimus,  queroadmodum  ipfas  haercfes  cx- 
tirpare,  tantumque  &  tam  penkiofum  fchifma 
toliere»  morefque  adeo  corruptos  Sc  depravatoa 
emcndare  poffcmus  »  Cum  autem  inteliigete* 
mus,  ad  h^cfanandamakapuffimumcfle  reme* 
dium>  quodfanAahaecfedes  adhibere  confuevif* 
fet ,  cecumenlci  generalifque  concilii,  cjus  congre* 
gandi  confilium  cepimus .  Indiftum  iilud  quidem 
antea  fuit  i  fclicis  recordationis  Paulo  iertio ,  & 
cjus  fucceffore Julio  y  pricdecefforibus  noftris  *  fed 
variis  de  caufis  faspius  impediturn  &  interpel- 
Jatum ,  perfici  non  potuit  ♦  Siquidem  "*  Paulus  > 
cumidprimoinurbemMatituam,  dcinde  Vicen- 
tiam  indixiffet,  quafdamobcaufasinlitensejus 
expreffas  id  primo  fufpcndit»  poftea  Tridentum 
tranftulit*  Deindc  cum  quibufdam  de  caufis  ibi 
quoque  ejus  celcbrandi  tcmpus  dilaturu  fuiffet  » 
tandem  fufpenfione  fubkta  »  in  eadem  ciVitate 
Tridentina  inchoatum  fiiit  .  Verum  feffionibus 
aliquot  habitis »  &  nonnullis  decreris  faftis »  ipv 
fum  fe  poftea  conciliura  aliquibusdecaufls»  ac- 
cedentcetiam  fedisapoftolicacauftoritate,  Bono- 
niam  tranftulit,  Julius  autem  s  quieifucceifit » in 
camdem  civitatem  Tridentinam  id  revocavit  : 
qm  quidem  tempore  fafita  aJiaquacdamdecreta 
funt  *  Sed  cum  novi  in  propinquis  Germaniss  locis 
tumultus  excitati  fuiffent ,  &  beilum  in  Italia  & 
Gallia  graviffimum  exarfiffet,  rurfus  concilium 
fufpenfum  &  diktum  fuit  anuitcpte  nimirum  hu» 

maai 


Anno 

CHRrsTf 


id   plunbus 
cxponitfup, 

vocationif 


Scff.   n.  * 
fc^ucauW 


III 


f  f  tt  $ 


R    l    D    £    *t    T 


«■'—■"■-  tnanisgen$rishofte,  aliafqueexaliisdifficultates  A 
€rkisti  &  impedimenta  pbjicicntc  ,  uc  tanuim  ecclefise 
l5$<)t  commodum,  quod  prorfu$  aufcrre  noa  potcrat» 
faftem  quam  aiutilEme  retardaret  .  Quantopcre 
vero  intcrca  au<£bc  fuerint  8c  tmiltipiicatie  ac 
propagatae  haerefes  ,  quantopcre  fclufma  creve- 
rit,  fine  maximoanimidolorenecmeminifle  pof» 
fumus  nec  rcferrej  fcd  tandcm  pius  &  mifoicors 
M*h*ct  $,  dornirius,  qui  nunquam  ita  irafcitur»  utmiferik 
cordias  oblivifcatur,  regibus&priacipibttsChri^ 
ftiaois  pacem  &  unanimitatem  don&redignatus 
eft .  Qua  no$  occafione  ohlata  ,  maximam ia  fpem 
venixnus,  ipfius  mifericordia  frcti  ?  fore  -  ut  his 
tantis  quoque  ecclefiae  malis  eadcm  conciliivia 
finisimponatur,  Nositaquead  fchifma  haerefeC» 
que  to|lenda$  ,  ad  corrigendos  &  refotmandos  B 
tnores  »  ad  pacem  inter  Chriftianos  principes 
confervandam  ,  celebrationem  cjtis  non  cffc*  du*. 
jcimus  diutius  differendam  ♦  Habita  igitur  cum 
v^nerabilibus  fratribus  noftris  fan£be  Romang 
ccciefiae  cardinalibus  deliberationc  matura,  fa-* 
(flis  etiam  confilji  noftri  certioribus  cariflimisin 
Chrifto  filiis  noftris  f  Fcrdinando  Romanorum 
jmperatore  eIe$o  ,  &  aliis  rcgibas  atque  prin- 
cipibus,  quo$  quidcm  (  ficut  de  corumfumma 
pietat^  &  fapientia  nobisj>ollicebamur)  paratif* 
fimo?  ad  ipfius  coocilii  celebrationem  adjuvan- 
dara  invenimus  ,  ad  Dei  omnipotentis  -laudem 
&honorem&glotiam,  atqucuniverfalisecclefiae 
utilitatcm  de  eorumdem  fratrum  noftrorum  con- 
filio  &  affepfu,  faerum  cecumenicum  &generale  C 
concilhtm  ,  ex  an&oritatc  ejufdem  Dei  &  bea- 
Mti$k*.i&  iorum  fcui  &  Pauli  apoftolorum  (  qua  oos 
quoque  in  terris  fungimur)  freti  &  fubnixi,  in 
civitate  Tridcotina  ad  facratiffimum  dicm  re~ 
furre&ionis  dominicas  proxime  futurum  indi^ 
cimus ,  &  ibi  celebrandum  ,  fublata  fufpenfio* 
ne  quacumque  ,  ftatuimus  atquc  dccernimus  • 
Quocirca  venerabilesfratrcsnoftros,  omnibus  cx 
locis ,  patriarehas ,  archiepifcopds ,  cpifcopos »  Sc 
dile&osfiliosabbatcs,  cetcrofquc  quibus  in  con* 
cilio  gcnerali  federe  >  &  fcntcntiam  dicerc  , 
jurc  communi ,  vel  cx  privilegio,  vcl  cx  anti* 
qua  confuctudine  Hcet ,  vchemcntcr  in  domi- 
no  bortamur  8c  monemus,  atquc  ctiam  diftri- 
&c  prxcipiendo  mandamus  ,  ia  virtute  hn&m  D 
obedienti*,  in  vi  quoquc  juramenti  quodprae^ 
ftiterunt,  8z  fub  pcenis  quasin  cos  qui  ad  con* 
cilia  generalia  convenirc  neglexcrint  ,  facris 
CattlitliL  fciunt  cffe  canonibus  conftitutas  ,  ut  ad  con* 
s«mJ«  <r,  c^ota  tyi  celebrandum  convcniant  ifttra  earti 
>»a*fci;  '  dicm  ,  nifi  forte  impedimeato  fuerint  legitimo 
praepeditij  quod  tamen  impedimentum  per  Je- 
gitimos  procuratorcs  fynodo  probare  dcbebunt  * 
Moncmus  praetcrca  omncs  &  fingulos,  quorutn 
intereft,  intcrcflevc  potcrit  ,  ut  in  concilio  ad- 
cffe  ne  negligant  .  Cariffimos  vero  in  Chrifto 
filios  noftros  ,  llomanorum  imperatorem  cJe- 
ftum,  ceterofquereges&principes,  quosoptan- 
dum  fane  effet  concilio  intcrcffc  poffe  ,  horta» 
ffliBr  Sc  rogamus  ,  ut  ,  fi  ipfi  intereffc  conci-  E 
Ho  non  potucrint  ,  oratorcs  fuos  prudentcs  , 
graves>  &  pios  viros  utique  mittant,  qui  ipfo- 
rum  nominc  illi  intcrfint  ,  aircntque  diligenter 
pro  fua  pietatc,  ut  ex  corum  rcgnis  atque  do- 
miniis  praelati  fine  rccufationc  acmoratamnc- 
ceffario  tcmpore,  Dco  &  ccclefise  officiumfuum 
praeftent:  cofdem  ctiam  curaturos  cflc  minimc 
dubitantcs  ,  ut  pcr  ipforum  regna  Sc  dominia 
tutum  ac  Iiberum  itcr  praclatis  ,  eorumque  fa- 
miliaribus,  comitibus,  &aliis  omnibus  adcon- 
cilium  euntibus ,  &  abiIIoredeuntibu$>  patcat, 


l     N     V      M  *  iKP,  ft^. 

benigneque  ac  comiter  omnibus  in  focis  reci-  akko 
piantur  atque  traftentur  ,  ficut  (  quod  ad  nos  Ch»isti 
attinet  >  ijrfi  quoquecurabimus,  quiiiihtiomni'  *$&* 
no  praetermittere  decrevimus  ,  quod  ad  tatn 
pium  &  falutare  opus  perficifcndum  a  nobis  in 
hoc  Iococonftitutispraaftari  poffit:  nihil  »ut  Deus 
fcit,  quaerentes  aliud,  nihil  propofitum  haben- 
tes  in  hot  concilio  cclebrando  ,  nifi  honorem 
ipfius  Dei,  difperfarum  ovium  rcdu&ionem  ad 
falutem  ,  &  perpetuam  Chrlftknas  reipublicss 
tranquiilitatem  ac  quietem  -  Ut  vero  hw  lite- 
r&,  &q«aeineisc0ntinentur,  adomnium^  quo- 
rum  oportet  ,  nbtitiam  perveniant  ,  nec  quif* 
quam  ea  excufatione  uti  poffit,  q^iod  IHaigno- 
ravcrit,  praefertim  cum  nonadomoes,  quos  de 
his  literiscertioresfierloporteret ,  tutus  forfitan 
patcat  aditusj  volumus  &  mandamus  ut  inbafi- 
licaVaticana  principisapoftoiorum,  &in  eccle.- 
fia  Lateranenfi,  tunc  pum  ineispopuluyut  mii- 
farum  fotennibusinterfitcongrcgarifoi«t3  palam 
clara  voce  %  cutise  noftrse  curforibus  ,  feu  nota- 
riis  aliquibus  publicis,  Yecitentur,  &pottquam 
reckatx  fucrint,  ad  rakas  carum  ecclefiarum  , 
itemque  cancellariae  apottolicse,  Bc  in  loco  fo- 
lito  campiFlorae,  affigantur,  ibiquequolegl  & 
omnibus  innotefccre  poifiat,  allquamdiu  relin* 
qitantur,  Cumautem  inde  amovcbuntut,  carum 
exempia  in  iifdem  locis  affixa  remaneant .  Nos 
cnim  per  recitationem  hanc  ,  publicationem  & 
affidonem  ,  omnes  &  fingulos  ,  qui  his  litetis 
comprehcnduntur  ,  poft  dixo$  menies  a  die  pu- 
blicationis,  &  affixionis  earum  volumus  perin- 
de  adfttifios  &  obligatos  cflc  ,  a<  fi  ipfifmet 
illae-  coram  cditse  Sc  Icd^  fuiflent  .  Tranfum- 
ptis  quoquc  earum,  quie  mznu  publici  alicujus 
notarii  fcripta  fubfcriptave  ,  8t  figillo  ac  fub- 
fcriptione  alicujus  perfonas  in  dignitate  eccle* 
fiaftica  conftitutae  munita  fuerint  ,  nt  finc  du- 
bitationc  ulla  fides  habeatur  mandamus  atque 
decernimus .  NuIIi  ergo  omnino  hominum  II- 
ceat  hanc  paginam  noftne  indi&ioofs,  ftatuti, 
dccreti,  praecepti,  admonitionis,  &adhortatio- 
nis  infringere,  vcl  ci  aufu  temcrariocontraire* 
$i  quis  autem  hoc  attentare  praefumpferit,  in- 
dignationcm  omnipotcntis  Dei ,  ac  beatorum  Pe- 
tri  &  Pauli  apoftolorum  zjmr  fcnovcritincur- 
furum. 

Datum  Romae  apud  fanflum  Petruth  annoin* 
carnationis  dominicae  millefimo  quingcntefimo  fc- 
xagefimo ,  tertio  Kalendas  Deccmbris  ,  pontifica- 
tus  noftri  annoprimo. 

tAntonhs  Flortfallw* 

B<tren%usr 

Ego  PIus  catholioe  ecclefiac  cpifcop^us» 

Ego  R.  cardinalis  dc  Carpo  cpifcopus  Por- 
tuenfis. 

Ego  F*  cardinalis  cpifcopus  Tufculanus. 

Ego  Fed.cardinalis  Casfius,  cpifcopus  Pracne- 
ftinus . 

EgoJoanncscardinalisMoronus  epifcopus  Al~ 
bancnfis , 


Ego  ChriftophorusMadrucius  cardinalls  Tri- 
dentinus  * 

Ego  Ottho  Truchfes  cardinalis  Auguftanus  * 

Ego  B.  de  la  Cueva  cardinalis  fandae   Cru* 
cis  * 

Ego  Tibcrius  cardinalis  Crifpus. 

Ego 


115 


N 


I      I 


U      M 


A  N  N    O 

Christi 


A   M   M   O 

ChxIsti 
1562* 


Ego  Joannes  Michacl  cardinalis  Saraccnds.     A 
ggo  Joannes  cardinalis  fan&i  Vitalis. 
Eg°  Joannes  Aftd.cardinalis  Meffanenfis  <? 
Ego  Jacobus  cardinalis  Puteus* 
Ego  Jaonnes  B.Cicada  cardinalis  fanfti  GJe- 
mentis , 


cas  fuerit,  in  fuo  quifque  ordine  pridrexiftat)  A  n  ^  0 
incedere,  federeaclocum  habere  (  nulla  habita  christi 
ratione  $d  ipforum  dignitatesprimatiales  ,  five      1^2* 


Ego  Scipio  cardinalis  Pifarum  •* 

Ego  Joannes  cardinalis  Romanus . 

Ego  Joannes  Ant.cardinalis  Capifuccus. 

Ego  Thad,  cardinalis  Gaddus, 

Ego  F.  M.  cardinalis  Alexandrinus , 

3Ego  Clemens  cardinalis  Araecaeli . 

Egq  Jacobus  cardinalis  Sabeilus. 

Ego  Joannes  cardinalis  fan&i  Georgii.  B 

Ega  A.cardinalis  Farnefius  vicecancellarius  ♦ 

Ego  G.  Aftcardinalis  camerariust 

Ego  Hip.cardinalis  Ferrsuienfis, 

* 

Ego  Julius  cardinalis  Urbina$. 

Ego  AJoyfius  cardinalis  Cornelius, 

Ego  Hicronymus  cardinalis  Simoncellusu 

Ego  Vitellotius  eardinalis  Vitellius. 

"Ego  Joannes  cardinalis  de  Medicis. 

Ego  Carolus  cardinal|s  Borrotnaeus  , 

Untonim  Florebettus ,  £ 

Lavcllhtus  Bwengusn 

Anno  a  nativitatedomini  miUefimoquingen* 
tefimo  fexagefimo,  indi&ionc  tertia  ,  die  vero 
fecunda  menfi$  Decembris  ,  pontificatus  fan-r 
ftiffimi  in  Chrifto  patris  8c  damini  noftri  do* 
minii  Pii  ,  divina  providentia  papae  quarti  , 
anno  primo,;  retrorfum  literse  apoftolieas  kdhe 
affixse  &  publicatae  fuerunt  in  locis  fuprafcri-. 
ptis,  jjuxta  earum  feriem  &  tenorem,  &  ctiam 
Ut  moris  cft  :  &  illis  amotis,  dimiffis  illarum 
copiis  affixis  per  nos  Bernardinum  Andreu-* 
tium,  &  Joannem  AndreamPannizaapoftolicos 
curfores  *  D 

Tetrus  Vcltrini  magifter  curforum . 

BREVE  PII  PAP^E  IV.  SUPER  ORDINE 

SEDENDI    IN    CON€ILIO,NON 

habita   ratione  dignitatis 
primatialis. 

Ditefti  filii  nofiri  ,  falutcm  &  dpoftolicam 
bcnedi&ionem . 

Sicutea,  quaepacem  &  concordiam  nutriunt* 
pura  mcnte  iempcr  inquirimus  ,  ita  cx  debito 
tnoftne  paftoralis  lolicitudinis  tenemur  illafub- 
movcre,  quae  difcordiam  fufcitare  ,  &  fcanda-  £ 
Jum  introducere  poiTe  videntur.  Itacjuc  ad  tol- 
lendam  omnem  controverfiammateriarum,  quae 
inter  praelatos,  ad  celebrationemfacricecumeni- 
ci  &  generalis  concilii,  in  civitate  Tridentina 
pro  temporc  congrfegatos  ,  fuper  eorum  prasce* 
dentia  forte  jam  funt  exort»  ,  &  in  dies  oriri 
poffunt;  vo5umus,  ac  vobis  perpraefentes  man- 
damus,  utomnes&fingulos  praelatos  praedidos, 
vidciicet  venerabilcsfratres,  patriarchasprimo, 
fecundo  archiepifcopos  ,  tertio  autem  loco  epi- 
fcopos  in  quibufvis  ai9:ibus  publicis,  fecundum 
gradum  &  ordinem  fuarum  ad  eorum  ecclefias 
promotionum  ita  quod ,  qui  prius  promotus  ad 


vcc8£  five  prsctenfae  illae  fuerint)  au&oritate  no- 
ftra  faciatis,  ftudiofeque  &  diligenter  curetis, 
atque  pro  veftra  prudentiaacpietategeratis,  ut 
cunsSa  iftic  concordibus  animis  ixx  vircute  SpidU 
tus  fanfti,  cum  Dei  omnipotentishonoreatcjug 
timorc,  quiete  feliciterque  procedere  valcant  , 
non  obftantibus  praemiffis,  &  quibufvis  confti*- 
tutionibus  &  ordinatipnibus  apoftolicis  ,  cetc- 
yifque  cpntrariis  quibufcumque . 

DatumRomseapud  fanftum  Petrum ,  fub  an* 
nuloPifcatoris,  die  ultima  Decembris  millefimo 
quingentefimo  fcxagefimp  fecundo,  pontificatus 
poftri  anno  fecundQt 

D  E  C  l  <A  B,  UT  I  Q      WUCTU     VEF^ 

iihjhi/Jimos  dominos  legatos  fuperdecreto 

fanffijjimi  domini  noftri  domini  TU 

p4p#  qnarti, 

Quia  dubitari  poflet  an  ex  prsedido  decreto 
fanfiiffimi  dotnini  noftri  aliquod  pr^ejudicium 
g^n^retur  primatibus  fupradiais  in  proprietate 
ieu  poiTeffione  fuar&m  primatiarum  ,  five  ve- 
rarum  ,  five  praetenfarum  :  nos  Hercules  ti- 
tuli  fantftae  Mariac  Novae  de  Mantua  ,  Hiero* 
nymus  tituli  fanctse  Su{ann«e,  Seripandus  ,  Sta* 
niflaus  tituli  fandi  Laurentii  in  Palifperna  yar- 
mienfis  :  ac  tudovicus  tituli  ianfti  Cyriaci  in 
Thermis ,  Simonetta  nuncupati  ,  fanft^  Roma- 
nae  ecclcfiae  presbytert  cardinales,  facri  cecume- 
nici  concilii  Trklentini  prsefidentes  ,  &  apo-. 
ftolici  de  iatere  iegatij  declaramus  cjuod  mens 
fanftiffimi  domini  noftri  &  noftra  eft  ,  quod 
per  hpc  decretum  nulli  jus  de  novoacquiratur, 
nullique  pra^judicium  gcneretur,  nulliuiquc  jus 
in  proprietate  vel  poflcffionelaedatur,  atquede- 
mum  in  omnibus  &  per  omnia  unumquemquc 
primatem  ,  verum  veJ  praeienfum  ,  in  quo  an^ 
tca  permanebatt 

SESSIO   DECIMASEPTIMA* 

Quas  eft  I.  fub  Pio  qukrto  pontifice  maximo, 

celebrata   die   decimaodava  Ja* 

nuarii  mdlxii. 

Decretumde  celebrdndo  concilio* 

Iilustrissimi  &  reverendiffimi  ,  domini  5  E  s  s  ro 
reverendique  patres,  placetne  vobis  ad  Iau-    XVIL 
dem  8c  gloriam  fandae  ac  individuas  Trinitatis  ,  thhwtU 
Patris,  &Filii-?  &  Spiritus  fanfti ,  adincremen-      15  le 
tum  &  exaltationem  fidei  8c  religionisChrifl:ia- 
nae,  facrum  cecumenicum  3c  generale  conciliudi 
Tridentinum  ,   in  Spiritu  fan&o  legitime  con- 
gregatumabhodiernodie,  qui  cft  dectmus  odta- 
vus  menfisjanuarii ,  anni  a  nativitate  domini  mii- 
lefimi  quingentefimi  fcxagefimifecundi ,  cathedrse 
Romanse  beati  Petri  apoftolorum  principis  con- 
fecrato,  fublata  quacumque  fufpenfione,  juxta 
formam  Sc  tenorem   litterarum   fanftiffimi   do» 
mini  noftri  Pii  quarti  pontificis  maximi,  cele- Scff*  ?4*&. 
brari  ,  &  in  eo  ca  debito  fervato  ordine  trac-  sy*   c  ?c " 
tari,  quse  proponentibus  legatis  ac  praefidcnti-. 
bus  ad  horum  temporum  lcvandas  calamitatcs, 
fedandas   de  religione  controverfias  ,   coercen- 
das  linguas  dolofas ,  depravatorum  morum  ab- 
ufus  corrigendos  ,   ecclefiae  veram  atque  Chri- 
.  ftianam  pacem   conciliandam  ,  apta  &  idonea 

ipfi 


Prov,  Mo.  Theol. 


ii7 


T   R    I    D 


E    N 


CHJRTSfl 


ipfi  fan&ae  fynodo  videbunturf  Refponderunt  : 
Placet . 

Indifffa  futm&  fefflonis  * 

Illuftriflimi  Sr  reverendiffimi  domini  revcren- 
dique  patres,  placetne  vobis  proximamfuturam 
felfionem  habendam  &r  celebrandam  effe  feria 
quintapoftfccundam  doniinicam  quadragefimae, 
quae  cvit  die  vigefimafexta  menfis  Februarii  . 
Rcfponderunt:  Placet. 

Trofofitio  faitt  • 

In  prima  pr&terita  feffionedeclaraturneft,  & 
communi  pmnium  voto  approbatum  ,  pcrtra- 
6tandum  effe  de  eis  quae  neceffaria  videbunturad 
catholicae  fidei  do&rinam  ftabiliendam  ,  atque 
morum  intcgritatem  reftituendam • 

Ut  autem  hase,  Deoduce,  aggrediamur,  V|- 
fumeftmagnopcre  referre  ad  do&rinam  de  fide 
in  fuam  puritatem  reftituenda,  utljbria  variis 
auftoribus  poft  exortas  hserefes  fcripti  ,  atque 
etiam  librorum  eenftirae  in  diverfis  locisacatho- 
licis  editas  ,  exatfcinentur.  De  quibus  quidquid 
fan&a  fynodus  ftatuerit ,  tanquam  facrofanauna 
decretum,  fuo  temporc  publicabitur,  utabom- 
nibus  abfque  ulla  tergiverfatione  cuftodiatur  .- 
Supcr  qua  re  quicumque  pro  ejus  facilioriexpe- 
ditione  aiiquid  afferre  volueriat  ,  libenter  au- 
dientur. 

Ad  hsec  rite  dijudicaada,  ut  vocentur  omncs 
ex  d^crctofan&aefynodi,  confentaneumforcexi- 
ftimavimus,  ad  quosiftarum  rerum  aliqua  per- 
tinere  quoquo  modo  potcft  ,  ne  deinceps  inau- 
ditos  fe  eife  condemnatos  cenferi  poffit . 

Non  ab  re  quoque  putavimus  effe  ,  omnes  , 
qui  in  hserefes  quafcumque  lapfifunt,  &adhuc 
irretitifunt»  ad  poenitentiam  invitare,  cumfal* 
viconduftus  ampla  conceffione  *  &c  promiffione 
magnx  &  fingularisclemenriae  &  benignitatis, 
-modo  redeant  ad  cor,  &  fan&aeecclefisecatho- 
licx  poteftatem  agnofcant* 

Tam  fuper  modo  facilioris  expeditioriis  exa* 
minis  librotum  &cenfuranim,  quamfuperaliis, 
qurn  fequuntur,  jjatres,  poftquar^  hujus  fcripti 
exemplumacceperint,  &confideraverint,  dicant 
fententias  fuasin  fequenti  coagregatione. 

SESSIO   DECIMAOCTAVA, 

Quas  eftfecunda  fub  Pio  IV.pontifice  maximo* 
celebrata  die  xxv i.  Februarii  uotxiu 

liemtum  de  tikrorum  deteSu  ,  &  omnihus  4d 
CQncUium  fidt  fuhlk&  imitmdis  * 


T 

A 


I    N    U     M. 


Fekdihamdbs L 


i  tS 


10  Cacrosahcta    cecumeriica    &    generalis 


tw*  ai» 


S  E  s  s  1  o         ^ 

^T*1/'  ^  Tridentina  fynodus»  in  Spiritu  fan^to  legi- 
*i$^Lr*  timecongregata,  praefidentibasineaeifdemapo* 
ftolicse  fedis  legatis,  non  humanisquidem  viri- 
bus  confifa  3  fed  domini  noftri Jefu  Chrifti ,  qui 
os  &  fapientiam  ecclefiie  fuac^aturum  fe  promi- 
fit ,  ope  &  auxilio  freta  $  illud  praecipue  cogitat » 
ut  catholicae  fidci  dodrinam»  mttltorum  inter  fe 
diffidentium  opinionibus  ,  pluribus  locis  inqui^ 
natam  &  obfcutatam  ,  in  fuam  puritatem  & 
fplendorem  ^liquando  reftituat,  &  mores^  cjui 
a  vcteri  inftituto  deflexerunt»  ad  mcliorem  vitae 
rationcm  revocet,  corque  patrum  ad  filios,  &1 
cor  filiorum  ad  patres  convertat  ♦  Cum  itaquc 
omniifm  primum  animadverterit  >  hoc  temporc 


lvc>   {» 


fufp^fiqrum  ac  pernicioforum  Ubrorum,  quibus^^  ssio 
doftrina  impura  continetur  ,   &  longe  lateque   XVIIL 
diffunditur  ,   numerum  nimis  excreviffe  (  quod    ^*  Vtou 
quidem  in  caufafuit,  utmultascenfurar  ia  variis  s^%\  in 
provinciis,  &  praefertim  in  alma  urbe  Roma ,  pio  cantia.  §* 
quodam  zelo  editse  fuerint  )  neque  tamen   huic  fXrT^&c. 
tam  magno  ac  perniciofo  morboialutarem  ullam  iMitm*  * 
profuiffe  medicinam ,  cenfuit  ut  deledi  adhanc 
aifquifitionem  patres  de  cenfurts  libriique  quid 
fafto  opus  effet  diligenter  confiderarent  y  atque 
etiam  ad  eamdem  fariftam  fynodum  fuo  tempore 
referrent,  quo  faciliusipfa  poffit  varias  &  pere- 
grinasdodrinas,  tanquamzizania  ,  a  Chriftiane  Mmb*  ip 
veritatis  tritico  fcparare  ,"  deqoe  his  cotnmodiu^ 
dcliberare  &  ftatuere  ,    quae   ad    fcrupulum  ex 

B  complurium  animis  tfximendam  ,  Bc  tollendas 
xmtliarum  querelarum  caufas  magis  opporruna 
videbimtur,  Haec  autem  omniaadnotitiam  quo- 
rumcumque  dedufta  efle  vult,  prout  etiam  pr^- 
fenti  decreto  deducit;  ut  fi  quisad  fe  pernnere 
aiiquo  modo  putaverit,  quae  vel  dehocgenerali 
concilio  tra<Sanda  prasdixit,  non  dubket  a  fanfla 
fynodo  fe  benigne  auditum  iri* 

Quoniam  vero  eadem  fan&&  fynodusex  corde  y/ami  w; 
optat,  Deumque  enixe  rogat  quae  ad  pacem  funt  V**»  49* 
ecclefiae,  ut  univerfi  communem  matrem  in  terris 
agnofcentes,  quaequospeperit  ohlivifci  non  po- 
teft  ,    unanimes  uno  ore  glorificemus  Deum  8c  z,*m*  sf» 
Patrem  domini  noftri  Jefu  Chrifti ;  per  vifcera 
mifericordiae  cjufdem  Dei  &domininoftri»  om- 

C   nesquinobifcumcommunionem  nori  habent*  ad 
concordiam  &  reconciliationem  ,  &  ut  ad  hanc 
fan^am  fynodum  veniant,  invitat  atquehorta» 
tur,^utque  caritatem,  quod  eft  vinculumperfe- 
dionis  ,  ampleftantur ,  pacemque  ChriftiexuU 
tantem  in  cordibus  fuis  prae  fe  ferant»  inquam 
vocati  funt  ia  uno  corpore.  Hanc  ergo  nonhu-  t., ,  *  .., 
manam,  ied  Spintus  lancti  vocemaudientes  ne  T/amf^ 
obdurent  corda  fua,  fed  in  fuo  fenfu  non  ambu^ "**£  $\ 
iantesnequefibiplacentes,  adtampiam  &faJuta-  ^mV  %p 
xtm   matris   fuse   admonkionem    excitentur.    & 
convertantur  .    Omnibus  enim  caritatis  officiis 
fan&a  fynodus  eos  ut  invitat  >  ita  comp!e£e- 
tur, 
Infuper  eadem  fan&a  fynodusdecrevit,  fidern 

D  publicamincongregatione  generali  concedi  pof- 
ie,  &  eamdem  vim  habituram,  ejufdemque  ro* 
boris&momentifuturam,  ac  fi  in  pubiica  feffio^ 
m  fat*  &  decreta  fuiffet* 

IndiBfo  futnrd  feffionis . ,         . 

Eadem  facrofanfta  fynodus  Tridentina  ,  In 
Spiritu  fanfto  legitime  congregata  ,  praefidenti- 
bus  in  ea  eifdemapoftoIIcaBfedis  legatis,  ftatuit 
&  decrevit,  proximamfuturamfeffionemhaben-» 
dam  8z  celebrandam  effe  feria  quinrapoft  facra- 
tiffimum  feftum  afcenfionis  domini  ,  quse  erit 
die  dccimaquarta  menfis  Maii« 

E  $^4tFUSC01S^DUCTUS    COl^CMSSUS 
Germanic*  natfoni  * 

tn  tougrtgathne  generali  ,    dh  quartt  Martii 

miilefimo  ^ningentefimo  fexagefimo^ 

fecundo . 

^  Sacrofanda  cecumenka  &  gcneralis  Triden-  ViU  titprz 
tina   fynodus  in   Spiritu    fandto  legitime  con-  f*a"  "?•  ®hi 
grc^ata,  pr^fidentibus  in  ea  eifdem  apoftolic^  «^priwr" 
fedis  Iegatis  s  univerfis  fidem  facit,  quod  om-*  «*«»<«>-. 
nibus  ,   §c  fingulis  faccrdotibus  ,  eledonbus  •'n«iw^af 


prxn- 


*  n.auoncs, 


U9 


?.  !V, 


O       N       C 


M 


Imp* 


120 


Sessio 
XVIIL 


A 


3e&  "f, 
princ» 


B 


prmcipibus  »  ducibus  ,  marchiombus^comitl- 
bus,  baronibus,  riobilibus ,  snilitaribus  ,  popu- 
laribus,  &  aliis  quibufeamqueviris,  cujufcum- 
que  ftatus  &  conditionis  autqaalitatisesiftant, 
Gcrmanicas  provinciae&nationis  civitatibus,  ac 
aliis  locis  cjufdem»  &omnibusaIiiseccIefiafticis 
&  fecttlaribus  ,  prsefertim  Auguftanae  eonfeflio- 
nis  perfonis,  qui,  aut  quse  unacum  ipfisadhoe 
generale  Tridcntinum  concilium  venient  ,  aut 
mitteatar,  ac  profe&ari  funt  ,  aut  hueafque  ve- 
nerunt ,  quocumque  nomine  eenfeantur  ,  aut 
vafeant  nuncupari  ,  tenore  prsefentium  ,  publi* 
cam  fidem,  &  plenilEmam  veriffimamque  fecu- 
rit^tem,  quam  falvumconduaumappellant,  1U 
bere  ad  hanc  Tridentinam  civitatem  veniendi  , 
ibidemque  manendi  t  ftandi,  morandi,  propo- 
ncndi,  loqucndt,  una  cum  ipfa  fynodo  de  qai- 
bufcumque  negotiis  tra&andi  ,  esammandi  , 
difcutiendi,  &  omnia  qu&cum<jue  ipfislibucrit, 
ac  artkulos  quofUbet*  tam  fcrtpto  qaam  verbo 
Jibere  offcrendi,  propalandi ,  eofque  fcrijjturis 
facris  &  beatoram  patrum  verbis  ,  fentcntiis  & 
rationibus  declarandi ,  aftruendi  ,  &  perfaaden-* 
di,  &,  fiopusfuerit,  etiam  ad  obje&a  concilii 

Seneralis  refpondcndi,  &  cum  iis  quiaconcilio 
ele&i  fueriat  difputandi  Chriftiane  aut  carita- 
tive  abfque  omni  impedimento  conferendi,  op^ 
probriis  ,  eonviciis,  ac  contumeliis  penitus  fe^ 
motis:  &  fignantcr  ,  quod  caufae  controverf»  , 
fecundum  facram  fcripturam  ,  &  apoftolorum 
traditiones,  probata  concilia,  &  catholicae  ec- 
clefiae  confemum,  &  fanftorum  patrum  aufifcori- 
tates,  itt  prstdi&o  concilio  Tridentino  tra£len~ 
tur;  illo  etiam  addito,  ut  religionisprsetextu, 
autdeli&orumcircaeamcommiflbrum,  aut  com^ 
mlttendorttm  ,  minime  puniantur,  impertitur  , 
ac  omnino  concedit:  ficetiam,  ut  propter  illo- 
rum  prasfentiam ,  neque  in  itinere ,  aut  quocum* 
quelocorum,  eundo,  manendo,  aut  redeundo, 
ticc  in  ipfa  civitatc  Tridcntina  a  divinis  officiis 
quovis  modo  ceffetur  *  Et  ut  his  peraftis ,  yel  non 
pera&is,  quandocumquc  ipfis  libuerit,  autma* 
jorum  faoram  mandato  &  affenfa  ad  propria  re- 
verti  optabunt,  autaliquiscorumoptabit,  mox 
abfque  ulla  retinentia,  &occafione,  autmora, 
falvis  rebus  eorum,  &  fuorum  pariter  honore  , 
&  perfonis,  vice  verfa  pofliat  juxta  beneplaci- 
tum  libere&fecureredire;  de  fcientia  tamen  ab 
eadem  fyhodo  deputandorum  ,  ut  tunc  oppor- 
tune  eorum  fecuritati  ,  abfque  dolo  &  fraude 
provideatur  ;  vult  etiam  fan&a  fynodus  in  hac 
publica  fide  falvoque  condudu ,  omncs ,  quafcum- 
queclaufulasincludi  &contineri,  acproinclufis 
haberi ,  quaej  pro  plena  ,  efficaci  ,  &  fofficienti 
fccurijtatein  eundo,  ftando,  ac  redeundo  necef^ 
fari«&  opportunac  fuerintt  Illud  etiam  ad  ma- 
jorem  fecuritatem  ,  &  pacis  ,  ac  conciliationis 
bonumexprimens,quod,fiquifpiam,  autillorum 
aliqui  five  ia  itinere  ,  Tridentum  veniend© ,  five 
ibidemmorandoautredeundo,  aliqtiod  enorme, 
qupdabfit,  cgerint,  autcommiferint,  quopof*  E 
fet  hwjus  fidei  public*  &  aflectirationis  bencfi- 
cium  eis  conceflum  annulkriautcaffari,  vult& 
xoncedit  ut  in  hujufmodi  facinore  deprehenfiab 
ipfis  dumtaxat,  &  non  ab  aliis,  condigna  ani* 
madverfione  ,  cum  emenda  fufficienti ,  per  par^. 
tcm  ipfius  fynodi  merko  approbanda  &Iaudan^ 
da,  mox  puniantur,  illorum  affecurationis  for- 
taa  ,  conditionibus  &  modis  omnino  manentu 
busillibatis»  Pariformitcretiam  vuk,  utfiquif* 
quam,  vel  aliqui  ex  ipfa  fynodo ,  fiveinitinerc, 
^ut  mancndo,  aut  redcundo,  aliquod  cnorme, 


P 


quodabfit,  cgerint ,  aut  commifetmt ,  quo  pof- 
fet  hujus  fidei  pnblica5  &  affecurationisbenefi* 
cium  violari,  aut  quoquomodo  tolli,  inhujuf- 
modi  facinore  deprehenfi,  ab  ipfa  fynodo  dum* 
taxat,  &  non  ab  aliiscondignaanimadverfipne, 
&  emenda  fufficienti  ,  per  partem  dominorum 
Germanorum  Auguftattas  confeffionis ,  tunc  hic 
pr^fentittm  ,  merito  Iaudanda  &  approbanda  , 
mox  punianturj  praefenti  affecurationis  forma  » 
conditionibus ,  &  modis  oomino  mancntibus  ii- 
Iibatis*  Vult  prsetereaipfafynodus,  quodiiccat 
ipfis  ambafiatoribus  omnibus  &  fingulis,  toties 
quotiefcumque  opus  fuerit,  feuneceffarium,  ad 
auram  capicndam  exire  de  civitatcTridcntlna* 
&  reverti  ad  eamdem  ,  nec  non  nuncium  ,  vel 
nuncios  fuos  ad  quascumguc  loca  pro  fuis  necef* 
fariis  negotiis  ordinandis,  iibere  r^tittere  ,  feu 
deftinare,  ac  ipfos  miffos,  feu  deftinatos  ,  feu 
miffum  &  deftinatum  fufcipere  ,  toties  quoties 
cis  videbitur  expedircri^a  quod  aliqui  vel  ali- 
quis  per  deputandos  concilii  focientur>  qui  eo-» 
rum  fccuritati  provideant,  vel  provideat  »  Qjii 
quidem  falvufcondudus  •&  fecuritates  ftare  ac 
duraredebeanta  tempore  &  per  tempus,  quo  in 
ipfius  fynodi  &  fuorumtuitioniscuram  ipios  fu* 
fcipi  comigerit,  &  ufqueadTridentumperduci, 
ac  toto  temporc  manfionis  corum  ibidem  |  Sc 
rurfum  poft  fufficientemaudientiamhabitam,  & 
fpatio  viginti  dierum  pr«fmiffo,  cum  ipfi  petic- 
tmt^  aut  concilium,  habha  hujuimodi  audien*t 
tta,  ipfis  receflum  indixerit,  a  Tridento  ufque 
in  qucmquifqueelegeritfibi  locum  tutum,  Deo, 
favenxe,  reftituet,  3oIo&  fraudc  prorfus  escla- 
fis.  Qnx  quidemomnia,  pro  univcrfis&  fingu* 
lis  Chrifti  fidclibus,  pro  omnibus  principibus  » 
tam  ecclcfiafficis  quam  faecularibus  quibufcum» 
que,  atque  omnibus  aliisecclefiafticisacfaecuia* 
ribus  perfonis  ,  cujufcumquc  ftatus  &  conditio- 
niscxiftant,  autquocumquenomine  cenfeantur» 
inviolabiliter  obfervanda  effe  promittit ,  &  bona 
fide  fpondct.  Infuper,  omni  fraudc  &  dolo  cx* 
clufis,  vera  &  bona  fide  promittit  ipfam  fyno- 
dum  nullam  vcl  manifcfte  velocculteoccafionem 
quaefituram,  aut  aliqua  auQoritate,  potcntia^ 
jurc,  vel  ftatuto ,  privilegio  legum  vcl  canonum , 
aut  quorumciumque  coaciliorum  ,  prasfertim 
Conftantienfis  &  Senenfis  ,  quacumque  forma 
verborum  expreffa,  in  aliquod  hnjus  fidei  pu* 
blicse^  &  pleniffimse  affecurationis,  ac  pubhcas 
&  liberae  audientiae  ,  ipfis  per  ipiam  fynodum 
concefl^,  praejudicium  ?  quovis  thodo  ufuram  , 
aut  quemquam  uti  permiffurams  quibus  in  hac 
parte  pro  hac  vicederogat .  Quod  fi  fan&a  fyno- 
dus,  autaliquisexeavci  fuis,  cujufcumquecon» 
dkionis,  vci  ftatus,  aut  prsemincntiascxiftens» 
praefcriptse  allecurationis  &  faivicondudus  for- 
mam  &  modumin  quocumque  punfto  vel  clau* 
ftila  violaverit  )  quod  tamen  avertere  dignetut 
omnipotens  )  &  fufficicns  cmenda  non  fuerk 
tnox  fubfecuta,  ipforum  arbitrio  merito  appro* 
banda  &Jaudanda,  habcantipfamfynodum,  & 
haberepoterunt,  incidifleinomnespceaas,  qttas 
jure  divino  &  humano ,  aut  eonfutftudine  ,  hu* 
jufmodi  falvorumcondu&uum  violatorest  incur^ 
rcre  poflunt,  abfque  omni  excufatione  aut  qua^ 
vis  in  hac  parte  contradiaionc  * 

Extenflo  ad  <tlias  nathnes. 

Eadem  facrofanfta  fynodus,  inSpiritu  fanfto 

legitime  congregata,  prscfidcntibus  ineaeifdem 

apoftolicae  fedis  de  latcre  legatis  ,  omnibus  & 

fingulis  aliis ,  qui  nobifcam  ia  iisqusBfuntfidet 

com- 


A   K  N    o 

Chi^xsti 
l$6Z* 


Cohcilu 
Con^an- 

iion$  t$ *  in 
cap.  Qaod 
tion  obftan- 
ttljus    hl-i 
ytfcondw»: 


T21 


p.  iv. 


Tridentinum. 


FumnHANons  i. 
I  u  P. 


122 


bss  $i  o 

xrS. 

24.  Maii 


XhhcT  communlonem  non  habent,  esquibufcumquere-  A  provinciis  multi  a  catholica?  ecclefiae  fideatque 
Cnxisri  guis,  nationibus,  provinciis,  civitattbus  aclo*  obedientia  videantur  difceffifle  »  cenfuit  *  ea  , 
U6z.     cis,  in  quibus  pubhce&impunepraedicatur»  vel 

docetur,  fivecredjturcontrariumejus,  quodfan* 

ftaRomanafentiteccIefia»  dat  fidem  publicam, 

five  fal  vumcondu&um ,  fub  eadem  forma  8c  eifdent 

verbis ,  quibus  datur  Germanis  * 

SESSIO  DECIMANONA* 

Quaeefitertiafub  Pio  IV.pontifice  maximo,  ce- 
lebrata  4ie  decimaquarta  Maii  MDUUt* 

Decretum  frorogationh  fijficnh  * 

Sacrosancta  o&cumenica  &  generaf  is 
Tridentin&iynodus»  in  Spiritu  fan&o  tegtti* 
me  congregata»  praefidentibus  tn  eaeifdem  fan- 
ftae  fedis  apoftolicae  legatis,  dccreta  ea  quse  ho- 
die  in  praefenti  feflione  ftatuenda  ac  fancienda* 
erant,  juftis  nonnullis  ac  honeftis  caufis ,  in  fe- 
riam  quiritam  poft  proxtmam  folennitatem  cor- 
poris  Ghrifti  (  quae  erit  pridte  Nonas  Junii  ) 
proroganda  effe  cenfuit  ac  prorogat  :  di&aque 
die  fcffionem  habendam  efle  ac  celehrandavn  , 
omnibus  indicit.  Interea  rogaridus  eft  Deus  & 
Pater  domini  noftrt  Jefu  ChrHli  ,  au&dr  pacis 
Ut  fanfitificet  corda  omnium  »  quo  adjuvante  fan- 
&a  fynodus  &  nunc  &  femper  mediuri  acpcra* 
gere  valeat  quas  ad  ejus  laudem  &  gloriam  pcr- 
tineant « 

SESSIO  VIQESIMA. 

Qusecftquarta  fub  Pio  IV.  pontifice  rnaximo,  ce* 
lcbratadiequartajunii  mdlxii. 

Decretum  prorogationh  fejfionh . 

SaCRosancta    cecurnenica    &    gencralis 
Tridentina  tynodus,  in  Spiritu  fan&olegi- 


sts sro 

XXL 

i£  Mu 


Sessio 

4*  Juaii 


Seff.  9* 


tame   congregata  »    praetidentibus  in  ca  cifdem 

apoftolicae  fedts  legatis»  propter  variasdifficul- 

tatcs  ex  diverfis  caufis  exortas ,  atque  etiam  ut 

congruentiusmajorique  cumdeliberatione  omnia 

procedant,  nempeut  dogmata,  cum  iis  quae  ad  O  fanem% wW 

reformationem   fpe&ant    ,    fimul   tra&entur   & 

fanciantur;  ca  quae  ftatuenda  vi^ebuntur»  tam 

de  reformatione  ,  quam  de  dogmatibus  itt  pro* 

xirna  fefiione  »  quam  omntbus  indicit  in  dicm 

fextamdecimam  fubfequentis  menfis  Julii ,  defi- 

nienda  efle  decrevit.  Hoc  tamen  adje&o»  quod 

di&um  tcrminum  ipfa  fanfta  fynodus  ,  pro  ejus 

arbitrio  Sc  voluntate  »  ficuti  rebus  concilit  pu- 

taverit  expedire  ,  etiam  in  generali  congrega- 

tione   reftringere  &  prorogare  libere  pouit  & 

valeat  • 


obedientia  videantur  difccffifle  »  cenfuit  ,  ea  , 
quse  ad  communionem  fub  utraque  fpecie  ,  8c 
parvulorum  pertinent,  hoc  locoesponendaeffe» 
Quapropter  cunftis  Chrtfti  fidelibus  interdicit, 
nepofthac  de  iis  aliter  vcl  credere»  vel  docere, 
vei  praedicare  audeant ,  quam  eft  his  decretis  ex* 
plicatum  atque  definitum. 

C  A  P  U  T    L 

Zakos  0*  clericot  fign  ctnfichnm  mn  adfirin%i  ju<* 

rt    divim   ad   communionem  fub 

utraque  ffcch  - 

B       Itaque  fan&a  ipfa  fynodus,  a  Spiritu  fan6to  W*  ««•- 
(  qui  Spiritus  eft  fayientiac  &intelleaus>  SpirU  ^J?1;**' 
tusconfiiii  &  pietatJs  )  edo&a>  atque  ipfius  ec-  ia£«aiw  ** 
clefiae  judicium  &  confuetudinemfecuta,  decla- 
rat  ac  docet  »  nullo  divino  pratcepto   laicos  & 
clericos  non  conficientes  obligari  ad  euchariftiae 
facramentum    fub    utraquc   fpecie    fumendum  ; 
neque  ullo  pado,  falva  fide  »  dubitart  pofle  > 
quin  illis  altcrius  fpeciei  communio  adfaluteru 
mflSciat.  Nfam  etfi  Chriftus  dominus  inultima 
coena  venerabile  hoc  facramentum   in    pahis  & 
vini  fpeciebus  inftituit  ,  &  apoftolis  tradidit  : 
non  tamen  ilia  inftitutio  &  traditiocotcndunt» 
ut   omnes   Chrifti    fideles   ftatuto    domini    ad 
utramque    fpeciem   accipiendam  adftringantur  . 

C  Sed  neque  ex  fermonc  ilio  apud  Jdannem  fexto 
refte  colligitur,  utriufquefpeciei  communionem 
a  domino  pracceptam  cfle  5  utcumque  juxta' Va» 
rias  fnndorum  patrum  &  doctorum  interpreta- 
tiones  inteliigatur  *  Namque  qui  dixit  »  Ifjfi  $em, 
mandtuavtritis  carmm  fitii  homims  »  C?"  bibe- 
ritis  ejus  fangnimm  »  non  hahebith  *vitdm  in  vo- 
bh »  dixit  quoque  ;  5*/  quh  m&n&ncayerip  ex  hoc 
fane  ,  vivct  in  *cternum  .  Et  qui  dixit  »  Qui 
martducat  mcam  carnem  ,  &  bibit  meum  fangui* 
ncm9  htbet  mt&m  ^ternam »  dixit  etiam  :  Tanis 
qmm  ego  dubo>  caro  mea  efi ,  pro  mundivita*  Et 
denique  qui  dixit,  Qui  manducat  meam  carnem^  fjfjm* 
&  bibit  meum  fanguinem  ,  tn  me  manet  ,  €t  «go  %m* 
in  ilhy  dixit  nihilo  minus:  £>ni  manducat  hnnc 
in  aternum  * 


Mattb*  z6* 
u  $or.  xv 


&t£m* 


C  A  P  U  T    IL 

Ecclefi*  poteftas  circa  difftnfionem  facra* 
menti  eucharifii* . 


SESSIO    VIGESIMAPRIMA. 

Quae  eft  quinta  fub  Pio  IV*  pontifice  maximo ,  ce- 
Iebrata  diedecxmafexta  Julii  mdlxu. 

DoSrina  de  communione  fub  utraque  fpe- 
ciey  &*farvulorum* 


Sessio 
XXL 
i^  MU 


Sacrosancta  oecumenica  &  generalts  Tri- 
dentina  fynodus  y  in  Spiritu  Tanfto  legiti- 
me  congregata  »  prasfideatibus  in  ea  eifdera 
apoftolicae  fedis  Iegatis  ,  cum  de  tremendo  Sc 
fanftiflimo  euchariftiae  facramento  varia  diver^ 
fis  in  locis  errorum  monftrancquiffimi  d^monis 
artibus  circumfcrantur  ,  ob  quae  in  aonnuliis 
Cancih  GemraU  Tom*  XXXIH 


Prseterea  declarat,  hanc  poteftatem  perpetuo 
in  ecclefiafuiife»  ut  in  facramentorum  difpenfa- 
tione  »  fatva  illorum  fubftantia»  ea  ftatueret, 
vel  mutaret  ,  quap  fufcipientium  utilitati»  feu 
ipforum  facramentorum  venerationi»  prorerum, 
temporum  ,  &  iocorum  varietate  magts  expe* 
dire  judicaret .  Id  autem  apoftolus  non  obfcure 
vifus  eft  innuifle»  curn  ait;  Sic  nos  exifiimet  ko- 
mo9  ut  miniftros  Chrifti  $  &>  difpenfatores  myfterio-  ^w.^ 
rum  Dei  +  Atcjue  ipfum  quidem  hac  poteftate 
ufum  efle»  fatts  conftat  5  cum  in  multis  altis» 
tuminhocipfo  facramento»  cum  ordinatis  non- 
nullis  ctrca  ejus  ufum:  Cetera*  inquit»  cum  w-  u  c<*r*  xu 
nero  »  difponam  .  Quare  agnofcens  fanfta  mater 
ecclefia  hanc  fuam  in  adminiftratione  facramen- 
torum  auftoritatem»  Jicet  ab  initio  Chriftianae 
reiigionts  non  infrcquens  utriulque  fpecieiufus 
fuiflet»  tamen  progrcflfu  temports»  Iatiffimejam  Conllan^ 
mutata  illa  confuctudine  ,  gravibua  &  juftis  fe&  ■** 
caufis  addufta  »  hanc  confuetudinem  fub  aJtera 
fpecie  communicandi  approbavit  ,  &  pro  lege 

F  haben» 


f  %  o  s 
*  IV» 


123 

habembm  decrevit 


C    O    M   C    I    l   1    $  -M. 


X24 


^  XXI*°  ipfi^s  eccJofi»  $u&oritatc  pro  libita  mutare  non 


***** 


licet* 


Mitrc.    14, 


B 


Iufct  egti< 
4* 


r»»  j* 


Infuper  4ec|ar#t,  quamvis  redcmptor  iipft^r^ 
ut  ant$$  di&^m  eft|  ia  fuprem;i  illa  cc&na  hoc 
fa^rameqt^m  in  4uabus  fp?ciebus  inftitu^rit  *  3$ 
ap6{|oIistrg4iclertt;  tamenfaten4um  elfer,  $zhm 
fub  aftera  tantunj  fpecie,  toturr*  atqueintegnim 
Se£^cvnCbriftum  *  verurnque  fasramenturri  fumi  ,  hc 
***"•*?'  'pqptwf,  cjupdadfru^um^ttinet»  nujlagr$m 
n^e^ari^  ad  falutem  eos  4^Fra«4*vi  ?  ^ui  wun* 
fpctffem  fql&fri  ^ccipiiint  ; 

CAPUT  'lVt 

TArvulos  w%  ohtigMi  *d  ■  cmn/mntwfm 
frcramentalem  # 

Pen^us  eadem  fan$afjmo4u$  4ocet,  parvu* 
Jos  ufu  Vitioui^  c^rc^tesj»  nulla  obligari  neceftl* 
ipate  a$  [acrarnentaJern  eucharifti*  communio* 
jiem  v  Siquidem  pcr  baptifmilavacruiPi  regene* 
rati  >  8$  Chrifto  incarp&rati  *  adep^am  jam 
filiorum  t>ei  gratiam*  ia  illaaetateamkterenoi* 
pqfftintv  N$quf  ideo  tamen  4w»att4a  eftanti* 
quitas,  fi  eum  mor^rn  in,  quibufdam  locis  ajU 

?' [uan46  %vav|t ,  Ut  eqm*  fao£Uffimi  illipatres 
mt  fa&i  prQb3bile.tr*  .caufam  pro  illiustemporjs 
ipiqn^  babuerunt  *  ita  certf  eos  nulla  faluds 
lieccmt^te  id  fecilTe  f  fm$  eonwverfia  credea^ 
$mk  £f|, 

Pn  COMMUNIONE  SUB   UTRAQUE 

C   A    H!Q   $*    .  I, 

Csnfotn:       Si  qui$  dixerita  e*  Dei  praeccpto  *  vei 

ft&.y.     neceffitate  falutts  x  oroncs  &  fingulos  Chrifti 

fideleVutramque  fpeciem  fanftiflimi  cucha- 

rifti»  facramenfi  furaere  debere  $  anathe- 

tnafit* 

■II, 
Sttj?r*e;  it  Siquisdixerit»  fandtam  eectefiam  catho- 
licam  non  juftis  caufis  &  rationibus  addu- 
#am  fuifse  5  ut  laicos »  atque  ctiam  clericos 
non  conficientes  ,  fub  panis  tanturnmodo 
fpccic  communicarct  ^  aut  i«  eo  crrafse  , 
ariathema  fit« 

IIL 
t^ c.  5* u  \  Si  quis  nega verit  totxxm  &  integrum  Chri- 
Jf^^^fturnomniuragratiarumfontem&aiJ^orcmi 
fabunapanisfpeciefumi,  quia,  utquidam 
falfoafscruntj  non  fecundum  ipfius  Chri-  E 
fti  inftitutioncm  fub  utraque  fpecie  fumatur, 
anathcraa  fit» 

Si  quis  dixerit,  parvulis  5  antcquam  ad 
annos  difcrctionis  pervcnerint ,  nccefsariam 
cfse  cucharifti*  Communionemjanathema  fit. 


quam  reprobarg»  aut  $m  4  4ote«»  fubunataotumpamsfpccie,  m&tt  t&n    Akn<| 

nendae,  utnuHarati^n?  Mticis  pfu$  cuiquam  fit  CHRUti 
pexmitten4u$|  &  art  fihoneftis  &  Chf iftianar  cari*     1  &** 
tati  conientanei?  rationibu^  ^oncc4endu*  tlimi 
Yfln^tioni,  yclregno^alicis  ufus  videatur,  (ub 
aliquibn^  ^4iti^nibusconceden4u*Ct  >  Stqur* 
nm  fiot  i!!«*  ea4cmfan^a  iyno^usin  aliud  tetn^ 
pus,  oblatafibzquatnprimum  occafione^  e^ami-  W4tm* 
pando$  atquc'definieados-hferV^|.» 


c  a  p  u  t  nif 


jTp/iW  tf  intepum^  €hfifimm  9  dcwerum  fitcmmw 
tam  ,  frb  l$&tifat  JftW  fr**** 


D 


Iwp.c.^J 


$lVif.:m  Buosveroartkulos  alias  propofitos,  nondum 
£nefti&£«'  tanica  excuffos  >  videlicet  an  ratioaes  ?  quibus 
5e«ew£"^an^a  ^athoIica  ecclefia  addufta  fuitutcommu- 
iiaJi,      "  nicaretlaicos»  atgueetiamnoncelebrantes  facer- 


Jgadem  (acrofanda  cgcumenica  &  generalis  Tri* 

dcotio»fyftt4i»>»  WlSpi^  c?nv 

srregata  ^  pr^fideptibus  in  ea  eifdem  apoftolicse 
ffdf»  iegatis,  a4  IH*  0mnipote?m$  laudem  %  Sc 
fan^aeecciefi#orna«ientum  3  ^a  qm  fequuntur, 
de  reformatiQnis  negotio  in  pr^fentiftatuertd^  eU 
fe  cenfnit^ 

CAPU  T    I, 

MpifcQpi  $ratis  mm  ordms  nnfmnt  $  tum  dimifr 
fims  &  ufiimmkks  im  »  ftt*  ^mbns  eQtum 
mwiftri  nihil  frorfrs  ,  mtmi  >\«**t  m  dtcrm 

frtfinitnmefi}  Mtiftwt* 

Quontam  abeccleiiaftieo  ordine  emnis  v*%xU  l«w.  ttft 

tiaefufpicio abeffe debet, nihil pro coiktrone qup- 4    '     ^ 
rumcumqucordinum» -  etfrm  clerwah*  tonfuw, "  JJJ^»? 
nec  pm  litcris  dimifforiis  aut  teibmonialibus  ^  Am;  Q  *  |. 
nec  pro  fieillo  ,  ncc  ali^  quacu^ique  de  cauia  ,  Toi«.vrm 
ctiamfponteoblatum,  efifcopi,  &  aliiordmum  jgy. 
collatores,  auteorumminiftri  ,  ^ovu  prastcxta  4f;     * 
accipiant.  Notarii  vero  ia  his  tantumlocis,  in 
quibusnonvigetlaudabilisconfuetudonihil  acci- 
piendi,  profingulisiiterisdimifloriis»  aut  tefti- 
tmonia!ibusj  decimamtantumuniusaurei  partem 
accipere  poffint  1  dummodo  eis  nullum  fakrium  fit 
conftitutum  pro  clfHcio  e^ercendo;  nec  epifcop^is 
ex  notarii  commodis  aliquod  emplumeatum  ex  eif- 
dem  ordinum  collationibus  dire^e  vef  indirede 
provenirepoflit  *  Tu«e  ctiim  gratisoperamfuam 
cos  praeftare  omnino  ten&ri  4^cernit »  contrarias 
taxas*  ac  ftat«ta->  &confuetudinesetiamimme^ 
morabiles ,  quorumcumque  iecorum  ( quas  potius 
abufu?  &  corruptel»  fimoriiacas  pravitati  faventes 
nuncupari  poffunt )  penitu  s  caffandc  &  interdicen* 
do j  Sc qui fcctt*feceriata*<t*m dantes,quam accu 
pientes»  ultradivinam  ahioficiHr  pa*nas  a  jurc 
iufliftas  ipfo  fado  incurrarff , 

C  A  P  UT    II. 

«dmntUr  4  facris  ordinibus  ,   qni  n<m  habtnt 
unde  *vivtre  fojjirjt . 

Cum  non  iccezt  eos,  qui  divino  minifterio  ad- 

fcripti  funt ,  cum  ordinis  d.edecore  mendicare  *  aut 
fordfdum  aliqaech  qiiaEftum  exercere  >  compcr* 
tumque  fit  complpres  plerifque  in  locisad  facros 
ordinesnullo  fere  deleftu  admitti,  qui  variisar- 
tibus  ac  fallaciis  confingunt  fe  beneficium  ecclefia- 
ilicum.y  aut  etiamidcmeas&cultates  obtinere];  fta- 
tuitfanftafynodus,  neqtiisdeinceps  clericus  fae- 
cularis,  (  quamvis  alias  (ifc  idoncusmoribus,  fcien- 
tia&aetate}adfacro$  ordines  promoveatur,  nifi 
priuslegitimeconftet  eum  bcneficium  eccieiiafti- 
cum^  quodfibiadviaumhoneftefuificiata  paci- 
fice  poftidere  .  Id  vero  beneficium'  refignare  non 
poffit,  nifi  fafta  rnentione,  quod  ad  iliius  benefi- 
cii  titulum  fitpromotus:  nequeearefignatioad» 
mittatur,  nifi  conftitoquodaliundevxverecom^ 
mode  poilit:  &  aliter  fadarefignationuJIa  fit% 

Patri- 


I2J 


V  t  c  S 


TllVlHtlHBM. 


i  JA  S« 


ritf 


Anno 
Chkisti 


Patrimoniam  verovelpenfionemobtineftteiQrdi-   A  neralivdfpeeiali,  vef  aflfedione*  faper  di&iscc- 


Conc.Iftter» 
Fartel*9» 


nari  potthac  non  poffint,  nifi  illii  ouoscpifco 
pus  judicavcrit  aflumendos  pro  ncceuhate  ,  vel 
commoditatc  ecclefiarurn  fuarum,  eo  quoqueprios 
perfpe&o ,  patrimoftium  illud  vcl  penfioaem  vere 
abcisobtineri,  taliaquceffe  >  qu#  cis  ad  vitam 
fuftentandam  fatis  fint  j  atquc  ilia  deinceps  finc  Ii- 
centiaepifcopialienari,  atitextingui,  vcl  rcmit- 
tinuliatcnus  poffint,  doncc  bcnchcium  ecclefia- 
fticumfuificicnsfintadc|>ti,  vel  aliundc  habcant 
undevivercpoffint,  antiquorum  canonumpoenas 
fuper  his  innovando  . 


SBrsro 


clcfiis  non  obfhtitibus  *  Nequehujufmodiordina*     XXI 
tiones  &  cre&iones  poffint  tolli  ncc  impediri  cx   i/.  jwi 
quibufcumque  proviiionibus,  ctiam  vigorc  rcft-      «S**» 
gnationis  ,  aot  quibufvis  aliis  derogationibus  , 
vcl  fufpcnfionibus. 

C  A  P  U  T    V. 

*&<t$iut  efifeofi  facere  unhncs  fcrfttuas  ia  cafiktf 
a  jure  ftrmifjis  . 


CAPUT    IIL 


Ut  ttiamecclefiarumftatus,  nbi  facraDeoof- 

ficia  miniftrantur  ,  ex  dignitatcconfervetur ,  pof- 

fint  cpiicopi  ,  etiam  tanquam  apoftolicae  fcdis 

J{ath  angtndi  diftributhnts  quotidianas  frafcribiturt  jj  dciegati,  juxta  formam  juris,  fitie  tamcn  pra^u*-  c      u 


fefT^c.  w 
dc  rcf« 


cQnfuttndoy  qnanQnrtJidcntesnihilwl  minus  ter* 
tia  farte  fruilunm  fercifiunt  ,  taudatur  :  abfcn» 
tium  eontumacia  funitur^ 

Cum  bcneficia  ad  divinum  cultum,  atque  ec~ 
clcfiafticamuniaobeundafint  conftituta,  ne  qua 
in  parte  minuaturdivinuscultus,  fedeidebitum 
omnibus  in  rcbus  obfcquium  prseftetur  ,  ftatuit 
landa  fynbdus  ,  in  ccclefiis  tam  cathedralibus 
quam  collegiatis,  inquibusnuiig  funt  diftribu- 
r«m  a2,Ci|;  tiones  quotidianae ,  vcl  ita  tenucs ,  ut  vcrifimili^ 
4ere£  tcr  negligantur  ,  tcrtiam  partcm  fruftuum  ,  & 
quorumcumquc  proventuum  $c  obventionum  , 
taradignitatum  >  quam  canonicatuum,  perfona- 
tttum,  portionum  8c  ofiiciorum  feparari  dcbere, 
&  in  diftributioncs  quotidianas convcrti ,  quas  in- 
ter  dignitatcs  obtincntcs,&  ccccros  divinis  intcrcf* 
fentesproportionabiIitcr,juxta  divifionem  abepi- 
fcopo,  ctumtanquam  apoftolica&fedis  delegato, 
in  ipfa  prima  fru&uumdedu&ionefacicndadivi- 
dantur ;  falvis  tamcn  confuetudinibus  earum  eccle- 
fiarum,  in  quibus  non  reiidentes  ,  feu  non  fcr- 
vientes,  nihil  vcl  minus  tcrtia  parte  percipiunt: 
non  obftantibus  excmptionibus  acaliisconfuetu- 
dinibus,  ctiamimmemorabilibus,  &appeIIatio- 
nibus  quibufcumque  :crcfccuteque  non  fcrvientium 
contumacia ,  Jiceat  contraeos  procederc  juxta  juris 
ac  facrorum  canonum  difpofitionem .    ' 

CAPUT    IV. 

Saerumenta  ftr  eonvenhnttm  ftccrdotum  numerum 

cxhihcantur  •  s\atio  novxs  farochias 

erigtndi  traditttr . 

Epifcopi^  etiamtanquam  apoftolicae  fedis  de~ 
legati,  inomnibusecclcfiisparochialibus  velba* 
ptifmalibus ,  ia  quibus  populus  ita  numerofus  fit , 
ut  unusreftornon  poffit  fufficere  ecclcfiafticis  fa- 
cramentis  miniftrandis  &  cultui  divino  peragfendo, 
cogant  rCftorcs,  vclalios,  ad  quos  pertinet ,  fibi 
tot  facerdotcs  ad  hoc  munus  adjungerc ,  quot  fuf- 
ficiantadfacramentaexhibenda,  &  cultum  divi- 
numcelebrandum*  In  iis  vero,  in  quibusoblo- 
corumdiftantiam,  fivedifficultatem,  parochiani 
fine  magno  incommodo  ad  pcrcipicnda  facramen* 
ta  &  divina  officia  audienda  accedcre  non  poffunt , 
novasparochias,  etiam  invMs  refl:oribusa  juxta 
Cap;  j.  De  formam  conftitutionis  Alexandri  tertii,  quae 


m- 


tis  zdi&siis» 


cipit,  Adaudicntiam,  conftituere  poffint,  Iliis 
autem  facerdotibus,  qui  de  novo  erunt  ecclcfiis 
novitcr  ere&is  praeficiendi,  competcns  affignetur 
portioarbitrioepilcopi  ex  fru&ibus  ad  ccclcfiam 
matriccmquomodocumque  pertinentibus;  &,  fi 
ncceffe  fuerit ,  compcllCrepoflit  populum  ea  fub* 
miniftrare  quae  fufficiant  ad  vitam  didorum  faccr* 
dotum  fuftentandam ;  quacumqnc  refcrvationegc* 
ComiU  GtntmL  Tom.  XXXIII, 


dicioobtinentiumV  facerc  uniones  perpctuas  qua-  fub  Leone 
rumcumquc  ecclcfiarum  parochialium  &  baptif- x*fcfl:9^* 
malium  ,  &  aliorum  bcncficiorum   curatorum  ,  fupVeff.^le 
vcl  non  cnratorum,  cumcuratis,  proptcrcarum  «f-  &  «fra, 
paupcrtatem ,  &  in  cetcris  caiibus  a  jurc  pcrmiffis ,  ^f^-  %% 
etiamfi  di&ae  ecclcfiae  vel  beneficia  efient  generali- 
tcr  vel  fpeeialiter  refervata ,  aut  quaiitercumque 
affcda  .  Qux  uniones  etiam  non  poffint  revocari , 
nec  quoquo  modo  infringi  vigore  cujufcumque 
provilionis  ,  ctiam  ex  caufa  refignationis ,  aut 
dcrogationis ,  aut  fufpcnfionis*  . 

.     CAPUT-YL 

q    Imftritis  rcftoribus  vit4rii  cum  fdrip  fruSunm  fm 

tcmfore  dtputtntur :  m  ftandaio  ftrjeverantes 
frivari  kencficiis  foffint  * 

Quia  illiterati&imperiti  parochialium  cccle- 
fiarum  reftores  facris  minas  apti  funt  officiis  » 
3c  aiii  propter  eorum  Titas  turpitudinem  potius 
deftruunt  quam  xdificant,  epiicopi ,  etiam  tan* 
quam  apoftolicae  fcdisdelegati ,  eifdem  illitcra*. 
tis  &  imperitis,  fi  alias  honcft»  vitseiint,  coad* 
jutores  ant  vicarios  pro  tempore  deputare,  par?» 
temquc  fru&uum  eiidem  pro  fuificicnti  vidu  a£» 
fignare,  vel  alitcr  proyidcre  poffint  ,  quacum- 
que  appeliatipne  &  exemptione  remota  :  cos 
vero,  qui  turpiter  8c  fcandalofe  vivunt  ,  poft- 
D  quam  prsemoniti  fuerint ,  coerceant  ac  caftigcnt« 
£t  fi  adhuc  incorriglbiles  in  fua  ncquitiaperfe* 
verent,  cos  beneficiis,  juxta  facrorum  canonum 
conftitutiones,  exemptione  &  appciiatione  qua* 
cumque  rcmota ,  privandi  facultatcm  habcant , 

C  A  P  U  T    VIL 

Efifcofi  transftrant  una  eunt  ontribut  tcclcjias,  <p& 

ntcjutunt  injiaurari  ;   alias  ntero  rtfa- 

rari  frocurtnt . 

Cum  illud  quoque  valde  curandumfit,  neea 
qu«  facris  miniftcriis  dicata  funt  tcmporum  in- 
jdria  bbfolcfcant,  &  cx^  hominum  mcmoria  cxci* 
dant  ;  cpifcopi  etiam  tanquam  apoftolic*  iedis 
E  delegatitransfcrre  poffint  oeneficia  fimplicia(e* 
tiam  jurifpatronatus)ex  eccleiiis,  qu«  vetuftate 
vcl  alias  collapfaefint,  &obeorum  inopiam  ne* 
queantinftaurari,  vocatisiisquorum  intcrcft,  in 
matrices  aut  alias  eccleiias  locorum  eorumdcm, 
fcu  viciniorum ,  arbitrio  fuo ;  atque  in  eiidem  ec- 
clefiis  erigant  altaria  vel  capellasfubeifdernin- 
vocatioaibus ;  vcl  in  jam  ercfta  altaria  vcl  ca~ 
pellas  transferant  ,  cum  omnibus  emolumentis 
&  oneribus,  priaribus;  eccleiiis  impofitis  »  Paro-  feff.  %  c.  f 
chialcs  vcro  ecclefias  ,  etiamfi  jurifpatronatus  dc  ™& 
fint,  ita  collapfas  rcfici  &  inftaurari  procurent 
ex  fruftibus    &    proventibus    quii«tfcumque  x 

F    %  ad 


127 


C    O    N    C    I 


Sessio  ^  eafdem  ecclcfus  <|uomodocttmquepertiaeoti* 
XXf.  bu$r  qui  fi  noo  fuerint  fufficientes  ,  omnes  pa- 
tronos  ,  &  alios  >  <|ui  frudus  aliquos  ex  di&is 
ccclcfiis  provcnicntes  percipiunc*  aut  in  il.orum 
dcfcdum,  parochianosomnibus  remcdiis  oppor- 
tunis  ad  praedi$a  eogant  ,  quacumque  appello^ 
tiooe  >  exemptione  &  contradi#ionc  remota  » 
Quod  fi  nimia  egeftate  omnes  laboreot  ,  ad  matri* 
ce$  ,  feu  viciniores  ecclefias  transfcrantur  ,  cum 
facultate  tam  di&as  parochiales,  quamaliasec- 
clefias  dirutas ,  in  profanos  ufus  non  fordidos  , 
enr&a  tameo  ibi  Cruce ,  convertendi» 

CAPUT    VIII. 

MondflerU  commendata  ,  }n  quibus  non  n>i%u  rtgut&is  B 
obfervantia  ,  €?  bemficia  quacumque  yuotannis 
ab  erdinmo  nttfitentur  * 


Qusecumquc  $n  dioecefi  ad  Dei  cultiun  fpe&ant  , 
ab  ordinario  dilig.mer  curari,  atqueiis,  ubio- 
portet  >  provideri  aequum  eft  .  Propterca  eommerv* 
data  monafteria,  etiam  abbatis?  ,  prioratu$,  & 
praepofkura;  nuncupata.,  in  quifaus  non  vigct  rc* 
gularisobfcrvantia,  nee  non  beneficia,  ramcu*. 
rata  quam  oorji  curata  ,  fa;cularia  &  regularia  , 
quaUtercumquecommendata,  etiamexempta,ab 
$t&  7*  c*&  epifcopis ,  etiam  tanguam  apoftolicae  fedis  delega- 
f-  *f*fL  tts ,  annis  fingulis  vifitcntttr ;  cuxentque  iidem  e- 
jreguiaribw»  pifcopicongvuentjbusrcmcdus,  etJam  perfeque* 
ftrationem  fru&uum ,  ut  qu# renGvatiooc  indi- 
gent,  aut  reftauratione >  reficiantur;  &curaani- 
marum»  fiquaillisveleorum  anne*is  immineat, 
aliaqucdcbita obfequia re&ecxerceantur,  appcl- 
Jationibus  quibufcumque ,  privilegiis ,  confuetu* 
dinibus  ,  ctiam  immemoxabili  tempore  praefcri* 
ptis ,  confervacoriis  ,  jndicum  deputationibus  , 
&eowmiubibitiombus,  nonobftantibus,  Et,  fi 
jn  m  vigeret  obfervantia  regularis,  provideant 
epi&opi  paternis  admouitionibus ,  ut  eorum  regu* 
Jarium  fuperiores,  juxtaeorumregula.ia  inftitu- 
ta,  debitamvivendirationem  obfervcnt&qbfer* 
vari  faciant,  &fibifubditosinolficio  contineant 
%c  moderentur»  Quod  li  admonitiintra  fejcmen* 
fes  eo?  non  vifitaverint  ,  vel  correserinfc  i  tunc 
iidem  epifcopi  >  etiam  «  delegati  fedis  apoitolicae, 
eos  vifitarepoifint  &  corrigere^  prout  ipfi  fupcrio- 
rcs  poffent  juxta  eomm  iuilituta ;  quibufcumque 
appellationtbus,  privikgris  &escmptionibus  jie* 
nnwremotis ,  &  oon  obmntibus^ 


t    I    V    M 

A  avt  confuetudinibus 


Ferpinanucj 
I  m  r. 


128 

imnaemorabilibus  . 


D 


C  A  P  U  T    IX. 

Quafimm  eleemofjfnarum  nww  0*  ufus  tattitur\ 
indulgentUs  (p  fpirituahs  ^ratias  ordinarii  fu- 
hlitent*  Duo  de  capituh  tleemofynas  %rati$  ac~ 
cipiant  ♦ 

Cum  multaadivcrfisanteaconciliis,  tam  "La- 
teranenfi,  acLugdunenfi,  quam  Viennenfi,  ad* 


Xater,  IV* 
fab.  iotiOf 

ciem.' Aim-  fus  remedia  tunc  adhibita ,  pofterioribus  tempori* 
fionito  tiu  ^us  reddita  fucrint  inutilia  ,  potiufque  eorum 
wm?*11*  malitia  ita  quotidie  magno  fideiium  omnium 
*ff.y.c.*.4e ^  fcandalo  &  querelaexcrefceredeprehendatur,  ut 
'  deeorumcmendatione  nulla  fpes  amplius  relida 
•  videatur  ,  ftatuit  ut  pofthac  in  quibufcumque 
Chriftianae  religionis  locis  corum  nomen  atque 
ufus  penitusaboleatar,  nccad  ofiicium  hujufmo^ 
di  exercendum  ullatenus  admittantur  \  non  ob« 
ftantibus  privilegik,  ecciefiis,  monafteriis,  ho- 
fpitalibus,  piislocis,  &  «juibufvis  cujufcumque 
gradus,  ftatus,  &diguitatisperIonis,  conceffis, 


aut  coniuetwdimpus  euam  4«w»i»»myui,  .  anno 
Induigentias  vexo  aut  alias  fpirituaks  giatias,  cHRUT^ 
quibus  non  ideo  CHrifti  fideles  decet  privari  ,  t^Zm 
dcincepsperoxdmarioslocorum  adhibius  duobus 
de  capitulo  ,  debitis  temporibus  populo  pnbli- 
candas  efle  decernit ,  QuibusetiameJeemofynas, 
atque  cbhta  fibi  caritatis  fubfidia,  nulla  pror- 
fus  merccde  acceptai  fidelitercolligendi  facuhas 
datur ,  ut  tandemcceleftes  hos  eccleliae  thefauros , 
non  ad  quaeftum  %  fcd  ad  pietatem  exerceri  omnes 
vercintelligant» 

-SndiBh  futur*  fcffionh, 

Eadem  facrofanfta  cecumenica  &  generalis 
Tridentina  fynodus,  ia  fpiritu  fantlo  iegitime 
congregata,  prsefidentibusinea  eifdcm  apottoli- 
<m  fedis  legatis  >  ftatuit  &  decrevit ,  proximam  fu* 
turam  fcfiionemhabendam&cekbrandam  efle  fe- 
riaquintapoftodavamfeftiaativitatisbeatae  Ma- 
riae  virginis,  ^u^  erit  decimafeptima  meniis  Sc- 
ptembns  proximc  futuri,  Hoc  tamen  adjefto ,  quod  $n&M*  ^ 
diitum  terminum  ac  unicuique  feffioni  inpofte^ 
ruropt^figendum,  ipfa  fan&a  fynodus  pro  ejus 
arbitrio *.&  voluntate ,  ficuti  rebas  concilii  putave- 
rii  expediis»  etiamingeaerali.congregatioae  re- 
tiringere  &  prorogate  libere  ppffit  &  valeat , 

SESSIO  YIGESIMASECUNDA, 

Qu*  eft  fexta  fub  Pio  IV,  pontifice  maximo,  cele- 
brata  die  xvi  i,  Septembris  mdlxii» 

DoStrina  de  facrifich  miffk  • 

Sacrosancta    cecumenica    &    generalis JfT^T^ 
Tridentinafynodus,  inSpiritufan^oIegitif.    xxil* 
me  congregata,  praefidentibus  ia  ea  eifdemapo-    i7«  sCpu 
Jiolicacledis  legatis , ut  vetus , abfoluta  atque om-  $e{r*5^  • 
\Vt  $x  parteperfe£ia  de  magno  euchariftlae  myfte-  prinVipiat' 
,rio  in  fan&a  catholicaecclefiafidesatque  dottri- 
na  retineatur,  &  infuapuritate,  propulfatis  err 
roribus  atquc  hafcrefibus  ,  confervetur  ,  de  ea  , 
quatenus  veiqm  &  fingularefacrificiumcft*  Spi* 
ritus  fanfti  illuftratione  edofta ,  hsec  quae  fequun* 
■tur  docet,  dcclarat,  &  fidelibus  populis  praedi* 
canda  decemit» 

CAPUT  T. 

Df  inftitutiQtitfacrofan$i  miffa  facrificii . 

Quoniam  fub  priori  teftamcnto ,  tefte  apofto-  %&*•  7-  9* 
lo  Paulo  ,  piopiter  Levitici  faccrdotii  imbecilli-  *  ,D* 
tatcm  confummatio  non  erat  *  opoituit ,  Pco  Pa^- 
tre  mifericordiarum  ita  brdinante  »•  faccrdotem 
aiium  fecundum  ordinem  Melchifedechfurgere, 
dominum  noftrum  Jefum  Chriftum  ,  qui  poffct 
omnes  ,  quotquot  fanftifipandi  effent  ,  confuufc» 
mare,  &  ad  pexfcclum  addticere.  IsigiturDcus 


rcf,  fe&  zu 
in  cont*  de 
crcto  deiti^ 
4ul$eatu$« 


verfus   pravos  eleemofynarum  quaeftorum  abu»  E   &dominusnofter»  etfi  fcmel  feipf um  in  ara  Cru 
,?   *  h-m_^.     -_n.-„-'-_ii.  ..•.         cjs  ^  inorte  iaEercedente ,  Deo  Patri  oblaturus 

erat ,  ut  seterr^am  illic  redemptionem  operare- 
tur  :  quia  tamen  per  mortem  faccrdotium  cjus 
eKtiuguendum  nonerat,  in  ccena  noviffima  qua 
nodie  tradebatur,  ut  dilcftae  fuas  fponfae  eccle- 
fiae  vifibile  *  ficut  hominum  natura  exigit,  re- 
linqueret  facrificium  ,  quo  cruentum  ilkid  fe- 
mel  in  Cxuce  peragendum.repraefentaretur  ,  c-TohXihv, 
/ufque  memoria  in  finem  ufque  faeculi  perma- 
neret  ,  atque  illius  falutaris  virtus  in  remif- 
fionem  eorum  ,  qu»  \a  nobis  quotidic  commit* 
tuntur  ,  peccatotum  applicaretur ,  facerdotcm 

fccun- 


l  u  Cqt*  tu 


*2>9 


F.  iV. 


Tridi 


A  *4mo 
Chmsti 

ff*f*t9$* 


Ji  Cor*  II* 


JW.  i;. 


/.  Cor*  19* 


fccundum  ordinem  Melchifedech  fe  tq  «ternum 
conftitutum  declarans  ,  corpus  &  fanguinem 
fuum  fub  fpccicbus  panis  &  iini  Deo  Patri  ob~ 
tulit,  ac  fub  earumdcm  rerum  fymbolisapofto- 
lis,  quos  tiinc  novi  tcftamentifacerdotescGnfti- 
tuebat  ,  ut  fumerent  tradidit ,  &  eifdem  ,  eo- 
rumque  ifl  facerdotio  ftcceflbribus,  ut  offerrcnt 
praecepit  ,  pcr  haec  verba  :  Hoc  facite  in  meam 
commemorationem  ;  ati  fertiper  ecdefia  catholi- 
ca  intellexit  &  docuit  .  Nam  celebrato  veteci 
pafcha ,  (  quod  in.  memoriam  exitus  de  ^Egypto 
multitudo  iiliorum  Ifrapl  imiriolabat  )  novum 
inftituit  pafcha,  feipfum  abecclefia  perfacerdo- 
tes-  fub  fignisvifibilibusimmolanduoi,  iomemo- 
riam  tranfitus  fui  ex  hac  mundo  ad  Patrem  > 
quando  pcr  fui  fanguinis,  cffufionem  nos  rcde-  jj 
mit,  atqueeripuitdepoteftatetenebrarum,  &in 
regnum  fuum  tranftulit  .  Et  h«c  tjuidem  illa 
munda  oblafcio  eft  ,  quas  nuila  indignitale  aut 
malitia  offerentium  inquinari  poteft,  quamdo- 
minus  per  Malachiaat  nomini  fuo  ,  quod  ma- 
gnum  nuurqm  effet  ia  gentibus  ,  in  omni  loco 
mundam  offerendam  prsedixit  ;  &  quam  non 
obfcure  innuit  apoftolus  Paulus  Corinthiis  fcri- 
bens ,  cum  dtcit  non  poffe  eos,  qui  participatio- 
nemenfadatmoniorum  poUuti  funt,  tnenfae  do- 
mini  participes  fieri,  per  menfam  attarcutrobi- 
queintelligens.  Hsec  denique  il)a  eft,  quse  per 
varias  facifificiorum  naturac  &  Jegis  tempore  fw 
militudines  figurabatur,  ut  poce  quae  bonaom- 
nia  perillafignificatavelutillorumomniumcon-  q 
fummatio  <k  perfe&io  compleflitur . 

C  A  RU  T    II. 

Sacrificium  *vifibilt  cffc  frofitiaimum  fro  vi~ 
*vis  &  dcfunttis* 

Et  quoniamin  divino  hoc  facrificio,  quod  in 

miffa  pcragitur ,  idem  ille  Chriftus  continetur ,  & 

incruenteimmolatur,  qui  in  ara  crucisfemel  feij>- 

fumcruenteobtulit,  docetfan&afynodus,  facri- 

ficium  iftud  vcre  propitiatorium  effe,  per  ipfum- 

quefieri,  ut  ficum  vero  corde&  re&a  fide,  cum 

xnetu  cVrevcrentiacontritiac  pfnitentesad  Deurn 

aecedamus,  mifericordiamconfequamur,  &gra-  t-j 

"S.AueX  ^atT1  inveniatnusinauxilio  opportuno.  Hujus  " 

!3e  civitat/  qnippe  oblatione  placatus  dominus,  gratiam  8c 

P«cao.     donum  poenicentias  concedens,  crimina  &  peccata 

etiamingenfciadimittit.  Unaenim  eademque  eft 

hoftia,  idemquc  nunc  offerens  facerdotum.mini- 

fterio,  qui  feipfum  tunc  in  cruce  obtutit  ,  fpla 

offcrcndi  rationc  diverfa  :  cujus  quidem  oblatio- 

nis,  cruentae  inquam  >  fruftus  pcr  hanc  incruentam 

uberrime  pcrcipiuntur,  tantum  abcft  ut  illi  per 

hancquovismodo  derogetur.  Quare  non  folum 

pro  fidelium  vivorum  pcccatis,  poenis  ,  fatisfa- 

|*f*cy*h^d:ionibus&aiiisneceifitatibus,  fed  &  prodefon- 

fujfekcan.  dHsin Chrifto,  nondum ad plenum  purgatis»  xi~ 

**  te,  juxta  apoftolorum  traditionem,  otfertur* 

C  A  P  U  T    III.  E 

J?e  mijps  in  bonorcm  fmftorHm  . 

s.Ang;VHit      E^  quamvis  in  honorem  &  memoriamfanSo- 

aeciv90eic.  rum nonnullas  interdum  miffas  ecclcfia  ceJehrare 

^'l^^confueverit,  noh  tamen  illis  facrificium   offerri 

invocanone  docet ,  fed  Deo  foii  qui  illos  coronavit .  Unde  mc 

iaadorum  .  facer<J0s  dicerc  folet ;  Offero  tibi  facrificium ,  Pc- 

trc  vel  Paule  :  fed  Dco  deiilorum  vidoriis  gratias 

agenscorumpatrociniaimplorat,  ut  ipfi.prono- 

bis  intercederc  dignentur  ia  coelis,  quorum  memo* 

rhxa  facimus  in  tcrris : 

Qtntih  Gtntrth  Tom.  XXXIII. 


JN   T   I 
A 


N  U  »I< 


mr. 


F£It0IMAHetiS  I* 
'  1«?* 

C  A  P  U  T    IV. 
Pc  canont  miff^  * 


130 


XXII. 


Et  cum  fan&a  fanfte  adpiniftrari  cpnveniat» 
fitque  hoc   omnium   fanftiflSmum   facrificium  s 
cccJefia  catholica  ,  ut  dignc  reverenterque   of- 
ferreturacperciperetur,  facrum  canonem  multis 
ante  *  fasculis  inftituit,  ita  ab  omni  errore  pu-  *  S.Ang^a 
rum,  ut  nihil  in  eocontineatur,  quod  non  ma-  tnui5tti^- 
xime  ianctitatem  &  pietttem   quamdam    redo-  num:  Ambr, 
Jeat ,  mentefquc  offerentium  in  Deum  erigat  •  f«u  q*»»*^ 
Is  cnim  conftat  cum  cx   ipfis   domini   verbis  ,  €r.  iv.%.^, 
tum  cx  apoftolorum  traditionibus  ,   ac  fanfto-  VisiH«**Pv 
rum  quoque  pontificum  piis  inftitutionibus .       *    fiatie- 

C  A  P  U  T    V. 

Dc  foUnnihus  mijfic  facrificii  cdrcmoniis  ♦ 


num. 

Inn.  JIJ*.  c, 
Gnm  Mar- 
thar  de  ce- 
UbU  raifla- 
rum. 

S,  Awg.  1M 
lib.  arfa,  c. 

19» 


Cumque  natura  hominum  ea  fit  ,  ut  non.fa- 
cile  queat  fine  adminiculis  exterioribusadrerum 
divjnarum  meditationcm  fuftolli,  proptereapia 
mater  eccJefia  ritus  quofdam  ,  ut  fcilicet  quar- 
dam  fumiffa  voce,  alia  vero  elatiore  ,  in  miffa 
pronunciarentur,  infthuit.  Caeremonias itcm  ad%  ^^«w*^ 
hibuit,  ut  myfticasbenediftiones,  lumina,  thy- 
miamafca ,  veftes , aliaque id  genus multa, ex  apo- 
ftolica  difciplina  &  traditione;  quo  &  majeftas, 
tanti  facrificii  commendaretur  ,  &  mentes  fide- 
.  Iium  per  haec  vifibilia  religionis  &  pictatis  figna 
'  ad  rerum  altiffimarum ,  quas  in  hoc  facriiicio  Ja^ 
tcnt,  contemplationem  excitarentur . 

CAPUT    VI. 

De  miffk>,  in  fua  folus  fitctrdos  cQmmunic4t+ 

Optaret  qitidem  facrofan&a  fynodus ,  ut  in  fin-' 
gutis  miffis  ndetes  adftantes ,  non  folum  fpiritua* 
li  afFeftu ,  fed  facramentali  etiameuchariftiae  pcr- 
ceptione  communicarent,  quo  ad  eos  hujusfan- 
diffimi  facrificii  fru(3us  ubcriorproveniret:  pcc 
tamen  >  fi  id  non  femper  fiat ,  propterea  miffas  il- 
las ,  in  quibus  foius  facerdos  facramentalitcr  com- 
muaicat ,  utprivatas&illicitasdamnat,  fedpro- 
bat3,  atquc  adeo  commendat .  Siquidem  iil»  quo-? 
que  rniffaf?  verecompnunes  cenferi  debent,  partim 
quodincispopulus  fpiritualitercommunicet:  par-  . 
tim  vero  quod  a  publico  ecclcfiae  miniftro  non  pro 
fe  tantum ,  fed  pro omnibus  fidelibus ,  qui  ad cor- 
pusChriftipcrtineat,  cekbreittur . 

C  APUT    VII. 

De  4tjU4  vino  mifcenda  in  calke  offerend*. 

Motiet  deinde  fan«9:a  fyiiodus,  prjeceptum  effc'g,c«r,e« 
ab  ccclefia  facerdotibus ,  utaquam  vinoincalice  ^.Cartii/* 
offcrendo  mifcerent  :    tum   quod  Chriftum  do-  *4^«c'^ 

r     *rc  1  ?  .  •  .   *       i.  Tribur*  cv 

pinum  ua  feciiie  ciedatur,  tum  ctiam  ,  quia  e  19.  Jpior.  in 
tatere  eius  aqua fimul  cum  faneuine  exierit :  quod  iecr*  *c* 
lacramentum  hac  mixtione   rccoutur  ,,  &  cum  ^w.  %7m 
aquae  in  Apocalypfi  beati  Joannis  popuii  dican- 
tur,  ipfius  popuii  fidcliscumcapiteChriftounio 
repraefentatur. 

CAPUT    VIIL 

Dc  mijft  vnlgari  lingua  faffim  non  ccltbranda  j  &*  my± 
ftcriis  eJHspafufo  cxfiicandis . 

Etfi  miffa  magnam  contineat  populi  fidelb 

P    3  crudi- 


131 


C    0    K    C    I    l    I    V    w 


iMP. 


*3^ 


a  '«  n  o'  ^ruditiohena ,  norr  tamen  exp^ire  vifutn  cft  pa- 

Christi    tribus  ,  ut  vujgari  lingua  paftim  celcbraretur  f 

is*$i      Quampbrcanrctcataiibiquc  eujufque  ecclefisp  an- 

tiquo  &  a  fan&a  Romana  ecclefia  >  omnium  ec- 

clffifrutn  m&trc  &  magiftra  >  probato  ritq  ,  hc 

•r*w*  #    pvcs  Chrifti  ^furiant  »  neve  parvuli  panem  pe~ 

tant,  &?  non  jEit  qui  fungat  eis$  mandat  fan&a 

9ttt#.$*49  fynodqspaftoribus,  &r fingulis  curam  animarum 

pitttit^  «rcntfbps  , nt  frequcnter  inter  mifarum  ce!<* 

brat?oqem>  vel  per  f$,  vcj  per^Iios,  ex  iis  qu« 

in  miffa  lcguntur  >  sliquid  e*ponant ,  $tque  inter* 

cctera,  fan&iffimi hujus  facrificii  myfterium  *tf* 

quod  dcci$rfnt,  diebus  pr$fertim  dominicis  & 

fcftis, 

CAPUT    IX, 


B 


*Praf4ttQ  canonum  fequentinm* 

^  Quia  verp  advcrfqs  vctcrcri»  hancinfacrofan- 
&oevangeUo>  apoftplorum  traditionibus  fan&o^ 
rumque  patrum  do$rina  fundatam  fidem  ,  hoc 
temporemultidiffemhuti funterrores,  muftaque 
amultisdocenturatque  difputanturj  facrofan&a 
fyoodus,  ppftmultos^ravcf<iuchis  de  rebusma- 
turehabitostra&afcus,  unanimi  p^trqm  oronium 
confenfu,  <j»$huicpttrijEmas  fidei  facrajque  do-r 
ftrinx  advcrfantur ,  damnarc ,  &  a  fao&a  ecclefia 
elimtnarc,  per  fubjcftos  hps  canoocs  conftitult* 


DE    SACRIFICIO  MISSiE, 


C   A  N  0  N     I* 

Siquts  dixerit,  in  mifla  non  offcrri  Dco 
Verum  &  proprium  faerificium,  aut  quod 
©fferrt  non  fitaliud*  quam  nobis  Chriftum 
Bdmsnducandumdari,  gnathema  fit* 
II,. 
tTcir^if;       St  quis  dixeric ,  illis  verbis »  Moefmittin 
s*»pra'tt  ii  mmmmmmotmomm^  Chriftumnoninfti- 
tuiflc  apoftolos  facerdotes  »aut  non  ordinaf* 
fe3  ut  ipfi  aluque  facerdotes  ©iferrcnt  corpus 
&  fanguinem  fuum  ?  anathcmafit, 
III/ 
Sufttou       Siquisdixerit)  miflfefacrificium  tantum 
efie  taudis  &  gratiarum  ailionis  y  aut  n\x~ 
dam  commemorationem  facrificiiin  crucc 
pera&i ,  non  autem  propitiatorium  >  vel 
ioli  prodefle  fumenti^  neque  pro  vivis  & 
defun£lis  j  pro  peccatis ,  poenis»  fatisfa- 
fliionibusv  &  aliis  neceifitatibus  oflferri  de« 
bere»  anathema  fitr 

IV, 
Si  quis  diKcrtt ,  Wafphemiam  irrogari 
fanftiifimoChrifti  facrificio  in  cruce  pera- 
£lo?  per  miffie  f^crificium,  aut  iUi  per  hoc 
dcrogari,  anathemafit, 

V- 
%.  c.  3»        Si  quis  dixerit ,  impofturam  cfle  mifias 
celebrare  in  honorem  fan^orum  ,  &  pro 
iilorum  interceifione  apudDeum  obtinen- 
da,  ficwecclefiaintenditj  anathemafit, 
VI, 
««^••+*       gi  quis  dixerit ,  canonem  mifsae  erro- 


A  res  conrinere,  ideoque  abrogandum  cfse,  sTHTo 
anathema  fic,  xxni. 

vii.  ^ir 

Si  quis  dixerit  >  ccremonias  3  veftes  &  $*?**  s» 
externa  figna^  quibusinmifsarumcelebra- 
tione  ecclefia  catholica  utitur  5  irritabula 
impietatis  ctsc  magisquamoificiapietatis, 
anathema  fit  P 

VIIL 

Si  quis  diKcrit^  mifsas,  inquibusfolus^P ** •*• 
facerdos  facramentaJiter  communicats  il- 
Jicitas  efse,  ideoqueabrogandas,  anathe- 
ma  fit, 

IX, 

Si  quis dixerit ?  «cclefisr  Roman»  ritum  %  faP*  *• & 
ijuo  fummifsa  voce  pars  canonis  &  ver- 
ba  confecrationis  proferuntur  ,  damnan- 
dum  efse  ,  aut  Jingya  tantum  vulgarimif- 
fam  celcbrari  debere  ,  aut  aquam  non  mi« 
fcendam  efse  vino  in  calice  offerendo,  co 
quod  fit  contraChriftiinftitiitionema  ana^ 
thema  fit* 


&*  €V?t4ndi$  in  ahbrtthn?  miff4  • 

C 

^Quanta  cura  adhibenda  fit,  ut  facrofati^um 
miflas  facrificium  omni  rcligionis  cultu  ac  vcnc* 
rationc  cclebrctur,  quivisiacilccxiftimarcpote- 
rit,  qui  cogitarit^  maledi&um  in  facris  literis 
eum  vocari  q«i  opus  Pei  facit  negligenter  / X^uod  7trem>  4*» 
fi  ncceflTario  fatemur  s  nullum  aliud  opus  adeo 
fan^tum  ac  divinum  a  Chrifti  fidelibus  tradart 
po0e»  quam  hoc  ipfum  tremendummyfterium, 
quo  vivifiea  iJlahoftia^  quaDco  Patri  reconci- 
liatifumus,  in  altari  perfaccrdote$quotidieim- 
molatur :  fatis  etiam  apparet ,.  omncm  operam  & 
diligentiamineopomndameflre,  ut  quanta  mt* 
3tima  ficfi  poteft  interiori  cordUmunditia&pu- 
rUate,  atqueexteriondevotiontsacpietatis  fpe-  ***M* 

D  ci«5  per«gatur»  Cum  igitur  muftajamfivetem- 
porumvitioi  five  hominum  incuria  &  improbi?- 
tate,  irrcpfifie  videantur,  qu«  a  tanti  facrificii 
dignitate  aliena  funt  ,  ut  ci  debitus  honor  8c 
cultus  ad  Deigloriam,  &fidelispopuIi£edifica*, 
tionem  rcftituatur»  dcccrnit  fanftafynodusj  ut 
ordinariiiocorum;epifcopi  ca  omnia  prohibere  , 
atque  e  medi©  tollcrc  fedulo  curent  ac  tenean- 
tur*  qu»  vcJ  avaritta^  idolorumferyitus^  velir-  */*•/•  f» 
reverentia  ,  quae  ab  impictate  vU  fejunda  cffe 
poteft ,  vei  fuperftitio  ?  vcm  pietatb falfa  imita- 
trix  $  induxit , 

Atjqu^,  utmujtapaucis  comprdhcndantur,  in 
primts »  quod  ad  avaritiam  pcrtinet ,  cyjufvis  ge- 
ncrismercedumconditioncs,  pafta»  &quidquid 

E  pro  miflis  nous  cclebcandis  datur,  nec  nonim- 
portunas  atque  illiberales  clecmofynjirum  exa* 
d:iones  potius  quam  poftulationcs,  aliaque  hu« 
jufmodi*  quae  afimoniacalabe,  vel  certeaturpt 
qu«iftu  y  noti  Jonge  abfunfc  9  omnino  prohi* 
beant. 

Dcinde  3  ut  irreverentia  vitetur ,  finguU  in  fuis 
dioecefibus  intcrdicant,  ne  cui  vago  &  xgnoto  fa- 
cerdoti  miffa$  cclebrare  liceat  :  nemincm  prac* 
tcrear  quipMblice  &  notoriecriminofus  fit>  aut  X.*»a.c*  5** 
fanfto  altari  miniftrare  >  aut  facris  interefie  c*rth^I#^ 
permi^tant  ;  neve  patfantur  privatis  in  domi- 
bus  *  atquc  omnino  extra  ccclefiam  ».&  ad 

divi- 


An  m  o 

Chjustz 

l$sa* 


AfttidT.?* 

Cabii.  ij* 


M*ftb*tt, 


AgitTl.  at. 


Seft.  *;,*•?, 


SefT.  14.  & 
SeiT.  34,  <fe 
ref.c,  13* 
C«rt!u    ftl. 
15.  *  (V. 
44,  &  feqif, 
Chalc*  c*3* 
Arei.  £f»t4, 
M*t*I.  y. 
Nic.U.itf. 


13?        V,r/        Tiidb» 

1  divinumtantumcultum  dcdicata  ©ratoria  abciu 
dem  ordinariis  dcfignanda  &  vifitanda  fan&um 
hoc  facrificium  ,   a  faecularibus  aut  regularibus 

3uibufcumque  pcragi :  ac  nifi  prius  qui  intcrfint , 
ecenter  compoiito  corporis  habitu  ,  declarave- 
rint  fe  mente  ctiam  acdevotocordisarfe&u,  noa 
folum  corpore  adcffe .  Ab  ccclefiis  vero  muficas 
cas,  ubi  five  organo»  five  cantti  ,  lafcivum  aut 
impurum  aliquid  mifcctur  ,  item  faecularcs  om- 
nesa&ione$i  vanaatqueadeo  profanacolfoquia , 
deambulationes,  ftrepitqs  ,  clamores  ,  arceant, 
ut  domus  Dci  vere  domus  orationis  effcvideatur 
&  dici  poffit • 

Poftremo  ,  ne  fuperftitioni  locus  aliquis  de- 
tur,  edi&o  &  pcenis  propofitis  caveant  ,  ne  fa- 
cerdotesaliisquam  debitis  horis  cclcbrent,  ncvc 
ritus  alios  auc  alias  ceremonias&  prcccs  inmif- 
farum  cclebratione  adhibeant  ,  praeter  eas  quae 
ab  ccclefia  probatae  ac  frequenti  &  laudabili 
ufu  receptae  fucrint  .  Quarumdara  vcro  mifla- 
rum»  &  candclarum  certum  numcrum»  qui  ma* 
gis  a  fuperftitiofo  cultu,  quacn  a  vera  religione 
inventus  eft  -  omnino  ab  eeclefia  removeanr; 
doceantquc  popuium  quis  fit,  &  a  quo  potiffu 
mum  proveniat  hujus  fan&iffirni  facrificii  tam 
pretlofus  ac  cceleftis  fruftus  ,  Montant  etiam 
cusndem  populum  ,  ut  frequenter  ad  fuas  paro* 
ehias,  faltem  diebus  dominicis  ,  &  majoribus 
feftis,  accedant*  Haec  igitur  omnia ,  quas  fum- 
matim  cnumerata  funt  ,  iocorum  ordinariis  *ta 
proponancur  ,  utnon  folum  ea  ipfa  »  fed  quse- 
cumque  aiia  huc  pertinere  vifa  fueriot  *  ipfi  pro 
data  ftbi  a  facrofan&a  fynodo  potcftate ,  ac  etiam 
ut  detegati  fedis  apoftolicac,  prohibeanc,  mao^ 
dent,  corrigant,  ftatuant,  atqueadeainviolate 
fervanda*  cenfuris  ecciefiafticis  aliifque  poenis, 
qtiae  illorum  arhitrio  conftituentur ,  fidelem  po- 
pulum  compellant,  non  obftantibus  privilegiis, 
CKemptionibus ,  appcllationibus,  ac  confuetudi- 
nibus  quibufcumque» 

DEC^ETUM  Z>E  i\E FO ^MUT I071E. 

Eadem  facrofan$a  eecutnenica  &  generalis 
Tridentiua  fynodus,  in  Spiritu  fan&o  legitime 
Congrcgata  ,  praefidcntibus  in  ea  eifdem  apofto*  D 
licae  fedis  Icgatis  ,  ut  rcformationis  negotium 
profequatur ,  h*c  ,io  praefenti  feflione  ftatucnda 
ccnfuit» 

CAPUT    L 

C*tnones  de  *olt&   V  honeftttte  clertcwum 

iMQVMtHr* 

Nihil  eft  quodalios  magis  ad  pietatem  ac  Dci 
cultum  affidue  inftruat  ,  quam  eorum  vita  & 
exemplum  qui  fc  divino  minifterio  dedicarunt, 
Cum  cnim  a  rebu^  faeculi  in  altiorcm  fublatilo- 
cum  confpiciantur  ,  in  eos  ,  tanqtsam  in  fpecu- 
Ium ,  reliquioculosconjiciurit*  ex  iifqucfumufit 
quod  imitentijr  .  Quapropter  fic  decct  pmnino 
ciericos  in  fortcm  domini  vocatos  ,  vitam,  mo* 
refquc  fuos  omnes  componer% ,  ut  habitu ,  geftu , 
inceffu  ,  fermone ,  aliifquc  omnibus rebus ,  ail  nifi 
grave,  moderatum,  ac  religbne  plenum  prx  fc 
Jcrant:  Ieviactiam  delida  ,  quac  in  ipfismaxima 
cffent,  cffugiant,  uteorum  a£Hones  cun^tisafTc- 
rantvenerationem»  Cumighur,  quo  majorc  in 
ecclefia  Dci  Bc  utilitatc  &  ornamento  h«cfunt, 
itaetiam  diligentius  funt  obfervanda  ,  ftatuit 
fanfta  fynodus,  ut  quae  aliasa  fummispontifici* 
bus>  &  facns  conciliis,  dcclcrkorumnta,  ho-r 


T    l   JN    «    M. 


Perj>ikakjiU*  L 

I  JH  f* 


»54 


A  neftate»  cultu,  doarmaqueretinenda,  ae  fimul  s'fi^    ^ 
de luxu ,comcffationibus , choreis ,  alcis ,  Iufibus ,      yauu 
ac  quibufcumque  criminibus^  nec  non  facculari-   1/. Sepr. 
busnegotiisfugicndis,  copiofe  acfaiubritcr  fan**     15«^. 
citafuerunt,  eadem  in  pafterum  iifdcm  poenis  » 
vel  majoribusarbitrioordinarii  imponcndis,  ob^ 
fcrveotur  :    nec  appellatio   executioncm  hanc  , 
quac  ad  morum  correSionctn  pcrtinet  ,  fufpen- 
dat»  Si  qua  vero  ex  iis  in  dcfuetudinem  abiifTe 
compereriht ,  ca  quamprimum  in  ufum  rcvocari , 
&  ab  omnibus  accurate  cuftodiri  ftudeant  ,  non 
obftantibus  confuctudinibus   quibufcuaique  ;  oc 
fubditprum    neg!efit«   emendationis   ipfi  candi- 
gnas,  Dcovindicc>  pfnas  pcrlblvaat. 

B  CAPUT    II. 

QHtnam  dd  catludrales  eechfids  affnmtnii. 

Quicumquc   pofthac   ad  cathedrales  ccckfias  s*tiictc*ti 
crit  aifumendus,  is  nt>n  folumnatalibus,  aecate*  Rom,   rui» 
moribus ,  &  vita ,  ac  aliis  *  qim  a  facris  canonibus  j^'%  Bra" 
requtrpntur,  plene  ut  prseduus:  verumeti^m  insefr.%c.t; 
facro  ordine  antea  *  faltem  fex  menfium  fpatio,icIcf- 
contututus:  quarum  rerum  lnitructio,  ucjusno*  aerefr 
titia  nulla  aut  recens  in  curia    fuerit  ,  a  fcdis 
apoftolicas  fegatis ,  feu  nunciis  provinciarum  5  aut 
ejus  ordinario»  eoque  deficiente  >  a  vicinioribus 
ordinariis   fumatur  .    Scientia   vero  praeter  haec 
hujufmodi  polleat  ,  ut  muneris  (ibi  injungendi 
C  neccffitati   poffit  fatisfacere  :  ideoquc   antea    in 
univ^rfitate  ftudiorum  magifter ,  five  do^ior ,  aut 
Hcentiatus  in  facra  theologia   vel  jure  canonico 
merito  fitpromotus,  aut  publicus  alicujus  acade-  > 

miac  teftimonio  idoneus  ad  aiios  docendos  oftcn* 
datur  .  Quod  firegularb  fuerit  ,  a  fupcrioribus 
fuac  religionis  fimikm  fidem  habeat  .  Pracdifti 
autem  omnes  ,  unde  inftru^io  feu  teftificatia 
erit  fumenda,  haec  fidclitcr  &  gratis  referre  te- 
neantur :  atioquin  eorum  confcientias  gravitet 
oneratas  cfle  fcient,  ac  Dcum  &fupcriores  fuos 
habebunt  ultorcs  * 


CAPUT    III, 

Crednd*  diftrifmtfones  ^mtidun^  ex  tertU  ftrte 

quorumcumque  fruttuum:  patth  abfentium 

qttibut  cedxti  certi  cttfus  excefti . 

Epifcopi,  ctiam  tanquam  delegati  apoftoliciy 
cx  fru^iibus  &  proventibus  quibufcumquc  om- 
niatn  dignitatum,  perfooatuum,&  officiorum  in  SefT.st.cj. 
ecclefiis  cathedralibus  ,  vel  collegiatis  cxiftea-^"^ 
tium,  tcrciam  partcm  in  diftributioncs  ,  eorum 
arbittioaffi|:nandas  ,  dividere  poffint :  utfcilicct 
qui  eas  obtment  ,  fi  perfonaliter  competens  fibi 
fervitium  ,  juxta  formam  ab  cifdem  epifcopis 
praefcribendam ,  quolibet  dic  ftattfto  nonimple- 
verint,  illius  diei  diftributionem  amittant,  nec 
ejusquoquo  mododominium  acquirant,  fed  fa- 
bricseecclefias,  quatenusindigsat,  autaheri  pio 
loco  arbitfio  ordinarii  applicetur .  Crekente  vero 
contumacia,  contra  Cos  juxta  facrorura  canonum 
conftitutionesprocedant.  Quod  fi  alicni  exprae- 
didis  digniratibus  in  ccclcfiis  cathedralibus  vcl 
collcgiatis,  dejure,  feu  confuctudinejurifdiftto, 
adminiftratio  ,  vel  officium  non  compctat  ,  fcd 
extracivitatem  indiqeeefi  cura  animarum  immi- 
neat,  cuiis,  qui  dignitatcmobtinet,  incumbere 
voluerit*,  -tunc  pro  tempore  ,  quo  fri  curata  ecclc* 
fiarefederit,  ac  miniftraverit ,  tanquam  prsefcns 
fi t ,  ac  divinis  interfit ,  in  ecclefits  cathedralibus  ac 
colIcgiaUshab?atur.  H«c  inhisuntum  ccclcfiu 

inftituta 


us 


f  I  u  « 
F.  IV, 


H     C      I      £ 


V      M 


F£ft9lNA*UHi.f  II 
1  M  P. 


n* 


St  s.s-10  infticuu intclligantur  ,  in  quibus  nulla  eft  confue-  A 

XXIU      tudo,  veiftatutum,  »t  di&ae  dignitares  uon  fer- 

l7»Septs    vientcsaliquidanHtUnt,  quod  ad  tertiamdi&o- 

*}6fr      rum  ffu^uutn  dc  proventuum   partpm  afcendat  : 

ndn  obftantibus  cohfuetudinibus  ,-  etiam  immc- 

morabilibus  ,  excmptionibus  ,  &  conftitutionibus  ? 

£tiam  jur$niento  &  quavis  au&pritafce  fjrmatis  • 

CAPUT  IV, 

f&  quacumfste  cathcdrtli  vcl  coltcgiatd yfH&forib%s  nc$* 

flttm  iniriativoccw  iactpitHlQwnhabtant:  quid 

pntft&re  ttneAntur  <td  cqi  promoti)  quive 

dtinetps  promoveadi  * 

Quieumque  in  cathedrali  vel  collegiata  ,  £x*  g 
culari  aut  regulari  ecclefi^  divinis  n^ancipatus 
pfficiis  ,  in  fubdiacpnatus  ordine  faltcm  cpnfti- 
tutqs  non  /it  ,  vocetn  in  Eujufmodi  ecclefiis  in 
capitulo  non  habeat,  etiamfi  hoc  fibi  ab  atiis  Ii* 
bere  fuerit  eonceffuir*  *  Ii  vero,  qui  dignitates, 
perfonatus  ,  officia  ,  prasbendas  ,  portiones,  ac 
quaelihet  alia  benejicia  r  in  di&is  ecclefiis  obti- 
nent»  a*ut in pofterum  obtinebunt,  quibus  onera 
varia  funtannexa,  videlicet,  ut  aliimiffas,  alii 
evangelia^  altiepiftolas  dicant  &cantent,  quo-v 
Ojmque  ii  privilegio  ,  exemptiooe,  praerogativa  , 
gcnerisnobilitate  fintinfigniti,  tencantur, jufto 
impedimento  ceffknte ,.  infia  annnm  ordines  fufci* 
perc  requifitps;  alioquin  pcenasincurrant,  juxta 
conftitutiortem  concilii  Viennenfis,  qpae incipit,  £ 
.  Uc  iiqui,  tpc-  quam  praefenti  decretoinnovat, 
n%  ,  Ut  S  eog^ntqueepifcopieosdiebusftatutis  di&asofdir 
jr?»i  >  *5c  %?  ne&  per  feipiosexercerc,  ae  cetera  pmnia  officia  , 
uu    qu4T  qUaj  <leb«nt  incultu  divino  prseftare,  fuheifdem 


Scfl,2,c,u,  &  alusetiam  gravioribus  pgnis,  arbitrioeorum 

»*«**         imponendis.  Necaliis  in  pofterumfiat  provifio, 

niuiis,  quijafhsetatem  8_cctera_  habilitates  in- 

tegrehaberedignpfcanturs  aliterirritafit  provi- 

fio, 

CAPUT    V, 

ComnniftantHr  epifcopo  difpcnfktiones  extra  cnriam  * 
p*  ab  CQcxamincntvr* 

Difpenfatioges  quacumque  au&orifeate  conce-  j) 
dendae.,  fiextri  Romanam  curiam  committendae 
criunt»  committanturordinariisillorum»  quieas 
in_petraverint »  E'x  vero,  quae  gratiofeconceden- 
tur,  fuumnon  fortiantur  effe^um,  nifipriusah 
eifdem,  tanc]uamdciegatis  apoftolicis,  fummav 
Tie  tantum  &  excrajudicialiter  eognofeatur,  ex- 
preffas  preces  fubreptionis  v$l  obrep^ioni$  yiticy 
non  fubjacere  * 

CAPUT    vi; 

CimmfpeBt  commHtmtl*  ultima  wlununs  * 

In  commutationibus  uhimarum  voluntatum, 
quse  non  nifiex;ufta  &  neceffaria  caufa  fieride^  g 
$«46*5**4.  bent,  epifcopi  >  tanquam  delegati  fedis  apofto- 
sle  rcf*  Iicse ,  fummarie  &  extra|udicialitei:  cognoicant , 
nihil  in  precibus,  tacita  veritate  vcl  fuggefta  hW 
jfitate,  fuiffenarratHm^  priufquam  commutatio- 
nes  praedi(5tac  exccutioni  demandentur , 

CAPUT    VIL 

fynw4tur  itctctum  InnwentH  IF*  pap<* 
dc  appcllttionibus , 

Legati  &  ntinctl  apoftolici,  patrlarchss/  pri* 
laatcs*  Sc  meUopoiitanij  in  appcllattbnibus  ad 


eosinterpofiti^,  in  quibufvis  caufis,  tamin  ad-   a  **n  o 
mittendlsappellationibus,  qua^nin  concedendisCHR^T4 
inhibfdonibiis  poft  appeliationem  ,  fervare  te-     «s^ 
neantur  fartnam  ^c  tenorem  facrarum  conftitu*  y 
rionum,  &  pra?fertim  tf  Innocentii  quarti,  quse  1  ,Kdunenfi* 
incipit  ,    R&mana  ,   quacumquc   eonfuetudine  L«+y. 
etiam  immemorabiIif  aut  ftylo  veJ  privilegioin  c*p.Rpi»a* 
contrarium  non  obftantibus  5  alias  inhibitionespiti^&gp 
&  proceflus  ,   &  ipde  fecuta  qu*cumquc  ,  fint 
ipfo  jure  nuJla, 

CAPUT   VIHt 

*Pia$  omnhim  difpgfitione$  cxefuantnr  cpifcopi  ; 

^tttctfmquc  pia  loca  mftttnt ,  iammodo  non 

fint  fttk  Mmtdwl4reptinprQte$iQne  ♦ 

Epifcopi,  etiam  tanquamfedis  apoftolicas  de* 
Jegati,  incafibus  ajure  ebnceffis omniumpiarum 
difpofitionum  tamin  ultima  voluntate,  quam  in~ 
tervivos,  fintexecutores  ;  habeant  jiis  vifitandt 
hofpualia  ,  collegia  quaecumque  ,  -ac  confrater^ 
nitates  laicprum  ,  etiarn  quas  fcholas  five  quo*» 
eumque  alio  nomine  vocant  :  non  tamen  quae 
fub  regum  immediata  protedtionc  funt,  finc  eo- 
rumlicentia,  Eleemofynas  montispietatis,  five 
caritafis^  &  pia  loea  omnia  ,  quomodccumqu^ 
nuncupentur  ,  ctiamfi  prasdidborum  iocorum  cu* 
ra  ad  laicos  pertineat  ,  atque  cadem  pia  loca 
exemptionis  privilegio  fint  munita ,  ac  omnia, 
qusadDei  cultum,  autanimarum  falutem,  feu 
pauperes  fuftentandos  ,  inftuuta  funt  ,  ipfi  cx 
«fficio  fuo  juxta  facrorum  canonum  ftatuta  co- 
gnofcant,  &exequantur:  npn  obftantibus  qua^ 
cumqueeonfuetudine ,  etiam  immemarabili»pri^ 
vilegioi  ayt  ftatuta, 

CAPUT    IX, 

QuQrumcumcjHe  heorum  piorum  adminifiratortt 

ndd^nfrationcm  ordinario  ,  nifi  aliter.in 

fundMthnc  ftt  cautum , 

Adminiftratores  tam  eccJefiaftfci  qqam  laici  fa* 
bricsecu/ufvisecclefiae,  etiamcathedralis,  hofpi^ 
talis,  confraternitatisieicempfyna?,  montispic* 
tatis  ,  8c  quarufhcumque  piorum  locorum,  fin- 
gulis  annis  tencantur   reddere  rationem  admi-  Sefl^cufcf 
niftrationis  ordimrio  ,   confuetudinibus  &  pri- :*«wf 
vilegiis  quihufcumque  in  contraiium  fublatis, 
Nifi  fecusfoirtein  inftitutione&ordinationetalis  |^|,Ct* 
ecclefiaefeufabnc^,  expreffecautumeffet,  Quod     r 
fi  ex  confuetudine  ,  aut  privilegio  ,  aut  confti- 
tutione  aJiqua  foci,  ^liis  ad  id  deputatis  ratio 
reddenda  eflet  ,   tunc  cum  iis  adhibeatur  etiam 
ordinarius,  &aliter  fadas  liberationes  diftis  ^<3U 
ininiftratoribus  minime  fuffragentur, 

CAPUT    X. 

${ot4rii  ejpifcoparum  txamini  p+  jifdkio 
fuhj&ce&nt\ 

Cutn  exnotariorui^  imperitia  plurima  damna 
&  multarum  occafiq  litium  ortat-or  ,  poffit  epi- 
fcopus  quofcumquenotarios,  etiamfiapoftolica \ 
iraperiali ,  aut  regia  audoritate  creati  fuerint , 
etiam  tanquamdelegatus  fedis  apoftoJic»,  cxa- 
minatione  adhibita,  eorumfufficicntiam  fcruta^ 
ri  \  illif<jue  non  idoneis  repertis  ,  aut  quando^ 
cumque  tn  officio  delinqueritibus  ,  officii  ejus, 
Sn  negotiis ,  Jitibus  &  caufis  ecclefiafticis  &  fpiri-* 
tualibusexercendi  ufum  perpctuo  aut  ad  tcmpus 
prohibcre.  Nequeeorum  appdlatio  intcrdi&io* 
nem  o/4ina-rii  J&ifpcndUt , 

CAPUT 


»37 


P*iV, 


Tridbntinum» 


l^RlllN  ANDtt*  I» 


A  n  «o 

Christj 

*$$a. 


CAPtJT    XL 


138 

ufjueaddiemdetimdmquintam  Juiii  mdlkiii. 


Bonorum  cujufcumque  etcteji*  mt  fii  haoccufd- 
tores  funiuntur* 


Awd.  Ift 

a*. 


Si  quem  ,  clcricorum  atst  faicorum  ,  quacum- 
que  i$  dignitatc,  etiat»  imperiali  ,  aut  rega(ipre« 
Anwi.v.1*.  felgeat»  intantummalorumomnium  radixcupi- 
Tr&S*  .  ditasoccupavcrit,  ut  alicujusccclcfias$  fcucujuf- 
Turcml7,  vis faecularis aut regularis beacficii ,  montium pic- 
U°f  &*  tatis  ,  aliorumque  piorum  locorum,  jurifdi&io. 
^v.fear.ucs,  bona,  ccnfus  i  ac  jura  ,  etiam  feudatia  & 
**km  emphyteutica ,  fru&us*  emoiutnenta,  fca  quaf- 
cumqueobvcntioncs,  quae  in  miniftrorum  ac  pau- 
perum  neceffiutcsconverti  debent,  perfcvelper  B 
alios,  vi  vcl  timore  iricuffo ,  feu  etiam  pct  fuppo- 
fitasperfonasclericorum  aut  laicorum,  feu  qua- 
cumqueartc,  autquocumque  qtuditocolore,  in 
propriosufus  convettere,  iilofque  ufurpare  prae- 
fumpferit,  feuimpedire,  ne  ab  iis  ad  quos  jure 
pertinent  pcrcipiantur  •,  is  anathemati  tamdiu  fub^ 
jaccat,  quamdiu  jurifdi&iones  ,  bona  ,  res,  ja- 
ra  ,  ftu&us  ,  &  reditus,  quos  occupavcrit,  yel 
qui  ad  cum  quomodocumquc  ,  etiam  esc  donatio- 
ne  fuppofitas  perfonae  ,  pervcnerint ,  ecclelia?  , 
ejufque  adminiftratori ,  five  bcneficiato ,  integre 
reftituerit,  ac  deindeaRomanopontificeabfolu- 
tionemobtinuerit.  Quod  fi  ejufaemecciefix  pa~ 
tronusfuerit,  ctiamjurc  patronatus  ,  ultra  j>ra;- 
di&as poenas ,  eoipfo  privatus  exiftat.  Clerkus  C 
vero,  quinefandaefraudis  &ufurpationis  hujuf- 
modi  fabricator  feu  coftfentiens  fuerit  ,  eifdem 
pcenis  fubjaceatj  nec  non  quibufcumque  benefi- 
tiU  privatus  fit,  &  ad  quaecumquealiabeneficu 
inhabiiiseificiatur,  &  a  fuorum  ordinum  execu» 
tione,  etiam  poft  integram  fatisfa&ioriem  &  ab- 
folutionem ,  arbitrio  fui  ordinarii  fufpendatur . 


SESSIO    VIGESIMATERTIA, 

Quas  eft  leptima  fub  Pio  quarto  pontifice 

maxirno ,  cetebrata  dic  decimaquinta 

Julii  M&%xuu 

Fera  O*  catholkd  doQrina  de  facrdmento  wdinis  dd 
condemnandos  ^rrorcs  nq/M  temforis  9  afan&afy* 
nodo  Triientiha  iecretd  €2*  ft$Uk4ta  fuit  h&cjtf- 
fwne  /#£  Tio  W.  feftima . 

C  A  P  U  T    L 

De  mfiituthm  ftterdotii  no*v4  U$i$ . 

Sacrifigium  Sr  facerdotium  ita  Dei  oc-  Snssiq 
dinatione  conjuli^;^  funt  ,  ufc  utrumque  i'A    XKIXU 
omni  iegc  cxtiterit  *    Cum  igitur   in  novb  tc- 
flamento  fanftum  cuchariftiae  facrificium  vifibi» 
Ie  ex  doraini  inftitutione  catholica  ecclefia  ac- 
ce^erit  ,  fateri  ctiam  oportet  in  e&  novum  efle 
vilibile  &  cxternum  facexdotium  ,  in  quod  ve- 
tus  translatum  eft  «    Hoc  autcm  ab  eodem  do« 
mino    falvatore   noftro    inftitutum   efie  ,  atque  Mmtt^. 
apoftolis  corumquc  fuccefloribus  in   faccrdotio  ******** 
potcftatem  traditam  confecraxidi,  offcrcndl  ,  & 
miniftrandi  corpus  tk  fanguinetn  ejus  ,  titc  non 
&  peccata  dimittendi   dc  retinendi  ,  facrae  lite-  y&tz; 
tx   oftetidunt  ,    &   catholicae   ecclefiae   traditio 
femper  docuit . 

CAPUT     II. 

&e  feftcm    wiiftihm  * 


1 5»  Julii 

Cypn  lih*  U 
aJv.  judasos. 


M&ttb*%&i 


t^i   m 


SeE. 
aecr.fetftii, 


Detretum  fufer  fetithne  conceffionis  cdicis , 

Infuper,  cum  eadem  facrofan&a  fynodus  fu<f 
periori  feffionc  duos  articulos  alias  propofi- 
tos>  &  tum  nondum  difcuflos,  videlicet  anra- 
tioncs,  quibus  fau&a  catholica  ecclefia  addudia 


facerdo- 
quo  di~ 


Cum  autem  divinares  fit  tam  fanft 
tii   miniiicdum  ,  confcntaneum  fuit  , 
gnius  &majori  cum  veneratione  excrceri  poffet,  Ittffa 
u t  ia  ccclefc   ordinatiffima  difpolitione  plures 
^r  diverficflent  miuiftrorujn  ordines  »  qui  facer- 
dotio  cx  ofticio  defervirent  ,  ita  diftributi  ,  ut 
qui  }&m  cytkali   tonfura  inligniti  eflent  >   pcr 


cm,  3% 


Jum  dc  facerdotibus  ,    fed  &  de  diaconis  facr^  *?**»•% 
literae  apertam  mentionem  faciunt  ,  &  q%m  ma-  C^, 
xime  in  illorum  ordinatione  attcndenda  funt,  Cypn^c* 
graviffimis   verbis   doccnt  j  &   ab  ipfo  ccclefiae 
initio  fequentium  ordinum  nomina ,  ztqiic  uniitf- 
cujufquc  eorum  propria  minifteria  f  fubdiaconi  mib<  $$ 
fcilicet,  acolythi,  exorciftae,  le^oris,  &  oftia-  CarJ*  m 


iuit  ut  communicarct  laicos  ,  atquc  etiam  t\tm  j>  minores  ad  majores  afcendercat  .  Nam  non  fo 

celebrantes  facerdotc^ ,   fub  una  panis  f^ecic  ,        *         *     *       *     " 

ita  fint  retincndff,  ut  nulla  rationecalicis  ufus 

cuiquani  fit  permittcndus:  &  an»  fi  honcftis  & 

Chnftiange  caritati  confentancis  rationibus  con- 

ccdendus   alicui  vel   nationi   vd  regno  calicis 

ufus  vidcatur,  fub  aliquibus  conditionibus  con- 

cedendus  fit,  Sc  quaenam  fintillac;  inaiiudtem- 

pus ,  oblata  fibi  occafionc  ,  examinandos  atque 

dcfiaiendos  rcfervaverit :  nunc  eorura  pro  qui- 

bus  petitur  faluti  optime  confultum  volens,  de- 

crcvit  intcgrum   negotium  ad  faiidiffimmn  do- 

muiam  nofttum  efle  referendum  ,  prout  prsfen- 

ti  dccreto  referts  qui  pro  fua  fingulari  pruden- 

tia  id  efficiat  quod  utile  reipublicae  ChriftianaJ, 

&  faiutarc  peientibus  ufum  caiicts,  fore  judica-  £ 

verit. 


Indtftio  futnrd  ftfponis  * 

Infuper  eadsm  facrofas&a  Tridentina  fyno- 
dus  diem  futurae  fcffionis  ad  feriam  quintam 
poft  oclavam  feftivitatis  omnium  fandorum  $ 
guae  erit  dies  duodecimus  menfis  Novcmbris  , 
xndicit :  &  in  ca  decernetur  dp  facramento  ordi* 
ni&>  8c  de  facramento  matrimonii,  CTr» 


tii  ,  in  ufu  biiHi:  cognofcuntur  ,  quamvis  non  »i«*f*ttc*' 
pari  gradu*  Nam  fubdiaconatus  ad  majores  or- 
dincs  a  patribus  Sc  facris  conciliis  refcrtur  ,  in 
quibus  &  de  aliis  inferioribus  frcqucntiffimc 
lcgimus, 

CAPUT    III. 
Oriintm  mre  ejfe  facramentum « 


Cum  fcriptuf*  teftimonio ,  apoftolica  traditio- 
ne  &  patrum  unanimi  confeafu  perfpicuutn  fit ,  per 
facram  ordinationcm ,  qux  verbis  8z  fignis  exterio- 
ribuspcrficitur,  gratiam  confcrri ,  dubitare  nemo 
debet,ordinemeifevere  &rpropric  unumexfeptcm 
fanftac  ccclcfiae  facramentis»  Inquit  enim  apoftolus: 
idimom*  te  ut  refufcites  gratiam  Bti  >  pideftin 
te  fer  imfafitknem  manunm  mearum  :  mn  enim  ^ri^X 
iedit  mbis  Deus  ffiritum  timoriSi  fed  virtutis  o*  '  *  ' 
fottrkutis  ♦ 

CAPUT 


■1.3-9 


£s  S3t  o 
XXIII. 

I5»julit 

Xafrft  can^» 
facromcmU 


C     o 

CAPUT    IV- 


pni 

p.  tv. 


N 


A 


■v    ■    M  lu,. 

III. 


140 


A  N  w  o 


£*  tcchfiafticd  hiermhi*  (?*  Qrdimtthnc  f 


C*r*t£, 


*4tf»  ao* 


C*|*    «p«  JU 

ad  ep.  G^I- 
iiec.i.feC 
7,  can,  $•  d$ 

confirm. 
Conc.  Wfy* 


jCFtt.lO» 


Suj>ra  c-w 


J*/tf  jtf  &  j£, 


Supra  c.  z» 
iufra  de  re£ 


Quoniam  vcro  ia  facramento  ordinis,  ficut& 
in  baptifmo  &  confirmatione  charaflcr  irnpri- 
mitur,  qui  nec  deieri  ncc  aufcrri  poteft  »  meru 
to  fan<3a  fynodus  damnatr eorum  fententiam  > 
qui  afferunt ,  novi  teftamenti  facerdotes  tempo- 
rartatn  tantummodo  poteftatcm  habere  ,  &  fe- 
mel  rite  ordinatos  itcrum  laicos  efHci  pofie ,  ft 
verbi  Dei  minifterium  non  exerecant  .  Quod  ft 
quis  omnes  Chriftianos  promifcue  novi  tefta- 
irfcnti  facerdotes  effe  ,  ant  omnes  pari  inter  fe 
poteftatefpiritualipr^ditosaffirmet,  nihil  aliud 
facere  videtur ,  quam  ecclefiafticam  hierarchiam  ,  B 
qiiae  efi;  ut  cafirarnm  4«m  onfcW**,  confundere, 
perindc  ac  fi  contrabeati  Pauli  do&rinam,  om- 
nes  apoftoli  ,  omnes  prqphetae  ,  omnes  evanga- 
litla;,  ornncspaftores,  omnes  fint  dofiorcs ;  pro* 
inde  facrofandta  fynodus  dcclarat  ,  praetsr  cete-* 
ros  ecdefiafticos  gradus*  epifcopos,  quiinapo- 
ftolorum  locum  luccefferuot,  adhunc  hierarchi- 
cum  ordinem  praecipue  pertinere  ,  &  pofitos  ,  li- 
cut  idem  apoftolus  aif ,  <t  Sfirita  Janfta  regere  ec-r 
clefiam  DH  :  eofque  preshyteris  fuperiores  effe, 
ac  facramentum  confirmationis  conferr^ ,  mini^ 
ttros  ecclefix  ordinare,  atque  alia  pleraqueper* 
agere  ipfos  poffe  ,  qnarum  fun&ianuot  potefta-? 
tem  rcliqui  inferioris  ordinis  nuIJam  habent  . 
Docet  iofuper  facrofan&a  fynodus  in  ordina-  C 
Uone  -epifcoparam  ,  facerdorum  >  &  ceterorum 
ordinum,  nccpopuli,  neccujufvis  faecularis  po- 
tettatis  ,  &  magiftratus  confenfum  ,  five  voca- 
tionem  ,  five  auftorkatern,  ira  requiri,  ut  fine 
ea  irrita  fitordinario,  quin  potiusdecernit,  eos 
qui  tantummpdo  apapulo  autfaeculari  poteftate 
ac  magiftratu  vocati  &  inftituti  ad  hsecminifte- 
ria  exercenda  afceaduat  ,  $c  qni  ca  propria  te- 
mericate  fibi  fumunt  ,  omnes  non  eeciefiae  mi- 
niftros  ,  fed  fures  &  Jatrones  ,  per  oftium  non 
ingreffos  ,  habendos  effe.  Haec  funt,  quae  gcnQ- 
ratim  facraefynoda  vifum  eft,  Chrifti,  fidefes  de 
facramento  ordinis  docere.  liis  autem  contraria 
ccrtis  &  propriis  canonibus  in  huncqui  fequitur 
niodumd^mnare  conftituit,  ut  omnes  adjuvante  D 
Chrifto.fidei  regula  utentcs  in  tot  errorum  tene- 
tris  catholicam  veritatcm  faciiius  agnafcere  tk 
tenere  ^oflint. 

DE  SACRAMENTO  ORDINIS, 

C   A  N  O  N       I. 

Siquis  dlxerit ,  non  cflc  in  novo  tefta- 
niento  facerdotiutn  vifibile  &  externutn; 
vcl  non  effe  poteftatem  alicjuam  confe- 
crandi  &  offerendi  verum  corpus  &  fan- 
guinem  domini  5  8c  peccata  remittendi  &  £ 
retinendi ,  fed  oificium  tantuin  &  nudum 
minifterium  prsedicandi  evangclium  ;  vel 
eos,  qui  non  pr£edicant,  prorfus  non  cffe 
facerdotes,  anathemafit. 
II. 

Siquisdixerit5  pr^erer  facerdotium  non 
effe  in  ecclefia  catholica  altos  ordines^  & 
majores  &  minores,  per  quos  velut  per 
gradus  quofdam  in  facerdotium  tendatur3 
an^thema  fo  • 


Si  quis  dixcrit  ,  ordinem,  five  facram  christi 
ordinationcm  non  clie  vere  &  propne  i^su^tc%i, 
cfamentum,  a  Chriftodominoinftitutumi 
vel  efle  figmentum  quoddam  humanuni» 
CKCOgieatum  a  viris  rerum  ecclefiafticarum 
itbpcritis  5  aut  efse  tantum  ritum  quem- 
dam  eligendi  miniftros  verbi  Dq{  &  faera- 
roentorura,  anathema  fit^ 
.IV. 

Si  quis  diKerit ,  per  facram  ordinatto* 
nem  non  dari  Spirittim  fandum  ,  ac  pro*- 
inde  fruftra  epifcopos dicere ,  AecipeSpi-  toi«t.vni» 
ritum  fanftum  :  aut  per  eam  non  imprimi  c'7, 
chara€lerem  >  rel  cum  qui  facerdos  fe- 
mel  fuit,  laicum  rurfus  fieri  pofse  >  ana* 
thema  fit» 

-    V. 

Si  quis  dixerit  ,  facram  undlionem  ^ 
quaecclefia  in  fantte  ordinatione  utitur^ 
non  tantum  non  requiri  3  fed'«ontemnen« 
dacp  &  perniciofam  ekc*  fimiiis-er  &  alias 
ordinis  ceremonias,  anathema  fit. 
VL 

Si  quis  dixerit  a   in  ccclefia  catholica 
non  efse  hierarchiam  divina  drdinationc 
inftitutam,  qua^  conftat  ex  eptfcopis  *  & 
presbyterisj  &  miniftris»  anathemafit* 
VII. 

Si  quis  diKerit ,  epifcopos  non  c(sq  pref- 
byteris  fuperiores  3  vel  non  habere  pote- 
ftatcm  confirmandi  &ordinandi>  veleam* 
quam  habent  y  illis  efse  cum  presbyteris 
commuaem ,  vel  ordines  ab  ipfis  coiiatos » 
fine  populi  vel  poteftatis  faecularis  Cjbnfea* 
fu  aut  vocatlone  ,  irritos  efse  ;  aut  cos> 
qui  nec  ab  ecclefiaftica  &  canonica  pote- 
ftate  rite  ordinatinecmiififunt,  fedaliua* 
de  veniunt,  iegitimos  efse  verbi  &  facra* 
mentorum  miniftrosa  anathema  fit. 

VIII. 
.   Si  quis  dixerit,  epifcopos  r  qui  au&o- 
ritate  Romani  pontificis  afsumuntur,  non 
efse  legitimos  ac  verosepifcopos,  fed  fig* 
mentum  humanum3  anathemafit* 

DBCRETUM  DB  RBFORMATIONE  ; 

Eadem  facrofan&a  Ttidentina  fynodus  reforma- 
ttonis  materiam  profequens » hasc  quae  fcquuritur 
in  prsefenti  decernenda  effe  ftatuit  &  decernit . 

C  A  P  U  T    I- 

J^eSlorum  ecclefiarum  in  refidendo  negligentia  ntarie 
coercetur :  4nimarum  curt  providetkr  * 

Cumprgeccpto  divino  mandatum  fit  ot&nibus,  ^**^ 
quibus  animarum  cura  commiffa  eft  ,  oves  faas 
agnofcere,  pro  his  facrificium  oflferre,  verbique 
divini  pr^dicatione,  facramentotum  adminiftra- 
tione  ,  ac  bonorum  omnium  operum  cxemplo 
pafcere  ,  pauperum  ,  aliarumque  miferabilium 
perfonarum  curam  paternam  gercre,  &  in  cete* 
xa  munia  paftoralia  incumbere  :  quas  omnia  ne- 
jquaquam  ab  ii$  pracftari  &  impleripoffunt»  ^ui 

gregi 


14* 


T   K    I    0    B    N    T    I    K    V    W; 


142 


a7ho~  gt*gi f*o ^n isvigtf int neque affiftunt ,  fed mer-  A 

Christi    ccaariorum  more  deferunt  :  facrofan&a  fynodus 

*$$l*     eos  admonet  6c  homtur  »   ut  divinorum  precc* 

TtTi?     ptorummemorcs,  fa#iquc  forma  gregis»  in  ja- 

*      dicio  &  veritate  pafcant  &  rcgant.  Neveroea 

U&&  ca*  quapdercfidentiafan&c  Sc  utilitcr  jam  antea  fub 

«ftjrcf,        felicisrecordationisPaaiotertio  fancita  fucrunt» 

infenfusafacrofan&ae  fynodi  mcntc  alienos  tra- 

hantur»  acfivigoreilliusdecreti  cjutnque  mcnfi- 

bus  continuis  abcfleliceat»  iltis  inharendo»  de- 

clarat  facrofan&a  fyncdiis,  omnes  patriarchali- 

bus>  primatiaiibus  ,  metropoHtarns? V  &c  cathc- 

dralibus   ecciefiis   quibufcumquc  ,   quocumque 

nomine  Sc  titulo  pr#fe&os  ,  ctiamfi  fah&&: Ro- 

manas  eccleii<e  cardinalcsfint,,  obligariad  perfo- 

nalcminfuaecclefia  veldicecefirefidentiam,  ttbi  £ 

in/un&o  fibi  officio  defungi  teneantur  ,  ncquc 

abcffepofle,  mfieKeaufis  &modis  infrafcriptis* 

Nain  cum  Chriftiana  caritas,  urgens  necemtas, 

dfebita  obcdientia,  ac  evidcns  ecciefiasvel  teipu- 

blicx  utilitas  ,  aliquos  nonnunquam  abeffe  po- 

ilulcnt  Sc  exiganc  *  dccemit  cadem  facrofandta 

fynodus»  has  Icgitimas  abfcnuaecaufasabeatifli- 

mo  Romano  pontifice ,  auta  metropolitano »  vel , 

coabfente,  fafetganeo  epifcopo  antiquiori  refi- 

dfcnte  *  qui  idem  mctropoiitani  abfentiam  pro- 

bare  debebit»  in  fcriptis  efle  approbandas  :  nifi 

cum  abfentia  inciderit  ,   propter  aliquod  munus 

&  reipui>Iic«  officium  epifcopatibus  adjunfhimi 

cujus  quoniam  caufse  funt  notoriae ,  &  interdum 

rcpentinae  ,  usc  eas  quidem  fignificari  metropo-  ** 

litano  neceffe  crit,  Adeumdetn  tamcn  cum  con- 

cilio  provinciaii  fpe&abit  judicare  de  licentiis  a 

fe ,  vel  a  fuffraganeo  daus »  Sc  videre  ,  ne  quis  eo 

jureabutatur»  &  ut  pcenis  canonicts  ertantes  jm- 

niatttur*  Intereameminerint  difceffuri,  ita  ovu 

ref*  bas   fuis  providendum  ,  ut  quantum  fieri  pote- 

$*rd,c.i4.    rit,  "ex  ipforum  abfentia  nullum  damnum  acci- 

piant .   (^tioniam  autem  qui  aliquantifper  tan- 

tum  abfunc,  cx  veterum  canonum  feutentianoa 

videntar  abefle,  quia  ilatim  reverfuri  funt»  fa- 

crofandta  fynodus  vult  ,  illud  abfcntia?  fpatium 

fiugulisannis,  fivecontinuum,  fiveinterruptum, 

extra  pracdiftas  caufas,  nullo  pacto  debereduos 

aut  ad  fummum  tres  menfes  excedere,  ^haberi 

rationcm  ,  ut  id  aequa  ex  caufa  fiat  ,  &  abfque  u 

ullo  gregis  detrimento»  Quod  an  itafit,  abfce- 

dantium  contcientiae  rclinquit  ,  quam  fperat  rc« 

Wtf-%        ligiofam  fk  timoratum  fore,  cum  Deocordapa- 

jmmU**    teant  ,   cujus  opus  non  fraudulenter  agere  fuo 

periculo  tenentur  «   Eofdem  interim  admonet, 

$c  in  domino  hortatur,  ne  per  illius  temporis 

fpatium  ,   dominici  adventus  ,   quadragelimac  % 

nativitatis,  refurreftionis  domini,  pentccoftes, 

itcm  &  corporis  Chrifti  diebus  ,  quibus  refici 

maxime  &  in  Domino  jgaudere  paftoris  praefen- 

tu  oves  debeant,  ipfi  ab  ecclcfia  fua  cathedrali 

ullo  pa&o  abfint,  nifi  epifcopaiia  munia  in  fua 

dioecefi  eos  alio  vocent  *    Si  quis  autem  (  quod 

ntinam  nunquam  eveniat  )  contra  hajus  decreti 

difpofitionem  abfucrit,  ftatuit  facrofandafyno-  *• 

dus  ,   prxtcr  alias  po&nas  adverfus  non  refiden- 

tes  iub  Paulo  tertio  impofita^  &  innovatas  ,  ac 

SafT  <•  c.  t«  mortaIis  peccati  reatum  quem  incurrit^  eum  pro 

erc*         rata  tcmporis  abfcnti»  fruftus  fuos  noh  faccre, 

nec  tata  confcicntia  »   alia  etiam   declaratione 

tlon  fccuta,  illos  fibidctinere  poffc^  fcdtcneri, 

aut  ipfo  ceffante»  per  fuperiorem  ecclefiafticum 

illos  fabricae  ccclefiarum  ,   aut  pauperibus  loci 

«ogare  s  prohibita  quacumque  convcntione  vei 

compofitioae,  <JU95  pro  fruttibus  male  perceptis 

appellatur  »  cjc  qua  etiam  prxdidi  fruftus  ,  ia 

totam  mt  pro  patte  ei  remittereatar ,  non  ob* 


ftantibus  quibufcumq^ie-  privile|tis  cuicumque  $Vs,  $ra 
collegia  aut  fabric*  conceffis.  Eadem  omnino»    XXIH* 
etiam  quoad  culpam  &  amiffionem  fruauum,    i5;J^I^ 
&  pcenas»  de  curatis  infcrioribus »  &aliis  Su5~$ei$^a 
bufcumque,  qui  beneficium  aiiqaod  ecclefiafti-  ^^ 
cum  ,  curam  animarum  habens  ,  obtioent ,  fa» 
crofan<Sa  fynodus  declarat  &  decernit:  ita  ta* 
men  »   ut  quandocumque  cos  >  caufa  prius  pec 
cpifcoput»  cognitu   &  probata  »  abcfle  contige- 
rit»  vicarium  idoneum  ,  ab  ipfo  otdinario  ap- 
probindum  ,  cum  debita  mercedis  affignatione. 
relinquant.  Difcedendi  autem  licentiaminfcri* 
ptis  gratifque  concedendam,  ultrabimeftretem- 
pus,  nifi  ex  gravi  caufa,  nonobtineant.  Quod 
ii  per  edidum  citati  ,  etiam  non  perfonaliter^ 
contumaces   fttetint  ^  liberum  efle  vult  ordina*» 
riis»  per  cenfuras  ecclefiafticas  ,  &  fequeftratio- 
nem    &  fubtraftionem  fruftuum  »  aiiaque  juris 
remcdia  »  etiam  ufque   ad    priyationem  ,  com» 
pellcre:  nec  exccutionem   hanc  quolibet  privi- 
legio  ,   licentia  ,   famiiiaritate  »    esemptione  » 
etiam  ratione  cujafcumque Jbeneftcii»  paftione, 
ftatuto»  etiam  juramento  ,  vel  quacumque  au~ 
ftoritate  confirmato  »  confuctudine  ctiarn  nim- 
inemorabiii  »   quae   potius   corruptela   cenfenda 
c&%  fine  appellatione  ,  aut  inhibitione  »  etiam  * 
in  Romana  curia  ,    vci  vigorc  Eugcnianse  con- 
ftitutionis  fufpendi  pofle. 

Poftremo  tam  decrctum  illud  fub  Paulo  ter-  s«ff^#c.i; 
ti.o  ,  quam  hoc  ipfum  ,  in  conciiiis  proviacia-  ^*»ft 
libus  Sc  epifcopalibus   publicari  fantla  fynodui 
ptfecipit.   Cupit  enim  ,  qugc  adeo  ex  paftorum 
munere  ,   animarumque  talute  funt  ,    frequen^- 
ter  otbnium  auribus  mentibufque  infigi  ,  ut  ia 
pofteuim  Dco  javante  »   nulia  temporum  inju*. 
ria  ,   aut  hominum  oblinonc  ,  aut  defuetudine 
gboleantur  # 

CAPUT    II, 

Ttdfccli  eccleftis  wnfecrttwnh  mHpas 
intra  tres  menfcs  fnfcipiant* 

Ecclefiis  cathedraIibus»feufuperioribus>  quo- 
cumquenomineactitulopraefedi»  etiamfi  fanftae  yj^*^ 
Rotnanse  ecclefiae  cardinaJes  iint»  ti  mimuscon-  *<ff7,V«i 
fecratioais  intra  trcsmenfes  nonfufceperint,  ad  d«?*G 
frucluum  pcrceptorum  reftitutio^em  teneantur: 
fi  intra  totidem  menfes  poftea  idfaccrcneglexe* 
rint»  ecclefiis  ipfo  jure  fint  priv^ti.  Confccratio 
vero,  fi  extra  curiam  Romanam  fiat  ,  in  ecclc* 
fia  ad  quam  promoti  fuerint»  aut  inprovincia, 
fi  commode  fieri  poterit,  cclebretur. 

CAPU  t    IIL 

£xrr4  *%ritui\mm  epifiopi  fer  fe  ordtaes 

CQnferant  • 

Eptfcopi  yer  femetipfos  ordines  conferant  : 
quod  fi  asgrxtudine  fuerint  impediti  »  fubditos 
iuos  nonaiircr  quam  jamprobatos»  &  examina- 
tos »  ad  alium  cpifcopum  ordinandos  dimittant  * 

CAPUT     IV* 

£)tti  prima  tmfur*  inhi&nii* 

Prima  tonfura  noniniticntur  qui  facramentum  f  f      %  & 
confirmationisnonfufceperint»  Sc  fidei  rudimen-  £/*** 
ta  edofti  non  fuerint»  quique  legcre  &  fcrjbere  CmluTlL. 
nefciant  »   &   de   quibus    probabilis    conje&ura*1' 
nonfit,  eos,  non  faecujarisjudicii  fugicndifrau- 
de»  fedutDeofidelcmcuItum  prsjftent^  hoc  vi- 
tse  genus  elegiffc  • 

CAPUT 


*43 


V  $  0  S 


H 


I     l     I     V 


M 


F**»lNAHDUf    1« 

l  m  r . 


144 


5*M  *9 

XXIII, 


CAPUT    V. 
Ordinanii  ^ikm  inftruftl  ejfe  dehantx 


%u 


Jnffac,7* 


Ad  majore«  ordines  promovendi ,  bonumapa- 

roeho,  &  a  magiftro  fcholas ,  in  qua  educantur, 

Cartli;  ilt  tcftimoniBm  habeant .  Hi  vero  qui  ad  fingulos 

lif    '        m3]oreserunt  aflumendi,  per  menfem  ante  ordi- 

Onh»  f^f  nationcm  cpifcopum  adeant ,  qui  parocho ,  aut  al- 

teri,  cui  magis  expedire  videbitur ,  committat ,  ut 

nominibus  ac  dendcrio  eorum ,  qui  voient  prorao- 

veri  »  publice  in  ecclefia  propofitis  f  de  ipforum  or# 

dtnandorum  natalibus,  setate,  moribus  &  vita*  a 

fidedignis  diligenterinquirat ,  8$  literas  tettiuio* 

sriales,  ipfam  inquifitionem  faftam  continentes, 

ad  ipfum  epifcopum  quamprimum  tranfmittat  ♦ 

C  A  P  U  T    VI 

jEtas  annornm  quatuordecim  #i  beneftcium 
mtefiafticum  reqmriturt  quh frivilegh 

fori  i&udere  debe&t * 

Nullus  prima  tonfura  iaitiatus,  aut  etiam  in 
minoribus  ordinibus  conftitutus,  ante  decimum- 
quartum  annum  beneficium  poffit  obtinere*  Is 
etiam  fori  privilegio  non  gaudeat ,  nifi  beneficium 
geclefiafticum  habeat ,  aut  elerioalam  habitum ,  & 
tonfuram  deferens  alieui  eeclefm  ex  maodato 
epifcopi  inferviat,  vel  in  feminario  olericorumi  aut 
in  aliqua  fchola  vel  univerfitate  ,  de  licemia 
epifcopi,  quafi  in  via  ad  majores  ordines  fufci-  < 
piendos ,  verfetur »  In  clericis  vero  eonjugatis  fer- 
ittrf  *j*  a*  vetur  conftitqtio  Bonifacii  o&avi,  quac  incipiti 
c2ertConjug.  Clenci  quicum  untcis;  modo  hi  clenci  aliaijus 
ecclefias  fervitio  vel  minifterio  ab  cpifcopodepu- 
tati  t  eidem  eoclefiae  ferViant  vel  mioiftrent,  & 
clericali  habitu  &  tonfura  utantur :  nemini ,  quo* 
adhocprivilegiovelconfuetudine,  etiam  immc- 
jftprabili,  fuffragante* 

C  AP  UT  'VII.-. 

Examinandi  funt  ordinandi  4  virh  feritk 
juris.  divini  0*  ktmani* 

San&afynodus,  antiquorumcanonumveftigus 
inhaerendo,  decernit,  m  quandocpifcopusordi^ 
liationem  facere  difpofuerit ,  omnes  qui  ad  facrum 
minifterium  accedere  voluerint ,  feria  quarta  ante 
ipfam  ordinationcm ,  vel  quando  epifcopo  vide^ 
bitur,  adcivkatemevocentur,  Epifcopus  autem 
facerdotibus  ,  &  aliis  prudentibus  viris,  peritis 
divin^iegis,  ac  in  ecclefiafticis fatiftiombus  exer* 
citatts ,  fibi  afcitis,  ordinandorum genus  5  perfo^ 
nam ,  actatem ,  i^ftituwonetn ,  mor^s ,  do&rinam , 
&  fidcm  ,  diligenter  inveftiget  &  examinet , 


B 


D 


Sap,M< 


I* 


CAPUT    VHt 

Quomodo  <J*  4  qt*9  unufyuifqut  fromweri 
defadt* 

Ordinationes  facrorum  ordinum ,  ftatutisa jure  E 

femporibus ,  ac  in  cathedrali  ccclefia ,  vocatk  pras-* 

fentibqfque  ad  id  eccleiiae  eanonicis,  publice  cele^ 

brentur*  Siauteminaliodiceeefis  ioco,  prsefeiue 

cleroloci,  4igniorqu^ntum6?ripot^rit,  eccleJia 

CmK.  llh   femper  adeatur  .  Unufquif^ue  autem  a  proprio 

*x.  epifcopoordinetur,-Quod  iiquis  abaliopromo- 

ftfjeVefi*  veri  P^tat  *  nuliatenus  idei  etiam  cujufvis  genera^ 

V  lis  autlpecialis  refcrijati  vel  priviiegii  praeteawu, 

ctiam  ftatutis  temporibus  permittatur  ,  nifi  ejus 

probitas  ac  mores  ordinaxii  fui  reftimonio  com-t 

mendentur  ,  $i  fecus  fiat ,  prdinans  a  coliationa 


,  ordinum  per  annum »  ^Qrdiaatu^^fufcepto^um 


ordinumesecutionc,  quamditi  proprfo ordui^rio  Akko 
videbiturexpedire»  |it  fufpenfus,  Ch&«sti 

CAPUT    IX, 

Ordinans  famUUnm  efifcpfus  cwfer4t  ftatim 
riiffd  beneficium  * 

Epifcopus  farmliarem  fuum  non  fubditum  ordi- 
nare  non  poflit,  nifi  ppr  triennium  fecum  fuerh 
cpmmoratus,  &  beneficium  ,  qiucumque  fraude 
ccflante  *  ftatim  reipfa  illi  conferat  t  confuetudine 
quacumque ,  eti^m  immemor^bili ,  in  CQ^trarittm 
no^  obftwtd 

C  A  PU  T    x. 

Epifcopis  inferhres  pralati  tonfuram  w/  minores  cr* 
dines  m  confertnf  nifi  regulwimsfibsful/dicis:  nec 
iffi  >  <tut  capituU  qu^CHmque  dimifforUs  cmccdtnt } 
$ravwi  in  demtum  feccantibus  fcena  ftatuta  * 

Abtatibus,  acaliisquibufcumque,  cjuantum- 
vfsexeinptis,  nonliceat  inpofterum,  intrafines 
alicujus  diqecelis  confiftentibus  ,  etiamli  mrllius 
dipccefis  v^I  exemptieffedicantur,  cuiquana,  qui 
regularis  fubditus  fibi  non  fit ,  tonfuram ,  vel  mi^ 
nores  ordin^s  conferr^  ,  necipfi  abbates  &  alii 
exempti,  aitt  <?oJJcgia ,  vel  capitula  quaccumque 
etiam  ecclefiarum  cathedralium ,  literasdimiflo-  i?^/*  ** 
nasaliquibuscJericisfsBCuIaribus,  utabaliisordi-  infra  <?*  i^ 
nentur,  concedaiit:  fed  horum  omnium  ordina*  «*»*«* 
tio,  fervatisomnibus  qu»  inhu/usfandaefynodi 
decretis  continentur ,  ad  epifcopos ,  intra  quorum 
dioecefis  fines  exiftunt ,  pertineat ;  non  obftanti- 
bus  quibufvis  priviJegiis,  pr^fcriptionibus,  aut 
^ronfuetudinibus  ,  etiam  immemorabtlibus .  Poe- 
nam  quoque  impplitam  fris  qui  contra  hu|tis  fand^g 
fynodifubPaulo  tertiodecretum,  acapitulo,  epi- 
fcopali  fedi?  vacante  ,  Uteras  dimiflbrias  jmpe- ^.71  ciicf 
trant ,  ad  iilos  qui  eafdem  literas  noa  a  capitulo ,  4§  ^fs 
f^d abaliisquibufvisin  jurifdi^iQneepifcopi  loco 
capituli,  fede  vacai^te  ,  fuccedeqtibus  ,  obtine-» 
r^xit ,  mandat  extendi .  Concedentes  autem  dimif- 
forias  contra  formaqt  decreti  ab  oificio  &  beneficio 
per  ani^um  fint  ipfo  ju$?  fufpenfi  * 

CAPUT    XI 

UterftiiU  in  fufieftione  miwrum  ordinum  , 
cr*  certa  $lia  frmefi&  obfervanda  • 

Minoresordinesils,  qui  faltem  Latinam  lin- 
guam  intelligant ,  per  temporum  interftitia  ( nifi 
aliud  epifcopo  expedire  magis  videretur )  confe* 
rantur,  ut  eoaccuratiu^  quanttimfit  hujus  difci- 
pJin*  pondus  poifint  edoceri  ,  ac  in  unoquoque 
munere ,  juxta  praefcriptum  epifcopi,  fe  exerceaot , 
idque  in  ea  >  cuiadfcripti  erunt ,  ccclefia ,  nifi  forte  Kic.t«. 
excaufaftudiorum  abfint :  atque  ita  degradu  in  ««rdic.**» 
gradumafcendant,  ut  inekcumxtate  vitsemeri-  ^«^ijy 
tum  &  do^lrina  rnajor  accrefcat :  quod  &  bonorum 
morum  exemplum ,  &  affiduum  in  ecclciia  minifte- 
rium,  atquemajor  ergapresbyteros  8t  fuperiores 
prdines  reverentia ,  &  crebrior  quam  antea  corpo- 
ris  Chufti  communio  ,  maxime  comprobabunt  • 
Cumque  Jhmc  ad  altiores  gradus,  &  iacratiffima 
myfteria  fit  ingreffus,  nemo  iis  initietur,  qucm 
non   fcicntiae   fpes  majaribus  ordinibus  dignum 
oftendat.  Hi  verononnifipoftannumafufceptio-  rohVUU 
m  poftremi  gradus  minorum  ordinum  ad  facros  s« 
^rdines  promoveantur,,nifineceffiu$,  auteccle^ 
ixx  utiHtas ,  judicio  epifi?opi  ^liud  ey pofcat , 

CAPUT 


Hf 


An.h.o 
Chrtsti 


Pt  1!  * 

P.lV. 

CAFUT 


T  R 

XII. 


Mtds  4d  mdjorts  ordines  rcjUtfiu  \ 
dumtax4t  affumcndi* 


diftii 


DEH7IK0M*  »Moij.i««iB  V^ 

A  obtincat  5   ptivilegns  &  confuetudine  quacum-  ~ 
quc,  ctiam  immcmorabili,  non  obftantibus* 


s  sio 
XXIII. 
15.  Juli* 


Earrfu  IIL 
4* 

fToleu  II*  1» 


Nulfasinpofterum  ad  fubdiaconatus  ordincm 
ante  vigefimumfecundum  ,  ad  diaconatus  antc 
vigefimumtertium,  ad  presbyteratusante  vigefi- 
nuunquintum  aetatis  fuae  annum  promoveatur, 
Scianttamen  epifcopi,  non  fingulcs  in  ca  actatet 
conftitutos  deberc  ad  hos  ordmcs  affumt ,  fed 
dignos  dumtaxat,  &  quorum  probata  vita  fenc- 
£us  fit.  Rcgularcs  quoque  ncc  inminoriastatc, 
occ  fine  diltgcftti  cpifcopi  examine  ordinentnr, 
privilcgiis  quibufcumque  ,  quoad  hoc,  penitus 
cxclulis, 

C  A  P  U  T    XII  L 

Qrdinatio  qu<tlis  fnbdUeoni  &  diaeoni  ,  0*  corum 

munus :  nuUi  ordines  ftcri  dao  conferantur 

eodcm  dfc* 

Subdiaconi  &  diaconi  ordincntur  ,  haberites 
5Tol.lVti9»  bonum  teftimonium,  &  in  minoribus  ordinibus 
jam  probati,  ac  litcris,  &  his  qu_e  ad  ordincm 
exerccndum  pertincnt  ,  inftrucU  :  qui  fperent, 
Deo  au&ore  ,  fe  continere  poffe  ,  ccclcfiis  <^ui- 
bus  afcribentur  infcrviant  :  fciantque  maxime 
deccrc,  fifal-cmdiebusdomiriicis  &folcmnibus, 
cum  altari  miniftraverint ,  facram  communionem 


B 


l.Tim.f* 


CA.P  U.T    XVI. 

nAnsntur  *b  ordinibus  ccclcfiaftieis  inntilts 
<T  va$$. 

Cum  nullus  debeat  ordinari  ,  qu*  judicio  fui 
spifcopi  non  fit  utilis  aut  ncceffarius  fuis  ecclefiis*, 
fan&a  fynodus  ,   vcftigiis  fexti  canohis  concilii 
Chalccdoncnfis  tnharrendo  ,  ftatuit  ut  nullus  in 
poftcrum  ordioetur ,  qui  illi  ecclefix  aut  pio  loco, 
pro  cojus  neciffitate  aut  utilitatc  affumitur,  non 
afcribatur,  ubifuisfungaturmuneribus,  nec  in- 
ccrtis  vagetur  fcdibus.  Quod  fi  Iocum,  ''  incon-#'xNJ*€\cil*v-> 
iuJtoepikopodeieruerit,  ci  iacrorumexercnmm  cheiu  A«r. 
intcrdicatur  .    Nullus  proeterea  clcricus  peregri- Ep***  A- 
nus ,  fme  "commcndatitiis  fui  ordinarii  literis»  ^tf^u. 
ab  ullo  epifcopo  ad  diviaa  cclcbranda  Sc  facra-  41- 
mentaadminiftrandaadmittatur .  "J*  *rr^ 

CAPUT     XVII. 

Qu4  rathne  cxtrcitLt  minorum  ordinum  repetendt  • 

Ut  fanftorumordinum  a  diaconatu  ad  oftiaria- 
tum  fundioncs  ,  ab  apoftolorum  temporibus  in 
ccclcfialaudabiiitcr  receptae ,  &  pluribus  in  locis 
aliquamdiuintermiffae,  inufum  juxta  facros  ca- 
nones  revocentur  ,   ncc  ab  haercticis  ,   tanquam 


?apf~c,  11* 


perccpcrint  .    Promoti  ad  facrum  fubdiaconatus  C  otiofae,  traducantur  ,  illius  priftini  moris  refti«I*ll(^J,-<*Pi 


ToMV*t9< 


ordincm,  fi  perannumfaltem  ineo  non  lintver-, 
fati  ,  ad  altiorem  gradum  (  nifi  aliud  epifcopo 
vidcatur)  afcendcre  non  permittantur .  Duo  fa» 
cri  ordines  non  codem  die  ,  etiam  rcgularibus, 
conferantur  ;  privilegiis  ac  indukiVquibufvis 
conccflis  non  obftantibus  quibufcumquc# 

C  A  P  U  T    XIV, 

Quintm  dd  frtshytemum  affumcndit 
ajfumjttorum  quod  munus. 

Qui  pic  &  fidclitcr  in  miniftcriis  antea&is  fe 
gcffcrint,  8c  ad  prcsbytcratus  ordincm  affumun- 
tur»  bpnum   habcant  tcftimonium  ,  Et  hi  fint, 


tuendi  defiderio  flagrans  fanfla  fynodus ,  dcccmit, ' 
ut  in  poftcrum  hujufcemodi  minifteria  non  nifi  pcr 
conftitutosindiStbordinibus ,  exerceantur:  om- 
nefquc  &  fingulos  praelatos  ecclefrarum  in  domino 
hortatur  ,  &  illis  praeeipit  ,  ut  ,  quantum  ficri 
commodepoterit,  inecclefiiscathcdralibus,  col* 
legiatis,  &parochiaIibus  fuas  dioecefis ,  fi  popu^ 
lus  frequens ,  &  ecclefia.  proventus  id  ferre  qucant, 
Kujufmodi  funflioncs  curent  reftituendas;  tc  cfc 
aliquaparte  rcdituum  aliquorum  fimplicium  be« 
neficiorum  y  vel  fabricae  ecclefiac  5  fi  provcntus  fup- 
petant ,  aut  utriufque  illorum ,  cas  funfiiones  excr- 
centibus ftipendia affignent.  Quibus,finegligcn^ 
t-esfuertnt,  ordinarii  judicio  autckpartemulda* 


quinon  modoindiaconatuadminus  annuminte-  D  ri,  autintotumprivaripoffint  •  Quodfiminifte- 

*"  *  *J**  f  t         **"  ..__!__._< __    _.     _.  __  __.  til  _.  __  >________  __.!  T  _     _4>__,K___._Aaa    _mu«  M  ~  H>*  *u        _<^*>_4«n  ■«•**        _VaH/<_)l.  /110      _*I  ___**«_« 


grum  (nifi  ob  ecclefiaft  utilitatem  acncceffitatcm 
aliud  epifcopo  videretur  )  miniftraverint  ,  fed 
ctiam  ad  populum  doccndum ,  ea  qutc  icire  omni- 
bus  neccffarium  eft  ad  falutem  ac  adminiftranda 
facramcnta,  diligcntiexaminepr-ecedente,  ido-* 
neicomprobcntur,  atqucitapietate  accaftismo-- 
ribusconfpicui,  ut  preeclarum  bonorum  operum 
exemphttn,  &vit£cmonita  abeis  poffint  expefla-. 
ri .  Curct  epifcopus ,  ut  ii  faltem  dicbus  dominicis 
ac  fcftis  folcmnibus  ,  11  autcm  curam  habuerint 
animarum ,  tam  frcqucnter  ut  fuo  Qiuncri  fatisfa-» 
ciant,  miffas  celcbrcnt»  Cum  promotis  per  faU 
tum,  finonminiftravcrint,  epiicopus  ex  lcgitima 
caufa  poffit  difpcnfare  ♦ 

C  A  P  U  T    XV, 

&     '    ■  _  ■ 
Ttyllus  (onfejfiones  4ud$4t  nifi  tb  ordinarh 
approbatus* 

Qutmvis  prcsbyteri  in  fua  ordinatione  a  pecca* 
tis abfolvendi  potcftatem  actipiant,  decernit  ta* 
menfact;ofan£ia{ynodus,  nullum,  etiam  regula* 
rem ,  ^offc  cohfeffioncs  faecularium,  etiam  facerdo- 
tum  audire,ncc  ad  id  idoneum  reputari,nifi  aut  pa- 
^ ochialc  bencficium ,  aut  ab  epifcopis  pcr  examen  9 
fi  illis  vidcbitur  cffc  ncceffarium ,  aut  aliasidoneus 
iudicctur,  &  approbationem ,  quaegratis  dctur^ 
tondUGtm&  Tom.  XXXIII, 


E 


riisquatuorminorum  ordinum  cxcrcendis  clerici 
cxllbes  prscfto  non  erunt3  fuffici  poffint  ctiam  con- 
jugati,  vitaeprobatae,  dummodononbigami,ad 
eamuniaobeundaidonei,  &quitonfuram  &ha- 
bitumclericalem  in  ecclefia  gcftcnt- 

CAPUT    XVIIL 

Formt  erigcndi  feminarium  elericorum  ,  frtfertim 
tcnuiorum  :  in  cujus  crcUionc  flurim4  obfcrwn** 
d4  :  dc  cduc4tionc  fromovcndorum  in  cathedrali- 
bus  O*  m4Joribus  ccclefiis . 

Cum  adoleicentium  setas  ,  nifi  re&c  iaftitua-  To|flt<  |y- 
tur,  prona  fit  ad  mundi  voluptates  fequenda^,  ^r,  Aqttifgran. 
n?fi  atenerj\annisad  pietatem  6c  religionem  ^- ft^^tcTiie 
fbrmetur,  antequam  vitiorum  habitus  totos  ho-x,&c* 
mines  poffidcat ,  nunquam  perfede,  ac  fine  raa- 
ximo  ac  fingulari  propcmodum  Det  omnipotcn- 
tisauxilio,  ia-difciplina  ecc!efiafticaperfeveret$ 
fanfta  fynodus  ftatoit  ,  ut  fingulae  cathedralcs, 
mctropolitanac,  atque  his  majorcs  cccIefiaB,  pro  ..... 

modo  facultatum,  &  diceccfis  amplitudine,  cer-  ^ ^J*  ** f* 
tum  pucrorum  ipfius  civitatis  Sc  diceccfis  ,  vel 
ejus  provinciae  ,  ii  ibi  non  reperiantur  ,    nume- 
rumincollegio  adhoc  propc  ipfas  ccclefias,  vel 
alio  in  lococonvenicnti ,  ab  cpifcopocligcndo, 

Q  alcre^ 


J47 


C    O    K    C    1    L    I    V    U 


143 


j'ESSto    al«rc>  ac  rcligiofe  cducarc ,  &  Irt  ccclefi&fticis  A 
4  XXlil»    difciplinis  inftuucrc  teneantur  >    Jti  hoc  vcro 
I$*JuHJ    colJcgio  rccipiaruur  qui   a4  minirnum  4»o4e* 
*&$*     cim  annos  ,    &  cx  legitimo  roatrimomo  nati 
fiat,  ae  lcgcrc  &  fcribcrceornpctcnternoverint, 
&  quorum  indole*  &  voluntas  fpcm  afferat ,  eos 
eccltfiafticis  minifteriis  perpetuo    infervituros. 
Pauperum  aqtem  filios  praecipue  cligi  vult;  nec 
tamen  dtciorum  c^dudit ,  modo  fuo  fumptu  a- 
lantur  ,   ftudiuua  pras  fe  ferant  £>eo  &  ccclefiae 
iaicrviendi*   Hos  pueros  cpifcopus  ia  tot;  claf- 
fes  ,  quot  ci  videbitur  ,  4ivifos  ,  justa  eorum 
numerum,  artarern  ,   ac  itt  difciplina  ecciefiafti- 
ca  progreflttm,  partim,  cum  eiopportunurn  vi* 
dcbitur,  ecclefiarum  minifterio  addieet,  partim 
in  collegio  erudieodos  retinebit,  aUofquein  Jo~  B 
cum  cdu&orum  fufficiet  ,   iu  ut  boc  coJlegium 
Dci  miniftrorum  perpettium  feminarium  fit  .  Ut 
veroineadem  difcipiiaa  ccclefiaftie*  commodius 
inftituantur ,  tonfura  ftatim  atquc  habitu  clericali 
fcmper  utcntur;  gratnmatices,  cantus,  computi 
ecclcfiaftici,  aliarumque  bonarum  artium  difd- 
f>Iinamdifcent;  faeramferipturam,  Hbros  ccclc* 
iiafticos ,  homilias  fan&orum  >  atque  facramento- 
jrum  tradcndorum  ,  maxime  quae  a4  confejfiones 
audienda*  videbuntur  opportuna  ,  &  rituum  ac 
cgremomarum  formas  edtfcent  .  Curet  epifco* 
pus  ot  fingulisdiebus  miff*  facrificio  iriterftnt ,  ac 
faltcmfingulismenfibus  confitcantur  peccata,  &? 
juxta  confeiTotis  judisium  Aimant  corpus  domini 
noftrijefu  Chtifti  jcatbcdrali»^  aiiis  lociccclcfiis  C 
diebus  feftis  iaferviaat  f  Qu#  omnia ,  atquc  aifa  &4 
hanc  rcm  opportuna  &  aecefiaria  ,  epifcopi  fia* 
guli  cum  confilio  duorum  canonicorum  fcnio* 
rum &graviorum,  ttuosipfielcgerint,  prout  Spi* 
ritus  {anitus  fuggeilerit  ,  conttitucnt  :  eacjue  ut 
{cmpcr  obfcrventur ,  Cepius  vifitando  $  opcram 
<Ubaat»  D/fcoIos^iacorrigibiles,  ac  malorum 
morum  fcminatores  acritcr  punicnt  $  cos  ctiam  >  fi 
opus  fucrit:  9  CKpcllcndoj  omniaquc  impcdimcn*» 
ta  aufercntcs »  quaecumquc  a4  confcrvandum  & 
^ugcndum  tam  pium  &  fan&am  inftitutum  pcr*. 
tinerc  videbuntur ,  diligentcr  curabunt*  £t  quia 
ad  coliegu  fabricam  inftitucndam,  &  ad  mcrce^ 
4cm  pr^ceptoribus  &  miniftris  fplvcndam,  8c  a4 
alendam  juventutem,  Sc  adalios  fumptus»  certi  D 
reditus  erunt  neceffarii }  ultra  ca  quae  ad  inftituen*< 
dos  alcndofvc  pucros  funt  in  aliquibus  ecclefiis 
&  locis  deftinata ,  qusecoipfohuicfeminario  fub 
eadem  epifcopi  cura  applicata  cenfeantur»  iidem 
epifcopi  cumconfilio  duorura  de  capitu!os  quo* 
tumalterab  cpifcopoy  alter  abipfo  capitulo  cli* 
gatur;  itcmque  4uorum  4e  clerocivitatis,  quo- 
Tum  quidem  alterius  elcftio  fimilitcr  ad  epifco-» 
pum,  alterias  vero  adclcmm  pcrtincat»  c*  fru« 
&ibas  integrismenfaeepifcopalis^  ^rquarumcum*» 
que  dignitatum »  perfonatuum,  officiorum,  prae* 
bcndarum,  porttonum»  abbatiarum  3  &  priora- 
tuum  cujufcumque  ordinis  ,   ctiam   regularis  » 
aut  qualitatis  vei  conditionis  fuerint,  &  hofpi* 
tahum  qux  dantur  in  titulumvcladminiftratio*  E 
nem  ,  juxt*  conftitutionem  concilii  Vienncnfis» 
^t?^1^!?»  ^U8e  iacipit*Quiacontingit&bcneficiorumquo~ 
gi^s  ao/  rumcumquc  >  ctiamfi  juns  patronatus  cujufcum- 
^bu*/e(rf  ^ac  ^acr^nt  *  ^"^^fi  excmpta , ctiamfi  nullius  dice^ 
w,,t  mi  cefis,  velaliisccclcfiiss  monafteriis ,  & hofpitali- 
bus ,  &  aliis  «juibufvis  focis  jnis ,  etiam  eKemptis , 
mntx&i  &exfabricis  ccclefiarum  &  aliorum  lo~ 
corum,  ctiam  esquibufcomquealiisecclefiafticis 
tediubus,  fea  proventibus,  ctiamaliorum  colle- 
giorum  ( in  quibus  tamen  feminaria  difccntium 
vcl  docentium  ad  commune  ecclefiae  bonum  pro- 
movcndum  aftu  non  habentu? :  h$c  cniru  cxem^ 


pta  cfle  voluie ,  praterquara  rattone  redituum»  a  kho 
oui  fupqrflui  cifcnt »  ultra  convententem  ipforum  CHmsi^ 
fcminariorum  fuftentationcm  )  fca  corporum  t  ijtfi* 
vel  confratcraicantfn » quae  in  nonnti  Ilis  locis  fcho* 
I^appcllantur,  &  omniummonafteriorum,  non 
tamcn  Mcn4icantium ,  etiam  es4ccimisquacum« 
quC  ntionc  ad  iaicos  3  c%  quibus  fubfidia  ecclefi,!* 
ilica  fojvi  folcnt ,  & militcscujufcumque  militias : 
aut  ordiois  pertincntibus  (fratribus  fandi  Joaa~ 
nis  Hicrofolymitani  dumtaxat  exceptis  )  partcm 
aliquam  vel  portioncm  detrahent  ,  &  eam  poi?» 
tioncm  fic  detraCtam,  nec  non  beneficia  aliquot 
fimpiicia  ,  cujufcumquc  qualitatis  &  dignitatis 
fuerint,  velctiampraeftimonia,  vel  praeftimonia- 
Ic§  portiones,  ctiam  ante  vacationem  nuncupatasy 
iine  cultus  divini  ,  &  illa  obtinentium  prxjudi- 
cioj  huiccollegioapplicabunt  6c  incorporabunt. 
Quodlocum  habeat,  etiamli  beneficia  fint  rcfer- 
vata>  vclaffcfta,  necrefignationem  ipforom  bc*^ 
neficibrum,  unioncs  &  applicationcs,  fufpendi* 
vcl  ullo  modoimpediri  pollint!  fedomninoqua- 
cumquc  vacatione,  etiamliincuriacfFeciumfucm 
fortiantur»  quacumque  conftitutione  non  obftan* 
te  «  Ad  hanc  autem  portionem  folvendam,  be« 
ncficiorum,  dignitatum  ,  perfbnatuum»  &  om« 
tiium   &   fingulorum    fupra   comtnemoratorum 

Sofleflbrcs »  non  modo  pro  fe ,  fed  pro  penfioni- 
us ,  quas  aliis  forfan  ex  di<5Hs  frudibus  foive- 
rcnt,  retincndo  tamcn  prorata  quidquidpro  di- 
ftispcnfionibusiiliserit  folvcndum,  ab  epifcopo 
loci  perccnfuras  ecclefiafticas  ac  alia  juris  reme* 
diacompeliantur,  etiam  vocatoadhoc,  fi  vidc* 
bitur » auxilio  brachii  faccularis ,  quibufvis ,  qupad 
omnia  &  fingula  fupradi&a,  privilegiis,  cxcm* 
ptionibus^  etiamfi  fpecialem  derogationem  re» 
quircrent,  confuctudine  ,  etiam  immcmorabili» 
^quavisappellatione  &  allegatione  quae  cxecu- 
tionem  impcdiat  ,  non  obftantibus,  Succedcnte 
vero  cafu ,  quo  per  uniones  effedum  fuum  for* 
ticntcsj  vcl  alitct ,  feminarium  ipfum  ia  totum  vei 
in  partcmdotatumrcpcrlatur,  tuncportioeafin- 
gulisbcneficiis  t  ut  fupra  t  detra^a  &  incorporata, 
ab  epifcopo  ,  prout  rcs  ipfa  esegerit ,  in  totum 
vcipropartcremittatur*  Quod  ii  cathcdralium, 
&aliarum  majorum  ccclcfmruni  prarlatt  j  in  hac 
feminarii  cre&ione  cjufque  conlcrvatione  neglk 
gcntcs  fucrint ,  acfuam  portionem  folvcre  detrc- 
ftavcrint  ,  cpifcopum  archiepifcopus  ,  archiepi- 
fcopum  &fuperiores  fyno4us  provincialis,  acri* 
tercorripcre,  eofque  adomnia  fupradifta  cogcre 
debcat :  &  utquamprimum  hocfandum  &  pium 
opus,  ubicumquefieripoterit,  promoveatur  ftu* 
diofe  curabit  .  Rationes  autem  redituum  huju* 
feminarii  epifcopus  fingulisannis  accipiat,  prac- 
fentibus  duobus  a  capitulo ,  &  totidem  a  cicro  ci- 
Vitatis,  deputatis» 

Pcinde  >  ut  cum  minori  impenfa  hujufmodi 
fchoIisinftituendisprovidcitur,ftatuitfanftiify-  s  ^  . 
nodus ,  ?it  cpifcopi,  archiepifcopi,  primates,  &  alii  ^«r/  "  ! 
locorum  ordinarii  ,  fcholafterias  obtinentcs  }  & 
aliosquibus  eftlectionis  vel  dodrinae  munus  an* 
nexum  ,  ad  docendum  in  ipfis  fcholis  inftitucn- 
dos,  perfcipfos,  fiidonei  tuerint,  alioquin  per 
idoncos  fubititutos ,  ab  eifdcm  fchotafticis  eligen- 
dos  y  &  ab  ordinariis  approbandos  ,  etiam  per 
fabtraftibnem  fru&uum,  cogaat  &  compellant. 
Quod  fi  judicio  epifcopi  digm  non  fuerini ,  alium 
qui  dignus  fit  nomincnt  ,omni  appellatione  rcmo- 
ta«  Quodfineglexerint,  epifcopus  ipfe  deputct^ 
Doccbunt  autemprsedidi  quacvidebunturepifco* 
po  cxpedire .  De  cetero  vero  officia  vcl  dignita*» 
tcsilte,  quaefcholaileriaB  dicuntur,  nonnifi  do 
ftoribus  vcl  magiftri$ ,  aut  Iicentiatis  in  facra  pa/ 


$iw* 


*4P 


P.lVc 


Triokntinum. 


lutu 


IfO 


Anko 

GttfUSTi 


gim  »  aufc  ia  jure  canonico  »  Bc  allis  pcrfoais  A  firmavit  :  Qnoi  et$o  Dtus  eonjunxit  ,  homo  *m  $T7Ti^ 

idoaeis»  &  qoi  p«r  fcipfos  idmuaus  explerepof-        r -     - 

fiat,  coafcraatur»  &  aliter  ra&a  provtfio,  auU 

la  fit  &  in^/alida  ,   noa  obftantibus  guibulvis 

priv«Iegiis  &  coafaetudinibus  *  ctiam  immemo- 

rabilibus. 

Si  vcro  in  aliqua  proviacia  eeclefiae  tsota  pau~ 
pcttatelaboreot»  ut  collegiua*  iaaliquibiiscrigi 
noa  paflit,  fyaodas  proviaciaiis  »  vel  metropo- 
iitanus»  cam  daobus  aatiquiaribus  fuffragancis , 
ia  ecclcfia  mctropolitaaa  $  vel  alia  proviaciac  cc- 
defia  commodtori ,  uaum  aut  plura  collegia  , 
prout  opportuaum  jadtcabit  »  cx  fru&ibus  dua- 
rum  aut  plurium  ccciefiarum  »  ia  quibus  fiagu- 
tis  collcgium  commode  taftitai  aoa  poteft,  eri 


ftfAret*  XXIV. 

Gratiam  vero^  qtiae  naturalcm  Illuav  amorctn    it.Nov» 
perficeret»  &  indiflolubilcm  uaitatcm  confirma-  .J|***" 
ret,  conjugefquc  fanttificaret,  ipfeChriftus»ve-      *m* 
oerabilium   facrameatorum  inftitutor  atque  per- 
fe&or»  fuanobispaffionepromeniit.  Qtiod  Pau- 
lus  apoftolus  innuit  ,  diccas  x  Firi,  diiigite  uxo~ 
res  wcftras ,  ftcut  Chriftm  dilexit  ecckftam  ,  &>  fe- 
iffum  tradidit  fro  ea  ;  mox  fubjungens»  SaeraMem- 
tum  koc  magnum  cftx  ego  autem  dho>  inChriftotr 
in  ecrtejia . 

Cum  igitur  matrimonium  in  lege  evangelka 
vcteribus  coanubiis  perChnftumgratia  praeftet» 
merito  inter  aovae  leffis  facrameata  annumcraa- 


*&&>$ 


gcada  curabit  >  ubi  pucri  illatum  ecdefiarttm  B  dum  fan&i  patrcs  ooftri,  coacilia  &  univerfilis  i„gefl,  |V# 
«duccatur.  •    „  T~':~  *"" 

la  ccclcfiis  autcm  amplas  dicecefcs  habcott* 
bus  poffit  epifcopus  uaum  vcl  pluratadicccefi» 
prout  fibt  opportuaum  vidcbitur,  habere  femi- 
naria»  quae  tamen  ab  tllo  uno  quod  in  civitate 
ere&um  &  coaftitutum  fitcrit  ia  amnibas  depea» 
deant. 

Poftrcmo  fi  ve!  pro  uniaaibos  »  feu  pro  por* 
tioaum  taxatioae  vcl  affigaatioae  &  iacorpora-. 
tioae  »  aut  qualibct  alia  ratioae  »  difficuhatem 
aliquam  oriri  contigerit  ,  ob  q*uam  hujas  femt* 
narii  inftitutio  vcl  coafervatio  impediretur  aut 
perturbarctur  ,  epifcopus  cum  fupra  deputatis, 
vcl  fyaodus  provincialis  f  pro  regioais  more  % 

?)to  ccclefiarum  &bcaeficiorumqualitate,  etiam > 
uprafcripta  ,  fi  opus  fucrit  »  moderaado  aat 
augcado  »  omaia  Bt  fiagula  f  qu*  ad  feliccm 
hujus  femiaarti  profe&um  neccflaria  &  oppor* 
tuaa  videbuatur»  dcccracrc  ac  providcrc  va^ 
Ieat . 


ecclefiae  traditio  ,  fempcr  docucrunt.  Adverfus  *"  .^««wo 
quam  impii  homincs  hujus  faeculi  infaaientes»  wmomi* 
non  folum  perpcram  de  hoc  veaerabilifacramca- 
to  fenferunt ,  ied  dc  more  fuo  ,  pr^tcxtu  cvaa- 
gelii  ,  libtfrtatem  carnis  introduccntcs  ,  muha* 
ab  ecclefias  catholkae  fcafu  ,  &:  ab  apoftolorum 
tcmporibus  probata  confuetudine  aliena  ,  fcri- 
pto  ^verboaficruerunt,  non  ficiemagna  Chrifti 
iideiium  jaftnra  *  Quorum  tcmeritati  fanda  & 
univerlalis  fyoodus  cupicns  occurrcrc»  inflgnio- 
rcs  prsedi5:orum  fchifmaticorum  hxrcfcs  &  er- 
rorcs,  ne  plures  ad  fc  trahat  peraiciofa  eorum 
contagio,  cxtcrminaados  duxit,  has  io  ipfos  h&- 
rcticos  corumque  errores  deccraeas  anathenu- 
tifmos » 

DE     SACRAMENTO 
mat&xmo'hii« 


Indifth  f*tttm  fcffionis* 


C  &  H  O  K      I. 


lafuper  eadem  facrofanda  Trideatina  fyaodus 
proximam  futuram  fcffioncm  in  dicm  decimam* 
iextammeafis  Scptembris  iadicit:  ia  qua  agctur 
de  facramcato  matrimoaii,  8c  dc  aliis  ,  fi  qua 
crunt  ad  do&riaam  fidci  pertiaeatia  »  quae  ex* 
pediri  poffint.  Item,  de  pro>rifioaibus  epifcopa-  tum»  nequcgratiacnc0nferre,anathernafit* 
tuum  ,  dignitatum  »  alioriimquc  bcneticiorum  ** 
ecclefiafticorum  »  ac  dc  divcrfis  rcformationis 
articulis. 


Si  quis  dixerit »  marrjrnoniunj  non  efle 
vcre  &  proprie  unumcsrfeptcmkgisevan^ 
gelicicfacraiiientis»  a  Chrifto  dominoinfti- j^^^ 
turum»  fedab  hominibus  in  ecclefia  inven-  ***?_*>** 


Mphef,  |4 


IL 


T  JiO^OG  Jtt  U     FUIT    SESSIO 
ad  dicm  nndecimam  T^pmmbris  MDLXUI. 

SESSIO  VIGESIMAQUARTA, 

Qusccftoftava  fubPioquarto  Pontificemaximo, 
cclcbrata  dic  undecima  Novembris 

MDLXIII. 

Doftrina  dcftcramento  matrtmonii* 

MATRiMoHii  pcrpetuum  iadiflolubilem-  * 
que  aexum,  primushumaaigenerispareas 
?*!Nfeft  ^%v*n*  Spiritusiaftiadu  proauaciavit ,  cum  dixit  t 
Boc  num  os  ex  offtbus  meis  .^  1?  etro  de  carne 
me*  t  qu*mobrcm  reiinquet  homo  pdtrem  fuum  0* 
mttrem  »  <T  adhtrebit  uxori  f*a  »  <T  erunt  Am 
m  carnt  utta  * 

Hoc  autemvinculoduostantummodo  copulari 
&  coujungi,  Chriftus  dominus  apertius  docuit» 
cum  poftrema  illa  verba  tanquam  aDeoproIata 
refercas  dixit :  Itaque  jam  non  funt  dm ,  fcd  nna 
taro>  ftatimque  e|ufdemnexusfirmitatem,  ab  A* 
damo  taato  aate  proauaciatam»  his  verbis  coa- 
ComiU  GcncmL  Tom.  XXXIIL 


Si  quis  dixerit»  licerc  Chriftianis  plu- \mnUtm 
res  fimui  habere  uxorcs  »  &  hoc  nulla  le*        * 
gc  divina  efsc  prohibirum »  anathcma  fic , 

III. 

Siquisdixerit»  eostantum  confanguini*  um ,fJ 
tatis  &  aftinitatis  gradus  » qui  ia  Levttico 
CKprimuntur,  porfe  impedirc  matrimonium 
contrahendum  5  &  dirimerc  conrraflum » 
ncc  poife  ecclcfiam  tn  nonnullis  illorum 
difpcnfare»  aut  conftituere,  ut  plurcsim- 
pcdiant,  &  dirimant»  anathcma  iic- 

IV. 
St  quis  dixcrit,  ccclcfiam  non  potuiflfc  Ma„k ti^ 
conftituerc  impedimcnta  tnatrimonium  ^i-^g^i-  *. 
rimentia  »  vcl  in  iis  conftttucndis  crraflc^  e  **l?<^ 
anathema  fit  • 

V. 
Si  quis  diKerit  »  proptcr  hmcdm  ,  aut 
tnoleftam  cohabitationem  »  aut  affe&atam 
abfcntiam  a  conjugc»  difsolvi  pofsematn* 
monii  vinculum»  anathcmafit* 

G  %  VL  Si 


151 


f   »    u   * 
fc  IV. 


C    O    N    C     I 


SEIIIO 
XXIV, 
M.Nor. 


VI» 


I 


I    V    Wf 


1  «  ». 


15* 


i,c#r?, 


Si  quis  dixejrit ,  mstriojoqiutti  ratutn, 
noti  confumomum  t  per  folcmnem  religio- 
tit$  profcflionca?  akerius  eoojugum  notl 
diritni,  anfttbema  fit, 

Si  quis  dixerit  $  eccjefiaqfi  erwet  cuf» 
ctocuit  &  4ocet ,  jtma  evangelicam  $5 
spoftolicam  do&rmarp  >  proprer  acfujk 
tcriuni  altfrius  conjuguu)  matrimooii 
vinculum  non  poffe  diflolvi  *  &  utrum^ 
quc  ,  vei  etiam  innocenrem  ,  qui  cau 


JJECK.ETUMDB  REPOiLMATIONE  cntisn 


M4TRIMOH.  Ili 


C  A  P  U  T     1 


1501» 


MdtrlmQmi  foimnittr  tthtwndi  form*  fn  toncllh 
lttter*mnfi  fr^fcriftd  inmmtnr  %  quoai  froitd* 
lyuuhncs  &ifftnf*m  fojfit  efifcofns  ♦  Qui  atitn 
<jU4in  frsftnt&ns  farocho  €t  £m<iha$  vH  tribm 
teftih*  ewtrthtt;  nihil  aptf 

Tamstfi  dubitandumnoneftj  clandcftina  ma~ 


fam    adultcrio   non   dedit  »    non  poffe  al*  5   trimania»  libcro  cantrahentiijm  confenfu  fa$*f 


tcro  conjuge  vivcwe  f  aliud  roatrimo- 
niura  contrahere  ,  moecharique  eum  *  qui 
dimiflfa  adukera  aliam  duxerit  ,  &  earn 
qm  dimiflb  adultero  alii  mipferit  5  ana* 
thcma  fit  f 

VHL 

Siquis  diKcrit5  ©cclefiam  errare  »  cum 
ob  multas  caufas  feparatioaem  inter 
coajuges  »  quoad  torum  ,  feu  quoad  co- 
habitationem  .»  ad  certum  incertumve 
tcmpus  fiers  poffe  deeerntt  *  anathem» 
fit/       "  ^ 

IX,  c 

Si  quis  dixerit  »  ciericos  ia  facris  dr^ 
dinibus  conftitutos  ,  vel  regulates  »  ca- 
ftitatem  folemniter  profeflbs  a  poffe  ma- 
trimonium  contrahere  5  contraftumque 
validum  cfife  ,  non  obftante  lege  cccle- 
fiaftica  ,  vel  voto  j  &  oppofitum  nihrf 
aliud  effe  %  quam  damnare  matrimo- 
nium  i  pofleque  omncs  c^ntrahcre  ma- 
crimomiim-a  qui  non  fentiunt  fe  caftn 
tatis  \  etiamfi  eam  voverinc  j  habere 
donum  *   anathema  fit  *  cum    Deus    id 


rata  ^  vera  $fle  matrimonia  f  qturnditt  c^cl^Iia 

ea  irrir^nortfccus  &proindejvu*cdama4n<ii  fint 

illi  f   ux  $qs   faafta  fynodas  anathenutc  dam* 

nat  qut  ca  vgra  ac  rata  efic  ntgant,  quiqucfal- 

fo   affirniiarit  matriraoaia   a  filiis  fatmlias  fioc 

coafenfu  parcncnm  conrr^fta  irrita  cifc  ,   &  pa-  CoficiUTo^ 

reates  ea  rata  vel  irrita  faccre  poilej  nihilomi-  ^*111*^^ 

nm  fanfta  Dci  ecclefia  e«  jwftiffimis  caufis  illa 

femper  4^t#ata  eft  atque  probibait..'  Verum 

cum  fan£U  fynodas  animadvertat  ,   prohibitio* 

nes  illas  proptcr  hominum  inobedicntiam  jam 

r^on  prodeflfe3  Sf  gravia  peccata  perpcndat»  quas 

ex  cifdcm  cl^ndettiais  coojiigii?  ort«m  babcnt, 

prajfertim  vero  eorum  qui    in  ftatu  damaatio- 

nzs  permanent  »  dum  prior^  uxore  ,  cum  qua 

clam  contr^^erant,  relrda»  cumaliapalamcon* 

ttahnnt>  fi^came^  iaperpetuoadultcriotvivunt; 

cui  maio!  cumabecclefia ,  quae  de  occultis  non 

jndiost,  (uccurri  non  poifit  *   nifi  eflScacius  ali^ 

quod  rcmedium  adhiheaturj  idcirco  facri  Late»  l»««*W» 

ranenfis  concilii,  fub  Innocentio  III.  celebrati5 

veftigiis  inha&reado  s  praccipic  ut  in  poftcrum, 

antequam  matrimoniumcQntrahatur,  ter  apro-r 

prio  contrahentinm  parocho    tribus  contiauis 

diebus  feftivi^  in  ecclefia  inter  miflarum  folem^ 

nia  publice  denuncietur  ,   intcr  quos  matrimo^ 

nium  fit  contrahcndum  :  qnibus  acnanciationi- 

bus  faftis,  fi  nullumlcgitimumopjianatiirimpc^ 

dimentum  s  ad  cekbrauonem  mattimonii  in  fa-. 


ftf*ni0» 


rcc^e  pctentibus    non   dencget  *   nec  pa-  d  cte  ecclcfi®  procedatar.  Ubi  parochus ,  viro  & 


«le  pgforaia- 
fioa^  nmxlm 
mmiU 


tiatur  nos  fupra  id  quod  poifumus^  ten- 
tm  * 

$i  quis  disenr  *  ftatum  conjugalem 
anteponendum  effe  ftatut  virginitatis 
vei  cflibatus,  &  non  effe  melius  ac  bea- 
tius  manere  in  virginitate  aut  c^liba- 
tu  >    quam  juagi  matrimoriio  %   anathe^ 

mafit* 

x  i« 

Si  quis  dixcrit ,  prohibicionem  foiera- 
nicatis  nuptiarum  certis  anni  teraporibus 
fuperftitionem  eflfe  tyrannicam  ,  ab  ethni-  E 
corum  fuperftitionc  proieclara ,  aut  benc- 
dic^iones  &  alias  ccremonias  ,  quibus  ec- 
clefia  in  iliis  utitur,  damnaverit ,  anathe- 
raafir. 

XII. 

Si  quis  dixerit  ,  caufas  matrimoniales 
nonfpe<aare  ad  judices  ecclefiafticos,  ana- 
thcma  fit. 


muUere  interrogatis^  &  eorum  mutuo  confenfu 
inteilefto*  vel  dicat»  Ego  vos  in  matrimonium 
conjango  in  nQmine  Patris*  &FiliI>  &Spiritu$ 
(mhi:  velaliis  outurverhis*  jaxt^  receptum  tr- 
niuicujufquc  provincise  ritum  *  Quod  fi  aliquando 
probabilis  fuerit  fufpicio  ,  matrimonium  mali- 
tiofeimpediripofie»  fitotpraeccflerint  denuncia-* 
tioncs  ,  ttmc  vel  una  tantum  denunciatio  fiat: 
vcl  faitcm  parocho  &  duobuis  vcl  tribus  tcftibus 
praefentibus  ,  matrimonium  celebrctur  ;  deindo 
ante  illins  confammationem  ,  d^nunciationes  ia 
ecclefia  fiant  ,  ut  fi  aliqua  fubfunt  impedim^n^ 
ta,  faciliusdetegantur:  nifiordinariusipfe  expc** 
dire  judicaverit  ,  ut  praedi&ae  denunciationes 
remittantut  ,.  quod  illius  prudcntiae  &  judicio 
fan£ta  fjrnodus  relinquit,  Qui  aliter  quam  pr«- 
fente  parocho ,  vel  alio  facerdote ,  de  ipfius  paro- 
chi  feu  ordinarii  iiccntia»  &daobus  vel  tribus  te~ 
ftibus  matrimonium  contrahere  attentabunt^  eos 
fanda  fynodus  ad  fic  contrahcndum  omnino 
iahabilcs  reddit  ,  &  hujufmodi  contradus  irrU 
tos  &  nallos  efle  decernit  »  prout  eos  prasfcatt 
decreto  irritos  facit  &  annnlkt .  Infuper  paro* 
chum  vel  alium  facerdotem  ,  qui  cum  minoro 
teftium  numero»  8c  teftes,  qui  fine  parocho  vcl 
facerdote  hujufmodicontra&ui  intcrfuerunt,  nec 
non  ipfos  contrahentcs ,  graviter  subitrio  ordi^ 

uarii 


«53 


P  I  lf  s 
P.lV. 


TUDKNTIHIHJ. 


F  £  R  »  2  H  A  N  »4  U  S  I*  -  #  - 


Chxisti 


narii  puniri  pr#cipit  •  Pmerea  eadem  fanfta  fy~  A 
nodus  hortatur  ut  conjuges  ante  benedidionem  fa- 
ccrdotalem  in  templo  fufeipiendam  in  eademdo- 
jno  non  eohabitent:  ttatuitqiic  benedidionem  a 
proprioparochoficrij  rsequeaquoquam,  nifi  ab 
xpfo  parocho  %  vet  ab  ordinario ,  licentiam  ad  prae- 
di&am  bcnedi&ioneot  faciendam  aiii  facerdoci 
concedi  pbfte:  quaeumque  confuetudine  ,  etiam 
immemorabiii ,  quse  potius  corruptela  dicendacft, 
veiprivileg*o,noaobfhnte  •  Quod  fiquisparo- 
chus ,  vel  alius  facerdos  ,  ffve  regularis  fit ,  etiarnft 
id  fibi  ex  privilegio  vel  immemorabili  confuetudi- 
ne  licerecontendat ,  alterius  parochia;  fponfos  fi- 
neillorum  parochi  Iicentia  matrimonioconjunge- 
re  aut  benedicere  aufus  fuerit,  ipfo  jure  tatndiu 
fufpenfusmaneat,  quatndiuabordinario  ejuspa^  B 
rochi,  qui  matrimonio  intereffe  dehebat,  feu  a 
quobencdi&iofufcipicndaerat,  abfoivatur.  Ha* 
beat  paroohus  librutu  ,  in  quo  con/ugum  Sc  teftium 
nomina,  dtcmque  &  locumcontra&imatrimonii 
defcribat ,  quem  dHigcnter  apud  fe  cuftodiat . 

Poftremo  fan&a  iynodus  conjuges  hortatur, 
ut  antcquamcontrahant,  vei  faltem  triduo  ante 
matrimonii  confummationem,  fua  peccata  dili~ 
genter  confiteantur  ,  &  ad  fandiiEmum  eucha- 
riftiaefacramentumpieaccedant,  $i  quae  provin- 
chsaliis,  ultrapnsdifl^  t  faudabilibuseonfuetu* 
dinibus  &ceremoniis  hac  inreutuntur,  eas  om-. 
nino  retineri  fan&a  fynodus  vehementer  optat* 
Ne  vero  h#c  tam  falubria  prsecepta  quemquam 
lateant  ,  ordinariis  omuibus  prsecipit,  ut ,  cum  Q 
pritnum  potueriut»  curent  hoc  decretum  populo 
pnbltcari  ac  explicari  in  fingulis  fuarutn  dicece* 
fiumpaiochialibusccclefiis;  idque  inprimoanno 
quam  faepiflime  fiat;  deindevero,  qnotiesexpe- 
dire  viderint  *  Decernit  infuper  ,  ut  hujufmodi 
decretum  in  unaquaque  parochia  futim  robur 
poft  triginta  dies  habere  incipiat ,  a  die  prim» 
publkationis  in  cadem  parochia  fa&#  nume-* 
randos* 

CAPUT    II- 

Mer  ^Uos  cogna  t  h  ffkltmlh  cmtrdh&tw  * 

Docet   cxpeneutia  ,   propter  multitudinem  D 
prohibitionum  ,  multoties  in  cafibus  prohibitis 
ignoranter  contrahi  matrirnonia  ,  in  quibus  vei 
iionlinemagnopcccatoperfeveratur,  vel  ea  non 
finemagno  fcandalo  dirimuntur,  Volens  itaque 
fanfta  iynodus  huic  incommodo  providerc,  &  a 
cogriationis  fpiritualis   impedimento  incipiens, 
ftatuit  m  unus  tantnm  ,  five  vir  five  muli«r ,  juxu 
facrorum  caaonum  inihtuta ,  vel  ad  fummum  unus 
&  ana,  baptizatum  debaptifmo  fufcipiant,*  in- 
ter  quos  a;c  baptizatum  ipfum »  8c  illius  patrem 
&  matrem,  necnou  interbaptizantem  &  baptu 
zatum  ,   baptizatique   patrem  ac  matrem  >  tan» 
cum  fpirituali^cpgnatio  contrahatur  ♦  Parochqs 
antcquam   ad  baptifmum  conferendiim  acccdar, 
diligentcr  abiis,  ad  quos  fpedabit,  fcifcitetur»  E 
quem  vel  quosefegeriut ,  %\t  baptizatum  de  facro 
fonte  fufcipiant :  ^eum  vel  eostantum  adillum 
fulcipteaium  admittat,  &  in  iibro eorum nomi- 
nadcfcribat^  doceatqueeos,  quam  cognationem 
contraxerint ,  ne  ignorantia  ulla  excufari  valeaut» 
Quod  fi  ahi  nina  defignatos  ,  baptizatum  tetu 
gerint  ,  cognationem  Tpiritualem    nullo    pafto 
eontrahant ,    conftitutionibus  in  contrarium  fa- 
cientibus  ,   non  obftantibus  »   Si  parochi  culpa 
vel  ncgiigcntiafecus  fadum  ftterit,  arbitrio  or~ 
dinarii  puniatur*  Ha  quooue  cognatio»  qu#  ex 
eonfirmacionecontrahitur ,  confirmantem  &  con- 

ConciL  Gener&l*  Tom.  XXXIII ._ 


firmatum,  illiufquepatrem&matrem,  actenen-  $^^/0 
temnonegrediatur,  omnibus  intei  alias  perfonas     XXIV* 
hujus  fpirnualis  cognationis  impcdimentis  om-    xi.Nov. 
ninofubiatis* 


*>*i* 


CA  P  U  T    IIL 

Vnbtha  bomfiatis  mfedrmentum  certh  timhibm 

Juftitiaepubiicas  honeftatisimpedimentum,  ubi 
fponfalia  quacumque  ratione  valida  non  erunt, 
fanfta  fynodus  prorfus  toliitt  ubi  autcm  valida 
fuerint,  primumgradupiAonexcedant :  quoniam 
in  ulterioribus  gradibusjam  non  poteft  hu|ufmodi 
prohibitio  abfque  difpendio  obfervari . 

C  A  P  II  T    IV* 

lAffinitds  tx  fwnimtfaw  ad  femndum  gradttm 
rcftrinptar  * 

Prasterea  fan&a  fynodus ,  eifdem  &  aliis  gravif- 
fimis  de  caufis  adduda  ,  impcdimcntum  >  quod 
propteraffinitatem  ex  fornicatione  contradam  in- 
ducitur,  &matrimonium  pofteafaftum  dirimit, 
ad  eos  tantum  qui  in  primo  &r  fecundo  gradu 
conjunguntur  ,  reftringit  »  In  .tikerloribus  vero 
gradibusftatuit,  hujufmod!  nffinitatem  mauimo- 
nium  poftea  contra&um  non  dirimere  * 


C  A  P  V  T    V. 

%{e  qnh  fatrd  grddtts  fnhibkos  crMrahatf 
qtwvt  tdtiom  itl  U$  diffenfandum . 

Si  quis  intra  gradus  prohlbjtos  fcienter  ma,- 
trimonium  contrahcre  praefumpfem  ,  feparetur» 
&  fpedifpenfationis  confequenda  careat:  id<\uc 
in  eo  muito  magis  locum  habeac,  qui  non  tan* 
tum  matrimonium  contrahere  ,  fed  etiam  con* 
fummare  aufus  fuerit.  Quod  fiignoranter  idfe- 
cerit'»  fiquidemfolemnitate^requifitas  incontr&- 
hendo  matrimonio  qeglexerit ,  eifdem  fubjiciatur 
po&ais .  Non  enim  dignus  eft  qui  ecclefiae  benigni- 
tatemfacile  ccperiatur,  cttjus  fatubria  pr»cepta 
temere  contempfit »  Si  vcro  tblemnttattbtis  adhibx^ 
tis  impedimentum  aliquod  poftea  fubeflecogno- 
fcatur  jcujusineprobabilemignoranmmhahuit, 
tunc  facilios  cum  eo  &  gratisdifpenfaripoterit» 
Iti  contrahendis  matrimoniis  ycf  nulla  omnino 
detur  difpenfatio,  ve!  raro,  idque  ex  caufa,  & 

Sratis  concedatur  f    In  fecundb  gradu  nunquam 
ifpenfetur,  nifi  inter  magnos  priiicipcs,  &  ob 
pubjicam  caufam* 

C  A  P  UT    VL 

/*  rdftpres  animtidverttcttr  * 

Decernitfanftafynodusi  inter  raptorem  &:ra- 
ptam  j  quamdiu  ipfa  in  poteftate  raptpris  manfe* 
rit ,  nuJJum  pofieconfiftere  matrimonium  ►  Quod 
firaptaa  raptorefeparata,  &  in  Iocotutb&  Jibe- 
roconftituta,  illum  in  virumhabereconfcnferit, 
camraptor  in  uxorcm  habeat ;  &  nthilominusra- 
ptor  ipfe ,  ac  omnes  illi  confilium  ,  auxilium  &  fa- 
voremprabentes,  fint  ipfo  jujre  excommunicati,  Clialc&a^* 
acperpctuoinfames,  omniumque  dignitatumin* 
capaccs  >  &  fi  cferici  fuerint,  de  proprio  gradu 
decidant,  Tencaturprseterea  raptor  mulierem  ra*  MxtdUu 
ptam,  fivceam  in usrorem daxerit ,  fivenondu- 
Kerit ,  decenter arbitrio  }udicisdotare . 

O    3  CAPITT 


155 


F  t   u  s 


3n ssio 

XXIV, 

Agath.  ?  fc 


C    O    N    C    I     L 
C  A  P  U  T    VIL  A 

%g<  matrimwu  caute  fengmdi* 

Mnltifunt  qtii  yagantur  &  incertas  habentfe- 
dc$t  &,  ttt  improbi  iunt  ingenii ,  prima  uxore  re- 
jifta$  aliara&plerumquepfurcs,  illa  viventedi- 
vcrfis  in  locis  ducunt ,  cu*  ntorbo  cupiens  fan&a 
fynodus  occurrere,  omnesadquosfpe&at?  patcr- 
nemonct,  nehocgenushomirium  vagantium  ad 
matrimonium  facite  recipiant »  Magiftratus  etiam 
fxculareshortatnr,  ut  eoscccrceant .  Parpchis  au- 


I    U     M 


I  M  p* 


I. 


1$6 


tem  praciptt. 


ne  'iliorjim  matrimoniis  interfint. 


$ 


Nicobo  U 
in  iSne  * 


Arelat,  & 


nifiprius  diligentcm  inquifitionem  fecerint,  &, 
re  ad  ordinariuih  delata  $  ab  eo  licentiam  id  fa* 
cicftdi  obtinuerint . 

c  a  p  u  t  yin* 

Conwhinami  fmnh  iraviffimh  punltur  • 

*Grav«  peccatim*  eft  homines  folutos  concubjnas 
habere:  graviflimum  vero ,  &  inhujusmagnifar 
cramenti  finguiarem  contemptum  admiflfum , uxo- 
jatosquoqaeinhoedamnationis  ftatu  vivcre,  ac 
audere  eas  quandoque  domi  etiam  cumuxoribus 
alere  &  retinere  .  Quare  ut  huic  tanto  malo  fan&a 
fynodus  opportiinis  remediis  provideat  ,  ftatuit 
hujufmodi  concubinarios  ,  tam  folutos  quam  uxo- 
'5S*V**?,?4,  r*tos>  cujufcumque  ftatus  ,  dignitatis  &  condi- 
iftte**  V,    tionis  cxiftant,  ii  poftquam  ab  ordinario  ctiam 
ft£$.fu&   exofficioteradmoniti  ea  de  re  fuerint,  concubi- 
To^sV»»"  non  ejecerint,  feque  ab  earum  confuetudine  C 
Rom.  fafc    notl  fejunxerint,  excommunicationeferiendosef- 
fc :  a  qua  non  abfol  vantur ,  donec  re  ipfa  admoni- 
tioni  fa&a?  paruerint  *  Quod  fi  in  concubinatu  per 
annum ,  eenfuris  negle&is ,  permanferint ,  conua 
eos  ,  ab  ordinario  fevcre  pro  qualitate  criminis 
procedatur ;  Mulieres  ,  five  cpnjugatae  fiye  folutss, 
qusc  cum  adulteris  feu  concirbinaiiis  publice  vi- 
vunt,  h  ter  admonitae  non  paruerint »  abordina- 
riis  locqrum,  nullo  etiam  requirente  cx  officm» 
gravitcrpromodoculps&puniantur»^  cxtraoppi- 
lumveldicecefim»  fiid  eifdemordinariisvidebi- 
tur»  invocatps  fi  ppusfuerit»  brachiqfaculari» 
cjicianturj  aliis  pcenis  contraadulteros&concu- 
bifiarios  infliiftis  in  luo  roborc  permancntibus  * 

C  A  P  U  T    IX. 

T^edomini  tempoules  aut  m4gifir4tm  juiipiw 
nberratimarrimonii  cQntrAriuw  iftvtiAtit** * 

Ita  pkvumque  temporanum  dominprnm  ac  ma- 
giftratu^m»  tnentis  oculos  terreni  affe^us  atque 
cupiditatesexcgcantt  utviros  &muliere^  fubeo* 
rum  jurifdiaipne  degentes  >  maxime  djvjtes>  Vel 
fpem  magnae  haEredhatishabentes,  minis  &pce-s 
nis  adigant  cum  iis  matdmpniuminvitpscontra- 
here,  quosipfidominivel  magiftratus  illis  pras* 
o  hripfennt.  Qiiarecumma4menefariumfit,ma* 
trimonii  libertatem  violare ,  &  ab  eis  injurias  n&~ 
fci  ,  a  quibus  jura  cxpeftantur,  prKcipit  fandU 
^ariCL^  fynodusbmnibus,  cujufcumquegradus,  dignita-  E 
tis ,  & conditionis  exiftant ,  fub anathematis poe-r 
lia,  quam  ipfo  faSoincurrant,  ne  quovismodo, 
direfte  vel  indire&e ,  fubditos  fuos ,  vel  qupfcum- 
cue  alios  cogant,  quo  minuslibere  matrimonia 
Contrahant . 

CAPUT     X, 
TttyftUwm  filmnitates  terth  femfmhns 

UoxLfri       Ab  advemtt  domini  noftri  Jefu  Chrifti  ufquo 


in  diem  epiphaniae  ,  &  a  feria  quarta  cinerum  j±  K 
nfque  h  oCjtavam   pafchatis  inciufive  ,  antiquas  CHRisTi 
folemnium  nuptiarum  prohibitipnes  ,  diiigcnter      156^4 
ab  omnibus  obfervari  fanda   fynodus  praccipit:  f*Ieg.|. 
in  aliis  vero  temppribus  nuptias  folemniter  ce- 
Jebrari  permittit  ,  quas  epiicopi,  utea  quade- 
cet  modcftia  &  honeftate  fiant ,  curabunt  :  fan* 
fta  enim  res  eft  matrimonium  f  &  fan&e  tra- 
dandum. 

&ECI{ETUM  DE  %EF0^Mt4T IQQE* 

Eadem  facrofan&a  fynodus ,  reformationis  ma* 
tcnam  profcquens,  h#c  ia  praefcnti  feJlione  fta- 
tuenda  dcccmit. 

CAPUT    L 

tyywa  procedcndi  ad  tteathnem  epifcofQrum 
<T  CArdinalwm  f 

Si  in  quifauslibetecclefiae  gradibusprovidenter 
fcienterque  curandum  cft,  ut  in  domini  domo  ni-r 
hil  fit  inordinatum ,  nihilque  prap pofterum ,  multo 
magiselaborandum  eft,  ut  ineleAionecjus,  quji 
fupra  omnes  gradus  conftituitur  ,  npn  erreturf 
Nam  totius  familiae  domini  ftatus  &  prdo  nuta- 
bic,fiquodrequiritur  in corpore,  non inveniatur 
in  capitp .  Undc ,  etfi  alias  fanda  fynodus  de  pro-  ^  i*  c?i* 
movendis  ad  cathedrales  &  fuperiores  ecclefias  ^\£ef* 
nonnuliautiliterdecrevit,  hoc  tamen  munushu-  ft?.*fg<rt*f 
jufmodieirecenfet,  ut  fiprp  reimagnitudine  ex-  Se{f. **♦«.*< 
pendatur  ,    nunquam  fatis  cautum  de  eo  videri 
poffit .  JuqueftatuityUtcumprimumeccIefia  va* 
caverit,  fupplicatipnes  ac  preces  publice  privatim- 
quehabeantur,  atque  acapituio  percivitatem& 
dioecefim  indicantur  ,  quibus  clerus  populufque 
bonum  a  Deopaftor^valf^timpctrare?  Omnes 
vero  $?  finguios,  qui  ad  promotipnem  prscficien- 
^orumquoacumque  jus^uacumque  rationeafede 
apoftolica  habent  ,   aut  alioquin  operam  fuam 
praeftant,  nihil  iniispifo  pra;fenti  temporurara- 
tioneinnovando,  hortatur,  &  monct,  utinpri* 
mis  mcminerint  nihil  fe  ad  Dei  gloriam  &  populo- 
rum  faiutem  utilius  pofle  facere,  quam  fibonos 
paftores  &  ecelefiae  gubernanda;  idoneos  promove-? 
ri  ftudeant ,  eofque  alienispeccatiscotnmunican-* 
tes  mortaliter  peccare,  nifi  quos  digniores  &ec- 
clefi*  magis  utilesspfi  judicaverint ,  nonquidem 
precihus  ,  vcl  humano  aflFcftu  ,   ut  at^bientiuni 
iuggeftionibus ,   fcd  eonim  exigentibus  meritiss 
praefici  diligentercuravcvint ,  &  quoscx  legittmo 
matrimonio  natos  ,  &  vita  ,  «tatc  ,4  do&rin^* 
atquealiis  omnibus  qualitatibus  prasditpsfciant,  Tofet,  iv; 


quae  juxta  facros  canones  Tridentinae  hujus  fjfr  l^ 
riodi  d^creta  reqttiruntur     ^ 


i».tater,V» 
9*  4« 


Quonura  veroinfu^  tef.  cuH* 

c.a.dercf* 


mendo    pracdiflis  omnibu?  quafitatibus  gravi  fuK&#«* 


idonepque  bonorum  &  do<Sorum  vlrprum  tcflfi 
monio,  nonuniformisratio  ubiqueex  nationum, 
populorum  ,  ac  morum  varietate  pptcft  adhibe* 
ri,  mandatfan^afynpdus,  ut  iii  provinciali  fy* 
nodp  per  metropplitaqum  habenda  praefcribatur 
quibufque    locis   &    provinciis  propria  examir 
nis,  feu  inquifitionis  ,  aut  inftruftipnis  facien^ 
da&  forma  ,  fandifEmi  Romani  ppntificis  arbi% 
trio  approbanda  ,  qu*  magis  eifdem  locis  uti- 
lis  atquc  opportuna  cffe  videbitur  :  ita  tamen, 
ut  cum  deinde  hoc  examen  feu  inquifitio  dc 
perfona  promovenda  perfefta  fuejrit  ,  ea  in  in* 
ftrum^iitum  publicum  redafta  ,  cumr  toto  tefti*    ^Hxtil  m 
monio  ac  prpfeffione  "  fidei  ah  co  fa&a,  quam-  SwimeipiT^' 
primum  ad  fandiffimum  Romanum  pontificcm  injunaum 
pmnino  trxnfmittatur  ^  ut  ipfe  fummus  ponti*^i»&^ 


»57 


Tridentin 


0     M» 


1   At  F- 


158 


Akno 

ChIUSTI 


145> 


Supra  feftfo- 
ue  **.<ter€- 

formationc* 


Supra  feflto- 
ne*.&?.c.f. 
lefHonc  22 1 
cap.»«fcre* 
format,  & 
fe&  ij.cap. 
^.  de  facr^» 
rncnto  ordt* 


Scflf.  6.  «•  f* 

4e  re& 


fex ,  plena  totuis  negotii  ac  perfonarum  notitia  A 
habita,  pro  gregis  domtnici  comroodo  dc  illis, 
fi  idoaci  per  examen  fcu  pct  inquifittonem  fa- 
ftam  reperti  fuerint*  ecclcfiispoffiatuuJius  prc^ 
vidcre-  Omnes  vcro  inquifitiones  ,  informatio- 
jies,  teftimonia  ,  ac  probationes  qusjcumquc  dc 
promovendi  quafitatibus  &  cccJeiiae  ftatuaqui- 
bufcumque,  ctiam  inRomanacutia  habitss,  per 
cardinalem,  qui  relationem  fafturus  erit  incori- 
fiftorio,  &  alios  tres  cardinalcs  dtltgentercxa- 
miaeattir;  ac  retatio  ipfaeardmafis  rclatoris  8e 
tmtrn  cardinalium  fubfcriptione  roboretur  :  m 
qua  ipfi  fin^uli  quatuor  cardinalesaftrment,  fe 
adhibita  accurara  «tfligeotia  inveniffc  promo- 
vendos  quaiitatibus  a  jurc  &  ab  hac  fanftaiy- 
nodo  requifuis  praeditos  ,  ac  ccrtc  cxjihmare,  B 
fub  periculo  faJiitis  aeternae,  idoneoseflequiec- 
clefiis  praeficiantur;  ita  ut  rdatione  jnunocon- 
liftorio  fafta»  quo  matinius  intcrea  de  ipfa  m~ 
«uifitione  cognofci  poffct ,  Jo  • Jiud  confiftoriurn 
judtctum  differatur;  nifi  aliud  beaulhmo  pontx- 
fici  videbitur  expedire  .  Ea  vcro  omtua  &  ftn- 
gula,  qusc  de  epifcoporum  praeficiendorumvxta, 
atate,  doftrina,  &  ceteris  qualitattbus  aha*  in 
eadem  fynodo  confthuta  fuat  ,  dccemtt  eadem 
etiam  in  crcatione  (anftae  Romanae  ecctehae  car^ 
dinalium,  etiamfi  diaconifint,  exigenda:  quos 
f*n&ifRmusRomanuspontifex  ex  omnibus  Chri^ 
ftianitatis  nationibus  ,  quantum  commode  fie~ 
ri  poterit  ,  prout  idoneos  repererit  ,  affutnet  . 
Poftiemo  eadem  fanfta  fynodus  ,  tot  gravjffi-  C 
tnis  ecelefiae  incommodis  commota,  non  poteft 
non  commemorare,  nthil  magis  ecclefiae  Det  effe 
neceffarium,  quarn  ut  beatiffimus  Romanus  pon* 
tifex,  quam  folicitudincm  univerfaeecclefise,  ex 
munemfui  officip  debet  ,  eam  hic  potifliinoin 
impencUt,  Ut  leaiffimos  tantum  ftbi  cardmales 
adfcifcat,  Bc  bonos  maxime  atqueidoneospafto- 
yes  fingulis  ecclefiis  praeficiat,  idque  comagis, 
quod  ovium  Cbrifti  fanguinem  ,  qu»  ex  maio 
ncgligcntium  &  fui  officii  immemorum  pafto- 
rum  regimine  peribunt  ,  dominus  noftcr  Jefus 
Cluiftus  de  manibus  cju§  fit  rcquifiturus, 


v, 

fttb  Leonc 

x.  fctr*  10* 


CAPUT    II.  D 

Synodi  provhcUles  qmVtUttritnnhx  diffctf&nd  ijtto- 

tarinh  €tiebrentuYi  qui  eas  cogere ,  ^nive 

Utit  intertjfc  dthtant  ♦ 

Provineialia  concilia  ficubi  omiffa  funt,  pro 
moderandis  moribus  ,  corngcndis  exceffibus  , 
controvcrfiis  coraponcndis  ,  aliifque  ex  facris 
totehU.u  Canonibus  permiffis  renoventur  •  Quarc  mctro* 
#  *  politani  pcr  feipfos,  feu,  illisftgitimeimpcdi- 
tis,  coepifcopus  antiquior  intra  annum  ad  mi* 
nus  a  finc  praEfentis  conciJii ,  &deindequolibet 
faltem  tricnnio  ,  poft  oftavam  pafchae  refur- 
reaionis  domini  noftri  Jefu  Chrifti  ,  feu  alio 
commodiori  tempore»  pro  morcprovinciae,  non  E 
praetcrmittat  fynodum  in  provincia  fua  cogerc  : 
qito  cpifcopi  omnes,  &  afii,  qui  de  jure,  vel 
confuetudine  intereffe  debent  (  cxceptis  iis  , 
quibus  cum  imminenti  penculo  transfretan- 
dum  cffct  )  convenire  omnino  teneantur  *  Nec 
epifcopi  comprovinciales  praetextu  cujuflibet 
confuetudinis  ad  mctrppolitanam  ecclcfiam  in 
pofterum  accedere  inviti  compeliantur,  Itidem 
epifcopi,  <\ui  nulii  archiepifcopo  fubjiciuntur  • 
aliquem  vicinum  metropolitanum  femci  eli- 
<*ant,  in  cujus  fynodo  provinciali  cum  aliisin- 
tcreffc  dcbcant,  &  quae  ibi  ordinata  fueriat  ob- 


Sisno 
XXfV. 
ti.   Nov» 

fefl; 

Tolet.  fnh 
Sixto  JY.  e# 

2* 

AnreLV.i9. 
T*rr.  t;  4* 
Tol.  XL  tu 
Btf.  fciT.S. 


fcrvcnt  ac  obfcrvari  faciant:  in  rcliquis  omni-f 
bus  corum  cxcmptio  6V  privifcgia  falva  atque 
intcgra  maneant  .  Synodi  quoque  diceccfanae 
quotannis  cefebrentur  ,  ad  quas  cxcmpti  etiam 
omncs  ,  qui  alias  ,  ceflante  excmptione  inter- 
effe  deberent  ,  ncc  capuufis  gcneralibus  fub- 
dontur  ,  accedcrc  tcncantur  :  rationc  tamen 
parochialium»  atit  afiarum  faecufarium  ecdcfia- 
rum,  ettam  annexarum  ,  debeant  ii  ,  qui  illa- 
rum  curam  gerunt  »  quicurnquc  ilfi  iint  ,  fy- 
nodo  intereffe  .  Qitod  fi  in  his  tam  metropo- 
litani  quam  cpifcopi  ,  8c  alit  fuprafcnpti  ne- 
gligentes  fuerint,  poenas  facris  canonibus  fanci- 
tas  incurrant. 

C  A  P  U  T    IIL 

Qu &  ratione  <vifir4t$Q  ftr  fraUtos  fitciendd  * 

Patriarchar»  primates  ,  metropoJitani  epii co- 
pi  pvopriam  dioecefim  per  fcipfos,  aut,  C\  lcgi- 
time  tmpeditt  fuerint ,  pet  iitum  generafem  yirToUt»W» 
cavium    aut    vifitacorem    ,    fi    quotannis    totam  **^W*- 
propter  ejus  latitudinem  vifiure  nortpoterunt , 
faltem  majorem  ejus  partem ,  ita  tamen  uttoia 
biennio  per  fe  vef  vifitatorcs  fuos  compleatur, 
vjfitare  non  prartermittant  .    A   metropofitanis 
vero,  etiam  poft  pfene  vifitaltam  propriam  dioe- 
cefim,  non  vifitentur  cathedralcs  cccjcfiae  ,  ne-r 
quc   dioecefes    fuorum   comprovincialium  ,   nift 
caufa  cognita  8c  probata  in  conctlioprovinciali . 
Archidiaconi  autem ,  decani ,  Ik  afii  infcriorcs  ,in 
iis  ecclefiis  ,  ubi  hadenus  vifitationem  exercere 
lcgitimam  confueverunt,  debeant  quidem  afiiioi- 
pto  notario  ,  de  confenfu  epifcopi  deinccps  per 
feipfostantumibidem  vifitare*  Vifitatorcs  etiam 
a  capitufo  deputandi,  ubi  capitulum  jus  vifitan- 
di  habet  ,  prius  ab  epifcopo  approbcntur:  fed 
non  ideoepifcopus,  vef,  eoimpedito,  cjusyifiw 
tator  ,  eafdem  ecclefias  feorfum  ab  his  vifitarc 
prohibeatur"  ct\i  ipfi  archidiaconi  ,  vei  alii  in- 
fcriorcs,  vifitationis  faflas  infra  menfem  ratio* 
nem  reddcre,  &  depofitionesteftium  ,  acintegra 
zSta  ei  CHhibereteneanturj  nonobftantibusqua- 
cumqueconfuetudine,  etiam  immemorabili,  at« 
cjue  exemptionibus  &  privilegits  qutbufcumque* 
Vifitationumautem  omnium  iftarum  praecipuus 
fit  fcopus  ,  fanam  orthodoxamque  do<f):rinam  , 
expulfis  haerefibus ,  inducere ,  bonos  mores  tueri , 
pravos  corrigere  ,    populum  cohortationibus  & 
admonitionibus  ad  religionem  ,*  pacem  ,   inno- 
centiamque  acccndere ,  cetera ,  prout  locus ,  tem- 
pus  &  occafio  fcrct  ,  cx  vifitantium  prudentia 
ad  fidefium  fru&um    conftituere  .    Quae  ut  fa- 
cilius  feliciufque  fuccedant  ,  moaentur  praedifti 
omnes  $c  fingnli,  ad  quos  vifhatio  speftat,  ut 
paterna  caritate  Chriftianoque  zelo  omnes  am* 
pledtanturj  ideoque  modefto  contenti  equitatu  %tac*  n.  %i 
famulatuque,  ftudeant  quam  ceferrime,  debita  Ticin*  «re, 
tamen  cum  diligentia  ,  vifitationem  ipfam  ab- 
folverc.  Interimque  caveant  ne  inutilibus  fum* 
ptibus  cuiquam  gravcs  onerofivefint;  neveipfi, 
aut  quifquam  fuorum  ,    quidquam    procuratio- 
nis  caufa  pro  vifitatione  ,  etiam  teftamentorum 
ad  pios  ufus,  praetcr  id  quod  ex  reliftispiis  jurc 
debetur,  aut  alioquovisnomine,  necpecuniam, 
nec  munus  ,    quodcumque  fit  ,  etiam  qualiter- 
cumqueoffcratur ,  accipiant;  non  obftante  qua- 
cumqueconfuetudine,  etiam  immemorabilt:  ex- 
ceptistantum  viduafibus,  quaefibiac  fuis  fruga- 
liter  moderatequc  pro  tcmporistantumneceffita- 
te,  &nonukra,  erunt  miniftranda  .Sittamen  in 
optione  corum  qui  vifitantur ,  fi  matint  fol vere  id 

quod 


if* 


P?  IV. 


O       K 


I      U      M 


i  M  F. 


itfo 


ii»  Nov? 


iftft*. 


s^i^~  qupderatabipfi^antpafolyi,  certapeeuniataxa-  A 
ta»  confuetum;  an  vero  praedi&a  vi&uajia  fubmir 
niftrare:  falvo  item  jure  conventionum  antiquar 
.  rumctunmonafteriis,  aliifvepiislocis,  auteccle~ 
fiisnonparocfmlibus  initio,  quod  illaefum  per- 
inaneat .  In  iis  vero  locis ,  feu  provinciis ,  ubi  con- 
fuetudo  eft*  ut  ncc  vi&uajia,  uee  pecunia,  nec 
quidquanri  a  yifitatoribus  accipiatur,  fed  omnia 
jrxatu -fiant ,  ibi  id  obfervetur  ?  Quod  ti  cruifquam , 
xjuodabfit,  aliquid  amplius  in  fupradiftis  omnt- 
bitfc&fibus  accipere  prsefjjmpferit ,  i$  prscter  dupli 
reftitutionem  ?  intramenfem  fadendam,  aliis  e- 
tiam  poenis  juxta  conftitutionem  cpncilii  generali^ 
Cap«-E«igit.  Lugdunenfis,  quae  incipit,  E*tgit  ,  ntc  non  & 
De  ceniibus  ^jjis  poenis  in  fynodo  provinciali  arbitrio  fynodi 

abfqueullafpevenisemuldetur.  Patroni  verq  in  B 
iis  j  quas  ad  facramentorum  admimftrationem  fpe- 
iftaqt  j  nullatcnus  fe  praefumantingererej  neque 
vifitationiornamentorum  ecclefia2,  $ut  bonorurti 
ftabjiiijm  ',  fpu  fabricarum  prqventibus ,  irnmi- 
fceatn ,  nifi  quatenus  id  eis  ex  inftitutione  ac  fun- 
4ationecompetat :  frd  epifcopi  ipfiharp  faciant, 
Sc  fabricarum  rcditus  in  ufusecc!efi#neceffarios  & 
utiles ,  prput  fibi  cxpedire  magis  vifum  fuerit ,  ex«r 
pendicurent. 

CAPUT    IV. 

+4  quibus t?  quando  munus  fr&dhdthnh  cbeundum: 
Ecclefta  parochidiis  ad  audiendum  ntetbum  Dei  adc- 
,  7{ultus  contradicente  epifcopo  pradicef  *         C 


C&rtlt»   IV. 

'AretijV.io. 
I-at.  IV.  io. 

Su$tx  fetiiQy 

At  reforma- 


&upr*fe!fio> 
ne  s*  dc  re- 
foriuat.c.2. 


Pnedicationis  munus  >  quod  epifcoporum  prar- 
cipuumeft,  cupiens  fanda  fynoduv?  quo  frequen^ 
tius  poffit  ad  fiaelium  fafytem  exerceri ,  canoncs  > 
alias  fuper  hoc  editp$  fub  felicis  recordationis 
Paulo  teitio:,  aptius  pracfentjum  temporum  ufui 
accommodandb  ,  mandat  ut  in  ecciefia  fua  ipfi 
perfe,  aut,  6  legitimeimpeditifueriat,  per  eos 
quos  ad  praedicationis  munus  affument,  in  %Vm 
iutemecclelib  per  parochosa  llve  iis  impeditis,; 
per  alios  abepifcopo  impenfis  eorum  qui  eas  prae- 
ftare  vel  t^neinur ,  vel  foient ,  deputandos  in  civi~ 
tate,  autin  quacumque  parte  dicecefis  cenfebunt 
expedire >  faltem  omnibas  dominic i&  &  foiennibus 
diebttsffeftis,  temporeautem  jejuniorum  quadra-  D 
gefiman  &adventusdomini  quotidie»  v^I  fahem; 
tribusin  hebdomadadiebus^  fi  ita  oportere  duxe- 
Hnt  9  facras  fcripturas ,  divinamque  legcm  annui^ 
Clent;  3?-aIias,  quotiefcumque  idapportunefie- 
ripoffe  jfudicaveririt  ,  Moneatque  epifcopus  po- 
pulum  diligenter  r  teneri  unumquemque  paro- 
chiac  fua^  intereffe,  ubi  commode  idfieripoteft? 
ad  audiendum  verbum  Dei .  Nulius  aittem  faecu- 
Jaris ,  five  regularis  %  etiam  in  ecclefiis  fborum  or- 
dinum  contradicente  cpifcopo  praedicare  pnefu- 
inatr  Iidemetiam,  faltemdominkis&aliisfeftk 
yis  diebus  ,  puerosin  fingulis  parpchiis  fidei  rndi-t 
xnenta,  Sc  obedientiatnerga  Deum  &  parentes^ 
diligenterabiis»  ad  quos  fpe^abit ,  docericura- 
bunt ;  & ,  fi  opus  fit ,  ctiam  per  cenfuras  ecclefia-  E 
fticas  compell^nt  5  non  dbftantibus  privilegiis  & 
.  confuetudinibus .  Ioreliqui$>  eaquaBdeprsedica^ 
■  tfpni^  rnunere  fub  eodem  Paulo  IILdecreta  fiie- 
rtiAt ,  fuumroburobtineant», 

C  A  P  U  T    V. 

Crimindn  C4tifa  contra  efsfcopos ,  majores  4  folofum^ 
mo,  fontifice ,  minores  4  concilio  provimiali 

cognofcantw , 

Caufiae  criminales  grarioretf  confra  epifcopos  • 


Swpra  &fao~ 
^f.De  r^tor- 
copcilioL^. 
fvih  innocen 

tio  m,  c.s, 

V.  becrct. 
de  accnf.  & 
inquifit»  c* 


etiam  hasrefis,  quod  atbfit,  quae  depofitrone  aut 
privatione  dignac  funt,  ab  ipfo  tanmm  fummo 
Romano  pontifice  cognofcantur  &  terminentur, 
Quod  fi  (ejufmodi  fit  caufa ,  quasneceffarioextra 
Romanam  curiam  fitcommutenda ;  aeminipror- 
fiis  ea  comrnittatur,  nifi  metropolitanis  autepi- 
fcopis  a  bcatiffimo  papa  efigendis  ,  lisec  vero 
jEpmmiflGo  &  fpeciali;  fit  ,&  manuipfi us  fan&iflU 
mi  pontificis  fignata;  nec  unquam  plushistri- 
buat ,  quam  ut  folam  fafti  inftruftionem  fumant , 
proceffumque  conficiant  j  quem  ftatim  ad  Ro^ 
munum  pphtificem  tranfmittant ,  refervata  eidem 
fanfiiflimo  fententias  definitiva .  Cetera  alias  fub 
felicis  rccordationis  Juiio  III.  fuper  hisdecreta, 
necnon  &  conftitutio  fub  Innocentio  tertio,  in 
concilip  generaii ,  quae  incipit ,  C^ualiter  &  quan- 
do*  quamfanftafynodusinprasfentiinnovat,  ab 
pmriibus  obfervctur ■,  Minores  vero  criminales 
caufx  epifcoporum  in  concilio  tantum  provinciati 
cognofcantur  &  terminentur  ,  vel  a  dcputandis 
per  cpncilium  prpvincialc* 

CAPUT    VI, 

Ddtur  epifcoph  poteftds  circd  irregutdritdtum  O* fu- 

fpenfionnm   difpenftttianes  0*  crimi* 

num  dbfotutiones v 

Liceat  epifcopis  in  irregularitatibus  omnibus .  •«ft'^^ 
&  fufpenfionibus,  ex  deli&o  occulto  provenientK 
hus,  excepta  ea  qua?  oritur  cxhomicidio  volun- 
tario  ,  &  exceptis  aliis  deduftis  ad  forum  con^ 
tentiofum,  difpenfare  :  &  in  quibufcumque  ca* 
fibus  occnltis,  etiam  fedi  apoftolicae  refervatis, 
delinquente^quofcumque  fibi  fubditos,  in  dioe- 
cefi  fuaperfeipfos,  autvicarium,  ad  id  fpecia- 
literdeputandum,  inforoconfcientix  gratis  ab- 
folv^re»  impofitapoenitentia  falutari,  Idem&in 
hserefis  crimine  in  eodem  foro  confcieittJse  eis 
tan^m?  nonforumvicariis,  fit  permiifum  . 

C  A  P  V  T    VIL 

Sdcrdmmtomm  ntirms  ,antequdm  popuh  ddmimjhen- 
tur$  4kepifcopu€Sr*pdrochhexpik€tur*i  Mterm?f*> 
farum  foiennt^facra  pagfaa  explanentur « 

Ut  fidelis  populus  ad  fufcipienda  facramenta 
majoricumreverentiaatque  animi  devotione  itc- 
cedat  ,  praecipit  fanfta  fynodus  epifcopts  omni- 
bus$  vli  non  folum  eumhaecpsrfeipfasertuitpo* 
pulo  adminiftranda ,  prius  illorutn  vim  &  ufum 
pro  fufcipicntium  captu  explicent ,  fed  etiam  ideoi 
a  finguliyparochts  pie  prudenterque,  etiam  Iingua 
vernacala,'  fiopusfit,  &commode  fieri  poterit, 
fervari  ftudeaiit  >  juxta  formam  a  fanfta  fynodo  in 
catechefi  -fingulis  facramenti^  prarfcribendam  ; 
quamepifcopiin  vufgarem  Hnguam  fideliter  ver-f 
ti,atqueaparochisomnibuspopuIo  exponi  cura* 
bunt :  necnon  intcrmiflarumfolennia,  autdivL  ^  s?t(fe, 
norumcefebrationem,  facraeioquia&falutismo*  Acrkn£fa« 
nita  eadcm  vernaeula  Jingua  fingulis  dicbus  feftis  c*  ** 
vel folennibu»s  explanent;  eademque  in  omnium 
cordibuir,  poftpofitis  inuti iibus  quaeftionibus ,  in- 
fercre ,  atque  eos  in  Jege  domini  erudire  ftudeant « 

C  A  P  UT    VIIL 

TuhUcepeccantespubtice  pmniteant ,  nifi  epifcopo  ati~ 

ter  mdedtur :  p&nitentidrius  m  cathedralU 

bus  inftitucndus  „ 

Apoftolusmonet,  publicepeccantespalameffe  i^rfer. 

corri-. 


1*1 


P  i  tf  i 


RIDBUTXM0M 


I   M   P* 


152 


Akh  o  corripicndos*  Quando  igitur  ab  aliquo  publice 
Chkisti  &  in  multorum  confpeflu  crimen  commiifum 
*****  fuerit,  undc  alios  fcandalo  offcnfos  commotof- 
quc  fuiflenon  fit  dubitandum;  huic  condignam 
pro  tnodo  culp#  pocnitentiam  publicc  injungi 
oportct  ;  ut  cuos  excmplo  fuo  ad  maios  mores 
provocavit,  iuas  cmcndationis  teftimonio  ad  re- 
&am  rcvocct  vitam  .  Epifcopus  tamen  publicae 
hoc  ptfenitcntia?  gcnus  itt  aliud  fecretum  poterk 
commutarc,  quando  itama^is  jndicavcrit  cxpe- 
dire.  In  omnibus  ctiam  cathedralibus  ecclcfiis  , 
ubi  idcommodeficripotcrit,  pcenitentiariusali- 
quis  cum  unionc  praebcndas,  proximc  vacatune, 
ab  cpifcopo  inftituatur  ,  qui  magiftcr  fit  ,  vel 
doSor,  aut  Hccntiatus  in  theoiogia  ,  vcl  jurc 
canonico  ,  &  annorum  quadraginta  ,  fcu  alias 
qui  aptior  pro  loci  qualitatc  repcriatur;  quidum 
confeffiones  in  ecclefia  apdiet»  iaterim  pr*fcns 
in  choro  cenfeatur» 

C  A  P  U  T    IX. 

jt  fH9  vifittri  dehc&nt  ccclefid  ftcu  Uw 
nutlius  dimcefis » 

SupnCemo-      Q«ae  alias  fub  felicis  recordationis  Pauloter- 

netf.4c  «f.  tio,  &  nuper  fub  beatiffimo  domino  noftro  Pio 

££fcffione  IV,  in  hoc  eodetn  concilio  de  adhibenda  ab  or- 

at.dercfor*  dinariis  diligentia  in  beneliciorum  etiamexem- 

ro«uoaec.s,  ptonim  vifitationc,  conftitutafunt,  eademettam 

inecclefiis  faecularibus  obferventur,  quae  innui- 

lius  diceccfi  efle  dicunturj  utabepifcopo ,  cujus 

cathedralis  ccclefia  cft  proximior,  fi  id  conftet , 

alioquinabco»  quifcmel  in  concilioprovinciali 

a  praelatoloci  iiliuseledfcus  fuerat ,  tanquamfedis 

apoftolicaedelegato,  vifitentur ;  non  obftantibus 

priviiegiis  &  confuetudinibus  quibufcumquc»  c- 

tiam  immcmorabilibus, 

C  A  P  U  T    X. 

Executfo  vifitathnis  4  fuhditis  ne  fufpendatur . 

Epifcopi  >   ut   aptius   quem  regunt  populum 

poffint  in  officio  atque  obcdicntia  contincrc,  ia 

omnibus  his  ,    qu&  ad  vtfitationem  ac  morum 

corre&ionem  fubditorum  fuorum  fpe&ant  ,  jus 

3z  poteftatcm  habeant  ,    etiam   tanquam    fcdis 

apoftolicae  delcgati ,  ea  ordinandi,  moderandi , 

punicndi,  &  exequendi ,  jtmacanonumfan&io- 

ncs,  qu<e  illis  ex  prudentia  fua  profubditorum 

cmendationc,  ac  dicecefis  fus  utilitatcnecclfaria 

Seff.tj.e;t.  videbuntur.  Nec  in  his,  ubi  de  vifitationeaut 

4.C«>frc££  morum  correftione  agitur  ,  cxcmptio  ,  aut  uila 

c.V      *      inhibitio,  appcllatio,  feuquercla,  ctiamadfe- 

fu**  lciZif  dc"^^P°ft0^cam^atcrP0fita3cxccutioncmeorum, 

*  qnaeab  his  mandata,  dccreta,  aut  judicata  fuc- 

rint,  quoquo  modoimpcdiat,  aut  fufpcndat , 

C  A  P  U  T    XI. 

HofiWtrii  tltuti  Mtt  privilcgi*  ftarticutarU  eplfcoporum 

jnri  nihil  AttrthtHt .  Cdf.  CumCapella  extra 

dc  pri<vitegiis  snno%atur . 

5c(T.  6.  «.$;  Quoniara  privilcgia  &  cxemptiones  ,  quae 
<ic  rcf*  variis  tituiis  plcrifque  conceduntur,  hodic  per* 
tutbationem  in  epifcoporum  jurifdiftione  exci- 
tarc  >  &  cxemptis  occafionem  laxioris  vitse  prse- 
berc  dignofcuntur,  deccrnit  fanda  fynodus,  ut 
fi  quanao  juftis  ,  gravibus  ,  &  ferc  neceflariis 
fuadentibus  caufis  »  aliquos  honorariis  titulis 
protonotariatus^  acolythatus,  comitis  palatini, 


A  capellani  rcgii»  aut  aliis  hujufmodi  in  Romana  s  e  s  s  t  o 
curia  ,   vcl  cxtra  ,    infignibus  dccorandds  cffe    XXIV. 
placucrit;  ncc  non  alios,  cuicinnquemonaftcrio   »*•  Wqv* 
oblatos,  vcl  quomodocumque  addiclos,  autfub      1J  ** 
nomine  fcrvientium  militiis  ,  t&n  monafteriis  , 
hofpitalibus,  coliegiis',  aut  quocumque  alio  ti- 
tulo  ailumi,  nihil  tx  his  priviiegiis  detraitutft 
cfle  ordinariis  intelfigiturj  quo  minusii,  qui- 
bus  ca  jam  conceifa  funt,  vel  in  pofterum  con* 
cedi  contigcrit,  ipfis  ordinariis,  tanquam  fcdis 
apoftoiicae  dclcgatis  >  plenc  in  omnibus ,  8c  quoad 
capelianos  rcgios  ,   juxta  conftitucioncm  Inno- 
ccntii  tcrtii ,  qua:  incipit,  Cumcapella  fubjedi  Ct:t\FUT£ 
cxiftant,  exceptis  tamcn  iis,  qui  prasdictis  Jocis  ^viicg.  * 
aut  miiitiis  adu  Icrviunt ,  &  intra  eorumfepta 

B  ac  domos  rcfidcnt  ,  fubquc  eorum  obedientia 
vivunt,  fivciis,  qui  legitime  &:  fecundum  rc* 
guiam  earumdcm  militiarum  profeftioncm  fecc^ 
rint»  dc  qua  ordinario  conftarcdebeat;  noaob- 
ftantibus  privilcgiis  «ftiibufcumquc ,  ctiam  rcli- 
gionis  fanfti  Joannis  Hierofolymitani ,  ^r  atiarum 
militiarum,  Qu«e  vc^o  privilegia  reiidentibusm 
curia  llomana  vigorc  Eugenianasconftitutionis, 
aut  famiiiaritatis  cardinalrum  competere  folcnt  ; 
ca  iniis,  quibeoeficiaccclcitafticaobtincnt,  ra- 
tione  praedictorum  beneficiorum  minimc  intclli- 
gantur,  fcd  ordinarii  jurifdi&ioni  fubjefti  per* 
maneantj  non  obftantibusquibufcumqucinHihi- 

C   tionibqs» 

CAPUT    XII. 

Qudles  tffe  debemt  promovendi  *d  dignit4tt$  0*  C4m« 

nicatus  catbedraiium  ecciefidrumt  qniim 

pmmQtiprdft&re  tcnesntnr . 

Cum  dignitates,  ia  ecclefiis  prxfcrtim  cathc* 
dralibuSj  ad  confervandam  augendam<juc  ccclc* 
fiafticam  difciplinam  fueriut  inftitutac ,  ut  qui  cas 
obtinerent,  pietate  praeccllerent,  aliifquecxcm^ 
plo  cffent,  atque  epifcopos  opera  &  oificio  ju- 
varcntj  mcrito  qui  ad  cas  vocantur,  talcs  eflfe 
dcbcnt,  qui  iuo  muneri  refponderc  poffint .  Nc-  %&AM£*. 

D  mo  igitur  deinceps  ad  dignitates  quafcumque5  «.*# 
quibusanimarumcura  fubeft,  promovcatur,  nifi 
qui  faltem  vigefimumquintum  fuac  aetatisannunl 
attigerit,  &  ia  clcricaiiordine  vcrfatus,  doftri* 
na  ad  fuum  munus   exequendum    neceffaria   ac 
morum  integritatc  commendctur  ,  juxta  conftU 
tutionem  Alexandri  tcrtii  in   concilio   Latera- ^#tt  ./.  ^ 
ncnii  promuigatam,  quae  mcipit ,  Cum  in  cun-  Kieaianca:. 
&is  .  Archidiaconi  etiam  ,  qui  oculi  dicuntur  cum*Pf 
epifcopi,  fint  in  omnibus  ccclcfiis  ,  ut  ficri  po-  riora 
terit,  magiftri  in  iheologia,  feu  doftores,  aut 
licentiati  in  jurccanonico.  Ad  ccterasautcmdi- 
gnitatcs,  vel  perfonatus,  quibus  animarum  cu- 
ra  nulta  fubeft,  clcricis  alioquin  tdonci  9$c  vigin* 
tiduobus  annis  non  minorcs  adfcifcantur  .  Pro- 

£  vifi  ctiam  de  bencficiis  quibufcumque  curam 
animarum  habentibus  tencantur  a  dic  adeptac 
pofteffionis  ad  minus  intra  duos  mcnfes  in  nu*  ToMV,*<f# 
nibus  ipfius  epifcopi,  vcl ,  co  impcdito,  coram 
generali  ejus  vicario  ,  fett  officiaii ,  orthodoxae  fu« 
fidei  publicam  facere  profeffionem,  S*inRoma- 
nac  ccclefiac  obcdientia  fe  pcrmanfuros  fpon- 
deant  ac  jurent .  Provifi  autem  de  canonicatibus 
8c  dignitatibus  in  ecclefiis  cathedralibus  ,  non 
folum  coram  epiicopo ,  leu  ejus  officiali ,  fed  etiam 
incapituloidem  faccre  tencantur:  alioquin  prm- 
didi  omnes  provifi  ,  ut  fupra ,  fru&us  non  facian': 
fuos  ,  nec  illis  poffeffio  fuffragctur  .  Nemincm 
ctiam  deinccps  ad  dignitatcmi  ,  canonicatum, 
autportioncmrccipiant,  nifi  qui  co  ordinc  facro 

aut 


1*1 


P  t  t!    $ 


O       N 


I       U      M 


I*tr. 


1^4 


Sfcssio  *wfic  inhiatus,  quemiliadignitas,  praebenda,  A 

XXIV»     aut  portio  requiiit,  aut  in  taji  astate,  «t  infra 

''tfsjr*    ^«P^*)^»  &abhacfarj£U  Jynodo  ftatutum, 

Supr*fetfio-  initiari  valcat  •  Ja  umnibus  vero  ccclefiis  cathc- 

»c  7.de  re-  draltbusomnes  canonicatus  ac  portiones  habeant 

c?|5#  annexum  ordinem  presbytem  ,  diaconatus,  vel 

fubdiaeonatus;  epiicopus  autemcumconfilioca- 

pituli  deiign$t  ac  diftribuat,  prout  viderit  ex- 

pedire,  quibus  quifquc  ordp  exfacrisannexusin 

pofterum  efledebcat,  ita  tamen,  utdimidiafal» 

tem  pars  presbyteri  fint  5  cetcri  vcro  diaconi  ,  aut 

fubdiaeoni:  ubi  vero  confu€tudo!audabiliorha<r 

bet,  utplures,  vel  orancsfint  presbyteri,  ornni- 

no  obfervetur.  Hortatur  etiam  fanfita  fynodus, 

ut  in  provinciis ,  ubiidcommodefieripoteft ,  di* 

gnitatcsomnes,  &  faltemdimidia parscanonica*  B 

tuum  in  cathedralibus  ecclefiis ,  &  eollegiatisinfi- 

gnibus,  conferantur  tantum  magiftris  ,  vel  do~ 

dtoribus,  aut  criam  licentiatisin  theologia,  vel 

jure  canonico.  Fraeterca  obtinentibus  in  cifdem 

cathedralibus,  autcoUegiatisi  dignitate$,cano- 

S$ff.  *$,<:.?•  pica,tus,  praebendas,  aut  portiones  ,  non  liccat 

er<*'         yigore  cujuflibet  ftatuti,  aut  confuetudinis,  uJ* 

tra  tres  menfes  ab  eifdem  ecclefiisquolibctanno 

abeffe :  fa.Ivis  nihilo  minus  carum  ecclcfiarum  con* 

iUtutionibus,  quaelongiusfcrvitiitempus  requi^ 

runtt  alioquin  primoannopriveturunufquifque 

dimidia    parte  fru&uum  ,   quos   ratione  etiam 

pr&bendx  ac  rcfidcntiae  fecit  fuos.  Quod  fiiter 

tum  eadem  fuerit  ufusnegligcntia,  priveturom- 

nibus  frndibus,  quos  eodem  anno  lucratus  fue-  C 

rit;  crefcentc verocontumacia,  contraeos,  juxta 

facrorum  canonum  conftitutiones,  procedatur  , 

Diftributiones  vcro  ,   qui  ttatis  horis  interfue- 

rint,  recipiant  ;  reliqui  ,  quavis  collufione  aut 

remiffione  exclufa,  his  careant,  juxra  Bohifacii 

tfe  cicrl?©* °  o&avidecretum,  quodincipit,  Confuetudinem, 

no?  Md#    quod  fancta  fynodus  in  ufum  revocat:  non  ob* 

to  *•  ftantibus  quibufctimque  ftatutis  &  confuetudi-r 

nibus. 

&£a*,c»4»      Om»cs  vero  divina  per  fe,  &nonperfubfti* 

deref/       tutos  ,  eompellantur  obire  officia  :  &  epifcopo 

celebranti,  autalia  pontificalia  exercenti,  adfi- 

ftere  &  iniervirc  ,   atque  ih  choro  ad  pfallen-* 

dum  inftituto   hymnis  &   canticis  Dei  nomen 

reverenter,  diftinfite  devoteque  laudare.  Vefti*  D 

Turon,  t(T»  tu  infnper  decenti,  tam  i^n  ecclefia ,  quam  ex» 

A    tli  s?    tra*  a^uc  uuntur  ;  ab  illicitifcjue  venationi^ 

'     *    *  bvts  ,  aucupiis  ,  choreis  ,    tabernis  ,    lufibufque 

abftineant  s   atque   ea   morum  integritate  pol- 

leant,  ut  merito  ecclefiaefenatusdicipoffit.  Cc- 

tera  ,  quae  ad  debitum  in  divinis  officiis  regi- 

men  fpedant  ,   deque  congrua   in   his  eanendi 

feu  modulandi  ratione  ,   de  certa  lege  in  cho-. 

roconveniendi  &  permanendi,  fimulquedecm- 

nfbus  ecclefiae  miniftris ,  quss  neceflaria  erunt  i 

Sc  fi  qua.  hujufmodi  ,  fynodus  provincialis  pro 

cujuique  provinciae  utilitate  &  moribus  feertam 

euique  formulam  praefcribet  •  Interea  vero  epi- 

fcopus  non  minus  quam  cumduobuscanonicis, 

quorum  unus    ab   epifcopo  ,   alter  a    capitulo  E 

eligatur»  in  iis  qu*  expedire  vidcbuntur  pote* 

rie  providere* 

C  A  P  U  T    XIII. 

Qhemodo  tenuhribus    catheiralibus   cctltfiis    confu^ 

lcndutn   %  f>arQcht£    ccrtis  finibm 

diftingucndA . 

&hAst&  Quomam  pleraeqwe  cathcdrales  ccelefiae  tam 
tl  rl£*9'  tenuis  reditos funt ,  &anguftae,  m  epifcopali di* 
inftVi;.    gniwi  nulJo  modorefpondeant,  nequcecclefia* 


runt  neceifitati  fiiflSciaat  ,  examinet  concilium  a  nho 
provinciales,  vocatis  iisquorumintcrcft,  &di*CHRTsn 
Jigenter  expendat,  q&as  proptcr  anguftias,  te^  iJ6J» 
nuitatcmquci^irivicem  unire  ,  vcl  novis  proven. 
tibus  augere^cxpediit  |  confeftaquc  dc  praemif» 
fis  inftrumenta  ad  fummum  Romanum  pontifi- 
cem  mittat;  quibusinftructus  fummus  ^ontifex^ 
^x  prudentia  fua  ,  prout  cxpedire  judicavcrit , 
aut  tcnues  invicem  uniat  ,  aut  aliqua  acceflio- 
ne  ex  fruftibusaugeat»  Interim  vcro  donecpraB'* 
difta  effedum  fortiantur,  hujufmpdi  epifcopis, 
qui  fru£luum  fubventione  pro  dioecefis  fuae  te- 
nuitate  indigent  ,  poterit  de  beneficiis  aliqui- 
bus  ,  dum  tamen  curata  non  fitjc,  nec  dignita- 
tes,  feu  canonicatus  8c  praebcndae,  nec  monalte» 
ria,  in  quibus  viget  regularis  obfervantia,  vel 
quae  capitulis  generalibus,  &certis  vifitatoribus 
fubduntur,  a  fummo  Romano  pontifice  provt- 
deri  ,  In  parochialibus  etiam  ecclefus,  quarmn 
frudus  aeque  ad^o  exigui  funt  ,  ut  debitis  ne* 
queantoneribusfatisfacerc;  curabitcpifcopus ,  fi 
per  beneficiorum  unionem  (  non  tamen  regula* 
rium  )  id  fieri  non  pblfit ,  ut  primitiarum  vcl  dcci* 
marum  affignatione ,  aut  per  parochianorum  fynw 
bola,  ac  colle^as,  aut  quacommodiori  eividc- 
bitur  ratione,  tantum  redigatur ,  quod  |>ro  xq&q* 
ris  ac  parochiae  neceffitate  deccnter  fufticiat*  In 
unionibus  vcro  quibuflibetf  feu  ex  fupradi&is  , 
feu  aliis  caufis  faciendis ,  ecclcfiae  parochiales  mo» 
nafterjisquibufcumque,  autabbatiis,  feu  dignu 
tatibus,  iivepraebendis  ecclefiae  cathcdralis,  vel 
collegiatae,  five  aliis  beneficiisfimplicibus,  aut 
hofpitalibus  ,  militiifvc  non  uniantur  j  &  qua: 
unitaefunt,  revideanturabordinariis,  jiuxtaalias 
decretum  in  eadem  fynodo  fub  felicis  recordatio.  J^£*fe& 
nisPaulotertio,  quodetiaminunitis  ab  eo  tem-  care" 
pore  citra  aeque  obfervetur:  non  obftantibus  in 
iisquibufcumque  verborum  formis,  quae  hic  pro 
fufficicnterexpreffishabeantur .  Ad  hsec  in  pofte- 
rum  omnes  hae  cathedrafes  ecelefisef  quarum  re- 
ditus  fummamducatorummille,  &  parochiales , 
quae  fnmtnam  ducatorum  centura,  fecundumve- 
rum  annuum  valorcm  ,  non  cxccdunt  ,  nul- 
Iis  penfionibus  aut  refervationibus  frufiuum 
graventur. 

In  iis  quoquc  civitatibus  ac  locis*  ubi  paro* 
chiales  ecclefiae  certos  non  habent  fines,  nccca- 
rum  refitores  proprium  populum,  quem  regant* 
fed  promifcue  petentibus  facramcnta  admini- 
ftrant,  mandat  fanfta  fynodus  cpifcbpispro  tu^ 
tiori  animarum  eis  commiflarum  falute,  utdu 
ftindo  populo  in  certas  propriafqueparochias, 
unicuique  fuum  perpetuum  peculiaremque  pa« 
rochumaffigrlent,  qui  cas  cognofcere  valeat>  &  Scrr.14.c9> 
a.quo  folo  licite  facramentafufcipianti  autalio^c'cf* 
utiliori  modo,  proutlociqualitasexegerit,  pro* 
videant  .  Idemque  in  iis  civitatibus  ac  locis  , 
ubi  nullae  funt  parochiales  ,  quamprimum  fieri 
curent  ;  non  obftantibus  quibufcumque  privi- 
Iegiis  &  confuetudinibus  ,  etiam  immemorabi- 
libus  t 

C  A  P  U  T    XIV, 

3S(e  qui$  adtoittattir  ad  poffcfflonem  beneficii  ,  mt 

diftribHtiomm  cum  fruclHum  diftributhm  it% 

ufus  non  fhs  convcrtenda  • 

In  ^luribus  ecclefiis,  tamcathedralibus  quam 
eollegiatis  &  parochialibus,  cx  earum  conftitu» 
tionibus,  aut  ex  prava  confuetudine ,  obfervari 
intelligitur ,  ut  in  eIe£Hone,  praefcntatione,  nomi* 
uatione ,  inftitutionc ,  cbnfirmatioae  9  collatione , 

vel 


16S 


TRlDBNTTNftH. 


I  tt  #* 


t£<? 


A    N  N   O 

Chhuti 


vclalia  provifione,  fiv£  admiffione  ad  poffeflio- 
nem  aiicujus  eathedraiis  eccleliae,  vcl  beneficii, 
canonicatuum  %  aut  prabendarum ,  vel  partem  pro* 
vcntnum,  feuaddiftributionesquotidianas,  cer- 
tarctfndiuonfcs,  feu  dcdu&ioncs  ex  fruttibus,  fo- 
lutioncs,  promifliones*  compenfationefve  illici- 
tae,  aut  etiam  qna&  inaliquibusccdefiisdiamtur 
turnorum  hicra »  interponantnr?  haec  cum  fanSa 
fynodus  deteftctur  ,  mandat  cpiicopis,  ut  qu*r~ 
cainquehujufmodi  inufuspiosnon  convertuntur , 
atqucingrefluseos,  quifimoniacaelabis,  autfor- 
did«  avaritiae  fufpicionem  habent*  ficri  non  per- 
mitunt;  ipfiquediiiijentetdeeorum  conftitutio* 
nibtts»  im*  ccnfuctuclinibus ,  fuper  praedi&is  co* 

fnofcant ,  &  illis tantum ,  quas  ut  laudabilcs  pro- 
avertnt,  exceptis,  reliquas  ut  pravas  ac  fcanda* 
lofas  rejieiant  &:  abo!eant«  Eosvero,  quiadvcr- 
Toi,  vii!»  fu*  haec  in  prgfenti  dccreto  comprchenfa  quavis  ra- 
$  y&c*  tionecommiicrint,  paeniseontrafimoniacos  edi- 
tis,  facriscanonibus,  &  variisfummorum  ponti- 
ficumconftitutionibus,  quasomncs  innovat,  tc- 
ncri  decernit  j  non  obftantibus  quibufcumquefta- 
tutis  ,  conftiumonibus,  &  confuetudinibus ,  etiam 
im$iemorabilibti$  ,  etiam  apoftolica  audoritatc 
confirmatis  ,  de  quarum  fubreptione ,  obrcptione, 
&  intcntionis  dcfc&u  epifcopus  ,  tanquam  apofto- 
Hcae  fedis  delegatus ,  cognofccre  poflit . 

CAPUT    XV. 

I{4ttQ  aupnii  tcnaes  prdbendas  ctcteftarnm  cathedra- 
tmm  Q*  eollepatarum  infignium  . 

fup»c*ij.  In  ecclcfiis  cathedraiibus,  &  collegiatis  infi- 
gnibus,  ubi  frequentesadeoquetenuesiunt  prx« 
bcndx  fimul  cum  diftributionibus  quotidianis  , 
ut  fuftinendo  deceati  canonicorum  gradui  pro 
loci  &  perfonarum  qualitate  non  fumciant  ,  \u 
t*tt  *  *  *  ceat  cpifcopis  cum  confenfu  capituli  vclaliquot 
rie  rtf,  fimpucia  beneficia ,  non  tamen  regulaua ,  lis  uni- 
re ,  rel  fi  hac  ratione  provideri  non  poflit ,  aiiqui- 
bus  ex  iis  fuppreflis ,  cum  patronorum  confenfu ,  fi 
dejurepattonatuslaicorum  fint,  quarum  fru&us 
&  proventus  reliquarum  praebendarum  diftribu- 
tionibus  quotidianis  applicentur,  casadpaucio- 
remnumerumreducere,  itatatnen,  ut  to.t  fupcr- 
fint,  quae  divino  cultuiceiebrando,  acdfgnitati 
eeclefiae  commodc  valeant  refpondere  ;  non  ob^ 
ftantibos  quibufcumque  conftitutionibus  ^r  pru 
vilcgiis,  aut  quacumque  rcfervatione  gencrali  , 
velipeciali,  aut  affcftione:  ncquc  praefdi^i*  unio- 
nes,  aut  fuppreflioncs  tolli  fcu  impcdiri  poffint 
ex  quibufcumque  prorifionibus  ,  etiam  vigore 
refignationis  ,  aut  quibufvis  aliis  derogationi- 
hus9  vel  fufpenfionibus* 

C  A  P  U  T    XVL 

QuiimunerisjucumbtfctffruUfeic  vactnte . 

f^*?c;f ^  Capitulum ,  fcde  vacante ,  ubi  fru&uum  perci- 
MSrorm.e^.  piendorum  ei  munus  incumbit  9  ceconomum  u- 
num  vel  plures  fidcles  ac  dtligentcs  decernat  , 
qnirerumecclefiafticarum  &  proventuum  curam 
gerant :  quorum  rationes  ei ,  ad  quem  pcrtinebit , 
iint  redituri .  Item  oflicialem  feu  vicarium  infra 
ofto  dies  poft  mortem  epifcopi  conftituere  ,  vel 
exiftentem  confirmarc ,  omnino  teneatur ;  qui  fal- 
tcminjure  canonico  fit  do£tor,  vel  licentiatus  y 
velalias,  quantumfieripoterit,  idoneus*  Si  fe- 
cusfadum  ruerit,  ad  metropolitanum  deputatio 
liujufmodidevolvatur.*  Scf  ii  ccclefia  ipfa  metro- 
polttanafuerit»  autexempta,  capitulumquc,  ut 


A  prrfertur,  negligensfuerit,  tunc  aatiqttior  epi*  Sf  ssto 
fcopus  cx  fuffragancis  in  metropolitana,  &pro~   XXIV. 
pinquior  epifcopus  in  exempta  ,  ccconomum  8c   o*  Ko?* 
vicarium  idoneos  poflit  conftituere  *  Epifcopus  ve*     **tfi* 
ro  ad  eamdem  ecciefiam  vacantcm  promotus  ex  iis 
qua:  ad  cum  fpcfitant  ab  eifdem  oeconomo ,  vicario, 
&  aiiis  quibuicumque  ofticialibus  &  adminiftrato- 
ribus,  quifcde  vacantefuerunt  a  capitulo  velab 
aiiis  in  ejus  iocum  conftuuti,  etiamfi  fuerintcx 
eodem  capitulo  rationem  exigat  ofticiorum ,  juriC* 
didionis,  adminiftratioais,  autcujufcumque^o* 
rummuneris:  poflirquc  eospunire,  quiincorum 
ofticio  feu  adminiftrationc  deliquerint  ,  ctiamfi 
praedifti  ofticiales  redditis  rationibusa  capitulo, 
vcladeputatis,  abeodemabfolutioncm  aut  libe* 

B  rationcmobtinuerint*  Eidemquoqueepifcopote* 
ncaturcapitulum  dc  fcripturis  adccclciiamperti^ 
ncntibus,  fiquaead  capitulum  pervcncrunt,  ra- 
tioncmredderc»    . 

CAPUT    XVII. 

Benefichrum  colUtioni  V*  plurium  retenthni 
modus  ftatuitur . 

Cum  ccclefiafticus  ordo  pcrvertatur  ,  quando  J|ic.tifias 
unus  plurium  oflicia  occupat  cicricorum,  fan&e  Antioc.  i# 
facris  canonibns  cautum  fuit  ,  nemincm  oporte-  axcU  u  a. 
reinduabusecclefiisconfcribi.  Verum,  quonia^  ^.J*;i? 
multiimprobse  cupiditatis  affcctu,  feipfos,  nop  feC^.c!^  * 

C  Dcum,  decipicntcs,  caquaebcneconttituta  fuatdercf' 
variis  artibus  cludere,  &  plura  fimul  benchcia 
obtinere  non  erubcfcunt  5  iamfta  fynodus  debi~ 
tam  rcgcndis  ccclcfiis  difciplinam  rcftitucjre  cu^ 
piens,  praefcnti  dccrcto,  quod  inquibufcumquc 
perfonis  quocumque  titulo,  etiamlicardinalatus  , 

honore  fulgeant,  mandatobfervari^  ftatuitutin 
pofterum  unum  tantum  bcneficium  eccicfiafticum 
(ingulis  confcratur;  quod  quidem  ,  fi  ad  vitam 
cjus,  cui  conferatur,  honefxe  fuftentandam  non 
fufficiat;  liceatnihilominus  aliud  fimplcx  fufli- 
cicns  ,  dummodo  utrumquc  perfonalem  reftden* 
tiamoonrequirat,  eidem  conferri.  Haecque  non 
modoadcathcdralesccclefias,  fed  etiam  ad  alia 
omnia  beneficia ,  tamfaecularia,  quam  regularia 

D  quaecumquc  ,  ctiam  commendata  ,  pertincant  > 
cujufcumque  tituliacqualitatisexiftant.lili  vero, 
quiin  praefcnti  plures  parochiaies  ccciefias,  aut 
unam  cathcdralcm  &  aliam  parochialcmobtinent, 
cogantur  omnino,  quibufcumque  difpenfationi- 
bus  ac  unionibus  ad  vitam  non  obftantibus,  una 
tantum  parochiali,  vel  fola  cathedrali  rctenta, 
alias  parochiales  infra  fpatium  fex  menfium  di- 
mittcre:  alioquintamparochiales,  quambenefi~ 
cia  omnia,  qu«  obtinent,  ipfo  jure  vacarccen- 
feantur,  actanquam  vacantia,  iibere  aliis  ido- 
neisconferantur,  nec  ipfi  antea  illa  obtinentcs, 
tutaconfcientiafru&us  poft  diitum  tempus  reti- 
neant.  OptatautemfandUfynodus,  ut  refignan- 
tiumncceffitatibuscommodaaiiqua  rationeprout 
E   fummopontifici  videbitur,  provideatur. 

CAPUT     XVIIL 

Eccteftd  parochiali  ntdcante  ,  ieputmius  ab  epifco- 
po  vicarius  ,  donec  ilti  prottideatur  de  parocho  : 
nominati  ad  parochiates  %ua  forma  CT  a  quibm 
examinari  dcbeant, 

Expcdit  maxime  tmimarum  faluti  a  dignis  at- 
que  idoneisparochisgubernari :  id  ut  diligentius 
ac  re&ius  perficiatur,  ftatuitfan&a  fynodus,  ut 
cumparochialisccclefiae  vacatio,  etiamfi  curaec* 
clefiae  vcl  epifcopo  incumbcre   dicatur  ,   &  per 

unum 


r67 


C 


u 


i 


Sessio  ^Mm  *$1  pUueja^miniftretur»  etiamin  ecclefiis  & 

XKlll    patrimpiualibus,  ten  rcceptivis   nuncupatis  ,   ia 

»*»  n*Vf  quibm confuevit,  epifeoptjs  uni  vel  phiribuscu- 

*  **      ram  animarum  dare  ,  quos  omnes  ad  infrafcri* 

Mt  y. «.»|;  ptnmesamcntensrimandat,  p$robftum»  velrc*- 

***  ^        fignatiohera ,  etiam  in  cu  ria ,  feu  aliter  quomodo* 

cumque  contigerit,  ctiamfi  ipfa  parothialis  ee-r 

.clefia  rcfervatavcl  affefta  fuerit  generafiter,  vel 

fpeeialiter,  ctiam  vigoreindukifcu  privilegii  ia 

fivorem  fan&*  Romanas  cecIeGac  cardinalis  fcu 

ahbatum ,  ve!  c^pitulprum »  dcbeat  «pifcopus  fta^ 

tim  habita  notitia  vacationis  ecclefi* ,  fi  opus  fue* 

rit,  idoneuminea  vicarium»  eum  cpngrua,  cjus 

arbitrio,  fruduum  portionis  affignarione  ,  eon* 

ftituere»  tjui  onera  ipfius  eceleGas  fuftineat,  do- 

nec  ei  dc  reciore  provideatur.  Porroepifcopus,    B 

&  qui  jus patronatus  habct»  intra  decem  dies, 

vel  ^liud  tcmpus  ab  epifcopo   praeferibendum  » 

idoqco^  aHquot  cfericos  ad  regendam  ccciefiam 

eoram  dcpqtandis  enminatoribus  aominct .  Li- 

fcerum  fit  tamen  etiam  aliis,  qui  aliquos  adid 

aptos  noverint ,  eornm  nontina  deferrc »  ut  poffit 

poftea  tie  eujuflib$t  artatc »  morihus ,  &  fufficien- 

tia  fieridiligeosinquifiuQ*  %t*  fiepifeopo,  a«t 

iynodp  provinciali  ^  pro  r^gioqis  morc  videhitur 

&*fe er»£«?*  magis  espedire,  per  cdiSumetiampnblicumYO- 

**e  re£         eentur,  qui  volent  cfcaminari .  Tranfa&ocaofti- 

tutotetnpore»  omncs»  quidefcriptifuerint  ,&xa-r 

tninenturahepifcopo»  fivc,  co  impedito»abejus 

ficario  gcnerali,  atque  ab  alasexaminatoribus 

fion  pauciaribui  quam  tribus,  tjuorum  votis,  fi  C 

Jmrcs»  autfinguiarcsfueriut»  ^ccedere  poffit  epi- 
copus,  vcl  vicarius  quibus  magis  videbitur ..  Exa* 
minatores  autcm  fiogufis  anois  in  diceccfanafy- 
nodo  ab  epifcopo,  v#l  e;us  vie&rio  ad  minusfex 
proponanuir,  quifynodo  fatisfaciant,  &  ab  ea 
probentur  *  Adyenicntcquc  vacatioqe  cujuftibct 
ecclefi» ,  trcs cx  illis eligat  e^ifcopus ,  cjui  cum  co 
examenperfictant )  iadecju?  niccedente  aiia  vaca^ 
tione,  autcofdem, aut  alios  t^e$,quosma!ueritt 
CKprgrdiftisillisfcxcIigat  *  Sintverohi  cxamina^ 
tores^  magiftri,  feu  do<3ore$,  aut  licentiati  jn 
thcologia ,  aut  jiue  canonicay(  vel  alii  elerici ,  fco 
regulares,  etiam  cx  ordirie  Mendicantinm,  auu 
^tiam  faeeulare$,  qui  ad  id  videbuntar  magis  ido* 
|jci:  jurcntqueomnesadfanftaDei^vangeJia ,  fe  D 
«juacuoique  hamana  aflfeiftione  poftpoiita  ,  fide- 
liter  munus  executuros  .  Caveantque  ne  quid- 
qttam  prarlus  occafione  hujus  examinis  nec  ante 
iiec  poft  accipiant;  alioqai  fimoni^  viuum  tam 
ipfi..,  quamaliidante^,  incurrant,  aquaahfolvi 
nc<jueant,  ntfi  dimiffis  bcae6ciis,  qu*  quomo* 
documque  ctiam  anteaobtinebant,  &  ad  alia  iti 
poftccuminhabi!esrcddaatur.  Etdchi^  omnibus 
BonfalumcoramDea^  kd  etiam  in  fynodo  pro^ 
vinciaii,  fi  opus  crit,  ratianem  rcddere  tencao-p 
tur*  A  qua  ,  fi  qui  contra  officium  cos  feciffe 
compertum  fuerit,  graviter,  cjns  arbitrio,  pu«* 
ninpofltnt*  Pera^odcindeexamiidrercnnncientur 
«jqoKumque  ab  his  idonei  judicati  fnerint  «etate , 
inoribus,  do^rina,  prudentia,  & aliis  r<;bus  ad  E 
vacant^m  eeclefiam  gubernandam  opportunis  % 

thidm*  exhifquecpifcopuseumeligat,  quemceterisma- 
gts  idatteumjudic^crit^  atqueilli,  &nonahe^ 
iix  coIlatipccelefiaB^beo  6at*  ^dquem  fpeciabit 
$am  conferre.  Si  vero  |urifpatronatMs  ^ccl^fiafti* 
cl  erit,  acinftitutJoadepifcopum>  ^  non  alium 
pcrtineat  ,  is  ,  quem  patronus  digniorem  inter 

f#fi.^c,ij.  pro^tos  ab  cxaminatoribus  judicabit^  epifcopo 
prapfcntarc  tcncatur,  nt  ab  eo  inftiniatur.  Curo 
vero  ipftitutio  ab  alio  quam  ab  epifcopocrit  fa* 
cfcada,  tunc  cpifcopus  folus  ex  digniscligat  di- 
piQrem*  quw  patron^s  p  pmfentet»  adquem 


inftitntiq  fpe^t*  Quod  fi  jm  patronitus  laico* 
fim  fuentj,  debeat  qui  a  patrono  prarfcntatus 
erit^  ab  eifdcm  deputatis  utfttpraexaminari,  & 
non,  nifi  idoncus  repertus  fucrit  ,  admitti  •  In 
omnibufqu^  fupradiftis  cafibus  5  non  euiqaam 
altcri,  quam  uni  c%  prsedicHs  examinatisf  &ab 
cKaminatoiibos  approbatis  ,  juxta  fupradiftam 
rcgulam,  deccclefia  provideatur;  nccpraediSo* 
rum  eKamlnatorum  rclationem,  quo  minus  exe* 
cutionemtiabeat,  ulladevolutio,  aut  appellatio, 
ctiam  ad  fcdcm  apoftolicam,  five  ejufdcm  fedis 
lcgatos,  aut  vieelegatos,  aut  nuncios  ,  feu  epU 
fcopos,  a.ut  motropolhanos,  prim^tes^,  vel  pa* 
triarchas  iqterpofita- »  impediat  aut  fufpendat.j 
alioquin  vicarios,  quem  ecclcfix  vacanti  antea 
cpifcppus  arbitrio  fuo  ad  tempusdeputavit ,  vei 
forfan  poftea  deputabit ,  abcjusecclefiaecuftodia 
&  adminiftrationenonamoveatur,  donec  autei- 
dem,  autalteriqui  probatus^  eleftus  fuerit,  nt 
fupra»  fitprovifum:  alias  provifioncsomncs,  fcu 
inftitu-tiones,  pn-eterfupradift^m  formam  fadx, 
fubreptitiseetfecenfeantur;  non  obftantibus  huic 
decreto  cxcmptionibus  ,  induhisj  privilegiis  , 
praeventionibus,  aftedionibus,  novis  provifioni- 
biis  ,  indultis  conceflis  quibufcumque  imiverfi- 
tatihuSj  etiam  ad  certam  fttmmam ,  &a)irsjm->. 
pedimentis  quibufcumquef  Si  tamcnadcoexigui 
reditusdid^parochialis  fnerint  5  ut  totitis  hnjus 
examinationis  operam  n&n  ferant  ,  aut  nemo  fit 
qui  fe  examini  quserar  fubjicere  5  aut  ob  aper* 
tas  fa<Sioncs  fcu  diffidia»  qua^  in  aliqtiibus  Io- 
cis  rcperiuntur,  facile  graviores  rixae  actumuU 
tus  poflint  excitarij  poterit  ordinarius,  ii  pro 
fua  confcicntia  com  deputatdrum  confilio  ita 
expedire  frbitrabitur  »  hac  forma  omifla»  pri^ 
vatum  afiud  ctamen  ,  ceteris  tamcn  ut  fupra 
fervatis»  adhibere»  i-icebit  etiam  fynodoprovin^ 
ciali  ,  fi  qua  in  fupradi&is-  circa  examinationis 
formam  addenda  remittendave  effc  c$nfu$ rit  , 
providcrc-t 

CAPUT    XIX, 

genm  tntiqwnfw* 

D^cernit  fan^la  fynodus  ,  mandata  de  provi^ 
dendo  »  &  gratias  ,  qtiae  CKpefl:ativac  dicuntur» 
nemioi  amplius ,  etiam  collegiis ,  univerfitatibus , 
feaatibus  »  $c  aiii$  fingularibus  perfonis  y  etiam 
iub  nomine  indulti,  autadcertamfummam,  vel 
alio  quovis  coloreconcedi»  nec  hadenusconcef* 
fis  cuiqoam  utilicere,  Scdnecrefervationesmen* 
tales,  nec  ali^  quascumque  gratiae  advacatura, 
nec  indnlta  ad  alienas  eccleli^s,  vel  monaftem 
alicui»  etiam  ex  fand3BRoman*eeckfiaecardma«? 
libus  ,  concedantur  ,  &  iiaftenu*  ipon^e0a  abro* 
gat^  efle  ccnfctsntur, 

CAPUT    XX, 

%jtth  trdffandi  cwfits  *l  forum  mltfitftkim 
fcrtinentet  frsfirihitm  * 

Caufse  omnes»  ad.  £orum  ecelefiafticum  quo^ 
modolihet  pertinentes,  ctiamfibeneficialcs  fint, 
in  prima  inftantia  coram  ordiaariis  locorum 
dumtasat  cognofcantur  »  atque  omnino  faltem 
infra  biennium  a  die  motae  Htis  terminentur  t  alio^ 
quin  poftidfpatiumiibcrumfit  partibus,  velaU 
teri  illarum  ».j(adiees  fuperiores,  aliastamen  com- 
pcfcntes  *  ad irc  3  qui  ca ufam  in  eo  ft^tu  qno  fuerit 


A   H  N  O 


de-rcft 


ieref* 


fefftifV^Jt 


l6p 


f  *  «  * 

T.  IV. 


R     I     I>    E     N 


A  Ky  c   afftimant,& quamprimum terminari curent,nec an* 
Christi    tea aliis eommittantur , nec avocentur  5  nequc  ap- 
U«3*      pellationcs  ab  eifdem  interpofit*  per  fupenores 
quofcumque   reciyiautur    j   eorumve   commiffio 
aut  inhibitio  fiat  ,  nifi  a  dcfinitiva,  vel  a  de~ 
finitivas  vim  habente  ,  &  tujus   gravamen   pcr 
appeHatioaem   a  definitiva  rcparari  nequeat  . 
c**  w  Ab  his  cxcipiantur  caafe  ,   qu*   juxta  canoni. 
^  *Jcas  faa&iones  apud  fedem  apoftohcamfutntra- 
vigiiin$,    #andse  i  vel    quas   cx   urgenti   ratioaabilique 
^tifua11,  caufa  judicaverit   fummus    Romanus    pomifea 
e«»  per   fpcciale    refcriptum    fignatur*    fanftuatis 

fu«  ,   tnznu    propria   fubfcribeudum   comnm- 
tere  i   aut   evocare  .   Ad  hsec  caofae  matrimo-. 
niales»  &  criminales  ,  non  dccani  ,   archidia- 
cotii  *   aut  aiiorum  infcriorum  judicio  ,   etiam 
vifitando  ,  fed  cpifcopi  tantum  examini  &  ju* 
rifdi&toni   reiinquantur  »  etiamfi   in   pracfcnti 
jntcr  cpifcopum  &  decanum  ,   feu   archidiaco^ 
num,  aut  alios  infcriprcs  ftiper  caufarum  ifta^ 
rum  cognitione  'lis   aliqua  in   quacumquc  in* 
ftantia  pendeat  ^  coram  quo ,  fi  pars  vere  pau- 
pertatcm  probaverit  ,    non  cogatur  extra    pro- 
vtnciam  nec  in  fecunda  »  nec  in  tertia  inftan* 
tia  in  cadcm  caufa  matrimoniali  litigare;  nifi 
pats  altesa  &  alimenta  &  expcnfas   iitis  velit 
fubminiftrarc  .  Legati  quoque,  ctiam  de  late- 
re  ,  nuntii  ,   guberaatores    ecclefiaftici  ,   aut 
aiii   quarumcumque   facultatum   vigore   ,   non 
folum  epifcopos  in  pnedi&is  caufis  impedire  t 
aut  aiiquo  modo  eorum  jurifdi&ionem  iis  prx* 
ripere   aut  turbare  non   |>raefumant  5   fcd  nec 
etiam  contra  clericos  ,   aliafve   perfonas  eccle- 
fiafticas  ,  nifi  epiicopo  prius  requifito  ,  eoque 
ncgligentc  ,   procedant  :   aiias   eorum   procef- 
fus  ,  ordinationefve  nullius  momenti  fint,  at- 
que  ad  damni  iatisfa&ionem  partibus  illati  te- 
neantur  .   Prrterca   fi  quis   in  cafibus  a  jure 
permiffis  appellaverit,  aut  de  aliquo  gravami- 
ne  conqucftus  fuetjit,  feu  alias  ob  Iapfum  bien- 
nii  ,  de  quo  fnpra  ,  ad  alium  judicem  tccur- 
rerit,  tencatur  a&a  omnia  coram  cpifcopo  ge- 
fta,  ad  judicem  appellationisexpeafisfuistranf- 
ferre,  eodem  tamen  epifcopo  prius  admonito  , 
ut ,   fi  quid   ei  pro  caufae  inftruftione  videbi- 
tur,  poffitjudiciappellationisfignificare.  Quod 
fi  appcllatus  compareat,  cogatur  tunc  is  quo- 
que  portione  fua  ,   fi  illts  uti  volucrit  ,  fubi- 
rc  5   nifi  aliter  ck  loci  confuctudine  fcrvetur  , 
ut  fcilicet  ad  appellantcm  intcgrum  hoc  onus 
pertineat   .   Porro   ipfam   aftorum   copiam  te- 
neatur   notarius  ,   congrua   mercede   accepta   , 
appellanti  quanto  citius  ,  &   ad   minus  intra 
xnenfem  exhtbere  .  Qui  notarius  fi  in  differen- 
da  exhibttione  fraudem  feccrit  ,   ab  officii  ad- 
miniftratione   arbitrio   ordtnarii   fufpendatur  , 
&  ad  dupli  poenam,  quanti  ea  Iis  fucrit  ,  in- 
ter   appeliantem   &  pauperes    loci    diftribuen- 
dam  ,   compellatur  .  Judex   vcro^,   fi   &  ipfc 
impedimcnti    hujus  confcius    partkepfvc    fue- 
rit  ^   aliterve  obftiterit ,  ne  appelianti  integrc 
afta  intra  tempus  ttaderenturj  ad  eamdem  du- 
pli  poenam  ,   prout  fupra  ,  ^ncatur;  non  ob- 
ftantibus  ,  quoad  omnia  fuprafcripta  ,  privilc* 
giis  >  indultis  ,  concordiis  >   qux    fuos  tantum 
tcneant  au£tores>  &  aliis  quibnfcumquc  confuc- 
tudinibus. 


T    l 

A 


I  m  r* 


Nf    U     M. 

CAPOT    XXi 


170 


ComiU  General*  TomvXXXlH* 


Sessio 
XXIV., 

Becfordtur  tx  certis  *verbu  fupr*  fofitis  mnimmtt*       «S*S- 
tdri  faiitam  rathntm  trdSsndi  nt$<*ti&in 
Itneraiibus  concilnt  • 

Cupicns  fancla  fynodus  ,  ut  cx  decretis  ab 
ca  cditis  nulla  unquam  futuris  tempotibus  du~ 
bitandi  occafio  oriatur,  verba  illa  pofitainde- 
crcto  publicato  fcffioae  prima  fub  beatiflimo 
domina  noftro  Pioquarto ,  videlicet ;  Qux  pro-  $c&»nt  %y, 
poncatibus  lcgatis  ac  prajfidentibus,  ad  horum 
tempornm  Ievandas  calamitates  ,  fcdandas  de 
religione  controverfias,  coercendas  linguas  do- 
B  lofas  ,  depravatorum  morum  abufus  corrigen- 
dos,  ecclefiae:  veram  fte  Chriftianam  pacem  con- 
ciliaadam  apta  &  idonea  ipfi  fan^ae  fynodo 
vidcbuntur  >  cxpiicando  declarat  ,  mentis  fu« 
non  fuiffc,  ut  ex  pracdiftisverbisfolitaratiotrai* 
S:andi  negotia  in  generalibus  Conciiiis  uila  ex 
parte  immutaretur,  iieque  novi  quidquam ,  prae- 
ter  id  quod  a  facris  canonibus,  velgeneralium 
fynodorum  forma  haftenus  ftatutum  eft  ,  cm~* 
quam  addetctur,  vei  detraheretur* 

fnd0io  futurs  fcffionis  * 

Infuper  eadcm  facrofan&a  fynodus  prcximam 
futuram  feffionem  feria  quinta  poft  coaceptio^ 
C  nem  befct»  Maria»  virginis  ,  <\uw  erit  dies  no- 
na  menfis  Decembris  proxime  veiituri  ,  haben- 
dam  effe  ftatuit  &  decerait  ,  cum  peteftate  e~ 
tiam  abbrcviandi;  in  qua  feffionetra&abiturde 
fexto  nunc  in  eam  dilato  capite,  ^rdereliquis 
reformationis  capitibus  jam  cxhibitis  ,  deque 
aliis  ad  eam  pertinentibus»  Si  vcroopportunum 
Videbitur,  6r  tempus  patietur,  poterit  etiamde 
nonnuilis  dogmatibus  tra&ari,  prout  fuo  tem* 
pore  in  congregationibus  proponentur* 

aBB^EFl^iT^i   EST   DIES   SESSIO^ 

SESSIO  VIGESIMAQUINTA, 

D  Quaj  eft  nona  &  ultima  fub  Pio  IV»  pontifice; 
maximo ,  cccpta  die  tertia  ,  abfolata  die 
iv»  Decerabris  mdlxiu* 

Decretum  de  furgmrh  • 

Cum  catholica  ecclefia,  Spiritu  fanfto  edo- 
fta,  cx  facris  literis&aatiqiJapatrum  tra- 
ditione  ia  facris  conciliis,  &  noviffime  ia  hac 
cecumeaica  fynodo,  docuerit  purgatorium  efle, 
animafque  ibidctentas  fidelium  fuftragiis ,  potif- 
fimum  vero  acccptabilialtarisfacrificio,  juvari ; 
praecipit  fanfta  fynodus  epifcopis,  ut  fanamde 
purgatorio  doftrinam,  a  faaais  patribuis  &  fa- 
cris  conciliistradftam,  a  Chrifti  fidelibus  credi , 
Eteneri,  doceri ,  &  ubique  praedicari  diligenter 
ftudeant.  Apud  rudem  vero  plebem  difficiliores 
ac  fubtiliores  quacftiones ,  quarqueadsedificatio- 
nem  non  faciunt,  &  ex  quibus  plerumque  nulla 
fit  pietatis  acceffio,  a  popularibus  concioaibus 
fecludantur.  Incerta  item,  vel  quae  fpecie  falfi 
Iaborant ,  evulgari  ac  traftari  non  permittant .  Ea 
vero,  qu*  ad  ctrrtofitatem  quamdam  aut  fuper- 
ftitionem  fpeftant  ,  vel  turpe  lucrum  fapiunt  , 
tanquam  fcaadal*  6c  fidelium  offendicula  pro- 
liibeant.  Curent  autem  epifcopi,  ut  fidelium  vi* 
vorum  fuffragit ,  miflarum  fcillcet  facrificia  ,  ora- 
tioncs  »  cieemofyn»  t  aliaque  pietatis  opera  , 

H  qu» 


Ssssio 
XXV» 

Seffione  xz* 
c*n.  ;•  &  Si 

Florent* 
fcff.  «ittid 
finc. 


later»  W 
fwb  hconc 


tft 


?•  IV, 


N 


l 


S  E  S  S  I  O 

XXV. 

$*ft4.De& 

n&h 

miliau 


♦  7"bw    ?» 


S«  Hier.ad- 
Vfrfus  Vj? 
gtlAotium 


Nic*  ll,c#jt* 


T/*f/"oit 


4.  &  £« 


qHf  a  fidelibus  pro  ajiis  fidetibus  defun£H$  fieri 
.confucverunt  ,  iecundum  ccclefix  inftituta  pic 
jSr  devotc  fiant ;  &  quac  prp  iJJis  cx  teftatorum  funr 
datipnibus,  vcl  aljaratiooe  dcbentur,  non  per- 
funfiorie ,  fed  a  faeerdotih^is  &ccclefi#  mif|iftris? 
&  aliis  qui  hoc  praeftare  tenentur ,  diligcmcr  &  ac- 
curateperfolvantur* 

$>e  invocatiqm  ?  wnerathne  ?  ^relifHiisfanfforutn  ^ 
&*  facris  im4$inilm$ » 

Mandat  fanfta  fynodusomnibus  epifcopis*  & 
fctcris,  docendi  munus  curamque  fuftinentibus, 
ut  juxta  catholicat  &  apoftoJicas  eccleiiae  ufum 
3  primaevis  Chriftianae  religionis  temppribus 
reeeptum  ,  fari^orumcjue  patrnm  eopfenfip- 
nem,  &  facrorum  conciljorum  decreta  ,  |n  pri* 
mi$,  de  fan&oruni  interceffione  ,  irjvpcatione  > 
reliquiarum  honore,  &  legitimo  jmaginumttfu  ? 
fidetes  diligenter  inftruant,  docentes  cos  ,  fan- 
£fco$  jina  cum  Chrifto  regnantes  prationes  fuas 
pxp  hpmimfc>$s  Peo  ofterre  ;  bqntim  atque  ut|~ 
le  efie  fuppjiciter  eps  inyocarej  &  pbbeneficia 
jmpetranda  a  £>eo  per  Fllium  pju*s  jefumChri? 
ftum  dominum  noftrum  ,  qqi  folus  nofter  rc^ 
demptor  8&  fajvator  gft  ,  a4  eorum  orationes, 
ppem,  auxtliumque  confugerej  illps  vero  ,  qui 
negant  fanftos  aeterna  felidtate  in  ccelo  frtien- 
te$  invpcandps  efle  ,  aut  qui  aflcrunt  yel  il? 
Ips  prp  hominibus  aon  orare  ,  vel  eorum  ,  ut 
prp  nobis  etiam  lingulis  prent  ,  invocationem 
efle  idololatriam,  vel  pugnate  cum  verbo Dei, 
^dverfarique  honori  unitis  mediatoris  Dei  5w 
Homiiuun  jefu  Chrifti5  vel  ftultum  effein  cce- 
Jo  regnantibus  vocc  vel  mente  fupplicare?  im^ 
pie  fentirc» 

Sanclorum  quoque  martyruudn  &  aliorumcum 
Chrifto  viventium  fan&a  corpora  ,  qu^e  viva 
membra  fuerunt  Chrifti  ,  Sr  tcmplum  Spiritus 
fanfti  ,  ab  ipfo  ad  etcmam  vitam  fuicitaM^ 
,&  giorificanda ,  a  fidclihus  veneranda  e0e :  per 
qtias  fnulta  beneficia  §  Deo  hpnunihuspraeftan- 
3tar  :  ita  ut  affirmwtes  faadorum  reliquiis  vf- 
n^rationent  atqwe  hpnor^m  nondeberi,  v$l$%$y 
aiiaque  facr^  monumentg  4  fideiibus  inutilit^r 
honorari  ,  ^tqu?  eorum  ppis  impetrand^  caufa 
fanftorum  inemprias  fruftrafrequentari,  omnino 
daumandos  eflfe,  prputjanipridemeosdamnavit, 
]te  nunc  etiam  damnat  ecclefi^t 

Imagin^s  pprro  Chrifti»  dsipsne virginis^  8$ 
nliprum  ftaftprum  ,  m  tcmpli^  pratfertim,  ha- 
Jsendas  8z  r^tinen4a§ ,  ^ifque  debitum  Jiono- 
retn  &  vepcrationem  i|npcrtie44am  ,  non  quod 
credatur  ineift^liq^iniisdivmit^s,  v^l  virtus, 
propter  quam  fint  cplend«|  veJ  qupd  ^b  ^is  fit 
aliquid  petendum*  v$\  guod  fiducia  in  imaginl*  - 
bxisfit  figenda ,  vclutiolitn  ficbat  a  gentibus ,  qu£ 
\n  idolis  fcm  fuaift  cpllocaba^t  5  fed  qnonUrn 
honos^  quicris^hib^tur,  rcfertgr^d^rototypa, 
quae  illap  rfprasfcntarrt;  it^ptp^rim^gines,  qua$ 
ofculamur ,  ^r  coram  quibus  aput  apciimus  , 
&  prpcumbiuaus ,  Chriftun*  adpr^mus  ,  &  fan- 
aps  ,  quorum  \U*  fimilitydin^m  gerqnt  ?  ve- 
n^remur*  Id  qupd  ^onciliorum,  praefertim  vero 
fecundai  Ni^riac  fynodi  j  dccretis  ^ontra  t tnagi? 
nttm  oppugaatores  eft  fancitum* 

lllud  vero  diligcnt^r  do^nt  ^pifcppi  ,  pex 
hiftorias  myfteriprum  noftrs  redcmptjpnis  f  pi^ 
^luris,  vel  «Jiis  fimiJitudinil>us  cxpreflas^  eru^ 
4iri  8c  confirmati  pomfluqi  in  articuli§  fidei 
commemoraodis;*  ^  ^uidue  rfcpl^ndis^  turnve^ 
rp  ex  omriibus  facris  imaginibus  magnum  fru^ 
tum  percipi,  pon  folum  ,,qui?i  admonetur  po-»; 


A  pulus  beneficiorum  &  munerum5  quse  a  Chri^o 
fibi  collata  fuiit ;  fed  etiam  ,  quia  Dei  per  fan^tos 
miracula  &  falutaria  exempia  pculis  fideliuiiji 
fub|iciuntur,  «t  pro  iis  Deo  gratia$  fgant,  ad 
jfan^orumque  imitationem  yitax^  mar<elque  fa&$ 
componant,  excitenturcjtiead  adorandum  ac  di* 
iigci^dum  peum,  fk  ad  pictatem  colendam^  Si 
qms  autem  his  decrtctis  contraria  docuerit,  aut 
Jenferit,  anathema-fitr 

In  has  autcm  fanftas  &  fajutares  pblcrvatio^ 
nes ,  fi  qui  abufus  irrepferint ,  epsprorfus  abolcri 
fanfta  fynodus  vejbement^r  ^upit,^  ita  ut  nullas 
falfi  dpgmatis  imagines  ,  &  rucjibus  piericulofi 
prroris  occalipnem  pr*bentes  ftatnantiir*  Quod 
fi  aliquando  hiftpr|as  &  narratipnes  fAcrac  f^ri^ 

g  ptum,  ct>m  id  indofi&e  plebie^ppdiet,  fxprimi 
j&  figurari  <:pntigerft  ,  ioceatpr  popplijs  non 
propterea  divinitatem  figurari  ?  qu^fi  eorppreis 
pctilis  confpici ,  yel  cploribps  ^ut  figuris  e^pirimi 
poffit  .  Omni$  porrp  fuperftitip  |n  fanftprum 
lnvocatione  ,  reliquiarum  veneratione,  !k  imar 
ginum  facro  uftitoJIatnr;  ornnis  turpis  quaeftus 
^iininftur?  omnis  denique  lafciyia  vtt(tur9  ita 
nt  prpcaci  yeiiuftate  imagines  npn  pingantur,» 
nct  prngntpr  ;  §c  fandowrn  cdebratione  ,  ac 
rcliquiarum  yifit^tiotie  hpmiiw-^dcatnmcffatio- 
nes  atque  ebrietates  pon  abutantur  ;  quafi  fe* 
jfti  die$  in  honoxem  fanftoruyn  pfr  lu*um  ac  la* 

Q  fciviani  agantur,  Ppftremo  tant^  circahaecdilt- 
gentja  §c  cura  ab^piicopisadhibeatur,  ytnihil 
mordin^tum  ,   aut  pr^poftere  >    &  tijmpltuaria 
accommodatum ,  nihil  profanum  ,  ^thilque  in 
honeftujm  appareat,  cumdomumDei  de^eat  fan   ypu 
ftinido* 

H$$  ut  fidelius  pbferv^ntur  ?  ft^tuii  iarifta 
fynodps  ?  nemini  Iicere  ullp  in  Ipco  v^I  ecclefia» 
etiam  qttomodolibet  e*ernpta ,  ullain  infolitam, 
ponere  veJ  ponendam  curare  imagin^m,  nifi  $h 
epiftpopoapprobata  fuerit  5  nulla  etiam  adf&itteiK 
da  eife  noya  mir^cula,  nec  novasreliquigsrecK 
picndas,  nifieodfm  recpgnofccnte  &  approbaq* 
te  epifcopot  qui  Jimtil  atque  deiisaliquidcoin» 
pertum  habuerit,  gdhibitis  in  confiiium  thepJot, 

P  gis,  &  alrb  piis  viris^  pa  faciat  quic  veritati& 
pietati  cpnfenteanea  judicaverit .  Quod  fi  aliqui$ 
dubius  ayt  difficilis  abufus  fit  e^tjrpandus  ,  v^i 
omnino  aliqua  4$  iis  rebwgtaviorquaeftioinci- 
dat  ,  epifcopns  ,  anteqnam  controverfiam  diri- 
xnat,  mt  tropolitani  &  comprovincialium  epifcopo* 
rum  in  concilio  provinciali  fcntentiatnexpeftetf 
itatamcn  ut  nihil  inconfulto  fan&iffimo  Roma* 
po  ppntifice  novum  aotia«c^lefi#  ha^tenus  imi*^ 
fitatumdecernatnr, 

fLadeni   facrof^nSa    fynodus    reformationcm 
profecjugns  ?  ea   quas  feqmmtur  ?  ftatuenda  'e(T# 
£   cenfiut , 

CAPUT    J, 

fygulms  Qinnes  >  4d  reguU  qum  frofeffifuntfr^* 

fcriftam,  viUm  inftitiantx  id  tit  fidt , 

fufwiorts  fcduh  cwtnt. 

Qupniatn  non  «gnorat  fanfla  fynodus,  quantum 
^mouafteriispieinftitiitis  &  refte  adminlftratis 
in  eccl^fia  Dei  fplcndoris  $tqt?c  utilitatis  pria^ 
tur,  ne«?efiariumeflecenfuit,  quofaciliusacma^ 
turius,  ubicojlapfaeft,  vetus  H  regularisdifci- 
plina  inftaiiretur  ^  &  conftantius  ubi  conftrva*» 
?a  eft  perfeveret!  |>raB^ipere»  prout  fioc  decreto 


A    K   K   0' 
CHKlStl 


tione   U%t. 


9h 


*73 


f  *  C  » 


T   R    X    D    I    H 


A    N    N   O 

Cmristi 

1565. 


praecipit ,  ut  omnes  regulares ,  tam  vin  quam  mu- 
Ihtxsy  ad  reguhe,  quam  profcffifimt,  praefcri- 
ptum  vitaminftituant  &  componant;  atquc  io  pri- 
mis  quse  ad  fua:  profcffioois  pcrfc&ioxiem  ,  ut  obc- 
dientiae,  paupertatis  &  caftitatis ,  ac,fiquaeaiia 
funtalicujus  regulae  &  ordinis  peculiaria  vota& 
praecepta  \  ad  corum  refpe&ive  eftentiam ,  ncc  noa 
adcommunem  vitam,  vi&um,  &  vcftitum  con- 
fervanda,  pertinentia,  fideliterobfervent.  Om- 
xiifquecura&diHgentia  a  fuperioribus  adhibca- 
tur,  tamin  capitulis  gcncralibus  &  provinciali- 
bus ,  quam  in  corum  vifitationibus ,  quae  fuis  tem- 
poribus  faccrc  non  praetcrmittant ,  nt  ab  illis  non 
rccedatur  5  cum  compertum  fit ,  ab  cis  non  poffe  ea 
qum  ad  fubftantiam  regularis  vitat  pertincnt  ,  rcla- 


T. 

A 


I    H    C?    Mj 


m 


CAPUT    IV. 


I{eguUru  fine  fuferioris  licentia  necfe  ohfejuio  alterius 
hcimtferfonsfubjiciat}  nec  a  convent»  recedati 
ahfens fiudhrum  canjk  in  CQmtcntibm  eommortfur  * 

Prohibet  fanda  fynodus ,  ne  quis  regularis ,  fi<» 
nc fui fupcrioris  licentia,  praedicationis,  vcl  Ie~ 
ftionis,  aut  cu  jufvis  pii  operis  praetextu,  fubji- 
ciat  fe  obfcquio  alicujus  prstjati,  principis,  vel 
univerfitatis »  vel  commuaitatis,  aut  aitetiuscu- 
jufcumque  perfonas,  feu.  IpQi;.  neque  ei  aliquod 
priviiegium  aut  facultasabaiiisfup^r  jispbtenta 
iuffragetur .  Quod  fi  cohtra  fccerit ,  tanquam  ijv 


***** 


xari.  SicmmiUa,  quaebafesfunt&  fundamcnta  g  obcdiensarbkriofupe.rio,rispuniatur.i  Ncc  liccat 


totlus  regularis  difciplinae,  exafte  non  fucrint  con- 
fcrvata,  totumcorruataedificiumncccflc  eft. 

C  A  P  U  T    II» 

Tfrofrietas  regularibus  omnim  frohibetur  • 

Nemini  igitur  rcgularium ,  tam  virorum  quam 

mulierum,  iiceat  botfa  immobiiia  vel  mobilia  , 

cujufcumque  qustlitatis  fuerint ,  cti^m  quovis  mo- 

do  ab  cis  acquifita ,  tanquampropria,  aut  ctiam 

aomincconventus,  ppihdere  vel  tenere ,  fed  fta- 

M     f        tim  ca  fuperiori  tradantur,  convcntuique  incor- 

SSmIvU  porcntur,  Necdcinccps  iiccat  fuperioribus  bona 

H*  ftabihaalicuireguiariconccdcre,  ctiamadufum- 

*  fruftum,  vclufum,  adminiftrationem,  autcom- 

jnendam-  Adminiftratio  autcm  bonorum  mona- 

ftcriorum  ,  feu  convcntuum,  ad,  folos  ofiiciales 

corumdem ,  ad  nutum  fuperiorum  amovibiles  , 

pcrtineat  *  Mobtlium  vero  ufum  ita  fuperiorcs  per- 

jnittant  ,  ut  corum  fupcllcx  ftatui  paupcrtatis  , 

<juam  profe^  funt ,  convcniat ;  nihilquc  fuperflui 

ineafit,  nihilctiam,  quod  fit  aeceflarium,  eis 

denegetur.  Quodfialiquis  quidquam  tcnerede- 

prcbcnfusautconviftus  fuerit,  is  bicnnio  afltiva 

&pafiivaYOpcpriviatusfit,  atquectiamjuxta  hi£ 

regul»  &  ordinis  conftitutiones  puniatur  r 

CAfUT    IIL 

Qmnidmondjkrtd)  %u#bic  #00  fnhibentur^  foffmt 
fojfidcre  bona  immabtlUi  numerus  ferf>narum  in 
illis  fro  modofacultMum  mt  elecmofynarum  cmfii- 
tuenius :  mlhfine  IkcntU  efifcofi  erigend* . 

Conccdit  ian&a  fynodus  omnibus  monafteriis  & 
domibus  tam  virorum  quam  muiicrum,  &  Mcn- 
dicantium ,  cxceptis  domibus  fratrum  fanfti  Frait- 
cifci  Capuccinorum ,  &  corum  qui  Minorumde 
obfcrvantia  vocantur  *  etiam  quibus  aut  ex  confti- 
ttttionibus  fuis  crat  prohibitum  ,  aut  cx  privilcgio 
apoftolicoaonerat  conceflum,  ut  deinceps  bona 
immobilia  eis  poflSdereliceat .  Quod  fi  aliqua  Jo- 
ca  ex  praediftis ,  quibus  auftoritate  apoftolica  fi- 


regularibus  a  fuis  convemibus  recedcrc  ,  ctiam 

pnetcxtu  ad  fuperiores  fuos  acccdendi  i  nifi  ab  cif- 
dcm  miffi  aut  vocati  fucriQt  *.  Qui  vero  fine  prasdi- 
domandatoinfcriptisobtcntorcpertus  fuexit,  ab 
ordinariislocorumtanquamdcfertor  fui  inftituti 
puniatur .  llli  autcm , <yx\  ftudiorum  caufa  ad  ntiU, 
verfitatetmimifitur,  in  ^corivcntibus  tantum  ha* 
bitent;  alioquin  ab  ordinariis  contra  cosproce- 
datur» 


C  A  P  U  T    V* 

CkufuU  monlalium  ,  frsfertim   fua 
agunt,  fwvidetnr* 


$pttm*urbes 


Bonifaciioftaviiconftitutionem.,  quaeincjpit;  jnHxto»iiL 
PcricuJofo  >  i-cnovans  fanfla  fynodus  ,  qniverfts  \^^p 
epifcopis  %  fub  obteftatione  ihini  judicii ,  &  ip~ 
terminatione.malcdi^ionisaeternse,  praecipit,  ut 
in  omnibus  monaftcriis  fibi  fubje&is  ordinaria ,  ia 
aliis  vero  fedis  apoftolicae  auctoritatc5  claufuram 
fandimonialium ,  ubi  violata  fuerit  diligenter  re- 
ftitui ,  &  ubi  inviokta  cft  confervari  maxime  pro- 
curent  5  inobcdientes  atgue  contradidtorcs  pcr 
cenfarasecclcfiafticas,  aliafquepoenas,  quacum- 
que  appcUatione  poftpofita ,  compefcentes ,  invo- 
cato  etiam  ad  hoc ,  fi  opus  fuerit ,  auxilio  brachii 
fiecularis .  Quod  auxilium  ut  praebeatur  omnes 
Chriftianos  principes  hortatur  fanda  fynodus ,  & 
D  fub  excommunicationis  pcena ,  ipfo  fado  iocur- 

rcnda,  omnibusmagiftrapbysfa&cuJaribusinjunr  M%&  H* 
git»  Ncmini  autem  fan&lmpnialium  Uceat  poft  utXsf*4 
profeffionem  exireamonafterio,  etiam  ad  breve     "      * 
tempus ,  quocumque  pra&tcstu  ,  nifi  aliqua  ex 
legitima  caufa ,  ab  cpiicopo  approbanda, ,  indul- 
tis  quibufcumquc  &  puvilcgiisnonobftantibus, 
Ingredi  autem  intra  fepta  monafterii  neminili- 
ceat,  cujufcumque  generis  aut  conditionis ,  fc- 
xus  ,  vcl  aetatis  fuerit ,  fine  epifcopi  vei  fuperioris 
liccntia  in  fcriptis  obtcnta ,  fub  excommunicatio- 
ais  pccna ,  ipfo  facto  incurrenda  *  Dare  autem  tan~ 
tum  epifcopus  vei  fupcrior  licentiam  del^t  in  cafi« 
bus  neccffariis ,  ncque  alitis  ullo  modo  poffit,  e^ 
tiam  vigore  cujufcumquc  facultatis  vei  indulti  ha- 


^iab°^I^?^  aenusconceffi,  vel  in  pofterum  concedeildi-  Et-" 

*****   ,*^  «*«—  *  _         quia  monafteria  fan^imonialium  ,  extra  mcenia 

urbis  vel  oppidi  conftituta,  malorumJbominum 
praedae&aliisfacinpribus  fine  ulla  faepe  cuftodia 
funtexpofita,  curent  epifcopi  &  aliifuperiores, 
iiitavidebiturescpedire,  ut  fan&imoniales  exiis 
ad  nova  vel  antiquarcducantur,  invocatoetiam 
auxilio,  fiopusfaerit,  brachii  faecularis.*  impe* 
dicntes  vero ,  vel  npn  obedicntes ,  p^r  ccnfuras  cc* 
clefiafticas  parerc  compellant  * 


finty  eademomniaillisreftituenda  effe  decernit. 
In  praediftts  autem  monafteriis  &  domibus  tam  vi- 
rorum  quam  mulierum ,  bona  |mmobilia  poffiden- 
tibus,  veluonpoffidentibus,  istantum  numerus 
conftituatur,  acinpofterumconfervetur,  quivel 
cx  rcditibus  propriis  monafteriorum ,  vel  tx  con- 
fnctis  cleemofynis  commode  poffit  fuftentari ;  nec 
dcccterofimiiia  loca  crigantur  fine  cpifcopi,  in 
cujus  dicecefl  crigeuda  iuat ,  liccntia  prius  ob- 
tcnta  * 


€mtih  Gmrtt*  Tom.  XXXEL 


H 


CAr 


*75 


IV IV. 


Ssssio 

j.  I>ec. 


C    o 

C  A  P  UT   VI. 


H 


Jfta tth.  i<?« 


Ipftfln.  9« 
CabiU.    ii, 


ILWVn  IV* 


^rff /o  ttigendi  fuferiores . 


Inele&ion?  fupcriorum  quprum£umqu$  ?  abba*' 
tumtempprajium,  &aliorumofficialium?  acgc*- 
ncralinm,  &  abbatiflarum,  atque  ajiarum  prae- 
p^fitarum^quo  pmnia  re$e&  finc  uila  haudc  £ant? 
fn  primis  fan&a  fynodus  diftrj&c praecipir  ?  omnes 
fupradi&oscligidcbereper  vota  fecreta,  ita  ut  fin* 
gulorum  cligentium  noouna  nunquam  publicen- 
ipr.  NeciapQftcrumliceatprpvlnci^ics,  autab^ 
bate$ »  pripres ,  ajit  alios  quofcumque  tjtulares ,  ad 
effe^sm  eicftjorjis  facjcn&e  conftituerc ,  aut  voccs 
&fuffragia  abfpntiiirn  fuppJsrc  ,  §i  verpcojnra  h#*-  B 
ius  decreci  conftitptipnem  aiiiquis  cle&us  fuCrit, 
ejfficipirrita  fitj  Qh,  qui  ad  hunc  eftc<3tumfem 
•prpyincialem ,  abbatcm,  ajit  priprcm  creari  permi- 
ferit»  deinceps  ad  pmnia0fficiainreligjpncobti-« 
rienda  inhabilis  cxiftat  $  faculsatefque  fuj>er  his 
conceftae  eo  ipfo  abrpgatas  cenfcajnur;  & ,  u  in  po^ 
fterum  aliae  concedantur  ,  tariquam  fubreptitjae 
habcantur^ 

CAPUT    VII. 

j5##  &*  qunmodo  in  abbatijfas  t?  qHQtumtjue    no- 

mine  frafc#4s  tligendd  :  dmbus  monaftc* 

rih  nulla  fraficiafur  t 

c 

AbbatifFa  ?  &  prioriffa  ?  &  quoeumquc  alio  np* 
mineprgfcda,  velpraepofitaappeiletur»  eligatur 
iipnminpr&nnisquadraginta ,  &qua?  o$o  imnis 
poft  expreffam  profefficnem  Uudabilitervixerit, 
Quod  fi  his  qualjtatibusnonrepcruturineodem 
jnonafterip ,  ex  alio  ejufdem  prdinis  eligi  poffit .  §i 
hocetiam  incommodum  fuperiori,  quj  eleaioni 
prseeft,  videatur^  c*  JJs?qua?ineQdem  mpnafte* 
rioannumtrigefimumejfcefferint,  &quinque  fal* 
tem  ^nnis  poft  profeflioncmre&e  vixennt ,  cpifcp* 
po  ve!  &J  JP  fuperiore  confentieate  5  elig&tur .  Ouo- 
hm  vcromonsfteriis  nulUprsEficutur»  Etfiqu* 
dw  vel  plura  quocumque  rnodo  obtinet  ^  cogatur, 
uno  cxcepto  ?  intra  fes  menfes  cetera  refignare.Poft 
idverotempus,  nifirefignavcrit,  omniaipfojure  D 
vacent .  U  vero  >  qni  eleftioni  praeeft,  epifcopus,  fi- 
yc  aliusfuperior,c!auftra  monafterii  non  ingredia^ 
Itur,  fed  ante  canceHorum  feneftellanj  vota  fmguia- 
fttm^uiiat^vel  accipiattln  reliquisferventur  fin^ 
gujpruiii  prdinum  ycl  mpnaftf riprum  conftitutip- 

C  A  ?  U  T    VIII. 

lHftltim  mmft&i*r%m  non  h^Untlnm  ordfodrfos  r%~ 
gnlar^s  wfltdtomyMwdQ  inftitmndum  ♦ 

Monafteria  omnu^  qusp  gencralibus  capitulis 
^ut  epifcopis  non  fubfunt ,  nec  fuo§  habent  ordi^ 
narios  reguUrcs  vifitatores ,  fcd  fub  immediata  fe- 
dis  apoftoJic^prPtc^ioneac  dire£ione  regi  con^  E 
fuevcrunt  *  tencantur infra  annum  a  fine  praE?fcntis 
Con<riIii ,  &  dciftde quolibct  tricnnio  fcfc  in  con* 
grcg^tionc?  rcdigcrc ]MU  formam  eonftnutionis 
Innoccntii  tcnii  m  concilio  generali ,  qusc  incipit, 
In  fingu!i$ ,  ibiquc  ccrtas  rcgularcs  pcrionas  dcpu- 
tarc»  qua&dcittodo  &  ordinc,  dcprodiftis  con- 
grcgationibu?  crigcndis »  ac  ftatutis  in  cts  exc^ 
quendi*  ddibctcnt  8?  ftatuant »'  Quod  fi  in  his  nc- 
giigentcsfuerint,  liccatnictropplitano,  in  cuju$ 
proviociaprapdift^monaflenaiunt,  tanquam  fe- 
dis  apoftpjicas  dclegato ,  eos  pro  praedi&is  caufi$ 
convpcare*  QuodliinfraJimitcsttni»«  provind^    . 


L      I       0      M      *w*«*m«Ip  ijS 

npqfit  fufficiens  talium  mortafteriorum  numerus 
>d  erigehdam  congrcgatipnem  ,  poffint  duarnm 
vel  tripmprovinpiiirum  monaftcru  unstm  faccre 
congregationcm  ,  Ipfts  autem  congregationibus 
fonftitutis ,  iilarum gcneraJia capitpla ,  &  ab iili$ 
cledi  pr*fide$j  vcl  vifitgtores  eamdcm  habeant 
auftorjtatem  in  fupts  (rongrcgatipn  is  monafteria,  ac 
regulares  in  ci$  CPi^mprantcs  ^  quam  alii  pr^ft* 
dcs^tcyifitatorcsinccteris  habcnt  ordinibus,  te- 
neantiirquc  fu«e  congtcglttionis  monaifteria  fre^ 
quentervifitare?  &illprumrcfotmatioqi  incum*- 
pere,  &ea  pbfcrvare,  quseiin  iacris^canonibus, 
fc  in  hpc  facro  concilio  funt  decreta?Quod  fi  pti^m 
metropolitanp  inftantcpraedifta  sxeqni  npn  cura- 
yerint ,  epifcopis  9  in  quonun  dipecefibus  Ipca  pr^ 
diQa  fitat  fqnt,  ran^uam  fcdi$apoftplic#  dclega* 
tis  fubdantpr  f 

CAPUT    IX. 

Monldlum  mowfttrU  immtdiMt  fuhjeElaffdi  ApoftoU^ 
ta  ab  tpiftofo  rtganwr  \  alU  ycro  a  dtfutatisin  t4~ 
fitulis  pmtalihm ,  wl  Aliis  ninlaribus » 

Mon^ftetiafanSimonJalium*  (&n&&  fediapo- 
ftolicacimmcdi^te  fubje^a ,  etiam  fub  nominc  ca- 
pituIorumfanftiPctrii  vcl  fanfti Joannis ,  vcla- 
lias  qupmpdocumquc  mmcupentur ,  abepifcopis, 
tanquam  &&&  ftdis  dclcgatis ,  guberncntur ;  non 
obftantibus  quibufcumque,  Qu«  vero  a  dcputatis 
in  capitulis  gcneralibus,vej  ab  aliis  regularibus  rc* 
guntur,  fubcorumcura&cuftodia  relinquantur  * 

CAPUT    Xr 

Jtfeniahs  ttMfUQfufmtnfi  c^nfittantur  &*  communi* 
tcnt :  dc  confcjfdrio  txtrmrdinatio  iis  ab  cfifcofofro- 
<vidtatur:  avud  iiiasextra  fublicam  cccicfiam  e$$~ 
chmfth  mn  confervttur , 

Attendant  dili^cnter  cpifcopi ,  &  cctcri  fupe^ 
riores ,  monaftcnorum  fanftimonialium  $  ut  i% 
conftitutionibus  earum  admoneantur  fan^imo* 
niales,  ut  faltcmfcmel  fingulis  mcnfibus  confct 
fioncm  peccatorum  faciant»  &  facrofanftam  eu^ 
chariftiVm  fufcipiantj  ut  eo  fefalutaripraefidjo 
muniant  ad  omncs  oppugnationes  daemonis  for- 
titcrfuperandas,  Prj»terordinarium  autcm  coa-* 
feflbrcm  alius  cxtraordinarius  ab  cpifcopo,  8c  aliis 
fuperioribus?  bisautter  in  anno  offcratur9  qui 
omnium  confeffiones  audire  debeat*  Quod  vcro 
fanSiffimumChrifticorpusintracborum»  vel  fc^ 
pta  mpnaftcrii ,  &  non  in  publica  ccclefia  confer- 
vctur  ,  prohibet  fan£U  fynodus  5  non  obftarite 
«jupcumque  indultoautprivilcgio, 

CAP  U  T    XI. 

ln  monafttriis  quibus  imminet  tur4  ferfinamm  fi#~ 
cularium  fr<ttcr  eas  <jn#  fnnt  de  ilhrum  famiiia  9 
wifittt  efifcofHSf  <&*  tidcm  ct$r#  frtficiendascxa- 
Tninett  certis  exctftis  ♦ 

Inmonaftcriis»  feudomibusvirorum,  fcumu* 
Jierum,  qujbus  imminet  animarum  cura  perfo^- 
narumfaccularium?  praetereas?  quac  funt  deillo- 
rum  monaftcriorum  fcu  locorumfamiliai  perfo- 
nge  tam  rcgulares  quam  faccularcs  hujufmoai  cu- 
ramcxctccntcsfubfint  immediatc  in  iis,  quae  ad 
di^am  curam  Sc  facramcntorum  adminiftratio- 
ncmpertincnt,  jurifdidioni,  vifitationi,  Stcov^ 
re^ionicpifcopi,  incujusdioeccfifunt  fita*  Nec 
ibi  aliqui  9  ctiam  ad  nutym  amovibilcs ,  dcputcn- 

tur , 


An  no 
Christi 


Jo  4*  ftatu 
feg»  iti  $,  fc 
m  Clcmen- 

Bxttt   de 
verV  iing< 

vi,ep4* 


Trioentinitm. 

tnr  ,  nifi  «te  ejofdem  confenfu  ac  prsevio  cxatnine   A 


177 


lllPi 


f^S 


If^. 


Cj*R^Tr°Pcr  *um>  attt  eids  vicarium»  faeiendo  ,  esccpto 
.."  ^onaftcfioCIuaiaceaficumfuisiimuibus,  &  ex* 
ecptis  ctiam  tis  monafteri is  feu  locis , 10  quibus  ab- 
bates  generales  »  aut  capita  ordinum ,  fedem  ordi* 
nariam  principakm  habent,  atque  aliismonafte* 
nisfeudomibtts,  Inquibus  abbates,  aut  alii  re* 
gulariumfuperiores,  jurifdiaionem  epifcopalcm 
&  temporalcm  ia  parochos  &  parochianos  exer* 
ccntj  falvo  tamcn  eorumepifcoponimjure,  qut 
majorem  in  praedi&a  loca  vcl  pcrfoaas  jurifdidio- 
nemcKercent» 

CAPCT    XIX. 

Conformentur  regulares  facuUrihm  in  ohfervathng 

cenfumum  eftfcofaiium  W  fift*-  ** 

rum  di&cejis . 

Ccnfurae  &  interdiaa ,  mdutn  e  fede  apoftolica, 
emaaata  ,  fcd  etiam  ab  ordinariis  promulgata* 
mandante  epifcopo ,  a  regularibus  in  eorum  eccle* 
fiispublicentur,  atque  ferventur  *  Diesetkm  fe~ 
fti,  quosindicecefi  fua  fervandosidemepifcopui 
praeceperit ,  ab  eaemptis  omnibus  etiam  regulaci» 
bus  fervcntur» 

CAPUT    XIII, 


C  A  P  UT    XVL 


C^ntroverfiasdefracedentiaeveftigh  comfonat  efifco* 
fus*  kxmftinoninftriQhrictaufKra  mtventes  ad 
fnfftitationes  fubiicas  amiere  comfeiiantur* 

Conttoverfiasomnesdepraeccdentia,  quas  per~ 
f*pe  maximo  cum  fcandalo  oriuntur  inter  ccclefia* 
fticas  perfonas  tam  faeculares  quam  regulares ,  cum 
inproceffionibuspublicis,  tum  iniisqusfiuntin 
tumulandis  dcfunftorum  corporsbus,  &  in  defe* 
renda  umbefla ,  &  atiis  fimilibus  ,  epifcopuis  amo* 
taomniappellatione,  &nonobft&ntibus  quibuf* 
cumque,  componat.  Exempti  autemomnes,  tam 
clcrici  faecularcs  quamreguiaresqutcumque,eti&m 
monachi  ad  publicas  proceffioncs  vocati ,  acccdere 
compcliantur ;  its  tantum  exceptis  qui  tn  ftri&iori 
clauiura  perpetuo  vivunt* 

CAPOT    XIV* 

fyffrfart  fuhtice  delinquenti  foena  a  qm 
irr 


C 


D 


Reguiam  non  fubditus  epifcopo  ,  qui  intra 
clauftra  monafterii  degit,  &  extra  ea  ita  notorie 
dciiquetit,  ut  populo  fcandalo  fttj  epifcopoin* 
ftante,  afuo  fuperiore  iatra  tempus  ab  epifeopo 
pr&figcndum  (evere  puniatur ,  ac  de  punitione  epi* 
kopumcertiorcm  faciat  %  fin  minus,  a  fuo  fupe- 
riore  offido  privetur,  &  deiinqucnsabcpifcopo 
puniri  poffit, 

C  A  P  U  T    XV* 

Vnfiflh  mn  ftdt  nlft  anno  frobationis  txatto  ,  & 
dftimofextQ  #tatis#ccmfletQ* 

ln  quacamque  religione ,  tam  virorum  quam 
muiierum,  profeflio  non  fiat  ante  dccimumfeK- 
tumannum  explctum;  ntc  qui  minore  tempore, 
quam  pcr  annum ,  poft  fpfccptum  habitum  in  pro- 
batione  fteterit ,  ad  profeffionem  admittatur .  ¥to~ 
feflioautcmantea  fafl;a  fit  nulla,  nullamque  in- 
ducat  obligationem  ad  alicujusregu!&,  velreli* 
gionis,  veiordinis  obfervationcm*  aut  adalto? 
quofcumque  cffcftus  * 

Cmih  GmttU  Tom,  XXXIII. 


E 


^enmciath  aut  obt^athfaSs  mtu  duos  menfes  froseh 
mos  frofeffionifit  r.utta  >  Ffoita  frobdtione  ,  nwitii 
tut  frofiteantur  aut  tjficiantur  »  Jn  fh  clmcomm 
focictatis  Jbsu  inftituto  nihti  innov4t*r*  Camctur 
m  quid  ex  boms  nwitilmonafterhtribttatuf  ante 
profcfthmm  m 

Kuliaquoquerenunciatio  aut  obligatio  &ntea 
hfta,  etiamcumjuramento,  velin  iavorem  tn~ 
jufcuoiquecauf^pfae»  vaieat,  niii  cum  licentia  e- 
pifcopi,  fiveejusvicarii,  fiat  intra  duos  menfes 
proxtmos  ante  profeffionem  1  acnon  alias  tntcl- 
ligatur  effcdlum  fuum  fortiri ,  nifi  fecuta  profeifio- 
ne:  afitcrvcro  fa&a,  etiamfi  cum  hujus  favoris 
exprcffareaunciatione,  ctiamjurata,  titirrita  & 
nulltuseffe<ftus  ♦  Finito  temporc  novitiatus ,  fupe- 
rioresnoviiios,  quoshabilcsinvenerint,  adpro- 
fitendum  admittant ,  auc  e  monafterio  &os  ejiciant* 
Per  hfc  tamen  fanfta  fynodus  non  intcndit  aliquid 
innovareaut  prohibere,  quin  religio  clericorum 
focietatis  J^fu  ,  junta  pium  corum  inftitutum  a 
fan£U  fede  apoftolica  approbatum,  domino  &  zjm 
ccclcfiaeinfcrvirepoffit*  Sednequeante  profeffio- 
nem,  esceptaviAu&veftttu,  novitii  vel  novitwe 
illiustemporis,  quo  ia  probatione  eft»  quocum- 
quepraetcxtu  a  parentfbus,  vel  propinquis,  aut 
curatoribus  ejus,  monafterio  aliquid  exbontse- 
jufdemtribuaturi  nehac  occafione  difcedere  w~ 
queat,  quototamvel  ma/orempartem  fubftantie 
iusmonafterium  poffideat ,  nec  facile,  fi  dilceQV- 
rit ,  id  recnperarc  poffit;  quin  potius  prmcepit  hn* 
dafynodusfubanathemam  pcena  datttibus&re- 
cipientibus,  nchoculiomodofiat,  Iteutabeunti* 
tibus  ante  profcffionem  omnia  reftituantur  quc 
fua  erant  t  quod  ut  re&e  fiat ,  epifcopus  etiam  per 
ceafuia^^cclelufticas,  fiopusfiietit,  compellat* 

capot  xvn. 

Tuella  major  duodecim  annisft  bahitum  regutarem  ftl* 

fiiftre  ntolverit  ,  exfimtur  ah  ordfaarfa  5 

iternmfue  afttefrofifftwm  • 

l.ibertati  profeflionis  virgtnum  Deo  dicanda^ 
rumprofpiciensfandafynodus,  ftatuitatque  de- 
cernit ,  ut  fi  puclta  ,quae  habitum  rcgularerti  fufci- 
perevoluerit,  majorduodecimannisfit,  nonan* 
te  tufcipiat,  nec  poftca  ipfa,  vel  aliaprofeffio* 
nememittftt»  quam  etcploraverit  epiCcopus,  vel 
eo  abfcntc  vel  impedito,  tjns  vicarius,  aut  aliquis 
eorum  fttmptibus  ab  eis  deputatus ,  virginis  volun* 
tatem  di  ligentec ,  an  coa&a,  an  fedufta  fit,  an  fckt 
qutd  agat ;  &  fi  voluntas  ejts$  pia  ac  iibcra  cognita 
fuerit,  habueritque  conditiones  requifitas  juxta 
monaftci ii  illius  &  ordinis  regulam ,  nec  non  mo~ 
nafteriurn  fuerit  idbUeum,  Itbere  ei  profiteri  li- 
ceat ,  cuju*  profeffionis  tempusne  epifcopusigno- 
ret,  teneatur  prsefeda  monattcriieumante  men* 
femcertiorem  facere;  quod  fi  prasfefta  certiorem 
epifcopum  non  fecerit ,  quamdiu  epifcopo  videbi- 
tur,  ab  officio  fufpenfa  dt  • 

C  A  P  UT    XVIIL 

2{e  fuis  fraterquam  in  tafiimi  djim  exfreffis }  esgat 
mutierem  ad  ingrediendum  monafberium ,  aut  ingn~ 
diwlentemfrohibeat  1  fmnitentiumfmtonmrtita* 
rum  tonftitutfamsfermmnr* 

AnathematJ   fanfla  fynodus   fubjicit    omnes 

H    3  &  fin* 


Sessio 

XXV, 

?•  Dctfv 


i7P 


*  t  «  s 

p.  iv. 


C     O    N    C    I     I    I 


0    M 


FEaBINAKDUS 


S£5SIO  &fin£u!asperfonas  ,  aijufcumquequalitatis,  vel   A  generalibus 


5.  2>ee. 


Tolet.  Ilf. 


Tolet.  IV. 


jCondiuoais  fuerint,  tam  clericos  quam  laicos? 
feculares  vci  regulares  ,  atqup  etia^  qualibet 
dignitate  fungentes,  fi  quomodocurricjue  cqegc- 
rint  aliquam  yirginem,  vel  yiduarri*  afctaiiaja 
quamcumque  mtilierem  ?  invitam ,  prxtcrquam  jo 
cafibus  in  jureexpreffis,  ad  ingrediendummona- 
fterium,  yeladfufcipiendum  habitum  cujufcutn- 
que  rcligionis,  vel  ad  emittendam  profefltonem  » 
quique  confilium  ,  auxilium  vel  favpr^m  dederint; 
quiqucfcicnteseamnon  fponte  ingredi  .aionafte- 
rium,  aut  habitum  fufdpere  *  aut  prdfeflionem 
emittere,  quoquo  modp  eidem  aftus  vei  praefen- 
tiam,  vel  confenfum,  vel  auftoritaf:em  intfrpp- 
fuerint .  Simtli  quoque  anathemati  fobjicit,eps,qui 
fanftam  yirginum  vel  aliarum  mpti^rpm  ypluqta 
tem  veli  accipiendi ,  yel  voti  emittendi  f  qupquo 
rnodo  finc  jufta  caufa  impedierint; .-  Eaqus  omnia 
&  finguia,  quae  ante profeffipnem *, yel  in ipfa  pro- 
feffion^,  fieriopprtetj  feryentur>  npn  folurji  irt 
monafteriis  fqbjeftis epifcopo  >  f?4  &  *n  aliis  quU 
bnfcumqiie  .  Ab  his  tamen  excipiuntur  mulieres, 
quae  pceriitentes  aut  convertitae  appellantur  ,  in 
qiubusconftitutionesearumferventpr. 

C  A  P  U  T    XIX* 

Quomodo  %n  atufis  dtfickntium  a  nligipne 
procedendtm  v 

Quicumque  regulan?  pnetendat  fe  per  yim&  i 
nseuimingreflum  efle  religibnem  >  -aitf  etiam  dU 
cat  ante  sctatem  dcbitam  profeffum  fuiflfey  ?ut 
quid  fimile ,  velitque  habitiim  dimittere qnaf urrVr 
que  decaitfa,  aut  etiam  cum  habitu  difcedere  fine 
licentia  fuperiprum,  non  audiatur,  nifi  iqtra  qttin- 
quennium  tantum  a  die  profeffionis  9  Sc,  mm  ndti 
aiiter,  nificaufas,  quas  praetenderit  y  dedu^erit . 
coram  fupcriore  fuo  &ordinariq  .  Quod  fi  antea 
habitum  fponte  dimiferit,  nullatenus  ad  allegan- 
4um  quacumquecaufatri  admittatur,  fed  ad  mona- 
riurnredirecogatur,  &tanquamapoftata  puaia- 
tur »  interim mp nulfp  privilggio  fuae.reIigio|iis 

Ste&tycri*  juvetur?  Nemoetiam  regularis  cujufciimque  fa- 

4eref, 


180 

vel  ipforum  ordinum  vKitatpribus 


AreL  h  cap 
kh 


cukatisyigore  transferatur  ad  laxiprem  religio 
nem 


nec 


mflituantur.  Jn  ceteris  omnibuspr^fatorum  pr^  QmXsrt 
dinum  privilegia  &  faculute*,  qua?  ipforum  p£r~      i^p 
fonas,  &  Ioc^t  &  jura  concenmnt,  firmafint& 
illaefa  < 

C  A  P  y  T    XXI. 

Monaftma  regular&us  eonferantur  ;  Ordintm  tdftpfi 
nzmini  \n  fofternm  commwdeHtHr  • 

Cum  pleraque  monafleria  ,   etiatn  abbatise  f  tater.Viftsl» 

prioratus,  &pr2epofitura5,  ^xmalacorum»  qui- X-eone  X, 

bus  commifla  fuerunt?  adtniniftration^,  noi^  lc-  SSb»  .W& 

via  paffa  fuerint  *  tam  in  fpnitualibusquamia 

B    temporalibus,  detrifnenta;  cupit  fanfta  fynodus 

ca  ad  coqgruam  monafticas  vitae  difciplinamom- 

t)ino  revpcare.  Veriim  adeo  duradifficilifquecft 

pmfentitjm.temporum  cpnditip ,  ut  p^c  ftatim  om^ 

nibus ?  n^ccpmmnn?iubique,  quod  opMret,  xe* 

medium  poflit  adhibcri*  ut  tamen  nihilpr^ter- 

mittat,  und^  prapdi^i^falubriteraliquahdbprb* 

viderippffiit,  primiimguidpmconfidi^  fan&iffi- 

inuitiv  Rpmanum  pontificcm  pro   fua  pietate  & 

prudentia  curaturum  ,   quantum    h*C  tempota 

ferre  poffe  viderit,  ut  iis,  quae  nunc  commen^ 

data  reperiuntur  ,   &  qwse  uids  cpnvcntus  ha» 

bent,  regulares  perfon«  ,   ejufd^m  ordinis  ex* 

preffe.  prpfeffk  ,  &  quae  gr?fgi  praeire  &  praecfle 

ppffint*  praficiantiu' .  Qux  vero  in  pofterum  va-  ^tf«*4»c.i0. 

^abant  ,  non  ni-li  regularibus. fpciftatsei   vjrtutis      •■ 

&  fapditatis  sonfergntur.  Quoad  ca  vero  mo? 

nafteria^  quae  capita  fur^t  ac  primatesprdinum, 

fiv!eabbatj«j;  five  pripratus,  filiac  ijlorum  capi« 

tum  nuncupantut  j  teneantur  ilii ,  qui  in  praer- 

fcnti  ca  in  cQtnmendam  obtinentj  aifi  fit  eisde 

r^galari  fticceflore  proyifum ,  infra  fe«  menfes  re- 

jjgipnem  illorum  ordinum  propriam   folenniter 

profit^ri ,  aut iis cedcrct;  alias  commendas  pra^di- 

ftae  tpfo  jtirc  vacare  cwfcantur  -f  Ne  aatens  in 

pmdidis  omnibi]is  8c  fingulis  fraus  aliqna  adhi^ 

beri  poflit V  mandat  fanfta  fynodus ,  nt  in  prpvi- 

ftonibus  di^lorum  mpnafteriorum  qualita$  fingtt- 

lorum  nominatim  exprim^tpr  j  ^Uterque  fa&a  pro% 

yifio  fubreptitia  efle  cenfeatur ,  nullaque  fubfcr 


detur  licentia  cu|t|uam  regulari  bc  JJ  quentipoffeffiphevetiamtriehnalij  adjuvetur. 

C  A  P  U  T    XXII# 


cuke  fefendi  habitum  fuae  religipnis 


C  A  P  U  T    XX. 

Suftrwes   ordmtim  .tpifcopjs  #o#  fultjeBi  tnfmord 

MMdfterU  ntifttmt-  qt  corrigant  $  ctidm 

commendau ., 

Afabates,  qu|  fqnt  prdinum  capita,  ac  eeteri 
praediftqrum  ordinum  fup^riore^»  ^pifcppis  non 
fubjedi,  quibus  eft  in  alia  inferiora  r^baafteria 
pripratttfve  Icgitf^  jurifdidio,  eader^  illafibi 
fubdita  monafteria  &  prioratus ,  fuq  quifque  loco 
atque  prdine ,  ex  officio  vifitent ,  etiamfi  commen- 
data  exiftant .  Qua?  cuni  ordinurrifttorumcapiti- 
busft^hfint,  declarat  fanfta  fynpdus  in  iisj  quae 
dias  de  vifitatione  monafteriprum  commendato- 
sfuprafeffio-  rum  definitafunt ,  non  effe  comprebenia  :  teneau^ 
IerefC*P  S'  tur(}u^  qnicumque  praedi&orum  ordinum  mona- 
fteriisprafunt,  pr^di^osvifitatpre^recipere^  & 
illorum  ordinationesexequi,  Ipfaquoquemona,- 
iteiria^  quaefuntprdin^mcapi^a,  |uxta  fanftae  fe« 
disapoftoIicaB  &  cujufque  prdinis  conftitutiones 
vifitentur  .  Et  quamdiii  durabunt  Jhujufmodi 
commendae,  prioresclauftrales,  aqfe  in  priorati- 
bus  conventumhabentibusfuperioresj  quicorre-- 
ftiones  &  fpirituale  regimea  exercerit ,  a  capitiilis 


l?T&d0&;  h  reform4tiom  rtgufarium  mtfa  morain- 
terpQfita  v&fctymtur . 

Haec  amnia  &  finguU  >  in  fuperiorihus  de* 
cretis  cojntenta  ,  obfervari  fanda  fynbdus  prae* 
cipit  in  omnibusf  cognobiis  ac  mon^fterii^^  coU 
legiis  ac  domibus  qitotumcumque  monachorum 
?ic  regularium,#qec  xim  quarumcumque"  fanftfc 
moqialium  virginum  ac  viduarumr  etiamfiiilae 
fub  gubcrnip  militiarum  ,  etiam  Hierofolymi-, 
tanae         4 


E  lentm": 


vivant  ,  &  quocumqiie  nomine  appel- 
fub  quacqmque  regula,  velconftitutio- 
njbus  %  &  fub  cuftodia ,  vel  gubernatioq^,  vel  qua- 
vis  fubjedSione  ,  aut  annejtipne  ,  vel  dependen^ 
tiacujufcumqueprdinis»  mendicantium,  velnon 
mcndicantium 


vel  ^Uorum  regularium 


mona^ 


chorurn,  aut  canonicorum  quorumcumqtie  ;  nort 
pbftantihqs  eorum  omnium   &  fingqiorum  pri-  fv.  }Ji V 
vilcgiis  ,   fub  quibufcumque    formulis    verbo-  **"«'•  ** 
nim^oncepm,  ac  Mare  magrium  appelktis,  cg^ 
ttamin  iuiidatione  obtentis  ,  nec  nqn  cqnftitu- 
tionibus  &  regnlis  etiam  juratis  >  atque  etiam 
confuetudioibus  ,  vel   prscfcriptionibus  ^   etiam 
immemorabilibus  .  §i  quis  vero  regulares  tam 

viri 


i8i 


F  1  u  l 
F.  fV* 


Tridentinw 


M. 


I  II  p« 


182 


ririouamfflttliercsfuiit  ^uifobarftiorircgulavel  ^  ro  de  epifcopis  di&a  fuat,  eadem  non  folum  m^ESsI;0 

*      "  ■      "  £      '—  l-l— j:  l  — .        quibufcumque  benefeia  ecclefiafttca  tamfaecula-     XXV. 

ria  quam  regularia ,  obtinentibus , pro  gradus  fui  ?*Decemb. 


Ckmsti    &****«$  Wvjint»  excepta  facultate  habendi  bona 

i&$*     ftabifia  in  communi»  eosabcorum  inftituto  &ob~ 

ferrantia  fen&a  fynodus  amovere  non  intendit, 

£t  quia  fanda  fynodus  dcfiderat  ut  omnja  &  fin- 

fufa  fupradi&a  quamprimum  executioni  demaa- 
entur,  praecipit  omnibus  epifcopis  10  moaaftcriis 
fibi  fubje&is ,  &  in  omnibus  alii*  ipfis  in  fuperio- 
ribusdecretis  fpcciaJher  commiflis ,  atque  omni- 
bus  abbatibus  $  &genera!ibus,  &  aliisfupcriorL 
bus  ordinum  fupradiftorum,  ut  ftatim  praedi&a 
exequantur*.  Et  fiquidexecutiooi  mandatumnon 
fit  ,  epifcoporum  aegligentiam  concilia  provin- 
cialia  fuppleant  &  coerceant  ;  regularium  vero, 
capitula  provineialia  &  generalia,  &  in  defe&um 
capituforum  gcncralium  ,  concilia  provincialia  j$ 
pcr  deputationcm  aliquorum  ejufdcm  ordinis  pro- 
videant.  Bortatur  etiam  fanfta  fynodus  omnes 
rcges,  principes  ,  rcfpublicas  ,  &  «ugiftratus, 
&  in  virtute  fanft^  obedientiae  praecipit  ,  ut  ve- 
lint  praedi&is  cpifcopis,  abbatibus,  ac  generali* 
bus  &ceteris  praefc&is  in  fuperiuscontentae  rcfor- 
mationis  executione  fuum  auxilium  &au£fcorita* 
reminterponere,  quotiesfuerint  requifni ,  ut  fi- 
ne  uffo  impcdimento  praemiffa  rcfte  cxequaotur 
ad  l^udern  Pci  omnipotentis . 

2>ECJ{MTl/M  PE  ^BFQ^MJiTtOliE* 

CAPUT    h 

C 

Gflr&tmhh  W  tntntsecclefidrum  fnetati  modtfitm  fu~ 

fctteUilem  CT  menfam  h&be&nt\  confanguineot 

famithirefijtM.fuQs  ex  konis  ecctefiit- 

rnmnw  mgetnt* 

Optandumeft,  utiiquiepifcopaieminiftefium 

fufcipiunt,  quasfuaeiintpartcs  agnofcant,  ac  fe 

non  ad  propriacommoda,  nonad  divitiasaut  lu- 

xum,  fed  ad  labores  8c  folicitudines  pro  Dci  glo« 

ria  vocatos  efle  intelligaot.  Nec  enim  dubitan- 

SeiT '»*  t.  u  ^utnc^  *  *  fideles  reliquos  ad  rcligionem  jnnocen* 

dercfl*       tiamquefaciliusinflammandos,  fipracpofitosfuos 

vidcrint,  noneavquat  mundifunt»  fedanimarum 

falutem  ac  calefteuii  patr  iara  cogitantes  *  Haec  cum 

a.4  rcftituendam  ecclcfiafticam  difciplinam  praeci-  D 

pua  cffe  faafta  fynodus  aoimadvertat,  admonet 

epi/coposornnes ,  m  fecum  ea  facpd  mcditantes  fa* 

&i$etiamipfij$facvitaea<5fcionibu$  (quod  eftveluti 

perjpctuum  quoddampwdicandigenus)  femune- 

ri  luo  conformes  oftendant  *    In  primis  vero  ita 

raores  fuos  omnes  componant,  ut  reiiqui  ab  eis 

frugalitatis,  modefti»,  continentiae ,  acquae?nos 

tantopere  commendat  Dco  ,   fan<fte  humilitatis 

exempIapctcrepoiHnt»  Quapropter  exemplo  pa- 

trum  aoftrorum  ia  concilio  Carthaginenfi ,  non 

fojum  jubetvM  ejufeopi  modefta  fupelfcftili  & 

menfa ,  ac  frugali  viftu  contenti  fint ,  verumetiam 

ia  retiauo  vitx  gencre,  ac  tota  ejus domo  caveant 

ne  quio  appareat ,  quod  afandtohoc  iaftitnto  fit 

alieaum ,quodquenonfimpIicitatem,Dei2efum,  E 

ac  vanitatum  contemptum  praefeferat-  Omnino 

vero  eisiaterdicit,neex  redditfcttsecclefiaeconfan- 

guiueos,  familiarefvefuosaugereftudcant:  cum 

Canon,  19*  §c  apoftolofum  canones  prohibeant  ne  rcs  eccle- 

4pofti»iora   fiafticas  quae    Dei   (unt  confanguincis  donent  * 

Antioch,  c*  led ,  U  pauperes  fint ,  ns  ut  paupenbus  diftru 

^5«  buant  ,   cz^  autem  non  diftrahant  ,  ncc   difli- 

jseat  illorum  caufa  t  imo  quam  maxime  poteft 

eos  fanfta  fynodus  monct,  ut  omnem  humaaum 

hunc  erga  fratrcs,  nepotes,  propinquofque  car- 

nis  affedum,  unde  mukorum  malorum  in  eccle- 

fia  femiaarium  extat  >  penitus  depoaaat  *  Quae  ve- 


*$«** 


Concilu 

Carthagi- 


re§ul 
conditione  obfervari ;  fed  &  ad  fan£be  Romanae 

eccleliac  cardinales   pernnere  decernit  »  quorum  fah    jlcom 

confiiio  apud  "fanSiffimum   Romanum   pontifi-  v.m:*  d« 

cem  cum  univerfalis  cccleiiac  adminiftratio  nita*      • 

tur ,  aefas  videri  poteft  aoo  ih  etiam  virtutum  in* 

iignibus  ac  viveadi  difciplina  eo$  fulgere  ,  quse 

jBcrito  omnium  in  fc  oculos  convertaat* 

CAPUT    II. 

<A  qtiihm  nomin&tim  Aecrtttt  concilii  foiemnitef 
recip'  Ct  iaceri  deb$ant , 

Cogf t  temporum  calamhas,  &  invalcfcentium 
haerefum  malitia ,  ut  nihil  fit  praetermittendum, 
quod  ad  populorum  aedificationem  ,  &  cathoiicx 
fidei  praefidium  videatwr  po0e  pertiaere.  Prseci-  SeCt^M. 
pttigiturfan&afynoduspatriarchts,  primatibus,  dnt*f* 
archiepifcopis,  epifcopis ,  &  omnibusaliis ,  qui  de 
jure  velconfyctudine  in  concilio  provinciali  ia- 
terefle  debent,  ut  iu  ipfa  prima  fynodo  provin- 
ciali,  poftfinem  praefentis  concilii  habenda,  ea 
omnia  &  finguta,  quaeabhacfan&a  fynododefi- 
nita&ftatuta  funt,  palamrecipiant;  necaoo  Ve* 
ram  obedientiam  fummo  Romaao  pontifici  fpoa- 
deant  &  profiteantur  ,  fimulque  hacrefes  omnes, 
a  facris  caaonibus  8c  generalibusconciliis,  prat- 
fertimque  ab  hac  eadem  fynodo  damnatas  ,  pu» 
blice  detefteatur  &  anathematkent  •  Idemqueia 
pofterum  quicumque  tn  patriarchas,  primates ,  ar^ 
chiepifcopos ,  epifcopofquepromovcndi ,  inpri- 
mafynodo  provinciali ,  in  qua  ipfi  interfueriat, 
omnino  pbfervent  *  Quod  ii  quis  ex  fupradidis 
omnibus,  qtiodabfit,  renuerit  j  epifcopi  compro- 
vincialcs  ftatim  fummum  Romanum  pontihcem. 
admonere  fub  poena  diviuse  indignationis  te- 
neaatur  ,  interimquc  ab  cjufdcm  commuaione 
abftineant  ♦  Ceteri  vero  otnnes ,  five  ia  pt*fenti , 
fiveinfuturumbeneficia  ecclefiafticahabituri,  & 
qui infynododioecefanaconvenire  debent,  idem 
utfupra  ,  ineafynodo,  quaeprimo  quoque  tem- 
porecelebrabitur,  faciant&obfervent:  alias  fe- 
cundum  formam  facrorum  canoaum  puniantur. 
Ad  haecomnes  ii,  ad  quos  uaiverfitatum  &ftu- 
diorum  gcncralium  cura,  vifitatio  &  reformatio 
pertinet,  diligentercurent  utabcifdem  univerfi- 
tatibus  caaones  8c  decreta  hujus  fanftac  fynodi  intc- 

fre  recipiantur,  ad  eorumquenormammagiftri, 
oftores,  &alilineifdemuniverfitatibus  ea  quae 
catholic^e  fidei  funt  doceant  &  interpreteatur, 
f^queadhocinftitutum  initio  cujuslibet  annifo- 
lcmni  juramentoobftringant ;  fed  &  fi  aliqua  alia ~'U&  J«  c,r. 
in  praediAis  univerfitatibus  corre*3:ione  &  refor-  ****& 
matione  digna  fuerint,  abeifdem,  adquos  fpe- 
&at ,  pro  religionts  &  difcipliaae  ccclcfiaftic«  aug- 
mento  emeaaentur  &  ftatuantur.  QuseyerounN 
verfitates  immediate  fummi  Romani  pontificis 
:  prote&ioni  &  vifitationi  funt  fubjeftae  j  has  fua 
beatitudo  per  ejm  delegatos  ;  eadem  qiia  fupra 
ratione,  &prouteiutilius  vifumfuerit,  falubri- 
ter  vifitari  8c  reformari  curabit  * 

CAPUT    III, 

Excommunkatknis  gUiio  temcre  mn  utendum  :  uhi 

executiore&tis  aut  ferfim&lis  fieri  potefi  ,  acen~ 

fmis  ahftinendum  5  iifque  civiil  mdgifira- 

tui  fe  immifccre  nef&$  cflo. 

Quamvis  excommunicatioais  gladius  nervas 
fit  ecciefiaftica^  difcipliaa^,  &  ad  coatinendos  iQ; 

ofKcto 


i8| 


P.  IV. 


O       N 


I 


U       M 


Fesdinasduj  I,' 
1  Jif. 


1*4- 


5*  ssio  °®c*°  P<>pul6s  valdc  felutaris*  /obrie  tamen  ma-  A 
XXVV    gWfljo*   circomfpe&ipne  exereendus   eft  ,    cum 
Decem^  experientia  doceat  fi  temerc  y  aut  levibus  ex  rebus 
*J*J»     iocutiator,  magis  contemni  >  quamformidari,& 
pcrnicicm  potius  parere ,  quam  falutem .  i^uapro^ 
pter  excommunicationes  illae,  quae  moniuonibus 
praemiffis,  adfinem  reveiationis,  ut  ajunt,  aut 
pro  deperditis  feuiobtra&is  rebus  ferrifolent,  a 
nemine  prorfus,  praeterquam  ab  epifcopo  decer- 
nantur  $  &  tunc  non  alias ,  quam  ex  re  non  vulgari, 
caufaqucdiligcntcr  ac  magna  maturitatc  per  epi~ 
fcopum  examinata  ,  quae  ejus  anirnum  moveat ,  nee 
ad  eas  concedendas  cujuivis  faecularis  etiam  ma^ 
giftratus  auftoritate  addacatur  >  fed  totum  hoC  in 
ejus  arbitrio  &  confcientia  fit  pofirumj  quando 
ipfcprorc,  loco,  perfona,  auttempore,  easdc-  8 
ccrnendaseffejudtcaverit,  In  caufis  verojudicia- 
libus  mandatur  omnibus  judicibus  ecclefiafticis, 
CUjufcumquedignitatis  exiftant,  ut  quandocum* 
queesecutio  rcalisvei  perfonafis  in  qualibet  parte 
judicii  propria  au&oriratc  ab  ipfis  fieri  poterit, 
abftineant  fetam  in  procedendo  quam  defmiendo 
acenfuriseceiefiaiticis,  feu  interdido ;  fed  liceat 
cis,  fiexpedirevidcbitur ,  in  caufisciviiibus,  ad 
fprumecclc/iafticumquomodoltbet  pertinentibus, 
conira  quofcumquc  ,  etiam  laicos  ,    pcr  muldas 
pecuniarias,  quae  locis  piis,  ibi  exiftentibus  >  eo 
jpfo  quod  £!%&*  fuerirtt,  affignentur  ,  feu  per 
Captioncm  pignorurn»  perfonarumquediflri&io- 
nem*  per  (uos  proprios  ,  aut  alienos  executores 
faciendam  »  five  etiam  per  privationem  benefi-  C 
ciorum  ,   aliaque  juris  remedia   procedere  ,  & 
caufasdefinirc,  Quod  fi  exttutio  reali$  vetper- 
fonalis  adverfus  reos  hac  ratione  fieri  nonpote- 
tit  ,  fitque  erga  judtcem  contumacia  #  tunc  eos 
etiam  anathematis  mucronc  arbitrio  fuo,  praeter 
aliaspoenas,  ferirepoterit .  Incaufisquoque  cri- 
minaiibus  ubi  exccutio  realis  yel  perfonaiis,  ut 
fupra  ,  fieri  poterit ,  erit  a  cenfuris  abftinendum ; 
fed/i  dtffte  executioni  facilc  locus  effe  non  poffit , 
liccbit  judici  hocfpirkuali  gladio  in  dehnquentes 
utiy  fi  tamen  delidi  qualitas,  praecedchte  bina 
faltcin  monuione,  eciam  percdtft.um  ,  iA  poftu-* 
lett  Nefasauttmfit  fjccnlari  cuilibet  magiftratui 
prohibcrcccclcfufticojudici,  ne  quem  excommu- 
nicct,  aot  mandareut  Jatamexcommunicationem  D 
revocet,  fubpraBtextu  quod  contenta  inpraefenti 
^ccretp  non  fint  obfervata;  cum  non  ad  faecula- 
tes^  fedadec^Iefufticos  h*c  cognitia  pertineat* 
Excommunicatus  vero  quicumque»  fipoft  iegtru 
mas  moniciones  non  refipuerit ,  non  folom  adfa- 
cramenta ,  &  communianem  fidelium ,  ac  familia* 
ritatem  aori  recipiatiir  j   ied  fi  obdurata  animo 
Cenfuns  annexus  in  illis  per  annum  inforduerit, 
HMX&  contra  etim ,  unqu^m  de  haersfi  fufpeftum  A 
proccdipoilic* 

.CAPUTJV-. 

ffii  nimius  efi  mrjfarum  fdcUndarnm  numerus9 
ftatuanr  fpifcopi  *  abfates  0*  generaies  «%•  E 

dinuMi  juod  expedb*  fadicatrerint  • 

Contingit  faepeinquzbufdant  ccctefiis  vel  tam 
magnum  miflarum  celebrandarom  numerurn  ex 
variis  defun&orum  rcliftis  impofitum  effe ,  ot  illUf 
pro  fingulisdicbus  a  teftatoribus  prsfcriptis  ne^ 
qucat  fatisfieri ;  vel  eleemofynam  hujufmbdf  pro 
illis  celebrandis  adeo  tenuem  efie,  ut  non  facile 
invcniatur  qui  velit  huic  fc  muheri  fubjtcere,  un~ 
de  dcpereunt  piae  teftantium  voiuntates  ,  &  co- 
rum  confcicntias  ,  ad  quos  pr^dida  fpedant, 
oaerandi  occ^fipdatur*  iaaftafynodus,  cupicas 


dercf. 


haecad  pios  ufus  relida  ,  quo  plehius  &  utilius  ^  - — 
pbtett,  implerijfacultatemdatcpifcopisutinfy-  c^^j 
nodo  dicficefana,  ic^mque  abbatibus  &  generalibus 
ordiniim ,  ut  inTuis  capitutis  gcneral ibus ,  ire  diii- 
gcnter  perfpefta,poffifat  pro  fua  ^onfcientia  ia  pre- 
diQtis  ecclcfiis,c{ua$  hac  provifione  indigere  cogno^ 
verint ,  ftatuere  circa  h«c » quidquid  magis  ad  Dei 
honorem&cuItum»atque  ec^Iefiarum  utilitatem 
viderint  cxpedire ,  ita  tameo ,  ot  eorum  femper  de* 
funftorum  commemoratio  fiat  ,  qui  pro  fuarom 
animarom  falute  legata  ea  ad  pios  ofus  reliqucrint* 

CAPUT    V, 

]{e&KS  btne  eonfiitutis  annexum  onus 

hahentibtts  mhil  detrahctur. 

Ratio  poftulat  ut  iJIis,  quae  bene  conftituta  funt, 
contrariisordinationibus  rion  dctrahatur,  quando 
igiturexbeneficiorum  qubrumcomque  cre<Sione, 
feufundatione,autaIiisconftitutionibus»  quali- 
tates  aliqux  requiruntttr,  feo  ccrta  illis  onera  fonit 
injunfta  9  inbeneficforum  collatione,  feu  quacurn» 
que  aliadifpofttion?  cis  non  derogetur .  Idem  itt 
prsebendis  theologalibus  ,  magiftralibus,  dodio* 
raJibus,  aut  piesbyteralibus  ,  diaconalibus  ,  ac 
fubdiaconalibus  ,  ^uandocumque  ita  conftitnt« 
fueront,  obfervctur,  ut  eorum  qualitatibus  Hl 
ordinibus  nihil  iajolla.provifione  dctrahatur;  & 
aliter  fada  prorifiofubreptitiacenfeatur  * 

CAPUT    VI. 

Qaomodo  fc%mrt  debtatepifrtpus  quoadvifitdtiomm 
capituioram  txtmptorum* 

Statuitfan#afynodus,  ut  in  omnibus  ccclefiis 
cathedraJibus  8c  collegiatis  decretum  fob  felicis 
rccordationis  Pauiotertio>  quod  incipit ,  Capi-  supwfcmo^ 
tulacathedralrum,obfervetor ,  non  fblum quando  f  *-  J *** 
cpucopusvifitaventjfed&quotiesexonicio,  vel  ^,4  ^  &$„ 
adpetitionem  alicujus,  contra  aliqucm  ex  con-  «4**-  4**M 
tentis  in  di<5o  decreto  procedatt  ita  tamen»  ot**Wa 
cum  extra  vifitatbnem  proceflerit  ,  infrafcripta 
omnia  locum  babeant  ,  videlicet  ot  c^ituium 
initio  cujuslibet  anni  eJigat  ex  capttolo  ooos  ,  de 
quorum  confiiio  &  affenfu  eplfcopos ,  vel  ejos  vi- 
carius,  informando  proccffum ,  quam  inccterk 
omnibus  a3;ibus  ufque  adfinemcaufae  inclufive» 
coram  notario  tamen  ipfitts  epifcopi  >  &  in  cjus  do- 
mo  ,  aut  confueta  tribunali  procedere  teneator» 
Unum  autemtantum  fit  utriufquc  votum,  poffit- 
que  alrer  epifcopo  accedere "t  quod  fi  ambo  ab 
epifcopo  difcordes  inaliquo  afto  $  feu  ivitcrloctt* 
toria  vel  dcfinitiva  fententia  fuerint,  tunc  intra 
fex  dierom  ip^tium  com  epifcopo  iertiom  eli* 
gant;  ;«?  fi  in  elefiibne  rertii  etiam  difcardent, 
ad  viciniorem  epifcopum  eledio  devolvator  5  Sc 
juxta  eam  partem ,  cum  qua  tertio*  convenier ,  ar- 
ticulus,  inquberatdifcordia,rermineturs  alias 
proceflfus  9c  inde  fecuta  nuJJa  fint,  nullofquc  pro* 
ducant  juriscfte£lui5»  Incrimihibus  tamen  ex  ih«  -      ftf^0-( 
continentia  provenientibus  ,   de  qua  in  decretb  ^  ,4«  €„  ^ 
de  concubinariii;,  &  in  atrocioribos  deii^is ,  Jke»-;ff  ref^m^ 
pofitionetn    aut   dcgradationem-  requirentibus  >%f^tt^ 
ubi  de  fuga  timetur  ,  ne  judiciurri  eiudatur,  Sc 
idco  opus  fit  perfonali  detentione,  poffit  initio 
foJus  epifcopus  ad  fummariam   infbrmationem, 
&  neceflariam  dctcntionem  procedere  ,   fervato 
tamen  in  leliquis  otdinc  prsemiflbt    In  omnibus 
autem  cafibus  earatio  habcatur,  ut  justa  quali* 
tatem  deli^ti  at  perfonarom  ,  delinquentes  ip/r  c  .^jj, 
in  Jocodccenti  cuftodiantur,  Epifcopis  praeterca  $&    *     * 

pbiqoe 


i8y 


T   R   I  D  E  N 


T  I   N    U   M, 


l8* 


"^'^  £  ubique  is  honos  tribuatur,  qui  eorura  dignitati  A 
GfeisTi  pajett,  eifqueinehoro  ftlncapitnlo,  inprocef- 
1563.  iiooibus*  &  alii* sftibus publicis fit  prima  fedes  & 
Iocus,  qtfem  ipfi clegcriot ,  Srpraecipuaomnhim 
xerum  ageadarum  au&oritas ,  Quod  fi  aliquid 
eanooicis  ad  deliberandum  proponant ,  nec  de  re 
ad  Aium  v*rl  fuowm  commodum  fpc&antc  aga* 
tur,  epifcopiipficapitujumconvoccnt,  yota  ex- 
quirant*  &  juxta  ca  conciudant  *  Abfente  vero 
cpifcopo  omfrino  hocabiis  dccapitulo,  ad  quos 
hoc  dejurcvelconfuctudine  fpe&at,  perficiatur; 
nee  ad  id  vicarius  epifcopi  admittatut  *  Cctcris 
autem  inrebuscapituli  jurifdiftio  &  potcftas,  fi 
quaeiscompctit,  &booorum  adminiftratio  falva 
&  inta&a  omnfoo  rclioquantur  •  Qui  vcro  oon 
obtinent  dignitatcs  ,  necfunt  decapitulo,  ii  om-  B 
ncs  in  cauhs  ecclefufticis  epifcopo  fubjiciantur: 
non  obftantibus,  quoad  fupradifta,  privilegiis, 
etiam  ex  fundatione  compctcntibus ,  nec  non 
confuetudinibus  etiam  immpmorabilibus  ,  fen- 
tcntiis,  juramentis,concordiis,  cjuaetautumfuos 
obligcnt  au&ores;  falvis  tamen  inomnibus  pri* 
vilcgiis  9  qu«  univcrfitatibus  ftudiorum  genera- 
lium,feucarumperfonis,funtcoucefla»  H*cau- 
tcm  omnia  &  fmgula  in  ii$  ecclefiis  Iocum  non 
habeant,  inquibusepifcopi,  aut  eorum  vicarii, 
cx  conftitutionibus  ,  vel  privilegiis ,  aut  confuetu- 
dinibus  ,  five  concordiis  ,  fcu  quocumque  alio 
jure  majorem  habent  poteftatem,  au&oritatetn, 
ac  jurifdiftionem ,  quam  praefenti  decreto  fit 
comprehenfum  ,  quibus  fan&a  fyuodusdcrogare  q 
non  intcndit , 

CAPUT    VIL 

*4ccejfut   &   reirejfas  ad  beneficU  t<xltuntur% 
CQtdjtitor  jHomodo  y  cui ,  0*  ex  c[U&  - 
t*uJ4  concedendus* 

Cum  in  bcneficiis  ecclefiafticss  ea  qu*  haeredi- 
Cone.Rom.  **ri*  fucceffionisimajginem  referuntfacris,  conftu 
f«b  aiuro  tutiooibus  fmt  odiofa  ,  &  patrum  dccretis  con* 
UrTthcJti  trar**>  neminiinpofterum  acccffus  autrcgreflus, 
'etiam  de  cooicnfu,  ad  beneficium  ecclefiafticum 
cujufcumque  qualitatis  concedatut :    nec  ha&c* 
nus  conceffi    fufpendantur  ,  extcndantur  ,   aut 
transferantur  .  Hocque  dccretum  in  quibufcum*  j) 
quebeoeficusecclefiafticis,  ac  etiam  cathedraii- 
busecciefiis,  acinquibufcumqueperfonis,  etiam 
cardinalatushooore  fulgentibus,  locum  habeat. 
In   coadjutoriis  quoque  cum   futura   fucccffione 
idem  pofthac  obfervctur  ,  ut  nemini  in  quibuf- 
cumque    bencficiis   ecciefiafttcis     permittantur  » 
$efr**rfc.^  Quod  fi  quando  ecclcfiae  cathedralis    aut  mona^ 
dcrcf/  "  P  fteriiurgensneceffitas,  autcvidensutilitaspoftu- 
c*»!*c  £  'cc*  Pra&'aco  <*ar*  coadjutorem  ,  is  nonaliascum 
fcffions  ?l.  futura  fucccffione  detur,  quam  h«c  caufa  prius 
cap.».dcrc-  diligcntcr  afan&iffinto  Roraano  pontifice  fit  co* 
gniCi,  &  quahtates  omnes  m  llloconcurrcrecer- 
tum  fit,  qu«?  a  jure  8c  decrctis  hujus  fanft*  fy- 
nodi  in  cpifcopis  &  praelatis  requiruntur  ;  alias 
conceflioncs  fupcr  his  fa^a:  fubreptitisecffecen»  £ 
feantur  # 

C  A  P  U  T  ^VIIL 

+4dminiftr4torum   bofpitatium  mnnus  :   eorUm 

ncgltgentia  ,   /t  ymhm  w  jua  ratione 

tocrcendd » 

Admonct  fanftafynodus  quofcumque  ecclefia- 
ftica  bcneficia  faccularia  fcu  regularia  obtinea- 
tes,  ut  hofpitaiitatis  officium  a  fandHs  patribus 
frequenter  commendatum  ,  quantum  per  eorum 
ptovcntas  liccbic  ,  prompte  benigneque  excrcc- 


re  affucfcant,  memorcs  cos,  qui  hofpitalitatem  ss  ss  t  o 
amant,  Chriftttminhofpitibusrccipcre;  i I J is  ve-    XXV. 
ro,  qut  hofphalia  vuigo  nuncupata ,  feualiapia  ^Deccmb» 
loca  ,   ad  peregrinorum  ,  infirmorum  ,  fenum,  j^£** 
paupefumve  ufum  pratcipue  inftituta  ,    in  com- 
mendam  t  adminiftrationem  ,  aut  qucmcumque 
titulum,  autctiamecclefiisfuisunita,  obtinent, 
vel   fi  ecclcfiae  parochiales  ,   hofpitalib^us  forte 
unitse,  autinhofpitaliaciedas ,  earumquepatro- 
nis  in  adminiftrationem  conccflas  fint  ,  prarcipit 
ornnino  utimpofitum  illisonus  officiumveadmi- 
niftrcnt  ,  atque  hofpitalitatem  >  quam  debcnt, 
ex  fruftibus  ad  id  dcputatis  ,    adu   occrccant  , 
juxta  conftitutionem  foncilii  Vicnnenfis  alias  in 
hac  eademfynodo  fub  felicisrecordationis  Patilo 
tertioinnovatam,  qUaeincipit,  Quia  contingit .  . 

Quodfihofpitalia  b«c  ad  ccrtum  pcregrinorum  ,  COn^gitutu 
autinfirmorum ,  aut  aliarum  pcrfonarum  genus  De  rehg. 
fufcipiendum  fuerint  inftituta  ,  nec  in  Ioco,  ubi  ^one^ 
funt  dida  hofpitalia  ,  fimiles  perfonae,  aut  per-  caj>.  u\u  * 
paucaercperiantur,  mandatadhuc,  ut  frudusil-  fc^e3ir;**fl 
Jorum  in  alium  pium  uium  ,  qui  eontm  inftitutio-  ^nione* 
ni  proximior  fit ,  ac  pro  loco  &  tempore  utilior , 
convertantur,  proutordinario  cum  duobusdcca- 
pitulo,  quirerum  ufupcritiores  ftnt,  per  ipfttm 
dcligcndis ,  magis  expcdite  vifum  fuerit :  nih  ali- 
tertortc,  etiam  inhunccvcntum,  ineorum  fun* 
datione,  aut  inftitutionc  fuerit  cxprcfium :  quo 
cafu  quod  ordinatum  fuit,  obfervaricufet  epifco- 
pus ;  aut ,  fi  idnon  poffit ,  ipfc  proat  fupra ,  litiH^ 
tcr  providcat  .  Itaque  l\  praedtfti  omnes  &  fin- 
suli  ,  cujufcumquc  ordinis  ,  $z  religioni^  ,  St 
dignitatis,  ctiamfi  iaici  fucrint ,  quiadminiftra* 
tioncmhofpitaliumh^bent^  non  tamenregulati* 
bus  fubjcdi  ,  nbi  viget  regularis  obfervantia* 
ab  ordinario  moniti,  hofpitalitatis  munus,  ad- 
hibitis  omnfbus ,  ad  quat  tenentur,  neccflariis» 
ieipfa  obircceflaverint,  non  folum  perecclefiaftl* 
cas  cenfuras,  Sr  alia  juris  remedia,  ad  id  com* 
pellipoflint;  fed  ctiam  hofpitalisipfiusadmini- 
ftratjonecuravcpcrpetuoprivan  poffint;  aliique 
eorum  locoabiis,  adquosfpedabit,  iubftituan- 
tur .  £t  prsedifti  nihilo  minus  etiam  ad  fru&uum 
reftitutionem,  quos  contra  ipforum  hofpitalium 
inftitutionemperceperunt ,  quae  nulla  eis  rcmif» 
ilone  autcompofitione  indulgeatur ,  in  foro  con^ 
fcientise  teneantur :  nccadminiftratio>ieuguber* 
natio  hujulmodi  Iocorum  uni  Sc  etdem  perfonse 
nltratrienniumdcinceps  committatur;  nifialiter 
in  fundationc  cautum  reperiatur;  non  obftante, 
qupad  omnia  fupradifta  ,  quacumque  unione  , 
cxemptione  ,  &  confuetudine  in  contrarium  , 
ctiam  immemorabili,  fcuprivilcgiis,  aut  indul~ 
tis  quibufcumque  • 

CAPUT    IX, 

Quomodo  frobandnm   jus  patrondtus  ?  cui  de~ 

ferendum  munus  fatronurunt  :    acceffiones 

wtit*  :  ^uibus  id  juris  non  dcquiratut . 

Sicut  Iegitima  patronatuum  jura  tollere  , 
piaique  fidelium  voluntates  in  eorum  inftitutio* 
ne  violarc  aequum  non  eft  j  fic  etiam  ,  ut  hoc 
colore  beneficia  ecdefiaftica  in  fcrvitutem^  quod 
amultisimpudcnterfit,  rcdigantur ,  noncftpcr* 
mittendtim .  Ut  igittir  debita  in  omnibus  ratio  SeflTti^caz; 
obfcrretur,  dccernit  fan&a  fynodus  ,  ut  titulus  a€ref* 
jurifpatronatus  itt  ex  fundatione  vel  dotatione; 
qui  ex  authentico  documento  ,  &  aliis  jure  re- 
quifitis,  oftendatur;  fivc  etiam  ex  multiplicatis 
praefentationibus  per antiquiffimum  tcmporis  cur- 

fum , 


V,  IV. 


C     O     N    G 


I     L    1     U     U      T 


|88 


futr^  ^  qui  hominum  inemoriam  ercedat^  aliafve  A  unionibusirritae  dedarentur ;  ,s|.c  bencficiaipfafc-  "1      H"0 
r        j..-  .•„:-    i.r_r..:  t^  ,.v  pareatur,  &aiiis?wfe^atur-  §irniliter  qnoqus  Chris^ 

patronatus  quicumqyc  in  acel^fiis  ^    8c  quibuf-      1561» 
$umquc  aliis  bencficiis ,  etiam  dignitatibus ,  ante$ 


4e  reff 


l£dereforr 


X^V^      fecundum  juris  difpofitionem  .    In  iis  «cro  per^. 
Dscemfe,  j oms,  feu  cpmmunitatibus,  vel  uaiverfitatibus , 
*5$J*      in  quibusjdjus  plerumqucex  ufurpatipr^  potius 
jqu#(uum    prqpfumji    folet  ,    plenjor    &    exadior 
probatio  ad   doeendurn   verum  titulum  requira- 
tur;  necimmemorabilis  temporis  probatip  alitcr 
cisfuffragetur,  quam  ii,  praeter  reliqua  ad  eam 
pecefjfaria  ,    pr*cfentationes   etiam    continuatsr 
non  minori  faltem  quarn  quinquaginta  aijnoxum 
fpatio,  quseomneseffe&um  fortitsefint,  authen- 
ticis   fcripturis  probentpr  *    Reliqui  patronatus, 
oiuqes in  beneficiis  tam  faecujaribus  quatn  regqla- 
nbus,  feu  parochialibus,  vel  dignitatibus,  aut 
quibufcumque  aiiis  bpneficiis,  in  cathedrali  vei 
collegiata  ecciefia,  feu  facultates,  &  privilegia 
concelfa  tam iri viv$  patrpnatqs,  quam  aiio  quo-r 
cumque  ju^e,  npminancii,  eligeadi,  praefentan- 
di  adea,  cun^  yacant  (excepti$p$trpr}atibusfuper 
cathedr^libus  cccJefiis  competpntibus  5  &  exce- 
ptisaljis,  quaeadimperatorem,  &reg!&s,  feu  re- 
g^a  poffidentes  3  alipfque  foblimes,  ac  fupremos 
principes,  jura  impcjrii  in  don*iniis  fuis  haben- 
t£s§  peitineijfc,  &qu$e  in  favorgm  ftudiorum  ge~ 
neraliugi  ppnceffa  funt)-ia  tptum  prorfus  abrp- 
gata  &  irrit^  ,  cum  quafi  pofleffione  inde  fecuts» 
Jtxitglligant^r  :    benehciaque    hujufmodi  ,     tan- 
quamliber$,  a  iuiscoU3tQribusconferantm\;  ac 
provifion^s  hujufmodi  plenum    effe&urii   eoufe- 
quaQtur.  Ad  haec  liceat  ep  fcppo  praefent^tos  a 
patrorjis,  fti^onei  non  jEuerint ,  repellerci  Quod  t 
ii  adinfipriores  inilitutiq  pertfneat,  ab  epifcopo 
tame^,  ju^a  $lfa$  ftatt|ta  abhacfan^a  fynodo, 
e^aminentur  :    alioquiu  inflitutio  ^b  iuferiori- 
ijus  fa£U  irrita  C\t  &  ipanis .  Patroni  autem  bene^ 
ficiorum  >    cujufcumque  ordinis   §f  dignitatis  , 
etiamfi  coxumunitates  ,    uiuveriifcates  ,   collegi^ 
qnaecucqqu^  clericorum    vcl  laicorutn  exiftant  , 
in  pevccptione  fruftuum,  p^oventuum  ,  pbvepT 
!  tionuQ)   quorumcun^que  beueficioruiii  ,    etiamfi 
^pCfiuciilu  vere  4e  )#*£  patrpnatus  ipfpxum  ex  fundatione 
^niur?nfC"  *  dotatione  eflTent  ,^nullatenus,  nullacaufa  v^I 
ojccafione  f/eingerant;  fedillos  Iibpxc  reftpri,  feu 
berieficiato,  non^bfta^te  ^tian?  qu^cunique  ton- 
fuetwdine,  diftribucndpsdin^ittant .  Necdidun^ 
jus  pajcronatus,  ven4monis  j    aut  aI;jo  qupcum-  I 
que  titulp,  in  alios  contra  caTKmicas  f^nftioqes 
transferre  prsefumiant  ?  (i  fecus  feceiint,  excom-- 
municafcionis  &  interdi&i  poenis  fubjiciantur  , 
&  difto  jUTe  patroaatps  ipfo  jurp  privati  exi^ 
ftant*  .       -         . 

lnfqper  accefEones  per  viam  unionis  §&&m  de 
bencf|cii5  iiberi$  ad  eccjefias  juri  patronatus  , 
^tiam  laicorurn,  fubjedas,  tatn  ad  p<jrpchiales, 
quam  ad  aJia  quaecumque  bcneficu ,  etiam  fim* 
plicia ,  feu  dignitates ,  v?l  hofpi&Ha ,  ita  ut  prae-r 
ifiida  beneficia  libera  ejufdem  naturae  cum  iis 
quibyscurn  uniumur  efficiantur  ,  atcjue  fub  jnre 
patronams  conftituantur  \  hse  fi  noiidum  plena- 
rium  fbTtitae  funt  efffcftum.,  vbl  deinceps  ad  cu- 
jufris  iriftantiam  fieut,  quacumque  au^toritate,  \ 
ptiam  apoftolica  ,  concefiae  fncrint  ,  fimul  cum 
unionibus  ipfis  p^r  fubrepsionem  qbtentaB  intel- 
liganturj  nonpbftante  quacumque  in  iis  verbo- 
rumforrna,  feu  derog^tione,  quae  habeatur  pro 
pxpveflV  :  nec  executioqi  amplius  d?mandentur>. 
fedbcqcficia  ipfa  unita,  cuna  vacavexint,  lihere 
^  ut  ante^  conferantur ,  Quse  vero  a  quadtagint^  an- 
nis  citra  faftap  effeftum  &  pl$nam  incorppratio- 
nem  funtconfecutge,  hae  nihilpminus  abprdina- 
fiis,  t^aguatri  a  fedeapoftolica  delegatis»  revi^ 
4can.ttir,  &exatn?nentur;  ac  qu^  per  fubrcptio- 
nem  V^iobxeptionemobtentae  fuerint,  fimul  cum 


B 


Jibens,  acquifitiaquadraginta  ^nniscitra,  &it* 
futurumacquirenil/j  jteu  e$  augmpnto  dotis,  feu 
cx  npva  conftruAione ,  vel  alia  umili  caufa ,  etiam 
auftoritate  fedisapoftolijpae ,  ab  iifdcmordinariis» 
Uti4el<sgatis,  utfuprjiy  qui  nulliiisin  hisfacuk 
tatibus  aut  priyilegiis  impediantur^dingenter  co^ 
gnofcantpr  j  &  $hq$  npn  repeterint  ob  maxime 
evidentem  eccleiifie  ,  vel  bcneficii  ,  feu  diguita- 
tis  necetfitfiitem  legitime  conftitutos  effe,  ift  to-. 
Uim  reyocent  ,  atque  b^neficia  hnjufinodj  Jfjioe 
damno  illa  poffidentium;  &,  rpftitutio  pa^roni$. 
ep  quod  ab  eis  idcirco  datum  eit  ,  in  prittjnum 
libertatis  ftatumreducant,  non  obftantibus  pri* 


B^c  beuef  ,cc- 


.C*    Qui* 
^lcrici   4e 
Jurepatro*- 
n&ws  * 


$c6  7*  ?•« 

ftc  ref', 


vilegiis,  conftitutionibus  , 
$ti%m  immemorabilibus  y 


&  confu^tudinibus. 


C  A  P  U  T     Xt 

Judices  4  fynofo  defi%nandi   qui  dekgenfw  4 

jfkdc  apojtoika:  a  qnibus  W  ordinariis 

canfit  ktwkcriteminand&t 

Quoniam  ob  malitiofam  petentium  fuggeftio^ 
nera,  ^quandoque  oblocoruxnlonginquKatem^ 
perfonarum  notitia  ,  quibus  aufa^  mandantur  , 
ufqueadeo  habeiji  i^onpoteft,,  hincque  interdum: 
judicibt(snQnui>d?quaqueidoncis  caufse  inparti-. 
bus  delcgantur ,  /ftatuit  fanda  fynodus  in  fmgulu, 
conciliis.provincialibus   aut   dicecefanis  aliqupt 
perfonas , quae  qualiUtes  habeant ,  jiixta  conftitu- 
tionem  Bonifacii  oftavi  v  quae  incipit ,  Statutum , 
^alioquinadidaptasdefignari,  ut  pr^tcr  ordi-  tifm  Je*2J 
narios  Iocovum  ,  iisetiam  "pofthac  caufae  ecclefia-  %$Mtt$r 
flicae,  ac  fpirituaies,  &  adforum  ecclefiafticum 
p^rtinentes  ,  iti  partibus  ^degandae  comraittan* 
tur,  JLt  fialiqupninterimcxdefignatismori  con- 
tigevit  ,  fubftituat  ordinarius  loci  cum  confiliQ 
capituli  alium  in  ejus  Jocum;.,  ufque  a4  futuram 
provinijiai^sn  a^tt  diopcefanam  fynodum:  ita  «. 
habeat    quaeque    diceccfus     quatyor    faltem    aut 
cciamplurcsprpb^tftsp?rfonas,}  ac  ut  fupra  qua-r 
lificatas,  quibus  hujufmpdi  faufae  %  quolibet  ie* 
gatp  velnuncia*  atque  ctiam  %  fedeapoftolica» 
cpmmittantur  :  .alioquin  poft  4efignationcm  fa- 
ftania  ^uam  ttatim  ppifcopi  ad  fummum  Roma- 
numpontificem  tranfnuttant,  ddsgationes  quge- 
cumque   ?»liorum  judicum   aliis  quam  his  hB& 
fybrcptitiae  ^eqfeantur  .  Admdnet  "«lebinc  fanda  Seff.14*»*, 
fynodus  um  pr^inarios  quam  altos  qupfcumque  4ercfr 
judic^s,  uttefmbandis  caufis  ,  quanta  fieri  po- 
tprit  brevitat^  iiudeant,  ac  Jitig^torurn  anibus, 
feu  in  litis  cpnteftatipne  ,    f$u  alia  parte  judi- 
cii    dif&rcnda  ,   rqodis   omnibus  ,    aut   termini 
praefixione  ,   auc  co^petenti  alia  ratioq^  pccut- 
vwt  •   ..  ■ 

C  A  PWt    XI. 

Y$ri4  faenthnes  bonorHm   ecchjiafticorum 

frohlbentHr  1    ^u^dam  f&$& 

imtantHr* 

Magnamecclefiis  pernicicm  affcrre  folet,  cum 
^arum  bona  rcpraefentata  pecunia  in  fucceffcK 
rum  pra;jjudiciurii  aliis  Iocantur ".  Omnes  igitur 
hac  Jocation^s,  fi  anticjpatis  folut^onibqs  fiant, 
rjuljateniu  ix\  preejudicium  fuccefiorum  validae 
intelligantur. ,  quocumque  indultq  aut  priviJc- 
gio  non  obftante  ,   nec  hujufaiodi  lpcaqoncs  m 

Romana 


l8? 


P  f  *  5 

F.  IV, 


Tridbntinuw. 


F   IRDIHANDW*  f* 
lMP. 


tpo 


Ahho""  Romanaeuria,  velcxtraeameonjfirmentur.  Non  A 

Ckristi    liccat  ctiam  jurifdi&iones  ecclefiafticas»  fcu  £a- 

*i*i*     cultates  nominandi  ,   aat  dcputandi  vicarios  m 

fpiritualibu*  iocare  ,  ncc  conduftoribus  pcr  fe 

aut  alios  ea  ,exercere  »    aliterque  concefliones  9 

etiam  a  fede  apoftolica  fa&*  ,  fubrcpdtix  ccn- 

Sxtravag.    fcantur  ..    Locationcs   vero   rcrum   ecciefiaftica* 

Ambkiotv»  rutn5  etiam  au&oritate  apoftolica  confirmatas, 

cnL***™  fan#a  fynptjus  irritas  decemit  ,   quas  a  triginta 

jiUea»jrfi»  9  anniscitra,  adlongumtempus,  fcu  utinnonnuU 

lis  partibus  ,  ad  vigintinovem  >  feu  bis  viginti- 

novem  *  annos  vocant ,  faftas ,  fynodus  provin* 

jciaiis,  vcidcputandiabea,  in  damnumecclefiae, 

U  contra  canonicasfan&ionc$£ontra&as  fuiffeju» 

dicabunt . 


CAPUT    XII. 

Dtcimti  inteitd  perfolvtnd*  :  ?as  fubtrahtnm 

cxcowwunicdndi  :    rttloribits  ecthfiarum 

tenujum  fit  fnbvenhndum , 

Watifc.  II.      Non  funt  fcrendi,  qui  vartis  artibus  dccimas 

c.Ttci»|fiA  ccclcltis  obvcnicntcs  fubtrahcre  moliuntur  ,    aut 

C0DC     *   quiabaliisfolvcndas  temcreoccupant,  &  inrcm 

fxiam  vertunt :  cum  decimarum  folutio  debita  fit 

d  ti       Dco  ,  &  qui  eas  dare  nolucrint ,  aut  dantcs  impe- 

1******7***  diunt ,  resalicnasinvadunt.  Praecipitigitnr  fan- 

js?«*»,i3*     &a    fynodus    omnibus  cujufcnmque  gradus  Hk 

^Juihi,    conditionis  iitft,  adquosdccrmarumfoiutiofpe- 

&at ,  uteas,  adquasdejure  tencntur,  in  poftc-^ 
rum  cathedrali  ,  jiut  quibufcumque  aliis  cccle- 
fiis,  velpcrfonis,  miibuslegitimedcbentur»  in~ 
tegrc  perfolvant,  Qui  yero  eas  aut  fubtrahunt, 
aut  impcdiunt  ,  excommunicentur  ,  ncc  ab  Woc 
crimincj  nifiplcna  reftitutionefecuta,abfolvan- 
tur.  Hortatur  dehincpmnes  &  fmgulos  ,  pro  Chri- 
ftiana  caritate ,  dcbitoquc  cxga  paftores  fuos  mu* 
nere,  utdcbonisfibiaDeocolIatis,  cpifcopisSf 
parochis,  qui  tcnitioribus  praefunt  ccclofiis,  lar- 
ge  fnbvenire  ad  Dei  laudem  ,  atque  ad  paftorum 
fuorum,  quiproeisinvigilatn,  dignitatemtuen* 
dam ,  non  graventur . 


CAPUT  XIII. 

Quartam  fumrdmm  tdtbedralts  vcl  p4~ 
rocbiales  ecclefia  recipUnt » 

Decernit  fan&a  fynodus  ,    ut    quibufcumque 

^e  f*P?4  Wv  *n  ^oc^s  *  ^at?  antc.  a.nnos  qwadraginta  ,  Quarta  , 
Oriegfin  €>  quae  funeralium  dicitur  ,  cathcdrali  9  aut  paro- 
&  €iemen?»chialiecclefi*foIitaefletpcrfolvi,  ac  poftca  fuc- 
rit  e%  quocumque  privilcgio  aliis  monaftcriis, 
hofpitalibus  ,  aut  quibufeumque  Jocis  piis  con. 
ccfla,  eadempofthacintegrojurc,  &  eadcmpor- 
tionc,  quse  antea  folcbat ,  cathcdrali,  fcu  paro- 
chialiccclcfiaepcrfolvatur,  nonobftantibus  con- 
ccflionibus  ,  gratiis  ,  privilegiis  ,  ctiam  Mari 
magno  nuncupatis ,  aut  aliis  quibufcumquc . 

CAPUT    XIV, 

T?rafcribitur  rttfo  proctderfdi  in  tdufis  clcri~ 
twum  tontubinarhrnm . 


Sert".  *4;c,e. 
*le  rcf» 
Nicsn.  L  }• 
Carth.   11U 

17. 

Matifc  T,  t, 
AreMI.j. 
ToUII.}i 
Bracar.I.  tj, 
T«rt  Mog* 


Quumturpe ,  ac  clericorum  nomine ,  qui  ic&u 
vinocultui  addixerunt,  fit  indignum,  in  impu- 
dicttmfordibus,  immundoque  concubinatu  vcr- 
fari  y  fatis  res  ipfa  communi  fidelium  omnium 
offenfione»  fummoque  clericalis  militix  dedcco- 
reteftatur*  Ut  igituradcam,  quamdccct,  con- 
tinentiam  ac  vitae  integrttatem  miniftri  ccclefiatf 


revocentur  ,   populufque  hinc    eo  magis  difcat  JTHTJ 
rcvcrcri  ,  ,quo  ifios  vita  honeftiores  cognovcrit ,     xiv. 
prohibct  fanfta  fynodus  ijUibufcumque  clericis,  jrPecemb» 
ne  concubinas  ,   aut   alias  mulicrcs  5  de  quibus      ****J* 
pofiic  haberi  fufpieio,  in  domo,  vc!  e^tra,  dc* 
tincfc  ,  aut  cum  iis  uliam  confuetudincm  habc* 
re  audcant  5  alioquin  pcenis  a  facris  canonibus 
vcl    ftatutis   ccclcfiarum   impofitis   puniantux  . 
Qitodit  afuperioribusmoniti,  abiis  fcnonabfti- 
nucrint  j  tcrtia  partc  fru&uum  ,   obvcntionum  , 
ac  provcntuumbcncficiorum  fuorumquorumcum- 
quc   8c  pcnfionum  ipfo  fa&o  fint  privati  |  quaef 
fabricac  ccclcfiae  ,    aut  alteri  pio  ioco  ,  arbitrio 
epifcopi,  applicetur.  Sia  vcro  jn  delidio  codem ,  Lntr,u.  *. 
cum  eadcm  vcl  alia  f^mina,  pcrfcverantcs  ,  fe$ 
35   cunde  monitioniadhuc  non  paruerint ,  non  tan- 
tum  fmftus  omacs   ac  provcntus  fuorum  benefi- 
ciorum ,  Sc  penfiones  co  ipfo  amittant ,  qui  prse- 
didis  jocis  appliccntur  5    fed  ctiam  a  bcneficio* 
rum  ipforum  admiuiftratione ,  quoad  ordinarius , 
ctiam  uti  fcdis  apoftpiicae  delegarus  ,.  arbitrabi- 
tur,  fufpendantur:  &  fiitafufpmfi  nihilominus 
«asnon  expcllant ,  aut  cum  iis  ctiam  vcrfentur, 
tunc  bcncticiis,  portionibus,  acofliciis,  &  pcn* 
fionibusquibufcumque  ccclefiafticis  pcrpctuo  pri- 
vcntur  ,   atqnc  inhabilcs  ae  indigni  quibufcum* 
que  honoribus,  dignitatibus,  bcncficiis*  acoffi- 
ciis  in  poftcrum  rcddaotnr,  donec  poft  manife- 
ftam  vuse  emendationcm  ab  eorum  fupcrioribus 
cumiisexcaufa  vifum  fucrit  difpcnfandum .  Scd 
jfi,  poftquam  eas  femel  dimifcrint ,  intermiflum 
confortium  repetere  ,  aut  aJias  hujufmodi  fcan- 
dalofas  mulieresfibi  adjungere  aufifuerintj  prae» 
ter  prardidtas  pcenas,  cxcommunicationis  gladio 
pleftantur.  Necquacvis  appellatio  aut  cxcmptio 
praediftam  executionem  impediat  aut  fufpendat^  Attf*^  **** 
fupradiftorumqueomniumcognitio  nonadarchi-  4* 
diaconos,  nccdecanos,  autalios  mferiores,  fcd 
ad  epifcopos    ipfos  pcrtincat  ,  qui  (inc  ftrcpitu 
&  figura   judicii  ,    &  fola  fa€ti  vcritatc   infpe* 
fta,  proccdcre  poffint,  Clerici  vcro  bencficia  ec- 
cleliaftica  ,  atit  penfiones   non  habcntes  ,  juxta 
delifti  &  contumaciae  pexfcverantiam  &  qualita- 
tcm,  ab  ipfocpifcopo  catccris  poena ,  fufpcnfio* 
ne  abordine,  ac  inhabiiitate  ad  bcneficia  obti-  Toieu  kyj 
ncnda  ,  aliifvc  modis  juxta  facros  canoncs  pu-  41* 
niantur  -  Epifcbpi  quoque  ,  quod  abfit ,  fi  ab  hu-  ^".'JJ1' 
jufmodi  crimine  non  abftinuexint  ,  &  a  fynodo  e»p'rae.«i 
provinciali  admoniti  fe  non  emendavermt,  ipfo 
Fado  fintfufpenfij  6c ,  fi  perfeverent,  etiam  ad 
fanaiffimum   Romanum    pontificem    ab    eadein 
fynodo   dcfcrantur  j   qui  pro  qualitate  cuipae  ,  Anrtl.V.j. 
etiam   per  privationcm  »   fi  opus  crit  ,   in  eos 
itnimadvcftat  • 

C  A  P  U  T    XV, 

Filii   tltricarttm  ille$?timi  a  quibufdatn 
htntfictis    antndi  * 

.  Ut  paternae  incontincntiae  memoria  a  locis 
Deo  confccratis»  quosn^aximc  puritas  fan&kaf- 
quc  decct,  longiffimc  arceatur;  non  liccatfiliis 
clcricorum  ,  qui  non  cx  legitimo  nati  funt  ma-  ToIet.Li«." 
ttimonio  ,  in  ecclciiis  ,  ubi  eorum  patres  bene- 
ficium  aliquod  ecclefiafticum  habent  ,  aut  ha- 
buerunt  ,  quodcumque  etiam  diffimile  bencfi- 
ciumobtinerc,  ncc  in  di&is ecclcfiis  quoquomo- 
dominiftrare^  nec  penfiones  fuper  frudibus  be*  juterin,„; 
ncficiorum  ,  quae  parcntcs  corum  obtinent,  vcl 
alias  obtinuerunt,  habcrc,  Quod  fi  in  praefenti 
patcr  &filius  incadcm  ecclefia  bcneficia  obtine- 
re  reperiantur  ,   cogatur  fiiius  fuum  bcncficium 

rcfigna- 


J> 


IJPI 


fc  IV. 


C    O    N    C 


'*rf 


B 


Sffjfio  £^ign*rc>  autcumaliopermutareextra  ecclcfiam 
XXV,     intr^- triuni  mcnfiutn  fpatium;  alias  ipfo  jure  co 

5*pcc«3ab,  priyatusesiftat,  &fupef  ij$  guaecumque  difpen- 
'•j*?*  fatipfubrcptitiacenfeatur*  Ad  haec  reciprocas  re<- 
fignationes ,  0  quae  pofthac  a  parcntiht?s  derici$ 
infavorcpafiliorum  ncut,  ptaker  alterius  heucT 
ficiurrieonfcquattirj  in fraudem jhujus^ecreti ,  5? 
canpnicarum  fan&ionum  fa&ae  onsnirto  cenfean? 
tur  %  nec  epllatjpne$  fccqtas  %  yigore  fiujufmodi 
refigrutipriijm ,  feu  aliart$m  (juairumcuraquc  ,  qua$ 
in  fraudem  fa&ae  fucriut  9  ipfis  clcricorum  filiis 
fljffragcntur, 

e  A  P  UT    XVI 

BtneficU   curat4  non   CQnvcrtdntur  in  fimpticid  :  ei 

,/«  qucm  rranslatd  fuerit  cura  animarum,  dffi- 

%netur   congrua    portio  :     Vicdri&   ceflent  9 

cura  ad  tituios  revocatd  • 

St^tuit  fan^a  fynodu$,  ut  ecpleflafticabenefi- 
cia  fgcularia  ,  quocuqaquc  nominc  appeilentur, 
quae  t$t%\$  aQirnarurp  exprimaeva  eorum  ir$ituT 
tipne,  autaliter  quomodocumqye  retinenr,  illa 
deiu£cp$  in  firrjplcx  benerjjcjum  *  etiam  affignata 
vicario  perpetuo  congrua  ppnione*  non  coriver? 
tantur  $  ppn  obftantibus  quibufcumque  gratiis, 
«juae  fuum  pjenarium  cffb&urn  noq  funt  confecu- 
tx  .  Iq  m  verp  ,  in  qqibus  cpfltra  carum  infti-. 
tutionem,  feu  fundationern  ,  cura  animarum  i-a 
vicarium  perpetuum  translata  eft,  etiamfiinhoc 
(tatu   ab  immemorabi(i  t^mpprc  repcriantur ',  fi 
congrua  portio  frudfcaun*  vicarjo  ^ecclefiae,   quo- 
cumque:  $orr|ine  is  appelletur  *  non  fuerit    affi- 
gnata,  ea  quamprimum.,  &  ad  minu$:intra  an,- 
num  a  fine  praefeqtiscpnplii;,  arbitrioordifl^rii 
ju*ta  formam  decreti  fub  feiicis  recor^atipnis  ?au~: 
lo  tcrtjp,  MfigneW,  Quodi  fiid  co;mrnode  fieri 
npq  poffit  ,   aut  jntra  du&urn  terrninum  fafturn 
npn  critj^  cumprimumpercclfum  ve!  dece(fum  vi- 
carii»  fcu  reftpris  ,    aut  quot^odoiibet  alterurn 
cprum  racaverit  ,  beneficium  curam  animarum 
recipiat»  ac vicariae nomenceffet ^ ..& ln.antiquum 
ftatum  reftituatur, 


C  A  P  U  T    XVIL  D 

tyifiopi  iignhdtem  fit4m  momm  gr&vit4tecQmmcn- 

dent  ;  nec  cum  regum  mimftris  ,   regaUs  ,  dut 

hdronihHt ,  indigna  dcmijfione  fi  gerant  • 

-,  Noti  po^ft  fanfla  fynodus  non  gravitet  dolere , 
au4iensepi(copos,  aliquos  fui  ftatus  oblitos  ppn- 
tiflciam  dignitatem  nonleviterdehoneftarc:  qui 
cum  rc|um  miniftris  ,  rcgulis  ,  &  baronibus  in 
ecdefia,,  &  extra  ,  indeccnti  quadam  demiifionc 
[$  gcrunt,  Sc  vetuti,  inferiores  miniftri  altaris, 
njmisindignenon  foJum  loco  cedunt ,  fed  ctiam 
perfonafitcr  iliis  infcrviunt  ♦  Q^uare  h^c  &  fimilia 
deteftans  fanfta  fynodus,  facros  canones  omnes, 
cpnciliaqu^gencr^li^,  atqucaliasapoftolicasfan-  g 
ftioncsaddignitatis  epifcopalisdecorcm&graviT  * 
t^teqi  pertincntes  renovandp  A  pr^cipit  x  ut  ah 
ihuiufmodi  in  pofterum  ^pifcopi  fe  abftineant; 
mand^ns.  cifdcm  ut  tam  ia  eccl^fia, Jquam  fo.rts 
fuum  gradum  9f  prdincm  p.w  pculis  habentes* 
ubiqu?  fcpatrc3?  &  paftprcs  cflfc  memioeriqt ,  re-i 
liquis  vem  tam  principibus,  quam  ceterisomni- 
bus,  ut  cos;  paternp  honorc  ac  dcbita  revcreptia 
prof^quantu? . 


h    L 
A 


1     V  ^M 


1    H   P. 

C  A  P  U  T     XVIIL 


J$2 


wfotmatr 


AgaA*ffi3f 

Brac.I  14. 


tn 


Cdnpniss  *d  dmufftm  firwntur  :   fi    qudnio 
eis  iifpenfdndttm ,  id  nxtliic ,  matare , 
?T  $rdti$  fiat  ♦ 

Sicuti  publice  expe<Jit  legis  vinculum  quan- 
doque  rclasare  ,  ut  plcnius  cvenientibus  cafibus 
&  neceffitatibus  ,  pro,  communi  utilitatc  fatis- 
jSat :  fic  frequentius  legeni  fojvere ,  cxejnploque  ^ 

goti\i&  quam  ccrto  pcrfonarum  rerumque  delc- 
u  pctcntibus  indulgere,nil  aliud  eft ,  qnam  uni^ 
cuique  ad  Icges  tranfgrediendas  aditum  apcrire» 
Quaprpptcr  Iciant  univerfi  facratiflSmos  canones 
exadleabomuibusj  ^»  qupad  cjus  fieri  poterit  , 
indiftinde  obfervandos,  Quod  fi  urgens  juftaque  * 
ratjo,  8c  majorq.uaqdoque'  utilitas  poftulavcrin? 
cum  aiiquibus4ifpcnfandumve0e,,  id,  caufa  co- 

fnita,  acfumma  maturitate,  atquegratis,aquu 
(  uffumque,  adquosdifpenfatiopertinebit  *crit 
praeftandum  %  aJitcrquefaftadifp^nfauofubrepti-!', 
tia  ccnfeatur . 


A  Nl  H  0 

CHri&Tj 


CAPUT    XIX. 

Monom^chid  ,  fi*ve   duetlum 
gwvijffimis  punituri 


pcenis 


Deteftabilis  ducllorum  ufus  fabricante  diabo- 
Ip  intrpdu&us,  ut  c^uenti  corporum  mortc  ani% 
marum  ctiam  pernicicm  Jucretur,  *ex  Chriftiano 
urbc  peaitus  exterminetur  ,  impcrator  »  reges  , 
duces,  principes,  marchiones,  'comitcs,  &  quo^ 
cumqucaJipnpminedomini  tcmporalcs,  qui  Io-« 
cum  ad  monomachUm  in  tcrrisfuis  inter  Chri- 
ftianos  cqnceflbrint ,  qo  ipfo  fint  excommunica-v 
tj,  aciurifdiftionc  8c  dominio  civiutis,  caftri» 
autjoci,  in  quo  vel  apud  quemdueJIum  fieriper-. 
miferint,  quod  abe^Iefia  phtinent,  privatiJn- 
telhgantun  &  ,fi  feudalia  fint  i  difeftis  dominis 
ftatim  acquirantur.  Qui  vero  pugnam  commifc- 
rint,  &  qui  eprumpatrini  vo^antur,  cxcommu- 
nifatiorus,  ac  otpnium  bonorum  fuorum  profcri- 
ptionis  ,  ac  pcrpetuaeinfamias  poenam  incurrant : 
$c  ut  homicidae  juxta  facros  canones  puniri  de-« 
beant  :  &  fi  in  ipfo  coriflidu  deceifcrtnt  »  pcr-? 
petuo  careant  ecclefiafticafepultura»  Illietiam, 
qui  CQrjfiJium  in  caufa  duelii  tam  ia  jurc  quam. 
fafto  dederint  ,  aut  alia  quacutftque  ratione  kd 
id  quemquam  fuaferint,  nccnon  fpeftatorcSn  cx^ 
cpmmunicationis  ac  perpctua?  malcdictionis  vin- 
cujo  teneanturj  non  obftante  quocurnque  privi- 
l^gips  feuprava  coniu^tudine  etiam  immemora^ 
bjii. 

CAPUT    XX, 

QU4  fimt  jurh  ecclefidftici ,  principilut  facu- 
Uribus  commcndantur , 


Cnpien.s  fanfla  fynQdus  ecclcfiafticam  difci-* 
pHnam  inChriftiano  popuJo  non  folum  rcftitui, 
fed  etiam  perpetuo  fartam  te^tam  a  quibufcum-! 
que  impedimentis  confervari  ;  praetcr  ca  ,  quae 
de  ccclefiafticis  pc^rfqnis  conftituit  ,  fa^culares 
quoque  principes  officii  fa\  admonendos  cfle 
cenfuit,  confidcns  cosut catholicos  ,  quos  Dcus 
fanclac  fidci  ecclefiaeque  protedorcs  efle  vpjuit^ 
jus  fuum  ccclefiae  reftitui  qon  tantum  cfl^  cpn-. 
ccflurps,  fcdetiamf^bditos  fuos  omnes  ad  debi- 
tam  crga  clerurti  ,  parpcho$,  &  fgperiorcs  prdi* 
nves  ,  rcveretuiam  rcvpcaturos  ;  nec  permifloros 
ut  officiales  ,  aut  inferiores  magiftratus  ,  eccle* 
fue  y  &  pcrfonarum  «cclefiafticarum   inimuni~7 

tatem^ 


U>3 


F  i  v  s 
P.  IV. 


Tridentihum« 


FEKDlNAftaUS.  I- 

Imp* 


iP4 


-T JT  tatem»  Dei  ordinatione  &  canonicisfan&ionibus  A 

Ch«  sTi  conftitutum » aiiquo  cupiaitatis  ftudio ,  feu  incon- 
t$*h  fideratione  aiiqua  »  violent  ,  fed  una  cum  lpfis 
priucipibus  dcbitam  facris  fummorum  pontifi- 
cum  &  conciliorum  conftitutionibus  obfcrvan- 
Aauifcr-  f.  tiamprxftent .  Deccrnit  uaque  &  prscipit,  fa- 
Ticiu»  t*t,  cro$  canoncs  ,  &  concilia  generaua  omnia  »  nec 
Vex  ftff*"  «on  alia5  apoftolicas  fan&tones»  in  favorem  ec- 
**o.  ***  clcfiatticarum  perfonarum»  libertatis  cccleftafti- 
cse>  fccontra  cjus  violatores  editas»  qua;  omnia 
prsefenti  etiam  dccieto  innovat,  exade  ab  omnibus 
obfervari  debere :  prxtereaque  admonet  imperato- 
xem»  regcs,  rcfpublicas,  principes,  &omnes& 
fingulos,  cujufcumque  ftatus  &  dignitatisextite- 
rint»  utquolargiusbonistemporalibus»  atquein 
aliospotcftate  funt  ornati,  eo  fanffcius,  quaeec-  B 
cletiaftici  juris  func  ,tanquam  Dei  praecipua ,  ejuf- 
que  patrocinio  te&a  ,  venerentur  »  nec  ab  aiiis 
baronibus,  domicellis,  re&oribus,  aliifvedomi- 
nis  temporalibus ,  feu  magiftratibus ,  masimeaue 
roiniftrisipforumprinci]>um,  lasdi  patiantur ,  ied 
fevcre  in  eos ,  qui  illius  libertatera » immunitatem, 
jatqucjurifdi&ioncmimpediunt»  animadvertant  > 
qttibusetiamipfimct  cxemplo  ad  pietatem ,  reli- 
gionem  ,  eccleiiarumque  protc&ionem  exiftantj 
imitantes  antcriores  optimos  religiofiffimofque 
principes»qui  rcs  ecclefi»  fua  in  primis  au&oritate 
ac  munificentia  auxcrunt ,  nedum  ab  aliorum  inju- 
ria  vindicarunt .  Adeoquc  in  ca  rc  quifcjue  officium 
fuum  fedulo  prseftot»  quo  cultus  divtnus  devote 
exerceri ,  &  praclati  ,ceterique  clerici  in  refidcntiis  q 
&officiis  fuis  quieti»  &  fine  impedimentis »  cum 
fruftu  &  «dificatione  populi  permancre  valeant  • 

CAPOT    XXI. 

I*  omnibas  ftlvt  fedis  apoftoHcA  auiiaritas 
in&nut* 

Poftremofan&afynodusomnia  &fingula»  fub 

quibufcumque  claufulis  &  verbis  ,  quae  de  mo- 

rum  reformationc,  atqueecclefiafticadifcipfina, 

tam  fub  felicis  recordationis  Paulo  tertio  »   ac 

Julio  tertio  ,  quam  fub  beatiffimo  Pio  guarto 

s  m  pontificibusmaximis»  in  hoc  facro  conciiio  fta- 

de  'reformi  twta  funt»  dcclarat  ita  dccreta  fuiffe,  m  in  his  j> 

finprmc,      faiva  fcmper  fedis  apoftolicae ,  au&oritas  &  fit 

&  effc  intelligatur. 

DMC^ETUM    J>E   COTiTITiUaHD^t 
fijjione  in  diem  feftientem  . 

Cum  eaomnia,  qu«  in  prasfenti  feffiooe  tra* 
ftanda  erant »  quia  hora  tarda  eft  >  commode  ex~ 
pediri  non  poflint ,  propterea  juxta  id  quod  ia 
generali  congregatione  a  patribus  ftatotumfuit, 
ea  quae  fuperwnt  in  diem  craftinam »  hanc  eamdem 
fefiionem  continuando »  differuntur  • 

CONTINUATIO   SESSJONIS       « 

£ 

die  quarta  Decembris. 
I. 

Decretum  dt  indrig&ntih* 

Mfitth*  i^*  Cum  poteftas  confercndi  indulgcntias  aChri- 
Tit* 'ft  ftoeccIcftaBConceffafit,  atquc  hujufmodipotefta- 
pj«.  *re-  te  divinitus  fibi  tradita ,  antiquiffimisetiam  tem* 
cf'  S^t  potibus  illa  ufa  fuetit »  facrofanfta  fynbdus  in- 
ft^teffl*  *  dulgcntiarum  ufum*  Chriftiano  populomaxime 
falutare  ,  8c  facrorum  conciliomm  auftoritate 
ContiU  Gmtuh  Tom*  XXXIII , 


probatum  »   in  ecclefta  minendum  efie  docet  &  Ss  s-s  i  o 
prxcipit  »  eofque  anathematc  damnat  ,  qui  aut    XXV, 
xnutiles  effe  afferunt  \  vel  eas  concedendi  in  cc-4»^cemb. 
cleiia  poteftatem  effe  negant .  In  his  tamen  conce-     ***** 
dendis  modcrationem  »   juxta  vctercm  &  pfoba-N{c#  Ani- 
tam  in  ccclefu  confuetndinem  »  adhiberi  cupit»cyr*   Nco- 
nenimia  facilitate  ecclefiatttca  difciplinaenerve^^*yt^n- 
tur.  Abufusvcro»  quiinhisirrcpferunt,  &quo-  ctan   tar- 
rum  occafionc  infigne  hoc  indulgentiarum  no-  y^f^* 
men  ab  haereticis  blafphematur  ,  emcndatos  & 
corrcfios  cupiens  ,  prxfcnti  dccrcto  generaliter 
ftatuit »  pravos  quaeftus  omnes  pro  his  confequen- 
dis»  undeplurima  inChriftianopopuIoabtifuum 
caufafluxh,  omnino  abolendos  effe .  Ceteros  ve-  ^iSi^lJ* 
ro>  qui  cx  iuperttitione»  ignorantta,   irreveren-  busdepaa. 
tia  »  aut  aliunde  quomodocumque  provenerunt,  ^rcm* 
cum  ob  multiplices  locorum  dc  provinciarum,apud 
quas  hi  committuntur  ,  corrupteias  ,  commode 
nequeant  fpectaliter  prohiberi ,  mandat  omnibus 
epifcopis»  ut  diiigenter  quifque  hujufmodi  abu- 
fus  ecclefiae  fu«col!igat »  eofque  in  prima  fynodo  f^g  c*^' 
provtnciali  referat »  ut  aKorum  quoque  epifcopo- 
rum  fententia  cogniti ,  ftatim  ad  fummum  Roma- 
numpontificem  deferaatur :  cujus  au£loricate  & 
prudentia  quod   univerfali  ecclefi*  expedit  fta* 
tu^tur;  ut  ita  fanftarttm  indulgentiarum  munus 
pid  ,  fanfte  &  incorrupte  omnibus  fidelibus  di- 
fpenfctur. 

I  I. 

De  dtUftft  e&orum*  jcjnnus  y  &*, 
dhbtis  ftftis . 

Infuper  hortatur  fanda  fynodus  »  &  per  fan- 
(Sillimum  domini  noftri  atque  falvatoris  adven- 
tum  paftoresomncsobteftatur,  ut  tanquam  boni 
milites  illa  omnia,  quasfanftaRomanaeccIefia» 
omnium  eccleiiarum  magiftra ,  ftatuit ,  ncc  non  ea 
quaetaminhocconcilio,  quam  in  aiiiscecumeni- 
cis  ftatuta  funt,  quibufcumque  fidetibus  fedulo 
commendent;  omnique  diligentia  utatur,  util- 
lis  omnibus ,  &  iis  prsccipue  fint  obfequentcs ,  quae 
ad  mortificandamcarnemconducunt ,  utciborum 
deleftus»  &  jejunia,  vel  etiam  quae  faciunt  ad 
pietatemaugendam»  ut  dierum  feftorum  dcvota 
&reIigiofaceIcbratio;  admonentes  populos  cre* 
bro  obcdire  pracpofitis  fuis  :  quos  qui  audiunt»  j^VV 
Peumrcmuneratoremaudienti  gui  vcroconteni* 
nunt»  Deumipfumuitoremfeatient, 


t>e  indice  11 


IIL 

»  catechifmo  *  brevUrh  % 
<&*  mijfalii 


Sacrofanda    fynodus  in  fecunda  feffionc  fub  s     a   ^ 
fanftiffimo  domino  noftro  Pio  quarto  ceiebrata  lionciS,  i» 
deleftis  quibufdam  patribus  commifit*  ut  de  va- ?rittc^io * 
riis  cenfuris»  aclibrisvelfufpe&is  vei  perniciofis 
quid  fado  opus  effet  confiderarent  »  atque  ad 
ipfamfanfkamfynodumreferrent  j  audiens  nunc, 
huic  operi  ab  eis  cxtrcmam  manum  impofitam. 
effe,  ncc  tamen  ob  librorum  varietatem  &mul- 
titudinem  diftinfie  &commode  poffit  a  fanfta 
fynodo  dijudicarij  praecipit  utquidquid  ab  illxs 
praeftitum  eft  fandiffimo  Romatio  pontifici  ex-  {fc^w* 
hibeatur  ,  ut  ejus  judicio  atque  auftoritate  ter-  proWWto^ 
minetur  &evulgetur.  Idemque  de  catechifmo  a  j^*    C7 
patribus»  quibus  ijiud  mandatum  fuerat,  &  de  dcref,    '  * 
miflali  &  breviarlo  fieri  mandat* 


IV.  De 


^y 


P  »   u   * 


C    O    N    C    I 

IV- 

Z)e  toeo  oratorum. 


L     I     U     M 


Pexdinakdus  1. 

I   M   V, 


19* 


in£ne* 


S  BS6  XO 
XXV. 

4*X>tccm&» 

1 $$*♦         Dechrat  fan&a  fynpdus  ,  c^  lo£o  afftgnato  ora- 

?t$one  u  toribus  tam  «^lefiafticis ,  quam  faecularibus,  iij 
fedendo  >  inccdendo  ,  aut  quibufcumquc  aliis 
a&ibus,  nullum  cuiqiiam  eorum  fafium  fuiffc 
pratjudicium  j  fed  omnia  iilorum  ,  &  imperatp* 
ris;  regum,  &rerumppbUcarum,  ae  princjpum 
fuorum  jura&prxrogatiyasillaefas  8c  faivaseflfe, 
ineod&mqueftatupermanere,  proutantc  pr&ifcns 
f  oncilium  rcpericbantur . 


6 


3: 


Pe  recifiendis  O*  cbfcrvandis  decmis   concilii  . 

Tantafuithorumtemporumealamuas,  &  hac- 

retieorum  jrjyetsrata  malitia  ,  ut  xiihiltam  clarun* 

infide  noftra  affercnda  unquam  fuerit,  aut  tam 

ccrto  ttatutum  ,  quod  nonhumani  gencrjs  hofte 

fuadente  ,   illi  errore   aliquo  cont?ir?iinaverint ; 

il^??*.*    papropter'  f^nfta  fynodus  id  potiffimatn  curarit^ 

Utpraecipuoshaereticorum  noftri  temporis  crrprcs 

damnarct  &  anathematizaret  ;    veramque  8c  ca- 

thplicam  do&rinam  traderet   i&  doceret  ?  prpui: 

damnavit,  anathematizayit?  &definivitf  Cum- 

quc  tamdiu  totepifcopi  exyariis  Chriftiaqi  prbi$ 

provinciis  evocati  fine  magna  gregis  fibicommifif 

ja&ura,   &  univcrfalj  periculo  ab  ecclefiis  abeffe 

nonpoffint,  ncculla  fpesreftet  haereticos,  ?otje$ 

fideetiampubtics,  quamdefiderarunt,invitatos ,  C 

&  tamdiu  expcftatps  ,  huc  amplius  adyenturos; 

idcoquf  tandcm  huic  facro  concilio  finemimpone- 

V»4en<fa      re  neceffe  fit :  fupereft  nunc,  ut  principcs  omnes 

ciiu  gene*  quod  facit  m  domino  moneat  ad  operam  fuam  Jta 

rajia  >ri<?-  prseftaridam *  qt  quae  abeadecrera  funt ,  ab  has- 

e  nobif  <*■  fffticis-  depravan  aut  vioian  no^permittant  j  ied 

^*  ai>  his,  i^  pmnibus  deyotc  recipiantur  ,  &  fide* 

jfit^r  obfcry^ntur .  Quod  (i  in  hisrecipiendisali? 

ua  difficultas  oriatur ,  aut  aliqiia  inciaerint ,  quae 

cclarationem  (quod  npn  credit)  aut.dcfinitio- 

picmpoftiijfntj   pr^ter  alia  remedi^  |n  hocconci- 

lioinftituta,  confiditfand^  fynodus  beatiffimum 

Romanum  pontificem  curaturum  ut  veIevocati§? 

t%  illis  pr«f?rtim  .prpvinciis.unde  difticultas  orta 

fuerit,  iis,  quoseidem  ncgotio  tra^tando  yidc-  |> 

fix  cirpcdire  ,  vtl  etiam  coqcijji  gencralis  cejebra- 

tionc,  (i  neceffariumjudicaverit,  velcommodio- 

rc  quacumqueratioaeei  viftimfucrit,  provin<:ia*- 

?num  neceffitatibusprp  Deigloria  &ecc!cfia?  %v&n- 

quillitatc  cpnfulatur? 

Vt 

J?e  recit4ndt$  d*crctte  tQntiHi  fub  tyaufa  tmfa 
&*  Juiip  fertfa  infejffiqnc  . 

Qj^oni^m  diverfi?  temporibus,  tam  fub  fclici? 
!i*J  ^*r*  recpfdationis  Paulp  tcruq  *  quam  Juiio  tcrtio» 
multa  in  hoc  facro  concilio  quoad  dogniata  aq 
morum  .refarmatipacm  llatuta  &  definita  funt,  E 
vult  fa^^a  fynpdU5  *  *t  illa  nunc  recitcntqr  Sf 
Jegantar, 
Recitata  fant , 

VII. 

JEte  fim  mmltil  ®*  tonfitwttfant  fttenit 
4  fkn&iffimti  dominQ  nofiro. 

Illuftriffimi  do^aini  rcyerenduffimiqu?  p^trcs^ 
placctne  vobis5  ut  ad  laudcm  Dei  pmnipotcntis 
hpic  facrae  ^ecem^nicas  fynodo  finis  impanatur? 
&  omnium  8c  fingulorum  ,  quae  tam  fub  fclicis 


A  recordationi$  Paulp  tprtio  &Jt}Ijo  tcruo,  quam    "aTUmT 
fub  fandiflimo  domino  noftrb  Pio  JV*  Romanis  Chkisti 
ppntificibus  in  ea  d.ccr^t^  &c  definita  fuQt ,  coofir^      «itff. 
matio  nomine  fanftae  hujasfynodi  perapoftojicaB 
fedislegatos  &praefidcntcs  a  bcatiflimo  Romano 
poqtificcpetatur  >  '        t 

Refponderunt:  Placet. 

Poftmodum  illuftriffimus  &  revcrendiilimus 
cardinalis  Moronus ,  primus  legatus  &  praefiden$  M 
benediccns  fandae  fynpdo  ,  dixit  :  Poft  gratias 
Dco  a^as,  revcrendiffimi  patrcs,  itcinpaco, 

Qui  refpondcrunt:  Amcn. 

VIII,- 
ACeLAMATIONES  PATRUM 

l  ^     F   I    N    E     COMCILJIt 

Cdrdinalis  a  Lvth&ringU\ 

Beatiflimo  Piopapae  &4pmirio  noftrO|  fanft» 
univerfalisecclefiaspontifici!  mu)ti  anni  &sptcr^ 
na  mcmoria  y 


Hefpwfa  j>*trm* 

Domine  Deu§  ,  fanftiffimum  patrcm  4iuti$tne 
ccclefise  tuse  conf^rva  :  MuJtos  annos  * 

Card*  3eatiffimprum  fummQrurn  pontificum  ani* 
mabus,  Papli  tertii  ,  &  Julii  tertii ,  quorum 
audoritate  hoc  facrum  gcnerale  concilium 
inchoatum  pft  f  pax  a  dominp ,  &  aet^rna  glp^- 
ria ,  atque  felicipas  in  lucc  fanftorum  ♦ 

Rtfp*  M^moria  in  benediftbne  fitt 

Curdf  CarpJi  quintj  imp^ratptis,  fc  fereniflimp-" 
rum  regum^  qni  hocuniverfsiLle  concilium  pro- 
mpvfrunt  8?  protcxerunt,  mcmoria  inbenedi- 
ftione  fit  f    / 

J{efp*  Amen,  Amen. 

Card*  Sercniffiino  impcratori  Ferdinando  ?  fem- 
perAugufto,  Orthodoxo,  &Pacificp*  &om^ 
nibus  regibus  ,  rebufpublicjs  ?  &  pririapibu$ 
npftrjs,  multi  anni , 

Hffp.  Pium  SrCiiriftianum  imperatprem  dominc 
confcrva"  Imperatorcoeleftistcrreqps  rcgcsrew 
dta&  fidei  confervatpres  cuftodi . 

C4*d.;  Apoftolicae  Ronvanas  fedis  legatis  &  ijn 
hac  fynodo  pra^fidcntibus  cum  multis  annis 
magna;  grati?c . 

J\efp,  Magnae  gratias ;  dominusrctribuat» 

Card*  Rcverendiffimis  cardin^Ubus  &  illuftribus 
oratpribus  * 

I{eff>*  M^gnasgfatias,  MuJtosannos. 

Cttrd*  Sanftiffimisepifcopisyit^  &  feli*  ^d  CC^Ic^ 
fias  fuas  reditust 

ftefft,  Praeconibus  v^ritaris  pcrpetua  mcmoria  ; 
Orthodo5fo  fen^tai  mujtosr  annos, 

C#rd.  Sacraf^oda  peciimentca  Tridcntini  fyho-f 
dqs;  E^us  fidem  confiteamur  ;  £,|u$  decrcta. 
femp^f  fcryemus, 

Refrn  S^mpcrconfiteamur:  Seniperfcrvcmus. 

Card\  Omncs  ita  crcdimus,  omms  |4ipfiim  Jfen-» 
ticius  j,  omnes  confcntic^t**  &  amplocentcs 
fubfcribimus ,  Ha&c  cft  fides  |>cati  Pctri  ^  &  app- 
ftpjorum,  harccft  fidfs  patrum,  hac  i?ft  fidcs 
orthodo^orpm  • 

%fff.  ln  credimus7  ita  fcnumus  ;  m  fubfcri^ 
bimust 

$4rd*  His  decrctis  iflhaerentss  digni  ^ddamut 
mifcricor4ii>  &^tia  priini  &  magni  fupre- 
nii  f4cerdow  Jcfu  Chrifti  Pci  ,  int^rccdcnte 
fimuj  inviolata  domina  noftra  faniStadeipara, 
&omnibus  fan#is. 

Sfff.  Fi»t,  fiat.  Amcn,  amen* 

Cdrd* 


IMV. 


A  N  N  O 

Chmsti 


IDENTINOM 
A 


B 


197  >-'iv.~  *    R 

Cari.  Anathema  cunftis  haereticis. 
Refp.  Anathcma»  anathcma. 

Poft  hascmandatumfuit  alegatis&praefidenti- 
busfubpcena  excommunicationis  omnibus  patri- 
bus»  ut  antequam  difccderent  e  civitatcTriden- 
tina,  fubfcribercnt  manu  propria  decretis  conci- 
/ii»  aut  ea  per  publicuminftrumentum  approba- 
rent.  Qui  omnes  dcindc  fubfcripferunt ,  &  fue- 
runt  mimeroducenti  fexagintaquinque:  videlicet, 
legatiquatuor»  cardinales  duo ,  patriarchaetrcs, 
archiepifcopi  vigimiquinque  ,  cpifcopi  ccntum 
fexaginta  ofto  »  abbates  fcptem  ,  procuratores 
abfcnfctum  cum  legitimo  mandato  trigintafcx» 
generaies  ordinum  feptem  • 

L  A  U  S    DEO. 

Cmcoriat  cum  origintli:  incujusfiiem 
fubfcripfimus* 

Ego  Angelus  Ma(fa*ellus ,  epifcopus  Thelefinus 
facri  conciliiTridentiui  fecrctarius. 

Ego  Marcus  Antonins  Pcrcgrinus  Comenfis 
ejufdem  concilii  notarius. 

Bgo  Cynthius  Pamphilius,  clericus  Camerincn- 
fis  dioeccfis  ejufdem  concilii  notarius. 


tt  dignitates  legatorum,  cr  alhrum  f  A- 
trum,  item  0&&T0RUM»   C7*  theolo- 
G  O  R  0  M   ,    qui  ai   ftcrofanfttm    cccumenkam  C 
TaiDEMTiH4M    synodum     convenerunt 
fub  Tfo  IV.  fontificc  maximo* 

"  **  ^Archiefifcoporum  O*  epifcopomm  promotiones 
hic  adjnnximus  ex  cdirione  Lovanienfi  anni  1587. 
CT  qutdam  4U4  idemtidem  inferuimus  ex  editio* 
ne  VhUippi  Chiffietii  ,  abbatis  Bakrnenfis  ,  five 
Jintuerpiana ,  five  tAgrippinenfi  anni  14544.  Qua 
enim  notutis  '  defignat4  funt  »  ea  defiderantur  in 
editionibus  BinUna ,  Luparenfi  ,  aliifque  vulgarl- 
bus  ,  auas  haclcnus  vidimus  »  ju*$ue  teruntut 
omnium  manihts. 

Hciculcs  Gonasaga  ,  fan&ae  Romanac  ecclefiae 
prcsbyter  cardinalis  tituli  fan&ae  Mariac  Novae ,  jy 
Mantuanus:  obiit  Tridenti  die  fecunda  Martii » 
miUcfimo   quingentefimo  fcxagcfimotcrtio  ,   & 
fcpnltus  eft  Mantuae  * 

Hieronymus  Scripandus  ,  fan&ae  Romanae  ec- 
clefiae  prcsbytcr  cardinalis  tituli  fan&ae  Sufan- 
nae  »  Neapolitanus  ;  obiic  Tridenti  die  decima- 
ocfcavaMartii»  nullefimo  quingentefimo  fexage» 
fitao  tcrtio ,  &  ibi  fepultus  in  ecclefia  fan&i  Mar- 
ei  ordinis  eremitarum  fanfti  Auguftini  ,  cujus 
olim  fuerat  generalis. 

Joannes  Moronus  ,  fanftae  Romanae  ecclefi* 
cardinalis»  epifcopusPraeneftinus,  Mediolanen- 
fis  ,  in  demoruu  cardinalis  dc  Mantua  Iocum 
inilfus,  *  poftea  Ofticnfis  8c  facri  collegii  deca- 
nus :  obiit  1580.  KaK  Dcc.  fepuitus  in  aedc  fan-  E 
&x  Mariae  fupra  Minervam . 

Stanislaus  Hofius  »  fanftas  Romanae  cccicfiae 
ptesbyter  cardinalis  tituIifan^iLaurehtii  inPa- 
iiiperna,  Polonus»  civis  &  cpifcopus  Warmien- 
fis»  poftea  pcenitentiarius  major,  ObiitCapra* 
nicae  IJ79.  Nonis  Augufti  ,  fcpultus  Romae  in 
aede  fanftae  Mariar  trans  Tiberim  • 

Ludovicus  Simoneta  ,  fandae  Romanae  eccle^ 
fiae  presbytcr  cardinalis  tituli  fanfti  Cyriaci  in 
Thcrmis  »  Mediolanenfis  "  epifcopus  Pifaurcn^ 
fis  .  Obiit  Romse  156$.  pridic  Kalendas  Maii 
fepultus  ia  aede  fanftae  Marise  Angelorum* 
ConciUGemrtL  Tom^XXXlIL 


FtRDricAir  buj  V  *  aO 


Marcus  Syricus  fcu  Siticas  de  Altaemps»  fan-  7 — 

&x  Rpmanae  ecclcfix  diaconus  cardinalls  bafili-  ^HRisiri 
cae  fandorum  duodccim  apoftalorum  ,  Gcrma-      15^3. 
nas»"cpifcopusConftanticnfis»  Obiit  Romas  1595. 
menfe  Martio  ,  fcpultus  in  aede  fandtae  Mariae 
trans  Tibcrim. 

BernardusNavagerhis»  fanftae  Romanae  eccle* 
fi«  presbyter  cardinalistituIifan&iNicolailntcr 
imagines,  Vcnetus,  indemortuicardiaalisSeri- 
pandi  iocum  miflus  /'  Obiit  Veronae  *5<S$«  pridie 
Kal.  Junii  fepuitus  in  ecclcfia  cathcdrali . 

Cariinales  non  legati  * 

Carolus  a  Lotharingia  »  fan&ae  Romanae  ec- 
clefia?  prcsbyter  cardinalis  tituli  fandi  ApoIH- 
naris  ,  princeps  8c  archiepifcopus  Rhemcnfis  » 
viallus»  ''abbasCiuniaci.  Obiit  Avcnionc  1547* 
VII.  Kalend.Januariifepukus  Rhemis  in  eccieiia 
metropolitana* 

Ludovicus  Madrutius»  fanftae  Romanae  eccle- 
fue  diaconus  cardinalis  tituli  fanftiCallifti,  ci- 
vis  &  eledus  epifcopus  Tridentinus  ,  Germa- 
nusj^pofteaepifcopusTufculanus,  Obiit  Romae 
idoo.z.  Aprilis»  fepultus  in  faceliofamiliarifan- 
fti  Onuphrii . 

Oratores  ,  fnorum  nomin*  hic  iefcribuntur  juxU 

eorum  loca^  qu<e  in  ttizm  facrofanfta 

fynodo  h&bucrunt  ♦ 

0r4tores  ecdefiaftici  feiebant   4  mmu  legatornm^ 
*viiclicet* 

Antonius  de  Mulgitio ,  Moravus ,  archicpifco- 
pus  Pragcnfis ,  Orator  Caefareus . 

Georgius  Drafcovitius  ,  Croatus  ,  epifcopus 
Quinqueecclefienfis  ,  orator  Caefareus  pro  regno 
Hungariae»  pofteacardinalis»  "&archiepifcopus 
Coloccnfis.  Obiit  15S5.  fepultus  in  cathcdrali 
Giavarini  ecclefia. 

Valcntinus  HerbutusPoIonus,  epifcopus  Pr#~ 
mislienfis,  orator  fereniffimi  regis  Poloniae. 

Marcus  Antonius  Bobba  ,  Cafaleofis  ,  epi- 
fcopus  Anguftenfis  in  Pedemontio  ,  excellcn- 
tiffimi  ducis  Sabaudiae  orator  ,  poftca  cardi- 
nalis  * 

Hicronymus  de  Gaddis  ,  Florcntinus  ,  cpi- 
fcopus  Cortonenfis  ,  orator  excellentiffimi  du- 
cis  Florentiae  ,  miffus  in  locum  Joannis  Stro^ 
zii. 

Frater  Martinus  Royas  Portalrubeo  ,  Hifpa- 
nus,  orator  xctigionis*HierofoIymitanae . 

Oratores  facutares  feiebant  4  manu  finiftra 
Itgatorum  . 

Sigifmundus  a  Tvun  »  Tridentinus  *  orator 
Caefareus  • 


Oratores  Chrifiianiffimi  Galtiarum  regis  • 

Ludovicus  dc  fanfto  Gelafio  »  dominus  de 
Lanfac  , 

Arnaldus  du  Ferrier  ,  five  Ferrerius  ,  pr*fi* 
dens  in  parlamento  Parifienfi»  8c 

Guido  du  Faur»  five  Faber,  judexmajorTo- 
Iofae,  ^poftea  advocatus  veghis^  demum  praefes 
in  fuprcma  curia  Parifienfi  *  Obiir  Parifiis  anno 
1584. 

Fcrdinandus  Martineus  Mazcarenius  orator 
fcrcniffimi  regis  Partugalii». 


I    x 


Oratms 


199 


Tf©*W 


HOMINA   PRALATOHUM  > 

A 


QrdtMt  fereniffmi  dominit  Venetorum  . 

Nicolaus  de  Ponte  dpflpr  &  etjues,  & 

Matthxns  Dandulgs,  equcs» 

Melchior  Luffi,  equesauratus,  orator  feptem 
cancoaum  Helvetiorum» 

Auguftinus  Paungartner,  joris  utriufque  do- 
&or,  de  Moqachio,  orator  exceHentiflTuni  Alr 
berti  ducis  Bayatia;. 

Claudius  peroandez  Quingnonii ,  five  Vegil  4e 
Quinones,  comes  Lunepfis,  orator  regis  cathp- 
lici,  inlocumiHuftriftimi  Ferclinandi  deAvalos 
marchionis  Piffariap  niiffus  ,  obijt  Tridenti  die 
vigefima  Dccemt>ris,  annprnillefittio  cjningenter 
fimpfeKagefimptertip  poft  finemconcilii,  ibique 
fepultus  eft. 

Hic  feparatim  ah  aliispratoribusfcdcbat  apud 
reverendiffitnum  Thclefinum  iecretariom  fan&ae 
fynodi  ,  ob  cpntentior^em  fuper  pr«edentia  or- 

tam  iater  "    "  " 

fimi . 


ThEOLOQORUM?    ETCf  200 

Sigifn>u«dusSaraccnus,NeapoIitanns,  archie-  „  ' 
pifcopus  Materanus .  tjohijs  * 

Antojiiusparraggs  de  CaftiJIejo  f?u  Caftilegip ,  mn  ,15& 
£iifpanus,  archiepifcopus  Calarkanus,  .4-Nbv.«ssfc 

Jylms  Pavefius  ,  Brixienfis,  ordinis  Pracdica-  ^JWHmj* 
torum,  archiepifcopus$urrentirjus  . 

B$  rthofomseus  de  Martyribus ,  Lufitanus ,  ordi-  *M*a.i5ff 
nis  Praedicatonmi ,  archiepifcopus  Bracarenfis. 

AuguftinusSafvago,  Genuenfis,  ordiqis  Pne* 
dicatorum,  archiepifcopus  Genuenfis. 


fi 


ipfum   &  oratores  rcgis  Chrittianif- 


/coporum 

ruiu  projnor 
tionts  attdi- 
dimus  exe- 
ditione  Lpr 
yameufi » 
Nov.  mo. 


Wart«iS35 


IJt  Augufti 

S.Msr.  »540. 


O^ob.u^o, 
April.if4#* 
JuIii*J4?» 


%u&fy\tf\i 


ryjuluisn 


3.  Manii 


*5ty 


Tttridrth*  ? 

Antonius  Hclvuis,  Juftinoppiitanus,  patriar* 
cha  Hierpfo!ymiumis. 

DanielBarbarus,  V^netus,  eIe<5Uspatriareha 
Aquilpgtenfis, 

Joannes  tiieranymus  Trlvifanus  ,  Venetus , 
patriarcha  Vcnetiarum. 

*Archief$fcofi    *Pan!i  fertil  t  C 

Ferdinandus  Anqius  ,  Neapoliunus ,  $rch*e- 
pifcopus  Arrialphitanus  ,  ppftea  epifcopus  Bo- 
vinus* 

Petrus  Landus,  Venetus,  archiepifcppusCre-? 
tenfis» 

Petrus  Antonins  de  Capua  ,  Neapolitanus  t 
archicpifcopus  Hydruntinus. 

Marcus  Corndius  9  Venetus ,  eleftus  archie- 
pifcopp^  §paIatrenfisT 

SebaftianusLeccavella,  Grxfcus»  ordinxsPrae- 
dicatprum  ?  archiepifcopus  jNfaxienjis  ,  poftea 
epifcopus  Litteranenfis» 

Petrus  Guerr^ro  ,  Hifpanus  ,  archiepifcopus 
Granatenfis,  D 

Antonius  Altovitus,  Florentinus  ,  archiepi* 
fcopus  Florentinus* 

CaefarCibo^  Genue^fis»  archiepifcopusTauT 
rinenfis?  obiic  Trtdentj  die  yigefimafcxta  De^ 
cembrisji  annomillefimp  quitigentefimo  fcxagcfi» 
moiccundo  t 

lAnkkftfaft  Jvlii  tmih 

Paulus  ^Etnilius  Veraflus!  Romanus,  «rchie^ 
pifcopus  Roflanenfis ,  poftea  epifcopus  Caputa- 
ijuenfis  , 

Joannes  Brunus  de  Olchinio  Mac<?do  ,  regni 
Servi*  primas^  archiepifcopus  Antibarenfis» 

Joanbes  BaptiftaCaftaneus,  Romanus,  ^rchie^ 
pilcopus  Roftanenfis  ,  potte*  S*  R.fi,  cardinalis  E 
titt  S,  MarceUi  >  Bononi*  legatus  ac  tandem  pon- 
rifeH  masimus  diftus  Urbaaus  VI L   per  dies 
dumtaxat  duodecim  * 

JoannesBaptiih  {Jrfinus*  Romanus»  srchicpi-» 
tcopus  fanttas  Smrina? , 


+4rthkpifcofi  Tti  Ipf 

Philippus  Moceqicu^,  Venetus  ,  regni  Cypri 
primas,  &  iegatusf  natus,  archi^pifcppu§  Nico- 
fienfis . 

Guilielmus  d'Avanfon  »  Galjus,  archiepifco- 
pus  EbredunenflS,*,  &  abbasMontifmajoris  prope 
Arelate», 

Antonius  Caucus,  Vetietus  t  archiepifcopus 
Corcyrenfis  ? 

Germanicus  Bandinus  ,  Senenfis  ,  ^lefiu^  ^r- 
phiepifcopus  Senarum . 

Marcus  Aatonnis  Colunina  }  Romanus  ,  ar- 
^hiepifcopus  Tarentinu^,  poftea  cardinalis,  "8$ 
archiepifcppus  Salemitantis  *  Obiit  ^agarolae 
1597.  fepujttis  ibidem  in  monafterio  S.  Mariae 
ord.  S.Francifci. 

GafpardePoflb,  Cpnfentinus  ,  CaJaber  ,  or- 
dinis  fan&i  Francifci  de  PauJa  ,  archiepifcopus 
Rhegious* 

Antoniu^  4cMuglitio,  Moravqs,  orator  C*- 
faieus,  ^rchiepifcppus  Pragenfis. 

Majcimus  de  M^iuais  ,  Romanus  ?  archi?pi- 
fcopus  Amalphitanus. 

Gafpar Ceryantes  de Gaeta , Hifpanus ,  archie- 
pifcopus  Meffanenfis  ?  f  poftea  §alernitanus  8p 
cardinalis  * 

Leonardus  Marinus,  Genuenfis^  ordinis  Prae- 
dicatorum  ,  archiepifcc>pus  Lancianeiifis , 

Odavian^s  Prarconius,  Meffanenfis  ,  Siculus, 
ordinis  Minorum  cpnventualiuni  fandi  Franci- 
fci  ,  archiepifcopus  Panorfnitanus .  ^Obiit  Pa- 
normi  1578. 18.J0l.it  fepultu?  in  «il^majorif 

Nicolaus  de  Pelleve,  G^IJus  ,  ^rchiepifcopus 
Senonenfis  ,  ppftea  cardinalis  ,  "&  Archiepifco- 
pns  fthenKnfis*  Obiit  Parifiis  15^4, 

Antoniqsf  Juftiniaqus,  Chfcnfis,  Gracus»  or- 
dinisPraedi^atorum,  archiepifcopus  Naxienfis* 

Antonius  Puteus ,  Nicienfis  $  archiepifeopus 
Barenfis  t 


Januar.tj^O 
19  Juaii  150*0 


|£«  Martii 
t£*Novemfe; 

Jawi.  i$tf*; 


144  Marta  ; 


dtrchitfiftofi  74uH  9Vn 

}m\\\  i^ff*       Ludoyicus  BeccateUus  %  Bononienfis ,  archie- 

ptfcop«s  Ragnfinnst 
$$m*ity<     Mutius  Calinius  y  Brixienfis ,  ^rchfepifcopus 

Jaderenfis. 


Efifcafi  Leonif  X, 

Vincentius  Njcofantius  ,  de  F$no»  cpifcopus      tj„f 
Atbenfis» 

JoannevFrancifcusde  Flifco,  Genuenfis?  epi-jann.  1517« 
fcopus  Andrienfis. 

Joannes  Tbomas  de  fandp  Feiicio,  N^apoIi«*    lijr^ 
tanus,  epifcopus  Cavenfis  fenior  * 

Efifcofi  lUlrUni  VI* 

<^uipaius  de  Rufticis^  Romanus ,  epifcopus     1525; 
Militenfis, 

Efifcofi  Chmmh  VIU 

Luc^s  Byz^ntius  de  C^tharo  ,  epifcopus  C^gjumnj^ 
tharenfis, 

Aloyfius  Pifanus  Venetus ,  epifcopus  Pata-  \u  Nbr* 
vinus  ,  poftea  cariinalis  ,  "  Obiit  1570.  uHt  ?J^f- 
Maii, 

Alexander 


401         Q£I    COKCIilO   Tridbm 

Promot.      Afcxaftder  Piccolomineus  ,  Scncnfis  ,  epifco- 
5.Jepumb!  pusPientinus. 

i5*t.  Dionyfius  Gracus  ,   ordinis  Minorum  fan&i 

r#  t$xp  Francifci  de  Obfcrvantia  ,  epifcopus  Milopot*.* 
menfis  fcnior, 

Gabricl  IcVcncur,  Galfus,  cpifcopus  Ebroi- 
cenfis  * 

Guiliclmus  BnrtondcMontbas,  Galius,  cpi- 
fcopus  Le£fcoreniis. 


S«pt.  151»» 


*fi*» 


Efifeopi  Tauti  II U 

Antonius   *  Camera  ,   Sabaudus ,   cpifcopus 
..  Bellicenfis, 
*  i?57*m      Nicolaus  Maria  Caracciolus  ,  Neapolitanus, 

cpifcopus  Catanienfis. 
*n/£U        Berardus  Bonjoannes  ,  Romanus  ,  epifcopus 

Camerinenfis* 
J«m  f5j7»       Fabius  Mirtus,  Neapolitanus ,  cpifcopus  Ca* 

jaccnlis . 
Nov*  «sj*#      Scipio  Bongallus,  Romanus  ,  cpifcopus  civi- 

tatts  CattcIIanae. 
Nov.  mu      Georgius  Cornelius  Vcnctus,  cpifcopus  Tar- 

vifinus  • 
x*  Jf«m        Vinccntlus  Durantius,  Brixienfis ,  epifcopus 
■»*      Thermularum.  r 

Jan»  »h«h       MauritiusdePctra»  Papierifis,  cpifcopus  Vi- 

glcvcnfis  * 
Seto  i$4».      Martius  dc  Martiis  ,  Mediccs  ,   Florcntinus, 

cpifcopus  Marficenfis. 
Mart,  1540.     Joanncs  Vincentius  Michaclius,  Earolitanus, 

cpifcopus  Mincrbincnfiso 
M*n  1540.      Gabricl  dc  Bouvcrii ,  Gallus  ,  cpifcopus  An- 

degavenfis  * 
S.Dectj*»      LconardusHaller,  Gcrmanus,  epifcopusPhi- 

ladciphienfis* 
^jmimii     Ludovicus  Vannmus  de  Thcodolis  ,  Foroli- 
w*      vicniis,  cpifcopus  Britonorienfis,  obiit  Tridcn- 

ti  die  iz*  menfis  Januarii  anno  millefimo  «juin- 

gcntcfimo  fexagcfimotcrtio  * 
^Sn*       -^gidius   Faicetta  »    Cingulanus  ,  cpifcopus 

Caprulanus,  poftea  Britonoricnfis . 
u.fej»t«ttiii,     Julius  Contarenus,  Venctus,  cpifcopus  civi~ 
***f     tatis  Bclluncnfisc 
"H*         Thomas  Cafellus,  Roffanenfis,  ordinis  Prae» 

dtcatorum,  cpifcopus  Cavcnfis  junior. 
*UfATb*     HiPP<>lytus  Arivabcnus,  Mantuanus,  cpifco- 

pus  Hicrapctrenfis. 
Cijtti.  U4j.      Hieronymus   Macchabaeus  ,   Romanus  ,  cpi- 

fcopus  Caftrcnfis. 
&Attg*i$**«      Pctrus  Auguftinus  ,    Hifpanus  ,    cpifcopus 

Ofccnfis  &  Jaccnfis. 
htau  1x44.     JacobusNaciantus,  Florentinus,  ordinisPra:- 

dicatorum,  cpsfcopus  Clodicnfis, 
**£??*       Bartholomacus  Sirigo  ,  Qrctenfis  ,  Grocus  , 

***      cpifcopus  Caftellanctenfis. 
**  f  **       Thomas  StcIIa  ,  Vcnctus  ,  ordinis  Praedica- 

torum,  cpifcopus  Juftinopolitanus. 
*5Jtta.iWs     Pctrus  du  Va!j  Qallas,  cpifcopus  Sagicnfis. 

"obiit  Viccnnis  1^4. 
Wsrt.ij4f,     Joanncs  AntoniusPantqfa,  Confcntinus,  cpi- 

fcopui  Littericnfis,  obiit  Tridcnti  dievigefima- 

feptima  O&obris  millcfimcj,  cjuingentefimo  fc- 

xagefimofecundo . 


TIHO   INTERFUERUNT,   BTC  iO» 

A  Michatl  a  Turre  Utinenfis,  cpifcopus  Ccnd-  PaoMOT* 
tenfis  ,  poftea  ,  preshytcr  cardinalis.  **  cbiit  >rcb*i54tf» 
158^.  fcpultus  in  ccclefia  Ccnctcnfi» 

Pompcjus  Zambcccarius  ,   Bononienfis  ,  cpi-  Mart.i^ 
fcdpus  Sulmoncnfis  . 

Joanncs  Bcroaldus  ,   Panormitanus  ,   cpifco-  Mtrt.  ij^ 
pus  fanftjr  Agathae  * 

Antonius  Scarampus  Agucnfis,  cpifcopusNo-  Ang.  154I 
lanus  * 

Antonius  dc  Comitibus  ,  Gcnucnfis,  ordinis   ^*^"*1 
Praedicatorlim,  cpifcopus  Btugnatcnfis. 

Cxfar  Fogga  ,   Roffancniis  ,   cpifccpus  Um- *****"■*** 
briaticcnfis . 

Cacfar  Comcs  aGambara,  Brixicnfis,  cpifco-   *3*  W*« 
pus  Tortonenfis .  *5^* 

B  JoanncsBaptifta  deBernardis,  Lucenfis,  cpi-  *j*  ApriH* 
fcopus  Adiaccnfis.  254^ 

Martinus  Perczius  dc  Ayala,  Hifpanus,  cpi-  **•  Wa" 
fcopus  Segobicnfis .  f*4 

NicolausPfalmcGallus,  cpifcopuscomcs  Vir-  4J^«54^ 
duacnfis.  f/Hic  canones  &  decrera  concilii  Tri- 
dcntini  revocata  ia  artem ,  ordinem  atquc  rubri- 
cas  certaquc  capita  ,  convenienti  methodo  di« 
gefta  praefixis  fummariis  cxcudenda  curavit  in  4. 
Virdunianno  15^4.  ad  illuftriffimum  principem 
rcvcrcndiffimumque  cardinalcm  Carolum  a  Lo- 
tharingia  Rhemenfium  archicpifcopum ,  &c« 

Alphonfus  Rofettus  ,  Ferraricnus  ,  cpiicopus  *I*  oaob: 
Comaclcnfis,  poftea  Ferrarienfis,  *54  * 

Julius   Parifianus  ,  dc  Tolentino  ,  cpifcopus  9J*n.ij49* 
C  Ariminenfis. 

BartholomacusSebaftianus,  Hifpanus>  epifco- *f**«S4»fc 
pus  Padcnfis. 

Francifcus  Lambertus  ,  Sabaudus  ,   cpifcopus  F«fer.  1549, 
Nicienfis. 

Maximilianus  Doria  ,   Genucnfis  ,  epifcopus  ^^.Fetaiin 
Naulcnfis.  *w* 

Euftachius  du  BcIIay  ,  Gallus  epifcopus  Pa-  Fcbr*  *S4?* 
rificnfis. 

Bartholomacus  de  Capranica,  Romanus,  epi-  *«•  &?t'ffi 
fcopus  Carinenfis.  IJ49* 

Ennius  Maffarius  ,   de  Narnia  epifcopus  Fc-  a>*  hptm 
retranus.  1549* 

Achilles  Brancia  ,  Neapolitanus  ,   cpifcopus  M»a  1549* 
Bovenfis. 
I>     Joanncs  Francifcus  Vcrdura  ,    Meffanenfis  ,  Mi».ij4/* 
cpifcopus  Chironenfis. 

Albcrtus  Duimius  dc  Gliiicis  ,  Catharenfis,  MJ^wt* 
ordinis  Praedicatorum,  cpifcopus  Vcglcnfis. 

Joannes  Antolincz  dc  Bricianos  dc  Ia  Ribc«  »5-  &&&* 
ra,  Hifpanus,  cpifcopus  Juvcnaccnfis .  t%49* 

Triftanus  de  Bizet ,  Gallus ,  cpifcopus  Xan-  &**•  *w; 
loncnfis,  /%&  abbas  S.Nicoiai  dc  Bofco. 


j.Kor*ij4s     Joanncs  Baptifta  dc  Groffis  ^  Matituanus  ^ 

epifcopus  Rcgxeniis, 
ji4*j«nttari£     Joanncs  Xuarcz  ,  Lufitanus  ,  ordinis  fan£li 

154  *      Auguftini,  cpifcopus  Conimbriccnfis. 
»7.  j*nu»Hi     Philippus  Riccabclla  ,  Rccanatcnfis  ,  cpifco- 

*M*      pus  Recanatenfis. 
«6-  te*ii      Joaanes  Jacobus  Barba  ,  Neapolitanus  ,  or* 
i»A     dinis  fan&i  Auguftini  ,  cpifcopu»  Iateramncn* 
fis. 

Cmtth  Gmrtt.  Tom*  XXXIEL 


Epiftopi  jHlii  tcrtii, 

Afcanius  Gherardinus ,  de  Amelia^  cpifcopus 
Cattaconenfis . 

Marcus  Gonzaga  ,  Mantuanus  ,  cpifcopus 
E   Auffercnfis . 

Baiduinus  dc  Baldovinis,  Pifanus,  cpifcopus 
Avcrfanus . 

Pctrus  F.rancifcus  Paiavicinus  ,  Gcnuenfis  , 
epifcopus  Alcricnfis. 

^gidius  Fufcararius  ,  Bononienfis  ,  ordinis 
Praedicatorum ,  epifcopus  Mutinenfis. 

Timotheusjuftinianns,  de  Chio ,  Graecus,  or- 
dinis  Praedicatorum  ,  cpifcopusCalamoncnfis. 

Didacus  dc  Almanfa  ,  Hifpanus  ,  epifcopus 
Cauricnfis. 

Laftantius  RovdrcIJa,  Fcrraricnfis,  epifcopus 
Afculanus, 

I    3  Ambro- 


if.    M<rc!l 
*55t» 

April.  ijjot 

ApriLijyo 

30*  Martii 
*5J0. 

MiUijj^»; 


ay,  Junli 
tjje» 

!4*Jula5J9 


203 


NOMIHA  SHMhATO^VU*   T'BSOlQClO:RVUt   ETC# 


204 


$£omot        Atnbrofius  Monticula  ,  Luncnfis ,  Sargancn-  A 

sfjM.»ssi>rM'  epilcopus  Signinus, 

?7ja^ij5i,     SebaftianusGualterius,  Urbevctanus,  epifco* 

pns  Vhcrbicnfis. 
J*mw%ijjt  Honoratus  Hifcrnienfis  ex  Fafcitellis  ,  Nea- 
politaous  ,  monachus  ordinis  fan&i  Benedi&i  » 
cpifpopus  lafulamis  ,  obiit  Rom*s  mcnfe  Mar- 
tio  millefimo  cjqinquagcfimo  fexagcfimoquarto. 
n.FeVs»     Petrus  Camajanus ,  Aretinus »  cpifeopus  F#- 

fularum, 
i9.f«|t;i5si      HoratiusGnecus,  Trojanenfis,  Apulus,  epi- 

fcopus  Lcfinenfis* 
n*  hU  ijh     FabfusCupallatafeuCuppalatn,  PIaccntinu$> 

cpifcoj\us  Lachedonenfjs. 
fjuUujjf      Gafpar  de  Cafat  ,  Lufitanus  ,  ordinis  fan&i 

Auguftiui,  epifcopusLciricnfis. "  poftcaConim**  B 
bricenfis, 
jj.jttl.iyji      Bcrnardinqs  4e  Cuppis,  Romanus,  epifcopu? 

Auxirnanus. 
Afij*  •?**     Joaones  4c  Morvilliers  ,   Blefenfis  ,  Gaiius, 

cpiicopus  Aurcliancnfis* 
hpnU*m     JuIiusGcntilius»  Tortonenfis,  cpifcppus  VuJ- 

turaricnfis. 
te»  oaobr.     Hadrianus  Fufcotuus  ,  Romanus  ,  cpifcopus 

l5**      Aqumas» 
i4.D«emk      Antonius  de  fan^o  Michaelc,  Hifpanus,  or- 
*JJ*      diqis  fanfti  FrancifcideObfcrvanria,  epifcopus 
Montis  Marani. 
fr-ftftanli       Hicronymus  Mclchiorius,  Recanatcnfis,  cpi* 
l5S*      fcopu^  Maccrateofis. 

j&iii       Pctrus  dcPctris  dcMontc,  Arcrinus,  cpifco*  C 
?sn      pus  Luccrinus. 

Cxiar  JacomcIIust  Romanus,  cpjfcopus  Bel~ 
licaftrcnlis. 
Waii  iyy$       Juliu§  Grittus ,  Vcnctijs  ,  epifcopus  Parenti* 

nu§»  .       .        , 

Aug.  wj       Jacobus  Silvcrius  Piccolpmiflcus ?  dc  C$Uno, 

epifcopus  Aprutinus. 
»f.  Stpicmi      Ludovicus  de  Brczc,  Gallus,  cpifcopus  Mel* 

m|      dcnfis. 
e,  oaotr.      Jqtcobus  MignaneHus  ,    Sencnfis  ,    cpifcopus 

*JJJ       Grofletanus. 
OfloVm     JoanncsAndrcasCrucius,  dc  Tiburc »  cpifco- 

pms  Tiburtinus* 
BcCtUH.       Francifcus  Richardotus,  Burgundus,  ordinit 

crcmitarum  S.  Auguftini  ,  epifcopus  Atrebaten* D 
fis,"  obiit  stf.  Juhi  1J74. 
a^hi*  tfi^    Carolus  Cicada*  Genuenlis,  epifcopus  Albin* 

gancnfis/ 
90»  Aprili^      Francifcus  Maria  Piccolomincus  1  Scncnfis  , 

»554*     cpifcopus  Ilcincnfis» 
7JvtUisf4«     Accifculus  fcu  Acifclus  Moya  dc  Contrcras, 

Hifpanus,  cpifcopus  Viccnfis. 
S*0d.i5j4f      Galeatius  Rofcius»  dc  Jntcramna  s  cpifcopus 
Aflificnfis>  obiitTridcntidiedccimafcua  O&o* 
bris  millcfimo  quingcntcfimo  fcxagcfimotcrtio . 
■tft-  O6toh     Jacobus  Maria  Sala,  Bononicnfis  ,  epifcopus 

*S54*      Vivaricnfis , 
i9,Nov«mb.      Gabricl  dc  montc  fan<Si  Sabini  f  cpifcopus 

'»*      vEfinus. 
i9,NovcmB»     MarianusSabcllus»  Romanus,  cpifcopus  Eu*  E 

*w*      gubinust 
V*  Pecqmi»,     Agapitus  BcIIhoumo  »  Romanus ,  cpifcopus 

»JH*i     Cafertanus» 
*>«♦  ifSfC     J»li«*  Cananius,  Ferraricnfis,  epifcopusHa* 
;  dncnfis,  poftea  cardinalis  ,  v%  tit,  S.  Eufebii  & 
cpifcopus  Mutincnfis*  Obiit  Fcrraria:  x$$%*  fe- 
pultus  in  ecclcfia  S,  Dorainici» 
jam  f  Julius  Gallcttus,  Pifanus ,  cpifcopus  Alcfla* 

ncnfist 

Hieronymus  Burgcnfis  ,  Gallus  ,  epifcopus 
Catalaunenfis,  f/  abbas  fanifii  Pctri  dc  Moatc. 
Obiit  IJ73, 


Efifivfl  Tuuli  IV. 


PllOMOT 


Scipio  ^Eftcnfis,  Fcrraricnfis ,  cpifcopus  Ca-  PrU?U 
falcnhs.  r  ,,5,t 

Didacus  Sarmiento  de  Sotomajor,  Hifpanus,  y.juiiii$jj 
Cpifcopus  Afturiccnfis , 

ThomasGoducIlus,  Anglus  ,  cpifcopus  Afa-fJwH**** 

phenfis . 

Fauftus  Caffarcilus  ,  Romanus ,    cpifcopus  i s *W»  mt 

Fundanus* 

Bellifarius  Baldinus ,  NcapoIitanu$  ,  cpifco-  isJ»i*isf» 
pus  Larin^nfis, 

Urbanus  Vigcrius  dcRucre,  Gcnucnfis,  Cpi-WH .  »m*t 

fcopus  Scnogallicafis , 

Jacobus  Surctus,  Grxcus ,  cpifcopus  Milopo- ^JuLtsjt 
tamcnfis  junior» 

Joannes  Baptifta  Ofius  ,  Romanus  ,  cpifco-  *4.  odob; 
pus  Reatinus,  obiit  die  duodccima  Novembris      *ns« 

Marcus  Laurcus,  Tropienfis  ,  ordinis  Pwedi-^^MfW 
catorum,  epifcopus  Campanicnfis, 

Francifcus  dc  Bcaucjuerc  ,  *  iive  Bclcarius  ,  Dcc.  tsss. 
Pcgulio,  dominus  de  la  Creftc  .&  Chommicrs, 
GalJus,  cpifcopus  Mctcnfis,  poftcaabbas  fanftt 
Germani  Autifliodorenfis  Rigniaci  &  S-  Sigi- 
ranni.  Obiit  14,  Fcbruarii  159:. 

Joannes  Francifcus  Commcndonus  ,  Venctus,o^,  tsss» 
cpifcopusZacynthenfis,  ^poftca  cardinalis, 

Carolus  dc  Graflis ,  Bononicnfis  ,  cpifcopus  i^DecemK 
Montis  Falifci,  poftca  cardinalis.  *m' 

ArriasGallego,  Hifpanus,  cpifcopus  Gcrun-  14-  Apnii$ 
dcniis,  Ms^.'^ 

Hicronymus  Gallego  ,  Hifpanus  ,  cpifco&us  j-M«iiiss^ 
Ovetcnfis,  Q  r      r 

Herculcs  Rcttingcr  ,  Germanus  ,  cpifcopus    rf-  w*« 
Lavcntinus.  ***s* 

Julius  de  Rubeis,  Polianus,  cpifcopus  fan^t  3ii.0a.tjss: 
Lconis,  obiit  Rorn*  menfe  Martio  if^. 

Joanne^  de  Muiiatones ,  Hifpanus  ,  ordiftis  •*•  J"ni' 
fanpti  Auguftini,  epifcopus  Segobriccnfis;  **      * 

Francifcus  Blanco,  Hifpanus,  cpifcopus  Au-  t*,Smii 
mnCiSy.  iffs^  * 

Vinccntius  dc  Luchis ,  Bononicnfis ,  cpifco-  e.Fei>,issCi 
pus  Anconitanus  * 

Pompejus  Piccolomincus,  de  Aragonia^  cpi*  **iJ«n»>«*- 
fcopus  T*iopicnfis, 

Pctrus  Barbaricus,  Venctqs  ,  epifcopus  Cur*  fumlissS, 
zolenfis, 

Francifcus  Bachodius ,  Sabaudicnfis  ,  cpifco-  «?J*tMjj€ 
pus  Gabcnnenfis. 

Carolus  dc  Angcnncs  a  RamboyiHct  ,  Gal-  vJttfcsjj* 
Jus,  cpifcopus  CenomaticAfis  ,-  poftea  cardina- 
Jis •  " obiit  Corncti  in  Etruria^j,  Martii  1587. 

Hkrpnymus  de  Nichifoia,  Veroncnfis,  ordi-  «i*J«««»JJJ« 
nisPrasdicatorum,  epifcopus  Thcanenfis . 

M-nrCus  Antonius  Bobba,  Cafaknfi^  cpifco*  *$*  J««fi- 
pus  Auguttenfis,  poftcac^rdinalis/dcqttofupra      mr* 
inter  oratores  eccJcfiafticos^ 

Jacobus  LomeHinus  ,  Mcflancnfls  ,  cpifcopus  «,;  J«ttlt 
Ma2;aricnfis.  t%%7*>  ' 

Donatus  de  Laurentiis,  dc  Afcuio,  Apulus,  *t.  junii 
cpifcopus  Arianenfis.  «SS7» 

Petrus  Contarcnus ,  Venctus  >  cpifcopus  Pa-jum  tss7« 

phcnfis • 

PetrusDanefius,  Gallus,  epifcopus Vaurcnfi^  *  &*&*& 


"qbiit  Parifiis  in  coenobid  S.Germani  Fratcufis, 
ibique  fepultus  1577. 

HieronymusSavorgnanus,  Forojulicnfis,  cpi >  Att^f 
fcopus  Sibiniccnfis.  r*     mr# 

Phiiippus  da  Bec  ,  Gallus,  epifcopus  Vcnc^»  N«r«»Kj 
tcnfis,  fpo%aNanaetcn&,  dcindc archicpifco.     ,s  *# 
pus  Rhemenfis,  obiit  Kfpj* 

Caroluf 


20$  Q£*    C6KCUIO    TRT08MTIMO  IN  TiRFaERONT*  aotf 


CaroIusdeRou£y*  Callus,  epifcopusSucffio-  A       MaxtinusBalduini  Rhhovius  JBrabantus,  pti.  paOMO- 

mus  tpifcopus  Iprtnfis .  Obiit  A^omaropoll  TKmEs> 
X583*  ^  f    »f.Mfliitf«» 

Antonius  Havctius,  Flandcr,  ordinis  praedi-  18.jAn.r5tf* 
catorum  ,   cpifcopus  primus   Namarccftfis  * 
Obiit  1578. 

Conftaatinus  Bonnellus,  Feretranus  ,  epifeo-  ph,  Aprtf, 
pus  civitatis  Caftclli  .  ^  ****" 

Julius  Supcrchius,  Mantuanus ,  ordinis  Car-  H.An£.jy*a 
melitarum,  cpifcopus  Accienfis,  poftca  Capru* 
lanus . 

Matthxus  dc  Concinis  ,  Florentinus,  cpifco-  j.oa,  ij*« 
pusCortonenfis* 

Nicolaus  Sfondratus,  Mediolancnfis  ,  epifeo- uh-  Umii 
pusCremonenfis,  poftca  prcsbytcr  cardinalis  tir.      **'*• 


PROMO-  - 

oeniis» 
tiones.        Gcorgius  Drafcovitius  ,  Croatus  ,  cpifcopus 

^oraV^Q?^^^1^01***  Poftffa   *«hicpifcopus  Co- 

locenfts&cardinalis,  'videfupra  intcr  oratorcs 

ccclcfiafticos. 
to.Dec.tm      Frwcifcui  de  Aguirre  ,  Hifpanus,  cpifcopus 

Ootoncnfis. 
io.D«m *s7      Andrcas  de  Cuefta,  Hifpanus,  tpifcopusLc- 

gioncnfis * 
to,Dcc.MS7      Antonius  Gorrionero  »  Hifpanus  ,  cpifcopus 

Almcricnfis . 
1y.Dcc.155r      Antonius  Auguftinus  ,  Hifpanus  ,  cpifcopus 

Ilerdcnfis  »  poftca  archicpifcopus  Tarraconen- 

fts* 


ts.0ec.iss7      AngelusMaffarcIIus,  Scptcmpcdanus,  epifco-   B  S.Ceciliae,  demum  pontifexma*imusdi&usGre< 


mis  Thclcfinus. 
4,Fci>r,isr*  *    Antonius  Ciurclia  >  Barenfis  »  cpifcopus  £u- 

duenfis. 
4,febraj$s      Dominicus  Cafablanca,  Meffanenfis,  ordinis 

Predicatorum,  cpifcopus  Vicenfis. 
%B.  Mmii       petrus  Fatmus  ,  Coftacciarius ,  epifcopus  A- 

>S$S*  r 

qucnds. 

3t*ebr*i5<*      JoanncsCaroIus  Bovius,  Bononienfis,  cpifco* 

pus  Oftuncnfis,  poftca  archicpHcopus  Brundufi- 

nus» 
v.0ec. %$6t      Hugo Boncompagnus,  Bononienfis,  epifcopus 

Vcftanus ,  poftca cardinalis ^titulo  S.  Sexti  &  pon- 

tifex  maximus  di&us  Grcgorius  XIII. 
1l.Fel.1sf3      Salvator  Pacinus,  dc  Collc,  cpifcopus  Clufi- 

nus» 
lajuiuijs^     Lupus  Martincz*  Hipfanus*  cpifcopus  Elncn- 

fis. 
Jtnuar.ts58      Carolus  d*£fpinay  ,GaIIus,cpifcopu$DoIenfis. 

"Obiit  1591. 
lo.NoYcmb,      ^Egidius  Spifame,  Gallus  ,  epifcopus  Niver- 
t%fa  .    ncnjjs>  '*fcabbasS. PauliScnoncnfis,jObiitLute- 

tiae  1578. 
ujanifl*      AntoniusSebaftianusMinturnus,  dc Traje£b| 

epifcopusUxentinus. 
gjwiu  ttf*      Bcrnardus  Dclbcnd  ,  Florcntinus  ,  cpifcopus 

Ncmaufcnfis, 
u Apr.ij^i      DominicusBoIIanus,  Vcnctus,epifcopus Bri» 

xienfis. 
pn.Ap.ij^      Joannes  AntoniusVuIpius,  Comenfis,  epifco- 

pusComenfis» 
xyMtuttfi      Ludovicus  dc  Gcnoilhac  ,  Gallus,  epifcopus 

TutcIIcnfis  ,  ''  &  abbas  S.  Komani  de  Blavia  : 

Obiit»  Burdigalcann.  1583* 
17.Mtr.15ff*   "  philippus l&aria  Campcgius,  Bononicnfis,  c- 

pifcopus  Fcltrenfis, 
9.Nor.tjtf*     Joanncs  dc  Guignoncs,  Hifpanus,  cpifcopus 

Calagurritanus. 
f^Maii  >jO      Didacus  Covarruvias  dc  Leyva ,  Hifpanus/To- 

4etan\ts  ,  epifcopus  Civitatenfis  ,  ''  fcu  civitatis 

Rodcrici ,  poltea  Scgovicnfis  ,  demum  Conchse  dc- 

ftgnatus.  Obiit  Madriti  i577.KaI*Oftobris,fc« 

xniltusScgoviae. 
t^.SeM5^i      Philippus Gerius , Piftoricnfis ,  cpifcopus  Ifcla- 

acnfis,  jJoftea  Affificnfis. 
?.Ga.J5fi.     Joannes  Antonius  Fachinettus  de  Nuce ,  Bono-  E 

hienfis,  cpifcopusNcocaftrcnfis,  poftca  patrfar- 

cha  Hicrofolymitanus  ,  S.R.£.  presbytcr  cardi- 

nalis  tit.  SS*  «ju^tuor  Coronatorum,  ac  tandcm 

pontifcx   maximus  diftus  Innoccntius  IX.  pcr 

duoc  dumtaxat  mcnfcs . 

Hippolytus  Capilupus  ,  Mantuanus  ,  cpifco» 
pus  Fancnfis . 
i^Mii.aj^,    joann«  Fabricius  Sevcrinus  ,  Ncapolitanus  , 
cpifcopus  Accrcnfis. 


goriusXIV.  pcr  mcnics  10. 8c  dies  10. 

Ventura  Buffalinus  ,   Tiphcrnas  ,  cpifcopus  tf^«ml. 
Maffanenfis.  5 

Ludovicus  dc  Bueil »  GaNus,  cpifcopusVcn-  i^.Novcmti. 
cicnfis.  m        t%*» 

Hieronymus  Gallcratus,  Mcdiolancnfis,  cpi*  at»Septenjl», 
fcopus  Sutrinus.  *5*** 

JoannesPetrusDcIpinus,  Venetns»  ordinisca-  ^Aft*ts6o 
nonicorum  rcgularium  ,  cpifcopus  Zacynthi,  & 
Ccphalonisp  (ecundus. 

Joanncs  AndrcasB^IIonius,  Meifancnfis,  cpi-  ,Cloa.iyft 
fcopus  Maffalubrcnfis. 

GcorgiusZifchouid,  Hungarus  ,  ordinis  Mi-  i,Jtm.i$€%0 
norum  fanfti  Francilci  deObicrvantia ,  cpifcopus 
C  Signicnfis. 

FedericusCorncIius,  Venctus,  ordinisSJoan*  ij#Apra$<&> 
nis  Hierofolymitani,  cpifcopus  Bcrgomcnfis,poft- 
ea  Patavinus,  &S.  R.  E.  presb.cardinalis,  tit.S. 
Stephani.  "  Obiit  Romx  i^o.fepultus  Patavii 
jn  ecclefia  cathcdrali . 

StephanusBouchcr,  GalIus,cpifcopusCorifo*  g^0ytiS^ 
pitenfis. 

Joannes  Paulus  Amanins,  Crcmcnfis,  cpifco-  i^jui.  iy^ 
pus  Anglonenfis. 

Alexandcr  Sfortia,  cxcomitibusdefanftaFIo-  ^.Apr.i^z 
ra,  epifcopusParmenfis,  poftcacardinalis^tit.S. 
Mari»  in  via  .  Obiit  Maccratae    1581.  fepultus 
Romac  in  ecclcfia  S.  Mariae  majoris . 

Antonius  IcCirier,  Gallus,  epifcopus  Abrin-  ^miit^c 
D  cenfis. 

Andreas  Mozenicus,  Venetus  ,  cpifcopus  Ni-  j.Maiiijifo 
mofienfis . 

BencdiflusSalvinus,  Firmanus,cpifcopus  Vc-  «jJuniiiitfo 
ruianus. 

Guilielmus  Caffador  ,  Hifpanus  ,   cpifcopus  ^ttnli  *s*°* 
Barcinoncnfis. 

PctrusGonzalczdcMendoza,  Hifpanus,  cpi*  »*•  j^^ 
fcopus  Salmanticenfis.  RS^# 

Martinus  de  Corduba  de  Mendozza,  Hifpa-  i7jnlHiyfo 
nus  ,  ordinis  Prxdicatorum  ,  cpifcopus  Dertu- 
fenfis. 

JuIiusMagnanus,  Placcntinus,  ordinisMino*  17-Julhij^o 
rum  Conventualium  fan&i  Francifci  ,  cpifcopus 
Calvenfis. 

Valentinus  Hefbutus  ,   Polonus  ,   epifcopus  i&Aug*i5& 
Praemiflicnfis ,  orator  regis  Poloni*  • 

Simon  Aleotus,  Forojulienfis,  elcftusepifco-  *9JulHt5^a 
pus  Forojulienfis ;  mortuuseft  Tridcntidie  vigc- 
fima  Augufti  1561. 

Pctrusdc  Xaquc,  Hilpanus,  ordinisPracdica- 4»Sepf  iy<fci 
torum,  epifcopus  Niochenfis. 

Profpcr  Rebiba,  Mefiancnfis,  cpifcopusTro-  4-  S«P*  'S^o 
janus   ,    poftca    patriarcha    Conftantinopolita* 
nus« 

Melchior  Arofmediano,  Hifpanus,  epifcopus  4,  $ep,  t^Q 
Guadixcnfis. 

HippoIIytus  dcRubcis,  Parmenfis,  cpifcopus^.  5^15^0 

Papien- 


a<>7  NOMINA   FR^LATOUUM»    Tu  EOI.OGOR  0M  f    ET<V  Jo8 


^  Papienfis,  poftsi  S-RrB.  pr$sbyt$r  cardinaiis  ,    A 

^romo,  *tie.3ao^a.A|ari»inPoFtic»,  dcindc  3,  BUfii  d$ 
TlONBs,    Anu]0.  obiit  Rpma:  J5<ji.^Ka!,Mati  icpplttu 

in  fan&i  Biafii. 
*«Q&*?*<>      Pid^cusde  Leon,  HUpamis,ordini$C£rmeU* 

rarum  ,  epifcopus  Colurabrienfis . 
a^Nomjge      Annibal  Saracenus ,  Ncapolnanus,  epifcopus 

Licienfis, 
a$fNov*u*0      Paulus  Jovius  ,  Comc^fis  >  cl$$us  cpifcopus 

Nticciiaus, 
J5.jt*i5*«  Hieronymus  Trivifanus  ,  Venetus  ,  Qrdinis 
Prqedieatorpm  ,  epifcopus  Veronenfis  j  mortuus 
eft  Tridentt  dte  nona  Septcmbris  i^dz. 
Pfifrfriffi  HieronymusRagazaonus,  Venetus,  cpifcopus 
Naziansenu*  &  coadjutorFamauguftanus,  pofU 
Ca  IJcrgomenfisepiicopus.  B 

.ff.jtn.is«i      Romulusde  V^Jenqbus,  dcTrcbia,  cpifcopus 

Converfanus, 
;o-f*n.i5tfi       LuciusMaranta,  Vfnufiqus,  epifcopusLavel* 

linenfis. 
f4.FtV,  tfA      SimondeNigris,  Genuenfis,  <?pifcopus$arza* 

n&ufis  t 
i<.m«kU       Theophilus  Gallupus,  Ttopjenfis,  cpifcopus 

i$tfl*      Oppidenfis, 
9>vn*i.Mrf*      Juiius  Simonctu  ,  Mcdiolaneijfis ,   epifcopus 

Pifaurens. 
ManU,ff«Ti      Pctru$  d*Albret  ,  Gailus  ,  cpifcopus  Convc* 

narum . 
«jjuniMjF^?      Jacobus   Quidius  ,  Volatcrranus  ,  epifcopus 

Pennenfis,  &  Adtienfis, 
ajuniii$6i      DidacusRamircs, Hifpanu$,epifcopusPampi*  C 

Jonenfis  t 
ssjitnttssft      Francifcus  del  Gado  feuPelgado,  Hifpanus» 

cpifcopus  Lucenfis, 
ijfN^,!^      JoanncsCIauffe,  Galhis,  epifcopusSeneeenfis 

feu  Sanicienfis, 
is*Fth,t*&     jacabu$GibertusdcNogueia$,Hifpanus,  epi* 
fccpus  Aliphanus. 

Joannes  Annius  ,   Ncapplitanus  ,   epifcopus 
Hipponcnfis,  &coadjutorfiovjnii$,. 
fcfcNovsmfu      Antonins  Maria  deSalviatu,  Romanus,  epi^ 
•***      fcopus  fan&i  Paiili  *  poftea  $.  R.  E.  preabyter  car* 
dinali*i"tit.S.Mari*in  Aquiro&  Bononi;£lega-> 
tus.  Obiit  RofQ«  i$qz.2,$.  Aprilis  fepyltus  ia 
S.  Jacobi  , 
%yU^ii6>      MattharusPriuIus,  Venetus,  cpifcopus/Emo^  P 

nienfis,  joftea  Vincentinus. 
t«.06  ijfe      Thomas  Lilius ,  Bononienfis  ,  cpifcopus  So* 

ranus. 
""■"•  ***"        HieronymusGuerinus,  Feretranus,  cpifcopus 
15  *      Jmolenfis. 

».  Maii        Thomas  Oycrlaithe  five  Overllaitte  ,  Hibc*» 
,J  **      nus,  cpifcopus  Roflenfis, 
|.Nonisfe      Francifcus  de  1»  Valcttc*  Gallus,  epifcopu* 
Vabrenfis. 
tf.  I4*ii        Fabius  Pignatcllus>  Neapolitanus»  epifcopus 
n  U       Monopolitantis. 
Yyjanii  i|*«      Carolus  de  Vicccomitibus,  Mcdiolancnfis,  e- 
pifcopuft  Vintimilicnfis,  poftea  cardinalis,  *  ti» 
tulo  SS-  Martyrum  Viti  &  Modcfti  in  Macello* 
ObiitRomas  156$.  IdibusNovcmbris,  fepultusin  E 
ccclejia.  fui  t jtuli . 
g  j^,^      Joannes   Colofvarinus  ,    Hungarus  ,   ordinis 
Prsedicatorum ,  «pifcopus  Canadienfis,  obiit  Tri^ 
dcntidie  vigefimaquarta  Novembris  1^6%* 
Vth.  ittfi      AndreasDudhiusSbardcHatust  Hungarus }  e- 
*"      *         pifcopus  Tininienfi^  poftea  Quinqueccclcfienfisf 
^q^i  abcccfefia  poftca  turpiflGimedefcck  raptusit^ 
rcprobum  fenfu-m« 
«4.  irmfi      SpincIIusBcnciusjPolitianus,  cpifcopus mon^ 

u**.      tisPolitiani.    '         .      -  .  -% 

tr>M«itij^a      Francifcus  Abundins,  Caftillioneus,  Medio* 
Jancnfis  epifcopus  Bobifnfts,  poftca  S-RtE.pre* 


Promo- 

TiONES  • 
i$6u 


sby ter  cardin^Jis ,  *  tit»  S*  Nicolai  inter  imagines . 
Obiici5^8.  i8.Kal.Deccmbris>  fcpultus  Rotnsc 
in  ecciefia  S«  Mariac  de  populo . 

StaniflausJ^alcfchi,  Polonus,  epifcopus  Theo- 
doficniis , 

Eugcnius  Ohairt  ,   Hibernus  ,   ordinis  Pras*  aj.Maui5^* 
dicatorum  ,  epifcopus    Achadenfis  feu    JEga- 
dcn fis, 

Dooattis  Magongia! ,  Hibernus  $  epifcopus  Ra~  ij,M«ii  15»?* 
potenfis . 

Guido  Ferrtrius,  Pcdemontanus,  clvis&epi* 
fcopus  Vcrcellenfis  ,  poftea  S,  R.  E.  presbytet 
cardinalis,  "  tit.  fan6t»  Euphemiae,  deinde  $$. 
Viti  &  Modcfti  martyrum  in  Macello  &  Mar* 
chio  Romagnaai :  Obiit  1585.  i&Maiifepukus 
in  S.Marias  majoris, 

Joannes  Baptifta  SighkcUiUs  ,  Bononienfis  ,  ?,Dec.  t?£» 
cpifcopus  Favcntinus» 

Scbaftianus  Vantius,  dc  Arimino  ,  epifcopus  i»J«iiitj** 
Urbcvetanus* 

JoannesBaptifta  LomcIIinus,  Meflanenfis,  e- 
pifcopus  Gardicufis , 

JoannesBaptifta  MiJanefius,  FIorcntinus,epi* 
fcopus  Marficanus ,         ' 

AuguftinusMolignatus,  Vercellenfis»  epifco- 
pusTrivicanenfis, 

CaroiusGrimaldus,  Gcnuenfis,  cpifcopusSa- 
vonenfist 

FabriciusLandrianus,  Mediolanenfis,  epifco- 
pus  fandi  Marci, 

Bartholoma&us  Ferratinus,  Amerinus,  epifco^ 
pus  Atnerinus, 

PetrusFragus,  Hifpanus,  epifcopus  UfeUen^ 
fis,  poftea  Alga^ufig. 

Hieronymus  deGaddis,  Florcntinus,  epifco- 
pus  Cortoncnfis, 

prancilcus  Contarenus  ,  Venetus  ,  epifcopus 
Paphenfis. 

JoaunefDelphinus,  Vcnctus,  epifcopus  Tor-  *7*Apr-*$*f 
ccTIanus- 

AlexanderMoIus,  Comenfis,  cpifcopusMino-  **Agfcij*| 
renfis. 

Hieronymus  Vieltnus,  Venetus,  ordinis  prse* 
dicatorum ,  epifcopus  Argolicenfis. 

Francifcus  Ragufcus,  ordinis  fanfti  Francifci 
dcObfcrvantia,  epifcopus  Marcancnfis» 

Ludovicus  de  B^tifley  ,  abbas  Ciftcrcienfis  $C 
gencralis  tottits  ordinis. 

Hicronymus  de  Soucbicr  QallUs,  Campanus^ 
abbas  Claraevallenfis,  poftea  abbas  gcncralisCi* 
fterii,  demumS*R,E.presbytercardinaIis,  "  tu 
tuli  S.  Matthsei  in  Merulana .  Obiit  Roraap  io.KaU 
Novcmbris  xjyi.fepultas  in  cccIefiafanft«Cru^ 
cis  in  Jcrufalem. 

Simpiicianus,  abbas  fandi  Salvatoris  Papiac^ 
de  Vuholina,  congrcgationis  Caffincnfis, 

Stephanus  Catanius,  Novarienfis,  abbas  fan» 
^ae  Mariae  Giraciarura  Piaeentinacdicccefis,  con* 
gregationis  Ca0inenfis, 

Auguftinus  Lofcus ,  Hifpanus  ,  abbas  fanfti 
Benedifii  dc  Fcrraria  ,  congrcgationis  Caili* 
ncnfis* 

Eutychius  dc  Cordes  ,  Antuerpienfis  ,  abbas 
fanfti  Fortunati  apud  Baffianum ,  congregationis 
Caffincnfis .  "  Obtit  1 5  8*.  menfc  Scptembri  fcpuk 
tus  in  fanft»  Juftinae  de  Padua  , 

CiaudiusdeSainfltes,  Gallus,  Campanus,ab- 
bas  Lunevillanus. 

Cofmas  Damianus ,  Hortulanus ,  Hifpanus; 
abbas  Villacbcrtr^ndi. 

Gen**. 


pri.  Hecfc 
*7.Kova5^a 
17*  Odab« 
9|.O^.t^a 
St,06.t5& 

to.Oa.M^ 
5*Jusiuis^} 

aijuliiij^j 


4f  M^tnti 


17,  MinU 


2*9       QSl   COMCIUO  Triden 

Generths  . 

Vinccntiu*  Juftinianus,  Genuenfis»  gencratis 
ordinispr<edic$tonim,  poftea  cardinali»,  "tit.S. 
Nicolai  intcr  imagines  ,  dcinde  fanft*  Sabina?  . 
ObiitzS-  Oftobris  i58i.Romx  fepultusin  S  Ma~ 
ri*  fuper  Minervam. 

Francifcus  Zamora  ,  Conchcnfis  ,  Hifpanus  , 
generalis  ordinis  Minorum  de  Obfervantta  .  " 
Obiit  1571, 

Antoniusde  Sapientibus,  Auguftanus,  genc- 
ralis  ordtnis  Minorum  conventualium . 

Chriftophorus  Patavinus ,  prior  generalis  or* 
dintsercmitarum  fanfti  Auguftini .  Obiit  1569. 

Joannes  Baptifta  Migliavacca  ,  Aftenfis,  ge- 
neralis  ordinis  fan&x  Mariae  Servorum ♦ 

Stephanus  Faztnus,  Cremonenfis  ,  provincia» 
lisLombardia; ,  progencraliCarmelitarnm. 

JacobusLainez,  Hifpanus»exoppidoCaftclte 
Almazan»  cli^cefisScgtintin* ,  pracpofitusgene- 
ralis  focictatis  Jefu.  "  Obiit  Roma:  ijfr.Januarii 
ijtff.aetatis  53. 

Thomas  Tiphernas  civitatis  de  Caftelio  in  Um* 
bria,  generalis  Capuccinorum. 

Doftow  lt$um  frQ  ftcro  coneitio  mifli . 

Gabriel  Palaeottus ,  Bononienfis,  audhorRo- 
ta?,  pofteaepifcopus,  Rononienfis,&S.R.Edia- 
£onuscardinaIis,''tit.SS.  Nerei  &  Achillei »  mox 
SS.  Joatinis  &  Pauli  ,  dcinde  tit.  S.  Marttni  in 
Montibus  8c  primus  Bononiie  archiepifcopus  , 
demum  tit.  S.  Laurcntii  in  Lucina  ac  epifcopus 
Albantts  ;  poftremo  epifcopus  cardinalis  Sabi- 
nus.  ObiitRomac  n«  JCal.Auguft.  I5<)7.fepulttts 
BooonicC  in  ccclcfia  mecropolitana » 

Scipio  LanceUottus  ,  Romanus ,  advocatus  con* 
(iftomlts  y  poftea  auditor  Rotse  &  S.R.E.presby  tct 
cardinalis,  "tit:S»Simeonis.  ObikRomaetf.No- 
nas  Junii  1598,  fepultus  in  S.Joanni«Lateranen~ 
lis, 

Joannesf  Baptifta  Caftellius ,  Bononienfis ,  pro- 
motor ,  poftea  epifcopus  Ariminenfis  . 

MichaelThomafius,  Majoricenfis,  do&orde- 
cretorum  »  poftca  epiicopus  Ucrdenfis. 
Theoiogi  *  fummo  fontifice  mifji . 

FraterPetrusdeSoto,  Hifpanus,  ordiais  Pr#~ 
dicatorum,  obiit  Tridenti  menfe  April is  1^3. 

AlfonfusSalmeron,  Toletanus,  Hifpanus,fo- 
ctetatis  Jefu.  ^Obiitnon  Salounticae  ?  fedNca- 
pol  i  t  %  85 .  die  1  $.  Febr.  aetatis  70, 

Francifcus  Turrianus  ,  quihufdam  etiam  du 
&us,  fed minus refie ,  Torrenfts,  Hifpanus,Le- 
gionenfis  do&or  theologus:  poftca  proteifuyfocie- 
tatisjefu .  '  Obiit Rom»  1584. ipfodie feftoprar- 
fentationis  B.  virginis ,  qucm  ex  breviario e;rpun» 
dum  ecdefias  catholica:  reftitui  procttraverat ,  *ta- 
tis  fere  80* 

Antonius  Solifitts  Hifpanus  ,  doftor  theofo* 
gus  * 

Frater  Camilfus  Campegius ,  Papienfis ,  ordinis 
Prasdicatorum  t  inquifitor  Ferrarisc  • 

FraterHtcronymusBravo,  Hifpaniis»  ordinis 
Praedieatorum  • 

Frater  Hadrianus  Valentinus ,  Venetus,  ordinis 
Pr*dicatorum ,  in  demortui  fratris  Petri  de  Soto 
locum  miftus  5  poftea  dominii  Veneti  inquifuor 
generalis. 

DoSorts  theoiozidfacuitttis  Tdrifienfis  miffl  &  Cdroh 
IX.  Gdlliarum  re$e  ChridUnifJimo . 
Nicolaus  Matllard  9  decanus  facultatis  Pari- 
fienlis , 
JoannesPeletier,  pr*fe&us  coflegioNavarrar» 
Antonius  Demochares ,  Reflbnaeus . 
Nicolaus  de  Bris» 
F.  Jdcobus  Hugonis ,  Francifcattw ,  idem  ctUtn 


TINO   INTERFtTBRONT,   ETC.  %10 

A  procuratorrcverendiflimiJoannisUrfini,  epifco- 
pi  Trecorenfis. 

SimonVigor,  Normanus,  canonicus  Parifien- 
fis,  pofteaarchiepifcopusNarbonenfis. 

Ricardusdu  Pre* 

Natalis  PailJet,  obiit  Tridentivil.Kalendas 
Decembtis  i$6x* 

Robertus  Fournier,  Ambianus. 

Antonius  Coquier. 

Lazarus  Broychot. 

Claudiusde  Saindes,  Carnotenfis,  canonicttr 
regularis  fanfii  Anguftini,  poftea  epifcopusE- 
broicenfts.  Obiit  ijpo. 


B 


Theotojp  miffi  *  Tftitfypo  fecunio  rtge 
tetholho » 


Cofmas  Damianus  ,  Hortulanus  ,  eleftus  ab- 
bas  Villsebertrandi . 

FerdinandusTritius,  doflor  theologus ,  cano- 
mcus  Caurienfis» 

Ferdtnandus  Vellofillus ,  do&or  theologus ,  ca- 
nonicu^Saguntinus,     poftea  epifcopus  Lucenfis. 

Thomas Daffio ,  juris  utriutque doAor,  cano* 
nicus  Valentinus. 

Licentiatus  Antonius  Covarruvias  ,  auditor 
Granatenfts ,  ''Didaci  frater. 

Ferdinandus  Mincafenfis,  decretorua^  doftor. 

Frater  Joannes  Ramircz,  Hifpanus,  miniftjer 
provincialj*  fanfti  Jacobi . 
c       Frater  Alfonfus  Contreras,  commHTariusordi* 
nis  Minorum  in  curia  regis  Hifpaniac  . 

FraterMichael  deMedina,  Hifpanus,  ordinis 
Minorum ,  facrae  theologias  doftor . 

FraterJoanne^Lobera,  Hifpanus,  facraetheo- 
logiae  leftor  Salmantica?,  focius  miniftri provin- 
cialis  fanfti  Jacobi. 

Cofmus  PaJma  Fonreyus,  Hifpanus,  facrae  theo^ 
Iogiae  doftor,  fociusHortufaniabbati^. 

FraterJoannesGallo,  Hifpattus,  ordinisPrar 
dicatorum. 

Frater  Petrus  Fernandez,  Hifpanus  ,  ordinfs 
Pnedicatorunx  in  focietate  magiitri  Gallo. 

Frater  Defiderius  dc  fanSo  Martino,  Panor* 
mitanus,  ordinisCarmeJirani. 
p  Michael  Bajus,  Hannonius,  ab  Atho,  facr* 
theologiae  doiftor ,  "poftea  decanus  ecclefiae  colie- 
giat«  S.  Petri  Lovantenfis,  academta&canccllarius, 
&  ejufdcm  confcrvator.  Obiit  Lovanii  Kf.Sept, 
1589.  ibique  fcpultus  in  faccllo  collegii  ponti- 
ftcii  • 

Joannes  Heffels  a  Lovanio  ,  Brabantus  ,  fa- 
crae  theologtas  dodor.  "  Obiit  Lovanii  7.N0V. 

Cornelis  Janfenius,  Hulftenfis,  Flander,  fa* 
ctm  theoloeia?  doftor,  poftea  primus  epifcopus 
Gandavenffs.  "ObiitGandavi  n.Aprilisi^ytf. 

Tkeologi  mi/fi  4  rege  Tortugallte . 
Fratcr  FrancifcusForiero,  feu  Forexiu5,  Lufita- 
nus  Ulyfliponenfis ,  ordinisprxdicatorum. 
»       DomnusJacobu^aPayvade  Andrade,  Lufita- 
nus,  doftor  theoJogu^. 

Domnus  Mclchior  Cornelius,  decretorum  do^ 
ftor,  fenatorrcgisPortugalliat. 

oit>  exceilentijftmo  iute  Btvari* . 
JoannesCovilloniiu,  Infulenfis»  Flander,  cx 
focietate  Jefu  .  "  Obiit  Rom^  1581.  cum  eifet 
unus e  pcenitentiariis  ad  D,  Petri  bafilicam . 
Trocuratorcs  cpifcoporum  ahfentium . 
Mcrchantus  doftor  theoiogus ,  proilluftriffimo 
cardinale  de  Mendoza ,  epifcopo  Burgenfi . 

JoannesGothardus  feu  Cothardius ,  clericus  f«« 
cularis,  Germanus,  pro  reverend.ep.Ratisbonenfi , 

Geor*. 


NOMINA   PRyEtATORUM*    THEOtOfrORBM»    ETC. 


Geprgius  Hpchenvarter  ,  clcricus  feeularis > do~  A 
£or  theologus  ,  fuffraganeus  pro  reverendiflunp 
cpifcopo  Bafilpenfi  . 

Frater  F?  ficianus  ^inguarda,  a  Morbinio,  ordir 
nispracdicatoriim  jproilluftriffimo  doiruno  Salik 
burgeqfiorajtor. 

Petrus  Cumel  ,  do&or  theologus  ,  canonicus 
Malaeitanus,  prqrevcrendiffimo  Malacitano. 

Joanni?s  Delgadu* ,  do&or  thcologus ,  canoniV 
cusTudenfis,  proreverendiilimodommo  Jpannc 
dpS.^miliano,  cpifeopoTudenfi, 

Gafpar  Cardillu? ,  Villalpandcus ,  Scgpbienfis , 
doftor thcologus ,  pro  reverend.epift.  Abulenfi , 

frater  Joannes  deLiidennado&Qr  thcologus, 
prdtnisPraedicatorum^  pro  rcvercndiffimo  epifco- 
po  Scguntino.  B 

FraterFrancifcus  Oraptes,  le&or  V^llifoleti, 
ordinis  MinQrutn  ,  prp  reverend.  epifc.  Palemi* 
nof 

Caefar  Ferrantius ,  Sueffanus  ,  do<3or  theolq- 
gus,  prp  reverendiffima  epifcopo  Sueflano  apnd 
rcverendiffimuinlterdenfem . 

*Proc#ratores  ordinum . 
JoannesCoutignon,  do&or  Gallus,  proeur^r 
tor  ordinis  Cluniacetjfis,  "  ppftea  prior  major  . 
Obiit  zi,  Aprilis  i^i.fepultqs  Marciniaci . 

Ni^olaus  Bouchcrat  Q^IIus,  pripr  moqafterii 
4e  KecIufo?  pro^uratpr  generalis  ordinisCi$er~ 
eienfis,  "pbftea  ejufdem  prdinis  abbas  generalis. 
Obiit  ^z.Martii  1586. 

Theofogifeculares  ^  €$*  do£iorcsjurh  cdnonici .  C 

Qeorgius  Girard,  Galfus,  ddSor  tlieologus , 
cumrevcrendiffixno  Andegavenf|. 

Gentjaqus  Hervetus,  Gallus*  Aurelianenfis, 
cum  ijluftriflimo,  ^crevfrendiflimo  cardinalc  a 
Lotharingia ,  "  Futt  poftea  canpnicus  Rhemenfis . 
Qbiit  Rhemis  12.  Sept.  15^4. 

Francifcus  Saqcius,  decanusfacuftatis  theoIar 

!jise,  &c#nonicusSaImanti^cnfisJ(cumrevcrendif- 
imoSalmanticenii. 

Matthseus  Gucrra ,  Confentinus ,  Qilaber,  pref- 
bytcr  faectslaris ,  cum  reveren,  epifcapo  S.  Marci  ♦ 

FedericusPendafius,  cuni  illuftriffimo^ardina- 
Je  de  Mantqa  legatp  facri  concilii . 

Joann^s  Frar*cifeusLpmb$rdus ,  cum  flluftriffi- 
jno  cardinale  Scripandb  Icgato  facri  concilii ,  -D 

Petru§  Mercatus  ^  theologus  ,  <?um  revercnr 
diffimp  Vicenfi, 

Trigillus,  do&orthepIogus,canoqicusLegio- 
aenfis,  cumreverendiffimoLegionenfi. 

Sobannu^,  doftortheolpgus,  cutpr  reverendif- 
0mp  Legioqenfi, 

Antonius  Leitonius  ,  dodtor  theologus,  cutn 
rcvercndiffimo  Cpnimbricenfi, 

Petrus  Fontidonius,  doftortheofogus,  ciaa- 
nkus  Salmafitineqfis  cum  reverend,  Salmanti- 
no. 

JoannesVilletta,  do6tprtheoIogus,  cumreve- 
rendiffimo  Barcinonenfi . 

JoannesFonfeca,  doftortheologus,  cumreve-^ 
rendiffimo  archiepifepppGranatehfi .  ■  ft 

Michael  Oroncufpe  ,  dpftor  theologus  ,  cutn 
rever^ndiffimo  epifcppo  Pajnpilonenfi . 

Alfbnfus  Fernaqdca  de  laGuerra,  Hifpanus, 
4o6lor  theoiogus ,  eum  reverend.Guadi>ienfi. 

Miphael  Yt^ro,  doftor  utriufque juris,  cumre- 
veieadiffimp  epifcppo  Pampilonenfi . 

JofephusPuebla,  do<5lor theplogus ,  cumreve- 
rexidiffimpepifcopaCivitatenfi . 

Jpaqnes  Chiacon,  doffcorjuris  canonici,  cum 
reveTepdiffimo  epifcopo  Almerienfi  • 

Ar^tpniusG^ffias,  dodor  theologqs,  cum  re- 
ycreadiffimo  epifcopo  Ove^epfi  t 


Bencdiftus  Aria$  Montaaus  ,  ordinis  fanfiti 
Ja^obi  ,  do£or  theolpgus  *  cum  revercndiffimo 
epifcopo  Scgobienfi, 

JoanncsBarceUon^,  theologus,  cum  revcren- 
diffimoepi&opo  Ufcellenfi , 

poElores   GaIH   ordinis  fan&i  Bcncditti  * 

Joannes  Carthougne ,  dodor  theologus  • 
Joannes  dc  V^rduii,  do^lor  theologus , 

Thcohgi  ordinis  fratrum  Trtdicdeorum  . 

Angelus  Ciofus,  FIprentinus,cum  illuftriffimb 
cardinaleMantuano,  legatofacriconcilii, 

Ser^phinusdeCaballis,  Brixienfis,  provincia- 
lis  terras  fanSae  f«m  rever(?ndo  ho  gencrali  p 
h  poftea  &  ipfe  ordinis  fui  fr^trum  gcneralis  ♦ 
Obiit  Hifp^Ii  1573.x1.N0v. 

ElifaeusCapys,  Venetus,  tjieplogus ,  cum  re«, 
verendiffimo  archiepifcopo  Pragenfi , 

Perrus Aridienfis, Gallus,  eumreverendiffimo 
domino  Cenomanenfi  f 

Bernardus  3ernardi»  Gallus,  inquifitor  Avi- 
qiqnenfis,  vicariuscongregationisFranciae,  cum 
reverendiffimo  doitiino  Nemaufenfi . 

JoaanesMattthatus  Valdina,  cuta  reyerendiffi- 
mo  domino  Tarentino.  ;, 

PetrusMartyrComa,  Hifpanu^,  cum  revcren- 
diffimp  Gerundenfi . 

PetrusZatpres,  Hifpanus,  c«m  reverendiffima 
domino  Pcrtufenfif 

Antonius  de  Grqfupto  ,  cum  reverendiffimo 
dpmino  Viglevanneofit 

AureliusdcChio,  cumreverendiffimo  domino 
Spalatrenfi, 

Jiadrianus  Valentinus ,  Venetus  ,cum  rcveren- 
diffimo  domino  Nicofienfi . 

MarcusMedices,  Vcrpnenfis,  eum reverendif* 
fimo  domino  Cenetcnfi , 

B^ned.iSusHerba,  Mantuanus,  cum  reveren^ 
dlffimo  dominp  Brixienfi . 

Michael  dc  Aft ,  Genuenfis ,  prior  S.Laurentii* 

ConftantinusQoccianusIforella,  cumrevercn- 
diiSmodomino  montis  Polniani ,      ' 

Henricus  4e  fan^o  Hieronymo,  cumrcveren-; 
diffimpdoininoBracarenfi.     \ 

Ludovicus  de  Sotomajor ,  Lufitanus  ,  eum  re^ 
verendiffimp  domino  Georgio  de  Tuyde >  iw  T\x* 
denfi. 

BaptiftadeLugo,  cum  reverendiffimo  domino 
Veronenfi. 

Hieronymus  Barplus,  Papienfis, 

Theologi  orfcms  Minor^m  fctfi  Frtntijli \  de 
Obfcrvantit  • 

Aioyfius  de  Burgo  novo ,  Italus ,  facra^  thcolo^ 
gias  leftor  Bononiap ,  commiffarius  generalis  >  tum 
&  ipfepoftea  ordinisgeneralis . 

ThomasdeSogliano^  It^Ius,  provincialis  Bor 
noniae  minifter. 

Antpniu^dePadua,  JLufitanus,  ordinis  fecre^ 
tarius. 

Bonifacius  Ragufeys ,  apoftolicus  praedicator  9 
terr*  fanSae  gubernator  ,  poftea  cpifcopus  de 
Stagno  in  Palmatia. 

Angelus  de  Petriolo  -,  Italus  ,  IeSor  facra^ 
theologiae  Perufi». 

Angelus  Juftinianu$  ,  Italus  ,  lc&or  faefae 
theologiae  Genuae , 

Vincentius,  de  Meflina,  Italus,  facrae  theo^ 
togiae  leftor  ISIcapoIi  * 

julius 


CONCILIO     T&IDINTINO   INTEJUU  EfcU  NT>   ETC» 
,  Italus  ,  facr»  A 


B 


2IJ  Q^] 

Julius  Paffiranus ,  Urceanus 
thcologi*  leftor  Bcrgomi. 

Jacobus  Alani*  GaHus,  theofogus  ,  cum  rc- 
vereodiffimoepifcppo  Ycnetrnfi  - 

Theohgi  miinh  frdtmm  Mimrum* 

Marcus  Antonius  Gambaronus  ,  a  Lugo  five 
Lugio,  focius  Religionis, 

Bartholomaeus  Golphus  9  de  Pergula,  pr«di- 
catorilluftris» 

JoannesTertius,  Bergomcnfis,  Je&ortheolo- 
p\m  in  gymnafio  Papienfi  . 

ClemensThomafinus,  dc  Florentta »  regensin 
conventu  fanttae  Crucis  plorenti* . 

AuguftinusBafbus,  aLugo* 

Joanncs  Baptifta  Ghtfulphus,  ordinis  fcriba  * 

Antonius  de  Grignano,  regcns fan£U  Antonii 
dc  Patavio. 

jLuciiis  Angaftola  ,  Placentious  ,  regeos  faa&i 
Francifci  Bononi^. 

MaximianusBenianus,  Cremcnfis,  prator  pro 
religione,  #  incjuifitorPadux,  "  poftea  epifco* 
^us  Clodicnfis. 

O&avianus  Charus  4c  Ncapoli^  regensfan&i 
Laurentii  dc  Neapoli . 

Antonius  Pofius,  dc  montc  Ilcino,  rcgcns  in 
convcntu  duodccim  apoftolovumRomas  •  "  Obiit 
MovniIcinii58o. 

Bonaventara  Meldulcnfis,  jregcns  inconventu 
Parmae* 

MartialisPercgriaus,  Calabcr,  *egen$*neon~ 
vcntu  Ferrariae. 

AntoniusaCubato,  Feltrenfis, 

Andrcas  Schjrnopius,  dc  Amandula,  cum  rc- 
verendiffimo  domino  Cathaozario . 

Balthafar  Crifpus,  Neapolitanus,  cum  rev<s 
rcndiffimo  dpmino  Tropicnfi* 

Tkethgi  orjinh  frdtrnm  tremitarnm  fdntli 
tAnguftini, 

Thadasus  Perufinus.,  cum  revcrendiffimo  domi- 
no  Salviato  ,  *  poftea  p  raepofitus  generalis . 

Joanncs  PaulusReca  uatenfis,  *cum  reverendiftL 
mo  domino  Quimjueccclefienfi  oratoreproregno  D 
Hungariae. 

Simon  Florentious ,  cum  illuftriffimo  cardinalc 
Seiipando  Jegato. 

ChcrubinusLavofius»  deCaffia,  cumrcvercn* 
diffimodomino  VercclJsnfi . 

Gabriel  VcrratcIIus  >  Ancoaitanus:  alias  Du~ 
ratcllus * 

Ambrofius  Vcronc^fis,  prior  convcntus  fan&i 
Marci  in  urbeTridentina  • 

JoanncsBaptiftaBurgos*  Valcntinus,  Hifpa- 
nus, 

AntoniusMondttlphcnfis,  cum  rcverendiffimo 
domino  Pragchfi  oratorc» 

^Egidius  Volatcrranus,  cum  revcrendiffimo  c* 
pifcopo  Thinienfi .  jg 

Eugcnius  Pifaurcnfis,  concilii  pr&dicator , "  po- 
ftca  cpifcopus  Smyrnenfiss,&  Velitcrnorum  pro- 
praefulapudquos  obiit  zr.Jun.  1580. 

^  Adamantius  Florentinus,  cum  illuftriffimo  car- 
dinafc  Madrutio  ^^Orationem  habuit  nomineora* 
toris  fcptcm  pagorum  Hcl vcticorum  catholico* 
xum.  Obiit  Romac  ij.Januarii  1581* 

Aurclius  Corifmaltcnfis ,  cumdomino  oratorc 
Helvctioru  m . 

Balthaf  ar  Maffmus  ,  cum  rcvcrcndiffimo  cpi* 
fcopo  Ca  tanicnfi . 
Scbafti  anus  Fancnfis,  ordinis  fctiba» 


214 

Hi~ 


Chriftophorus  dc  Sanftotis  ,  Burgcnfis  f 
fpanus, 

Simon  dc  Brazzolatis ,  Patavlnus. 

AngelusFcrrus,  Vcnctus,  cum  revcrcndiffimo 
domino  de  Ofma,  "  Obiit  BariiinApuIiaprx*- 
fcftus  provincialis. 

PctrusLufitanus,  mm  rcvcrcndiffimo  domxno 
Lcirtcnfi  • 

Tfmhgi  Qrdinis  fratrnm  CdrmtUttrum  * 

Joannes  Jacobus  Chcrecatus  %  Vinccntinus  # 
provincialis  Vcnetiarnm  ,  poftea  procurator  ge- 
ncralis  ordinls. 

Thcodor«sMafius,  Mantuanus,  cum  rcvcren* 
diffimo  domino  Crcmoncnfi, 

Silvefter  *  confcflkrius  illuftriffimi  cardinalis 
Mantuani^ 

Lucretius  Afolanus ,  cum  rcvereodiffimo  domi- 
no  patriarcha  Vcnetiarum  • 

Nicolaus  Gallus,  cum  rcverendo  patrc  gcne* 
rali. 

Eraldus  Gallus ,  cum  reverendo  patre  gcaerali  ♦ 

Laurcntius  Lauretus,  Vcnetus,  cum  revcrcn- 
do  patrc  generaii. 

AngelusAmbrofius,  Vcnetus. 

Theohp  ordinis  frdtrum  Strwrum  htt- 
t*  Marfa* 
Stephanus  Bonutius ,  Aretinus,  Tufcus,  po- 
ftea  epifcopus  Alatrinus  ,  deinde  Arctinus  *,  & 
C  S.  R.  E.  presbyter  cardinalis,  /s  tifc.  SS.  Petri  & 
Marccllini,  Obiit  Romae ^Januarii  ijSpan  col- 
Iegiofuiordinis,  ibiquefcpultus. 

Amans»  procongregationcServorumf  cumrc- 
ircrcndiffimo  domiao  Sibiniccafi* 

OfpcidUs  fdtri  contilii  Triicntmi  * 
Epifcopus  Cavcnfis,  commifiarius. 
Epifcopus  Thelefinus,  fccretarius» 
Ludovicus    Bondonius    magiftcr    ccrcmonia- 
rum. 
Antonius  MarccIIus,  depofitarlus, 

Cantorcs  facri  concitii. 
Simon  Bartolinus,  Perufinus. 
Joannes  Aloyfius  dc  Epifcopis ,  Ncapolitanns  l 
BarthoIomaeusContc,  fivclcComtc,  Gallus, 
Matthias  Albo  de  Fufginio  , 
Francifcus  Buftamantc,  Hifpanus. 
Joanncs  Antonius  Latfnus,  Bcncventaaus . 
FrancifcusDrada,  Calltcnfis. 
Lucas  Longincus,   Gifoneftfis. 
Pctrus  Scortcccius,  Arctinus. 

I^Qtarii , 
Marcus  Antonius  Pcrcgrinus  ,  Comenfis  >  & 
Cynthius  Pamphilus,  dc  fanfto  Sevcrino . 
Hieronymus  Gambarus  Brixienfis ,  Forcnfis ; 
Cwrfms  fmftigimi  dwimnoftri,  0*  f*~ 
cri  cQncilii. 
Nicolaus  de  Matthaeis ,  8c 
Jacobus  Carra,  Allobrogcs. 

**  %(ftmews  prtttt&rum  cujufcumque  nathnis  , 
qtii  ad  mcumcnkdmTridtntimm  fym- 
dum  conwenert . 

Itali  i%j^pcr  procumtorcs  duo  . 
Galli  %6*fer  prpcurdtorcm  unus. 
Hifpani  31.  fcr  procuratores  4. 
Gcrmani  t.fer  froturatwes  4. 
Augli  i.Hibemi  3. 
Lulitani  j.Poloni  %* 
Hungari  %.  Flandri  %* 
Moravi  i*Croati  1. 
Illyrici  3.  Graci  6. 

CON- 


a»5 


N      C      J      t 


U      M 


JWP. 


ZlS 


^*?     CONFIRMATIO 

CONCILIL 

Nos  Alexander»  fan&i  Lauremii  in  Damafo 
diaconus  cajrcttnalis  de  Pamtfio  ,  fan&as 
Romanx  ecclefbe  vicecancellarius  ,  fidem  faci- 
tnus,  &  atteftamur^  quMiterhodiedieMercurii 
vigefimafem  Januarii  miilefimo  quingemefimo 
feJcagefioiocjiiartQ  ,  pohfcificatas  fanftilfimi  do- 
fnini  noftri  dpminj  rif  dtvinapravideiitiapapje 
IV.anno  quinto  $  ia  confiftorio  fecreto  apud 
fan&um  Petrum,  reverendiffimi  dominidomini 
mei  cardinates  Moronus  &  Stmoneta,  nup$r  te- 
verfi  a  facm  concilio  Tridentino,  cui  nti  fedis  B 
apoftolicse  legati  praecrant,  petierunt  ab  eadem 
fandiffimo  domino  noftro  ut  infra, 

Beatiffimcpater,  in  dectetofupetfineconcilii 
oecumenici  Tridcntini,  pridie  Nonas  Decembris 
prateriti  publicato,  ftatutumfuit  ut  per  fan&ita- 
tis  veftrac  &  ian&oe  fedis  apoftolkac  Jegatos  & 
pfaefidentes  petexetur  nomine  di&iconciluafan- 
ditate  veftra  confirmatio  omnium  &  fingulo- 
rum,  quammfuhfelicisrecordationisPaufo  III. 
Sc  Julio  III.  quam  fub  fanditate  vefteaineoder 
crcta  &  definita  funt.  Quapropter  nos  Joannes 
cardinalis  Moronus,  &  LudovicuscardinalisSU 
moneta,  qui  ttm£  Jegati  &  prsefidente^er^mus, 
volentes  e*eqrui  qupd in  di$q  decreto  fta^ilitum 
fiiit,  humiliter  petimusriqminedi$ieonciHice*  C 
cumenici  Tridentini ,  ut  fanflitas  veftra  dignetur 
confirmareomnia&fingula,  quae  tam  fubfelicis 
tecordatioms  Paulo  III.  &  Julio  III.  quam  fub 
lanftitate  veftra  in  eo  decrcta  &  defihita  funt  ♦ 

Quibus  auditis,  faniHtasfuta  ,  vifq&ledto  te- 
mote  di$i  4eeretr  ,  &  habitis  vo.tis  reyerendiffi- 
inorum  dominorum  meorum  cardinalium  ,  rc- 
fpondit  per  haec  verba : 

Fetitiom,  nomineconcifHcecumenici  Triden- 
tiat  fuper  ejjus  confirmatione  j>er  di&oslegatos 
aobis  faftae,  annu^ntes,  omnia  8$  fiogula,  quae 
in  di&o  concilio  tam  fub  felicis  recordationis 
Paulo  III.  &  Julio  III.  prjedecefforibusnoftris, 
qmm  pontifitatus  noftri  .tempore  decreta  &  de- 
finitafunt,-  au&oritate  apoftolica,  etiamd^ve^  D 
nerabitiunt  fratrum  noftrprum,  ^ardinalium  con- 
filio  &  atfenfu,  mattira  cum  illis  deliberatione 
prashabita  ,  corifirriiamus  ,  atque  ab  omnibus 
Chriftifideiibu«i;ecipi,  &inviolabiIiterobferva- 
ijimandamus,  in nomine t*atris 5  &FiIii,  &Spi- 
ritus  fanfti.  Amen . 

1t4  ifi  *  Jt*  UtiinMt  Farmfiui  *. 
nthecanceltMHs « 

BULLA 

SANCTISSIMI   DOMINI  NOSTRI  PH, 
divina  providentia  papae  IV. 

E 
Super  confirmatione  csecumenici  genetalis 
concilii  Trideatini. 

*Pius  tptfcopus  ferwts  ftrvornm   Pei  ad  ferfetuttm 
ni  mcmoriam. 

BJBNEprcTus  Deus  &  Pater  domini noftri 
Jefu  CKrifti  ?  Pater  mifericordiarum,  &  Deus, 
totius  confolationis  ,  qui  refpicere  dignatus  ec-t 
clefumfu^mfandam,  totprocellis  &  tempcfta- 
tibus  agitatamatquevex;atam,  &graviusindies 
iaborantem ,  apto  tatnd^m  ei  fubvenito ,  ptatoq«e 


remedio.  Ad  plurimas  &  perniciofiffima^  h^re*  Amko 
fcsextirpand&s,  ad  corxi^endos  mores,  &  refti-  Ghri^ti 
tuendam  ecclefiaftifamdifciplinam,  ad  pacem&  mc^ 
concordiam  Chriftiarii  populiprocurandam,  in~ 
diftum  jampridcm  in  civitate  Tridentina  c^cu- 
menicum  &  generale  concilium  a  pise  memoriae 
PauJo  III.  prasdcceffore  hoftro  ,  &  feflionibus 
afiquot  habitis  coeptum  fucrat  t  ab  ejus  autcm 
fucceffore  JuJiq  in  eam  urbcm  revocatum  ,  poft 
alias  fcffidnes  celebratas,  variis  impcdimeatis  & 
difficultatibus  objeais  ,  ne  tum  quidem  peragi 
potuerat;  itaquediutiusintermiffumfucrat,  noa 
finc  maximo  mcerore  omnium  5  cum  quotidic 
magts  ecclcila  ejufmodi  remedium  imploraret  * 
T^o$  autem  poft  fufceptum  fcdis  apoftolic*  regi* 
men ,  tam  neceffarium  ac  falutare  opqs ,  ficut  pa-* 
itoralis  folieitudo  monebat  ,  divin^  mifericor* 
diae  fiducia  perficere  aggrefli ,  adjuti  pio  ftudio 
cariffimi  inChriftofilii  nqftriFerdinandi  Roma-p 
norum  imperatovis  elefii ,  &  aliorum  Chriftiano- 
rum  regum  ,  rerumpublicarum,  ac  principum  , 
tandem  confecuti  hmm  quod  nec  diurnis  ,  nec 
nofturnis  curis  elaborare  deftitimus,  quodquc  a^ 
fatr^  luminumaffiducpracatifumus.  Cum  euim 
eam  in  urbem  undique  zx  Chriftiani  riominis 
nationibus  conveniffet  f  noftris  convocata  hte- 
ris ,  &  fua  etiam  ipforum  pietate  excitata ,  epifco^ 
porum  &  aliorum  infignium  oraBlatorum  maxi- 
ina  ,  &  cecumenico  concilio  digna  frequentia  , 
pr*ter  plurimos  alios  pios,  &  iacrarum  iitera-» 
rum  fcientia,  diviriique  &  humani  juris  cognU 
tione  prarftantesviros,  praefidentibusipfifynado 
fedis  apoftojkac  legatis,  nobis  adeoconcilii  Jibet- 
tati  faventibus ,  ut  etiam  de  rcbus  fedi  apoftolicae 
proprierefervatis,  Hherum  ipfi  concilio  arbitrium 
per  litcrasadlegatosnoftros  fcriptas,  ultro  pe-r- 
miferimus,  qu*  de  facramentis,  &  aliis  rebus^ 
quaequidem  neceffariae  vifsefint,  traQ:anda,  de^ 
finienda,  &ftatuendareftabant,  ad  confutandas 
hserefes  ,  ad  tollendos  abufus  ,  &  emendandos 
mores,  a  facrofanda  fynodo  fummalibertatcdi- 
ligentiaquetraftata  ,  &  accurate  ac mature  admo- 
dum  dcfinita,  explicata,  ftatuta  f»nt.  QuibuS 
rebusperfe&is,  conciliumtantaomnium  qui  ilii 
interfucrunt  concordia  perafium  fuit ,  ut  confen- 
fumeum  plane  a  domino  effedium  fuifle  conftk 
tcritr  idqueinnoftris,  atqueomniutHpiQuIisvak 
de  inirabile  fiicrit-.  Pro  quo  tan%  fingutari  Dei 
muncre  fupplicationes  ftatim  in  alma  hac  urbe 
indiKtmujs,  quiemagnacleri&populipietate  ce- 
lebrafc»  fuerunt;  laudefque&gratiasdivinaema- 
jeftati  merito  perfolvenda^curavimus;  cumeiul- 
modi  concilii  exitus  fpem  maignam&propecer- 
tam  attulerit,  fore  ut  majorest  in  dies  frodiis  ad 
ecclefiam  ex  ipfius  decretis  conftitutionibufque 
perveniant.  Cum  autem  ipfa  fanfta  fynddus  pro, 
fua  erga  fedem  ajpoftolicam  reverentia ,  antiquo^ 
mm  ctiam  conciiiorum  veftigiis  inhaereas  %  de^ 
cretorum  fuorum  omnium  quk  aoftro  &  praede- 
ceffocum  noftror«m  tempore  fada  funt ,  confirma* 
tionem  a  nobis  petierit  %  decreto  de  %&  rc  in 
publica  feffione  fafto  ,  nos  et  legatorum  Iiteris 
prius,  deindepoftrcditumeqrum,  exiisquse  fy^ 
nodi  nominediligenter  retuleruut4  poftulatidne 
ipfius  fynodi  coghita,  habita  fuper  hac  recum 
venerabilibus  fratribus  i^oftris ,  fan£te  Romanae 
ecclefise  cardinalibus ,  deiiberatione  matura ,  fan- 
dique  Spiritus  in  primis  auxifioinvocato,  cum 
cadecreta  omnia  catholica  &  populo  ChriftianQ 
utiliaacfalutariaeflecognoviuem^s,  adDeiom- 
nipotentis  laudem  ,  de  corumdem  fratrum  «o-s 
ftrorum  confilio  &  aflenfu ,  ia  confiftoriq  noftro 
fecreto  illa  omnia  &fingukauftoritateapoftoli- 

caho^ 


ai7 


F  f  u  % 
P.  IV. 


TRIOBNTfNVM. 


MAXlMiXfAHUS    II* 
iltF* 


2CS 


A  nk  o    ca  hodie  confirmavimus ,  &  ab  omnibusChrifti 

Chruti    fidclibus  fufcipicnda  ac  fervanda   effe    decrcvi- 

2^4-      mus  ,  iicut  harum  quoque  literarmn  tenore  ad 

clariorcm  omnium  notitiam  confinuavirnus,  & 

fufcipi  obfervariquedecemimus.  Mandamusau- 

tenun  virtutc  fanftaeobedientiae ,  &fub  jpcenisa 

facris  canonibus  conftitutis  ,  aliifque  graviorihus, 

etiam  privationis  arbitrio  noftro  infligendis »  uni- 

verfis  &  fingulis  venerabillbus  fratribusnoftris, 

patriarchis,  archiepifcopis  ,  epiicopis  ,  &  aiiis 

quibufvis  ecclefiarum  pnslatis  cujufcumque  fta- 

tus,  gradus,  ordinis  &  dignitatisfint ,  etiarnfi 

cardinalatus  honore  praefulgeant,  ut  eademdt- 

creta  &  ftatuta  in  eccleliiis  fuis  ciyitatibiis  &  dice- 

cefibus,  in  judicio  &  extra  judicium  diligcnter 

obfervent,  &  a  fubditis  quifque  fuis,  ad  qitos 

quomodolibct  pertinent  ,  inviokbiliter  faciant 

obfervari;  contradi&ores  quoflibet  &  contuma» 

ces  per  fententias,  cenfuras  &  pcstlasecclefiafti- 

cas,  etiaminipfisdecretiscontentas,  appellatio- 

nepoftpofita,  compefcendo:  iuvocatoetiam,  fi 

opusfuSrit,  brachiifaecularis  auxilio*  Ipfumvc- 

ro  carifliuuim  filium  noftrum  imperatorem  ele- 

&um,  ceiecofque  reges*  refpublicas,  ac  princi- 

pes  Chriftianos  monemus,  &  per  vifceramiferi- 

cordiae  domini  noftri  Jefu  Chrifti  obteftamur  , 

ut  qua  pietate  concilio  per  oratores  fuos  adfuc- 

runt,  eadem  pietateacpariftudio,  divinihono- 

ris  &  populorum   fuorurn   falutis   caufa  ,    pro 

fedis  quoque  apoftolicae  &  facrae  fynodi   reve- 

rentia,  adf  ejufdem  concilii  exequenda  &obfer* 

vandadecretaprxlatis,  cumopusfuerit,  auxilio 

&  favore  fuo  adfint,  neque  adverfantes  fanaeac 

falutari  concilii  do&rina?  opinionesapopulisdi* 

tionis  fuar  recipi  permittant,  fed  easpenitusin* 

terdicant.  Ad  vitandam  prxterea  perverfionem 

&  confufionem,  quae  oriri  poflet  ,  fi  unicuique 

Iiceret ,  prout  ei  liberct ,  in  decreta  concilii,  com- 

mentarios&interpretationesfuas  ederc,  apofto- 

lica  au&oritate  inhibemus  omnibus ,  tam  cccle- 

fiafticisperfonis,  cujufcumquefintordinis,  con«. 

ditionis&  gradus,  quam  laicis  quocumque  ho- 

nore  ac  potettate  pracditisj  praslatis  quidemfub 

interdi&i  ingreflus  ecclefiae ,  atiisvero,  quicum- 

que  fuerint  ,    fub  excommunicationis  latae  fen~ 

tentiae  poenis ,  nequisfineau&oritate  noftra  au- 

deat  uIloscommentario$,gloifas,  annotationes, 

fcholia,  ullumve  omnino  interpretationis genus 

fuper  ipfius  concilii  decrctis  quocumque  modo 

edcrc,  autquidquamquocumquenomine,  etiam 

fub  prgetextu  majoiis  decretorum  corroboratio- 

nis,  aut  executionis,  aliovequaefitocolore,  fta- 

tuerc.  Sicuiveroineisaliquod  obfcurius  di&um 

&  ftatutum  fuiffe,  eam<jue  ob  caufam  interpre- 

tatione,  autdecifionealiquaegere  vifum  fuerit, 

afcendat  ad  Iocum  ,  quem  dominus  elegit  ,  ad 

fedem  videlicet  apoftolicam,  omnium  fideiium 

magiftram,  cujus  autftoritatem  etiam  ipfa  fai*- 

&z  fynodus  tam  revercnter  agnovit,  Nosenim 

diflicultates  &  controverfias  ,  fi  qu»  ex  eis  de- 

cretisortaefuerint,  nobis  dcclarandas  &  dcciden- 

das,  qucmadmodum  ipfa  quoque  fan&a  fynodus 

decrevit,  refervamus;  parati,  ficut  ea  de  nobis 

merito  confifa  eft  9  omnium  provinciarum  ne- 

ceflitatibus  ea  ratione  ,   qu*  commodior  nobis 

yifa  fuerit,  providere:  dccernentes  nihilominus 

irritum  &  inane,  fi  fecusfuper  his  a  quoquam 

quavis  auftoritate  fcienter  vel  ignorant^  conti- 

gerit  attentari .  Vt  haec  autem  ad  omnium  noti* 

tiam  perveniant,  neve  quis  cxcufationcignora- 

tionis  uti  poffit ,  volumus  &  mandamus  ut  hae 

Iiter»  per  aliquos  curise  noftrae  curforcs  itx  bafilica 

Vaticana  principis  apoftoloruai  9  &  ia  ecclefia 

Comit.  GmtraL  Tom.XXXIII. 


A  Laterancnfi,  tunc,  cum  in  eis  populus  ut  miflk-  ^  n  n  o 
rum  folcnnibus  intcrfit  congr€gari  folet ,  palam  qtristi 
&  clara  vocc  rccitentur  ,  &  poftquam   recitatae     t5^ 
fuerint,  ad  valvas  earum  cccleiiarum  ,  itcmque 
cancellarix  apoftolicse  ,  &  in  Ioco  folito  campi 
Florae,  affigantur,  ibique  utlegi  &  omnibusin- 
notefcerc  polfint  ,    aliquantifper  relinquantur  * 
Cum  autem  inde  amovebuntur,  rcli&is  demo- 
re  ibidem  excmpHs  in  almaurbcadimpreffionem 
tradantur,  quo  commodius  pcrChriftiani  nomi- 
nis  provincias  &r«gnadivuIgaripoffint«  Tranf- 
fumptis  quoque  carum,  qu*  manu  alicujus  pu- 
blici  notarii  fcripta  fubfcriptave  ,  &   figillc   ac 
fubfcriptione  alicujus  pcrfonae  in  dignitate  eccle- 
fiaftica  conftitutae  ,  muaita  fuerint  ,  tidcm  fine 

B  ulla  dubitationc  haberi  mandamus  atquedecer- 
nimus.  Nulli  ergo  omnino hominum liceat hanc 
paginamnoftraeconfirmationis,  munitionis,  in- 
hibitionis,  refervationis,  voluntatis,  mandato- 
rum  &  decretorum  infringcre  ,  vel  ei  aufu  te* 
merario  contraire.  Si  quis  autem  hocattentare 
praeiumpferit  ,  indignationem  omnipotentis 
Dei  ac  beatorum  Petri&PauIiapoftoIorumejus 
fe  noverit  incurfurum. 

Datum  Romse  apud  fanflum  Petrum  ,  anno 
incarnationis  dommic»  miilefimo  quingentcfi- 
mo  fexagefimo  quarto ,  v  1 1  ( Kalendas  Februarii , 
poiitificatus  noftri  anno  r# 


CEGO     PIUS     CiTHOLICA 


EGCLESI^:  EPISCOPU5. 


Ego  F*  cardinalis  Pifanus ,  epifcopus  Qftienfis^ 
decanus • 

Ego  Fed*  cardinalis  Casfius  ,  epifcopus  Por* 
tuenlis « 

Ego Jo.  cardinalis  Moronus ,  epifcopus  Tufcu** 
lanus, 

Ego  A.cardinalis  Farnefius,  vicecancellarius> 
epifcopus  Sabinus  * 


I>      Ego  R.cardinalis  fandi  Angeli ,  major  poe* 
nitentiarius* 


Ego  Jo.cardinalis  fanfti  Vitalis. 
Ego  Jo.  Michael  cardinalis  Saracenus » 

Ego  Joanncs  Baptifta  Cicada  cardinalis  fen- 
fti  Clementis* 

Ego  Scipio  cardinaiis  Pifarum  , 
Ego  Jo.  cardinalis  Roinanus  * 
Ego  F.  M.  G.  cardiualis  Alexandrinus « 
Ego  F.  Clemens ,  cardinalis  Araccocli . 
Egojac.  cardinalisSabellus , 


Ego  B.cardinalis  Salviatus. 
Ego  Ph.cardinalisAburd. 
Ego  Lud.cardinalisSimoneta* 


Ego  F.cardinalisPacciecus,  ydeToI. 
Ego  M.A.cardinalisAmuIius. 
Ego  Jo.  Franc.  cardinalis  de  Gambara . 
Ego  Carolus  cardinalis  Borromasus. 
Ego  M.S.cardinaIis  Conftantienfis. 
Ego  Alfonfus  cardinalis  Gefualdus . 


2:!  9 


P  ?  n  $ 


A  H   N  0 

Christi 


A 


M  A  X  I  K  I  L 


iANtllt    II* 


%%& 


Jigo  Hipp?cardiaalis  Ferrarienfis . 
Ego  Francifcus  cardinalis  Gonzaga.    . 

Ego  Gui.  Afc»  diac.  jcardinalis  Caracr. 
Ego  Vitcllottus,  cardinalis  VitcIIius* 

*dnt*FfortbtUm  Lavellinns  ? 
H.  Cumyn. 

BULLA  PU  PAPiE  IV.  SUPER 
fdcciarationc  temppris  ad  obfervanda  decreta 
facri  oecumcnici  &  ger>eralis  conciliji  Triden? 
tini* 

ffius  eftfiofns  ftryus  ftrwrum  Dci  di  ftrfttttam  B 

rci  tntfpQrfam  t 

SicuT  ad  fecroram  coneiliprurn  decrcta  ac 
canones,  auftoritas atque  confirmatio  apq- 
ftolicae  fcdis  &  debet  &  folet  accedere »  ita  ,  fi  qpa 
fuper  eis  exorta  fit  dubitatio,  cjufdem  fedis  jp- 
dicib  &  declaratione  tpHerrcla  eft:  ad  aurcs  np~ 
f|ras.pery<:nit»  multoseffequidgbiteqt ,  ex  qup 
ttmpore  cceperunt  decreta  facri  generalis  cqncilii 
Tridentini,  ad  reformatiqnem  &  jus  pofrtivum 
«lumtaxat  fpe&aqtia». -eqs  adquospertinentpbl^- 
gare»  ilja  praefertim  ^  qu*  temporacerra  pnefti- 
tuunt  ad  provinciales  dicccefcmafque  fynpdos  Q 
celebrandas,  ad  facros  ordir^es  fufeipiendos,  ad 
^iigionem  profitendam ,  &d  parochialcs  ecclcfus 
aliaque  beneficia  ecrleiiafticdi ,  quae  ejufdemfOQT 
pilii  dccretis  vetineri  prohibitpm  fit ,  r^fignanda  » 
§c  ad  co^Iuteshujuimodiekequcqd^s^  ac  alias 
pmnes  ad  pra&di&am  reforrnationem  jufque  po- 
fkivurn  tantum  fpeflantes  ,  quae  obfcrvari  aut 
fcvitari  dg^cat  .  Nos  itacjue  ,  ut  omnjs  <rontro* 
verfia  diibitatjoque  tollatur,  tnQt^^prppriq^ain 
rem,  prout  jatiqai,  juri  &  aeqpftati  cpnv^nire 
fenfuinuts »  duximus  declar$ndam  *  Nam  etfi  ip- 
fius  poucilii  dccr^ta»  cthxa  de  Venerabiliumfraw 
trum  noftrorum  fanQ:aBf^oman^eccIcfi^car4ina« 
jium  copfiliq  &  aflfenft?  io  coafillaxjp;  noftro  f<?* 
preto  confirmata  a  qpbis  fuertmt  fub  6oem  jp 
meniis  Januarii,  &  ab  ep  etjam  temppre  apud 
han.c  fanSam  fedem  pbfervari  cccperuiu  ,  qui^ 
|amen  hon  parum  t^mpprisin cisR^m^diligerx- 
j:er  emendateque   iqspnmeftdis    qec^ffarip    con- 

fumptum  f«it,t  &  jpre  ^tiam  ^om^uni  Amdram 

fft  ut  conftttutiones  noyae  vim  non  nifi  poft  cer- 

tum  tetnpus  obtincant  ,  «quum  nobis  &  juftuin 

vifum  cft  pracdt^ad^creca ,  orrinja  addiftam  rc- 

fbrniatiQnetti   jufque   pofitivum    dumtaxat    ipe- 

(ft^ntia >  a  Kalcndi^  M^ii  proxi^te  pra-teriti  omnes; 

pblig^tc  ccepiflef  neque  poft  cam  diemc^cufa- 

tionem  cujufquam  ,    qupd  ?*  ignorsivjjrit  »  ad- 

fnittendami  atqq^it^a^oftplica  au^omate  de- 

<laramu$  ^c  d^finimus  •  &,.*b-  omnibus  judicari 

debere  mand^tn«s  ^tqn^  (^atiiimus  $  4e?erncn-  jg 

tcs  ivrituin  &  inane  »  §  qwid  fecusaquoquam 

quacumque  dignitatc  »   auftoritate  8i  poteftate 

prsedito   contigerit   judjcari  ;   non  obftantibus 

conftitu^iooibus;  8c  ordifjationibus   apoftolicis  , 

aliifquc   io   cpntrariu^  facicntibus  quibyfcum* 

que  .*  Nulli  crgo  omnino  hominum  Jk^athanc 

paginam  noftrae  declarationis ,  definitipnis  %  man  - 

4ati,  ftatuti&decretiinfringerc,  vel  eianfutc- 

merarip  contrair^  *  5l  quis  autem  hpc  attentare 

prsefumpferit ,  indignationemomnipotentis  Dei, 

acbeatorum  Petri  ic  Pauli  apoftolorum  ejus»  fe 

Hoverit  4n.curfurttm« 

Datum  Romae  apud  fanftum  Petrum  »   anno 
Incarnationis  dominicsc  miHefirao  quingentefimo 


fexageiimoquarto  ,  quintodcpmo  Kalendgts  Au- 
gufti »  pontificatus  noftri  anno  quinto  ? 
Fed*  €4rdinalu  C^fins , 

C*f  Gfomrms. 
Jrh  Ctmyn, 

A  ^*  Rt&ftratA  jtfud  Cdfartm  ftcrttarirm  ? 

Anno  a  nativitate  dominimillefimoquingc^ 
tcfimo  fe^aggfimo  quarto  ,  die  vero  vig^fimo 
menfis  Julii»  ppntificatus  fanftiflimi  in  Chrifto 
patris  »'&  domini  noftri  domini  Pi| ,  divina  provi* 
dentia  papxi  quarti »  anno  qqirjtp » retrpfcriptae  IiV 
terseaffixse,  h£ix  $  ^publicataefuerunt  in  vajvis 
BafiHcarum  prinfipis  appftolprjarn  de  Urb^,  & 
farjdi  Joannis  Lat^ran^n^s  ,  pec  qon  cancellar- 
riae  appftolicae,  &  inacicCatnpiFIor*»  Pernos 
Jacobum  Carra ,  &  JuIiMm  Pfirirjuin»  prpelibati 
S.  D.  N.  papae  curfores  - 

^intontus  Cltrki  »  tntpfttf  furfgrufn  ? 


A.  K    K    6 

CHMsri 


V    $* 


5   y  L  L  A    Sv  D.  N.  P*    ?   I  I  » 

OIVINA     raOVIDENTIA     P  A  P  M    I  Vf 

Super  forma  juramenti  profeffionisfidci  *, 

^pius  tfifcofm  ftrvus  ftrvorttm  Bci  dd  ferf.t£U4f!t 
rti  mtmorfamr 

Iniuncthm  npbis  appftolicac  f<*jrvitutisp|j5ciurn 
requirit  ^  ut  ea  quae  dotninus  cmmpotens ,  a4 
providam  eccJ^fige  fuge  dire^ioncm »  fanftis  patri* 
bys  in  nornine  fao  cpngregatis ,  divinitus  infpirar^ 
dignatus  cft»  adfjuslaudeav»  &gIori#mincun^ 
ftantcr  exfpqui  prop^vemus  .  Qvtm  itaqye  juxtiv 
concilii  Trideritini  difpofiuphcm  ounfn^»  quos 
deinccp?  cathedraJibus  Sr  fupcripribus  ccclcfii^ 
praefici » vel  qui|>us  de  i Ilarum  dignitatibus ,  cano* 
picatibus  ,  8c  aliis  quibufcumque  J>e^cficiis  ^ 
clefiafticis»  cqrarri  animartim  liabcritibus  prpvir 
4eri  £ontingct  ,  publicam  orthodoxae  fidci  pror 
feifionem  faccre,  fequ^  in  Romanae  eccl-ffias  ob^ 
dicntia  permanfurosfponderc^  &  jurar$  tencan^ 
tur,  Nos VQlentcs,  etiamp^r^uofcutriquc,  qtii- 
^usde  monaftcriiss  conv^ntib^s  »  domibus '■»  8$ 
afiis  quibufcumqOf  jocis»  regulariam  quprum^ 
^cumqu^ordirium^  quocnniquc  nomin^  vcl .tituia 
providebitur*  Jdern  fcrvari,  &adho<?,  iu  uniu$ 
ejufdemquc  fidei.  profeiEo  uniform|ter  ab  omnU 
bvs  exhibe^tur  ,  unicaquc  Ik  certa  illius  formi 
punftis  inootefcai ,  noftrse  foIicitudini§  part^s ,  if| 
hoc  alicui  rninirn?  defiderari,  formam  ipfam,  pr*^» 
fentibus  anoot^tW,  pijblicari ,  8c  ubique  geatium 
pereos,  a4qup?cxdccretisipfiusconciIii^  alio$ 
praedi^ps  fpc^at  »(recip?  8f  obfervari ,  ac  fufe  po?5- 
iij^pcr conciIj>m  ipfum  in  coatr^vcnicntcs  i^tis » 
ja$jta  hanc  &  qon  atliam  formara,  protefBonttr* 
praediftam  foknnit^r  fieri ,  audoritatc  apoftalica. 
icnore  pnsfeinium  diftriftc  praecipiendQ  manda* 
inu.s»  hujufmodi  .fufc  t^noifv 

Ego  N,  fam  fidc  ctcdo Ik  psoBtcm otn*  c»p  Bgaic.- 
uia  &  fingula^  ^u^cont^ 
^dci  i  quo  faada  Roaiana  ecclefia  utifUr  ? 
videiiccc  :  Crcdo  ih  unum  Dcuro  Patrcr» 
omnipo?entcm?  fadlQrcm  co?H  &  t^m^mf^ 
\nlhm  omniiita  5  8c  invifibilipm ;  &  in  unutn 
^orninumJefqmChriftunij  PiliuuiDciuni^ 
genitum  ,  &  ex  Patrc  natom  ante  omnil 
feeyla?  Deum  de  pco;  iumen  de  lunijnc  » 
Deutn  verum  de  Deo  yero ;  genitumj  non 
fa^urq»  coniyjbftQntialem  Patri3  per  quem 
pmnia  fcfafonti  quiproptcrQO$homme^^ 

&^r9* 


FORMA      F   R.  O  V   B   S    X  I    O   N.l   S      F  1   D   B   I. 


2H 

&  proprct  noftram  falutem  defeendit  de  coe- 
lis  ,  &  incarnatus  cft  dc  Spiricu  fancto  cx 
Mariavirgine*  *&hoaia  fa&us  cft;  trucifi- 
xus  ctiam  pro  nobis  fub  Pontio  Pilato >  paf- 
fus»  &fcpulruscft;  &refurrexitt«tia  dic 
iecuudum  fcripturas ;  &  afcendit  ia  coelum > 
fedet  ad  dextcram  Patris>&  iterum  vcmurus 
cit  custi  gioria  judicare  vivos ,  &  tnorcuos, 
cujttsregni  oonerit  fini^s  &  in  Spiritum  fan- 
dumdoniinum,  &  vivificantem,  quiexPa- 
tre  Filioque  procedit  »  qui  cum  Patre  >  &  Fi~ 
liofimui  adoratur,  &  conglorificatur»  qui 
locutus  eft  pcr  prohetas;  &  unaoafXnaaca 
catboltcam » &  apoftoiicam  ccclcfiam ;  Con* 
fiteoruuumbaptifma  ia  rcnnflSoncm  pecca- 
rorumj  &  exfpe&o  refurre&ioncm  morcuo- 
runi,  &vitafflvcnturif*culi.  Amen.  Apo~ 
ftoltcas  &  ecclefiafticas  tradiuonesjreltquaf- 
que  ejufdem  ecdefia»  obfer vationcs  ,  &  coo- 
ftitutiones  firmiifime  admitto  *  &  anopledlor  * 
Itemfacram  fcripturam  juxta  eum  fenfum, 
quem  tenuit  &  tenet  fan&a  materecciefia, 
cujuseft  fudicarede  vcro  fenfu*  &  inccrpre- 
tatione  facrarum  fcripturarum,  admitto;  nec 
eam  umquam  ntfi  juxta  unanimem  confcn- 
fum  patrum  accipiam>&  interprctabor «  Pro- 
fiteor  quoque  feptem  eflfe  vere  &  proprie  fa- 
cramcnta  aov&legis  a  Jefu  Chrifto  >  domino 
noftro  inftituta ,  atque  ad  falutem  humani 
generis,  Hcet  non  omnia  fiaguiis  neceflfaria  > 
fciliccr  baptifmum  >  confirmationem ,  cucha* 
riftiam  3  postnitcntiam,  extremam  un6:ionem3 
ordinem  &  tnatrimomuni'»  illaque  gratiam 
conferre*  &ex  his  baptifmutn,  confirma- 
cioncm9  &ordiaemfine  facrilcgio  reiterari 
nonpofie.  Rcceptos  quoque&approbatos 
ccckfig  catholicae  ritus,  in  fupradi&orum 
omniumfacramentorum  folenni  admintftra- 
tionerecipio,  &admitto:  omnia^&fingu- 
la,  qusdepeccato  originali»  &  de  juftifi* 
catione  in  facrofan&a  Tridentina  fynodo  de- 
finita  &  declarata  fuerunt,  ample&or  &  re~ 
cipio:  Profiteorpariter  inmifta  offerri  Deo 
verum»  proprium&propitiatorium  facrifi- 
cium pro  vivis  >  &dc£un&is;  atque  infan- 
ftiftlmo  eucharifttse  facramento  eflfc  vere  * 
realiter  &  fubftantialiter  corpus  &  faagui- 
nem,  una  cum  anima  &  divinitate  domini 
noftri  Jefu  Chrifti ,  fierique  converfionem 
totius  fubftantiaepanis  in  corpus,  &  tdtius 
fubftantiae  vini  in  fanguinem  s  quam  conver- 
fionem  catholica  ecclefia  tranflubftantiatio- 
nem  appellat.  Fateor  etiam  fub  akera  tantum 
fpecie  3  totum  atque  integrum  Chrtftum^ve- 
rumque  facramentum  fumi .  Conftanter  re~ 
neo  purgatorium  eflfe ,  animafque  ibi  deten- 
t^ts  fidelium  fuffragiis  juvari :  fimiliter  &  fan- 
&os  una  cum  Chrtfto  regnantes,  venerandos 
atque  invocandos  e(fe3eofque  orationes  Deo 
pronobisofferre?atqaeeorumreliquiasefle 
venerandas  ♦  Firmiflime  affero  , 
Gomih  Gtnml.  Tom-  XXXIII, 


%%% 


A  Chrifti  f  ac  dciparae  femper  virgtnis3  nec  non 
aliorum  fan&orum  y  habendas  &  retinendas 
cfle  5  atque  eis  debitum  honorem  ac  vencra- 
tionem  impertiendam:  indulgentiarumetiaui 
poteftatemaChrifto  in  ecclcfia  rcIiAam  fuif- 
fe ;  illarutnquc  ufum  Chr iftiano  pbpuio  ma- 
xtme  falutarem  efse5  affirmo:  San&arn  ca-' 
tholicam  &  apoftoltcam  Romanam  ecclc» 
fiam  i  omnium  ecclefiarum  marrem  &  magl- 
ftramagnofcos  Romanoque  pontifici  >  bea- 
ti  Petri  apoftolorum  principis  fuccefsori  >  ac 
Jefu  Chrifti  vicario  veram  obedientiam 
fpondeo ,  ac  juro ;  cctera  item  omnia  a  facris 
canonibuts  >  &  occumenicis  conciliis  >  ac  pr^e- 
cipue  a  facrofanda  iTridentina  fynodo  tradi* 
ta,  dcfinita&declarata»  indubitanterreci- 
ptoatqueprofiteor;  fimulquccontrariaom* 
nia>  atquehaerefesquafeumque  ab  ecclefia 
damnatas  >  reje&as  ,  &  anathematizatas  » 
egopariterdamnoj  rejicio,  &  anathemati* 
20:  Hanc  veram  catholicam  fidem^extra 
quam  nemo  falvus  efse  potcft ,  quam  m  prae- 
fenti  fponte  profiteor5  &  veraciter  ceneo» 
camdemintegram  &  inviolatam,  ufque  ad 
extremum  vitje  fpiritum  conftantiifime  (  Deo 

C  adjuvante  )  rccincrt  &  confiteri  ,  acque  a 
meisfubditts,  velillis»  quorumcuraadme 
in  munere  meo  fpe&abit ,  teneri ,  doceri  f  & 
praedicari  >  quantum  in  me  crir  3  curatu- 
rum,  egoidemN.  fpondeo,  voveo,  acju- 
ro  •  Sic  me  Deus  adjuvet ,  &  haec  fanfta 
Dei  evangelia. 

Volqmas  autem  quod  pra^fentcs  litersciacan-. 
cellaria  noftra  apoftolica  de  m'orc  lega&tur ,  &  ut 
omaibus  facilius  p&teaat,  ia  ejus  quiateruo  dc- 
fcribatur,  acctiamimprimaatur  * 

Nulliergoomniaohominumliceat  haac  pagi- 
namnoflrae  voluntatisSrmandati  infringerc>  vel 
D  ei  aufu  cemcrariocontraire  .  Si  quis  autem  hoc  at- 
tentare  praefumpferit ,  mdignationem  omnipoten* 
tisDei»  acbeatotumPetri  &  Paali  apoftolomm 
e/a$  fe  noverit  incarfurum.  Datam  Romaeapad 
faadttm  Petrum  >  aaao  iac^rnationis  iominicm 
millefimo  qaingeatefimo  fexagefimo  quarto ,  l4i* 
bus  Novembris ,  pontificatusnoftrianno  quinto. 
Ftd,  Ctrdinalis  Ctfius . 

Ca  Gforhrfas  * 
Leftacfc  pitblicatae  fuerunt  fuprafcriptse  literae 
Rom«  in  cancellaria  apoftolica  >  anao  incaraatio-* 
nisdominice  miliefimo  cjuiagentelimo  fexagedmo 
quarto»  die  vero  fabbati  nona  xnenfis  Decembris , 
pontificatus  fanQtiffimi  in  Chrifto  patris ,  Sc  domi- 
ninoftri,  domiai  Pii  Pap»  xv.mna  quarto» 
£  Jf»  Lmtlinm  cuftos. 

0  **  MOTUS  PROPRIUS  S.  D.  N.  D.  PII> 

PIVINA     PROVlDENfTXA     T&fJB   IV. 

Terquem  Atfntdntnr  oHo-cardinates  >  qui  fdcUnt  ot^ 
fervari  rcfwmattQnts  th  iffi  cditas ,  nec  non  dccret* 
facri  eecumenki ,  €?  gcnertlis  concitii  Tridentini . 


imagtoes 


M 


PlUS      PAFA       IV. 

otu  proprio,  &c.Alias  aos  aonnullas  conftL 
tutioacs,.  &  ordinationes,  reformationem 
K    %  majo- 


22$ 


Pll  IV.  ROMANI  PONTiPIClSt 


224 


m*/orisp<«oitentiari?,acfacraep<£niteatiari*no--  A  fragari  volumus  *  ceteriftjue  cotrtrariis  qutbuf- 


ftr#,  acvicariinoftri,  aeejusofficii,necnonca- 
merarii,  &camerseapofto!icae,  ac  illiuscaufarum 
auditorjs ,  nec  non  palatii  apoftolici  caufarum  au- 
dirorum,  acgubernatom,  &  Capitoiinae  curia- 
fum,  &contradi<ftarum,  afiorumcjue  a(m#Urbu 
jioftr* ,  ac  Rotnan<r  curias  tribun.^lnim ,  &  officic- 
rumconcernentes,  edidimus,  quas  tamen(utin* 
telIeximus)abeorumderaofficiorum,  &  tribuna* 
lium  praefeftis,  ac  officialibus  minus  diligenter 
obfervantur.  CumautemcnitfsevoIunUtisht,  ut 
illa,  &  pariter  cjecreta  facri  eoncilii  Tridentini,  in 
his,  quae  ad  eorutn  officia  fpe&ant  »  ab  eifdem 
omnino  obferventur:  Nos  proptereaconfideran- 
t&9  parum  efle  jura  condere,  nifi  fint  s  cjui  ea 
executioui  demandari  faeiant ,  &  in  pretniffis  ,  B 
prout  ex  debito  paltoralis  officii  nobis  (  meritis  li* 
cet  imparihus)  injun&i  obiigamur,  falubriter& 
utiiitcr  providere  ,  praefatafque  conftitutiones,  & 
ordinationes,  ac  decretaconcilii,  quas ,  &quas 
hic  baberi  voluraus,  pro  expreflls,  inviolabili- 
ter  obfervari  volerites  :  Venerabili  fratri  ftoftro 
Joanni  epjfcopo  TufcuIan.Morono  ,  Jo.  Michaeli 
fan&W  Anaftafifc  Saracerto  ,  ac  Jo.  Baptiftae  S, 
Glementis  Cicadae     necnon  Michaeli  S,  Sa^ina? 
Alexandrinp,  Clementi  S;Maria&  in  Ara  cceli, 
&  Ludovico  S  Cyriaci  m  Thermis  Simonettae , 
ac  Carolo  S.  Martini    in   Montibus    Borromseo 
pre*byteris,  necnon  ViteHotio  S.Mariae  inpor- 
ticu  Vitelfio  nuncupatis,  tiUilorum,  diacono, 
cardinalibus  committimus,  ■&  nundamus;  qua-  C 
tentis  ipfi,  feu  eorum  major  pars,  conjuo$im, 
vtl  divifim  ,  eorqm  arbitrio  ,   ctiara  tanquam 
executores  diftarum  literarum,  conftitutionum, 
&  decretorum  praedi&orum   conftitutiones  ,   & 
ordbationes,  ac  decreta  praefau  ,  juxta  le&o- 
res  eorum,  ac  literarum  defuper  confeftarum  , 
per  quofcumqu^  poenitentiariae  ,   vicariae  ',.  & 
camerae  ,    ac  rot<e    curiarum  ,    ac    feribunaiium 
praedi&orum  judiccs  &  officiales,  fubexcb-oimu* 
nicationis  latae  fententiae,  acprivationisofficio* 
rum,  & aliis eifdem ca;rdinalibus bene vifis, etiam 
pecuniarum,  eoipfoincurrendis  poenis,  firmiter 
obfervari  faciant,  &  cum  effedu:  nifi,  tam  in 
erecutione  di&brum  decretorum  concilii,  quam 
difiarum  literarura  noftrarum,  aliquadubictas,  D 
aut  difficultas  emerferit  :  quo  cafu  ad  nos  refe- 
rant,  invocatoetiamadhoc,  iiopus  fuerit,  au- 
xiJiobrachiifsecularis,  aceos,  qui  literis,  &de- 
cretis  pr^diftis,  &  eorumdcmcardinalium  man- 
dafis  non  paruerint  ,  extunc  ,  prout  eK  eadem 
die,  &  econtra,  illorum  officii$  privatos  ,  nec* 
non  ad  illa,  &  alia  Romanae  curiscoificia  in  po- 
fterum  obtinenda  inhabiles,  ac  ipfis  ab  eifdem 
ofliciis  fic  privatis,  illa  tanquam  per  privatio- 
nem  vacantia  a  datario  noftro  vendi,  &  a  qui- 
bufvis  perfonis  idoneis   pro   pretio  convenienti 
emi  ,   libere  &  Hcite  poife   auftoritate  noftra 
curent,  nuncient,  decernant  acdeclareht,  pro- 
ut  nos  harum  ferie  nunciamus  ,  decernimus  & 
declaramus.  Nonohftantibusquibufvis  conftitu-  E 
tionibus,  &  ordinationibus  apoftolicis,  ac  pce- 
nitentiari^,  &  curiarum  ,  nec  non  tribunalium 
praedidorum   ftatutis  ,   &c>  etiam  juramento  , 
&c.  roboratis,  privilegiis  quoque,  indultis,  & 
literis  apoftolicis  ,  iliis,  ac  di&h  olficialibus, 
8c  tribunalibus   fub   quibufcumque   tenoribus  , 
&  formia  ,  ac  cum  quibufvis  claufxilis  &  de- 
cretis,  etiam  motu  fimili,  &c.  &  alias  quomo- 
documque  conceffis.  &c#  Quibus  omnibus ,  &c. 
illorum  tenores,  &c*  hac  vice  latiflime  deroga- 
mus  >  eaque  adverfus  pr^mifla  nullateftus  iu£* 


cumquc» 


*PUcet  motu  frogrfo  h 


Datum  Romge  apud  S.  Marcum ,  quarto  No- 
nas  Augufti,  anno  quinto» 

**  BULLA  $:p,  N.  PII   PAP^E  IV. 

Revocatoria  privilegiorum  ,  ejremptionufn  , 
immunitatum ,  facultatnm,  confervatoriarum , 
induhorum,confeflionanum,  marismagni,  & 
aliarum  qtiarumcumque  limilium  gratiarum, 
quibufcumque  locis  &  perfonis  conceflarum  , 
in  his,  in  quibus  ftatutis  &decreti5facricon- 
cifii  Tridentini  contrariantur , 

Tivr  epijcpput  fervus  fervorum   Dei   ad  perpetuam 
ni  mcmQriayn . 

INprincipis  apoftoJoru^fede,  meritis  licet  im- 
paribus,  divina  difpolitione  conftituti,  nihil 
neque  univcrfali  eccJefiae  ,  curae  &  folicitudini 
noftraecommiflae,  faJubrius,  neque  injundo  no- 
bis  apoftolicsefervitutisoflficio  decentius  praefta- 
repoCumus,  quamquodprovidentiae  noftrae  mi~ 
niAerio  «ecumenicum  concjlium  Tridentinum  , 
ficut  noftris  potillimum  aufpiciis ,  fummaque  fan- 
ftorum  patrum  concordia  ,  per  Dei  miiericor^ 
diam  feJiciter  abfolutum  fuit :  ita ,  per  univerfos , 
qui  Cbriftiana  pietate  cenfejitur,  ubique  fufcipia- 
tur,  &  remotis  quibuflibetobftaculis,  abomni- 
bus  ^qualiter  obiervetur,  Cumitaquein  eodem 
concilioquamplurimafalubria,  &ad  univerfalem 
morum  reformationem  vaide  utitia  ,  decreta  at- 
qvtc  ftatuta ,  maturo  prasfentium  ipforum  esamine 
pra^cedente,  fint  edita,  quibus  multa  atquc  di- 
verfa  priviJegia,  exemptiones,  immunitates,di- 
fpenfationes ,  facultates ,  coafervatoriae ,  induita  , 
& ,  ut  vocant  confeflionaJia ,  &  mare  magnum  ,  & 
aliae  gratiae ,  qua;  variis ,  tam  cathedralibus,  etiam 
metropo)itanis,quamcoUegiatiiecclefiis,  mona- 
fteriis ,  conventibns ,  &aliis  religiofis,  etiam  fra- 
trum  mendicantium  domibus,  &  ordinibus:  nec 
nonfandiSpiritusinSaxia,  finc3li  Joannis  Late- 
ranenfis ,  ac  incu  rabiliura  de  Urbe ,  fanfti  Antonii 
Viennen.  &  fan&i  fiernardi  Juren.  aliifque  ho- 
fpitalibus,  militiis,  eorumquecapitulis,&con* 
ventibus ,  ac  univerfitatibus ,  etiam  ftudiorum  ge-p 
neraUum  collegirs,  tam  iaecularibus  ,quam  eccle- 
fiatfticis,  confraternitatibus,  focietatibus;&  tam 
principisapoftolorumdeUrbe,  quam  aliisfabri* 
cis ,  fandae  cruciatse ,  aliifque  piis  Jocis ,  &  operi- 
bus,  necnonpaniarchis,  archjepifcopis,  epifco* 
pis,  prseJatis,  abbatibus^  abbatiflis,  prioribus, 
pnepofitis ,  &  aliis  ecclefiafticis ,  tam  faeeuiaribus , 
^uam  diverforum  ordinum  &  militiarumregula* 
nbus,  acetiam  Iaiciscu/ufcumque  dignitatis,  & 
ftatus ,  ac  gradus ,  &  erceilentiaB ,  ac  etiam  ducali , 
regia,  &  imperiali  dignitate  fulgeiitihusutriuf* 
que  fextrs  perfonis:  necnoo  aliqnibus  notariis  , 
&etiam  de  latere  legatis ,  atque  nuntiis ,  tam  per- 
petuo,  quam  ad  tempus  ,  per  piures  Romanos 
pontifices  praedeceflbres  noftros  ,  ac  nos  ,  &  fe« 
dem  apoftolicnm ,  cjufque  Jegatos  haftenus  etiau* 
motu  proprio ,  &  ex  certa  ftientia  ,  ac  de  apo- 
ftolicae  potcftatis  plenitudine,  feu  etiamimpera- 
torum,  re^um,  ducum  ,  &  aliorum  principum 
contemplationc  &  intuitu  ,  etiam  de  fratrum 
confilio  ,  diverfimode  ,  variifque  temporibus  , 
in  genere,  vel  fpecie,  cx  quavis  etiamhonefta 
caufa  conceiflOa  ,  &  etiam  pluries  confirmata  & 
innovata  fuerunt  ,   in  plerifque  contrariantur  ♦ 

Nos, 


225 


RBGUl£      DE       LIBRIS      PROHlBllIS. 


22^ 


Nos,  qtiibus  in  primis  cordi  eft ,  um  fan&a  & 
ccclefix  Dci  faluberrima  decreta  fuos »  ut  par  clfc , 
effeftus  ubiqueconfequi,  &abomnibttsobcdien- 
tialiter  oblcrvari, privtlcgiorum,cxemptjonum, 
immunitatum  >  facultatum  ,  confervatoriantm  , 
indultorum,  confeffionalium,  maris  magni ,  & 
aliarutngrattarurn  praedi&arum  ,  acquarumciun- 
^quc  apoftolicarum  »  &  aliarum  Iitcrarum  dc- 
fuper  confe&arum  »  procefllmmque  »  decrcto- 
rum  >  &  aliorum  indc  fccutorum  tenores  ,  ac 
li  dc  verbo  ad  verbumiafererentur,  praefentibus 
pro  fufficienter  expreffis  ,  &  plene  infertis  ha« 
bcntes;  Motuproprio,&excertafcientia,  acdc 
apoftolicae  potcftatis  plenitudinc  »  quod  eadcm 
omaia»  &fingulaprivilcgia>  exemptiones,  im- 
munitates,  facultates,  difpenfationes,cunferva- 
torife  ,  indulta»  confeffionalia,  maremagnum> 
&aliaegratiaeinhisomnibu$>  &fingulis,  inqui- 
bus  illa  ftatutis  &  decretis  concilii  hujufmodi 
contrariantur ,  ipfo  jure  revocata » caffata ,  &  an- 
nullata »  ac  ad  iplius  concilii  tcrminos  atquc  lirai- 
tcs  rcdu6U  lint  >  &  cfle  cenfeantur ,  nec  quidquam 
advcrfus  ipfa  decrcta  &  ftatuta»  quominusubi- 
quc&apudomnesobfcrventur,  in  aliquo  fuffra- 
gari  poue  >  fed  ca  pcrinde  haberi  &  reptttaridebe- 
re>  ac  fi  numquamemanaffent»  au&oritate  apo- 
ftolica»  tenorepraefentiumdeclaramus,  acetiam 
ftatuimus»  &ordinamtts.  Decernentesnihilomi- 
nusomnia&fingula,  quaevigore  privilegiorum» 
exempttonum ,  immunitatum ,  &  difpenfationum, 
facultatum ,  confervatoriarum  >  indukorum ,  con- 
feffionalium,  &  aliarum  quarumcumque  gratia- 
rum  hujufmodi  poft  id  tempus,  quocoucilium 
obligarecoepit»  fa&a  &  gefta  quomodolibct  fuc- 
runt,  &  inpofterumfient,inhis,  inquibusdi&i 
conciliidecretisadverfantur,  nuIJa,  invalida,& 
Irrita  cfie » &  cenferi  >  ac nemini ,  etiam quantum- 
libet » ut  praefertur ,  qualificato ,  tam  in  foro(quod 
ajunt )  fori ,  quam  confcientiae  fuffragari  poflc ,  & 
debcre.  Et  ita  per  quofcumquelocorumordina- 
rios,  aliofque  judices  &  commiffarios  quavis  au- 
&oritate  fungcntes  >  ctiam  fanftae  Romanae  eccle- 
ixx  cardinales»  fublata  eis>  &  corum  cuilibet» 
quavis  aliter  judicandi  facultatc  >  in  utr6que  foro 
judicari  &  dcfiniri  debere,  ac  quidquidfccusa 
quoquam  >  quavis  au&oritate ,  fcienter  9  vel  igno- 
ranter»  attentaricontigerit»  frritum&inanede- 
ccrnimus .  Non  obfta  ntibus  praemiffis  >  ac  conftitu- 
tionibus  &  ordinationibus  apoftolicis  ,  ceterif. 
quc  contrariis  quibufcumquej  NuIIi  ergo  omni- 
nc  hominumliceathancp&ginamnoftrae  declara- 
tionis  >  ftatuti ,  ordinationis  &  dccreti  infringerc  > 
vcl  ci  aufu  tetnerario  contraire .  Si  quis  autem  hoc 
attentarc  praefumpfcrit»  indignationcmomnipo- 
tentisDei»  acbcatorum  Pctri  &  Pauli,  apofto- 
lorumejus»  fenovcritincurfurum. 

Datum  Romae  apud  fan&utn  Pctrum,  anno  in- 
carnationis  dominicae  milleftmo  quingentcfimo 
fexagefimo  quinto ,  tcrtio  dccimo  Kalend.  Martii 
pontificatus  noftri  anno  fexto . 


T.tpifcopus  Tfyrnien* 


Csf  Glorierhs 


H.  Cumjiu 


Anno  a  nativitatcdominimilfciimoquingea- 
tefimo  fexagefimo  quinto ,  indi&ionefcxta»  die 
vcrovigefimaquarta  menfis  Fcbruarii,  pontifica* 
tusfan&iffimiinChriftoPatris»  &D.noftri,  do- 
mini  Pii  divina  providentiapapaequarti,  anno 
cjus  fcxto»  rctrofcriptae  litcrae  apoftolicae  affijtae 
&  pubiicatae  fuerunt  in  acie  Carnpi  Florae  »  &  val- 
Ctncih  Gtncrrf,  Tom.  XXXIII. 


A  viscancellariac  apoflolicae»  per  nos  Nicolaum  de 
Matthseis  »  &  Camillum  Chembinum  S.  »D»  N» 
papae  curfores. 

ThUibtrtiH  Thdpnis  magifter  cnrforugt 
"  **  PIUS   PAPA  IV. 

ADFUTURAM     REi     M  fi  M  O  &  I  A- M  • 

Domintci  grcgis  cuftodiae  »  domino^dif{?o- 
nentc  ,  prxpofiti  ,  vigilis.  more  paftoris» 
non  deiiftimus  ipfi  gregi.ab  imminentibus  peri- 
culis»  quantamaximapoflumuscura»1  &diligen» 
tia  »  praecaverc  ;   nc   propter  negiigentiam  no» 

B  ftram  pereant  ovcs  ,  quae  prctiofiffimo  domini 
noftri  Jcfu  Chrifti  fanguinc  funt  redemptae .  Etfi 
autem  quse  ad  fidei  veritatempatefacicndam »  & 
ad  horum  temporum  haercfcs  confutandas  pcr- 
tinebant  ,  in  oecumenico  ,  &  generali.  doncilio 
Tridcntino  ,  fanfti  Spiritus  aiiiftente  gratia  , 
nupcr  adcoxnucleata,  acdefinitafucruntj  ut  fa- 
cile  jam  fit  unicuique  fanam  catholicamque.do* 
flrinam  a  falla,  adultcrinaque  internofcere:  ta- 
men  cuth  Iibrorum  ab  haereticis  editorum  Ic- 
ftio  non  modo  fimpliciores  homines  corrumpe- 
rc  folcat  »  verum  fiepe  etiam  doftos  eruditof- 
que  in  varios  errorcs ,  &  a  veritatc  fidei  catholicfj 
alicnas  opiniones  inducere  $  huic  quoque,  rei  cffe 
duximus  providendum  .  Cum  autem  aptiffimuat 

C  ci  malo  remedium  efle  fciremus  »  *fi  componerc-* 
tur  atquc  ederetur  index  >  five  cataltogus  libro* 
rum»  qui  vcl  haeretici  fint,  vel  dehaereticapra^ 
vitate  fufpe6ii>  vel  certemoribus »  &pietatino- 
ccant:  id  ncgotium  ad  facram  Tridentinam  fy«* 
nodum  rejeccramus.  Ea  vcro  ex  tantaepifcopo- 
rum  »  &  aliorum  doftiffimorum  virorum  copia* 
dclegit  ad  eum  conficiendum  indicem  mukos 
cum  doftrina,  tum  judicio  infignes  praelatosex* 
omnibus  ferenationibus,  quiquidem,  non  fine 
maximo  Iaborc,  plurimifque  vigiliis,  cumindi» 
ccm  tandem,  Deojuvante,  perfecerunt,  adhi- 
bitis  etiam  in  confilium  lcftiffimis  quibufdam 
theologis,  perafioautemconcilio,  cumexipfius 
fynodi  decrcto  is  indexnobisoblatus  fuiffet;  ut 

D  ne  ante  edcretur»  quamanobis  approbatusfuif- 
let:  nosdoftiffimisquibufdam,  probatiffimifque 
praelatis  eum  accuratiffime  legendum »  examinan- 
dumquctradidimtis,  &ipfietiamlegimus.  Cum 
igitureummagnoftudio,  acri  judicio,  diuturna 
cura  confcflum»  &  praet&rea  commodiffime  di- 
geftum  efle  cognoverimus»  nos  faluti  animarum 
confulere,  eamqucob  catifom  providerc  cupicn- 
tes,  ng  libri,  &  fcripta  cujufcumque  gcneris  , 
quaeineoimprobantur»  fiveut  haeretica»  five  ut 
dehaereticapravitatefufpe&a»  fivcut  pictati,  ac 
morumhoneftatiinutilia»  autaliqua  corrcftione 
faltcmindigcntia»  pofthac  a  Chrifti  fidclibus  le~ 
gantur;  ipfum  indicem,  unacumrcguliseiprae- 
pofitis ,  auftoritatc  apoftolica  ,  tenore  praefen- 

E  tium ,  approbamus ,  imprimique  ac  divulgari »  & 
abomnibusuniverfitatibuscatholicis,  ac  quibuf- 
cumque  aliis  ubiquc  fufcipi ,  eafque  regulasobfer* 
vari  mandamus  »  atquc  deccrnimus  :  inhibentcs 
omnibus,  &fingulis,  tam  cccleftafticis  perfonis 
faecularibus  »  &  regukribus  ,  cujufcumquc  gra~ 
dus ,  ordinis  ,  &  dignitatis  fint ;  quam  laicis»  quo- 
cumque  honorc,  ac  dignitate  praeditis,  ne  quis 
contra  earum  regularum  praefcriptum»  autipfiu$ 
prohibitioncm  indicis  libros  ul)os  legere  ,  ha^ 
bcreve  audeat  .  Si  quis  autem  advcrfus  cas  rc- 
gttlas  ,  prohibitionemquc  fccerit  >  is  quidem,* 
qui  haercticorum  Iibros^  vel  cujufve  audoxis  fcri- 

K    $  pta 


a*7 


pi  I     iyf     RoMA^l    Pqktificis 


i%$ 


pta  pioptcr  h»rcfim »  v$!  falfi  4ogmati$  fqlpidoT  A 
jnem  damnatu »  *tque  pmhibHa  icgcrit,  ha-buc- 
jitve;  ipfo  jur<?  it|  cKCQmmunicauonis  pccnam 
jncidat:*  eamque  ob  caufan*  i$  cum  t^nqmm 
<Jc  h#r$fi  fufpe&um  inquiri  ,  &  proccdi  Ii<:e4t  5 
praeter  «|!ias  pcenas,  fuper  hoe  ab  apQftoIicafe^ 
de,  facrifqus  canonibus  eonftitqtas  ,  Qui  au- 
tem  libros  $lias  de  caufa  prohibitQsIcgcri?»  ha* 
feueritvc  j  prastcr  pcccati  mort^lis  reatum  ,  cpi^ 
feopQtum  arbitriq  fevcre  fe  novcrit  puniendum? 
t^on  obftantibus  CQnftitutionibus  >  &  ordina^ 
tionibus  apa&Qlici$  contrariis  qulhufcumque  } 
^ut  fi  quibus  commuuiter  ,  vel  4ivifim  ab  ea~ 
dem  fit  fede  indultum  ,  nc  cxcomtnunicari  pof~ 
£nt  ,  per  litcras  apoftolicas  non  facicntcs  pie-, 
inam  3  4V  expreflam  >  ac  de  vcrbq  ad  veihum  ,  B 
$e  indqito  hujufmodi  mcntionern,  TJt  haec  auT 
tem  ad  omvuum  nQtitiam  pervenianc;  nevequis 
«rxcufatione  ignorationis  uti  paifit  ,  volumus  , 
&  mandamus  ,  qt  ha;  literae  per  aliquos  eqrjae 
nottrae  curfor$s  in  Baftlica  Vaticana  ptincipis 
iipoftQlorQmm ,  8$  in  ecclefia  Laterancnfi  tuqc, 
cum  i«|  ^w  pqpulus»  ut  miffarum  folemaibusin* 
terfis  ,  congregari  folet  ,  p^lam  ,  &  dars*  voce 
fecUsntur  $  &  ,  poftquam  recitatae  fiterint  ,  ad 
va-!va$  earum  ecd^fiarum»  itemque  canecllUria? 
apoftolicae,  &  in  Iqcg  folito  Campi  £for#  affi-f 
gantur*  ibiqug -ift  legi,  6z  omnibus  innatefccre 
poffiul  »  aliquaqtifper  relinqqantur  ,  Cutn  aa^ 
tem  inde  amovebuntur  5  earum  exempl^  int  iif» 
cJcai  Iqcis  affua  rcm^neant,  Nos  c?iim>  per  rtv  C 
Cl.tatiQneffi  h^nc  5  publicationem  ,  Sf  affixiQnent , 
otimcsj  8f  fingulqs  ,  qui  hi$  Jiteris  comprehen^ 
^iuqtur,  poft  tres  menf?s  ^  a  dic  puhiiwiqnis# 
9e  *8\mqm$  earum  Qumerandos-»  vQlumuspcrin^ 
4e  aftriclos,  &  obligatqs  eflc,  ac  iiipfinEiCiiliae 
cditr,  leftacque  fuifleru,  Traufu^ptis  quoqu^ 
f^ruma  quap  manu  alicujus  publici  UQtarii  fcri, 
pta  ,  fubfcriptave  ,  8f  figiUtf  ,  «C  {ubfcriptione 
jilicujus  psrfonae  ,  ins  digaiute  cccl<?ftaftica  con^ 
(lituttB,  muaita  fucriat ,  fidcm  fiqe  ulia  dubita-, 
tio^e  hab^ri  mandamuss  atque  dcccrnimus  T  Dat, 
Kom$$  ipud  fanAum  Pctrum  ,  iub  annulo  VL 
Isatoris  ,  4i$  z%,  Nfartii  ,  MDtxivv|>outificatu$ 
poftri  auno  cjuinto  . 


<AntQnfa$  Tfartbsllns ,  Iwtllmm  n 


D 


^M4  U  indkm  lihromm  frokAiicmm  %  wwft&um  4 
depMtdtknc  Tndentitt*  fjnodi  ,  r$vm&di  pttm 
fr^trh  Frtncifa  Fwerii ,  ordmis  fr4tmm  Trtdi- 
MWttm ,  $*  thtQfagi*  frpfeffmsi  <T  tjufdemde^ 
fntttwnU  fecretmi* 

Cu  m  fan6;a  «cumcnica  Tridtctttin*  fynodus » 
iis  rationibus  adduda,  quacinfecund^feL 
fionis  dccreto  fub  beatiffimo  Pio  IV,  pootificc 
Max.  escplicatae  funt ,  ccafuiflct  ,  ut  patres  a^i- 
quot,  cx  omnibus  fere  nationibusdelefti,  deli* 
brorum cenfuris  quid  ftatucndum  efl'ct>  diligcn-  E 
ter  cogitarcnt  5  ia  cam  tandem  fentcmiam  poft 
diuturnam  delibcrationcm  vcncrunt ,  ut  judica- 
fint  nihiJ  utilius  ficri  pofife  ,  <juam  fi  Romanus 
ilte  prohibhorum  librornm  index ,  ab  inquifitori- 
hus  Rom«  poftrcmo  confeftiis ,  paucis  tantum 
(icmptis,  atqucctiam additis, rctincretur;  qaip- 
^c  qui  ,  cum  magna  maturitate  a  muhis  viris 
da^iscompofitus,  plurimoscomprehendat  auQo- 
fc^t  atqnc  in  ordinem  fatis  eommodum  digcftus 
cffevidcatur.  Quoniamvero/intelligebant,  pro- 
ptcre^  i«  aliqusbus  provincik -ae  locis  hadcnus 
cum  indiccni  reeeptum  nQncife»  guodincocj^ 


dam  libri  prohiberentur  ,    quorum  Icftione  viri 
4o£ti  priTati ,  magno  incommodo  afficerentur ;  at^ 
qpe  aaim^dvcrtentesctiam  in  cocflc  nonpulla  pa* 
rum  CKpiicate  polita ,  quae  interpretatione  iudigc* 
rentj  re  mitUutn  diuque  dclibcrationibus  agit$* 
ta,  acvirisetiatn  cxomni  natione  ,  theologica? 
facukatis  fcicntiffimb  >  in  confiUum  adhibitis, 
fubjedas  reguUs  componcndas  judicarunt  $  ut> 
quoad  cjus  fi«ri  pofftt  ,  do^torum    horoinuoi 
commo4is,  Seftndiis,  faiva vcritatc ?  acreligio* 
ne,  profpiceretqr  ,  JHud  igitur  in  primis  obfer^ 
vare  oportet ,  unamquamquc  penc  alphabcti  li* 
teramtreshabereclafles,  Jnpnma  non  tam  Hbri 
qqam  librorum  fcriptorcs  continentur,  qui  aut 
haeretici,  aut  nota  foerefis  fufpefti  fuerunt,  ho* 
rumenimcatalogumficriopQrtiut,  ut  omnes  in- 
telligant,  epiumfcripta,  qon  edita  folum,  fcd 
^deqda  ctiam  ,  prohibita  eife  »  Sed  illud  ctiam 
ariimadvertendumeft  »  quod  licet  mnlti  pr«pterca 
fint,  qui  jqftiffimis  dec^ufis  ir\  hanc  claflem  rc- 
fenj  pocerant ,  Patribus  tamcn  non  is  fuit  animus , 
tuu  ad  eorum  pertinebat  inftitutum!  ut  cos  a4 
#mm  perqfuircrcnt  :  fc4  ti$  pcne  contenti  fm* 
rc,  qm  in  Romario  catalqgo  dcfcrif>ti  funtj  4s 
%lih  verQcjuf4cmgeneri§au£loribus  idem  abor* 
dinariis,  ^inqiiiihoxibusftatucndum  eflecxifti* 
marunt»  Jnfecun4am  claflem  non  au^lorcs*  fcd 
Jibri  funt  r^Uti,  qui  prpptcr  doftrinam*  quam 
ipontinent,  noqfanauij  autfufpe^am,  aut  qw 
ofFcnfiqnem  cti^m  itx  moribus  tantum  fidclibus^af*» 
fcrra  potcft  ,  rcjitiuntur  ,  ctiam  fi  au^orcs  ,  a 
quibu?  prodicrc  »  ab  ecclefia  nunquam  dcfcivc* 
runt,  Terru  vc^o  8?  ultim^  claffis  cos  libros 
complcftitur»  qui  fiuc  fcriptorisaominccxicrunt 
in  vulgus  ,  8?  eam  dodrinam  contincnt  ,^uam 
Romana  ecdefia,  tanquam  c^tholicae  fidci»  ^ut 
morum  tntcgritati  contrariam,  rcfutand^m,  ac 
repellcndam  cflcdccernu,  nonenimQmncsiibri» 
qui  norpen  au&otis  non  pr«fcr»nt,  damnandos 
putarunt?  tjuandoquidcm  fepc  viros  doftos,  ac 
fan^osnQvimus,  utChriftiana^uidcm  Refp,  ex 
eorumvigiliisfruftumcapcrct,  xpfi  vero  inancm 
gloriam  cvitarcnt  %  Jibrot  optimos  fine  nominc 
edi4ifle  ,  fc4  cos  tantum,  qui  aut  Uquido  pra- 
vam,  aut  dmbiam  fidei  do^rinams  five  monbus 
perniciafam  cqntin^ut:.  at  vcro,  qpi  fint  hujuf* 
modi,  auttales  ccufcridcbcant  praetcr  cos,  qui 
inhoc  catalogo  defcripti  funt?  cpifcopi ,  &  in- 
quilitores  una  cum  thcologorum  catholicorum 
confilio  dijudicabunt  ,   fedproptcr   noftrorum 
temporum  malitiam  ,  nc  in  poftcrum  libri  ftm 
nominc  auftoris  edantur,  dccreto  quart^  fcflio- 
nis  Tridentini  concilii  fub  feh  rec.  Paulo  JIJ« 
quod  incipit,  Se4  *  imprcfforibus ,  &c<  provi^ 
fum  cft« 

"**££  LJBRJS  PROHIBITIS 


Ter  fdtm  4  Tridentin*  fynoda  deleffos  emtinttet*  % 

CT  *  ViQ    VP*  !**•  comprobnt*  fiifttr  confti^ 

tnmm  ^tu  incipit^  Dominici ,  dit  af. 

Mmii  mno  15^4, 

REGULA    L'! 

Ljftai  omncs  quos  antc  annum  mbxv.  aut 
fummi  pontifices,  ant  CQticilia  cecumenrca 
damnarunt  ,  &  in  hac  indicz  non  fanc  ,  eodem 
mododamnaticficccnfcantur,  ficut  olimdamna* 
ti  fucrunt  ♦ 

REGU- 


^  Phira  <i« 
iit  Kabcntwr 
ia  tf>£$   in* 

ibrorSE  pra* 
hib;t*runi 
fvfiu?    ir» 

lia,Bclgio, 
Ccrnunia 
atque    Uifj 


22? 


R  S  G  U  l  £   DE   IIBRIS   PROHIBITIS, 
REGULA  II.         A         REGULAV. 


230 


Librt  il!i  ,  qui  harteiicorum  au&orum  apera 
interdum  prodeunt,  in  quibus  nulla  aut  pauc* 
de  fuo  apponunt  ,  fcd  aliorurn  difta  colli- 
gunt  ,  cujufmodi  funt  lexica  5  concordantiac» 
apoptuhcgmata ,  fimtlitudines,  Indiccs  ,  &  hu- 
jufmodi  ,  fi  qux  habcant  admifta  ,  qnae  expur- 
gatione  indtgeant  ,  illis  epifcopi,  &  imjuihto- 
rcs  ,  una  cum  thcofogorum  coacilio  ,  fublatfs 
aut  craendatis,  pcrmittantur. 

REGULA    VI. 

Libri  vulgari  idiomatc  dc  controrerfiis  inter 
Qtia.tn  ah  Hlis  \{in  poft  lapfum  ad  ecclcfi*  grc-  B  cathoticos  &  haereticos  noftri  tcmporis  diffe- 
timmt  rcdicre,  apprabati 


H*rcfia*charum  !ibri  ,  tam  corum,  qui  poft 
prsrdifturn  annum  hwcfes  invcncruat  ,  vcl  fu- 
fciurtmt,  quam  qui  haereticurum  capita  aut du~ 
ccs  funt  vcl  fucrunt  ,  quales  funt  Lurhcrus  , 
2ui«ig!iuR ,  Calvinus ,  Bakhafar  Pacimontanus  , 
Swcnchfcidius,  &  hisfimilcs,  cujufcumque  no- 
fiiii>U  ,  tituli  aut  argumenti  cxiftant  ,  ornnino 
prohibcntur  .  Aliorum  autcm  haereticornm  li- 
bri  ,  cjut  de  rdigion^  quidem  cx  profcilb  tra~ 
&aut  ,  a  thcologis  catholicis,  juflu  epifcopo- 
rwm  &  tncjuifnoru^n  ewamati  &  approbati 
pcrmnewitur.  Libri  ctiam  catholici  cenfcrjpti, 
tam  ab  aliis  qui  poftca  iu  hserciim  Iapfi  funt  , 


facultate  theologica 
alicuju.?  univcrfiuris  catholicac  ,  vcl  ab  inquifi- 
iionc  gcncrali  permitti  poterunt, 

R  EG  U  L  A     IIL 

Vcrfioncs  fcrij>torum  ctiam  ccclcfiafticorum, 
qus-  hadenus  cditac  funt  a  damnatisauftoribus, 
modonibil  contrafanam  do&rinam  contiacant, 
pernmtuntur  ♦  Librorum  autem  vctcris  tcita- 
mcnti  vcrfioaes,  viristantum  do&is  &piis  judi- 
cio  cpiicopi  conccdi  potcrunt:  modo  hujofmodi 
vcrfionibtis  tanquam  elucidationibus  vulgatae 
editipnis,  ad  intelligendam  facram  fcripturam, 
utwi  *utem  tanqtiam  fanotcxtti  utantur.  Verfio- 
nss  vcro  novi  ^eftamenti  ab  au&oribus  primsc 
clafiu  hujus  indicis  faftac  ncmini  concedantur; 
quia  utilitatis  parum  ,  pcriculi  vcro  plurimutn 
lcftaribus  cx  earum  Icctione  manare  folct  .  Si 
qu;»  vcro  annotutiones  cum  hujufmodi  quae  per- 
snittuntur  vcrlionibus,  vc!  cum  vulgata  editio- 
nc  circumfcrunrur  ,  cxptm&is  locis  fufpcilis  a 
ftcultate  thcologica  aiicujus  univcrficatis  c?t- 
tholic*,  aut  incjnifitionegcncrali ,  pcrmittieif- 
dcmpotcrunt,  quibus  &verftones.  Quibus  con* 
ditiouibus  totum  volumcnbibliorum,  cjuod  vuU 
go  Biblia  Vatablidicitur,  autpartcsejusconccdi 
vaispii  &doftispotcrunt*  Exbibliisvcrolfidori 
Clarii  Brixiani  prologus  &  prolcgomcna  prarci- 


rcntcs  ,  non  paffim  pcrmittantur  :  icd  idcm  dc 
iis  fervctur,  quod  dc  bibliis  vulgari  lingua  fcri- 
ptis  fhtutum  cft.  Qui  vero  dc  ratione  &enc  vi« 
vcndi,  contcmplandi  »  confitendi  ,  ac  fimilibHS 
argumcntis,  vulgari  fcrmone  confcripti  funt,  fi 
facram  doclriaam  conrincant  ,  non  cft  cur  pro- 
hibeantur;  ficut  nec  icrmoncs  popularcs  vqlgari 
lingua  h»biti  *  Quod  fi  ha<3cnus  in  aliquoregno 
vcl  provincia  alicjui  libri  funt  prohibiti  ,  quod 
nonnullacontincrcnt  <juaBftnc  deleCtu  abomnibus 
kgi  non  expcdiat  ,  (t  corum  au&orcs  catholici 
funt,  poftquam  cmendati  fucrunt  ,  permitti  ab 
cpifcopo,  &intjuifitorepotcrunt . 

R  E  G  U  L  A    VIL 

Libri ,  qui  res  lafcivas  fcu  obfcasnas  cx  profeflo 
traftant,  narrant,  aut  doccat,  cum  non  folum 
fidci  ,  fcd  &  morum  ,  qui  hujufmodi  libroruta 
jc£lionc  facilc  corrumpi  folcnt  ,  ratio  habertda 
iit,  omninoprohibcnrurj  &  qui  cos  habucrint , 
fcvere  ab  epifcopis  puniantur.  Antiqui  vcro  ab 
Ethnicis  confcriptis  ,  proptcr  fcrmonis  clcgatt- 
tiam&proprictatcm  pcrmittuntur:  nulla  tamcn 
rationc  pucris  pr^lcgcndi  crunt  • 

R  E  G  U  L  A    VIII. 

Libri  quorum  principalc  argumcntum  bonum 


danturj  cjus  vcro  tcxtftm  ncmo  tcxtura  vulgatac  D  cft,  inquibus  tamcn  obitcr  aliqua  infcrta  funt, 

?4*       *     ~       "**  [uae  adhajrefim,  feu  impictatcm,  divinationem 

eufupcrttitioncm  fpcdant,  a  catholicis  thcol6- 
gis  ,  inquifitionis  gcneralis  audoritatc  ,  cxpur- 
gati  conccdi  poffint ;.  Idcmjudicium  fit  dcprolo- 


cditionis  cflc  cxtftimct  * 

R  E  G  U  L  A    IV* 


Cum  cxperimcnto  manifeftum  fit  ,  fi  faera  bi^ 
blia  vulgari  lingua  pailim  finc  dtfcrimine  pcr- 
mittantur,  plusindc,  obhominumtemeritatcm» 
dctrimcnti»  quam  utilitatis  oriri  ,  hac  in  partc 
judicio  cpifconi  aut  inquifitoris  ftctur  :  ut  cum 
confilio  parochi  ,  vcl  confcflarii  ,  bibliorum  a 
catholicis  auftoribus  vcrforum  Icftioncm  in  vuU 
gari  lingua  cis  concedcrc  poffint  ,  quos  intcU 
Icxcrint  cx  hnjufmodi  Icdionc  ,  non  damnum, 
fcdfidciatquc  pietatis  augmentum  capcre  poflc: 
qnam  facultatcm  in  fcriptis  habcant .  Qiti  autcm  E  cia,incantationcsartismagic3C,  prorfus  rejiciun- 


gis,  fummanis,  fcu  annotationibus  quac  adam* 
natisaudoribus,  librisnon  damnatis,  appofitx 
funt:  fedpolihac  nonnifi  cmendau  cxtudantur. 

REGULA    IX. 

Libri  omncs  &  fcripta  geomantiae  ,  hydro- 
mantiac  ,  acromantise  ,  pxromanti*  ,  oaomaa- 
ti»,  chiromantiae,  necromantiac,  hvcinquibus 
contincntur  forttlegk  ,  vencficia ,  auguria ,  aufpi- 


abfque  tali  faculratc  ca  Iegcrc  fcu  habcre  prae- 
fumpfcrit,  nifi  prius  bibliis  ordinario  rcddnis , 
pcccatorum  abfolutioncm  pcrciperc  non  poifit. 
Bibliopofaeyero,  qui  prxdKiam  facuhatcm  non 
habenti  biblia  idiomatc  vulgari  confcripta  ven- 
didetint,  vcl  alio  quovis  modo  conccffcrint,  Ii- 
brorum  prctium ,  in  ufus  pios  ab  cpifcopo  convcr- 
tcndum  ,  amittant  ,  aliifque  pcenis  pro  delidli 
cualitate  cjufdcm  cpifcopi  arbttrio  fubjaccant* 
Kcgulares  vcro  non  nifi  facultatc  a  pra:iatis  fuis 
Jubiu,  ffftlegcrc,  autemcrcpojdint. 


tur  .  Epifcopi  vcro  diligentcr  providcant  ,  nc 
uftrologiae  judiciarisc  libri,  traftatus,  indiccs  Ic* 
gantur,  vel  habeantnr,  qui  dcfuturiscontingcn- 
tibus  ,  fucceflibus  ,  fortciitifvc  caftbus  ,  aut  ih 
adionibus,  qj*  ab  humana  voluntarc  pendcnt , 
certo  aliquid  eventuvum  affirtnarc  attdcnt .  Pcr* 
mittuntur  autcm  judicia  ,  &  naturales  obfcrva- 
tiones,  quscnavigationis,  agriculturx,  fivcmc- 
dicae  artis  juvandac  gmia  conicripta  fuat . 


REGU- 


a$i    Pn  IV.  Ko^Awr  Pqntif, 

R  E  G  U  L  A     X. 


RECr,   PE    UBRlS   Pft  ORI-BITIS  •      %$% 

A  fi  locus  pubficus  mprcibus  cjufmodi  conftitu- 
tus  iit  ,  nuniftrt  pubJici  cjus  Joci  praediftis 
perfpnis  fignificent  libros  efic  addu&os.  Ncmo 
vero  audcat  librum  ,  quem  i^fe  vei  alius  in. 
civitatcm  introduxit  y  alicui  Iegendum  tradc- 
re  ,  vel  aliqu*  ratione  alicnare  ,  aut  com- 
rnodare  ,  niii  oftenfo  prius  libro  ,  &  habita 
Iiccatia  a  perfonis  deputandis  ,  aut  nifi  noto- 
rie  conftet  ,  librum  jam  efle  omnibus  pcrmif- 
fum  .  tdern  quoquc  fervetur  ab  haeredibus  8c 
cxccutoribus  ultimarum  voJuntatum  ',  ut.  libros 
a  defun&is  reli&os  ,  fiv^  corum  inciicem  illxs 
perfonis  deputandis  offerant,  &ab  iis  licentiam 
obtineant,  priufquam  eis  utantur  ,  aut  in  aliast 
pcrfonas  quacumque  ratione  transfcrant*  la  his 


In  librorum*  *!iarumv<!  fcripturarum  impref- 
fionc  fervctur,  quod  m  conciiio  I<aterancnfi  fub 
LeoncX,  Seff,  iq.  ftatutqmeft,  Quare,  fiia  alma 
ijrbe  Roma  Iiber  aliquis  fit  imprimen4us  ,  per 
vicarium  fummi  ppntificis  ,  &  facri  palatii  ma- 
glftrum  ,  ve{  pcrfonas  a  fanftiffitno  domino 
noftro  4cpotatidas  ,  prius  examinetur  \  In  aliis 
vcro  locis  ad  epifcopum  ,  vel  alium  habentem 
{cientiam  libri ,  vcl  fcripturas  iruprimend* ,  ab  cq- 
dem  cpifcopodeputandum,  ac  inquifitorem  hx- 
rcticae  pravijatis  ejuscivitatis,  vcl  dicecefis,  in 
qua  impreflio  fiet  ,  ejus  approbatio  &  examen 
pertineat ,  &  p$r  corum  manum  propria  fub- 
icriptione  gratis  Sc  fine  dilatione  imponendam  &  autew  orntiibus  &  fingulis  pcena   ftatuatur  vcl 


jfubpqmis  &cenfuris  in  codem  decrcto  contcntis 
approberur  ;  hac  lege  &  conditione  addita  ,  ut 
fxemplum  Jibri  imprimeqdi  authcnticum ,  &ma^ 
nu  au&oris  fubfcripturtv,   apud   examinatorem 
remancat;  cos  vero  ,   qui  Jibcllos  manufcnpros 
vulgaat,  niliantecxaminatiprQbattque  fuerint, 
iifdctn.pcenis.fubjici  debcrc  judicarint  patrcs  dc^ 
putati ,  quibus  impreflbrcs  >  &  qui  eos  habucrint , 
&  Jegcrint,  nifiautftorcsprodideriat,  proaufto* 
ribujs  habeantur.  Ipfa  vcro  hujufmodi  librorum 
probatio  in  fcriptis  detur$  &  in  fronte  libri  vcl 
foipti»  ^cl  imprefli  authenticc  apparcat ,  proba" 
tioque  &  examen,  accetcragratis  fiant  *  Pr^etc*r 
rea  in  fingulis  civitatibus  acdioecefibus,  dpmus 
vcIJoei,  ubiarsimpreflbriaexcrcctur,  &i>ibIio- 
thcca  librorum  venalium ,  faepius  vifitcntur  a  per- 
{onis  ad  id  dcputandisab  epifcapo »  feu7,ejus  vtca- 
rio,  atquc  ctiamabinquifitorehaereticf  pravita-» 
tis  ,  ut  nihil  eorum  quac  prohibentur  aut  impri* 
ipatur,  autvendatyr,  ^tuthabeatur,  Omnes  vc- 
j:o  librarii ,  &•  quif  umquc  librorum  vcnditorqs  ha-, 
bcantinfuis  bibliothecis  indiccmlibrofum  vcna^. 
lium ,  quoshabent,  cum  fubfcriptidne  diftarum 
pcrfoaai:um,  nec,aIio$  Jibros  habcant,  aut  ven- 
dant,  aut  quacumquc  rationc  tradant  ,  fiqe  li-» 
centia   corumdem    deputandorum  ,   fub"    poena 
amiflionis  Iibrorum,  &  aliis  arbitriq  epifcopp-» 
rum  ,  vel  inquifitorum  imponendis  •   Emptores 
vcrp,  leftpres,  v^limpreflores,  commdcmarbi 


amiflionis  librorum,  vel  aliaarbitriocornmdcm 
cpifcoporum ,  vel  inquifitorum  prp  qualitatc 
contumacias  vel  defiAi* 

Circa  vcro  libros,  quos  patres  deputati  exa- 
mmarunt  ,  aut  expurgarunc  ,  aut  expurgandos 
tradiderunt  ,  aut  certis  conditionibus  ,  ut  rut% 
fus  excuderentur,  conceflerunt  ,  quidquid  illos 
ftatuiflc  conftiterit»  tam  bibiiopolae,  quam  cc^» 
teri  obfervent  •  Liberum  tamcn  fit  epifcopis  aut 
inqiufitoribus  generalibus  ,  recundum  faculta* 
tenri  quam  habent  ,  eos  ctiam  libros  ,  qui  his 
rcgulis  pcrmitti  videntur,  prohibere,.  fi  hoc  in 
fursregnis,  aut  provinciis  ,  vcl  dioecefibus  expe* 
dire  judicaverint ,  Cctcrum  nomina  ,  cum  libro- 
nfm  qui  a  patribus  deputatis  pargati  funt  , 
tum  eorarn,  quibus  illi  hanc  provind^m  dcde* 
runt  ,  eorumdem  dcpUtatorum  fecretarius  no-* 
tario  facrae  univcrfalis  inquifitionis  Romanse 
defcripta  fanftiflimi  4omini  noftri  juflu  tra- 
didit. 

Ad  cxtremum  vera  omnihus  fidelibu*;  praeci^ 
pitur,  nc  quis  audeat  contra  har^m  regularutn 
praefcriptum  ,  aut  hujus  incUcis  prohibitionem 
Jibros  aliquos  legcre  aut  haberc  /Quod  fi  quis 
librps  hasreticorum  ,  vel  cujufvis  au&oris  icri- 
pU,  ob  haercfim  ,  vel  ob  falfi  dogmatis  fufpi- 
cioncm^  damnata  atqne  prohibita  Iegerit ,  fivc 
habuerit  ,  ftatim  in  excommunicationis  fenten-* 
tiaffl  incurratr  Qui  vero  Jibros  alionominc  in- 


trip  puniantur,  Quod  fi  aliqui  Iibros  quofcum-  D  tcrdidos  legerit.,  aurhabucrit  ,  practer  peccatJ 
<juc  in  aJiquam  civitatem  introducant ,  tenean-  mortalis  reatum ,  quo  afficitur  ,  judicio  cpifCQ» 
tyr  ciftfem  p^rfonis  dcputandis  rcnuntiare;  vcl       porum  fevere  puniatur, .t 


l#m  JPeo  faattqut  mrpni  m^tri  $kri$* 


SACRl 


S  A  C  R I    C  O  N  C  I  L  1 1 

TRIDENTINI 

TA     I2TOPIKA. 

EX   EDITIONE   LOVANIENSI   ANNI   MDLXVIL 

APUD  PETRUM  ZANGRIUM  TILETANOM 
Probante  Cornelio  Janfenio  poft  ep.  Gandavenfi: 

HOC     EST, 
i. 

Chriftianorum  frincifum  adftcrum  concilium  Tridentinum  litera  &  mandata* 

tegatorum  ah  iifdem  mifforum  bahita  ad  facram  fmodumorationes  « 

III. 
Sacu  fynodi  reffonfa  ad  eafdem  legatorum  orationes . 

IV. 
SanBorum  fatrum  &  do&ijftmorum  -vircrum^  tum  ad  facram  jjnodum ,  tum  ad  fatres  ibicwgre* 
gatos,  orationes  &  concioncs  elegttntijjima , 

V. 
Morumdem  de  rehus  graviorihus  exbibite  fatribus  fenteniia  aliquot  &  tiomulU  coram  HfdmbabU 
ttt  difputatioms , 

VI. 
Megimldi  Toli  Card.  lihri  dw,  cum  oratione  Tetri  Fontidonii9  &c. 

Q.UIBUS    ACCESSIT    HT    NQ  V  A 

APPENDIX, 

Operafc  ftudio  Philippi  Labbe,  Biturici,  S.  J.  Qui  omnia  modo  caftigatius 

locupletiufque  publicam  in  lucem  emittenda  curavit ,  ut  jam  ab  anno  i66u 

curiofis  conciliorum  indagatoribus  promiferat  in  fynopfi  hiftorica , 

quam  lettor  confulat  pag.  2*4.  &  fcqq. 


OBSEKVATIO    PHILIPPI   LABBE 

£  I  T  V  RICI     SOCIBTATI8     J  E  S  U. 

Alphabeticum  dumtaxae  indices»  omaium  epifcoporum *  regum  %  pnncipum*  do&o~ 
rum3  aliorumve  quorumlibet  au&orum,  quorum  epiftofe,  mandata,  refponfa  ,  oratio- 
ns$$  coacionesj  afta,  apologjae,  fimiliaqucmonumentarecenfentur,  exhibuit minqnam 
igpetita  ha&enus  Lovanienfis  editio  :  at  ehronologicum  fervato  quo  fingula  decurrunt 
temporum  ordine  pragtermifir*  Nqs  vero  dilato  tantifper  in  commQdiorem  locum  cle- 
mentario  catalogo,  in  gratiam  fe&orum  veritatis  hiftoricai  amanthim,  uriicum  hic  pr#- 
mittemus  chronologicum  ex  pag.  %6$.  ac  fequentibus  noftra*  fynopfeos  feu  promptuarH 
fynodici,  prsefixis  cuique  numeris,  ut  cum  expeditius  invenirif  tum  accuratiusalbgari 
m  pofterum  ppffint.  Quod  vero  i&  appendicem  Tridentinam  attinet  *  ex  orationtbus* 
epiftolis,  a&is»  fimilibufque,  quas  Lovanienfes  prasterierunr  ,  quaeque  a  nobis  hinc  in- 
de  variam  bibliothecarum  noftratium  loculamenta  rimantibus  dete&a  funt  ac  deprehen- 
fa*  contextam»  yariifque  fubinde  aeceffionibus  foeupletatam,  fuus  crit  pofte^  dicendi 
locus,  Interim  omnia  apqui  bonique  confule  ,  quifquis  h#c  intueris  *  ac  nobifcum  mi~ 
rari  non  define \  cur  Suriu$  ,  Binius  y  regiufque  colle&or  ,  atque  alii  qui  tanto  labpre 
tantaque  diligeatia  conquifierunt  ac  fcrutati  funt  omnia  quie  ad  hiftoriam  aliorum  coh- 
ciliorum»  pnecipue  generalium,  pertinent;  Mt  cx  orationibus  quatuprin  tino  Bafileenfi 
concilio  recitatis  integrum  volumen  obtulerint  Ie&oribus ,  cura  appendicibiis  innum^- 
rabilium  epiftolarum»  literarum  ,  traftatuum  ,  apologiarum  3  refponfipnum,  confirma- 
tionum  *  orationum  ,  fermonum  ,  &c.  in  unico  eoque  poftremo  cpncilio  Trideatino 
cxornando  f  tanquam  inertes  poeta:  in  extremo  a&u  defecerint  ,  le&orefque  jejunos 
hiantefque  dimiferintv  Huic  malo  remedium  afferre  conati  fqnt  doftores  Lovanienfes 
de  republica  literaria  bene  meriti,  atque  is  inter  ceteros,  quantum  cqnje$ura  confe- 
qui  poffum?  cujus  nomen  fequenti  approbationis  formul^  fubfcriptum  apparet,* 

Ofus  hoc  frofter  utilem  dherfamm  mat^rnrum  &  rer^mgefiarum  notitiam  5  dignijftmum 
§Jf  >  m  ab  omnibm  Jegatur . 

Ita  effe  teftor  ;  Gokxehus  Jansenius  3  S,  Theol  do£lor3 


»37 


2^8 


H    ** 


I   N   D   E   X 


MANDATORUM,  LITERARUM,  ORATIONUM. 

CONCIONUM»    SIMILIUMQ^UE    ACTORUM» 

QJJM   CONTINET    £I>ITIO    LoV4NIENSIS    ANNI    MPLXVJI, 

Scrvato  utcumquc  temporum  ordinc  j  defecerunt  vero  ha&enus  ia  Surima  *  Biniana 
ac  Luparaea,  aliifque  conciiiorum  collcftionibus^  ut  monuiraus  in  fynopfi  * 


PARS  PRIMA  SUB  PAULO  IIL 
l 

Admohxtio  atque  hortatio  fcgatprum  fe- 
disapottoiic*  adpatres  inconcilioTriden- 
tino,  le&a  in  prima  feffione  ,  £>.  P*  PauIoIIL 
pontifice  maximo  ,  annoiHJ. 

Concio  fratris  DtminmSm ,  Segobieofis  ,  theo- 
Jogi,  ofdinisPraedicatorum»  dcestrcmo  judicio* 
quodevangeliuntprima  dominica  adventus  mifla- 
JiRomano  legitur,  ad  Jegatos  &  fynodum,  ca~ 
dcm  die  Tridcnti  habka, 
IIL 

Or*tioR.p.P-Cor»fWA^,  cpifcopi  Biton 


XIII. 
Oratio  Vetri  Frtgi,  do&oris  theologi,  adpa-p 
trtfs  in  concilio  Trideotino  habita  anno   2^5*. 
iacrisdominicasafcenlionisiblcmaibas,  ubi  illud 
caniturevangeiium »  Recumbencibus  undecim  di~ 
fcipulis  apparuit  iliis  Jefus , 
XIV. 
Sdlwwh  faUpuJii  ,    archiepifcopi  Turritani 
&  Saflarenfis ,  oratio  in  publica  folemnifcffioac 
arefun^ptoconciliotertia,  ad  patrcs  habita  Tri- 
denti  t 1.  menfis  O&obris  *  «juar  fnit  domiaica  c«e- 
pa&  nuptiarum  ,  annp  domini  1551» 
XV. 
DeChriftiaoaprofeffioneoratio,  &ad  fanftif- 
fimum  magni  illius  praecurforis  noftri  JefuChriU 
tinl>  ordinisMinorum,  tertia  doinioica  advcn-  g  iti  imitandum  esemplar,  iatertia  adventus  do« 


tus  in  concilioTridcntino  habita 
IV, 

Oratio  ad  patres  in  concilio  Tridentino  habita 
a  reverendo  patrc  <Antonfo  Mtriwrh ,  Catmciita- 
lio,  quartadomlnicaadventus. 

Oratio  habita  a  R.  P.  fratre  amhofio  Cttha- 
rino  VolitQ*  Sencnfi  ,  ordinis  Praedicatorum,  in 
fcflTionefynodiTridentm»,  die  4,  Fcbruarii  154$. 
V  *# 

Oratio  infignts  ac  clariffimi  D.  Diddti Mendv* 
ti4$  oratoris  Cacfaieae  majeftatis,  coram  Iegatis 
fcdis  apoftolicae  habha  Tridcati,  3»  Maii  anno 

;t  vij  viu  c 

Oratio  illufttiffimi  P.  D.  Fwntifci  4  Totetoj 
oratoris  Ca&farei ,  ad  fynodum  habita  dic  S.Apri^ 
Jisi54<J.  unacumrcfponfioneejufdem  fynodi. 
IX. 

Invi&iffimi  ac  Chnftianiffimi  Junnis  ,  hujus 
nomints  tcrtii  Lufitaniae  regis  &  Algarbiorum, 
&c.  Iiterar  ad  fummum  pontificcm  Paulum  III* 
jniffx ,  &  in  concilio  Tridentino  rccitatae  ♦ 
X* 

Oratioclariffimi  atcjuc  facundiffimi  viri  D.  Te~ 
tri  Ddnefii,  Chriftianiffimi  Francorum  rcgis  ora- 
toris,  acpoftcacpifcopiVaurcnfis*  adfynodam* 
X I* 

Oratiohabita  ad  paircs  concilii  Tridcntini  do- 
minicaprimaquadragcfim»,  annoi^,  pcr  fra-  J) 
trern  Getrginm  dtfen&Q  JdcolrQ ,  ordinis  Pracdicato- 
rum,  convcntus  S.DominiciOIyffiponcnfis. 
XII. 

Oratio  ad  patrcs  inTridcntino  concilio  habita 
a  fratre  jtnttnfo  M4r$n4rh,  jCarmclita,  domini- 
ca  quarta  in  quadragefima ,  anao  1^47. 

PARSSECUNDA  SUB  JULIO  IIL 

Orttimes  &  ttnthnu hMt* in CQnctHtTridentim 
fub  Jnlh  ULfontifice  maximo ,  cnjm  frtmittitur  vi- 
$4 ,  e  v  apptndice  4d  Tldtinum  de  t/itis  fontificHm . 

Buila  apottolica,  continuandum  cDncilium  Tti- 
deatinamindicens* 


mmica   1551*   vero  Chriftiano  a  fanfta  ccclcfia 
propofitum&recitatum,  humilis  &  piahortatio 
ab  Auguftinenfis  familise  ordinis  cremitarum  rc* 
ligiofo  habita,  fratrc  LeomrdQ  ^retinp  ♦ 
XVL 

Fratris  Mdrianl  fycha  ,  Feltrenfis  ,  ordinis 
eremitarum  fanfti  Auguftini ,  pricris  monafterii 
divi  Marci  de  Tridento,  ac  theologorummini- 
mi  ,  oratio  ad  patres  habita  in  concilio  Tri* 
dcntinp,  dominica  tertia  quadragcfimac  i^z* 
X  V I L 

Oratio  apud  illuftriilimum  cardinalcm  Crc- 
fcentium  in  concilio  Tridentino  legatum  ,  ple- 
na  epifcoporum  concionc  habita  per  revercn- 
dum  dominum  T^nlnm  Vsjf^m  ,  facrst  thco~ 
Jogiae  profcfiorcm. 

XVIIL 

Oratio"  de  circumcifione  domini  habita  in 
concilio  cecumenico  Tridentino  ,  anno  domini 
*S5^  per  fratrem  Sverhardum  Bitticnm  ,  Colo- 
nienfem  ,  theologum  ,  fratrum  Carmelitnram 
infcrioiis  Germani*  provinciaicm . 
X I X» 

Oratio  Francifii  Heredis  ,  do&oris  theologi  , 
cleemofynarii  &  concionatoris  cathedral is  cccle- 
fiae  Tirafonenfis,  infolemni  dieomniumfanao- 
rum  ad  patres  habita  in  concilio  Tridcntino  , 
anno  iyjz. 

XX. 

Sententia  venerabilis  domini  Jwnnis  HaffeUni, 
facr»  theologise  in  acadcmia  Lovanienfi  uuon- 
dam  profeflbris  ,  fupcr  fafto  Ncdarii  epifcopi 
Conftantinopalitani  circa  fublationcm  confcf- 
fionis,  praefidentibus  concilii  Tridentini  cxhibi- 
ta ,  ac  nunquam  antchac  edita . 

PARS  TERTIA  SUB  PIO  IV. 

Ex  4*8is  €0ncUii  Tridentini  ChriJlUnorum  frintl- 
fnm  4df4crnm  conciimm  liter*  <r  m*nd<tt4$  lega- 
tornmjHe  ai  iifdem  mijitrum  htkit*  vrathnes  ,  un* 
€nmf4n£l*  iffmsfymdi  refpnf$onibns  ,  TfolKfon. 
tifict  mtximo,  0*  Ferdinando  L  C*f*re  ausufto. 
XXI. 
Mandatun*  FerdinAndi  imperatoris  cle<ai ,   in 

perfo- 


i$?        JNDEX    UTHRARyM,   ORATIONVM, 


perionam  fui*oratoris  pro  regno  Hungarfas  ex^  A 
hibimm  die  ^.Februarii  anni  1563,,  in  coogre- 
getionc  geueraii»  &  iafeffione  fecuada,  diez& 
ai&i  menfis , 

XXII. 

Mandatum  *nvi<fHffimi  Ferdinandi  ,  tanquam 
imperatoris  cle$i,  &  regis  Bohemiae  >  &  archi- 
dueis  Aaftrix  >  In  peribnam  fuorum  oratorum 
cxhibitum  iri  feffions  fccunda  Tridentiaa  f«b 
PioIV* 

XXIII. 

Literee  Ferdinandi  imperatoris  elc<Si  ,  quibus 
conftituit  oratorcm  in  concilio  uti  rex  Hunga- 
xiae,  exhibitae  in  generali  congregatione»  die6. 
Februarii  ij<>z# 

XXIV.  XXV,  XXVI.  XXVII,  B 

Oraiio  habita  a  rerereadiffimo  Di  Georpc 
Pr^covitio  ,  cpifcopo  Quinqueeclefienfi  ,  augu- 
ftiflimiD.  Ferdinandi  Romanorum  imperatoris 
ele&i,  &c*  confiliario  »  &  pro  regno  Hungariae 
oratore,  Tridentiingeneralicongregaiione»  die 
Z4*Februarii  156%.  cum  refponfis  fynodi* 

XVIII,  XXIX.  XXX,  XXXI. 
Comparitio  oratoris  Je^;4«/PortugaI!iae  re~ 
gis>  Litcrac  Sebaftiani  regis  Portugalliaead  con- 
ciiium  Tridentinumexhibitae  pcr  e|us  oratorem, 
dic£.  Fcbruarii  i$#z.  in  congregatione  generali» 
&paftea  ia  feffipnefccunda ,-"'diea&  diSti  menfis  • 
Mandatum  Sebaftiani  regis  Pbrtugafli»  ia  perfo*  C 
nam  fui  oratoris  in  concilioTridentinp  >  incjus 
comparitio.ne  iri  generali  congregfctione,  9*  Fe~ 
bruarii»  &  in  feffione  fccunda  diea<5,  didimen- 
fis  i$6z*  Oratio  hahjta  -fereniffimi  Pcrtugalliae 
AIgarbiprum<juc  regis  Sebaftiani  norhine  >  in  con- 
cihoTridentino  ♦  dic  9.  Februarii  x  %6i*  Refpon* 
fum  fanftae  fynodi  datum  ilJuftrifKmo  oratori 
fereniffimi  regis  Portugalliae  in  ej[uscoi)aparitio~ 
ne,  diep.Februarii  156$.  &  infecunda  feffione, 
%6*  ejufdem  menfiSv 

XXXII.  XXXIII.  XXXIV. 
Comparitiooratoris  Thitippi  Hifpaniarum ,  &c 
regis  catholici .  Maridatum  inperfrmam  fui  ora- 
toris  in  concilio  Tridentino  exhibitum  dic  16.  jy 
Martii  !5<>s>  &  in  feffione  tertia  die  14.  Maii. 
Gateatil Brugordy  patricii  Mediolanenfis  ,  &  re~ 
gii  fifcipatroni>  oratio  habita  Tridenti  in  con- 
ciliopatrum»  nomineilluftriffimi  &ejccellentiffi- 
xni  Davdli)  marchipnis  Pifcariee,  regis  cathalici 
oratoris>  die  16.  Martii  i?6z.  Refponfum  fan- 
&aefynodiinadmiffioneotatoris  Phiiippi  Hifpa- 
niarum  fegis  catholici. 

XXXV*  XXXVI.  XXXVIL  XXXVIIL 

Comparitio  oratorisCo/Jwi  ducis  Florentisc  ad 
gcnerofiffimos  legatos  cxhibita  per  ejus  orato- 
rem  dieMartii  t$6%>  Mabdatum  illuftriffimi  D. 
CofmiMedices>  Florentiae  &Scnarum  ducis>  in  ^ 
perfonam  fui  oratoris,  in  fcffiohe  tertia  itidem, 
14. Maii  ly^a.Gfatio habita amagnificoD.  Joan- 
ntStrozjziQy  oratore  iHuftriffimi  Cofmi  Mcdicis, 
ducisFIorenti«&Senarum>  inejuscomparitione 
die  i5.Martii  I5<?z.cum  rcfponfo  fynodi  * 

XXXIX.  XL.  XLL 

Comparitio  pratorum  reipublicas  FenefoHm. 
Literae  reipublicae  Venctorum  ad  facrum  cpnci^ 
lium  exhibitae  ab  ejus  oratoribus  diez^.  Aprili^ 
15^2,.  in  congregatione  gcnerali  >  &  in  feffione 
tertiadiei4*Maiu  Mandatum  &  rcfponfum  • 


CO^NCIONUM,   &C.        240 

XLIL 

Protcftatio  fafta  ab  illuftriffimo  D.  comite  de 
Lnm  >  orafore  IPbUfyjp  regis  carholici  ,  in  ejus 
prima  comparitione  in  generafi  congregatione 
dieai.Maii  156$,  fuper  praecederitia »  quamfibi 
deberi  proximara  oratoribus  regis  Romanorum 
adftrit , 

XLIIL 

Refponfum  oratorum  Chriftianiffimi  regis  ad 
proteftationem  oratotum  rcgis  catholici  fuper 
praecedentia  in  gcnerali  congregatione  9  die  ai, 
Maii  1563. 

XLIV/ 

Mandatum  Thilippi  regis  catholici  exhibiturrt 
ab  illuftriifimo  D.comite  aLunx  cjus  oratorc  ia 
generali  congregatione ,  die z i.  Maii  1  jdj • 

XLV.   XLVL 

Tetri  Pontidonii  Segovienfis  »  do&oris  theolo* 
gi,  oratiohabitaadpatres  in  facroconcilio  Tri* 
dentino,  nomincilluftriffimi  viri  B.Ctditdii  Fer*. 
narides  Q^ignonii  ,  melius  fbrte  Hernandes  Vcgil 
deQuignones,  comitisLunenfis,  rcgbcathohci 
oratoris  >  die  zi,  Maii  iftfj.  cum  rcfponfo  fy* 
nodi . 

XLVIL 

Comparitio  oratorum  Caroli  IX*  rcgis  Chri- 
ftianiffimi  dic  z6".  Maii  anni  x$6l*  quae  praecc* 
dere  debuerat  cornparitioncm  oratoris  rcgis  ca- 
tholici,  ii  Lovanienfes  redam  tempovum  ratio- 
nem  ,  ut  cxigebat  hiftoricse  narrationis  non  fu- 
cata  veritas  ,  fervare  voluiflent  •  Literac  Caroti 
Chriftianiffimi  Gallorum  regis  exhibitae  ab  cjus 
oratoribus  die '  %&.  Maii  ia  generali  congrega* 
tione  ,  &  poftea  in  fcffionc  quarta  die  4.  Junii 
anni  ijfor 

XLVIIL 

Oratio  habita  a  Guidone  Fdro  oratore  Caroli 
GallorumregisChriftianiffimi,  in  gcnerali  con- 
grcgatione,  die2<SVMaii  \%6z* 
XLIX. 

Refponfumfanftaefynodi  in  admiffione  orato- 
rum  rcgis  Chriftianiffimi  >  datum  in  feffione  quar* 
tafacriconciliiTrideritini,  fubS.D.  N.  Pio  pa» 
pa  IV.  die  ^Jimii  1  y^z. 

Literae  Camli  Chriftianiffimi  regk  Franco^ 
rum  cxhibitae  patribus  ab  illuftriffimo  &  reve- 
rcndiffimo  principe  V.  D.  Cwolc  cardinaie  & 
Lotharingia  in  generali  congregatione  oecumc^ 
nici    Tridcntini   concilii  >    die  23.  Novembris 

LL 

Oratio  illuftriffimi  &  reverendiffimi  domini 
Caroli  catdinalh  a  Lotharingia  ,  habita  in  facro-^ 
fanfto  cecumenico  concilio  Tridentino  die  2-3« 
Novcmbris  ijtJz.  In  fine  additur  eum  Tri- 
dentum  appuliffe  cum  novcm  epifcopis  &  qua* 
tuor  abbatibas  die  13.  menfis  Novembris  anno 
i^^a»  nomine  ecclefiarum  GalliaB.  Ex  hac  ora- 
tione  CaroJi  Lotharingi  abftergemus  quaedam 
menda,  quae  ex  hac  Lovanienfi  contraxit  etiara 
editio  Parifienfis  Puteanorum  in  4,0  anno  ijtf^ 
toto  huic  noftromalo,  pvotanto:  huc  <vos  majo- 
rum ,  pronosy{ummzmadeftia9ftomohftiay  acfi 
unum  ,  pro  ac  fic  :  &  omiffa  nonnulla  reftitue- 
mus. 

LIL 

Oratio  habita  a  domicio  ^enaldo ,  corrige^r» 
tiatio  ,  Ferrerh  ,  praefidente  in  parlamento  Pari^ 
fienfi»  oratore  Caroli  Galliarum  rcgis  Chriftia* 
niffimi,  in  gencrali  congregationc,  die  34.  No- 
vembris  i$6z* 

LIIL 


7A1         INDEX    i!TERARUM9   OR.ATIONUM  ,    CONCIONOM,  &C,        %^1 

LIIL  A 

Refponfum  habitum  hn&x  fynodinomine»  a 
reverendiffimo  D.  Mut h  Cdlitio  patria  Brixicnfi» 
archiepifcopo  Jaderenfi  (  Zarcnii  )  iiluftriffimo 
cardinali  a  Lotharmgi*  »  ac  Chriftumffimi  icgis 
oratoribas  in  gencraii  congtegationc  >  4fe  13. 
Novcmbris  t%6%* 

LIV,  LV,  LVL  LVII.  LVIII. 

Comparitio  oratorum  feptcm  cantonum  Helvc- 
tiorum  catholicorum»  &  ctcrieorumdcm  •  Lite- 
rae  fcptem  cantonum  HcCvctiorumcatholicoruai 
exhibit»  in  feffiotic  quartafacrieonciliiTriden* 
tini»  fub  Pio  IV.die  fjtmii  15^  Mandatum 
cxhibitum  feffionc  quarta  fub  Pio  IV.cumman*  B 
dato  pnelatorum  &  clcrieorumdcmfeptem  can- 
tonum  Hclvetiorum  catholicorum  cadem  fcffio- 
necxhibito,  &  orationc  habita  a  reverendo  pa~ 
tre  M*m*nm  (  Didmante  »  )  ordinis  crcmita- 
rum  fan&i  Auguftini »  nominc  oratoris  fcptem 
cantonum  Helvetiorum  catholicomm  »  in  ejus 
comparitionc  »  ac  refponfo  fan&ae  fynodi  »  dic  20. 

Martit  %$6%* 

LIX.  LX.  LXL 

ComparitiooratorJS^f/fli»Wi  rcgis  Polonhc. 
Literac  Sigifmundi  rcgis  Poloniae  ,  exhibitae  ab 
ejus  oratare  die  aj»Odobris  ingeneralicongrc- 
gatione»  l$6u  Oratio  habita  a  R.  D.  Falenti- 
no  >  cpifcopo  Pra&miflienfi  »  oratore  fereniflimi 
D.  Sigitmundi  regis  Polonias,  cadcm  dic»  cum  C 
rcfponfo  fynodi. 

LXIL   LXIIL  LXIV.  LXV. 

Comparitio  oratoris  JLmmmwlU  Thiliberti  » 
dacis  Sabaudiae,  die  ultima  Januarii  ,  cum  li- 
tcris  U  manda$o»  prationc  habita  a  reverendiffi- 
mo  D,  epifcopo^Auguftenii»  &  refponfo  fan&ac 
fynodi  . 

LXVL 

Litcrae  ChriiHaniffimi  regis  Cdroti  exhibitaeab 
cjus  oratoribus  in  generalicongregationedie  11* 
Febr.  i$6$* 

LXVIL  LXVIIL 

Oratio  habita  a  D*  fytynaida »  fcu  potius  Jtr- 
mtdo  Ftrrerb  »   praefidente  ia  partamento  Pari- 
/icnfi,  oratore  Chriftianiffimi  regis»  in  gencra-  D 
Ii  congrcgationc ,  die  zx.Februam  1563»  cum 
refponio  fanftae  fynodi. 

LXIX.  LXX. 

Literx  &  mandatutu  iiluftriffimi  D»  Cofmi  Medi- 
€ts>  Fiorenti&&Senarumducis,  exhibitaaR.D. 
Bieronymo  de  Gddiis  epifcopo  Cortonenfi  »  cjus  ora- 
torc»  die  14-Julii  156*3* 

LXXL  LXXIL 

Oratio  D*  F*  Mdrtini  I{ojds  ,  Vortdkubei9  \U 
luftriffimi  ac  revercndiffimi  D.  magni  magiftri» 
actotiusordinis  Hierofolymitani  oratoris,  Tri-» 
dcnti  in  gcncralt  congrcgatione  habita  die  7. 
mcnfis  Scptcmbris  15^3»  cum  rcfponfo  fyaodi. 


P  A  R  S    QU  A  R  T  A* 

Do&Qtum  mrorum  ortfionet  €f  tomiones  hdbit* 
ad  fdtm  fanft*  fynodi  Tridentina  ,  fub  Tio  IV* 
fontifice  mdximo* 

LXXIIL 

Ctmilli  Cdmptgil  >  Papicnfis»  thcoIogiDomini- 
cani»  inquifitorisFcrrarienfis»  oratio  dc  mundi 
fallaciis  atque  ruina  #  in  dominica  prima  ad- 
vcntus  domini  i^^i.Mundus  itx  maiigno  pofi* 
tus  cft « 

Cmtt*  QtmrdU  Tom.  XXXFFL 


£ 


LXXIV. 
Oratio    F.  Mdximiani   BtnidtHii  »  Cremcnfis  » 
ordinis  conventualiurn  fanfti  Francifci  »  in  fc- 
cunda  dominicaadventusdomini  ij^r. 
LXXV. 
Oratio   R.  P*  M*  £u%tnii  ,    Pifaurcnfis  »  crc-. 
mitae  Auguftiniani  ,    ad  facrofan<5lam  fynodmn 
Tridentinam  habita»  in  dominica  tcrtiaadvcn* 
tus  domini  15&1. 

LXXVL 
^Qttnnis  Frdncifci  Lombardi ,  Ncapolitani,  thea» 
logi  $  oratio  habita  ad  patres  concilii  Tridcntini» 
dicS.Stcphaniprotomartvris,  anno  1561* 
LXXVIL 
Tauli  Guidtlli$  Tridentini»  oratio  ad  patrcs 
concilii  habita  anno  156^1. 

LXXVIIL 
Lhcxx  illuftriflimi    domini    Mdrtl  jtntonii  % 
cardinalts  Jlmuii)?  ad  Icgatos  facriconciliiTrt- 
dentini  fupcr  profeffionc  ftdei  patriarchge  Afly* 
riorum  oricntalium, 

LXXIX. 
Profeffio  fidci  R.D*  Ubd-Ifu  >  patriarch»  AfTy* 
rlorum  oricntalium »  &c*  fafta  Rom^?  fub$*I>«N» 
PiopapalV.  cumfide  publica»  ^cc* 

$m*     J\    A.     A* 

Oratto  ad  facrofandutn  cecumenicum  conci- 
lium  Tridcntinum ,  qua  dc  ecclefise  auftoritate 
&  imitandis  apoftolisdiflerltyrs  habitapcrR.P* 
Gdfparem  d  Fojfo,  Cofentinum  Calabrum  »  ord* 
S.  Francifci  de  Paula  »  archicpifcopum  Rhegi- 
num,ia  ejufdem  concilii  apcrtionc  dic  jS.Ja- 
nuarii  1562,. 

LXXXL 
Oratiohabitaadpatresconcilii  Tridcntiai  die 
fan£H  Grcgorii  t$6i*  per  rcvcrendiffimum  pa-< 
trem  dominum  sAu%uftinum  Lofcos7  abbatemor* 
dinis  Caffmenfis» 

LXXXIL 
Oratio  V.Theodori  Mdfii)  Mantuani»  Carme* 
litae  ,  quam  habuit  ad  patres  in  concilio  Tri* 
dentino  die  8*Martii»  quse  erat  quarta  domi* 
nica  quadragcfimae. 

LXXXI2L 
IHuftriffimis  Tridentini  concilii  cardinalibus 
Icgatis  coram»  plenaque  ampliffimorumcecume* 
nicorum  patrumcorona  ,  oratio  habita  per  totius 
inftituti  Minomanae  obfervatioms  li.  P»  F.  Fran- 
tifcum  a  Zamordy  gcneralem  miniftrum  ^  dorni- 
nica  fccunda  quadragcfimas ,  I5<fz, 
L  XXXIV, 
Oratio  in  dominica  tertia  quadragefimae  per 
rcvcrendum  magiftrum  ^ingelum  Ferrum,  Vctfe- 
tum  »  theologum  »  ordinis  fratrum  eremitarum 
»  habita   i$6z+ 
LXXXV, 
^  Quod  non  fit  laicis  calix  pcrmittcndus,  ora* 
tio  ad  facrofandtamfynodumTridentinam* ;  au* 
ftore  Gdfpdre  Carditio   VilUtpdndeo  »   Scgobicnfi  * 
doftore  thcologo»  15^» 

LXXXVL 
Oratio  ad  patres  a  revcrcndo  dotftorc  'Joan^ 
m  Fonfecd  »  Hifpano  ,  theologo  revercndiffimi 
D.  archiepifcopi  Granatae  »  Fetia  fexta  »  ia 
parafceve  x%6%.  Chriftus  paffus  cft  pra  no* 
bis»  &c% 

LXXXVIL 
R.  P*  D*  nAndrts  Dudtthii  Sbdrdeitati  ,  epifco- 
pi  Tininicnfis  ,  ac  DD.  praelatorum  totiufque 
Hungari»  cleri  in  facrofanflo  concilio  Triden- 
tino  oratoris,  ad  ampliffimos  fedis  2poftoiicaB 
Jegaros»  ceterofquc  cjufdem  coiicilii  patresora^ 
xio,  8*idus  Aprilis  3561, 

L  LXXXVIIL 


S#  Augaftini 


LXXXVllh 


LIXBRARUM, OftAIIONU 


COHClONDlt,  &c, 


Refpqnfum  facri  cbncilii  Tridentiniabipfius 
concilii  feeretario  pronunciatum . 

LXXXIX. 

Conciohabitaad  patres  in  concilio  Trideutino 
congtegatos  ab  ifluftri  attjue  reverendo  domino 
Didaco  de  Tayv^  £  jindud^  Lufitano  ,  facrae  theo- 
Jogia*  do&ore  ,  dominica  fecunda  poft  pafcha  , 
i<6u  £00  fum  paftor  bonus ,  &c, 
XC 

R.  P.  magiftri  Thadai ,  Pdrufini ,  Auguftinenfis  v 
concio  ad  Tacrofan£him  concilium  Tridentinum 
habita  in  fefto  fan&iflimae  afceniionis  1 5  61  f 

XCL  b 

Sermo  *pttri  Fawnii ,  Juftinopolitani,  habitus 
ad  facrofan&am  fynodum  Tridentiriam  in  die 
pentecoftes  fuper  precatibne,  lcdiotie  &  cvan* 

*  ?  XCIL 
Orajio  in  feflione  <|uinta,  quifiiit  dies  Junii 

mcnfis  %6.Jtndru  Pumhiq04rddkto%  epiicopo 
Tininienfi »  &  DlXpraelaiorum  ac  clexi  Hungariae 
pratorc,  Ufo. 

XCIIL 
Diiputati#  de  communione  fub  un*  panisfpe* 
cie  ad  fanftam  cecumenicam  fynodum  Tn4ea*f 
tinam*  habita  m  eongregatione  generali  a  Lu* 
dovico  Mnm  VilktAnQ  r  theologo  reverendifli- 
mi  D.  epifcopi  Barcinonenfis,  diebus  17.&18.  Q 

JuniU 

*  XCIV 
Concio  dofioris    Teni.  Ewtidomi  ?  fiifpafii  * 

§egobierifi$  ,  theolpgi  illuftriffiim ■  &c  a^veren* 
cUffimi  petri  Gpnzalez.  de  Mcndom  tpifcopi 
Salmantinl  ,  hahita  ad  facrofan&am  fynodum 
Tridentinam  domtnica  fan&iffimae  Trinnatis  , 
?4-  Maii  156%.  Abi§&  fymgvgh  Ikient  yos, 

J  xcv, 

fimnricitkfanih  Bimnjfm&^  tofitani»  theo* 
Jogi,  ^artiumliberalium  magiftri, Dominiea- 
ni,  4ecaIamitatibu^cd«&e«atiohubita  domiV 
nica  prima  quadragcfimie &pud  facrum  concilium 
Tridcntinum  x^6h  J> 

XCVL 

De  primatu  Petri  oratio  ad  Tacrofan&am  fy- 
nodum  Tridentinam  4ie  facro  Petro  &Panlo, 
habita  a  Gtfp***  CtrdithVMttytndtQj  Segobienii  , 
dodore  thedlogo,  !.$&« 

x<:vil 

Sermo  habitus  Tridenti  dominica  quarta  poft 
pente^often,  auftore  ^tro  Mmm  presbytero  »: 
epifcopi  Vicenfts  the^g«>- 
^    r  XCVIIL 

Concia4oftbris^w*.|?tfji/rfo»«»  Hifpani,  Se- 
gobienfis»  theblogi  ittuftriffimi  ac revcrendiiEmi 
D  PetriGoaRalexdeMimdom  epifcopi  Salman- 
tini ,  habita  ad  facro&n&am  fynodum  TridentL 
nam>  die  beatiHieronymi^OtmcnfisScptembris 
1 *6i ;  Vos  eftis  Im  mundi* 
JCC3X. 

Ofatio  habita  a  rewrendo  patre  F.  Frwifop 
QrMthi  Hifpano,  Jitinoritanaj  famiJi^  j  facrae 
theologi>  ledore  Vaflifoletano^  in  eodem  con^ 
cilioapndpatresfubftituto  vicario  pro  revercndo 
D,  D*  Ch  riftophoro  Valtodano  >  Palwtina?  eccle- 
ii«praefc^c>  &c  fan£b?  generalis  inquifitionis  ia 
tota  Hifpariia  ccnfore?  dic  celcberrima  fan^o* 
rum  omnium  *5&* 

Concio  de  duplici  myfterio  »  abominationis* 


urio ,  defolatioais  ^ltero 
Vkedmim  ?  Ferrar/enfi  > 
Minorum  conventustlium 
quarta  poft  pentecoften  ? 
brisannodomini  ij6if 

*  ci. 


►  habita  a  F.  Fn&cifc» 
theologo  ,  ex  ordine 
,■  dominiea  vigefima- 
quse  fiiit  ia.  Novem* 


pe  Chrifto  judice  latis  animk  ocpe&ando  ora- 
tiorcyerendi  patris  Stttfhwi  Cdbdii\  Ikixienfis» 
Dominicani ,  facrae  theoiogise  dodoris»  atque  pro- 
vinciae  wrrW  faa&ae  provinci^]  is ,  in  dommica  pri* 
ma  adventus  t)6i9 

CIL 

Oratio  Barthpkm#i  Baphu ^  Lucinianeniis  ,  or^- 
dinis  canventualium  faiifli  Francifci»  habita  in 
conciliofecundadpminica  adveati^  domitti»  fu* 
perevangelium  Matthaei  1  i»Gum  audiOet  Joannes 
invincuIisoperaChrifti,  *s&o-i%6i. 
CIIL 

Concio   evangelic^   famnis   gaptifttf   Burps  , 
Auguftiniani  ?  Valentini  t  facra^  theologiae  &  ju- 
mcanonicidoftorisj  habita  dominica  tertia  ad~ 
vehtus  domiai  15^»  de  quatuor  eKtirpandarum 
haerefum  prxxipuis  remediis  * 
CIV, 

Gafpttris  (  feu  potiu$  Cafaris,  ut  habct  editio 
Brixienfis  in  4.40110  15^2*  apud  Damianum 
Tntlinum  )  fcrrantih  SueiTaui*  thcologi,  ora- 
tio  ad  patrcs  concilii  Tridentini  habitainfafto 
D. Joannis  appftoli  &  evangelift^ ,  anno  a  Chri- 
fto  nato  ij^fi. 

Cv, 

De  Chrifto  puero ,  circumcifo y  &  fcfa  vocato  > 
concio  Trideriti  habita  Kaiendis  Januarii  anni 
1 5^3*  in  ampliffiriib  fan^$e  fynodi ,  cardinalium , 
patrum  atqu^  oratorum  confeffu  ,,a  Pf  fybcrt 0. 
FumierQ)  Gailo,  do^torctheologo,  Ambi^ine% 
ficanonico,  Poftquam  confummati  funt  dies  ofto 
utcircumcidereturpuer,  &Ct 
CVL^ 

De  nominc  Jefu  oratio  ad  facrofan#am  fyno- 
dum  Tridentinani  ,  au$ore  G&ff<m  C&dUfa  ViU 
latyandeo  ,  Hifpano  Se^obietifi^  doftore  Uteolo* 
go,  15*3/- 

CVIL 
i  Framifa  B^cariiTe^uUi^m^^^ikiOpi  Meten- 
fis,  oratio  dc  vi^oxia  ,  <jua  Caroius  IX.  GaL 
liarum  rex,  Fraacifci  Lotharingi  Guif»  dvtcis? 
necnon  &  Annat  Mommorancn  cquitum  nia* 
giftri  aufpiciis,  rebelle$  caufam  religionis  pr«- 
texentes,  ingenti  clade  fuperavit  ,  habita  Tri- 
denti  in  publico  patrum  ,  c^ui  ad  concilium  ce- 
cumenicum  venerunt  >  confeflu',  die  4.  Idus  Ja- 
uuarii  15^5, 

CVJIL 

C*fwi  f&lM$  Funteii  1  Dertufenfis  dioecefis 
pxesbyteri,  facre  theologiae  dottoris,  oratio  ha« 
bita  feria  quarta  cinemm;,  anno  a  Chriftonato* 

CIX, 

lAieodttti f.-,  §en^tifis  ,  theologi  Anguftiniani  , 
oratioindiecinerumadpatxes  habita  in  conciJio 
Tridentino« 

CX. 

Concio  de  tribus  domini  noftri  J^fa  Chrifti 
tentationibus  ,  habita  per  F.  loannem  &  Lude- 
%m  ,  dpftorem  theologum  ,  Doriiinicanutii/ , 
Tridenti  prima  dominica  cjuadtagefimae  ,  anno* 

CXX 

Difputatio  theoiogica  de  ccelibatu  facerdo* 
tum  ;  gu«e  frater  hmms  de  lude$n<t  f  dodor 

thea^ 


UTERARUM*  ORATlOMOM  f   CONCIONUM>  &C.        %$6 


245      Indbx 

tbeologus  »  ad  duos  tt  articulis  theologicis  de 
matrimonio  ptopofitis  publice  in  eecumcnica  fy- 
nodo  Tridentina  rcfpondit . 
CXII. 

In  Iaudem  fan&i  do&oris  Thom»  Aouinatis  , 
cx  iacro  Praedicatorum  ordine  >  oratio  R.  P.  ac 
magiftn  V.Jeannis  G*tth>  Burgenfis  ,  Hifpani, 
facra?  theologix  do&oris ,  ac  fereniffimi  &  ca* 
tholici  rcgis  foi  Phifippi  theologi . 
CXIIL 

Oratio  ad  patres  Tridcntinos  fub  Pio  IV.ha- 
bita  a  R.P,F..>*^iC*»*rer**,  Hifpano,  ordi- 
nis  Minorumregularisobfcrvanti»,  regiscatho~ 
liciin  eodemconciliotheologo»  dominica  fecun- 
daquadragefiuuR  MDLXiu.ad  ecclefiae  refonnatio- 
nem  pcrfuadendam  * 

CXIV. 

Jtntmil  Monehiaceni  Democharis*  dodoris  Sot;- 
bonici,  ad  patres  facri  concilii  Tridentini  fcr« 
mo,  feria  fcxta  >  dic  parafceves  anno  mdlxiu. 
9,  Apriiis* 

CXV. 

Verba  prolata  ab  iliuftriffimo  f5**$Mnnecardi- 
nxU  Morano  ,  primo  pnefidcnte  &  Iegato  facri 
conciiii  Tridentini,  m  ejus  primacomparttione 
in  generali  coagregatione  *  die  Martis  1 5.  Aprilis 
noLXiiu 

CXVL 

Concio  R.  p.niagiftri  Chrifiofhori  Sanfforifii  , 
Hifpani ,  Burgcnfi?  »  ordinis  eremitarum  divi 
Auguftini,  de  fignis  ver*  ecclefi*  aguofcendiB, 
babita  ad  fynodum  Tridentiaam,  dominicater- 
tia  quadragefims  mdlxiii. 
CXVII. 

Oratiohabitaadpatresin  co.ncilio  Tridentino 
<juarta  dominica  auadragefimse  anno  domini 
MDLxnuperrevcrendumjpatrem  Lucretium  Tirabo» 
fcum%  Afulanum,  ord.CarnvthcoIogumapudrc- 
verendum  patriarcham  Venetiarum . 
CXVIIL 

De  myftcrio  fan&iffima;  trinitatis  concio  do- 
Soris  Michaeiis  Oronfuffei ,  Navarri  ,  Olitenfis, 
theoIogiiIIuftriffirai<&  rcverendiffimi  D.  Didaci 
Ramircz  Sedenno  ejufcopi  Pampilonenfis  ,  ha* 
bita  dominica  fan&iffim&  trinitatis,  fcxta  Julil 
anni  mdlxiii. 

CXIX. 

Concio  Ue  divino  Spiritu  fanfto  catholicx  eccle« 
fiac&fanfitioecumenici  concilii  au&ore  L.Joannc 
Villtum*  thcologo  Barcinoncnfi . 

cxx. 

Sentcntia  D.Guiltclmi  de  Tr4to%  epifcopiCIa~ 
romontenfis,  de  relidentia  prariatorum,  diftain 
congrcgationc concifii Tridentini  die  5-Idus  Ja- 
nuarii  anno  mdxlvi* 

Brachii  Martetti9  Fiorentini»  epifcopi  Fefula- 
rum  ,  fententia  ,  qua  declarat  regulares  fine  Ii~ 
centia  epifcoporum  .  ncc  in  monafteriis  ,  nec 
extra  monaftcria  debere  fungi  officio  pracdi- 
candi . 

CXXII. 
Ejufdemfententia  de  refidentia  cpifcoporum. 

CXXIIL 
Oratio  f unebris  de  laudibur  Joannis  Medicis 
5»  R.  £.  cardiaalis  ,   habita  7.  Kal.  Decembris 
mdlxii.  a  Vtm  FiSorh ,  ia  sede  divi  Laurentii 
Fiorentias. 

CXXIV. 
Oratioinfunere  Hieronymi  Seripandi,  cardi- 
nalis  ampliffimi,  habita  Bononix  in  aedibus  divi 
Jacobi  ,  ab  Mpih  Mmhtfinio  ,   Dominicano  t 
Bononienfikdore,  4.  Nonas  Aprilis  mdlxiu» 
fyncit-  GtnmU  Tom*  XXXIII 


B 


CXXV 

Oratio  habita  in  fcifione  oftava  fub  Pio  ,  &  ab 
initio  i^facrofandi  conciliicucumenlciTriden- 
tini,  per  reverendiffimum  dominum  Frdntifcum 
fychardotum ,  epifcopum  Atrcbatcniem,anno  do- 
mini  MDLXzii.die  xi,  Novembris, 
CXXVL 

Oratio  habita  in  fcffione  nona  &  uHimafacri 
concilii  Tridentint  celebrata  duobus  rnnjttntiis 
dicbus,  tertia  &  cjuarta  Decembris  anno  mdlxxii* 
Pio  IV.  pontifice  maximo »  a  R*  P»  D.  Hkronymo 
ii^^coTio,  Veneto  ,  epifcopo  Naziahteno  »  & 
coadjutore  Famaguftano. 

PARS    QUINTA. 

CXXVIL 

fygindldl  ¥di  cardinalis  de  coacilio  Iibcr  unus 
dicatus  reverendiffimis  &  illuftriffimis Joanni  Ma- 
riaj  cardinali  de  Monte  ,  &  Marcclio  cardinali 
fanft^Crucis,  Tridentini  concilii  iegatis,  cum 
prasfatione  Tduli  Mamtii*  Aldi  filii ,  ad  Pium 
IV.Medicem  pontificem  maximum  • 
CXXVIIL      . 

JijuiAemfypnaldiTQii  cardinalis  debaptifmp 
Conftantini  magni  imperatoris  tra^atiis . 
CXXIX* 

£x  ejufdem  decretis  anno  MDLxr»de  reformatio- 
xie  Anglias  liber  unus  • 

cxxx. 

*Petri  Fonridoniiy  dofto.ris  theologi ,  pro  facro 
gr  cecumentco  concilio  Tridentinb  ,  adverfus 
joannem  Fabricium  Montanum  *  ad  Germanos 
oratio  • 


Editioni  Uvanienfi  addi  fotemnt 

pas*  178.  hiftorica    noftm 

obftrvatum  tft . 


L 


,  quemadmadum 
fynoffws 


*  S.  P*  JSL.D.  *&duli  divina  proyidentia  pa- 
par  III.  bulla  indiftionis  fupplicationum  3  fen 
proceffionum   per^  univerlum    orbem   Chriftia- 

>  num  pro  celebratione  fandi  cecumenici  gene- 
ralis  concilii  ,  cum  adhortatione  ad  jejunium 
&  facrofanaam  communionem,  &  gratia  plena- 
xm  indulgenti»  data  Idibus  DcceiDabris  mdxlv. 
pontificatus  anno  n,  excufa  Parifiis  cum  aliis 
in  8.  anno  mdxlvx.  apud  Reginaldum  Cajdc- 
rium. 

It 

*  Concio  R.  P.  fratris  Bartholomti  CarranzA 
de  Miranda ,  Hifpani  ,  ordinis  Pmdicatorum  , 
habita  ad  fynodumTridcntinamprimadominica 
quadragefimx  anno  mdxlvi.  excufa  Lugduni 
anno  MDL.non  cxprcflb  typographi  nomine,  ia 
%6*  poft  controverfiam  de  neceflaria  refidentia 
perfonali  epifcoporum  &  aliorum  inferiorum 
paftorum ,  Tridenti  explicata  per  eumdem  Do- 
sninicanum  regentem  in  collegio  S.  Gregorii  ia 
valle  Oletana . 

IIL 

*  *Pauti  IIL  pontificis  Romani  epiftolaeduae; 
prima  ad  Helvetios  data  3*JuIii  MDXLVi.alter^ 
ad  epifcopos  &  abbates  aliquot  Helvetiae  data  1 1* 
Aprilis  ejufdemanni,  quibus  &  initituti  concilii 
Tridentini  &  fufcepti  contra  proteftantes  belli 
ratio  continetur.  ExcufasParifiisinofEcinaCalT 
deriana,  anno  MDXLVix.in  8. 

IV. 

*  *Alfonfi  Salmmnh  dc   focietate  Jefu  oratio 

L    z  habi« 


$47        INDEX     LITIflAIttfMf    ORAIIONUMj    GONCJONUM*    &C.        248 

Jhabita  in  coricilio  Tiidentino  dic  fandUJoannis  A  ptionis  ad  p^tresconcilii  Tridentinl  habita  Ve- 
evangeliftae  anno  dotnini  mdxlvi.  cjust  cdita  fuit       netiis  mdlvi*  in  4. 


feorfim  Lutetiae  in  S.anno  mdlxvh.  apud  Nico 
Iaum  Divuema  fub  gemina  anchora» 

y, 

*  Innominaticujufdampratioediu  Mediofani 
jn  8.  anno  mdxlhjj.  poft  orationcm  Ara- 
brofii   Catharini  habitam  dic  4.  Februarii  an~ 

ni   MDXLVI* 

/  Cpmparhlo  oratoris  Ulbertt  Bavariae  duci$ 
iliuftriffimi  •  Litcrae  eji\$  leftae  in  generali  con- 

fregatione  die  zj»  [unii  anni  mdlxii.  Oratio 
abka  ab  ejus  oratore  in  cadem  congregatione 
facri  conci! ii  Tridentini  ,  fub  Pio  papa  IV.eadem- 


Jacobi  Gibertide  T^ogueras ,  AHphani  epiicopiB 
Hifpani,  oratio  habita  de  $v.jnlii  mdlxiii. 
XIIJ. 

Tetri Serr* ,  canonici  Caefarauguftani  orauo  ad 
patrcs  in  concilio  ia  die  fan&opentecoftes.  Ro~ 
maein  4* 

xiy, 

Scipionis  Bongallj  ,  Orianas  civitatis  epjfcopi  * 
oratio  jn  fcfto  omnium  fan&prum  Tridenti  habita 
&Romaecxcafaapud  Baldum  mdlv  1*1^4. 

jQa»  p!ut'ii  mtet  »  adeat  hypprpnemata  de  rebus 
ad  htfloriam  concilii  Tridetuini  fpeft&ntibns  ,  ftudio 
Puteanori/m  f&atrum  excufaanno MPCLI \r*(tfttd 


fjuediejqnii,  cum  refponfp  fan&ae  fynodi  £  Ripg  B  Sebaftianum    Cramofium   in   4.  cum   privitegh   re« 


inltalia  in  4.  anno  MDLxii.Lutetiae  Parifiorum 
apud  Joaniiem  Dellier  in  S.anno  MDLxnx.Ve- 
netiisapud  Aldum  Manutiumin  S.an.MDLXvii. 
&in cadcmurbe  cademque  forma  anno  mdlxix. 
apud  Dominicum  dc  Farris . 

VII- 

*  Exemplar  iiterarum  Ferdinandi  Romanorun? 
imperatoris  ad  Pium  IV*pontificem  masimum  * 
cjufdemque  Augufti  ad  Carolum  fan&iApolli* 
narispreshyterumcardinalem  de  Lotharingia  a<|* 
monitioj  tertio  Martii  mdlxiii.  Parifiis  apud 
NicoIaumChefneauMDLxiu«in  8. 

VIII, 

*  Mdtthid  Cytardi ,  Caefareas  majeftatis  a  concio- 
ftibus,  fermodeproceffionecumeuchariftia,  ha^ 
bitus  feria  quinta  poft  feftum  fan&iffimae  Trjnita* 
tis ,  anno  MDLxiii.Vcnetiis  eodem  anno  apud 
Jordanum  Ziletum  in  4. 

IX. 
\Antonii  Cauchi ,   archiepifcopi   Corcyrenfis  9 
oratiohabita  die  z6*  Februarii  mdlxi  1* 

X- 
^ntonii  Tdgani  %  V^neti  ,  Minorit»  ,   oratio 
Tridenti  habitadereformatione  ecclefiae,  V?nf«? 
tiis  apud  fiol.  Zahcrum  mdlxx,  in  4* 
XL 
Unmii  SebdftUni   Mintnrni  ,   epifcopi  Uxea- 
tini ,  de  pfficih  ecclefiae  pracftandis  orationes  Tri- 
dentinse.  Venetiis  ^pud  Jo*  Andr.  Valvafforem 
mdlxiv.  m  8." 

XIL 
pcobiFirruJii^  Valentini ,  oratio  in  feftp  affum- 


D 


ps  fl  referta  qHampiuritnis  fpifiotis  9  injrrttclionibus  f 
AtiifjH?  monumentis  QMiitis  atfjm  Itatkis ,  intertjUtf 
legentibns  octHrrunt  <T  nQtinMa  Ldtjne  exdrtta  , 
teterif$ue  inferfa  ,  qua  in  tam  reccnti  ntemori&  , 
cum  fint  in  omnium  manibus  ,  *yix  erit  vpcrAprc- 
tinm  reaidere* 

XV, 

*  Frtncifti  L  Chrfftianiffimi  Francorum  rcgls 
inandarum  Claudip  d?Urfc  Forenfiom  perfcftpf 
cqqiti  fi^camerario  fuo,  JacoboaLignerisin  cu- 
ria  Parifienfi  teniae  iudicumdecuri^epraefidi,  zc 
Petro  Panefip  Suzcnnarum  pr^pofito  ,  Iegati$ 
fuis  ad  concilium  Tridentinum ,  apudFonrcm'* 
bell#-aqu#  fcriptum  |.KaKAprilis  anno  domi* 
ni  mdlxv.  regni  32» 

XVI* 

*  Henrici  II.  Francorum  regis  Chriftianiffimi 
mandatun^  Iegatis  fuis,  ut  tranflato  fiononiani 
conciiio  interhnt ,  datum  Divipni  die  <S. Julii  an* 
no  MDXLvui.rcgnifecundo. 

XVII. 

*  Ejufdem  regi$  liter®  ad  patres  Trider^ti  con- 
gregatos  datae  apud  Fontem-bcI}ac-aqu«  Idibus 
Augufti  MDLi.cumejufdem proteftationcfaftaper 
Paulum  deThermis  oratorem  fuum . 

Sunt  &  alia  Tridentinarum  remm  nsonumen^ 
ta  ^ua  rimantibus  \0cupletifjim4t  bibliothecdr^m 
noftratium  gd&as  occurrerputx  fe4  t*  fdtius  *vifum 
eft  in  commodhrem  poftea  locttm  differre  ,  ijtiatn 
fropcrantem  ad  opmi/pmum  Lovanicnfi**m  do&o* 
rum  fvfQiA*  ?c£forew  diutius  m  frimo  veluti  /j^ 
m  remorari9 


PARS 


2$0 


A  *  *  r> 

Chmsti 

H45- 


249 

PARS    PRIMA 

LOVANIENSIS  COLLECTIONIS 

EORUM    Q.Ui6    ACTA    SUNT 

INSACROSANCTO  OECUMENICO  CONCILIO 

TRIDENTINO 

SUB  SANCTISSIMO  D*  D.  PAULO  IIL 

ROMAN£    ECCLESI-E    ANTISTITE, 


A    N  N  O 
KISTl 

541« 


A8    AHHO     M»XLV.    A»    MBXLVII. 


1« 


"(uprA  p,ji 


ADMONITIO  ATQUE    HORTATIO 

legatorum   fedis   apottofica?  »  ad   pa- 

tres   ta  coneilio  Trideauno 

le£U  ia  prima  feftione. 

REvercndiflimi  patres,  8rc.  Cnmipfamune* 
ris  noftri  ratio,  qui  itx  hac  fanftafynodo 
praeiidcntium,  &fcdisapoftoItcac  fegatorumper- 
fonam  gcrimus ,  hoc  poftulaturavideatur,  utcrc- 
fccntibusnegotiis,  quie  inhoc  facro  confeffu  ad 
Dci  gloriam ,  &  ccclefix  utilitatcm  fimt  e*pedien- 
da,  fa>pius  apud  vos  cohortandi&commonendi 
caufaverbafaciamus:  tumvero  in  hacprimafeU 
fione,  qusefelix  (ut  fperamus)  principium  tpfi 
concilioeftdatura,  minime  hoc  a  nobis  praeter- 
mmcndumduximusp  Eo  vcro  libcntiushoc  oftU 
cio  fangimur ;  quod  cum  vos  vel  hortamur ,  ut  ea 
ftciatis » quac  digna  tantoconventu  fint,vel  a  con- 
trariis  dehortamur :  nofmctipfos  etiam  hortamur , 
ac  dehortamur  *  qui  in  eadcm  quafi  navi  vobifcum 
fumus,  iifdemqucpericulis,  quibusvos,  iifdem 
tcmpeftaubus  fubjicimur**  Nofmetipfos  inquam 
excitamusad  vigilandam,  ne  vcl  ia  fcopalos  incU 
damus,  qui  plurimiproculdubio  tnhoc  curfufcfe 
offerent;  vel  magnitudine  ncgotiorum  tanquam 
fluctuumobrui  nos  ncgligcatia  noftra  patiamur: 
verumfpc&rfide  ere&i  eo  navigationem  dtriga- 
xnus  ,  quo  maxime  portus  faiutis  ad  Dci  gloriam  in 
Ctmftojcfti  fcfeoftcndet. 

Igitur  ,  ut  ab  eo  incipiamus  ,  de  quo  maxime  ia 
hoc  prtncipio  admonendi  omncs  inmus  ,  unuf* 
quifque  noftrum  aate  oculos  fibi  in  primis  pro- 
poncre  dcbct  »  quaraam  fint,  qum  ab  hoc  facro 
concilio  expc&entur  ;  ex  quo  quifque  facilcin- 
teUiget,  quantumfibtonertsincumbat*  Suntvc» 
roca  (utomnia  fuoamatim  |omp!e&amur)  quae 
in  bulla  tndidionts  concilii  "conttnentur:  ncm- 
pc  haetefum  extirpatio  ,  difciplinx ecclefiaftiae  8c 
morum  reformatio,  ac  tandem  pax  externa  to- 
tiusccclciiac.  Haec  ergo  funt ,  quaenoscurarc,  vct 
potius  proquibusaffiauc  orare»  ut  Dei  bcnigni- 
tatefhnt,  oportct*  Atqueilludeft ,  dequoante 
©mniaiaipfo  concilii  exordio  omncs  ,  &  iingu« 
los  ,  qui  huc  convenimus  ,  primum  autcm  nos 
ipfos,  qtu  in  tam  fan&o  miniftcrio  p«fidcmu$> 
UnciU  GmtttU  TenuXXXIII, 


A  admoncndos  duximus ,  ne  xmquam  cogttemus  $ 
velper  fingulos  qui  hic  adfunt,  vel  per  uaiver* 
fumconcihum,  ctiam  ft  omnes  paftores  exonU 
verfo  tcrrarum  orbc  huc  coirct  ,  tantis  malis, 
qmbusnnncgrex  Chrifti  eft  opprcflas,  provide- 
ti  pofle .  Si  cnim  putamus  hoc  a  nobis  petfici  poU 
fe ,  aut  ab  alio ,  quam  ab  ipfo  Chrifto ,  qucm  Deus 
paterunicum  nobis  fervatorem,  &  paftorem  de* 
d  it ,  cui  etiam  omncm  poteftatcm  d^du ,  crramus 
fane  in  fundamcnto  omnium  a£tionum  noftra* 
rum,  &divitumirammagisprovocabimus.  Ad* 
jungimns  cnim  ad  fuperiora  mala,  qu»  propter* 
ca  nobis  acciderunt,  quod  ipfum  fontcm  aqu» 
vivaBteliquimus,  hoc  ahcrum  maximum  pecc^ 
tum,  quod  noftra  vel  prudcnua ,  vel  potcntia  »iif- 

B  dem  malis  mederi  vclimus:  ut  merito  de  nobis 
dicatur,  quod  prophctain  pcrfona  Dci  vcterem 
populum  accufans  ,  dicit  :  D**  maUfeit  popu~  '/**• 
tnt  bic>  me  imlijutrnnt  fmnm  *$*#  *vi*v*  ,  & 
fodcwnt  ftbi  tlftttMs  ,  mn  mltnttt  tontmert  aquts. 
Talcs  vero  ciftem»  funt  omnia  conhlia  ,  quas 
%  noftra  prudentia,  non  afflata  Spirita  divino» 
proficifcuntuv:  qu«  non  modo  populos  in  pic- 
tate,  &  obcdientta  ,  tanquam  aquas  in  cilier- 
niscontinerenonvalent:  fedquomagis  his  artU 
bus  retinere  eos  laboramus  ,  eo  violenttus  tan- 
quam  totrentes  a  nobis  dcfluuiit ,  8c  difccdunt  .**  ut 
iuperiorum annorum  cxperientia  mukis  in  locis 
fatis  nos  docere  poteft,  &  nuncadmoncre,  unU 
camtantum  viam  medendis  his  malis  reli&aoi* 
C  finoftraomniaremediainutilia  eflfe  agnoiccntcs, 
Sc  valcre  potius  ad  augenda,  quam  adtollenda 
snala  ,  ad  Chrifti  potcntiam  ,  qucm  dexteram 
iuam  Deus  Pater  appcllat ,  ad  Chtiftt  fapicntiatn, 
qui  eft  fapicntia  Patris,  in  omnibus  nos  ,  qui  pa- 
trumperfonam  gerimus,  fide  ,  &  fpc  confugia- 
ttius,  hujvts  nos  inomnibus  miniftros  cfle  agno* 
fcamus.  Hicvcro^W/nr^  inquit  apoftolus*i#-  $$c^t4; 
ttr  difptnfttorts  ,  ut  fidtiis  yuis  invtnUtur  *  Hoc 
autemnuncnobisagendum  cftvut  miniftros  nos  **  f* 
in  omnibus  idoncos  praebcamus  .  Erimus  vcro 
idonct,  finoscxnobis  minimc  idoneos  cfie  judi* 
cavcrimus  *  Quis  enim  ( inquit  idcm  apoftolus)  ad 
haecidoneusf  utquinc  cogitarc  quiclcm  aJiquid 
ex  nobis,  quafi  ex  nobis  «tmus  fwfticicntes»  Ve-  a»^*i* 
rumhocfaterinonfatiscftnobii;  hoc  diccre  po* 
tuit  apoftolas  5  Si  per  hanc  portam  ingredi  ad 

I*    $  okeus* 


2-51 


Pp   DOMINICI  SOTO    ORD*  Pu2£DIC. 


2$2 


Kk  n  o 

CHRISft 
fi  Cqt*  fy 


obeundummunusfijum*  &ineo  fe  miniftrum  fi- 
detem  j-  ^  idbneum  ofl&o&te  *  qui  fimtfl dicere 
potuit,  dc  minifterip  fuo  ioquehs  ':  Tffiit  mihi 
tonfcim  fum  •  Nobis  vero  ,  qui  fi  verum  fateri 
volumus,  aliter  dicerenonpof umus,  quinnobis 
confciifimus  it%  adminiftrandp  munere  nobisira^ 
pofito  iaplurimis  d$feciffe,  8?  hbrum  ^tiam  m$- 
toram  * ad  quae  corrigenda  vocamur ,  nop  mini* 
tna  ex  parte  caufam  extitiffe ,  non  iatis  eft  hic  fa^ 
teri,  ad  t^ntum  munus  nos  impares  effe»  Quid 
ergo  nobis  agendum  ,  ut  idonei  hoc  tempore 
Chrifti  mjniftri  in  ecclefia  inftauranda  cffe  poffi- 
-jmrj?  Idem  prorfus,  quod  Chriftus  ipfe  epifco* 
pus  aniraaruni  noftrarum  fecit  ,  cum  venit  ad 
fundandam  &  formandamecclufiamfuam*  Iden* 
fane  patres  faciendum  erit  nobis  ,  quodipfifa- 
pientia  patris  fecit ,  cum  venit ,  ut  multos  filios  in 
gloriam  adduceret;  id  quod  nobis  itempropofi^ 
tutn  aunc  efle  debet*  Isenimcum  oppre|Tos  pec* 
catis  omnes  invemffet  ,  omnia  omnium  peccata 
in feipfum  tranftulit ,  feque  utium  anteDeum pn> 
omnibus  reura,.&  nocentem  conftituit  ,  ac  pce- 
nam  nobis  dehitamfuftinttit ,  tanquam  omnia  ffa~ 
gitia ,  Jk  omnia  fcelera ,  qtfae  nos  commiferanius  , 
ipfe  commHIffet »  cum  tamen  ab  omni  Iabe  pec- 
ufetr*%  cati  puriffimus  effet  :  quippe  qui  feccatum  nm 
fecit ,  neque  uncftxamiinvwtus  efi  dolns  in  wt  fJHs* 
Quod;  verc  Chrrftus  pro  immenfa  fua  caritate 
erga  Peum  patrem ,  &  pro  mifericordia  erga  no« 
ftrum  getjus  f$ci$ :  hoc  nunc,  ut  ipfi  faciamus, 
jqftitiaipfa  a  nobis  ffagitat,  ut  omniumhorum  C 
malorum,  quibusgrex.Chdfti  eft  oppreffus,  nos 
paftpr^s  coram  tribunaJimif^ricoraise  Dei  reos 
conftituamus:  atque  ojfnniumpeccatainnosipfos 
iiontampie,  quam  jnfte  transferentes  ,  quia  re 
vera  horum  malorum  magna  ex  parte  no.s  caufa 
fumus  ?  di\rinam  mifericordiam  per  Jejum  Chri^. 
flumimploremus»  Quad  v$ro  dicimus,  nos  pa^ 
ftores  his  malis ,  quibus  ^cciefia  eft  pppreffa^  xau- 
fam  dediffe ,  fi  quis  hocacrius ,  &  magis  per  exag^ 
gefrationem  quamdamverborum>  quam  vere  di- 
ftumeKiftimet,  hoc  quidem  ipfa  rerumexperien* 
tia5  quse  mentirinon  poteft,  comprbbabit,  Re- 
fpiciamus  ei^go  paui  uium  ad  ipfa  mala ,  -quibus  ec?- 
cleiia  opprimitur ,  ac  fimul  etiam  ad  npftra,  pecca* 
ta.  S£dquishaccnumerarevaIeat?;quae0mulcum  D 
^eliquis  malis  i$ultitudine  fuperantarenam  maris: 
Sc  ufque  ad  cqelum  clamant,. 

Circumfcribamus  ergo  tantam  .mujtitudinem 
noftrorum  malorum  illis  limitibus  ,  quibus  hoc 
concilium,  quod  capitalibus  malis  m^dendis  eft 
yocatum,  eacircumieripfit.  Sunt  verp  illa  tria, 
quj£  fupra  commemoravimus ,  haerefes ,  lapfa  mo^ 
xvtm  difcipjiniat  ,  &  inteftinum  atque  externum 
bdlum  *  Hic  ergo  videamus  &  confiderpmus  ,; 
Cum  jam  multi§  annis  ecclefia  his  calamitatibus 
vexetur ,  unde  nam  ipfa  originqm  habu^runt ;  aum 
IJlis  nos  quodammodo  principium,  numfomen^ 
tum  dederimus  .  Primum  vero  examinemus  ini- 
tiumhaBrefum,  quashacnoftra  aetate  paifini  pulr 
lularunt,  quibus  fi  negare  voluraus  nos  princi-.E 
piumdediffe,  quianullius  ha&refeosipfiauftores 
fuimus:  tamen  cum  perverfae  de  fide  fententisc  , 
tanquam  vepres  qu&dam  fint  &;  fpinae  ,  quas  in 
agro  domini,  qui  nobis  colendus  commendatus 
eft ,  ortae  funt :  8z  fi  i.Il»  quidem;fua  fponte ,  ut  fo- 
Jent  aliquando  vitiofapherbae,  pullularunt \  ta* 
JtnenquinoiicoJuitquemdebuitagnjm  ,  qui  non 
feminavit  ,  qu.i  pullulantes  per  ie  non  ftatim  cu-* 
xam  adhibuit  ut  eKtirparet ,  npn  minus  quidem 
jprincipiumillis  dediffe  dicenduseft,  quara  fiip- 
fas  feminaverit ,  praefertim  cum  hae.c  omnia  a  ne* 


Jtfr 


A  gligentia  agricolae  ortum  ducant  ,  &  incremen-  a  KN  or 
t^hubeam.  Hic  ergo  fe  ipfoSex:cutiant,  qui  ckkist^ 
funtagricolaeinagrodomini,  confcicntiam  fuam 
interrogent,quomodoineo  colendo,  quo  modo 
infemin^ndofegeflerint,  Quod  qui  feccrint  his 
praefertim  temporibus  ,  quibus  pauciflimi  agro 
domini  colendo  incumbunt ,  non  multum  ,  cre- 
dimus,,  dubitabimt^  num  a^  ipfospullulantium 


pafliminecclefia  haerefum  culpa  pertineat*  Haec 
yero  rnonendi  tantumcajiifa  difta  iatisfint  de  his  , 
quae  ad  primum  caput  peftinent  * 

Veniamus  ad  fecundum ,  quod  lapfam  morum 
difciplinam&abufus  (ut vocant)  compIedUur» 
Hic  vero  nihil  attinet  diu  inveftigare,  qmnam 
tantorummaloruinauclDres  fuerint  ,  cum  praeter 

B  no^ipfos  ne  nonSinare  qyidem  allum  alium  au- 
^orem  pofiimus^ 

Qjiare  ad  tertium  accedamus  ,  quod  impedi* 
m^nta  pacis  ecclefiae  in  fe  contlnet:  qualia  funt 
arma,  veldomeftica,  velexterna:  haecenimjam* 
pridem  pacem  ecclefiaa  percurbarunt,  &  adhuc 
perturbant,  de  quibus  hdc  tantiim  dicimus  :  fi 
(quod  Deus  ipfecertiffimis  fignisoftendit)  haec 
armaflagellaejusfurtt,  quibus  nosaffligit:  «juia 
duorum  priorum  capitum  rei  fumus  ,  in  qmbus 
nos  excufare  non  poflimns,  etiam  horum  arrao* 
rumprsecipuamnoscaufam  effe  negare  non  pof* 
f umus  .  Ejufmodi  vero  ffagclfa  Deum  ob eam cau^ 
fam  immittere  cenfemus^,  ut  nos  peccantescafti- 
get ,  &  peccata  ipfa ,  quibu^  majeftatem  ejus  ma^ 

C  simeoffendimus,  nobis  ante^  pculos  ponat  .  Hic 
vero  quifquis  aliquando  animadvertit  ,  quibus 
modis  ecclefia  armorum.  yiofentia  vexata  fuerit., 
fecum  ipfe  confideret ,  quaenkm  illafint ,  in  qirf- 
bus  praecipue  ecclefia  propter  ipfa  arma  detri-- 
mentum  patiatur ,  Nec  vero  hic  refert  de  quorum 
armis:  ipquamur  ,  five  de  intdHnis  noftrorura 
principum  ,  five  de  externis  Turearum  armir , 
quae  fuperioribus  aanis  nos  magnis  calamitatibus 
affecerunt,  fxvpfe  eorum,  quiabobedietttiafuo* 
rum paftorumdifceflerimt ,  & ipfos a fuis ;fedibus 
expulerunt  *  Hoc  enim  fummatim  dicimus  de 
pmni  generearmomm,  ijqtiiilla  contra  nos  tra* 
^Sarunt,  a  {nis  ecciefiispaftores  fugarunt,  ordi- 
nes  confuderunt  ,  Iaicos  autem  in  epifcoporum 
locum  fuiSFecerunt ,  ecclefi^  bona  diripuerunt  ? 
eurfum  yerbi  Dei  impediverunt . 

Hic,  inquam  ,  dicimus  ■>  «iHil  horum  effe> 
quod  in  libro  abufuum  paftorum  maxima  llJp 
rumpars,  qui  hoc  nomen  fibi  vindicant ,  per  fe  ftiatp*u» 
fadum  effe  ,  fi  Iegere  libuerit  ,;  non  ftriptum 
apertis  verbis  inyeniat  •  Noftram  enim  ambitior 
nem>  noftramavaritiam,  floftra,scupiditateslns 
pmnibusmalispopuIumDeiprius  affeciffe  ftatira 
inveniet,  atqueharumvi  abecclefiis  paftores  £u«* 
gari,  eafque  pabulo  verbi  pnvari;  bona  ecclefia?- 
rum,  quaefuntbonapaupemm^  $b  \UU  ioUiiin-* 
dignis  facerdotia  conferri:  8c  illis,  qui  nihil.a 
Jaicis ,  praeterquam  in  veftis  ^enere ,  ac  nc  in &ac 
quidem  diffenjnt ,  dari.  Quid  enim  horum  eft, 
quod  negare  poflimus  per  hos  annosa  nobis  fa- 
aumeffe?  QuarefiTurca,  fi  haeretici  hoc  idem 
adverfus  nosfaciunt ,  quid  ;hic  aliud,  quam  fla- 
gitianoftra,  &fimul  juftumDei  judicium  vide-*- 
mus  ?  Judicium  vero  plenum  mifericordia ,  fi  enio^ 
pro  meritisnos  caftigaret ,  jampridem  ficut  Sodo^ 
ma,  &  Gomorrha  fuiffemus . 

Curverohaecnunc  commemoramus?  an  utvps 
confundamus?  abfit,  fed  magis  ut  vos  ceu  pa- 
tres,  &  fratres  cariifimos  ,  primum  autem  nof> 
metipfos  admoneamus ,  quo  p^Qo  hsiec  ,  quibus 
nunc  affligimur ,  flagella ,  &graviora  quae  impen* 

d;^nt 


pra  excufc 


25$  Admohitio 

~~ dent  nifi  refipifcamus,  vitare  poffimus,  ut  effu- 

Cv^isrt  giamus  tremendum  illudDei  judicium,  omnibus 
*s$4»     quidemnoo  rcfipifcentibus  tremendum,  maxime 

G*P*  h  vero  illis  <\^i  pr^funt .  Jxdhinm  enim  graw  (in- 
quit  fcrtptura  )  his  fui  prdfunt ,  fiet .  Judicium 
vero  incipere  nunc  vidcmus  a  dorao  Dci  .  Dum 
enisn  nunc  ejiciuntur  faccrdotes ,  dum  concul- 
carttur  ab  hominibus,  quid  aliud  hoc  indieat, 
quatn  divinumdenobisjudicium,  quod  pracdixit 
Chriftus  ,  cum  diccret  ,  tacerdotes  f«os  effc  fa!  ter~ 

Matib>$*  X3£t  quod  fi  fdi  evanutrit,  dd  nihil  watere  uitra  , 
nfji  ut  ejiciatur  fords  ,  &  concutcetur  ab  homini- 
bus>  Haecveroomnianosnuncpatimur»  Quodfi 
pvopter  jufthiam  ,  ut  noftri  majotes ,  bead  nos 
qufdem,  at  nuncjuftequidem,  quia  fal  evanuit: 
roinimeautempropterjuftitiam  patirnur,  in  om- 
nibus  cnim  noftris  affli&ionibus  vidcmus  Judi- 
ciumDei:  atqueutinamquidem  illud  vjdercmus, 
hoc  cnim  initium  eflet  omnia  Deijudicia&fla- 
gclla  eflfugendi,  atque  in  gratiam  >  &  inveram 
gloriam  ingrcdiendi ;  quaj  rcs  fccit ,  ut  in  his  com- 
mcmorandis  acriores  ,  &  longtores  fuerimus  : 
nifi.enim  hxc  benecognita,  &  perfpe&afucrint.* 
fruftra  intramus  in  concilium;  fruftra  invacamus 
Spiritum  fan&um,  qui  primtimingmffunfrinani- 
mam  hominis  fcmperfacerefolet ,  per  ipfias  ho- 
minis  condcmnationcm ,  ut  condemnet  mundum 
dc  pe.ccato  . 

Quare  niii  ille  fpiritus  nos  apud  nofraetipfos 
primura.  condcmnaverit  ,  nondura  illum  ingref- 
fum  efle  ad  nosaffirmare  poifumus,  acncingr^f- 
ftirum  qutdcm,  fi  j>eccata  noftra  audirc  recufa- 
mus.  Idcm  cnim  dtcettir  nobis  quod  popub  ve« 
ter*  j>er  prophetam  Bzechielem.  cft  di£um ,  cum 
tiondum  agnitis  fuis  fceleribus,  T)eum  pcr  pro- 
phetam  interrogare  vellentj  "fic  autem  ait  pro- 
Msgtk*  acuphcta  :  Ventrunt  viri  tfratl  ad  inttrrogandum  do~ 
minum ,  &*  federnnt  coram  m&  .  Hdc  autem  dicit 
dominnsi  T^nn^uid  ad  intefrogdndnm  me  wniftis? 
VivQ  ego ,  ditit  dominus  ,  q uU  mn  refpmdtfa  vo* 
lis*  Scqtiitur  autem:  Si  judicts  tosy  abominxtfa-* 
nes  pdiruw  ilhmm  ojitndc  illis .  In  quibns  verbis 
oftendit  Deus,  guare  noJuerit  refpondere  illis, 
qnia  nondum  fcilicct  abomijnationes  fuas  ,  & 
patrum  fuorum  audicrant  .  Quarc  cum  idcm 
Dei  fpii*itus  fit  ,  qui  tum  dabat  rcfponfa  ,  & 
quem  nunc  nos.fedcntcs  coram  domino  invoca- 
mus;  quid  nobis  facinndum  fit,  ut  propitia  rc* 
fponfa  habcamus,  exhisvidctis:  &  fimul  quam 
iieceflfado  nos ,  quipraefidemusin  hoc  facro  coti- 
fcffu»  adetcgendisnoftrispcccatisfcrmonis  cKor- 
dium  vobifcum  duximusu 

Quia  vero  nonnullos  mmc  videmus,  fua  pri- 
mum  peccata ,  &  noftri  ordinis  graviter  dcflen- 
tcs,  atque  Dci  mifericordiam  omnibus  votisim* 
plorantes  ,  idco  quidem  in  maxima  fpe  fumus, 
ad  nos  venifle,  quem  invocamus  Dei  Spiritum  * 
Hoc  vero  maximum  pignus  divin»  mifericordiae 
habemus,  nempe  ipfam  hanc  inchoationcmcon- 
cifii ,  in  quo  nunc  convcnimus  ad  erigendam  , 
&  iuftaurandam  pcne  coflapfam  ccclcham  ,  ut 
vctus  pepulus  poft  diuturnam  captivitatcmapud 
cxtcrnos  regcs,  rcdiit  Hic^ofolymam  ad  inftau* 
randum  templum.  In  illius  vcro  |>opuii  ftatu, 
in  illorum  lacta  ad  pafcriamprofe&ione  &  tem- 
pfi  inftauratione  ,  noftri  quidem  temporis,  8c 
noftri  ftatus  ,  in  hoc  prarfcrtim  concilio  ,  ima- 

finem  intucri  poffumus  :  Sc  in  ducum  ejuf- 
em  populi  cxemplo,  vcftrum  ,  qui  duccs  cftis 
populo  Dci  ad  cceleftcm  patriam  contcndenti  , 
offfcium  videre  *  Quarc  omncs  vos  magnope- 
rc  hortamur  ,  utfepius  ad  mcmoriam  rcvocc* 


254 


£&&  ** 


Mattb*  i$t 


AD      SYNODUM. 

A  tis,  quacinEfdr»,  quaeinNehemiae,  quaeetiam  Anno 
in  Danielis  libris  funt  fcripta  :  inquibusconfilia  Christi 
omnium  ducum  populi  cxplicantur  ,  quae  hunc      tj4i» 
unum  fcmpcr  fcopum  habucrunt ,  itt  fua,  &  po- 
puJi,  atque  patrum  peccata  confircntcs,  adpoe- 
nitentiam,  8c  implorationcm  divinx  mifericor- 
di^  omncs  cxcitarent*  Qtiod  cum  popufus  facc^ 
ret,  tum  quidem  omniaillis  felicitcrfucccflcre» 
Eadcm  vcro  confilia  nobts,  fi  fcliccm  fuccclfum 
&  cxitum  expcQrare  volutnos  in  inftauranda  cc- 
clcfia ,  ob  quam  caufam  laeti  huc  in  fpiritu  conv^- 
riimus,  fequenda  crunt :  atquceoquidcmmagis, 
quo  etiam  majora   nobis   ccrtamina  impcndcnt 
inftauraturis  ccclefiam,  quam  illis  inftaurahms 
tcmplum.  Si  enimillismulti,  quo  minus  id  pcr- 

B  ficcrctur,  feoppofucrc:  fimuItietiam,cumopus 
impedirc  non  poflcnt ,  cos  irrifcrunt  :  hoc  qui* 
dem  flc  habctote,  nobis  ncc  irriforcs  defuturos, 
ncc  qui  maximis  riribus  a  cc^epto  opcre  nosde- 
terrcant,  &  avoccnt.  Habebimus  vcro^  non  mo- 
do  colluitationcm  cum  carne,  &  fanguine,  fed 
cum  fpiritualibusneqtiitiisiacceleftibus.  Vetum 
his  omnibus  potcntior  cft  is ,  in  cujus  nomine 
hoc  o^us  fumus  aggrefli.  Quare  in  eoconfida- 
mus,  ipfum  precibus  invoccmus,  6t  ipfeomnia, 
perficict . 

Quia  vcro  hoc  coacilinm  cum  delibwntium , 
tuva  vcro  judicantium  fpeciem  refert,  in  quo,^ 
deliberatur  de  tis ,  quae  ad  univerfalis  ccclefiae  bo- 
num  pcrtincnt ,  &etiamjudicaturtam  de  rcbus^, 

C  UMam  de  perfonis:  fcdemus  entm  tanquam  judi- 
cantcs  duodecim  tribus  Ifrael ,  quibus  compre- 
hendhurunivcrfus  populus  Dei:  ideo  hic  maxi- 
me  loctisvideturnosipfosadmohendi,  ut  cavea- 
mus  ab  his,  quae  vel  confultandi ,  vel  judicandi 
vim  in  nobis  depravare  foknt.  H^c  vero  funt 
ipfas  animi  pafftones;  qtias  ideo  etiam  pcmirba- 
tionesvocantur,  quia  reftum  Sc  vcrum  de  rcbus 
judicinm,  &fenfumpcrturbant,  ac  pcrvcrtuntt 
in  quibus  maxime  illa  funt  cavenda,  qusdrcfte 
.monet  Ethnicus  illc  inconciliisabjicicnda,  cum 
dicit  ,  Omnti  homines  ,  q ui  de  reltts  dnbiis  cm~ 
fnitdnt)  ab  ira  ,  odfo  ,  dmhitid  ,  vacuos  effe  debe- 
re  .  Nam  cum  in  hasc  omne  genus  hominum  fit 
propcnfum,  tum  vero  ii  ma?cime,  qut  principt- 

D  bus  fcrviunt  :  talcs  cnim  vehementiores  habcnt 
afFeftiones:  facilHme  autem  ad  gratiam  Io<juun- 
tur,  vel  ad  odium:  ut  fcilicet  ipfos  exifttment 
principes  affcftos  cfle,  a  quibus  mercedemexpe- 
Aant  * 

Cumverodcprincipibusloquimur:  tam  dehis 
qui  ecclefiaftici"  vocantur,  quam  qui  fatculares  > 
loquimur .  Ac  licet  quidem  nos  principes  Chriftia- 
noshabcreagnofcamus,  &gaudeamus,  id  quod 
in  vctcri&jamrecensfundata  ecclcfia  patresno^ 
ftri  non  habuerunt:  tamca  antc  omnla  nobisin 
hoc  concilio  femper  eft  animadvcrtendum ,  hunc 
non  efle  locum  laudandi  aliquem  ,  nifi  folum 
Dcum  in  Chriftojcfu,  atquc  illum  folum  juftL 
ficandi,  omnes  autcm  genus  hominum  condcm~ 

E  nandi:  primum  vero  nos  ipfos,  qui  hatcloqui- 
mur,  nt  cum  Daniele  dicamus  :  T^obis  confnfio 
fdtiti  ,  regibus  noftris  ,  frintifibus  nofiris  ,  &*  fd~ 
tribus  noftris  3  qui  peccaverunt  :  tibi  dutem  domi- 
»o  Deo  noftro  miftricordia  ,  &*  fropitidth  ,  quid 
receffimus  d  te ,  &*  mn  dudivimus  ttotem  dominl 
Dei  noftriy  ut  dmbuidremm  in  ttge  ejns  ,  qu*m  fo~ 
ftcit  nobis  ftr  fervos  fuos  frofhetss  .  £t  omnis 
Ifrael  frdvaricati  funt  k%em  tUdm ,  &  dedinanfe^ 
runt  ,  ne  dudirent  wocem  tnam  ,  €^*  ftitU*vit  fit** 
per  nos  maiediSh  ,  &  deteftatio  •  Hic  vero  nunc 
locus  eflct  ,  ut  cjufdem  propher*  cxcmflum  fc- 

quto- 


Bartts*  tn  C* 


*5  5 


^  N  N  e  quentes,  ctfj^sverbamodorccxtavimus,  non  fo- 

CHRtSTi  ^m  noftra,  qui  facerdotes  fumus  ,  fed  populi, 

i $4$,     fcd  principum ,  coram  Dco  &  ecc|efia  cjus  pcecata 

confitcremur ,  proqueomnibus  veriiam  implorare- 

HM*m$  mn$*  Sic  verodicitDaniel:  Cumque  adhuc  loqnt- 
rer,  tforartm,  &  tonfitcrcrpttcatamea  >  &pttca- 
tapopulimti :  nomine  populi  hoc  loco  omaium  or- 
dinum  perfonas  comple&ens  ,  ut  cjus  confcffio, 
quammodorccitavimus,  declarat* 

Quainrc,  quidnobis,  quiprofaluteuniverfas 
teclefiaetantis  malis  oppreflae,  huc  convenimus, 
facicnduq?  fit ,  f*tis  indicarc  videtur  nimirum  , 
nt  noftra,  &  fimulprincipum,  acpopulipeccata 
fientesconfiteamur :  id  quod  plane  infpiritu  mce~ 
rorisfatishuncabundefacimus:  verbis  vero  ube- 
jfius  faeeremus ,  fi  ipfi  principcsadeffent ,  qui  iuam 
nobifcumconfeffionem  &  Iacrymas  conjungercnt , 
Ejufmodi  vero  quafi  funiculispeccatorum,  ut 
prophetaeloqttuntur,  facerdotam  ac  principum, 
*tque  ipfius  populi  peccata  funt  colligata ,  ut  dif- 
ficilc  fitdeuniusordinispcccatisinquirere,  quin 
reliquorum  fimul  ordinum  peccata  appareant •  Sic 
vero  omnes  ordines  una  orationis  ferie  accufans, 
in  veteri  populo  dicit  Ezechicl  in  perfona  Dci: 

Uxtthftu  S^cerdotes  tjus  tonttmpftrunt  hgtm  mcam>  typolm 
lucrunt fanQuaria  mea\  inttr  facrum  1?  profamim 
ftM  habuerunt  diftantiam  ♦  Vrincipes  ejus  in  medfa 
ittiusy  quafi  lupi  rapierites  pradam  ad  cffundcndum 
faniuintm>  *i  perdcndas  animas,  &  avarafe&an- 
da  Ittcra*  Topuli  terrd  calumniabantur  talumniam* 
Hsecille.  Quar  utinam  ad  illa  folum  tempora 
pertinerent ,  ac  non  nofiri  quoq  ue  tcmporis  ima^ 
gincm  refcrrent  Utinam  cum  de  corruptela 
mowm  facerdoium  loquimur  ,  huic  maxirnam 
occafionem  *  maximam  materiam  ,  &  au&odU 
tatem  ,  ipfos  principes  ,  atqtie  ipfum  popu^ 
Ium  dediffe  negare  poffemus  .  Sed  reprimamus 
mtnc  verba  ufque  ad  tempusmagisopportunum, 
fontcs  autem  communium  lacrymarum  apeiia^ 
mus . 

Redeamus  vero  ad  to$9  quos  etepimus  admo^ 
nendos,  praefertim  cpifcopos,  quicummandatis 
principumhuc  venerunt»  Sic  vero  illos  admone- 
mus,  utomni,quapoffuntfide,  &dtligentiaiuis 
principibus  ferviant,  vcrumut  cpifcopos  decet: 
ficillisferviant,  utferviDci,  non  ut  fcrvi  homi- 

s»  C#r;  7.  numf  2s£o&V*  ,  inquit  apoftoius  »  fervi  hominum 
tffc*  Primum  vero  ferviant  uni  regi  Chrifto,  cui 
Deuspateromnempoteftatemdedn:  deinde  vcro 
proptercum,  ornnibus:  maxime  autcm  princlpi- 

Mmttf*  bus:  Cui  honortm  y  honorem:  cui  tributum^  trihu- 
fum  *  Hortamur  autem ,  ut  principibus  ferviant  ad 
honorem  $  quemadmodum  corum  mandata  vcrbis 
Ipfis  prae  fe  ferunt :  in  quibus  nihil  fcre  ?  nifi  hono- 
.rificum ,  &  ad  publicam  utilitatcm  fpcdans ,  pro- 
ponitur*  Sic  vero  in  fumma  ferviant,  ut  eorum 
officium  in  primis  fpeftet  ad  honorem  Dci  ,  & 
utilitatem  hujus  concilii ,  qtiod  prbptcr  publicum 
bonum  eft  convocatum . 

Quare  ut  ab  hoc  maxime  dehortamuromnes, 
qui  hic  fentcntias  coram  Deo,  &  angelis  ejus  , 
atquc  coram  univerfa  ecclefia  fumus  diduri,  ne 
ad  gratiamhominisalicujusloquamur:  fic  etiam 
multo  magis,  ne  ad  odium  cujufquam,  fenten- 
tiam  proferamus ,  etiamfi  contra  nos  adverfarii, 
velinimici,  &hoftisperfonamgerat :  deniqueut 
abomniinter  nos  contentione  abftineamus,  ma-p 
ximfe  optamus,  &  in  dotninohortamur»  H«cc- 
nim  iunt,  qu^  contriftant,  &repellunt,  quem 
invocabimus,  Spiritum  fan£ium,  fine  quo  nihil 
omnino  facerc  potcrimus  ,  quod  ad  bonum  ,  & 
paccm  ccclcfisB  ccdat  *  Cnmenim>  inquit  apofto- 


E  DoMiNiei  Soto  om>*  Pr^dic*  %%S 

A  lus  ,  /fj»?  inter  ms   conttnthnts  ,  mnne  homincs  A  NNO 


nem  ccclefise  pertincnti  ob  quam  caufamconvc- 
nitnusj  imitarinos  oportet  illutn,  qui  cam  pri- 
mum  formavit:  de  quo  ad  hoc  ipfum  opus  ii\~ 
gredicnte  ,  fic  in  perfona  Dei  propheta  loqui- 
tur:  Etce  ftrvus  meus,  qutmelt$ii  diltSus  meus ,  ffa*  &* 
in  quo  htne  compUcust  anim*  me*  :  dtdi  fphitum 
mtum  fuptr  tum  :  judkium  $tntibus  mnciabit  s 
mn  contendet  ,  neque  clamabit  :  arundinem  quaf* 
fatam  non  confringtt  ,  &  linum  fumigam  non  ex~ 
tingutt.  Hunc  vcro  fpiritum  pacis,  caritatis,  & 
manfuetudinis  ,   curn   fcmpcr   apud  omnes  ,  & 

B  cum  omnibus  oftcndere  dcbcamus  ,  tum  vero 
maximc  in  hoc  facro  confeffu  ,  in  quo  conveni* 
mus,  ut  per  gratiam  ipfius  Spiritus,  contentio- 
nibus,  quae  nimis  diu  ccclefiam  vexarunt,  finis 
tandem  imponatur, 

Quare  ne  ipfi  ullam  contentionisanfamalicut 
dcmus,  qui  pacificorum  pcrfonam  gerimus,  ma» 
xime  eft  cavcndum»  Hoc  vcro>  &  ccteraomnia 
incommoda  ,  &  impedimcnta  pacis  unico  modo 
evitabimus,  atque  adoptatumpacisportum  ^er- 
vcnkmus,  fi  prccibus  abhumili  &  contritocor* 
de  profe&is*  ipfum  Chriftifpiritum»  quitlipax  fyhtf*** 
mftrA)  invocavcrimus:  ut  in  hoc  conciliopracfi- 
dcat,  ut  luccm  cordibusnoftrisinfundat:  utque 
nos  in  omnibus  ad  ipfiushonorem,  &veramec- 

C  clefiseutilitatemregat,  &dirigat.  Adtalescnim 

ipfedicit:  *Adhuc  te  loqucnte  >  ecceadfum*  Qua-  jffat  «j* 
re  ut  cjufmodi  orationibus  affidue  tncumbamus, 
quanta  poffumus  caritate  vos  in  dominohorta* 
inur,  ut  uno  ore,  atqueunofpiritu,  DcumPa* 
trcm  in  Chrifto  Jcfu  glorificcmus,  qui  cftDcus 
benedi£tus  in  &cula .  Amcn , 


IL 


CONCIO    FRATRIS  DOMINICI 

Soto,  Segobienlis,  thedlogi,  ordinis 

Prxdicatorum  • 

Dt  extrcmo  }udich  ,   quod  cvangelittm  prim4  do* 
D       minica  advcntm  ,   miffali  B^omano  icgitur  ,  ai 
U%atos  O*  fynodum  ,  eadcm  dic  Tridenti  ha~ 
bita  • 

GOncilxum  vobis  aliud ,  idemque  orcu- 
menicum,  dici  hujus  cclebritas  ob  oculos 
ponit  apoftolica  fanda  icgatio,  &  qui  fubhoc 
capite  Chrifticorpusrefertiss  cardinalisTridcn- 
tine  illpftriffime,  &  rcliqua  ampliffimorum  prac^ 
fulum  facra  fynodus  .  Concilium  judiciumque 
cvangclicus  vobis  hodic  prasco  denunciat  ,  ab 
hoc  jongc  diverfum  ,  quod  tam  anxia  nos  ex* 
peftatione  animi  pendentcs  tam  diu  torquet : 
lane  quod  ut  tmiverfalius,  ita,  tum  majoririgCH 
rc  cogendum  fit3  tum  etiam  celebrandummulro 
E  celcrius.  Quippe  quo  vivorum  omnium  ,  mor- 
tuorumgue  univcrfitas  ,  nori  a  remotiffimis  mo« 
do  terris,  fed  e*  penitiffimisetiam  tcrr»  vifcc- 
ribus,  uno  dato  ligno  eft  evocanda  »  eodemque 
momento  fiftenda.  Quoniam  illic  nihil  fegniti» 
loci,  caufationulla,  quamfuaBquismoraBvaleaC 
praetexere:  nullus  quo  poffit  quifpiam  animum 
diffimularc,  cfficax  color;  neu  quinos  pertdrrc- 
faciant,  armorum  ulli  ftrepitus  :  neu  qui  remo« 
rentur  (  ne  pcjUs  dicam  )  novorum  hominum 
cavilli .  Ecquid  fiftitiis  in  rcbus  cxcogitari  qucat^ 
quod  divinae  i\li>  tremcndsequc  tunc  majeftatis,ubi 

con^ 


*57 


Admonitio     a  d     Synodom. 


158 


Ann« 
15  +  T> 


tum  imperaverit  illum  ,  obfiftat?  Quan-  A   (  inquit  )  bominem  ad  imapnem  ,  & fimUhudinem  £ 


/*'.  *? 


Pewfcr,  |jt» 


conven  ,  , 

doquidem  terva  quos  mortuos  quafi  icqueilro 
apud  (t  dcpofitos  rcceperat,  etfi  corpora  etiatru 
num  in  cincrcs  aurafquc  jam  olitn  difperierint : 
rofdem  mortuos,  viiae  rdtitutos,  repetcnti  Chri* 
fto,  fumma  fidc  totos  rcddet  :  &  non  fecus,  ac 
iittcndi  vas,  antc  ejustribunal  fuasipiontmcau- 
Jas  diduros  exfitbcbit.  Et  cceli  ftare  ncfcii ,  fed 
quibus  ingenitutu»  &  fuaptc  natura  conftantif- 
ftuuim  cft  >  pcrpetuis  pernicibufque  lationibus 
rircumvolvi,  gradum  fiftercjufE,  parcbunt:  8c 
mtc  }aikis  thronum  acccrfiti  ,  pavidi  ,  atque 
{uo  cootnfto  jub<trc  pailcntcs  ,  comparebunt  : 
qui  tamcn  fui  nultam  ncceffe  habent  rationem 
icddcic:  ut  qui  lint  rationisexpertes,  nequcvc- 
ro  Ci  vel  maximc  tcnercmur,  fiabcnt  quodextU 
mefccrent  :  ut  qtit  nulium  imperium  recufcnt  * 
fed  quae  Jibi  obtigere  munia,  fideli  fempcr  cura 
&  diitgcotia  exequautur;  at  quod  fint  adverfus 
hominum  ncquhiam  &  pcrfidiam  teftimonium 
di&uti  ,  id  mcrito  perhorrefcent  *  Heu  nimium 
afpidem  obtttfis  auribusfuperantes,  &quibufvis 
talpiscoeciores,  qui  ftupore  plumbum ,  adaman- 
taque  duritic  vincimus:  eademipfa  tcrrihilisDci 
vciba,  qu«  illo  tnnc  toryo  ab  ira  vultu  prola- 
turuseft:  ilfa »  inquam,  %Auditecceli>  CT  auribus 
pcreipc  terra:  qitoniam  dominuj  ioquutus  efti  Fiiks 
ennrrim ,  €2*  txaltavii  ipfi  autem  fpreverunt  me  # 
Vs  genti  peceatrici,  populo  gravi  iniquitate  ,  femini 
netfnam  ,  fiiiis  fcehratis  .  £t  quod  fub  ccclorum 


H    M.O 


noftram  ,  ut  frafit  pifcibus  maris  ,  €r  wUtiiibus  CmkIsti 
carii,  CT  bt/Iiis ,  univerftyuc  terra ,  QmnijHcreftiii,  154$. 
juod  mottetur  in  terra  .  Quid  eft  autem  >  F*cU~ 
mns  bominem  ad  imtginem  ,  <T  fimilitudinsm  »0* 
firam?  Nimirum  atiquid  velut  argilU  ctfarme* 
mus,  quo  faciei  noftraer  fp^cimcn,  vuirufquelu- 
mcn  noitri  cxprimamus,  Namque  perfylvamce* 
tcrarum  rerum,  nihilo  magis  aatoremcognofce- 
res  ,  quam  hommis  imaginem  per  ejus  tcnue 
confufumque  veftigium  :  ut  pote  ,  quaefint,  aut 
vivant  procnl  dubio,  ad  fummumtitra  mentcm  $ 
cognofcant.  Ergo  (  qtiac  facies  Dei  eft  )  mentis 
infignc  ,  rationtfque  &  libertatts  fplendorem  ac 
digukatem,  nulli  rerumpraeterhomincm(ange- 
B  fos  mittiimts  )  impreflit  *  Quocirca  (  ut  ab,hoc 
ipfo  fuggefto  alias  me  ad  vos  dixiffe  memini  ) 
quamvis  aihtl  de  rebus  Deus  ntfi  confijioaltiffi- 
mo  conftituat;  nobis  tamcn  aliis  vcrbis  lcriptu- 
ra  confonnationcm  hominis  denarravit  ,  quam 
rerum  aliarum  creationem  ,  quo  cjus  inde  prx  aliis 
cxcclfitatem  dignofceremus  .  Nam  res  aliae  uni- 
verfac  ,  cjuippc  qu*  ueeeffitate  ,  &  quafi  coafiu 
aguntur,  metus  non  crat,  ut  a  natuDei,  prae- 
fcriptifque  legibusdeviare,  defte&ereque  ratione 
uJJa  poifent  :  &  ideo  vcrbo  fimplicx  coaditae 
funt  .  Dixit  cnim  :  FUt  lux  >  €T  fatt*  eft  tux  •  AMfw;. 
dixitque,  FUt  Jirrmmentum ,  0*  f*£lumeftfirma~ 
mentum :  tr  dixit  ,  prodncat  term  hertms  $r  ani- 
mtntes  ,  CT  faffum  eft  ita  .  At  vero  hominem  , 


itidem  8c  tcrrae  attcftation^  alius  ejufdcm  ordi-  C   cui  fui  crat  ipfius  facienda  poteftas  ,  &  facuhas 


<***.  i* 


n^s  propheta  in  e^md^m  fcntcntiam  confcrt  » 
Ignh  fuccenfus  eft  in  furore  meo  ,  €T  ardebit  ufqne 
ad  wfernt  noviffima  *  Eadem,  inquam,  hsec  ver- 
ba,  qttibus  homines  rei  fiunt ;  coeli  vero  nihtl 
aliud  quam  teftes  citantur,  cceli  infenfibilcs  cx- 
pavefcent  :  rationales  vero  homines  ,  vel  non 
audimus,  vel  intelligimus:  velccrtefiaudimus, 
8c  intclligimus,  nihilo  plus  tamcn  corum  fcnfa 
afficimur:  fed  quam  adamas  quaticnte  malleo  , 
pejuscanoscxcutimua^  Atnc  abfque  ulla  prorfus 
aiftributionis  luce  diutiusconfuladivagetur  ora-. 
tio,  tametii  vcrcor  ,  xtt  prae  temporis  anguftia 
cxpticars  fuis  numeris  utquc  exornarc  nequeam : 
tria  tamen  narrabo,  aut  certe  utcumque  adum- 
brata  acdelineata  relinquam  •  Eram  cnim  diftu-  D 
rus  quorttm  ,  quando  ,  &  quomodo  fumus  cx- 
trcmo  illo  pcrtrcmendo  tribunali  rationcm  red- 
dituri  f 

Atquc  prim*  expedicndae  partis  inde  cxordu 
nc  aptilKme  rationem  petere  videor ,  fi  tinurn  eflc 
hominem  oftcndo  in  hac  rerum  fenfibilium  unU 
verfitate,  a  quo  factorum  ratio  &caufa  tumexi- 
gi  poffit  jure,  tum  etiam  merito  redtli  debeat  . 
ld  profciSo  quod  cft  citra  negotium  dcmonftra- 
re;  Nam  caufamcurquidtjuisfaciat ,  nemofane 
refponderc  quiverit  ,    pr*ter  qtum   qui    rcrum 
caufas  videt,  ^r  confequentia  cernit :  in  fuade- 
mum  pojcftate  habet,  res  fic  ,  aliterve  efficere, 
nam  cui  aiiter  conftituerc  non  fuerat  libcrum: 
cum  hoc  cur  ita  feccrit,  quid  rogo  expoftules  ?  E 
Eft  autcm  in  rebus  (  citra  angelos  )  folushomo 
rationc,  Iibcroque  arbitrio  prxditus  :   eft  ergo 
unus,  qui  tum  fui,  tum  rerum  earum  ,  quaeiu 
fuum  dominium  8c  ufum  v^nerunt ,  rationem  fit 
refponfurus  *  At  quidnam  rerum  efTc  dicam  in 
cjus  imperio  ,  8c  ditione  ?  quid  ?  Quantum  cli 
cumque  noftris  fubjeflum  oculis  •  Quanta  funt 
videlicet  ccelorum  vaftiflima  corpora  ,  &  quam 
jntrafemuka  caperepoffunt ,  inhominisfunt  di- 
tionem   cunfta    redaSa  •   Scripturam    de  hoc  , 
quam  dicat  fententiam  ,  confulamus  .  Faciamus 


\\t  non  vi,  utt  cctcra  ,  compulfuque  ,  &  illata 
ncceffitatc,  fed  libcre  a  Deo  in  bonum  promo- 
vetur:  ut  ante  illurn  bono  &  malo  ,  igne  &  a* 
qua  conftitutis,  manum  alterutri  cflct  Jibitum, 
admoveret:  qjuippe  eo  eflet  libertatis  doaandus 
(  fi  tamen  Jibertas  harc  cft  )  ut  contra  quarci 
Deusprxciperet,  faceretipfc,  dumvellet,  eum- 
dem  hominem  anderet  Dcus  producere  (  fi  fic 
infantibus  nobis  de  infinita  illa  cundipotentis 
fapicntia  balbutire  JalJareque  licet  )  nifirationc 
tnaturius  cogitata ,  8c  delibcrata?  minime  gen« 
tium,  Ob  idquc  non  fimpliciter  dixit :  Fiatho- 
mo,  fed  antequam  facerct  ,  Faciamus  ,  inquit  . 
Quod  eft  quafi  habiti  concijii  pronnnciata  fcn- 
tcntia  ♦  Dcindcnon  tanquam  ex  nihilodcrepenre, 
uticctera,  edidit:  fed  exlutoprius,  quafi  figu* 
lina  arte  adfabre  corpus  in  tam  variamorgano* 
rumpuichritudinemefformavit,  mox  fpiraculum 
vitae  infpiravit  infaciem, 

Quid  ergo  nos  ifti  rccentesmortaliumdelibe- 

roarbitriocontundunt?  quidDeifaciem,  animis 

noftris  impreflam  ,  deterere  nobis  ,  expungere  , 

acdclcrcmoliuntur?  diccntes  ea  nos  quandoque 

a  Deo  ncccffitate,  impctu  fciticet  3c  co$etu  mo~ 

vcri ,  qua  cceli,  vcl  pecora  .  Quod  fi  nunquam  nos 

adco  cogit,  cur  meritum  nobis  adimunt  ,  quod 

aflertuilliscft  ncceflarium,  non  modo  tcmpora- 

lium  prasmioruxn  (quod  jam  compulfi  ccseperunt 

confiteri )  fcd  illius  etiam  ,  quo  nos gratia  perdu- 

cit  fcmpitemae  gloriae  f  Siquidem  ut  nos  Dcns 

impulfuinbonumprscvenit,  tamenin  noftro  ar* 

bitriopofitumeft,  uc  a  pnevcnientc  nos  ejus  gra~ 

tia  movericonfentiamus,  Cujusfumus  ih  judtcio 

caufam  diduri ,  atque  adeo  vel  arterna  daturi  fup- 

plicia  diflenfus,  vel  confcnfns  pramia  acceptu- 

ri  fempit^rna.  Sed  caveo  ne  me  nuncdifputatio 

haec  alio  properantem,  furtipiat.  In  diverticu- 

lum  redeo* 

Subneftitur  continuo  Joco  memorato  fcriptu- 
rae:  Et  prffit  (ifdbus  maris,  8c  cciera  *  Id  quod 
hujufmodi  cft  #  In  hoc  faciamus  hominem  ad 

imagi- 


*%9 


R   DOMlNiCi    Soto    ORD.   Pa£-DI& 


2<f0 


jmaginem-noftram:  judiciofdlicet&rationedo-  A  ftimonio  fubinde  fubje&o:  Quoniam  makdicius 
.      .  •       _._j_  ___  ___.j j_  _:_:_!_.  homo>  qui  pfendijt  in  tigno  .  Nuro    fatis  perfpe- 


Tfi^  14& 


Chiisti  ncmus,  qui  orbi  colcndo  ac  moderanoo  fitado- 
XH$*  neus,  atqueaptus*  quem in dominium  mittamus 
univerfi,  eujnfquc  fidei  quantum  rerumextruxu 
mtis,  ceu  vits.  iervitia  quaedam  a  concredamus; 
nempe  ut  mundi  tandemtranlcurfa  periodo,  ad 
noftnimjudiciumaccepti  ratianes  afferat,  &  ex- 
penfi:  quo  rerum  per  fe  geftarum,  &  quaeano-* 
bis  fufceperit ,  beneficiorum  fubdu&is  rationibus , 
conftet,  perinde  illum  faltem  fide,  ftudio  ,  & 
folcrtia  i»  officio  erga  nos  continentcr  perfti» 
tiffe,  atque  fuerit  ipfc  avideufusobfequiomun- 
di :  £tqu$  adeo  liqueat  ,  utrum  gloriam  in  nos  re* 
tulfrit:  quameiccelivaftiffimamole  fua,  fabri* 
ca,  ornatu,  pulchritudine,  ordine  utiquc  fum- 
mo,  &  conftantia  ,  enarrare  non  ceffant  ;  ver- 
bumcjue  intclie_«erit  munificentiffimae  beneficentiae 
noftrae,  quod /£«/*,  grando  ,  nix  ^glacies  jugiter 
laciunt,  unde  laudesnobis&gratiasdcbebitper* 
petuas*  At  cujufoam  alius  rei  extra  hunc  mun* 
chim  univerlurn  effari  aufim,  redditum  iri  ano* 
bis  rationera  indieilfa?  Namextramundumbo* 
ni  philofopbi  nil  *  nifi  inane  quoddatn  inter- 
ixiinum,  medkantur.  An  de  cura  forte  quafpi* 
rittts  in  nos  angelici  incumbunt,  dequevigilan- 
tilTima  ,  qua  nos  protegunt  ,  cuftodia,  caufam 
di&uri  fumus:  «juemadmodum  fcilicet  ducatmn 
eorum  fequuti  ,  eorumque  fimus  uti  fubfidio  * 
imo  vero  obfequio  :  Eccfuis  id  ambigat  no* 
ftrum,  qui  in  divink  hsec  quoqusbqneficiispo» 
nimus  ?  < 

Sed  quid  breviflimam  ad  dicendum  mihi  da- 
tam  horamin  fervitiismundi,  angelorumque  au- 
Kiliisrecenfendis  prodigo?  H*t,  hsecadvosaffe- 
ro  patres  ecclefiae  fidera  ,  de  <juibus  nobifcum 
etiamnum  Deus  rationem  inibit  in  dieillairae, 
Nempetufiiiumfuumunigenitum,  quem  in  rem 

Jenitus  veftram,  &  propter  veftram  falutem  in 
oc  mnndi  miicriarum  profundum  coelo  demi- 
fit ,  excepcritis,  Sr  tradaVeritis  .  Quomodo  fi- 
demejus,  documenta,  Jeges,  confilia,  exempla 
cuftodiatis.  Labores  pro  vobis  exhauftos  ,  quas 
eerumnaspertulit,  acceptasinjurias,  contumelias 
toleratas,  quibus  vos  officiis  compenfetis .  San- 
guinem  denique  pro  vobis  ,  ad  mortem  ufcjue  , 
4Sr  in  cruce  fufum,  qua  veneratione,  religione, 
obfervantia ,  ac  fan&imonia  obfervctis  .  Eccle- 
fiam  fuam  negotio  tanto  conftru&am,  tam  lon- 
ga,  tamque  clara  ,  &  generofa  martyrum  acie 
communitam,  tot  patrum  doftrinis,  ccu  lampa- 
dibus  Spiritus  fanai  illuftratam,  ecclefiam  uti- 
que(uttotum  dicamus)gualem  divina  bonitas* 
lapienna ,  &  potentia  sedificavit ,  qua  fide  &  vigi- 
Jantiafervetis,  propugnetis, &excoiatis,  Oine- 
narrabilem  Dei  adverlushominescaritatem,  qui 
non  in  id  nos  folum  evexitgloriaefaftigium,  ut 
filii  Dei  nominemur,  &  iimus:  fed  quo  aos  in 
filios  adoptaret ,  naturalem  nobis  contulit  *.  Sk 
enim  Dens  (  ait  iile  caritatis  a.ftimanda_  pruden- 
tiflimus  )  dtlexft  mundumy  ut  filmm  fuum  unige~ 
flitum  dartt.  Mundum,  qui  Deum  iernper  odio 
habuit ,  ita  eumdem  mundum  deamavit  Deus ,  ut 
filiumfuum,  fpiendoremgioriaefua. ,  &fubttan- 
tise  figuram(nam  deitatefibi  parem,  quin&ef- 
fentia  eumdem  )  mundi  mortalibus  tradiderit  , 
quos  immortalitate  donaret  .  Nam  cur  non  di- 
cam,  tradiderit?  Cui  non  majores  honores  ha* 
buit  mundus,  quam  quem  ludibrio  >  &  oppro- 
brio  habitum,  eo  demum  malorum  detruferit  , 
ut  cruci  latronum  mcdium  ,  ceu  maltdi&um 
quoddam  ( liceat  cum  Pauto  fic  dicere)affixerit . 
Quod  iiie  nonaIiterfroferrcanfuseft>  quamtc- 


Ann  o 

Ch&isti 


;£__#.  i_ 


<_-/.  j. 


omo , 
Sum vobis \  quo nos Dcus negotio filios effecerit? 
Suo  nos  femel  languine  in  crucc  genuit :  eodem  in 
facramento  cjuotidie  nutrit.  An  comminifci  un- 
quam  cogitaftis  patres  ampliffimi ,  &  omnium 
providcn.iffimi,  quavosrationein  divino  tribu^ 
nali  de  negledo  fanguine  Chrifti  poffitis  defcn 
dere:  quem  veftrae  fidei  ibicommifit,  ubi  quas 
animascruore  fuo  fervaverat,  earumdem  vos  aiti* 
ma  rum  in  cuftodia  coilocavit  i 

Sed  &  de  urhe  fortitudinis  noftra  Shn  (  hoce~  ff$%  *& 

enim  nomine  ecclefia  eft  a  prophetis  celebrata) 

cujus  vos  t&is  fal  aclumina,  &  (  quodveftrum 

nomen  eft)fpecuIatores  &  vigiles,  nunquid  vo* 

B  bis  in  mentem  venit ,  an  geminus  cum  primis  , 

quem  ei  Chriftus  circumduxit,  murus  aliqua  ex 

parte  fit  forte  negle£.u  noftro  interruptns  ,  qua 

veftra  eum  diligentia  vos  reficere  &  inftaurare 

debcatis  ?  Geminus  inquam  ,  quoniam  ponetur 

(ait)f/.  ea  murusy  O*  antemurale  •  Quid  murus 

&  antemurale  ?  Leges  &  ali_e  leges :  divin _e  leges , 

quxfunt  firmiflima  mcenia  ,  atquc  fanftiffima  , 

quibus  eft.  ecclefia  circumfepta:  &  propter  divif 

nas,  humana;  infuper,  in  ipfarum  propugnactu 

lum  adhibitae,  Huc  vcilem  noftriiftosinfe(3:ato- 

resconvenire:  hoccumillis,  fi&  temporis&  io* 

ci  ratip  fineret ,  lubenter  .expoftularem:  dequo 

nos  ipfi  viciffim  tam  acriter  compellant  .  Non 

enim(quodnobiscaIumniantur,  traditiones  ho» 

C  minum  divinis  mandatis  anteferimus:  fed  quod 

Chriftus  ipfe  fefvator  nofter  tanti  Iegesasftimaf* 

fet  fuas  ,  tantique  noftra  referre  perfpiceret  ea* 

rum  cuftodiam,  hominemque  fcirct  variumani* 

mal ,  eumdemque  inconftantium  rernm  viciffitu» 

dini  fubjefilum,  qui  pro  tcmporum  adeo  condu 

tione  ,  &  diverfitatc  locorum  ,  diverfis  legibus 

opushaberet  in  officio  contineri:  fuam  hanc  ec* 

clcfia.  providentiffimx  commifit  faculcatem,  ubi 

paftorem  Petrum  inftituit  ,  ubi  qua  miffus  fuer 

rat  a  vivente  patre ,  eadem  poteftate  apoftolos  di- 

rniiit ,  ubi  Qui  vos  inqnit ,  audit ,  me  duditx  &  fe? 

penumero  alibi  •  Hac  nimirum  fun&i  auftorita* 

tefanfti  patres,  funimo  ftudio  &  confilio,  affi- 

dente  Spiritn  fandto,  quiex  poliicitatione  Chri- 

D  fti  manet  nobifcum   in   seternum  ,   hoc  Iegum 

ecclefiafti<:arum  antemurale  >    veluti   urbis  po- 

moerium  ,  evangelio  fuffecerunt  t    monachatuf- 

que,  &  alias  fahtbcrrimas  cercmonias  iafthue- 

runt . 

Quse  quanto  fint  ccclcfi*  robori  &  praefidio, 
ipfi  ifti  earum  hoftes  documcnto  nobisfnnt ,  & 
patentiflimo  teftimonio  .  Nam  poftquara  ccclc- 
fiafticum  hoc  munimen  fuis  opinionum  cunu 
culis  fubverterunt  ,  qualiter  ju$  ipfum  divinum 
tali  munitione  denudatura  defenderint  ,  ipfi 
judices  funto  -  Abjedo  monachatu  ,  hominum 
ritu,  ut  quod  de  facerdotibus  divinumeftinfti- 
tutum  rctinuerint,  videant  facramentalibus  fub* 
verfis,  qua  religione  facramenta  traftent*  Bre« 
£  viter  poftquam  jura,  humana  folo  acquaverunt , 
qua  fide  &  religione  in  evangelio  perftent ,  faciat 
Deus  ut  ante  hanc  quam  praeaicamus  diem ,  agno* 
fcant .  Quin  audenter  hoc  loco  dicam  r.  pronuncia- 
re  (  fi  audire  me  pro  veftra  in  Deum  fide  toleratis ) 
nihii  contabor  ,  neglefium  pontificii  juris)ni- 
fi  quibus  hoc  nomen  facit  fatis  ,  ludibrium 
mavultis,  hacc  nobis  tempora  attulifle)  nempe 
quod  patrum  ieges  fanCtiffimx  peffum  premi 
fuerint  permiff*  ,  id  foveam  fuffoderc  &  ape* 
xire  ccepit  ,  in  quam  yeftram  ecclefiam  conje^ 
&am  cernitis .  Lcges  namque  ut  divinae>  ita  &: 

huma* 


isc:  to* 


26t  CONCIO      DE      E   X   T    K   E   M    O      JUDICIO*  26l 

~  huroanse  ,  fi  confiderate  aliquando  aeftimateque  A  medh  ejus  :  &  tmuUr  ,  facramentorum  videli- 


CHRisTr  perpendiftis,  in  hocpenituspohtxfunt,  ut  per- 
,<45f  exiguum  hunc  8c  anguftura  bonorurn  terapora- 
liuraacervum,  infatiabifismortaHumaviditasin 
pacc&  tranquilliutepoffideret:  &  ira  inter  nos 
conftare  poffet  caritas.  Sunt  nimirum  vduti  Jinex; 
&prsefcriptiquidamlimncs,  quibus  homhies  int 
fuo  quifque  jurecontineantur,  alicnancviolent. 
Auguftiftimum  illudinexhauftumque  divinorum 
bonorum  pelagus ,  fine  fundo  altiffimum  ,  amplif- 
mum  extra  menfuram  ,  &  abfquc  fine  fcmpiter- 
num,  illud  eft,  cjuodatnon  per  partcs  poffidc- 
tur,  ita  ncque  praefinito  ullo  modo  dcbetada- 
mari,  Sc  cxpeti;  fedut  fe  quifque  avidiffime  in 
cjus  amorcm dimiferit ,  &eflEudcritiatiffime»  ita 
id  omnes  pacc  qitietiffimi  poffidebunt  maximo  g 
gaudio.  Atvcroar&iffimah#c$rbreviffirna,  va- 
nonomine>  bona,  ob  idque  in  commune  poffi- 
derinefcia,  Iougealuer.  Quoniamnifi  hisvelu*- 
tivallo,  fignis  pofitis  interfepircntur:  omnibus 
tunc  omnta  invadentibus  /  cun&a  facra  atque 
prophana  fufque  dcquc  pertraherent  ♦ 

Pcrpenditeergovosconfultiffimi  patres,  quos 
fidcles  fervos  &  prudentes  conftituit  dominus 
fuper  familiam  fuam,  &  fupercandclabnun  Uw 
cernas  erexit,  &  in  legum  fpecula  pofuit  cufto* 
dcs,  quamcaveredebeausvigilanterlcgibus  ve- 
ftris;  quas  hominum  (  qu#  hihilnon  defignat) 
cupiditas  prece  &precioarietarenonccffat,  quo  q 
fibi  aditus  impune  patcat  advctita:  ne  fi  quae 
funt  fanftiffime  obferata:,  adulterina  clave  ape- 
riatis,  rei  iu  illa  dicccclefi»  vcftrsedifpenfatio~ 
nibus  diffipatae  ,  caufam  tremebundi  dicatis  , 
Nara  inde  ccclefiafticum  antcmurale  abiit  in  ma- 
ceriam  (  quae  eft  fine  calce  &  csemento  diffoluti 
lapides  )  mox  peffumdari  8c  pro  non  lcgibus 
habeu  incipiunt,  atqueadcodignitas  ccdehaili- 
ca  contemptui  haberi,  continuo  murusfan&if- 
fimus  divinarum  icgumnutare&vacillare,  con» 
fcftim  caritas  Ianguere  primuxn,  poftlabefa&a* 
ri ,  fpes  concidere  ,  poftremo  evclii  fides .  An 
putatis  aut  Ilne  legibus  conftare  caritatem  ,  aut  fi~ 
ne  caritatc  vel  ftarc  fpem ,  vel  fidem  poife  viverc? 
Fundamcntum,  parietes,  8c  teftum  contempla- q 
mini.  UbtChriftus  aedificavit  ecclefiam,  funda- 
xnentis  ftdei  fubje&is  ,  fpcm  noftram  crcxit  :  & 
qu»  aedificium  contegeret ,  caritatemfuperneex* 
tcndit,  quaeauthore  Paulo,  tum  pMceptoruw  e/i 
i.Tim.M<  fnh9  tum  Qthm  vfoculnmperfe&iQnht  legibufque 
€ohp  3*  tumdivinis,  tumhumanisconftabiIivit,utbonis 
omnibus  gradibufquc  ac  dignitatibus  pro  cujui^ 
que  meritis  diftributis ,  fpecimen  triumphantis 
illitts,  heu  heu»  ccclefia  h*c  militantium  cKhi- 
bcrct,  Satan  crgo  arte  retexendi  Chrifti  ftru&u* 
ram  inftrudus ,  a  faftigio  eam  contra  dcmoliri  or* 
fu^,  adima  ufque  deturbat. 

Aufcuttemus  intcrim  tantifpcr  judiccm  no- 
ftrum  mirifica  clcmcntia  &  lenitate  rationem  de 
hoc  ponentem  cumfervtsfuis,  neindie  illa  ftu-  £ 
pcnda  iratt  ipfius  acerbiffimamfeveritatemexti- 
mefcamus.  ji*ditey  inciuh  *  h^fotatoresjerkfalem, 
^*  *  **  juditAtc  inter  me  &*  wineam  meam :  Viri  viden- 
tes  (  nam  id  eft  in  nominefignificatusvitipcr- 
fpcdiffimi,  qui  omni  aflfef^ione  iibett,  intcgram 
habetis  judicandi  poteftatem ,  fedetc  judiccs  in- 
ter  me  &  vineam  mcam  .  Vinea  faSa  efi  dile&Q 
mef*  ecclefiam  unigcnitomco  piantavi.  Nam  pa« 
tris  hic  vcrba  fubadire  vidcor  ;  fpeciofiffimatn 
vineam  plantavit  Deus  dilefto  fuo  .  Nam  tx 
quincunce  confcvit  vites  ,  uc  quolibet  verfus 
fpeSavcris  ,  rcftiffiraos  ordioes  confpicias  .  Et 
M*ttb*  *r.  frfivi  s&m  ,  Miificavi  turrim  ,  fcilicet  fidci  ,  in 


A  n  n  o 


cct,  extruxi  in  ea^  quo  neftar  gratia:diYiu3Pex*  chkisti 
primitur.  Quid  eft ,  <$*od  dtbuiultra  fatere  vine*  l5^, 
mexs  f&*  non  feci  ?  Jtn  quod  expetiavi  quod  fa-  Jfth  $• 
teret  wvas,  ZT  fetitUbruftas}  Et  nunc  oftendam  *pa- 
bis  y  quid  r ja  fuciam  vinea  mea  *  *Auferam  fepcm 
ejus ,  CT  erit  tn  direptionem :  dimam  maceriem  ejus » 
{$*  trit  in  concuitationem  W  ponam  eam  defertam  i 
non  putabitUT)  ff  non  fodieturi  <7*  afcendent  fu- 
per  eam  *vepre$  &*  fpind>  tx  mtbibus  mandabo ,  ne 
pluantfuper  eam  imbrem*  Perfcrutamini  vos  my- 
ftcria  myftae  fapicntiffimi:  pervia  funt,  ipfa  fc 
produnt .  O  quo  te  ispraecipitatum ,  quae  de  ejus 
IaterepromanaUi,  ecckfia  Chrifti,  fponfa,  co- 
lumba  ,  amica  ,  formofa  ,  fpeciofa  Chrifti  ,  & 
liis  atque  talibus  fexccntis  epithctts  infignite  a 
divina  fapientia  ctunulata.*'  Quo  te,  Petri  na- 
vicula  ,  elifam  ,  diffra&am  ,  fubmerfam  rapit 
noftrorum  crtminum  procella  ?  Quidnoftrxcau* 
fae  tam  diu  indormis  Chrifte  fervator  noftcr  ? 
Cur  Petrc  magiftrum  ex  profundiffimo  ifto  fom- 
no  excitare  non  properas,  qui  tibi  credita:  na- 
vi  fuccurfum  veniat  r  Imo  vero  &  tu  cave  vi- 
ciffim  Pctre  ,  iHam  iterum  m&giftri  reprehcn- 
fionem  audias  ;  Simon  dormh  ?  quid  me«  non  Mmi  *$; 
invigilas  caufae?  Etnosipfimet  caveamu&nobis;. 
Nam  quis  nos,  maium,  lethargus  ,  aut  vetcr- 
nus  mente  abalienavit,  Sc  noftrimet  nos  occu- 
pavit  obliviof 

Attcndamus   parumper    cujus    nos   admonet 
cvangefium  .  Confpkite  9  0*  levate  eapita  wftra.  ^  -^ 
Animo  perfpicienter  reputate  figna  in  fole,  lu^ 
na  Sc  ftcllis ,  quae  aetatem  redemptionis  veftrae  ap- 

f^cterejampraenunciant.  Signa,  inquam,non  il- 
a,  qu«  in  hujufmodi  elementis  vifibilitet  appa- 
rebunt :  qu®  fcilicct  alius  evangeliftarum  exponit, 
folis  &  lunx  tenebras,  8c  iiejlarum  cafus,  fcd 
quaBfubillisroyfterio  abdita  latent.  Hanc  enim 
fecundam  concionis  parrem  breviffime  perftrin- 
gam .  Nampraeterquam  quod ,  ( tit  Aug.  ad  "Eu-  Wye 
uchium  fcribit)non  omnia  haec  figna  pertinentlC^ittl^ 
ad  fiualc  judiciutri,  icd  quaedam  adHierofoIy- 
mitanam  fubvcrfioncrn :  illa qux  ad judicium  at- 
tincnt ,  non  ita  funt  intelligenda ,  ut  fint  a  Chri*. 
fto  tanquam  indicia  maniieiia  defignata  #  Enimve- 
ro  ut  noftrum  extremum  dicm ,  cujufque  fuum ,  ex 
renoftraeit,  ut  ignorcmus  (  nempe  quo  hinccer- 
titudine  tnortis  ,  inccrtitadine  inde  temporis  , 
utrimque  magis  ad  bonummagifqueexcitemur, 
perfiftamufquc  in  vigilii  cautiores  )  ita  8c  diei  il* 
lius  praefcios  nos  efte,  nihil  adfalutcm  noftram 
pcrtincbat  .  Id  quidem  nos  admonitos  effc  vo- 
luit  Chriftus:  ubi  de  dte  HU  mminern  noviffe  ait  Mar 
neque  filiurb  hominis  i  &  ubi  apoftolorum  mU-Mh^s'^* 
nimc  intereffe  pronunciat,  fcire  tempora  &mo* 
menu,  qusc  in  patvis  funtpofita  poteftate.  Et- 
eiiim  cum  cccieftium  fecretorum  illa  adnospror- 
fus  attulerit  Chriftus  qu^adnoftramnobisfalu- 
tcm  conducunt,  nihil  aliud  eft  Chriftum  diem 
iilum  ignoraffe,  quam  nonhabuiflc  inmandatis 
a  patre,  neque  fe  tanquam  redemptorem  docerc 
diem  illumrevclare*  Quid  ergo  fibi  hoc  evange- 
Jto  voluit :  Cum  viderith  bacfieri ,  fdtote  j,  quoniam 
prope  efiregnum  Dei}  Porro  (  quantumconjicio) 
nihil  aliud,  quam  quod  ubicumque  prodigiofa 
aliqua  figna  &  cxtra  confuctum  naturac  ordincm, 
harc  mundipratcipuaclcmentadederint;  in  mcn- 
tcm  nobis&memoriam  veniat  illius  diei:  quo- 
niam  funt  omnia ,  nihil  aliud,  quam  ftrepitus  qui- 
dam  ruinae  illius  magnac,  quam  nobis  mundus 
comminatur,  Quamobrcm  pcrfpicientcr  patres  , 
&  fapientcr  fcrutati  funt  myftica  quacdamejuC 

modi 


2dj  E     D    O    «   J    N    I    C   l       SOTO       ORP»       PllDfb 


2#4 


*"~ modi  fignorum  fenfe;  fignafciliceteorum  ,  quse  A 

Chbisti*  ecc'^*  a  f<W  fetnper  uhjue  incunabuHs  affli&i$ 
1^4^      rebus,  perpeffa  eft:  finis  etiam  ejus  &cafus  inr 
dicia  . 

Quae  quantum  egomet  mccum  faepe  &muho 
animo  confidero,  videreaon  videor,  quo  ingra- 
vefcendo  ire  jatn  poffint  deterius,  quam  modo 
funs  in  oculis  noftrjs  .*  nifi  forte  undeecclefiam 
evereere  valeant  fttnditus  *  Hi  namque  folis  & 
lunsp  ,  ftellaruaique  nominibus  ,  poteftatts  ambas* 
eeciefiafticam  &  fsfccuiarem*  fan&orumque  prse- 
terea  fplendorem  fubaudiunt  myfteriorum  pgriti , 
Solern  autem  fplendidiffitnum  ,  ac  fulgentiflU 
mum  jubar  apoftolicae  ac  perinde  fanftiffitnae  fe- 
dis,  ubi  fuum  Chriftus  J?ecrum  cum  plenapo^ 
teftate  vicariuro  coliocavit,  quaoue  cjus  perpe-  B 
tuo  fucceffotes  ad  gubernacula  federe  conftituit, 
quandonain  quaefct  majores  noftri  pejus  tene- 
brefcere  confp$xer<?  ,  majorique  obvolvi  caligi-* 
ne  ?  Legimus  porra  muhorum  capita  &  nomi-r 
na  hssreticarutn  >  qui  perfide  ab  ecdefia  eatho- 
lica  dcfciverc  %  at  quando  gemium  (  fi  veftras 
fando  vonic  in  aurcs  }  honorificentiffimum  no- 

**  Tteffi  *  mm  fwftiffimi  papae»  velTufcisfuttadeoinvi- 
*  fum,  abje^um,  &  (  fi  audire  poteftis)  infame* 
quam  eft  quibufdammqdoChriftianis?  Adeo  ut 
Chriftianis^  regione  papiftas  opponant,  papiftas 
&  antichriftos  pro  fynonymis  ducant  •  Ita  d$ 
die  judicii  inftituebat  TheffalonicenfesPauIus  j 
nempe  quod  ttb$  venerit  difceffio  primum  ,  mox 
rcvetatns  fuerit  homo  iile  ffccati  ,  fiUut  perditio-*  C 
nis>  tunceritfinis ,  Difceffionem  autem3  fi  ad  dif« 
folutionem  caritatis  fpeftetis ,  quae  ( ut  dudum  di- 
cebamus  )  eft  vinculum  perfe&ionis,  quandoti- 
metis  majorem  ?  Si  vero  ad  rebellionem  ,  qua 
fuum  in  caput  conjurant  membra,  qusndo  pa- 
rem  ? 

Tresecciefiasrationibusdiverfiffimas,  nam  fi~ 

dibus  (  ita  enimdedtvifafideJoquinoa  vcreor) 

i    facramentis,  eciam  capitibus  diiTefitas  patimur; 

quod  nullum  pertulit  unquamChriftianorumfae,- 

culuoi.  Tres  in  partes  difcerpta  eftaChriftianis 

fym*  ifc  inconfuulis  Chrifti  t-oni-ca:  quam  nequeejusipfi 
crucifixores  difcindere  intentarunt*  Quin  Chri- 
ftum  ipfum,  qui  eft  apoftolico  teftimonio indi- 
vifus,  in  cujusmyfteriumcarnificesetiamillioffa  D 
cjusinfringere  abftinuerunt,  in  frufta  Chriftiani 
dilaniant.  Quod  autem  adantichriftumattinet, 
noneft  dequonobisinternos  faciltus  conveniat, 
quam  quod  eft  in  foribus :  nifi  qnod  illi a  nobis  id 
mali  timent,  noscontra  abipiis*  DeLunavero» 
hoc  eft  >  civili  poteftate  5  id  tantum  dicere  cogita- 
vi,  quodbonaejusparsfuumSolemecIipfat ,  tota 

3*tfi$.u  propemodum  ( juxta  Joelis  de  dic  illa  vaticinium  ) 
verfa  eft  in  fanguinem.  Ecquid  de  fanftiffimis 
tandemftellis,  divisinqium  ,  qui  tanquam  ftella 
a  ftefla  diflferentes,  ita  regno  coelornmfplende- 
fcunt?  Quonatn  Joci  deciderunt  ?  Efteniminhi- 
ftoriis ,  Vigilantium  reclamaffe  contra  fanftorum 
invocatipnes  *  Almericum  &  alios  abjeciffe  ex 
tctnpl is  imagines  (  qnorum  funt  omnes  errores  E 
conciliis  condemnati  )  id  tamen  improperii,  6c 
contumeliae  quod  divi  in  fuis  delubris  fub  hoc 
^tatis  accipiunt,  nufquam  legimus.  Namotin- 
dulgerdmus  iftis  imagines  depellere:  quid  tamen 
excufare  poflunt,  quod  ep  illasdehoneftamento 
8c  vituperio  perfequantur,  foedius  quam  daemo-. 
niorutn  idola  ,  deturpantes  divorum  effigies  ,  con- 
fringentes  ,  &  ia  deridicuium  concremantes  ? 
Nonne  fi  inregumftatuashaec  perpetraflent,  rei 
effent  l^fae  majeftatis?  Vos  ergo  cum  videritis 
haecfieri,  fcitotequoniarueftproperegnum  Dei* 


Quod  fi  nuifus  adhuc  nos  ab  his  tfiettfs  fubiit  X  «  w  o ^ 
appropinquantis  cafus  tnundi  ;  tamen  quod  fl  Christi 
haec  fcrpere  latius  pergant  ,  netnpe  ,  quod  ft  1545* 
ecclefiam  hinc  morrbus  noftris  (  qui  cathofici 
cenfemur  )  filvefcere  ,  aliorum  inde  arietibus 
concuti  permittatis  ,  citius  fit  jam  in  capita 
veftra  ruttura:  id  faltem  non  poteftis  non  ve* 
hementer  extimefcere  •  Scire  cupitis  quam  ab- 
cft  procul  ecclefix  ruina  ?  quam  hoc  vobis 
conciliuin  in  animos  alte  infixum  fuerit  ?  Si 
re  infe^a,  terga  hine  vertitis,  refponfum  me^ 
ditando  conficite:  quo  ajquiffimoilli ,  fedacer* 
rimo  ac  feveriffimo  tunc  judiei  facere  poffitis 
fatis  ,  ubi  negle£tae  a  vobis  ,  defertaequc  &  a» 
miffm  ecclefiae  fuae  rationem  depopofcerit,  dum 
vitam  veftram  ad  fanftiffimas  fuas  legesexege-» 
rit:  durn  officia  veftra  &  obfequia  cum  infini- 
tis  beneficiis,  quae  apud  vos  ad  mortemufquc 
collocavit,  contulcrit,  . 

O  utinam  fic  nos  interim  patresecclefiae  Iumi- 
na  vigilanterhiccomponamus,  dum  tempus  nos 
mifericordi^e  expedlat,  ut  non  in  iila,  quaenos 
manet,  tetcrrima  juftitiae  horaarefcamus  (qnod 
eft  in  evangefio  frs  timore  &  expebjatfane    qtt6  luu  ui 
fuperveniet  univerfo  orhi  ;   quoniam  (  fi  de    po- 
ftrema  quam  propofuimus  parte  ,  audire  etiam 
non  piget )  exerere  fe  ac  manifeftareconftituit  in 
forma  -hupciana  divinamajeftas,  Chriftus  videli* 
cet  Deus  homo,  cui  &  collata  eft  vmnis  potefias  Matth*  %$± 
in  terra,  &  datum  judicium  facere ,   quh  filius  ho*  ^94n*  5* 
minis  efiy  qui  jure  humani  generis  redempti  & 
fetvati  conftitntus  eft  jndcx  vivorum  O"  mortuo^ 
mm*  Nam  in  hoc ,  inquit  Paulus,  mortnus  eft  &*  fam%  14* 
refurrexit ,  ut  $T  wivorum  &*  mortmrum  damine^ 
tur  :  qui  humiliando  fe  ufque  ad  mortem  cru- 
cis,  fecit  fibi  nomen  magnum  fuper  omne  no- 
men  ,  ut  in  nomine   Jefu   celebtrrimo   omne   genu  mtipB  ** 
fietlatur  ,  t&lefiium  ,    terrefirium  O*  infermrum  * 
His  enim  majeftatis  nominibus  ,   dignitatifque 
ampliffimistitulis,  prodibit  in  judiciumuniver- 
forum  judex,  nubibus  invedus,  fpimalibuscce- 
Jorum  virtutibus,  thronis,  ac  dominationibusin* 
nixus,  coronis  angelorumredimitus,  denfiffimis 
beatorum  ordinibus  ftipatus  *  Nec  edi&ofolum 
(  ut  ipfo  nafcituro  fecit  imperiofus  ille  Romanus  )  l^*  ** 
defcribet  univerfum  orbem  ,    fed  uno  temporis 
motnento  quotquot  a  condicoorbc  in  lucecndati 
funt ,  in  fuum  cobfpedum  cpmpttifos  dabit .  Nam 
quos  dormieiues  hic  a  fomno,  &  torpore  mitiffi- 
ma  ilia  vox  Pauli ;  Hora  eft  jamnosdcfomnofur-  i?»%  [ijt 
$ere  ,  expergefaccre  nequiverat  ,   mortuos  tunc 
evangeiica  tuba  e  fepulcrisperterritosexcitabit ,' 
Quos  inter  nuhaJudsei&Grasci,  divitis,  atquc 
pauperis,  potentis&impotentis,  principismaxi- 
mi  &  plebeii  minimi  fupererit  differentia  :  fed 
cundis  pofitis  perfonis,quas in  hac  mundicomce- 
dia ,  aliis natura  tribuit ,  aliis  vel  fortuna  objecit, 
vel  comparavit  induftria ,  aliis  vero  iniquitas for- 
re,  five  fraude,  five  audacia  adjunxit  ,  nullum 
fietreiiquuminterftitium,  quamquod  fides ,  & 
gratia  Chrifti,  vel  cum  ea  oflicia  noftra ,  &  res 
geftae  in  Chriftiana  ifta   militia  conftituerunt  ♦ 
\ecifitt  enim  unufqutfque  coronam  jufiitU  ,  prout  «*  Cer,  $* 
lijfit  in  corpore  *  O  abditiffima  mortalium  pe&o- 
ra  ,  &  qnam  eft  infimum  terrae  centrum ,  ahius  re- 
condita,  tam  fimulandi  artificio  fucata&diffi- 
mulata ,  falfis  externe  prseftigiis  oculos  eludentia: 
ea  quae  cJam  geftaUsconfilia  ,  quamfuntilladie 
palam  in  oculis  omniqm  cxponenda,  quamuni- 
verfis  revelanda  patenter  !  Nempe  ut  qui  veJ  a 
nulta  funt  cogitatione  dedivinaamicitiadeje£i:i, 
vel  quse  femei  admiferint  per  poenitentiam  de% 

lenda 


%6$ 


ORATIO      DB       E  X  T  R  £  M  O 


A  N  NO 

Christi 
tf*l.\u 


Vtnitt.  |. 


'  lendacuraverint  ,  eorura  peccata  ,  gratia  Chrifti  A 
conte&a,  non  nifi  adgloriam  patcicant,  illaquc 
tunc  iint  voce  digni :  Beati9  qutrum  remiff*  fuut  ini- 
quitdtes  y  Ct  quorum  tecid  funt  feccdtd%  eorumve- 
roanimi ,  qui  Dcumintimacordisccmcntera  non 
erubcfcunt»  ut  eos  malefa&orura  aliquandodepu* 
dcat »  ad  ignominiam  tunc  rctegantur  •  Eccc  e£* 
figiera,  atque  imagincm  futurac  illias  areae,  qno 
cft  Chrifti  frumentum  congregandum  »  ubi  ad* 
vcneat  arftas  »  quara  nobis  hodie  evangclium 
comminatur.  Ecce  fpc&aculum  mkificum,  aiiis 
qaidera  teterriraura  te  aterbiffimum  ,  aliis  vcro 
fpc&atiffimum  :  quando  integer  ille  »  incorru* 
ptus»  atqueidco  &quiffimtt$]ttdcxccrtiffitnofuo» 
perindequc  cxpavefcendo  ventilabro  fuam  evca^ 
tilabit  areams  &  quae  folida  corapererit ,  proba*-  B 
taque  grana ,  ift  horrca  iiia  cceleftia  coadet ,  ubi 
nc que  Arugo »  nt q ue  tinea  demolitur  f  nequefuns  ef* 
fodiunt  ut  furentur  %  fed  iafinitorum  eft  bonorum 
curaulus,  atquc  adeo  fcmpitcrna  felicitas  .  T*- 
lt4s  vero  /f  ne  comburet  inextinguibitt  :  eos  ncmpe  » 
qui  Deum  maxiraum,  &immortaIem»  quamres 
inancs  &  momcntancas  minoris  aeftimaveruut :  qui 
intenebrasejeSiextemas»  palcarumnaturam  ar~ 
dendo  imitantes »  faecula  durabunt  astcrna . 

Ergobenignitatevcftra  patrcs  illuftriffiini,  & 
attentionc  fumma,  quae  meam  longius  quamin- 
ftitueramorationemprovexit,  diutius  abuti  cef- 
fo,  fi  vosmecummodoexoratos  habeo,  nc  divi- 
tiis  nos  bonitatis,  patientiae,  &  longanimitatis 


AtiNO 

Chkisti 


JUDICIO,  166 

III. 
ORATIO   R.   P.  D.   CORNELII 

EPISCOPI       BJTOMTINI, 

Tcrtia  Domintca  advcntus   in  concilio  Tri- 
dcntino   habita. 


GA  u  o  fi  T  E  in  dumino ,  patres ,  gdndete  in  io-  toi/.  ^» 
«*»•  »  fratrcs  ,  iterum  dico  gtudete  omncs* 
Ette  enim  temfus  dcceptdbile9  ecce  dies  ccrtiffitnae,  «,c«r.& 
expc&atiffimarque/lj/itfu,  quo  non  modo  homi- 
nes»  quibusnaturaparens  fcnfum  &raentem  dc- 
dit,  fed  &  ipfa  emortua  tefta  ,  inanimes  agri» 
montefque&valleslastarimihi  8c  exultareviden- 
tur  «  Quia  aliquando  tandem  frofter  mlferUm  ino-  *?/*?.  **• 
pnm ,  Cr  gemitum  pduperum  excit*tu$  cft  dominus  , 
ut  quse  nobis  interitum  heri  &  nudiuftertius  mina- 
bantur ,  dum  is  vel  dormire  ,  vel  longius  ire  myfte- 
«o»  aondolofimularet ,  co  vigilance  cun&a  il- 
liusiuperciiiohodicpaveant:  filcicanr  jrata  ma^ 
ria,  recludanturinthcfaurosiuosventi,  deniquc 
funeftaomniaabcant,  fefta  oumia  redeant .  Tibi 
laus ,  tibi  gioria ,  tibi  gratiarum  aftio Jcfu  Chri- 
fte  fons  mifericordiarum  ,  per  qucm  jam oculis  no- 
ftris  videmus ,  3c  manibus  noftris  tangimus  beatam 
illamfpem,  quam  antc  nos  multi  videre  volue- 
runt,  nec  potucrunt ,  alongeportum  (navigan- 
tiummorc)  falutantes,  non  apprchendentespro- 
miiiionem,  neiine  nobis  confummercntur.  Vos 


Dciabutamur,  quiadeo  nostolcrantcr  adpoeni-  C  adcftcmihianimisomnes,  ut  adcftis  corporibus, 
tenUamcxpe&at,  ut  honomeuamfui  (ii  ita  fas       &Spiritum  fanaum  terribiles  has  caftrorum  no- 

ftrorura  acies  habitantcm,  fan&um  hunc  ccetum 


cft  loqui  )  prodigus  videatur  ♦  Nam  quod  ita  in& 

nita noftra  facinora  aequanimiter  ferat,  funt  qui 

eo  demcntiae  proruant ,  ut  vci  aliamcflc  vitam  ad- 

dubitcnt,  vei  quinoftrahaeccuret,  Dcumulium» 

Sed  gratias  ei  cum  ptimis  immenfas  habeamus, 

agamus,  Bc  quam  pofTumus  rcfcramus  maximas, 

qui  ianctiilimo  dornino  noftro  in  animum  induxit , 

cui  ftrmurajamiit  &  conftitutiffimum,  tertia  ab 

hacdominicaconciiiuminchoarc*  l)c  quo  &  ci- 

dcm  fanftiffimo  noftro  gratias  debct  ccclcita,  qui 

omnibuspofthabitisfatanicis  impedimentis  fixum 

habcat  ampliffimum  hoc  beneficium  in  Chriftia- 

nam  rcmpublicain  conferrc  *   Mox  Deum  ipfum 

precationibusadeamusfuppliccs,  qui  nonnobis, 

icdnominifuodctgloriam;  acmpe  qui  non  pro- 

ptcr  nos,  qui  malovum  hanc  eluvicm  commcriti 

iumus,  fed  proptcr  gloriam  nominis  fui,  quam 

tanti  rcdemit ,  ccclcfiam  inftaurandam  curct  * 

Quod  cnim  ad  nos  attinct  ,  nihil  fanc  vcrius 
concinere  poifumus  ,  &  magis  confentaneum  , 
cjuam  trium  illud  juvenum  confcffioniscanticum 
apudDanidem,  quorum  nosfornacc  pejus  arde- 
mus  :  Tccc<$vimtts  ,  Winique  egimus  ,  recedentes  ate  , 
e^*  dtiiquimus  in  omnibus ,  Wfmepta  tu*  mnaudi- 
<vimm>  nec  obfervAvimus ,  nec  fetimus  ficut  praccpe- 
ras  nobis ,  ntlenenobis  ejfet*  OmnU  ergo  qu<e  indu- 
xifti  fufer  nos ,  C^univerfa  qu#  fecifti  nobis ,  in  vero 
fudkiofecifti*  Et  nunc  non  foffumus  dferire  ost  con-* 


jntuentem&juvantcm,  concilii  au&orcm  &  ad- 
jutorem ,  ccclcfiae  prsefidem  &  obiidcm ,  opportu- 
nisimpottuniiqucputfatc  prccibus,  ut  Ubia  med  TJa/t 
aperiat$  ut  aurcs  veftras  expurget  ,  ut  ipfi  tran- 
quillis  mentibusintcndatis,  utipfc  habeam  vcrba 
paria  fan&ae  rei .  Hanc  vcro  orationcm  fane  meam» 
poftauamegohujuscaufae  patronus  non  tam  elc- 
ausfumcxomnibus  quam  rcli&us,  ut  qui  unus 
obfummam  veftramQmnium  auftoritatem  atque 
amplitudiaem  in  concionem  afcendens  nulio  pc« 
riculo  dicere  poflTum,  unde  vel  aptius,  vel  feli* 
cius  aufpicari  queam,  quam  a  facrofanfta  hujus 
D  concilii  neccffitate?  quar  profe^o  tanta  cft  ,  ut 
omniumhominum  animos  (fiquainChriftum  fi- 
des,  fiquavifcera  pictatis)  inflammare  maxirae 
poffit,  (fcdcbeat. 

Nam  poft  concilium  illud  amabile ,  cujus  ctiam 
fola  memoria  rccrcaraur,  quo  laetante  ccelo,  Sc 
exultanteterra,  Florentia  aridum  orbem  florcre 
fecit ,  medium  parietem  maceriae  foJvcns  ,  &  duos 
populoscondensinunum,  nonquinque,  non  fe- 
ptem,  ncque  deccm,  quod  conftantiffima  Coa* 
ftantia  confuluerat,  fcd  fi  ultimum  Lateranenfe 
iubduxeris  ,  centum  fcre  annis  ,  proh  dolor  » 
qiubus  &  domi  &  foris,  &  tclis  &  facibus  ob^ 
icffaccclcfia,  vexata  contamcliis ,  jaftau  inju-* 
riis  »  folicita  fufpicionc  »  fufpenfa  metu  ,  dira 


s* 


coiunt  ».  Heiuafumustraddsnosinferfetuumfro-        tigztJL  vcFIutP  dolorcs   ^„^1^^°^ 

cruciatur,  ut  pariat;  clamans  ,  Ini  conciiium, 


ftermmentuum,  &*  ne  diffifes^eftdmentum  tuum, 
neque  auferds  mifericordidm  tuam  a  mbis ,  quoniam 
mn  eft  in  temfort  hoc  frincefs  &*  dux  ,  %T  frofbet* , 
neque  hofocduftum  ,  mquefdtrificium  ,  neque  obldtio  , 
neque  incenfum  ,  neque  locus  primitidrum  corum  te% 
ut  fojfimus  invenire  mifericQrdidm  tu*m%  fed  in  ani- 
ma  contrita ,  &*ffiritu  humilitdtis  fufcifiamur » 

FINIS 

tQntfoGmrtt.  Tom.XXXIH. 


imo  cogcconcilium;  concilio  dcftitutap»nclaa- 
guit,  cxaruit,  dcfecit  ,  co  calamitatis  &  mtte* 
nacprolapfa,  utnificffct  fcrvatadirinitus,  fru* 
ftu  modo  pro  illius  falute  conventus  hic  facra- 
tiffimus  haberctur .  Jam  enim  libertas ,  pax ,  tran- 
^uillitas,  jura,  legcs ,  fortuna  ,  opcs  ,  honor^ 
imperium  denique  ipfum,  agri,  urbcs,  m?nia,  aedcs» 
tcfta ,  fcdes ,  areae ,  orania  quibus  fpiritum  vitam^ 
quc  ducimus»  amiffa  eflent,  velut  qu^cum  rc- 
M  Iigione 


1^7  CORNELII 

X  ,  H  o  ligione  ita  impticita  efle  &  cohaerere  videntur,  A 
Christi  ut  non  poffit  illa  ruere  ,  quin  eodem  debilitata 
'****  motu  oniflia  concidant,  nonenim  AfiaticU  opi- 
bus  patres,  nonporentiaPerfarum,  non  Hifpa- 
norum  bellicofiffima  illa  multitudine  ,  non  in- 
fra&is  viribusGallorum,  non  Graecorum  artibus 
&  technis,  noncalliditatePtenorum,  non  Ger- 
manorum  conftantia ,  non  Italorum  armis  atque 
ingenio,  unareligione&pieUtc  haecomnia  nata 
funt ,•  aw&&  &  retenu . 

Et  cur  quaefo  putatis  omnis  ordinis  viri  pru~ 
dentiffimi  ,  magnam  hanc  angelorum  frequen- 
tiam  ,  luminaria  haec  ecclefiartim  ,  tot  inquarn 
cpifcopos ,  magiftros  popixlorum ,  patrcs  omnium , 
miniftrosChritti,  Chriftos  domini  ,  ora  8c  ora~ 
cula  Dei,  tam  multis  terrarum  mariumquc  dif-  & 
ficuhatibus  fuperatis  ,  reli&is  etiam  gregibqs, 
qiios  anima  cariores  habere  opottuit»  exiiflede 
terra  fua  &>  de  cogaatiane  fua,  nt  alicnas  cafu- 
las  magni  hofpites  implerent  ,  nifi  quia  vicit 
stcr  durutfi  pietas  ?  Nam  tanfta  sorura  pe&ooi 
imminefis  ecclefm  totkis  excidium  coegit  ,  m 
crudete  &neferiume£iftim$rent,  hettificumhoc 
hellum  *  qtiod  omni  '  imbutum  odio  ac  paricti- 
bus  £c  te&i$  ac  columnis  &  poftibus .•'■  &  ipfis 
etiam  fundamentis  ripftris  illatum  eft ,  fpe&a- 
rcS  tangeie  ,  expcriri  ,  nec  interim  inito  conci- 
lio  oppohere  fe  murum  pro  Iffael;  tjuando  non 
itapupilla  oculi  tegitut  coeuntibusdliis,  utde- 
fenditureccleiiafanaaconciliis,  Hequeenim  ob 
aliudmagno  huic  corpori  Dctis  varias  multipli-  C 
tefqnegratias,  ut  8c  membra  diftribuit,  nifi  ut 
quod  in  fingul.is difperfa  vfetus non  poieft ,  in  om- 
nibus  invi&a  unitaS  efficiat  >s  quemadmodurn  & 
ipfa  natura  manus  nobis  geminas  geminofque 
oculos»  pedes  itemgeminosideodedtffe  videtur, 
«t  quafi  collefto  concilio  pawus  bic  mundus  fe- 
fe  mvare,  &  tueri  poflit ,  nam  manus  manum  Ia» 
vat,  pes  pedcm  fuftentat ,  finiftrafuiciuntur  dex» 
tris  ,  finiftrifque  dextra  levantiir  .  Et  quis  ne- 
fciat  res  arduasatque  diffitiles  quae  ad  unam  fan- 
ftam  catholicam  ac  apoftolicam  pertinent  eccle- 
fiam*  in  conciiio  &  ccetu  patrum  ,  ubi  fuo  quif^ 
que  Ioco  fententiam  iicit  ,  traftari  prudcntius, 
maturiusdiffiniri,  prdbarifolemnius,  &  gratius 
acundispopulis  acceptari?  Neque  enim  ternere  D 
SapUnt.C,  didumeft:  MHttitndofephntumJkMtasorlrisiibi 
Tr*v.tu  yi/di,-  utfi multd  conjili**  Sane  neque  Mofes  Iege$ 
tulit  ante  initum  fynagogae  concrlium  ,  neque 
fan^uinemfcederis  tefperfit  nifi  in  concilio,  ne» 
•  M  H&&  queapoftoIiMatthiam,  autfeptem  diacones  ele* 
14  *  gerunt  extra  concilium  ,  neque  prima  illa  jaris 
€cclefiafticidecretaedi<terunt  nifiinconcilio  :  ia 
concilioinquam  illo,  quod  nafcenttem  in  genti- 
busecclefiam,  nevelabortum  patiendo  vel  fuffo- 
cationem,  intettret,  apudHierofolymamlibera- 
vit ,  &  ubiapoftoHcumfymboIum  anguftum  ver- 
bis  nonanguftum  facramentis  eft  explicatum  Ia- 
tius,  atque defenfum ,  quam in quatuor illiscon- 
ciliis  ,  Nic^no  ,  Ephefino  ,  Conftantinopolita- 
no,  Chalcedonenfi  .  Scripturae  fand*  canonicae  E 
ubi delcftat funt ,  nifi  in  concilio  Laodiceno,  & 
Carthaginenfi  ?  Hasretici  ubi  revidi  funt  ,  ubi 
damnatse  hxrefes ,  Hgataeque  in  fafcicuios  ad  com- 
burendum ,  nifi  in  concilio  apud^Lateranum ,  apud 
Conftantiam  ,  apud  Antiochiam  ,  apud  Vkn- 
nam  ?  Mores  tum  populi ,  vam  principum ,  ac  fa~ 
cerdotum,  quando  emendati  in  melms  ,  praster- 
quam  in  conciliis  Gregoui  VII.  Alexandri  III» 
Urbani  II.  Unio  diffidentium  nationumubicoa- 
luit  unquam  felicius,  quam  in  concilio  Latera* 
nenfi  &  Fiorentino  ?  Turc^  rabies  ^quam  un^ 


SP.ISCOPI       B   I    T  O   N    T  i   N   I 


%6% 


guam  Chriftianoruta  potentiam,  atque  animum  anno 
ita  fenfit,  ut  |nJ/Lateranenfi  illo  concilio,  ubi  Christi 
trecentahominummilHaadreparandumHierofo-  „cl545t 
lymam  invi£be  crucb  figna  fufceperunt  ?  Sed  &  ten^v°oTuit 
Chriftiani  princip^s  diu  tn  cfclcfiafticam  potefta-  4kerc. 
tem  tyrannico  furorc  furrcxerunt ,  cui  flefterc  gc- 
&caputfummittcrc  debuerant.  Nonne  ia- 


nua 


Aft.  ij* 


ctisconcilhs  funt  depofiti,  percuffi  anathcmate, 
pulfi  regno^  atque  imperio  ?  ut  Ladislaus ,  Leo  IIL 
Henricus  III.  Fredericus  1L  Conttantinus  VL 
Quin  ipfa  fchifmata ,  quibus  maxime  ftangitur  & 
evertiturecclefia  Chrifti,  non  fedantur  unquam 
facilius ,  quam  concilto ,  quod  vetera  exempla  do- 
centSymmachi,  Benedidirac'Gregorii.  Annon 
etiam  coneiliabula ,  ac  malorum  omnium  conven- 
ticula  ,  cQthyuut  mttta*  qua  torrumfwnr  bonos  mo-  u€ort  n 
m,  diffolvunturfacris  ac  legitimisconciiiis  ?  ut 
latrocinium  illud  Ephefinum  fecundum,  Arimi* 
nenfe,  Pifanum ,  Mediolanenfe  ;  Porro  fummo* 
rumponuficum  gloria,  qu«  nunquam  non  blaf- 
phematurabimpiis,  conciliorum  virtute  emergit 
cUriorfemper,  atque  illuftrior,  quod  infumma 
patuit  in  Xyfto  ,  in  MarcelHno,  in  Lcone  *  O 
certe  magna  conciliorum  virtus !  Hinc  &  poet» 
concilia  deorum  inducunt:  &-ap«d  Mofen  dum 
hominem ,  mundi  miraculum ,  ct  terra  fingit  Deus 
©mnipotens :  quem individue partitum3  dividuc- 
que  conjundum  ipfo  etiam  lupernaturalis  hiftoriae 
veltibulo.docuerat,  eft  voxilla  pene  conciliaris, 
Faciamus  hominm  ad  imaginem  ,  €T  fimilitudimm  Cintt: 
noftrtm  .  Altera  quoquc  ad  magnos  illos  gigan- 
tumaufusreprimendos.  Venite  *  fonfundamus  lin~  $**•*** 
lu<tmcQrum>  utnon  andidt  unufqnifpe  wcem  fr$~ 
ximifui* 

Enimvcro  patres,  ut  praefentem  rerum  ffotum 
compendio  perftringam  (nam  Laconis.mihipar- 
tesreliquiftis»  cum  oratoris  ademiftis)  cum  no* 
ftrareligio  tribus  quaft  capitibusconftet :  doftri- 
na  fidei ,  quaut  panecoelefti  vivimus,  Bc  fagina- 
mur:  facramentis,  quorum  fecreta  facraque  vir- 
tutc  Deoconciliamur  in  gratiam  :  caritate,  cjua 
ut  nota  prsecipua  Chriftqs  agnofci  fuos  voluit  a 
cetcris:  quseiliudcft  fidei ,  quod  lux  coloribus: 
id  facramentis  ,  quod   fanitas  medicinae  :    qujd 
iftis  temporibusexpofcit  doftrina  cathplica,,  nift 
concilium?  quidpoftulant  facramenta  nificonci- 
lium?  quidcommuniscaritasquaerit,  nifi  conci- 
Hum  ?  Deum  immortalem ,  quam  fuperbe  conten- 
tiofis  noftris  CQncertationibus  ,  quibus  jam  fub- 
verfus  eft  orbis,  praclara  illa  antiqua  fidci  no- 
ftr«  monumcnta  vcxantur  !  quam  perverfe  Dei 
yerbum  vel  pofthab^tur,  velmutilatur,  vel  tor^. 
quetur,  vel  invertirur!  quam  temereetiaminter- 
dum  a  nobis,  ut  nonnihil  fcire videamur,  una* 
xiimis  ille  omnium   faeculorum   confenfus  nihili 
penditur!  quamingrate  inter  vifcera  noftra ,  ne 
Graecoscommemorem»  fanfta  illaRomanaeccIe* 
fia,  omnium  quae  fub  cglo  funt  ecclefiarttm  ma- 
trix,  matcr,  &  magiftra,  atque  verae  doftrinae 
ChriftianaelapisLydius,  dcfpicitur,  reprobatur  f 
&jamfumustanquamparvuJiipfi,  qui  circumfe- 
runtur  omni  vento  :   ut  foJidius  fibi  cpnftet  Jix» 
daeus,  quam  Chriftianus.  Taccbone,  quam  vi- 
lueritinter  Chriftianos  felix  illa  baptifmatfs  re- 
nafcentia  ,    admirabile    euchariftise    facramen- 
tum,  majeftas  faccrdotii  vifibilis  ,  omnium  cc- 
clefiafticorum  ordinum   firmamenta  certiffima  , 
8t  maximar'  An  non  &  p.aeiit  fervens  ille  inaf* 
tcrutrum,  &  in  tcmpubh  amoi:>  q.uq  ofimChri* 
ftiani  omnes  ,  o  dulce  &  carum  nomen,  fratres 
vocabantur:  &impletum  ^ftpauli  apoftoli  vati- 
cinium  :  Mtunt  homines  feiffum  amanm  ?  Pro-  ziTtm^ 


stfp 


Oratio     D   E      EXT 


Anno 
Christi 


En<ch  9 , 


Tbxtn  4, 


Trcv.  10* 


TJ*k  ij. 


fbu.%; 


Tbrtn,  4* 


fcdo  nifi  periiflet  ,  non  a  fan&is  tllis  mocibus,,  A 
non  ab  honeftis  illis  inftitutis  ,  qux  obfcrvati , 
remp.  noftram  fcliciffime  fempcr  auxerunt,  ctfet 
jam  ubique  modis  omnibus  dcgcneratum.  Qui- 
bus  enim  turpicu4inum  monftrts  ,    qua  fordium 
colluvie,  quapeftenon  funt  foedati,  noncorru^ 
pti  in  ecclcfu  fanda  Dci ,  fcpopulus,  &  faccr- 
dos  ?  In  veftro  judicio  caufam  rcpono  »  patrcs, 
cr  aftnSluario  Dei  ineipitc  »  fi  ullus  jam  pudor, 
ii  ulla  pudicitia,  fi  ulla  fupcrerat  bcnc  vivendi 
vcl  fpcs  vcl  ratio:  ft  non  libido  cflfrgnata  &  in- 
domita»  fi  non  audacia  fingularis,  i*  nonfcclus 
incrcdibtle.   Hcu  qnomodo  QbfiuratHmcrdt  durum  y 
<jnomodo  mutatuscoloroptimusl  Namdua:  illae  fan- 
guffugae,  qux  fcmper  dicunt  ,  «ffer  ,  *ffer  1  al- 
tcra  mater  ,   ahcra  nutrix  malorum  omniurn,B 
capiduas  inquam,  &  ambitio  ,  utracjuc  fubtile 
malum,  utraqucfecrctumvirus,  peftis,  &  mon- 
ftrum  orbis  :   dum  ab  iis  ,  quos  tamjuam  vivas 
Sc  animatas  lcgesfeqttioportuerat ,  virtus  acdo- 
drina  negiiguntnr:  vttium  &  ignorantia  earum 
loco  fummis  cxtolluntur  honoribus  *  effecerunt 
tandcm  ,  ut  aedificatio  ia  deftru&ionem  ,  exem- 
plum  ixt  fcandalum  »   mos  in  corrupteiam  ,    cu- 
ftodia  legum  in  contemptum,  feverttas  in  rela- 
xationem  ,  mifericordia  in  impunitatem  ,   pie- 
tas  in  fucum  &  hypocrifim  ,  praedicatio  in  cort* 
tcntionem  ,   Sc  faftum  ,    in  turpiffimum  merca- 
tum,  grave  hoc  cft,  (  ut  uno  verbo  dicam)  vi- 
t»  odor  in  mortis  odorem  infcliciffime  commi- 

?ravetit  .  Quid  mirum  ,  fi  indc  &  difperfae  C 
unt  oves  ,  8r  crravcrunt  in  cundis  montibus , 
&  agris  ,  &  poicntiorcs  quidcm  ab  au&oritate 
in  dommium,  a  dominio  in  tyrannidem,  aju- 
re  in  injuriam ,  a  fceptro  in  virgam  ferream  9 
a  Dci  cultu  ad  impietatcm  ,  a  tutela  ecclefiae 
ad  internecionem  ,  a  modo  ad  libidinem  ,  a 
rationc  ad  rtutum  ,  a  tributis  ad  imporubilia 
onera,  a  pace  ad  bella  crudclia  ,  a  fimplicitate 
ad  dolos,  a  prudcntia  ad  malitiam,  a  libesali- 
tatc  ad  Inxum,  a  parfimonia  ad  avaritiam  ,  ab 
ornitu  ad  pompam  ,  ab  obedientia  ad  aper- 
tam  rcbeilioncm  convcrfa  funt  ?  Utinam  non 
a  retigione  ad  fupcrftitioncm  ,  a  fide  ad  infi< 
dclttatcm  ,  a  Chrifto  ad  antichriftum  ,  qt|in  a 
Dco  ad  Epicurum  ,  vel  ad  Pythagoram  ,  velut  D 
prorfus  unanimcs  declinaffent  ,  diccntes  in  cor- 
de  impio  ,  Sc  in  ore  impudico  ;  ISjjon  eft  Deus. 
Ncque  jamdiu  fuit  paftor  qui  requireret  ,  pa- 
trcs  :  non  fuit  inquam  qui  requireret  :  quia 
omnia  quae  (tia  funt  ,  quaerebant  ,  quae  Jefu 
Chrifti,  ne  unus  quidcm  •  Hinc  illis  aliud  a- 
gentibus  ,  3c  in  utramquc  aurem  dormienti- 
bus  ,  quos  grcges  pafcebant  ,  non  pafcebantur 
greges  ab  cis  :  Nam  parvnli  petitrunt  panem  , 
C7*  non  crat  qm  iliis  fr<tngeret  :  ferpcbat  in  or- 
be  infinitum  malum  ,  crefcebat  in  mcdullis  ac 
vifceribus  noftris  ,  8e  ia  dies  manabat  latius  » 
ut  non  modo  ornamenta  ,  dignitates  ,  praefidia 
ftabilitatis  &  libertatis  noftrae  quandoque  a- 
mittcremus  ,  fed  cum  dcdccorc  &  ignominia  ,  E 
quod  miferrimum  &  turpiffimum  cft  ,  fervire- 
xnus  ,  Nam  cervicibus  noftrisimminebantTur- 
cae  :  ncque  Auftri*  modo  ,  &  Germaniae  ,  fed 
Italiae  ,  fed  Urbi  ,  fcd  Orbi  pernicicm  molic- 
bantur  ,  &  ferrum  flamtnamtijue  imminentes  fu- 
rcbant  audacia  ,  fcelus  anhelabant  ,  fuperbt  vi- 
ftoriis,  elatitriumphis  ,  ditati  fpoltis  Chriftia- 
norum,  non  crcfcebant  fuis  viribus  ,  crcfcebant 
noftris  corrupcis  moribus  :  non  tam  crant  ho- 
ftes,  quam  flagcllum  Dei:  armis  eorum  impu- 
gnabamur  ,  fcd  peccatis  noftris  cxpugaabamur: 
C«w7.  Gwrtl*  Tom,  XXXIII. 


O      J 

illi    fua 
toftra  iniquitatc 


agcbant 


REMO       JUDICIO*  170 

feriratc  ,    fed  nos  pattcbamur    &  NNO 
.     Utinam    vcl  ipii- foli  paffiCHxtsc 
fuificmus   y     ncque   interim   fanclum  illud    ad-     t$4$i 
mirabilc  nomen   Chrifti   jefu  ,     atnandttm  an- 
gelis   ,     trcmendum    dacmonibus  ,     mortalibus 
adorandum    ,     proptcr    nos  ,     quorum   defidia 
&    flagitium    in    omnem    jam    orbcm  fcediffi- 
mo    rumore    penetravit  ,   jocus   futflfet  ^Sc   fa- 
buia    pcrfidis  Judxis  ac   gentibus .    Nemo   vc- 
ftrum   mihi   qu*fo    fucccnfeat  ,    patres    &  fra- 
trcs,     Mcmcntotc,  quontam   mcihr*  funt   *vul-  ?***<  «7» 
ncr*  diligentis  ,    qutm  frauduicnta  ofcuU    odien- 
tis  • 

Itaquc  nc ,   cujus  amplitudincm    &  gloriam 
cxrendere  animus  crat  ,     illius    incofumitatcm 
&    faiutcm   defercrc    viderctur   ,     fan&iffimus- 
ille  non   tam  setatc  ,     quam    prudentia   fenex 
Paulus  IIL    primae  fcdis  Bc  catholicac   &-  uni- 
verfalis     epifcopus  ,     poft    omnium    hominum 
memoriam     &    fortiflimus     &    optimus     pon- 
tifex  ,    quem   omnium    gentium    jinguae    celc- 
brabunt  ,     nutlaquc  unquam  aetas  de  cjus  Iau- 
dibus  conticefcet  ,     optime  intelligens  fe    non 
fibt  ,     fed  nobis  ,     in  tantis  periculis,    in  tam 
grandaeva  actatc  ,  in  tam   duris   itineribus  ,    in 
t.am  magnis    anguftiis  fuiffe    magno    miraculo 
rcfcrvatum  :   cujus   fapicntia  ,  flde  ,  poteftate , 
e  tantis  malis  ercpti  ,     Deo    quandoquc    fine 
timore  fervircmus  :     nou   nunc  primtim  ,     fcd 
ab  ea   die   qua  concuifa   in   finum   iJIius  noftra 
confugit  refpublica  ,     tit  teftaretur  illtim  fum- 
010  hoc  pontificatu  bearc  nos  potius   ,     qiiam, 
beart  ,     majora  beneficia  darc  quam  accipcrc: 
ut   doftrinae  antiquae    finceritatcm    colligerct  , 
Sc  facramcntis    priftinam    majcftatem    reftituc- 
rct  :     ut  collapfos  mores  ecclefiatticorum  ?    rc- 
gum  ,   principum  ,    &   plebinm  revocaret    ad 
normam  veras   pietatis  8c  difcipltnac  :    ne  forte 
proptcr  malos  pifccs    alicubi    retia    rumperen* 
tur  :     ut   a  quibus  intus  8c  foris  oppugnamur* 
illos    per    reliquias   bonorum    virorum    placa* 
rct  :     hos  per  Dei  potentiam  reprimeret:     hoc 
eft  ?     ut  jam    cadentem   rempublicam  noftram 
confirmaret  ,   ut  affli&am  erigeret  ,     ut  perdt- 
tam   recrcaret  ,     cV   liberatet  conflagrantem   & 
pcne  cxtiftam  :     confcnticntc    6c   faventc   Cae* 
fare    magno    qttodam    &    noyo   Conftantino  r 
Augufto  ,     &    omnibus    Romanorum    impera- 
toribtts     meliorc     ac     felicipre  :     jam  jam   in- 


«juam 


lum 


ab     eo     dpmitae     Afric«     Cse- 


lar  fuper  alta  urbis  Capitolia  altior  ipfc  triqm- 
phos     icportaret  ,     probaqtibus   fummis   Fran* 
corum  »     Romanorumque  regibus  ,     ut  fangui- 
ne  ,     fic  fide   &  pietate  Ocrmanis  ,     Francifco 
Chriftianiffimo   -y     cujus     gloria     non     paucio* 
rtbus  quam  Solts   fplendor  rcgiontbus    &    ter- 
minis  continetur  ,     Perdinando  ,     qui   adver- 
fus  pcrpctuos    Chrifti    hoftes    armis    cV  animo 
invi&o     murus     femper    fuit     &     antemnrale: 
hortante  pio  PortugaUrae   rege  ,     cttjas  fando 
nomini  9     ne  hic  fatts  cffc   viderctur  ,     a  Deo 
datus   eft     novus    orbis  :     annunciantibus     dc- 
tnum  ,     ac  rogantibus  omntbus  catholicis  prin- 
cipibus  ,     ftatibus  ,     ordinibus  ,     maximo  ani- 
mo  ,     fidc  finccra  ,     conftantia  fingulari,    qu^ 
nobis    gloriam   ,     animts   Iaetitiam  ,     hoftibus 
dolorcm    afferret    Bc   gcmitum   :     quafi   ad  fa- 
cram    anchoram   ,     quafi    ad    portum   falutis  , 
quafi  ad  afylum  ,    ad   domum  refugii  ,    ad    ar- 
cem   munitiffimam  ,     onde    rcipublicae     noftr« 
mille  propugnacula  pendcnt  ,     ad  facrofanftum 
ascumenicum    concilium  ,     quod    coJIapf»    co 
M     z  clcfiae 


27«  C  O  R  H   I    U    I      E?!JCOn       BITONTINI 


tjl 


A  K  N  QL  clefiaB  femper  fait  ,  &  eft  fpes  nnm  $  more  4 
CBAiSTy  f»ajorum  confijgicodum  effe  ,  &  providit  & 
3tS4jt  deliberavit  ;  nullam  exiftixnans  tan*  morbo- 
fam  ,  nti!!at&  taq&  vagam  f  wttm  tam  pcrdi* 
tam  &  erraotem  ovem  ,  qiiam  bonus  paftor 
&oa  fanare  >  no$  reducerc ,  nott  reqttirere  cu* 
pierit  ,  Qaae  tam  immeftior  pofteritas  erit  ? 
<juae  tam  ingtata  hiftotia  reperigtqt .,  qqas  hu- 
jm  rei  glorjaxr*  ,  qt?a  nalfa  unquam  gefta  eft 
vei  major  vel  gloriofior  ,  non  immortailtatis 
memoria  profequatur  ?  i\udiantur  JHC|  pa|r$s, 
iutcr  vos  voces  ilias  ,  qqae  apud  Chalcedona 
olim  audicbantur:  Vivat  Paulus  fan&iifijnus , 
cecumenicus  ,  apqftolicus  .  £n  qoftis  Micasam? 
noftis  Lu?am  ,  ffulfeuins  ,  noftlsi  nemora  , 
flumina  %  maria  ,  quanta  fecit  ,  quanta  tulit,  % 
&  patria  Sc  virtute  vcre  Romanus  Paulus  III. 
M*ftb  izt  **t  tMgregaret  filiqs  fms  $  qumtdmodufy  $*tlin4 
tongregat  pitllos  fttos  ftth  alas  .  Et  quis  hocni-p 
nun*  eft  tam  ignarus  ,  tarrf  in  republica  rudis* 
*am  nihil  ,  incjuam,  nec  de  fua  ,  wc  de  cpm> 
tnuni  faLlute  cogitans  *  qui  nefciat  ut  primum 
per  bellorum  inccndia  fy  tumultu§  Ucuit  ,  fps 
mduciarum  cpncepta  inter  orbis  moiiarchas  , 
Mantuas  primuni  ,  deinde  Vincentiss  4  $  j&m 
altera  vice  Tridenti  ,  quod  diplomata  ,  quo4 
codum  8t  terxa  tcftantur  ,  ab  optimo  hoc  rei- 
publica?  noftras  parcntc  &  quaii  Dco  ,  indi* 
£hun  fuifle  orbi  gencrale  conciliocR  ?  Quum 
primum  igitur  d^t%  eft  de  ccelis  p#x  aure^  at^ 
que  auguft^  9  quam  lorigius  fugientcni  hic  C 
coelo  dign^  ppntifcx  in  fpcm  coutra  fpem  fe* 
quebatur  &  perfequebatur  :  fatifta  fynodu^ 
conilanti  femper  retenta  aiiimo  ,  translata  ma^ 
gaa  ratione  ,.   4Uata  dura  8eceflitar$  f    j%m 

3uarta  vice  fupexipri  anna  indicitur  ,  &  tan* 
cm  4iiquan<io  tot  antea  a<fiis  menfibus  con^ 
gregatur  ;  &  Hac  ipfa  dte  omine  omntum  felU 
ciifimo  ,  dum  Luna  tenebras  vcrtit  i#  luccm ,- 
Sc  quia  dorninus  propc  cft  ,  decrefcuot  no^les! 
creicunt  dies ;  hi$  ducibus  atque  fuo  ipfius 
ffdis  apoftolicae  nomine  auSotibu?  >  quos  in. 
hac  fanfta  corona  eminere  vides  nova  Hiera- 
falcm,  Joanne  Maria  de  Monte  ,  cuju$  furfum 
^  oculi  a?  corda  ad  mocitem  ,  qui  Chriftu$ 
eft  ,  und^  veniat  awiium  nobis »  perpetuo  D 
diiriguntur  2  Marcello  Politiana  v  <jui  jam  du* 
dum  ad  uuam  Chriftianas  politi»  csftendatiQ- 
aem  ,  cufus  labefaftari  mores  hoftibus  no<* 
ftris  aditujn  pracbuerunt ,  graves  illas  adjecit 
feveri  animi  cogitatioaes  ;  Reginaldo  Polo 
non  tam  Angio  ,  quam  augeio  ;  idipfum  ge-p 
nerale  coucilium  ,  legitime  congrcgatum,  Spu 
rituXaii^o  afpiramc  ingrcdimur,  aggredimur: 
non  in  iatibuiis  Gr^ciae  ,  non  in  angulis  A» 
fric^  ,  non  in  dcfertis  Arabi^  ,  non  in  fini- 
hus  terrae  »  fcd  in  ampiiffimis  foribos  poten^* 
tiffimae  &  femper  aqgufta?  Germania&  :  qu^  ut 
virtute  bcilica  &  hominum  numcro  ,  fic  reli* 
gione  Sc  conftantia  £dei  ccterisuationibats  prae* 
ftans  clariflimis  facinoribus  ,  qu%  nec  delcri  E 
oblivione  ,  ncc  ^ternitate  obfcurari  poterunt  : 
fane  ifto  Chriftiani  orbis  imperio  a  Roma- 
fiis  ponti6cibu$  tot  antea  faeculis  mcrito  dona-* 
taeft,  . 

Jam  quis  nolit  in  hujus  concilu  focieta- 
tem  ,  velut  in  equum  Trojanum  ,  obfide  ul- 
tima  ifta  Tridenrina  urbc  ,  cum  prineipibus 
imperii  &  rcligionis  includi  $?  Adjuro  vos 
Tiidcntini  faltqs  pw  cdpms  cervofqm  tamfo^ 
g  rum  ,  mUium  affmt  &ie$ ,   &  imtmemur  um~ 

fa$ ,  rcfonare  per  concava  mwtinm  a4  cxtre^ 


ma  terrae  ,    &  a  Soiis  ort»  ad  occafum  %    ab  *]?M  H 
Aquiione  ad  Meridiciyi  ,    coguolcaiit   reaxjw  Cmi^i 
viutationis   fuae  ,    &   fe  conciiio  cpiiciJiari  »     i^fj» 
Quis  crit  t?m  injuftus  rerum   aeflimator  ,    qui 
non  dicat  ;    pap«  hx  ntenit    in  mnndum  J  jhd 
4it?$mtnt  hvmtnts   mafis  ttwW&s    ^uam   lueem  >  Jp0n,$p 
Omnis  qui   maU  4git  7   odit  luctm  #   &*  nm  w+ 
nit    $4  tmem  *     w    *o*  at$&4ntnr   oj?er<t   ejus  , 
quU  m$U  fmt  f    Quamquam  non    vuit   cou* 
eilium  ulcifpi  ,    fratres ,    vult  toierare  ;    non 
venit  madarc  ,   vcnit  falvarc  :   cinendare  om^ 
nes  cuait,  non  delcre  ;  non  erit   rigiditati  io^ 
pus  :   fi  abijudavit  deli^tum,  fuperabundabit  9c 
gxatia  .     Heu  cur  non  ade$  ,  mviftiflime  C&** 
far  ,   coxicilior^m    protcftor  ,   dcJenfor  fidjpi  , 
propupator  ecciefiae  ,   qui    tot  regna  ,   fortn~ 
na$  ,  populos  ,  vitam  deniquc  ipfam  terra  ma^- 
fique  pm  Chrifto  tuo  iu  difcrimiue  obtulifti  I 
Adeflfcs  faltem   tu   Didace  ,    &  lougo   rerum 
uf«  &?  ingcnti  fortunse  varietate  prudentiflune  * 
Quamquam  enim   divino  illo  judicio   fuo    in 
aiiis  xmm  utatur  Cxfar ,  elcgit  te  tamen  ut 
iliius  perfonam  fuftineres  ?    magna  certe  in  te 
fides  f  &  guvc  tua?  fpeftata?  virtutis  teftimo^. 
nium  ;  fcd  foio  tuo  nomine  ac  opinione  Tri^ 
dcntinum  concilium  promovere  pote$  ;   nec  e- 
llim  tibi  vel   prudentia  deeft  ,    vel    au^ori^ 
ta$  ,    vel    felicitas ,     Ab    orie^te    adhuc    fc» 
men  Chrifti  Jefu  ,    ab  occidentc  congrega  re-^ 
liquias  :     dic  Aquiloni   &  Auftro  ^   noli   pro* 
hiber?  ;    pifcatorcs  funt  hominum  patres  con* 
cilii  ,     ftfcahtsntar  eos    de    aqnis    multU     %     ve^  V&W* 
natores  funt  j    ven^buntur  ad   vitam   ,    non 
a4  mortem  ;    paftores  funt  9    animam    fuam 
ponent   pro  ovibus  domini  $  h    fi    quam  in* 
venerint    aberrantem  ,    im^ponent    fuper    hu- 
meros  fuas  ,    fy    convocatis    amicis  diccnt  -; 
CQngrttnUwim  >     qato     invtnimm    ov?m  9   yud  lm*z$* 
perkrtt :    debitorcs    funt    ut    rationem     rcd* 
4ant   pofccntibus  de    ca    quae   in   eis  cft   fide 
ac  fpe  *    Idem    fatisfaeict    omnibu?    Qr^cis, 
Barbaris   t     fapientibuf^uc     &    infipientibus  , 
Non    dicent  ,    haec    dichis  ?    h*c  dicimus  : 
dicent ,   h^c  dicit  dominus  t    ratipni  ,    quam 
indidit  ;    verbo  ,    quod    docuit  ;     auftoritati 
ecckfiap  ,    quam    tradidit  *     Quis    fobrius   ra- 
tioni  ,    quis    catholicas  fcriptur^  »    quis   pa- 
cificus   non    cedat    ccclefise  ?    yipmtnmr  jam 
fwt4  mhis  tn$  ,     magnanime    princeps    :    dk^^i 
4f.   n*£le     non  tUudmwr  :     fic   coxifurgent  ti* 
bi   montcs     &    colies  ,    vallcs  ,    turres  >    e^ 
occHpMt     fafas     muros   tuos  ,     flr*_    portas    tuas 
Uadtttio  t     $t    vocabunt   omae$    gentes    civita» 
tcm     tuam    5      tivit&tem     domini     §ion     fan£li 
Jfratl  t     Ct    ptmtM    in    fHptrhUm    f4tuhmm$ 
CT     »r    $entes     &    ti%n    ^mhultnt    in    l%mi«* 
m    fphndoris    iui  %    8c     magno    illi    tuo    no# 
mini  ,    quod  jam  per  omnes  oras  ionge  late- 
quc  vagatur  ,    &  domicilium  ccrtum  non  ha* 
bet  ,    perpetuis    gratalationibus    plaudant    & 
Alemani  populi  «    O  dilede  Deo  &  homini* 
b^s  Madruci  ,  in  cujus  unius  ditione  vos  olim 
vage  defertos  &  turbuientis  erroribus  implici* 
tos  incomparabilis  ille  Pauius  III.  divina  mm~ 
tc  &  confiiio  praeditus  ,   ecclefia^  memor  ,   fui 
oblitus,  per  Spiritum  fandum  ad  viam  vcrita- 
tis  revocavit* 

Ad  vo$  modo  ,  patres  ,  a  quibus  &  cxorta 
eft  >  mca  redSt  oratio  ,  non  ut  vos  admoncani, 
vcl  cxcitcm  ,  qui  mihi  ftudio  9<r  fervore  longe 
prsecurritis  :  fed  m  mea  vo^c  facerdotis  oflicio 
ds&rifle  vidcatur ,  Venimusi  vidimu§,  vicimus 

patres  % 


273 


Oratio  ad   Triden.   synodu.m  habita. 


274 


A  N  H  O 

Christi 


Ape*  **• 


{/**45* 


<fcr«  49, 


XWC.  2». 


'patres:  &  eum  aditum  quem  humani  generisho-  A 
ftis  fummis   quibus   potuit  conatibus    meivfibus 
8c  annis  fupcrioribus  obftruxit  ,    Dco  favcnte  , 
referavimus  .     Quanta   eft  haec  gloria  ,    quanta 
dignitas  ,  quantus  honor  ?  Quid  tnim  putamu; 
Ht  aperirc  fores  concilii  ,   nifi  aptrire^  fores  cce- 
H  .**  ut  cffundat  fupcr  nos  thefaurum  iltumopti- 
mum  fontem  a<jU4    vivd  ,    fphndidum   tanqnam 
crjftdtlum  protedentem  de  ftde  Dti  C  agni:  ut  fu 
mus  ipli   in  primis  Dci  docibijcs  ,   deinde  per 
nos  rcpleatur  terra  fcientia  domini  vclut  aqu* 
maris  operientis,   Cavcndum  eft  igitur,  nedum 
ad  nos  curandos  Dei  muncre  aperitur  coelum, 
noftra  iniquitate  claudatur  terra  :    nec  vividos 
itlos  folius  velleris  imbres  area  infelix  excipere 
poflit  »  Apertatur,  aperiatur  terra  cordis  noftri  B 
patrcs  t   &  ft  haftenus  oppilati  fuimus  fumo  & 
fulfure  illius  magnse  fornacis  8c   putei  abyfsi, 
jam  exhalarc  incipiamus;  &  diUtatisvenis  tan- 
quam  fitientes  glebsr,  atque  arida  arva  -fcinda- 
murplan&u,  flctu,  orationibus,  jejuniis,  elee- 
mofynis,  iacrymis:  plorantes  inter  vcftibulum, 
&  altare ,  velut  indigni  qui  accedamus  ad  aras , 
pofttjuam  omne  malum  prodire  de  templo  vc- 
tus  querela  cft.  Notite  crrarc  patres,  Deus  non 
irridetur  >  neque  patitur  irrifores  :    fed  qui  habU 
tat  m  ccetis  ,  irridebit  eos  .    Spiritui  fanfto  hodie 
facra  decreviftis  >  felix  principium  ac  multarum 
frugura  multa  principia  .    Sed  o  quam  bonum 
erafc  nobis,  fi  mali  non  fuHTemus  !   Si  pietatem 
ac  ilnceritatem  de  cordibus  noftris  ejicientes  ,  C 
vel  6<5ti  vel  immundi   fanftum  concilium  ,   cu~ 
jus  vel  folo  nomine  in  tam  magnam  expe&atio- 
ncm  excitatus  eft  totus  orbis  ,   aufpicati  fueri- 
mus:  ora  quidem  &  labia  Spiritus  fan<5fcus  ape- 
riet  ,    ut  os  Caiphae  »    ut  os  Balaam  ,   ne  er- 
rantem  conciiio  ecclefiam  folam  errare  contin- 
gat:  pro  qua  rogavit  Chriftns  exauditus  pro  fua 
reverentia  :  &  malas  mentes  replebit  fpiritusne- 
quam  mifTus  a  domino,  ut  fiant  noviffima  noftra 
pejora  prioribus  :  8c  dcmum  infultent   nobis  inu 
mici  noftri  .   Nunc  ftent  fi  pofTunt  confilia  vc- 
ftra:  &  ipfe  Deus  ait.  Flth  vobis  profmdi  tordc , 
qui  inifiis  concilium$  &*  non  ex  me>  orditi  ejlis  te- 
Umy  W  non  per  fpiritum  meum^  an  nonlegiftis, 
Simton  C7*  Levt  fratres  *vafa   iniyuit*tis  IrtlUntia  ,  D 
inconciliHm  eorum  non  veniat  animamea?  Et  qu» 
fcquuntur. 

Nihil  in  vobis  fibi  vendicct  odium  ,  patres, 
nihil  favor  ufurpet  ,  nihil  praemium  cvertat  , 
nihil  corrumpat  munerum  vel  pcrfonae  acccptio: 
nxhil  pofsit  timor  vcl  amor  potentium  :  abfint 
colligationcs  impietatis,  confiiia  vanitatis,  fiu 
pcrcilia  contentionis  ,  conventicula  malignan- 
tium  .  Cavetc  d^  laetitia  iniquorum  :  &  fine 
;de,  fine  fanguine,  fine  excidioremp.  noftram 


c*c 

ab  its  oppreflfam  ,  ab  illis  defertam  )  a  multis 
proditam  liberabitis  •  Vobis  praefidia  eccleflaB 
non  dcfunt  ,  vos  ne  deeffc  ecclefi*  videamini, 
providete  *  Voluntates  veftrae  igne  illo  ar- 
dcant  divina  caritatis,  quem  Cbrjftns  <venit  mit~  E 
tere  in  terram  .  Intelleftus  veftri  fcrutentur 
quid  fit  optimum  in  primis  pro  ecclefia  ,  tum 
quid  expediat,  qjuid  deccat^  quid  Iiceat  .  Ira- 
iccndi  yis  fcelcrum  non  hominum  ,  pio  ,  falu- 
bri  ,  divinoque  fcrvore  e^ccandcfcat  :  Bc  zelus 
domus  domini  ,  quae  nifi  nova  h«c  lux  Dei 
optimi  maximi ,  &  qui  poteftate  proxime  ad 
Deum  acccdit,  Pauli  tcrtii  ,  providentia  obla- 
ta  fuifict,  jam  ad  interitum  vertcbatur  ,  illam 
non  comedat  modo  ,  fcd  dcvorct  .  Poteftas 
concupifcibilis  fanftis  defideriis  accenfa  ,  & 
Ctncit*  General,  Tom.  XXXIII. 


perfufa  fpiritali  gaudio  ,    unam  illam  pacem  .-^— -— — 

quae  exupcrat  omncm   fenfum  ,    &  deiideret    &  Christi 

fufpirct  .     Dirigite   pedcs  vcftros    in  viam  pa-      I545# 

cis  ku/us  :    meditamini  in  lege  domini  dic  ac 

nofte:  fan&ificamini  intus  &  foris  ,  vcritatem 

diligitc,  agite  ut  fitis  opcre  quam  fermonc  po- 

tentiores  :  nihil  prxcipitanter ,  nihif  praepofte- 

re,  imo  maturc  omnia  8c  fuo  ordine  fiant  5  »0-  ^bttip^ 

iite  ftptre  ptufqtiam  oportet  ,  ftd  modeftiA  wjirt 

notd  fit  omnibhs  hominibnt  j  fobrietatem  ftpite  :  dc 

craftino  nihil  foliciti  fitis  j  defcendet  fupcr  vos 

&  retfuiefcet  Jpirit&s  domini  ,    ut  cx  altis  his  fub-  z*tb*%» 

fclliis  judicantcs  orbcm  ,  quafi  obediente  Deo 

votis  hominum  ,   quod  nulli  unquam  tribunali 

conccfllim  eft,  digne  dicere  valeatis  :  Vifum  efi  ^#lJ# 

Spirrtm  fanclo  &*  nobis .  O  voX ,  o  tub*  ,  O  to- 

nitru  ,   ad  cujus  fonitum  retrorfum  cadent  ini- 

mici  Chrifti,  cujus  jufla  vel  decreta  neque  fum- 

mis  patribus  contemnere  ,    aut  detredtare  Iice- 

bit  *    Vos  enim  omnibus  patres  ,  qui  facrofan- 

£t&  liuic  cecumenicaB  fynodo  rebeUantes  eo  in~ 

folentiori  furore  procefferinfc,  ut  Pauli  111«  Ca~ 

roli  V.  Francifci  primi  ,    (  illum  caput   habet 

poft  Chriftum  hxc  Tridentina  fynodus  ,   hos 

vero  dextcram  &  finiftram  )  juftam  iram  atque 

indignationcm  quandoque  mereantur,  noninac- 

cefla  montium  juga  ,    neque  vaftse  paludes,  ne- 

que  marium  finus,  aut  flttvii  immenfi  eos  tueri 

poterunt  ,  aquilis  velociores ,    ac  Ieonibus  for- 

tiores  hoftes  concilii  ,   rebelles  Spiritus  fanfti, 

qui  itlud  eft  concilio  ,   quod  anima  corpori  > 

perfequentur  &  apprehendent ,  &  conculcabunt 

doncc  deficiant  *    £ja  igitur  Graecia  mater  no« 

ftra,  cui  id  totum  debet  quod  habet  Latinaec- 

clefia:   Eja  Hifpania  ,  cujus  fi  non  propagatse, 

at  confervatx  catholicsc  religionis  perpetuagra- 

tulatio,  etiam  a  tuis  hoftibus  decreta  erit:  Eja 

Gallia  ,  cujus  Chriftianiflimum  nomen  nec  au- 

geri  poteft  meis  laudibus,  nec  cujuiquam  vitu- 

peratlone   decrefccre  :    Eja  Germania  ,    quae  & 

gladium  nunc  &  imperium  &  fceptrum  nabes» 

quae  acerrimos   hsereus  ,   8c   omnis   infidclitatis 

hoftc^  femper  protulifti  :    Eja  Italia  ,    quae  eo 

magis  in  tantis  rerum  turbinibus  fandae  eccle- 

fiae  debes,  quae  ut  Germania  rerum  potitur,  fic 

tu  illo  ipfius  Pctri  folio  tanta  gloria  ceterisna- 

tionibus  praeftas  &  antccellis:  Eja  omnes  quoU 

quot  fub  ccelo   eftis  ,   qui  Chriftiano  nomine 

ccnfemini,  qaos  expetivit  fatanas  ,    m  cribraret  _ 

ficut  triticum  :    Rogat  ,    pb%rat  ,    deprecatur     G*    * 

cum  facrofan&o  concilio    Paulus  III.  fui  obli- 

tus  ,   veftri  memor ,  vcnite  ,   agnofcitc  ,  vivi- 

te,  nolite  pcrire,  reconciliamim :  omnia  farau  MMtb^zt; 

fmt  ,   venitc  ad  mptias  :   fi  ijui   vero   intrare 

erubefcant  ,   vos   qui  potentiores  eftis  ,   intra- 

re    compellite  ,    ne   quandoque   eis    dicatur  : 

Claufa  ejt  jan%*>  nefcio  vos  ,  difcedite.  O  Chri- 

fte,  omnes  ifti  congregati  funt  ,  veneruni  tibi  ,  ti-  jSwJi  ,**. 

bi  inquam,  non  fibi  ;  tu  afpirando  praevenifti,  /A»*o; 

adjuvando  profequerc:  &interccdentc  beato  Vi- 

gilio  Tridentin*  vallis  tutelari  ,  Tridentinum 

concilium  itafove,,  ut omnis cjus  aftio ,  quaEho- 

dic  fcliciter  ccepta  eft,  per  te  quoque  &intem- 

pore  opportuno  feliciifime -firmetur.  Dixh 

Vos  nunc  plaudite  in  concilio  juftorum  &  con* 
gregationemagnaoperadomini . 

F  I  N  I  S. 


M    3 


IV, 


m 


A  n  no 

Chf.isti 


Ff  ANTONn  Mai^inarii    Carmbljt^ 

A 


2JS 


IV* 


e 


IORATIO    AD    P  A  T  R  E  S 
in  concilio  Tridcatino  habita. 

Ji  revtrendo  f&trt  >  fratrc  ^Antonio  Mirintrh, 
CarmelitAnO)  quurt*  Dommica 

adventus  ♦ 

Cum  appcteret  tcmpijs  iliud  xterno  ponfilio 
prscfinitum  »  Reverendiffimi  patres  »  vof- 
que  obiervandiccclefiarumprxiules,  utChriftus 
humanat  falutis  negotium  aggrederetur  :  poft 
tot  praectara  de  eo  teftimonia  »  nimirum  totius 
Jegis  ,  omniuni  prophetarum  >  angelici  concen- 
tus»  paftorum,  lapientum,  Simcopis  &  Annae, 
Joannes  Baptifta  Zachariae  filius  ,  itj  Ju4«am  a 
Deo  Iegatus  cft»  <jui  gencrisnobilitate»  quina- 
tivitate  adtnirabili,  qui  vita*  fan&imonxa,  qui? 
que  raris  animi  dotibus,  parta  apud Judaeos  au- 
ftoritate»  velut  LuciferSolem  Chriftum  prxcur- 
rerct,  ac  Judaeorum  corda,  legis  majeftat^  plus 
quam  par  crat  pracdita  ,  ad  cvangeiicar»  fidem 
praepararet;  ne  inani  legis  fiducia»  qua  illi  ni-r 
tnium  fibi  mdulgebant,  fidei  conterriptqres  cffc- 
£ti,  vcrac  juftitiae  ac  falutis  rationem,  quae  nor* 
lege,  fed  fide  cft»  an^ittercnt  .  Res  h*c  multo 
quidcm  ahius  tradanda  effet :  feci  ego  veftra  fre- 
tus  intelligentia»  brevius  quamcaufa  defiderat? 
pmnia  diflferam,  fiprimum  illud  precatusfaero,  Q 
lit  qui  folus  verba  vitae  habet  ,  &  a  quo  hono- 
rum  omqium  fumma  proficifcitur,  mihi  faveat» 
tit  munus  hoc  ,  munus  (  inquam  )  fuum  ,  apud 
omnium  aures  §c  corda  4'g^   abfolvere   va^ 

lcatn',  . 

Pofteaquam  c*  uno  homiac  pccatum  ir*epn$ 
jn  munduqt,  tantumque  iliius  culpa  valuit,  ut 
liniverfum  nominum  genus  3  mom  &  tyrannidi 
obnoxitimredderett  cceleftis  iltepater  profuaia 
pps^  pietate  faiutinoftrae  confuler^  ftudens,  unU 
c:umecoeIisfiiium  demitt^re,  euaderpque  noftra 
mortalhate  indutum  ^d  crucis  fqpplicium  tr^de* 
re  decrcvit  »  yt  qttf  mojrtalium  viva?  fidci  ocu-r 
\os  in  cum  conjecerit,  juftitiae  v  «ternaeque  vita? 


tjradcrc  »  qux  legem  illani  intcrioribus  ^nimi  ^  N  K  0 
partibus  jam  olim  fixam  »  pcccati  autcm  ma-  qiristi 
cula  oblitain  »  ac  velut  refuam  explicaict  »  Sf  1545^ 
reftitueret  »  docens  quales  nos  circa  Dcum  » 
ac  proximos  efle  pporteat  :  pronuncians  item 
irafci  Dcum  contumacibu^  >  de  eifdemque  fun^ 
prsefens  »  tum  ^etcrnum  fupplicium  funa^re  P 
Mitto  cam  Jegis  partcm  »  quae  circumcifio^ 
nem»  facrificia,  ciborum  dele^us  ,  feftos  dics» 
^eteraque  praefcripta  cominebat»  ad  t^mpusin- 
ftituta  ,  ut  eftent  <&vangelic«  vpritatis  pmbrae  » 
rudimenta  ,  ac  v^Iut  pr«Iudia  qusedam  ♦  Narn 
illannn  inftitutionuni  prppria  fnit  ratio  .  Lcs 
Itaque  illa  ,  qua  refta  agcndoriun  rktio  »  mo- 
rumque  difciplina  erat  »  *  cuiqugi  pcenarum  ac 
prarmiprum  decrcta  jungebantiir  »  non  externa 
tantum  ftft^  pqlitic^  fujufdarn  ac  civiljs  vit« 
mores  exquircbAt  ,  fed  fpiritales  motus  ,  inte- 
rioresafFeftionesflagitabat ,  homtnemque  $d  in- 
tegrana  obediientiae  rationem  erga  Deum  provo- 
cabat  •  Hanc  autcm  abfolutam  pbedientiam  *\^ 
tura  homiqis  jarri  cor^upta  ^  cujus  pan?s  mztit 
fe  diifidebant,  prseftarc  non  poterat:  quin  pre-^ 
terea  pveait  ,  uc  legis  indicio  proditis  tot  pec-? 
j:andi  formis »  pniverfusillc  Iibidinutn  excrdtus, 
yelut  a4  pugnam  ac  certamen  provocatus  irri^ 
tarctur  »  ac  in  omnes  vires  fua§  cpllc^us  ,  & 
Irtftru&us  a4  peccandum  atrocius  folicnarct ,  8$ 
traher^t  ,  ut  eft  human»  cupiditatis^  ingcniuoi 
in  vctita  niti,  ac  interdiai  laceffiri  potius  quam 
duci  .  Sic  res  in  diverfum  ^xiit  »  quando  Icge 
acccdt:nte»  libidincs  non  funt  devinctae»  fed  cx^ 
citatae  ;  peccatum  npa  defedt »  fed  abun^avit  : 
morfque  &  tyrannis  majorcs  ^ollegerunt  vircs : 
pon  lcgis  quidcm  vitio  :  quae  ,  ut  omnes  fci^ 
mus»  ad  honefta  invitat:  fcdnaturaenoftraepra- 
vitatc  »  quae  rem  per  fc  bpnam  nobis  in  perni^ 
cicm  convertit , 

TurciffiturPauIuscoqferendge  juftitiae  vim  Iegi  £*"»•** 
detrahu,  aflev^ranscos  quuegis  virtuee  ie juttos 
eftV  pra^dtcant  »  fidem  exinariire  »  promifliones 
delere»  Chrifti  beneficium  abnegare.  Non  enim 
fa  eftl^gisperfcSio,  u%  ad  peliend^  qu^cumquc 
prohibet  »  &  perficienda  qusecumque  jubet»  fir* 
mum  adhibe^t  prf  fidium  ;  ncque  a  morte  Hbe^ 


fcikitatcm  cpnfeq wretqr  ,  K*c  erat  wnica  no,  O  rat  ,  ncquc  a  tyranmde  redimit  :  ncqae  eor  in- 


jftrse  faluiis  rai;io,  qiiQimm  peccatijegnumnul- 
jis  ycl  hooiintjqn  »  vd  angclorum  yiribus  dcleri 
potcrat,  Porrp  les?  itla  naturae,  fimiiiuidaquae-. 
4am4ivinse  legis^  defcviptio  ^tertiae  illius  m^ft* 
tisrcrum  omaiHQl'  prindpis  >  juris  &  injnriae  rc^ 
gnla  »  humana  cordi  »  ^t  Jumen  oculis  indita» 
quanquata  antc  Japfam  cUraw^  iuicciamar-r 
bitrii  vires  <:ongrucb«nt ,  qtt^  ^b  illius  prdine 
lion  retrahcbantyr »  tanicn  poft  lapfum  defor- 
ynata  cftt  acceffitenirn  Cl  ptopter  peccatilabem» 
yclut  caligo  qugdam  priorcm  dctraliens  clarita- 
t<wri  ,  arbitriumquQ  ob  qontrarios  mc^broruni 
impetus  tyrannide  peecati  cffrt?n$tos  ab  ca  dcfi- 
$ct?  ceepit,  Qpo  faftnm  cft  >  accedente  aftu  fa^ 
tan»  graffantis  in  humanum  genus,  ftudentisin  ^ 
Deum  ^ontumaciasaugere  »Jncitantis  prava  in* 
<renia  ad  fingendas  falfas  de  0eo  opiniones»  ut 
mprtales  fuoingenio,  fuifque  viribus,  non  mo- 
do  ad  Deumnonerigercntur»  acproveherentur , 
fcdquotidiem^gis^cmagis  abillo  fc  totos  avcr- 
tcreqt  »  in  eamque  defcendercnt  cordis  coecica- 
tcm»  &  animi  impictatem»  ut  viliffimis  ,  quas 
natura  gignit  rcbus»  divina?  majeftatis  honorem 
cxhiberent:  perverfum  fane  3z  iniquuoi  religio- 
nis  genus.  Quamobrem  vifumeftdivinaefapien- 
tiw  legcm  cxtcrnis  tabulisinfcriptam  per  Mofen 


novat  ?  nequc  libidin^s  dcvincit  »  n^quc  extin- 
gui?  proprii  amoris  ardorem  ,  neque  accendit 
charitatifignem»  ncque  frangitfatanae  teia  ,  ne- 
queoccukasinundi  fraud^srejicit.  Abfit  ut  quae 
Chriftifunt,  legi  adfcribamus,  &  legem  extol- 
lentcs  Chriftum  deprisaamus  ^  Nam  etfi  Iex  ad 
bona  opcira  multos  attra^it»  cos  tamen  Deo  ju^ 
ftos  non  reddidit  :  quippe  qups  aut  commodo-^ 
rum  ratio  aut  Iiumanip  gloria:  aura»  ^«c  (appli- 
ciorum  formido,  aut  ignominisefuga»  aut  alius 
qujvis  pf3Bter  Dei  gloris  propofitum  »  adventi- 
tius  pullus  ad  cam  qbedientiae  formam  adegit» 
Ut  externps  niembrorum  motus  legis  mandato 
fubjiccrcnt,  intcrim  tamen  manertnt  in  eis.  inte^ 
riores  illi,  quos  fo[a  Chriftigratia  mundusred^ 
dere  poteft,  immundi  affeAus.  Hominis  itaque 
pdori  tantum  carnis  nativitatc,  atcunftis  pr«^ 
ter  Dei  gratiam  adhfrcutibus  ei  pr^fidiis  freti , 
quacurnqperatione  prodierint  bonabpera,  apud 
nr.ortales  forte  comperient  juftiti^  locum  •  ac 
apudDeumriimirum,  qui  adinfum  operum  fon- 
tem,  ncmpe  cor  mundum  infpicit,  juftitig  lau^ 
dem  fruftra  fibi  vindicabuat  »  quandoquidem 
finc  Chrifti  gratia  omne  cor  imrnundum  eft  % 
Idcoquc  pmne  opus  bonum  ab  eo  procedens» 
velut  ejus  immiinditiem  plens  ac  fpirans ,  Dcq 

imtnun* 


*77 


ORATIO    AD    TrIDBN»    SYNODUM     HABiTA* 


»78 


A  «  h  o   ^&nmdm*   cft  :   etfi   nultis   fcmpiternis  ,  aut   A 

Cw*tm    praefcntibus  fappliciis  ,    quinimo    temporalibus 
1545«      pnemiis    ,    nou    dicam    srtcrnis    ,    dignum   eflc 
poteft  . 

At  vero  accedente  divino  affiatu ,  per  qucm 
cor  mundum  creatur  it\  hominc  ,  vtva  fide  in 
Chrifturu  crewlus  homo  »  nulla  vel  commodo- 
rum,  vel  glortae  cxpe&ationc ,  nulla  vclfuppli- 
ciorum,  vcl  ignominiae  formtdine  ,  nulla  dcui- 
que  cxrerna  mundi  jmptiltionc  z&u$  ♦  fcd  I>ei 
gloriam  in  ptimis  fpecUns  legis  nundatauhio 
abfolvit,  ca  atioqui  ti  iiunquam  tradtta  fuiflcue 
abfohuurus,  Ejus  cnim  tnenti  nova  quajdamfi- 
dei,  fpiritus,  ac  vit*  Ick  indka  eft  ,  qwae  pcc~ 
<at*  omnta  dvfttuit  verius  ,  quam  prohjbct  : 
bona  omnia  pcocteat  vcrius  ,  quam  praecipit  *  B 
Qu<e  proculdubio  Paulo  legis  opcra  non  hint; 
cur  enim  fegis  opera  vocabts  ,  quae  Icx  non 
eftccit  ;  &  qu*  qoamvis  a  lege  praccipianuu-  » 
nihilo  fccius  noa  prarccpta  efficcrcntar  >  Qui 
his  operibus  fretus  cft  ,  vcrc  apud  Detim  ju~ 
ftus  eft  .  His  enim  juftitia;  rationem  fcriptura 
non  dctrahit  ,  Prodeunt  enitn  a  fide  ,  ac  ar* 
bttrto  fide  pnedito  .    Fidcs  igitur  ,    non  Icx  , 

$*€&%*•  ftdcs  ioqoam  non  nuda  »  iblavc  >  qose  Jacobo 
mortua  dicitur  ,  fed  animo  concepta  ,  arbitrio 
recepta  ,  ad  ufnm  fanccorum  operuro  admtlU  , 

£#**  p  qux"  Paulo  per  dile&iuncm  operans  ,  Patribus 
viva  cft  *  vcram  juftitiam  parit  f  Proinde  ne~ 
mo  esiftimet  inanem  fuifle  lcgis  ufum,  etfive- 
?am  juftitiam  non  contolit.  Et  «t  taccam  non  C 
mediocrem  i!Um  cx  Iegeutilitatem,  qu%inpo- 
biica  pacc,  ac  tranqoUUtate  fita  cft »  obquam 
rcm  &  magiftratus  humano  generi  Peusprxfe- 
cit  ;  in  hoc  ccrte  profuit  Icx  ,  quod  pec  cam 
ro<nutum  eft  peccatum  »  cjuae  res  ad  cxquircn» 
dam  8r  capeflcndam  juftitiam  nonnulluseftgra- 
dus  .  Muttum  enim  promovit  ad  vit*  ponta- 
tem,  qui  fuam  impuritatem  agnovit  ♦  Fit  ia- 
nkiti  vicinus  ,  qui  fuum  cognofcit  morbum  * 
Exoptat  libertatem  ,  qoi  fuas  fervitutis  mife* 
riam  ccmit  .  EKpetit  lucem  ,  qui  fe  tcnebris 
obdudum  efte  deprchendit .  Tum  adepta  jufti- 
tia  ,  tanti  beneficii  magnitudintfm  &  clarius 
Mtelligimtu  >  &  gratios  fcrvamus.  <^uo  magis 
cnimlegeoftenfmncft  cminens  ac  fseviens  pccca-  D 
tum,  comagisChrifti  a  peccato  redimentis  cle- 
sncntia,  fcvmusciucet.  luqoedulcior  fitvita, 
quse  morti  fuccedit:  jucundior  Inx,  quefequi- 
tur  tenebras:  pretiofior  Iibcrtas  ,  quae  poftfer- 
vitutem  rccipitur:  delefiabilior  fanitas,  cnice- 
dit  infirmitasi  felicitas  fuavior,  quac  poft  mi- 

A»«*ft  ferias  exoritur.  Propterea  negat  apoftolus,  cum 
fui>  Icge  cfte  ,  quem  Chriftt  gratia  redemit  , 
Etcnim  quemadmodttm  puero  adhibetur  paeda* 
gogus  ,  qui  tantifpcr  cvita  inftituat  ,  ac  virga 
cocrceat  ,  donec  adultus  ad  honefta  feratur  , 
tum  enim  ille  pacdagogo  impcrat,  omniumque 
virtutum  honeftatcm  ^  decus  »  non  paedagogi 
impulfione  ,  icd  propria  animi  magnitudine  ac 
modcratione  confervat  ,  ac  ad  heroicum  quen-  E 
dam  laudis  ordinem,  quem  nec  oftcndiffct  pse* 
dagogus,  fcfe  crigit  &  provehit  ;  fic  propcmo- 
dum  homini  data  cft  lex,  doncc  cvangciicafi- 
de  fucrit  renovatus  *  AcccSens  enim  illa  cum 
a  legis  imperio  liberat  ,  non  ut  illius  pracfcri- 
pta  \mpune  tranfgrcdi  valeat  ,  fed  ut  ea  ex 
corde  abfolvat  ,  Chrifti  gratia  non  legis  ra* 
tione  dudus  :  quinetiam  fupra  Jegis  manda- 
ta  ,  multa  Dco  gratiffima  pro  Dei  gloria  ab- 
iolvat. 

Hsffceft,  Patrcs  amplifl".evangelica  illa  Jiber- 


tas,  quamnnnnulli,  occenum!  olabes!  adcar-  j|  NK0 
nis  liecntiam  ,  &  morum  corruptclam  accom-  CHRisrt 
modant ,  &  ceu  turpitudinum  velamen,  acom-  IJ4^ 
nium  vitiorum  prartextum  magno  verborum  le- 
nocinio  fimplicjoribus  animis  ad  frangenda  ia- 
tanac  tela  inexcrcitatis  proponunt  .  Et  utinam 
non  feciffent,  ut  iSIi  eam  pcccandi  occafioncm 
vclut  vits  ducem  iibi  pratfixerint ,  vota  ,  cccliba- 
tum^  facras  preccs,  jejunia,  ccclefix  inftitutio- 
nes  contcmneotcs;  cum  hxc  omnia  quaeipiicon- 
tcmnunt  (  Chriftc  ,  quando  hos  vindicabis  ,  ^r 
evelles  errorcs?  )  adco  evangclicac  libertati  non 
adverfantur,  ut  fint  cjusdigni  tmStus9  folatia, 
delitiae,  atque  fometita.  Pelices  qui  hac  evan- 
gelica  libettate  freti ,  veltit  fponfa  fponfoChrifto 
junfti :  vclut  filii  clementiifimo  patri  Dza  red- 
diti:  vclut  difcipuli  prudcntiffimo  doftori  Spi- 
ritoi  fancio  tradui  :  Chrifti  amore  ftagrant  , 
a  quo  viciflim  futnma  charitatecompJcctuntur; 
Deo  honorem  cxhibent  ,  a  quo  toendi  alcndi- 
que  fofcipiunturs  Spiritus  fan&i  monita,  &  in- 
ftitotiones  tenent,  a  quo  ad  reSam  vttseratio» 
nem  diriguntur,  atque  formantur  ;  ut  omniuta 
a&ionum  fuarum  fcopus  fit,  non  homani  dcco- 
ris  ratio,  qoam  lcxnaturseexigit:  neque  poetja- 
rum,  aut  prsrmioruin  propofitum,  quodcxlegc 
fcripta  eft ;  fcd  Dci  gloria  ,  pro  qua  prompti  fint 
omnia  commoda  ex  corde  contemncre  ,  omuia 
fopplicia  libcntcr  fuftinerc  ,  omnetn  human^ 
gloriae  rationem  fponte  rcjicere,  omnia  oppro^ 
bria  fine  ulla  recufatione  fubire,  deniqueami- 
cos,  fratres,  parentes»  feipfumufqueacpatriaiii 
abnegare»  &  odio  habere» 

Quam  graviter  errant»  qui  PatrcsanteChrK 
fti  advcntnm  domino  fervientes  »  fub  lcge  na~ 
turae  ant  Mofis  fuiife,  earumquelegum  virtute, 
fe  Deo  joftos  exhibttiflc  contcndunt  .  Fucrunt 
Bc  ipli  fidei  ratione  ab  earnm  lcgum  imperio 
rcdcmpti ,  qut  Dci  gioriam,  ad  quam  fide  di- 
riqcbantur,  omniom  cogitationum  atquc  aAio* 
num  fuarum  regolam  tencbant*  Unicaenimjam 
inde  ab  initio  mondi  ufquc  in  finem  parata  eft 
via  falutis»  per  fidem  in  Chriftum»  etfi  diver. 
fa  diveriis  tcmporibus  inftituta  fuerunt  fidei 
iymbola  ,  Ncc  minus  crrant  ,  qui  neminem 
Chrifttani  nomen  profitcntcm  fub  lege  carnis  » 
aut  naturae  ,  aot  Mofis  ciic^  prscdicant  .  Ve- 
lim  Chriftiant  omaes  beneficium  agnofcercnt  f 
Chriftiana  libertate  fruerentur  »  praeclaram  ac 
gioriofam  ecclefiae  conditionem  fpedaremos  . 
At  fi  mihi  oftendes  ex  eis  raptorem  »  facrilc* 
gvtm  ,  Neronis  »  aut  Pharaonis  fimilem  :  fub 
Jcge  carnis  eum  cffe  contendam.  Si  liberalem, 
continentem  ,  vel  Catonis»  aut  Scipionis  prae* 
ftantem  virtutes»  humani  decoris  fpedatorem; 
legis  naturae  partum  agnofcam  *  Si  orantem  » 
jcjunantem  ,  elcemolynas  erogantcm  »  Phari- 
faeorum  more  ad  commoda  inipicientem  3  legk 
Mofaicse  fervum  videbo  *  St  humikm,  patieo» 
tcm  ,  Abelis  aut  Abrahse  obedicntiam  referen** 
tcm  »  Dei  gloriam  fpeftantem  :  fidei  germen 
gloriofum  venerabor,  cui  fubjefitae  adjacent  om* 
nes  leges*  Aliud  enim  eft  legcmhabere,  altud 
fub  lege  efle  »  aliud  legem  abfolvere  .  Plures 
uni  legcs  aderunt  »  fed  una  dominabitur  ,  & 
dux  ertt  operinu  «  Et  quoniam  finibus  menfu- 
ranrur  opera,  fit»  ut  diverfarum  legttm  fimiles» 
qnae  funt  in  hac  luce  oculis  hominum  actionos, 
Deo  fines  fpettanti  longe  dtffimiles  fint.  Cete* 
rum ,  ut  redcam ,  patres  amplifltmi  ,  unde  ini- 
tium  fumpfit  orationoftra,  qoamvisantequam 
vcniflct  Chriftus  »   tot   patrcs  fidcx   virtute  a 

Deo 


$>7$ 


F.  Antonii   MarinarM    Cxrmeuta, 


280 


= — —  Dco  gratiam  iniiffent  ,  tamen  majpres  noftri  a  4* 

£»M5Tf  Chrifti  adventu  ,  fidei  8?  gratias  tempus  defcrj- 
l$*S*  pferurit.,  legum  aufpjcijs  tempora  praeterita  tri- 
buentes  :  nimiruni  »  quia  evangelium  fidei  St 
gratjse  denunciatip  ,  quod  prius  apud  paucos 
Jud^os  »  nec  f$ti$  quidetn  ^perte  audiebatur  , 
poft  Chyifti  adveqtum  ubique  Ipcprum  ac  gen-? 
tium  in  Kominumore  j  oculis,  auribus  manibuf- 
qnp  tra££aturn  eft  .  Et  quoniam  nihil  pneterjtum 
eft  ^rgun^entprum  *  q«#  taptae  rei  hpminis  ca- 
ptum  fonge  fuperant?»  fidei  lpcum?pudhbmines 
praepararcnt:  cpmmodutn»  ac  fuotemporejoanr 
nes  Baptifta  dile&usr  Chrifti  praecurfor  ,  ac  ie- 
gis  &  evangelu  velutcpnfinium»  prodiit ex  ere- 
M**th  h  ino»  uj>i  a  puerp  vitae  aufteritate  Heliamretu^ 
**^i.S"  *cr^ '»■  q»o  eumdeni  fpiritu  &  virtute  referret,  B 
cum  Tiberius  Caefar  annum  jam  XV.  rerum 
fumma  potiretyr  ,  Judaeorum  regnut^  tempori- 
bus  illis  in  quatupralienigenas  admioiftratpres» 
Pontium  piUtum,  Hercdem,  PhUippum  ,  Ly- 
faniam  diftra&um  erat :  ut  quemadmodum  erat 
in  oraeulis,  Meffiam  adeffe  fignificaretur  .  Ipfa 
3ut6m  facerdoiii  majsftas ,  velut  in  proximo  abro- 
ganda*  penesJuos  facrilegos,  Annam,  &  Cai- 
pham  >  jnercaria  &  v^ga  erat. 

Rebus  itaque  tum  regni  »  tum  religiouis  Ju-* 
daeorum  fif  diffe&is  :  Joannes  in  eam  quae  Jor* 
ciani  adhaeret »  regionem  fefe  cpntulit :  omnesqui 
%d  eum  veniebant,  ad  deli&orum  confeffioneoi 
adhpriahatur  »  eofdemque  baptizaha-t  >  tnterim 
docens  fe  aqua  corppr^  Javare  ,  at  jefum  fore  Q. 
t&iicum  falutis  authorem  ,  cu/us  ccelefti  virtute 
corda  effent  fan6Hficanda  ,  ac  omnibus  in  eum 
credentibus  gratis  juftitia  conferenda  :  Pha-ri* 
f^ps,  ac  Sadducseos,  qups  fucata  illalegisope- 
X&  tanquam  juftos  ,  iqgequpfque  Abrahae  fi- 
|ips  ,  ac  Deo  gratiofps  efferebant  ,  prorfus  in- 
juftos  j,  viperarum  progeniem  ,  Deoque  odiofo$ 
igffe  declaravit.  Non  enima  ut  par  erat,  Abra-f 
ham  viva  fid?  referebant  .  Propria  benefafta  , 
quod  arrogantiae  erat  :  ^liorum  pcccata  ,  quod 
fryt  Jivoris  6$  malitix  ,  commemorabant  :  & 
tpto  (  ut  ajunt )  cqelo  errantes  a  lege  qu«  di-t 
yin^m  furprem  erat  illis  miniftratura  ,  juftitige 
ac  falutis  yationem  expeftab^nt  ,  quinimo  {$ 
adeptps  effb  gloriabantur  .  HanC  unam  jufti-.  P 
tiae  &  faiutis  viam  Joanues  omnibus  oftende- 
bat  1  ut  eac  <;prdie  refipifcentes  ,  legis  fiduciam 
arcerent  *  fefe  dejicerent  ,  ac  impuros  effe  conr 
fiterentur:  &  in,  Jefum  Chriftum  mprtia  &  pec- 
cati  deftruadr^m  >  juftitiai  ^  vitae  reftitutorem 
crederent ,  H»c  autem  fortuito,  non  agehan^ 
tur  *  q«3E  If^ias  multis  retro  faeculis  vaticina- 
tus  eft:  Fq#  ,  ait  y  cUmantis  in  deferto  *  parate 
mUm  4wM  x  *t&4*  f^cke  femlt^s  ejm  y  Non 
erat  Joa^nnes  verbum  per  quodfaSa  funtomnia : 
fed  vox,  qua&  verbutn  illud  noftra  mortalitate, 
indutum  ^xpli^ahat '  %  Non  erat  Dei  virtus  ho- 
^iinum  cprda  occulte  fignificans:  fed  vox,  quae 
ito  hominum  auribus  recipiebatqr  ,  ut  ad  faoi- 
tatem  HU  eprda  praepararent  *  Non  erat  lux  ,  * 
inentium  teqebras  Qxpellens:  fedvox,  quaedorv 
^nientes  e^.citabtat  ,  ut  ad  exort3tm  luc^m  fefe 
cpnferrent ,  Non  erat  prn^iiflSmus  ille  fpoa- 
fus,  8f  rex  ecclefiae:  ki  vox  ,  quae  cun£los  ia^, 
vitahat?  Mt  venientifponfo  &  regi  pccurrerent; 
Npn  erat  mediatpr  Dei  Sc  hominum  :  fed  vo$ 
mediatprem  praecurrens  :  ut  audiant  e^ules  ad- 
effe,  per  quem  irato  DeogratisreconcUiari  pof- 
fent  .  O  vpcem  a  prophetarum  vocibus  prae- 
punciatain:  o  vocem  angelica  yoce  fub  ipfis  fa-* 
^rorum  myfteriis  commendatam  :  o  vocem  4c- 


W(h  iPi 


nique  Chrifti  voce  omqibus  ejs  muJkre  natis  Amko 
praepofitam  :  Clamabat  ,  Exhibete  cor  Veftrum  christx 
Pao  9  cogitationes  ,  affefl:ionefque  yeftras  in  1545» 
eum  dirigite  .  Jam  enim  tempus  appetit  ,  ut 
evangeiica  doftriqa  innovetur  orbis:  quamob* 
rem  pauperes  humiles  >  legis  fiducia  ac  philo- 
fophiae  ratione  deftitufi  5"  mundoque  abjefti  » 
qui  Ifaiae  valles  funt,  cp^kfti  fapientia  coelefti* 
bufque  donis  rieplebuntur  f  Contra  elati  rpajc* 
ftate  legi^  ,  eut  fcumanas  fapientiae  fupercilio,. 
mundoque  mont<?s  &  colles  admirabiles,  prpr- 
fns  impii  <&  infignes  ftulti  declarabuntur  ,  lit 
qui  ad  execranda  facinora  pravo  cprde  punc 
prolabuntur  ,  fide  erefti  ad  vcram  felicitatis 
viam  dirigenturt  fientque  facilia  ,  ac  fuavia  Ie^ 
gis  mandata,  quibus  nunc  videntur  afpera  ,  8c 
lmpoffibifia;  ut  voleqtes  ac  gaudentes  Vere  ab^ 
folvant»  quae  nunc  lege  a^i  abfolvere  fingynt  - 
Hanc  felicitatem  nci^o  conferre  poteft  nifi  Je- 
^us  .  Confert  autem  omnib^s  ,  qui  viv*  fidef 
ocuIgs  in  cum  conjecerint  ,  Corpori?  oculis 
eum  confpicerc  ,  eft  tanquatn  felicitatis  pars  > 
modp  adut  fidei  intuitus  ;  6n  feci^s  »  majoris 
infelicitatis  erit  occafip  ,  Fidei  copifpeflus "  op* 
nibus  ex  aequp  prodeft,  Qui  in  eum  crediderit. 
Dei  beneficio  fervabitur.  Quiab  eo  fidcioculos 
^verterit ,  fuiipfius  vitio  perihit . 

Jam  vero  ,  patres  ampliff.  qt  inftitutae  pra^ 
tionis  exitum  expediam  ,  fuit  jam  olim  Ifaia? 
oraculum  abfolutum  :  tatus  orbis  Dei  falutarQ 
vidit  ,  &  evangelica  doftrina  innoratus,  viani 
don^i^o  paravit  ,  8$  femitas  ej"us  reftas  effe- 
cit  :  afpera  ad  aequitafem  ,  prava  ad  lenita-r 
tcm  verfa  fuere^  Tot  enim  hominunx  millia  rc* 
lifiis  patriis  legjbuai»  abjefta  humanaB  fapientiar 
ratipne  »  pulfis  divitiarutn  ac  voluptatum  ftu-» 
diis  y  fpretis  cercmoniis,  ac  ritibus,  quibus,  ab 
incunabulis  affueveraot ;  abnegatis  &  repudia- 
tis  Hhy  quos  tpttemplis,  facrificiis,  £?ftisdie^ 
bus  ,  magna  religione  colebant  ,  ad  Jefu  00-. 
men  genua  fubmifere*  Jefu  nomen»  gentes  om- 
nes  pre  ,  cordc  »  pietate  »  fanguine  »  veneratae 
funt  :  &  ex  tanta  mprum  ,  inftitutprum  »  deo- 
rum  difcordjja  ,,  concordes  fa^tae  »  in  unicaoi 
Chrifti  religiongm  »  unicam  facramentprum  ra- 
tionem  »  unicam  Dei  gloriam  convenere  »  nec 
potuit  fatan  obfiftere  per  philpfophas  omni 
fcientiarum  ratione  pollentes  :  per  Judaeos  re-. 
ligionis  Mofai^se  practextu  adverfaqtes:  pcrrhe-. 
tores  elpquentiae  virihus  admirabiles :  per  fo-r 
phiftas  difputandi  fubtilitate  pertinaces  :  per 
Caefares  omni  tprxhentorutn  get^ere  faevientes  : 
quin  co^leftis  illa  dodrina»  cunSas  totiys  orbis 
r^giones  invaderet,  perfuaderet»  vinceret »  ppf- 
fideret  -  Interim  bonorum  direptiories  ,  edifta» 
tribunalia»  cpnfifcationes ,  profcriptiones  ,  cxi- 
lia,  carceres,  virgse  ,  fecures  ,  beftiae  »  cruces, 
ignes,  mortes  ,  in  rem  evangelii  Sf  fidei  profe-i 
dtumerant.  N«nc  vero  (  nos  miferos,  in  qu^m 
defcendimus  cpnfufionem  !  in  qua$  Dei  iras  iar 
cidimus!  )  iti  Europae  angdftiis  ar£fcata  efteccle-. 
fia;  &  Chriftus  contemptui  habetur  »  ubi  olim 
fummo  habebatur  hpnori,  Et  ne  antiquus  ille 
adverfarius  vel  ex  una  parte  infidias  non  paret , 
furr^xerunt  domeftici  hoftes»  graffa ntes  in  reli^ 
quam  hanc  ecclefiamad  angulum  coaftam»  odio 
Bf  armis  infidelium  expofitam  »  aliqui  paftore^ 
dormientes,  vel  mercenariorum  (  ne  quid  gra- 
viixs  dicam  )  vices  gerentes  ,  nonnulii  principe$ 
in;  tyrannidem  &  beliprum  fqrorem  verfi  ,  quo- 
rum  ambitioninuliuseftterminus:  multi  dofto- 
res  ore  qujdem  pie  doccntes»  at  pperibus  impie 

dedp* 


28  I 


Oratio  a  d 


A  N  KO 

Chrijti 

*54> 


Mtfttn  141 


'lm>  h 


Tridbn, 

A 


S  YN  0  DUM    H  ABlTA. 


l8l 


B 


dcdocentes:  plcrique  perfc&ionis  vitx  rationcm 
profitcntcs  ,  at  fcandalis  cun&a  perturbantes  : 
tot  omuium  generum  ,  aetatum  *  ordinum,  vi- 
rt  ac  muliercs,  cthnicorum  ac  Turcarum  potius 
quam  Chriftianorum  vitam  rcfercmcs:  deniquc, 
quod  omnium  cft  pernicioilffimum  ,  tot  miniftri 
fatanx  in  angelos  lucis  transfigurati ,  quilcges, 
majorum  inftiruta  »  patrum  fcntentiasprobatas, 
Chrifttani  populi  confuetudines  ,  qui  facramen- 
ta,  fan&orum  honores,  &  quid  non  fanftum? 
contemnunt  ,  rejiciunt  ,  execrantur  *  Interim 
exercitatione  fcripturarutn »  quas  pro  ingenio  ac 
Iibiduie  potius  laccrant:  cloquentiae  lenocinio , 
iinguarnm  eruditionc  freti,  vctercm  etclefiam, 
apoftulicam  ipii  dicunt:  at  rc  vera  carnalcm  ve~ 
tcris  Adae  filiarn,  faranaeque  fponfam,  glorian- 
tur  fe  vclle  reftitucre,  ac  procurarc  viae&femi- 
taruin  domim  ornatum  >  hoc  eit  (  ut  cventus 
oitcndunt  )  Chrittianam  rcmpublicam  pertur- 
bare  ,  turpitudinum  licentiam  cundis  facere  • 
<>  ecclefia  ,  o  fides  ,  ficcine  in  amarum  vobis 
vcrtcrunt  omnia  ?  ficciuc  vos  oppugnant  ,  qui 
propugnarc  dcbcnt  ?  Itanc  cvangelium  &  fcri» 
ptur*,  quibus  olim  viciftis  orbcm,  concuicaftis 
adote,  profligaftis  errores  ,  deftruxiftis  vitia  , 
ercxiftis  Chrifti  gloriam  :  nunc  in  vos  fcutum  , 
tela,  arma  fa&a  funt,  quibus  cx  hocanguloeji- 
ciaminir'  An  vos  tot  proccllis  ,  fluftibus,  tem* 
peftatibus  periclitantcs  ita  dcftituct^  Jefus  ,  ut 
nulla  fit  aurora  ,  in  qua  vcnicns  dicat  vento  ; 
Quiefte  ,  &  mari :  Taee* 

Scd  jam  vidcrc  videor  Jefum  fupcr  aquas  am- 

bulantem  ,  eumdcmque  audirc  dicentem  :  Confi- 

dite%  e$o  fum  ,  noiite  timerc  :  poftquam  vos  pa~ 

tres  ccckfiaftica  dignitate  pxa;emmentes  ,   om- 

nique  do&rin#  gcncre  infignes  ,  vos  muadi  iu- 

mina  Sc  decora,  volentc,  ac  difponcnte  Dco  in 

pr#claram  hanc  urbcm  fingulari  PauiillLpont. 

max.  &  Caroli  V.Caeiaris  invifliffimi ,  tumpro- 

vidcntia»  tumauthoritateconveniftis*  In  tot  e- 

nim  tamquc  gravibus  opinionum  diflidiis  ,  qui- 

busuunc  omnia  mifcentur:  in  moribusfacculi  adco 

corruptis,  quibus  ecciefiae  facies  dehoncftatur  * 

in  tam  diutinis  belioium  tempeftatibus,  quibus 

&  fuo  ipfius,  &  alicno  gladio  Chriftianusorbis 

cft  oppreflus  &  afflidus  :  undc  expe&arc  poflu-  Q 

mus  vel  vcritatis  luccm  ,  vcl   morum   formam  , 

vel  firmae  pacts  fereniutcm  ,  nifi  ex  hoc  veitro 

confeffu:  nbi  Chriftus  adcft  corda  veftraafflatu- 

rus,  ^r  ad  cunfta  qua:  agcnda  funt  dirciiturus  t 

Hoc  auno  XV»  quo  Carolus  V»  coxonatum  agit 

imperatorcm  :   qucmadmodum  olim  in  Joannc 

fuifc,  vcftra  opera  faventc   domino  Ifaia:  oracu- 

lum  languens ,  &  pcnc  cmortuum  ,  fua  nempe 

vcritatc  deftitutum  abfolvetur   ,   ut  parata  fit 

doinino  via  ,  ccclcfiafticis  ordinibus  ad   veram 

fuae  fuiufUonis  normam  rcdaftis:  ut  femitae  ejus 

redbe  fiant,  principibusinflrmam  concordiae  ra- 

tioncm  junftis:  ut  afpcra  adaequitatem  ,  prava 

ad  lenitatem  vcrtantur»  populo  ad  ftudium  ve- 

rae  pietatis  compofito*  QuamobrcmubiquecKal- 

tctur  Chriftus,  omnes  cumconfiteanturorc,  di- 

ligant  cordc,  rcfcrantmoribus  &  pictate.  Quo 

in  Ioco  rcs   Chriftianorum  fint  ,  vidctis  :  fidcs 

cft  cxtinfta.  caritas  frigct^  virtutescontcmnun- 

tur  :  timc>r  Dei  exulat :  facramenta  concuican- 

tur  ;    fanfti  malc  audiunt  :  cvangelica   libcrtas 

turpitudinum  cft  praetcxtus,  &  quafi  in  pccca- 

ta  confpirant  omncs .  Ad  vos  itaquc  fpcdat  tot 

ecclcfiwncceffitatibus,  pcriculis,  calamitatibus , 

ruinis  occurrcre  ;  ;quam    ob  rcm  huc  convcni- 


Te  autcm  invocamus  Jesu,  Chrifte  Fili  l>ei 
vivi,  qui  orans  pro  ecclefia,  dixifti:  Taterfan- 
ilifica  eos  in  meritate  :  qui  pollicitus  cs  cam  ad- 
verfus  fatanac  vircs  fcrvaturum  efle  ,  ac  in  mc- 
dio  vel  duorum  it\  tuonominc  convcnicntium  te 
adfuturumcfle,  Etprecamur,  ut  ecctefiam  tuam 
fanciifices,  ut  patribus  in  tuo  nominc  con^rc- 
gatis    Spiritum  tuum  impartias,  ut   principibus 


A  w  w  o 

CURISTS 


mentem  dcs  bonam,  ne  ad  fuam  utiJitatemcau- 
fas  rcligionis  infleficrc  procurcnt  ,  Ohtivifeere  &*&  9> 
domine  iniquitatum  nofirarvm^  &*  memor  efiomi- 
ferathnum  tunrum  :  non  enim  in  jufiifuatiombus 
noftris  frofternimus  freces  noftras  antgfacsem  tsum  : 
fei  %n  msferationibus  tuis  muitit  #  Exaudi  domi- 
ne  :  pUcare  domine  ;  attende  ,  &  fac  fropter  »0- 
men  fanSlum  tuum  ,  quod  invocatum  efi  fuper  po- 
puium  tuutn :  ne  forte  dkant  gentes  1  Ubi  eft  Deus  *fjst^  ^ 
eorum  ? 

Vos  autem  per  Chriftum  obfecro  ,  obteftor- 
que  patres  ampliffimi  ,  ut  ea  concordibus  ani- 
mis  fpc&etis,  quae  digna  funt  pietate ,  profcffio- 
ncque  vcftra  *  In Jesu  nominc  convcniXUs ,  ad  Jesii 
gloriam,  omnibus  pofthabitis  infpicite  :  fin  fc* 
cus,  firuftxa  vcl  fcx  miliiaconvcnietis.  Nihiiin 
vobis  defideravi  pcrmittatis  ,  five  ad  diccndi  li* 
bertatcm,  iivc  ad  paticntiam  laborum,  fivc  ad 
fcdulitatem  officiorurn  ,  orationibus,  jejuniis, 
piis  opcrihus  vacames,  confenticntibns  pariter- 
que  ardcntibus  votis>  corda  vcftra  dignum  pra> 
paxatc  templum  ,  ubi  Spiritus  domini  fedeat  , 
C  qui  pcr  vos  in  feffionibus  Ioquatur  .  Ncmo  ad 
ingenii  oftcntationcm,  opinionem  fuam  mordi- 
cus  dcfcndere  gaudeat  .  Ncmo  procuret  contcn- 
tionum  voces  :  £§0  Tanli  ,  ego  jipolio  ,  ego  Ce* 
ph*  .  Nemo  mctu  hominum  Dcum  contcmnat 
Nemo  proprise  gloriae  itudio  dudus  ,  Chrifti 
gloriam  obfcuxct  •  Ncmo  aiiorum  monita  ,  fed 
nec  principum  mandata  tenens  ,  Spiritus  fan&i 
confdia  rejiciat:  Sic  cnim  coram  hominibus,  in 
primis  autcm  coxam  Dco  ofScium  vcftrumprobe 
vcndicabitis.  Dixi: 


I.   CWn   1» 


O^JLTJO    HtABITjt  ^i  r\UV EB^EJiBO 

fatrc  lAmbrofio  Catbarino  Toiito  ,  $ewn~ 
fi  ,  ordinis  *Pr<cdicatorum  ,  in  fecunda  fef- 
fione  fynodi  Tridenfin*  t  die  4»  FebruarU 
anni  MDXLVL 


Pr/ecjejlsa   loci  hujus    authoritas  ,   patres 
ar._.iiK..:.  .      .    . 


ftis. 


ampliilimi,  jam  nunc  dicere  incipieutem  , 
profcdlo  majorc  mc  timoxc  ac  trcpidationc  cor- 
riperet  ,  nifi  huic*autixoritati  ex  advcrfo  ve- 
ftram  opponercm  autlioxitatcm  ,  cujus  juffu  at- 
quc  hortatu  ,  non  mca  fponte  ,  hunc  ipfum 
cgo  hodie  confccndi  iocum  :  tmn  ifta  veftri 
E  vultus  plurimum  revcreuda  majeftas  ,  omnem, 
quantacumque  mihi  adeflet  ,  dicendi  facuka- 
tcm  praeripexet  ,  nifi  rurfus  ejufdcm  vultus  ve- 
ftri  fumma  gratia ,  ac  bcnignaferenitas,  quam 
his  mcis  oculis  mihi  videox  intucri,  mc  adi  di- 
ccndum  etiam  vehemcntms  incitaret  :  dcnique 
fola  cogitatio  eKcellentiffima?  exuditionis  ,  ac 
doftrinae,  qua  tam  fclcAam  ex  univexfo  tcrra- 
rum  orbe  fynodum  praefulgere  confpicio  ,  hx- 
rcntem  faucibus  contincrct  fera>onem  ,  nifi  vo- 
ta  preccfque  meas  ad  illum  converterem,  atque 

s\a  ^   qucm   novimus   &  os  mutorum  V*** 


in  co   fidcxcm 


10, 


**i 


F»  Ambrosh  Caihar;imi  Pouti  o&<d..P» 


Ansto 

CjfKlSTI 


*«  CflTt   ft* 


Jfrft.  *» 


ff **«£  & 


tfcrtiijfc*,   &>  Hnguas   inftntiitm  fccijfp   difertas  ,  A  verbum  domini  monentis  vos  in  Petr$  >  &  di~    Atf  Ho 

Verum  n£  fine  gradu  ego  ilje  mifer  homunculus 

&  peccator  ad  thronum  tantae  majeftatis  %cce« 

dam  ,  adibq  illam  qutani  ipfe  nobis  inftituit  & 

adyocaumpiam*  &fedulamprecatriccm,  £ave-r 

t£  votis  .  O  fumme  gratiota  ,  &  una  inter  mu? 

Iieres  fingularhcr  benedi&a  9  Mam  virgo,  quse 

yt  primogeniu  filia,  ut  primaria  fponfa,  ut  fi* 

delifljma  focia  ,  denique  mater  cariflima,  ante 

omnes  felices  animos  &  beatos   fpiritus  prope 

tuo  Emanueli  afliitis,  Ave  &  impetra  miniho^ 

die  eioquium  vivum,  elpqqium  tervens  ,  &  ef~ 

ficax,  non  m  comptis  humanae  cloquentise  vet* 

bis  j   fed  in  oftenfione  fpirjttis  ,  &  virtutis  : 

quo   auditorum  corda  magis  ac  magis  ad  opus 


ecntis:  Simon ,  Simon,  cccc  fatanas  expetivit  wj.jjChristi 
ttP  cribrarct  ficut  triticnm  ;   JLgo  autem  r&gatti  prq      *S4<». 
te  ,    nt   non  deficiat  fidcs  tua  :    &*  t»  aliquando  *****  *** 
tonwerfus    confirma  fratres   tuos  .    Hoc  enim  to- 
turn  ad   te   pertinere  ,   o  fynode    facrofan&a  , 
non  dubito  :  tu  enitn  juxn  fpiritus  intelle&um 
fetrus  es,  quia  qui  Petri  claves  obtinet. ,  in  te 
ineiuditur  ,  caput  tuum  v  Cayc  igitnr  a  cribra- 
tore  :  confidera  quod  apoftolicum  fenatum  ag- 
grcffus  ,  unum  faitem  de  duodecim  cribrando 
lucratus  eft  *  Cribrum  cft  corpus  illu.d  domini 
fan&iflimum,  flagris  caefmn  ,  &  clavis  & lancea 
perforatum  .  Corpus  illud  fignificat  ecetefiam  , 
quse  caput  habet  unum  dominum  Jefum  ,  cujus 


pei   incoeptum  feliciter  perageudum  .,   inflam-   B  viccs  in  terris  gerit   Paulus  hujus   nominis  Iljt* 


j»em  ,  in  ejus  glomtn-.,4&  noftram  totiufque 
Chriftiani  gregis  laetitiam  perp^tuam  &  falu^ 
t^TO  *  Atncn, 

Bcncditttis  pem  ,  &  faper  domini  noflri  lefa 
Chrifti  ,  ptter  mifericordUrum  ,  &  Dcus  totim 
fonfolathnis  ,  qm  confofatur  nos  m  omni  defola* 
tianc  noflra  :  nam  quod  a  cunflis  bonis  tantq 
temporc  eft  defideratum  *  &  tantopcr^  efflagU 
tatum  ,  &  expeft^tum  :  ccce  nuiic  ego  magna 
eum  animi  mci  gaudio  his  meis  oculis  circum^ 
fpefto  ,  tq  ,  videlicct  ,  fynodum  venerandam 
f^cum^nicam  %  mn  folummodo  indiftam  ,  non 
falummodo  caliedani  ,  verum  ctiw  jam  oftio 
io  nomiac   donuni    patefaflo    confidenter  in 


Qui  non  eft  fub  capite  ,  non  eft  in  corpore 
qui  vicarium  fpernit,  fpernit  8c  dominum,  qui 
cum  hoc  non  congiegat,  difpergit.:  qui  ab  hoc 
fegregatur  ,  de  cnbro  decidit  ,  &  jara  non  eft 
Chrifti,  fed  fatanse ..  Sic  igitur  unufquifque  fe 
componat  in  cribro  ,  ut  quavis  diaboli  concuf- 
fione  non  excidat*  Quod  erit,  fi  unuminChri.  i»  c&*  ii 
fto  dicamus  omacs  ,  &  non  fint  in  nobis  fchif- 
pnata  «  Dicct  hsereticus  ,  Adularis  papifta  :  di- 
cet  calunfiaiofus  ,  Aucuparis  Catharine:  dama- 
bit  aut^m  Ambrofius  CatharinustefteDco,  non 
adulor  o  haeretice  9  non  aucupor  o  amice  ,  fed 
verba  exploratiffina^e  &  compertiffimx  verita- 
tis  pronuncio:  &  ejus  reritatis.,  quam  qui  non 


greffam  iu  fanfla,  ut  aetcrnse  noftrge  redemptio-  C   afferat  ,  fruftra  faltoque  4e  Chriftiano  nominc 

nis  obfcuratas  ab  impiis  v^ritates,  ibi  afpicias^        gloriatur 

nobis  deccrnas,  atque  populo  pa?efacias «  Vere 

gaudeo  *  pitres  aprimi  »   quia   mifericordia   & 

manus  doinini  fecit   hoc  :   &  ideo  vehementer 

cupia  ,  ut  hoc  meum  gaudium  ,  quod  commu^ 

ne  eft  piorum  omnium  ,  de  fpc  magis  quam  de 

re  conceptum,  veftra  opera  nobisperficiatis:  ut 

ego  feniculus  hujus-  mei  tam  diutumi  defiderii 

catnpos,  fa&us  ,  aliqu^ndo  polfim  canere  cantu 

cum  cum  fene  illo  jufto  ,  de  quo  nudiuftertiu$ 

audiftis  *   ^uod    refpnfum    acceperat    4    Spiritn 

fan&o  ,    non  mfurum  fc  mortem  ,    donec    irideret 

Cbriftum  domini  ;  vidit  ,  &  gavifus  eft  ;   neque 

folum  vidit,  verum  etiam  fuis  in  ulnis  eum  ge- 


Sed  ad  rem , 

Habetis  ergo  in  exempJum  &  typum  veftrum 
Petrum  ,  primo  quidem  averfum  &  negantem  , 
ut  difcatis  cavere  :  tum  eumdem  converfum  & ■*»*  "« 
confitentem  ,  qt  difcatis  fortiter  agere  ,  &  fa- 
pienter  ,  Confideremus  ergo  primum  ,  qua  de 
caufa  vir  ille  tam  commendatse  fidei  ,  &  qui 
paulo  ante  tam  pertinax  &  fecurus  ajebat :  Et 
fi  oportuerit  me  mori  tecum  ?  non  te  negaho  : 
mox  ad  unius  ancillul*  voculam  trepidans 
tam    diferte  negat  :    ut  illi   bene  conveniret, 


ftarc  merutt    ,   q»i  portat    omnia   *oerlo   mrtutis  J>   Hui   wiffns   uno  wrbo  tam  cko )  &   paulo   poft  £*  Tenm: 


fn4  :  &  tetabundus  in  eum  eanticuoa  erumpere , 
l^mc  dimittis  fernwm  tuum  domine  ,  fecmdum 
werhum  thmp  in  pacc  ,  qttia  <viderunt  aculi  mei 
falutate.  tmmx  &  quad  exeurrit  ,  Hoc  autem  , 
ego,  ut  verum  fatear  ,  nondum  poffum  ,  donec 
quod  nnnc  in  floribus  video,  detur  mihi  fpetfhu. 
re  &  carpere  in  ipfis  frflftibus  .  Interim  vero 
abfque  metu  multo  ,  ac  folicitudine  multa  elfe 
non  poflum  :  metup  enim  multum  ab  ingenio 
fatan*  ,  quia  fatanas  eft  ,  hoc  eft  bpnis  omnv 
bus  incceptis  adverfans  ,  tamoque  magis  adver^ 
fans,  quanto  diviniora,  &  ad  plurimorumfalu-. 
tem  magis  noverit  attinere  •  Qui  enim  paradi-, 
fum  Dei  conturbavit  in  ccelis  draco  ilie  rufus  , 


ab   alia  interpellaius  ancilla  ,  etiam  per)urium  $"n*cl*a* 
cum  negatione  conjungit  i    &    tertio    ab  ho- 
mine  turbulenti  vuhus    pcrterrefaftus  3    etiam 
deteftando    anathemate    feipfum   ferit  ,   Unde 
igitur  tauta  imbecillitas  quaBfo  ,  &  inconftan- 
tia  ?  Quis  nefciat ,  quodab  illa  nimia  de  fe- 
metipfo  confidentia  ?   Difcamus  igieur  in  pri* 
mis  timorem  cautum  ,  &  npn  male  tutam  fe- 
curitatcm  :  id  eft  ,  non  eflfe  confidentes  in  no- 
bis  ,   quafi  in  nobis  :   dicente  domino  :   Sine  -    ( 
me  nibH  poteftis  faccrei  fed  eflc   animofi  in  il-  t*uzu 
Jo   qui   dixit   y    JLgo  daba  ntoltis  os  ,    CT  fapicn- 
tiam    ,   cui  non  poternnt  refiftere  omncs    adverfa* 
rii  <veftri  ,  Nolite  putare   res   arduas  ,  &  adeo 


ibique  fchifma  condidit  tam  infrgne:  &  de  alio  E   prackras  &  falutares  effici  pofle,  abfque  oppu 


patadifo  parentes  noftrostantisornatos  donisex- 
terminavitprofternens,  vulnerans,  &ex!polians; 
gc  ipium  dominum  in  deferto  non  eft  veritus 
adoriri :  puto  ,  qnod  neque  tihi  parcet  ,  nequq 
vcftram  verebitur  fanfl:itatem :  imo  nifi  artuma- 
tis  armaturam  Dei  ,  fcutum  fidei  ,  thoracem  ju- 
ftitiae,  &  galeam,  fpem  falutis  ,  ftriaum  fpiri-, 
tus  teneatis  cnfem,  vigiles  ,  promptique  ad  fe- 
riendum  ,  caefim  punftimque  ,  ad  dexteram  & 
fmiftram,  profe&o  irkfano  Ulius  furori  ,    &  in 


gnatione,  &  difcrimine  magno  per  malignum  < 
Credite  non  deefle  ilJi  ancillas  in  atrio  fortiffh 
mas,  &  promptiflimas  ad  debellandum  .  Video 
quod  taciti  quseritis  intra  vos,  quafnamegodk 
cam  ancillas:  audite. 

Eft  quidem  ancilla  prior  valde  fortis,  &  au-> 
dax:  neque  Jonge  abeft  ab  unoquoquenoftrum, 
&  ne  vos  morer  diutius:  ancilla  haec  eftunicuu 
que  caro  fua  ,  quae  in  atrio  pontificis  verfans  , 
hoc  eft  terrcnis  bonis ,  &  commoditatibus  vu 


CQtnparabUi  cailiditati  ooa  refift^tis,  Eft-igituf:      %x  hujusincumbens ,  etiam  Petrum  ibi  fccum 


moran- 


a8j 


OratIo   a  d 


Ahho 
Christi 


tml  t*» 


tuc*  ti» 


$oaH. 


iz. 


iahfn  4« 


Triden. 

A 


SYNODUM     H  A  B  I  T  A 


i8* 


morantem  poteftadigeread  negandum  .  Noncnim 
afccndit  ilia  fuperius,  ut  lcgcm  domini  concemplc- 
tui,&  probct  utiliora:nequc  cnim  porefbcujus  pru~ 
dentia  inimicaeft  Dco»  cVafliduccontva  fpiritum 
militat  (atquc  utinam  non  fsrpenumero  cum  vi- 
ftoria^cui  potius  ancilladcbcat*  H*c  ftolidaeft, 
cV  folummodoquodeft  ante  pedes  afpiciens,  no~ 
viflima,  &  quae  altetius  vitae  funt»  nonconfide- 
rat-  Quarcad  omneopusbonum  invcnitur  igru^ 
va ,  querula,  garrula,  contumax  :  eft  item  lo- 
quas»  procax,  temeraria,  avida  ,  popularis  ,  $c 
noxiae  libertatis  ;  odit  luftiim  ,  horrct  jcjunia  , 
cfuricmutmurat,  foliciuuu  dccraflino,  vigiiias 
nonnifi  ad  ludos  &  lafcivias  tolcrat,  orationcs 
faftidit:  ad  utrpiloquia  »  lcurriiu  ,  vana,  im- 
pudica»  gcrit  aurcs  patutas  &  ereftas  :  ad  feria  jj 
vero»  &  ad  verburnDei  laudefquedivinas,  peni- 
tus  obturatas  &  gravcs .  Dcnique  in  omnibus  quas 
funt  fpimus  Sc  pietatis  ,  femper  importuna  in- 
tcrftreptt,  ac  permolcfta*  Haec  iftisnovarumfe- 
&arum  au&oribus,  &rfacibusorbisteme,  magna 
acpenecun&afubtniniftravit  fornenta.  Quam  ob 
rem  fummopere  ab  illa  cavendum  eft  nobis,  «t- 
pote  itnpudente  ,  petulante  ,  peilice  ,  ac  male 
praecin&a:  contra  quam  dominusait:  Sintiumbi 
*veflri  pracinfii,  CT  iucerna  ardentes  in  manibusve- 
firisi  CF*  vos  ftmiies  hominibus  expetlantibus  dom;~ 
num  fuum%  quando  revertatur  a  nuptiis .  *Attendi~ 
te  ne  graventur  corda  veftra  crapuU ,  0*  ebrietate  : 
£7*  wniat  fuper  vos  repentina  calamitas  .  Vigilate 


fentcntiis  nemo  refiftat ,  qui  vcro  fecus,  noverit  "A  N  'n  ^ 
fc  hoc  ipfo  faflo  haercticum  prodidifle.  Videant  Chkistj 
tamen  qui  alitna  rcprehendunr ,  neipli  forfan  ab      1546' 
luc  ancilla  moveantur,  quae  cft&Iivida,  &Iip- 
pa :  &r  altcrius  gloriam  >  fuam  cfTc  ignominiam 
atbirratur:  tum  ne  ipfi  falfi  bispeccent,  dutn  be- 
ne  di&a  reprehcndunt ,  injurii  fimul  &  veriuti ,  fe 
fratrifuo:  dcniqncne  modum  fratcrnae  caritatis 
excedant ,  dumquodoleocurari  poiTet,  igncma- 
!int  &  ferro:  quod  non  tAm  e&cz  errorcs  extin- 
guerc,  quam  antmas  vellc  pcrdcre  ,  pro  quibus 
Chriftus  cft  crucifixus  .  Hxc  autcm  non  dc  jam 
fubverfis hxreticis ,  fcddeffatribus  di&a  effe  vo- 
lo,  &quihancrcgulamfccutifuerint,  pax  Dci , 
&   mifericordia  fupcr  illos  .  HaUenns  de   aneil- 

Supcreft  nunc,  ut  paucadehomine  turbulcnti 
vuhus  admoneamus*  Ia  hoc  facile  faeculans  po* 
teftas  agnofcitur,  qua  plerique  mortaHum  adeo 
terrentui,  ut  nuHurn  fit  eis  piaculumpropteril- 
lam  negare  Chriftum*  Rccordatnini  Arirninenfe 
conctlium  ,  &alia  hnjufmodi  quaedam  .  Sed  Deo 
gratia  cft ,  ejuod  habcmus  catholicos  principes ,  & 
hvrefum  inimicos  :  &  nihifominus  ex  abundan- 
tia  cordis,  quod  ad  hoc  pcrtinet ,  pro  pietatc  non 
vereborhortari.  Dicoergo,  ftatuite  femel  certa 
fide,  hic  in  medio  veftrum  effe  Chriftumfum- 
mum  omnittm  principem  ,  regcm  regum  ,  & 
dominum  dominantium  :  &  hoc  perfuafi  di- 
cite   cum    magno    apoftolo   toto   corde  :    Et  fi 


u  Cwt  8« 


itaque  ,  orate  ,  jcaftigate  ancillam  ,  redigite  in  q  fint  dii  multi,  €T  domini  muiti,  nobis  tamen  unus 


ferviuuem  ,  ne  qui  alits  pr«dicarc  debetis,  ipfi 
reprobi  invcniamini . 


Iiaftenus  ie  ancilU  priore , 


Subfequitur hanc  alia ancilla ,  ncque  minus  me- 
tucnda,  quippequse  muhoscaptivosteneat,  qui 
tamen  de  priore  triumphant  ;  Nam  quanto  cel* 
ftor  animuseft,  tanto(ni  valde  caveat  )  ab  ifta 
fortius  dettnetur.  Haec  vero  ut  expliccmus  ,  cft 
humanae gtoriae cupiditas ,  Sc  ambitio ,  quse  anci U 
latur  hominibps.  Hsecigitur,quos  fibi  fuofgit,  fcr 


Detis  pater^  ex  quo  omnia ,  C?  nos  in  ipfum  ,  W 

unus  dominus  mfler  Jefus  Chriflns  ,  per  quem    om» 

nia*  €T  ms  per  illum .  Tum  fi  qua  poteftasabu- 

ti  veiit  concilioad  fua  commoda,  &  hoc  fcitis, 

exhorrefcite,  quoniam  non  in  homincm,  fed  in 

Spiritum  fanftum  peccat  *   Siquid  aliud  contra 

rAiitatem  requirat,  exeritc  gladiumfpiritus,  d> 

dicke  :    Deus  caritas  eft  *  Siquid  contra   verita*  f*  7^an$  & 

tcm:  fimiliter  dirite:  Jcfus  dominus  vcritascft* 

Si  vultus  utrbulentus  oftendit  iram  minitantem 

vhxy  adjungitc  :  Hec   eft  vita  dtcrna,  ut  copw»  l*«n*  14. 

fcant  te  Deum  Vatrem ,  V  qucm  mififti  7  dominum 

Jefum  Chriftttmx  Er  tanquam  dc  praf-miflis  con* 

cludite  cum  pfalmographo  .  Jn  Deo  Uudabo  w-  t/k/.  j$; 


vos  hominum  f acit ,  utproptereanon  liberc  veri-  D  bum  ,  in  domino   laudabo  ftrmonem 


tatcm  confiteantur  ,  proptcr  quod  fcriptum  cft: 
Mutti  ex  frincipibus  crediderunt  in  eum  ,  fed  non 
confitebantur  ,   quia  diiexerunt   gloriam    hominum 
magis  ,  quam  gloriam  Dei .  H*c  matcr  omnium 
haeicticorum ,  &  alumna,  nam  inflata  de  magi- 
fteriopraefumpto,  nefcitaudire,  tacere,  difccre.* 
geftitautemdocerefemper&loqui  *  Haccin  tergt 
mantica  fuos,  nevideat,  rcconditerrores:  inea 
vero  cjuae  cft  a  frontc » rimatur  alienos .  Haec  femel 
emiftum  verbumrevocarinonfinit:  non  enimdi- 
dicit  a  fapiente :  Pro  anima  tuanonerubeftasdict** 
re  <verum  .  Eft  enim  pudor  adducens  pectatum,  iX 
eft  pudor  adducens  %ratiam ,  W%ioriam*  Afcfidixe- 
rit ,  Pudet  errafle,  non  pudeaterroremagnitum 
confiteri,  &  cmcndare.  Hic  eft  enim  bonusille  ] 
pudor ,  qui  tibi  gratiam  pariet ,  &  gloriam  .  Mam 
Iabi,  errare,  nefcire,  &  c|ecipi  ,  humanum  cft 
malura,  &dignum  venia:  in  agnito  vero  errore 
velle  prae    pudore  perfiftere  ,   non   jam  huma- 
num  fed  fatanicumeft,  cV  inexpiabiie;  quo  fit , 
ut  quifehominem  e(Te  fateri  erubcfcit,  fuo  me- 
rito  evadit  in  fatanam,  &  diabolum,  Quocirca 
quicumquc  aliquid  fcripfimus  ,    vcl    fentirnus  , 
quo  rcfte  ab  alio  reprehendatur,  cedamus  vcri- 
tati ,  &  cum  gratiatum  aSione  fufcipiaraus  ad- 
moncntem,  deputantcs  lucro  non  parvoabcrro» 
ribusliberari.  Superomnia  auteoi  fanftac  fyaodi 


in  Deo  fpe~ 
Me-. 


ravi  j    mn  timebo   quid  faciat   mihi  homo  . 
mentotc   prarcepti  ;   1{Qlite  timere  eas  qul 


occt^ 


dunt  corpora  ,  poftea  non  bdbent  amflius  quod  fa~ 
ciant  *  Timete  autem  illum,  qui  poftquam  ocrfdc-  Mmk  s% 
rit  corpns  ,  poteftatem  babet  mittendi  animam   in 
gehennam  ignis  :  hunc  dico  vobis  timete  .  Refpici- 
te  ad  Petrum  rurfus  ,  &  vidcte  quomodo  juxta  luc,  x%. 
domini  verbum  confirmat  fratresfuos.  Eccepoft 
gallicantum,  poft  illuccfcentemfibi  diem,  a  ve* 
ri  Solis  afpeftu  ,  pofl:  amarum  pcenitcntist  fletum , 
poft  trinam  fuae  rccuperatse  dilecjionis  confeilio- 
nem,  poft  fufceptum  fummi   paftoris  officium  , 
indutus  virtutem  ex  aJto ,  non  jam  in  atrio  fcdens, 
&  frigcns  ubi  potuit  pcmegare,  fed  incathedra 
docens,  ubi  regituraSpiritu  fanfto,  totusfervo-. 
re  caritatis  fuccenfus  incipit    prsedicare   nomea 
falutis,  Turbantur  veteris  fynagogae  pontifices, 
ille  autemalacerinfiftitoperi.  Edicunt  ut  fileat, 
ille  clamat  :  Oporttt  obedire  Deo  magis ,  qxam  ho-  «*#.& 
minibus  .   Addunt  minas  ,  non   deterretur  :  m~ 
dunt  incarcerem,  fed  verbum  Dei  nonalligatur; 
caedunt  flagris,  agit  gratias,  gaudens  quod  <//- 
gnus   habitus  eft  pto  nomine  lefu  contumeliam  pa~ 
ri.  Denique  numquam  ceflat  a  munere  ,   donec 
Romae  juxta  oraculum  domini  cxtenfis  in  cruce 
manibus  ,    6c   vcrfo   deorfum    capite   glorificat 
Dcum»  Harc  autem.fafta  quid  funtaliudquam 

vivat 


187       Oratio     D*     3>  i  d  A  C  £     a     Mewdocia       288 


C#fUST| 


7/*  h 


*****  i%* 


|f*  h 


*?**/•  1* 


£#?*  1« 


vivae  voces  clamantis  apoftoli?  &  quidaliudcla-  A 
mantis,  nifi  IW?»  &*tt$  fac  fimititer?  Confirma . 
&  tu  fanfta  fynodc  fratrcs   tuos  ;  ad  hoc  enim 
Convocavit  te  dominus,  &  hoc  repofcit  abs  te  » 
Oii  dati  verba  non  poflunt, 

Quant^  mihi  boc  in  ioco  fuccurrant,  patres, 
opporcune  dicenda »  nifi  apud  vqs  agerem  »  qai 
&Iios  ifta  meiius  docere  poteftis  §  explicarcm  : 
paucatameaprofer^m,  gu#  velim  quafi  fagittas 
potentis  acutas  basrere  fixa  in  cordibus  veftris  ♦ 
Dominus  erjimPeus  vos  alloquitur,  ajens:  Ego 
te  planami  mneam  ehctam  ,  plantavi  autem  te 
mea  sruce  *  &  morte,  ego  te  meo  fanguine  ir* 
rigavi:  elegi  e*  te  lapides»  ^dificavi  tarrim^  fo^ 
di  torcniar,  pofui  fepemi  qnid  eft>  quod  dehui  fa~ 
r^,  <?*  nonfeci?  Verum  quanta  habeo  jamdu-  B 
dumadverfusteoingrata?  Quideftenim»  quod 
pene  te  exterwinavit  aper  de  fylnw  ,  €F  finguta- 
mferus(qui  audit  inteliigat )  depafcitur?  &ni- 
hilominus  ego  nunc  congregavi  te;  quemadmo- 
dum  gailim  cqngregat  pullos  fms  fuk  4iis  ,  8c  in 
rncdio  tui  fum .  Quid  times?  convertere  ad  me 
dominum  Dcum  tuum  ,  ut  confirmes  fratres 
tuos  .  Stemus  fimtil  »  quis  eft  adverfariu*  meus  ? 
rogawi  enim  ego  pro  te,  mdeficiatfides  tna  ,  quo* 
modo  erga  defieere  poteris  ?  Th  autem  vide  ca- 
n<es  ,  vide  Jupos  ,  vide  operarios  malos  ,  vide 
eonfufionem  %  vide  cancifionem  >  vesatas  ,  di^ 
fperfas,  &  aberrantes  oves  meas  in  defertis  ,  ia 
fpeluneis,  incavernisten^,  traditas  agribeftiis 
devorandas  ,  quas  fcamen  meo  fanguine  compa-  C 
r*vi:  non  dicq  piura*  Ha^cenim  fatis,  utintei- 
ligas  quid  ego  requiram  abs  te  ,  haec  dominus 
clementiflimus  Jefus  tihi  Ixodie  ia  fpiritu  leni^ 
tatist  Videergo,  6ediligentcrattende>  nequani- 
do  in  fpiritu  ir&,  &  vindidlae,  mutato  fermone 
poffit  jure  optimo  eonqueri  contra  re:  fircoratn 
angelis  ,  &  fanitis  fuis  di^ere  :  Q  h^titatores 
Hterufahm  ,  CT  wri  Ittda  ,  /ttdicatc  inter  me  C^ 
*vinedm  meam  *  Q#id  debai  uhra  facere  *vinea 
me#  ?  CT  mn  feci  $  Expeclaham  antem  ut  faceret 
U*v4sx  W  fecit  Ijtbrttfcasi  &  expofttit  me  fadibrfo 
bofiibtis  meh  ,  ut  htafpkemetur  nomen  mmm  in^ 
tcr  iihs .  Sed  abfit ,  ut  in  Hoc  verbo  tam  trifti  mea 
concludatur  oratio:  meliora  enim  fpera  »  ac  vi* 
citiiora  faluti  ,  Quamobrem  fiecio  genua  ad  pa~  T> 
trem  dommi  nafiri  lcfa  Ckrifii;  3c  vos  omnes  aro  > 
&  vos  in  primis  ,  qui  pro  Cbrifti  vicario  am? 
pliffima  Iegatioue  fungtmini:  Oro  inquam  vos, 
&  obteftor  pei*  vifcera  iliius  pateriiapdivinami^ 
fericordiae*  ut  pmni  nifu,  quemparturitis,  no- 
bis  tand^m  partum  e^bibcatis  ,  formatumque 
Chriftum:  w  ego  illum  qu^fi  ia  ulnis  mcis..ex* 
cipiens  tauquaxu  aker  Simeon  ,  fe  ficut  c^indif 
dusoloradvada  fclici|Ema5  mortjs ^volaas ,  hoc 
dulce  melos  val§am  decantare  <  %{unt  dimitth 
fervum  inurn  domim  fewndum,  'verhnm  tuum  in 
pace :  quia  ntiderunt  muli  mci  frulium  fymdi  fitlnta* 
risi  mam  parafti  tntt  facicm  onsnium  popuhrum  , 
lumen  td  reveUmnem  gentmm  ,  &  gloriam  *vera 
phhis  JfueU  Piat,  fiat«  ytvoi%<tr  yivotr^  Amen  %  I 
Amea, 

V, 


Qi\iATIO  IXSIGXIS  UC  CL,A\ISSIMt 
J).  Didacj  a  Mendocia  eratoris  Cafarea  majeftatis 
coram  tegatit  fedis  apoftoiica  hahiia  Tridenti ,  ter* 
tio  Maii,  *4n.  MDXLFI* 

S^ujphkiore  anno  iUaftriifimi  &  gmpIijQimi 
>  pat^es^  cuiu  qfffcx  a  fandiflimo  dominoPau^ 


lo  ftimma  Po^t*  ge&erale  eoncilium  indiitum  a  N  m  0  * 
Tridcnti,  deftinatis  ad  id  inchbandum  &  pro*  Chrisxi:, 
fequendum  reverendifl',  Parifio  ^  Mutinenfi  ,  &  *Mtf» 
Polo  apoftolice  fedis  Iegatis,  i&viaiifimus  do« 
mixim  meus  Carolus  Romanorum  imperator 
Awg*  juftiflimis  tunc  catifis  adeo  detentus  ,  ut 
principio  concilii  a  fua  majeftate  tantopereex- 
optati ,  &  efflagitati  adelfc  non  poifetj  epifco- 
pum  Atrebatenfem  ,  dominum  de  Granvela  ,  $t 
me ,  qui Jacobus  a  Mendocia  dicor ,  procuratores  > 
&  oratores  ad  banc  Tridentinam  urbem  deftina- 
vit:  quo  futuro  concilio,  vel  omnes  una  ,  vel 
quifque  noftrum  ejus  notnine  intereifet  ♦  iPa&s 
itaque  a  nobis  Casfaris  nomine  coram  illisreve^ 
renaiilimis  legatis  comparatione,  vifumfuitfan- 
ftiflimo  domino  in  commodixis  tempus  conci- 
lium  protraherc  *  Nunc  vero  idem  ipfe  fandifll* 
mus  dominus  ,  cujus  mmms  atque  prsecipuuai 
officium  eft,  r^ipublicae  Chriftianas  non  dceffe» 
concilium  Tridcntiindixit  %  ficque  fublatafufpi*- 
ciotte ,  omnibufque  qui  interefle  debent ,  huc  con- 
venirejuflis,  vpfque  revercndiflimi  atque  amplif* 
fimipatresj  quf  praefentesadeftis,  legatosad  per- 
agendum  coaciliimunus  demandavit*  Quod  ubi 
Casfar  intellexit,  rogatus  a  Pont.  Max.cum  per 
nuncios,  tumperliteras,  utvelpra^fens  ipfe  ad** 
eflet,  vel  oratoresfuos  mittcret,  ftatim,  utpote 
qui  religiofiflimi  &  optimiimperatoris,  &piifli^ 
mi  priucipis  ofiiciumnuIIaexpartenoneKplevit, 
anima  femper  ad  commune  reipublicae  fideiquc 
Chriftianae  dccus  aemajeftatemreftituendam,  ac 
confirmandam  ma^ime  propenfo ,  atque  addi$o  , 
homines  certos  A  ac  literas  inomnem  Hifpaniam , 
reJiquafque  fuas  ditionis  provincias,  deftinavit, 
qui  escitent ,  &  cogaut  epifcopos ,  aliofque  viros  ? 
quibvs  facrarum  rerum  cura  pracipue  incumbit, 
qt  quam  maxima  poteriint  ceieritate  Tridenti 
conveniant  * 

Pwerea  quanlam  Caefar  ipfe  mac  fepraefen- 
tem  exhibere  noxi  pateft  ,  graviiEmis  ,  iifdem- 
quejuftisimpedimeKtisimplicitus,  mihi,  quipu^ 
blice  Venetiis  fu^  majeftatxs  vicesgerebam,  man- 
davit,  quohucirexuj  &  ejus  nomine  gencrali  fa- 
cro  concilio  adfiftens  auguftamipiiusprasfentiam 
provirlli  atque  auftoritatpmprsefkem»  adca  om~ 
aia  couficienda ,  quas  fan$i  concilii  confedioni  ^ 
&  communi  reipubK  Cbriftianae  bpno  fandifljm«e* 
que  religionis  majeftati  profutura  videbuntur  * 
Verum  inpra&fentia,  reverendiffimi  patres,  Cac- 
faris  animum  explicare  opearaepietium  non  arbi- 
tror ,  quandoquidem  univerfo  orbi  notiifimus  fit  > 
innumeris  fane-&  certiflimis  rerurn  teftimoniis  ua- 
dequaque  communitus,  cornpluribuique  pr^cla- 
rls  faeinaribus  in  reipub,  Chriftian^  commodum 
collatis  comprobatus  :  cum  aeque  Caefar  animi 
aut  corparis  labares  u!Io$  quantumvis  gravifli* 
mos  fubire  >  neque  maxima  atque  periculQfiffi^ 
nu  contra  Cbrjftiani  nominis  hoftes  bella  fu* 
ftipere  unquam  recufaverit  ,  modo  quicquam 
fubfidii  reip.ChriftiaagB  fideigue  catholic^  affcr^ 
re  poflet ,  etiam  cum  ingenti  propriarum  fortu^ 
narum  detrimentq^  nec  fine  fummo  faltftis&vi- 
tae  h\&  difcrimine. 

Adfum igitur ,  illyftrifH  & amplifl*  patres, me^ 
que  hic  prasfentem  Caefareo  nomine  ftatuo  ea 
praeftiturus  ,  quae  a  me  fupra  relata,  mihiquea 
Caefare  data  inmandatisfuere.  Sicque  invifi;iffi- 
mum  eumdem  wmum*  eamdem  religiofiiEmam. 
operam,  quam  Caefar  hucufque  prxftitit,  nunc 
totam  vobis  cjm  nomine  polliceor  atque  exhi- 
beo,  tum  ^d  reipub.  Chriftianae  commodum  8c 
tranquillitatem,  tum  ad  facrae  religionis  m&jzlfa* 
ts«n«  aspplific^tipneaiquei  tum  etlam  ad  facra- 


A    H   N    « 

Ckxisti 


Oratio  Francisci  a  Toleto  habita  &c« 

A 


i8p 

ianftieoncilii  profecutionem .  Et  quoniam  ame 
difium  cft  dominum  Atrebatenfem  dominum  dc 
Granvela,  tnequc  Caefaris  nominc  annopraetert- 
to  comparuifle  coram  revcrendifl.  &  apoftolic»  fc~ 
disJegatisParilio,  Mutinenfi ,  &  Polo  ,  vosuU 
tranonmorabor  his ,  quae  tunc  temporis  tra&ata 
anobis,  a&aque  fucrcnomine  Caefaris,  cum  pu- 
blicc  gcfta,  &  in  aftis  publicis  rclata  fint .  Hoc 
igiturfolumdicam»  meeaomnia,  utitunca&a, 
tra&ataque  a  nobis  fuerc»  ita  nuncprorepcmis 
haberi  vcllc:  mcque  ad  caac  ftpratfemia&repc- 
titacflent,  pcnitus  referre .  Quodautemepifcopi 
qui  ex  Hifpaniis  ceterifqtie  provinciis  Csefari  fub- 
jeftisaccitifunt ,  ad  tirxftitutum  tempusnonad- 
fint»  quodquc  ipfe  citius  non  adfucrim,  id  vos 
ampliflimi  patrcs  ncc  negligentiae  ,  ncque  dolo 
ullo  adfcribaus»  fcd  cos  intcrcapcdo  locorum& 
itincris  difticultas »  meque  vcro  ad  verfa  valetudo , 
qua  pcr  hofce  dies  laboravi  ,*  exrufat.  Quaeqni- 
dem  in  hac  parte  ,  tum  fandiffimum  dominum 
pontificemmaximiim,  tumvosejus  nomineboni 
confulturos  fpero  atquc  confido . 

FINIS. 

VIL 

O  K  **T  10     ULVST^lSStMl    D.     D. 

Frtncifci  4  Tohto  ,  oratoris  Cafarei  <td  fjno~ 

dum,  h*bit*dit%*<Afrilh  MDXLPL 

U/m   cum   refpotifione    ejnfdcw  fynodi   . 

CiKSAREA  majcttas  eximio  illo  amore>  & 
ftudio  finguiari  t  quo  univerfam  rempub. 
Chriftianamfcdulofovere  iolct  ac  profcqui,  vos 
omncs  rcverendiin  domint,  quotquot  in  hac  fa- 
crofan&a  fynodo  in  fide  &  fincerttate  evange- 
lica  eftis  congrcgatt,  ofttciofiflimc  per  mc  falu- 
tatos  cflc  voluit  in  Chrtftoquiprofuaineffabili 
crga  genus  humanum  benignitate  &clcmcntia, 
afflatu  divini  Spiritus,  conctliare  digneturChri- 
fttanorumomniumanimosingratia,  &  pace,  & 
in  cvangelica  lucis  veritate  confirmare  «  Qjio- 
niam  autcm  univerfofercorbiterrarum  fatis  rna- 
nifeftum  »  exploratumque  cffe  arbitror  ,  Caefa* 
rcam  majeftatcm  nihii  unquam  in  vita  fibifta- 
tutffcmagispalmarium,  magifquc  imperatorio, 
quod  futtinet  ,  munere  dignum,  quam  Chrifti 
gregem,  pretiofiflimoillo  ianguinc  redemptum, 
non  modo  ab  omni  hoitium  mjuria  dcfendere , 
acarmis&potentiatueri*  verum  ctiam  ad  refar- 
ciendam  Chriftiani  populi  concordiam  ,  fedan- 
dos  guofvis  tumultos  ,  tollenda  quaclibct  iedi- 
tionts&difcordiae  femina,  gravifftmosfumptus, 
vrgilias ,  labores ,  etiam  capitis  fui  pcriculo  fufci- 
pere:  fupervacaneumforcvideatur,  fihujufmodi 
rcrum  longiore  commemorationc  perquam  am* 
pliffimas  paternitates  vcftras»  tanta  negotiorum 
magnitudine  impcditas,  diutius  velim  rcmorari  ♦ 
Ecquid  cnim  opuscft,  obfccro,  vcl  aliundc lo- 
cuplctiora  petcre  teftimonia,  vel  carum  rcrum 
certiorcmfidcm  nobis  aftruere,  quarum  ufus  & 
experimcntum  pcnesnosipfofeft,  patrcs  amplif. 
fimi?  Quantoenimacriorc  ftudio  pacis,  quanto 
ardentiore  zelo  pictatis  &  ecclcfiac  (qu*  lauda- 
tiflimameritoinprincipcvirtus  eft)Cacfarea  ma- 
jeftas  perpetuo  exarfit :  tanto  vchcmentiorc  animi 
gaudio  tcmpus  hoc  acccptabile  amplcxata  eft,  quo 
pcr  fanaiflimumD.N.  PauIumHLpublicati,  pa- 
tefaftiquc  concilii  cec:  icnici  dies  popuIoChri- 
ftiano  fauftifltmusprimum  illuxit.  Qua  quidcm 
oblata  occafione,  ne  rei  tantopcrc  cxoptatasde- 
ConciL  Gtntrtl.  Tom.XXXUL 


290 


fuifTcvidereturinviaiflimaC^fareamajeftas,  vel  Ahno 
potentia,  vel  audornate  ^  vcl  opera ;  extemplo  CHntsn 
xnifu  ad  revcrendifl.  D.  V.  qui  vices  fuas  in  facro-  154«, 
fanfto  hocconcilioadminiftrarec ,  D  Didacum  a 
Mcndocia,  virum  non  minus  virtute  ,  eruditio- 
nc ,  judicio,  rerumufu,  quam  imaginibus  iilu- 
flrem  ,  ac  plane  dignum ,  cui  tantarum  rcrum  pro- 
vincia  committcretur  .  Is  quidcm  in  ipfis  nego- 
tlorum  foribus  quartana  febrecorrcptus,  cum  in 
dics  magis  ac  magis  invalcfcente  morboafflige- 
retur,  ac  Venetias  ad  Icgationem  vctcrcmfcrc- 
cepiflet :  Caefarc*  majeftati  vifum  cft ,  illi  me  col- 
Icgamadjungcrc;  ut  fufceptum  hujus  iegationis 
onus  cum  altcro  mihi  commune  ,  intcrim  durn 
redcat,  fuftinercm,  qucraadmodumcxcommon- 

B  ftrato  C^fareaemajeftatismandatocoptoitusrcvc* 
rendiff-  D*  V.  intellcxiflc  cxiftimo,  Quod  rcli- 
quum  cft,  patres  ampliffimi,  praefuics  vigilan- 
tiilimi,  domtnum  Deum  communibus  votisom- 
nes  oremus,  ut  iftis  veftristarafan&is,  tampits 
conatibus  divino  fuo  numtne  afpirarc  dignetur.* 
Se  quod  hujns  negotiis  prxcipuum  caputcfl»  ro- 
bur,  &  ftabilimcntum  ,  fan&ifl.  D.  N*  Paulum 
III.  &  inviaifl".  Caefarcm,  in  hac  tam  pari»  ac 
germana  quadam  animorum  conformitatc  quam 
diutiffimc  confervet  ,  qua  ipfl  intcr  fefc  mutno 
conjunftiflimi  ,  omnes  rationcs  ,  coafilia  ,  ftn- 
dia>  conatus  ,  &  vircs  in  affcrendam  cvangcli- 
cam  libertatcm  conjiciant  :  u:  quaecumque  fe- 
culi  malignitate,  morumcorruptcla,  vit«liccn- 

C  tia ,  vitiorum  omnium  feminariis ,  in Chrifti fpon- 
fa  ccclefia  fccdata  funt ,  in  priftinum  iilum  cando- 
rem  reftitui  pofltnt  ;  atquc  utriufque  folerti  in- 
duftria,  dtligcntia,  cura  ,  Icdulo  labordnt  ,  ut 
cx  agro  domini  omnia  convulfazizania,  omnes 
crrorum  caligines  ac  tcncbrae  profligatae,  ad  co- 
rufcantcm  eyangclti  luccrn  tanquam  umbrae  cva- 
neicant  *  Dixi» 

VI IL 
RESPONSIO    SYNODl* 


A 


dventus  dominationis  vcftrae  huic  fa- 
_  _  crofanda:  fynodogratiffimuseft,  tumpru- 
D  ptcr  eam  obfervantiam  >  qua  merito  Auguftiif* 
imperatoremfyuodusipfa  profequhur,  tum  pro- 
ptcr  favorcm,  qucm  de  piiffimo  animo  majcfta- 
tis  fua?  in  tam  fanfto  ,  ac  univcrfac  Chriftianae 
rcip.  fa!utarioperc>  fibifirmiffimepollicetur;  cut 
ctiam  dominationis  veftrse  prsefentiam  ob  prse- 
ftantcs  ejus  animi  dotcs,  &  rcligionis  ftudium » 
plurimum  adjumcnti  allaturamfperat:  quarc  8c 
dominattoncm  veftram  grato  ac  bcncvolo  animo 
ampIcdHtur,  &  mandata  Cacfarcae  majcftatisper 
eam  exhtbita  &  produ&a,  quantum  dcjurede* 
bet,  admittit,  vchementer  dolens  dc  ejus  collc- 
gae  clariffimi  viri ,  &  huic  fanftaefynodo  multis 
nominibus  gratiffimi,  adverfa  valctudinc ;  &ci 
mclius  cifc  magnopcre  cupiens  •  Pro  conjnnfla 
vcro  ipfius  Auguftiffimi  impcratoris  ,  cum  fan- 
ftiffimo  D.  N.  Paulo  III.  pontificc  maximo  in 
orthodoxa  fidc  ,  &  rcligione  noftra  tucnda  & 
confcrvanda,  voluntate,  omnipotenti  Dco  ,  om- 
niutn  bonorum  au&ori»  quantas  maximc  poteft 
gratias  agit  ,  qucm  affidue  precabitur  ,  ut  piis 
utrtufque  ftudiis ,  ad  ipfius  omnipotcntis  Dci  lau- 
dem  ,  &  gloriam  ,  rcligionis  Chriftianx  incrc- 
mcntum  ,  &  ccclcfi*  pacem  ,  profperumque  in 
omnibus  ,  &  optatum  ipfius  fan^ae  fynodi  fuc- 
ccffuot,  afpirare  dignetur. 

FINIS, 

n  rH?r- 


291 


El>I$TQl.A     J  OANNIS    REOIS     pQRTfJGAlM* 


A  N    N   O 

Christi 
**45* 


IX, 


mncTJSsmi 

Jeawis  hnjus 


\4C   tUKMT wiiis smi 

rtominis  ttnii  lufitani<e  rt%is  ,  £7* 
jfigarbfomm  <7V»  titera  <*d  fammum  pontificem 
*PanlHm  tertinm  miff*  $  <T  in  iontilh  Tridcnti* 

m  mipatx* 

Sanct!5$imo  in  Chrifto  patri  ,,  &  beatiflimo 
D,  Paulo  III.  divina  providentia  papae,  de- 
votus  &  obediens  fan&itatis  fuae  fiiius  Joatines  U'I. 
Dci  gtatia  Portugallii»  &  Algarbiorum  rex  ,  xhxz 
8c  ultra  mare  in  Africa  dominusGuineae,  navi- 
gationis  &  expedhionis&coramercii  ^thiopi^, 
Arabue*  Perfidis,  &Ihdiar,  humillimumfanfto- 
rumpcdufciofculura  mittit,  Etfi  nemini  dubium 
aut  obfcurum  fuit,  beatiflimepater,  millumtui 
lanftiflimi  pontificatus  tcmpus  a  confiliis  tucn- 
da$  Chriftianae  religionis,  conftituend^quetntcr 
principes  amicitiarabhorruifle,  nullaumenres, 
conceptam  dc  fan&itate  tua  opinioncm  ,  aeque 
m  cecumenici  concilii  indi&io  confirmavit  .  Quod 
fcene  fdiciterque  ceffurumuniverfopopuIoChri- 
ftiano  facile  fibi  perfuaferit,  qui  divini  nomi* 
nisprimum ,  cui  ejus  authoritas  ionititur,  ma- 
jeftatem  ,  deinde  fan&itatis  tuae  in  eo  denu,n 
ciando  conftantiam  perfpexerit  ♦  Quique  poftrc 


B 


291 

quemangeretdolar,  quem  detot  animarum  pre- 
vincia rumquc  ja&ura  omnes  capere  oportebat  , 
trania&a  jamdudum  rcs  eflet,  cum  fanftitas  uia 
tanto  concilii  rite  celcbrandi  ftudio  eflet  infiam- 
mata,  ut  muitis  ab  hinc  annis  nosad  id  hortari 
8c  invitare  nunquam  dcftiterit \  Quam  animi  pro- 
penfionemfifanftitastua  in  medio  bellorum  tu~ 
muitu  prse  fe  tulit,  nunc  pace  tandemaliquan- 
do  fa&a  ,  Sr  armis  in  anguftiorem  reip.partem  con- 
tra&is  ,  in  animtim  induco  nultam  difficultatis 
fpeciem  objici  pojTe,  quaevelardorcrnfan&itatis 
tuae  reftingtieret  vel  conatum  retardarc  poflit  * 
Cui  nos  non  folum  morem  gerere  decet,  fede- 
tiatn  gratias  Deo ,  qu&ntas  mens  noftra  maximas 
ccncipere  poteft,  agere*  Cujus  numine  cffedum 
eft>  utinedjcendo  concilio  nunquamfah&itam 
tus  induftria  iahgtiefceret.  Nec  verodiffido?qum 
qui  animi  vigorem  dedit,  incolumemetiamfan* 
&itatituaevaletudinemtueatur,  utq;ubd  fapieflf- 
teretorfaeftj  cumfumma,  &divini,  &  tui  tath 
minis  glork  fpnitcr  ad  extremum  perducat  *  FadU 
Ie  porro  adducor  ut  credam,omnes  muneris  fui  par* 
tes  fanftitatem  tuam  diligenter  a&uram  ,  tum 
quod  captatototiesfruftratemporinollct  dccfle, 
tum  quod  minimedeceat  fanftitatcmtuam  id  in- 
choatumrelinquere,  quodut  inchoarct,  nullam 
fibi  recufandam  moleftia.n,  nuStum  non  fubcun- 
dumlaborem,  nullamhoneftam  conditionem  rcs 


mo  ad  w  *xt&  animo  fe  Sc  cogitatione  converte-  C   pudiandam  judica vit ,  Ncque  fane  tam  mnlta^va* 

rit,  quibus  fa^viflimus  humanrgenerishoftisom-    ,    *         '  "  J       r       '--■ ^5  -—-»-* 

uesaditu$,  qui  ad  facrofanfticonciliicefebrita- 

tem  patere  videbanw >  fuperioribus  annis  ob- 

ftruxit,  Nec  enim  aut  ill*  tatfcftudiofcidoppu- 

gnaffet,  nifijacentcm  affli^amque  Chriftianam 

remp.  excitari  poffe  ea  via  providiffct,  autfan- 

tftitas  tua  tantam  animi  contentionem  in  agendo 

totius  pcpuli  Chriftiani  convcntu  adhibuiffet  , 

nifi  conftantcr  fperaffet  fore,  nt  moribus  prifti- 

n*  feveritati  reftitutis,  omnibufqueidem  deor* 

thodoxa  fide  fentientibus,  facile  non  modo  ho- 

ftiam  vim  repellere,  fed  etiam  priorum  tempo- 

nm  calumjtate  amiffa  rccipere' &  vindicare  pof- 

femii5«  Qtt*  fi  aliquando  fingulatantum  habere 

inomenii  vifa  funt ,  ut  agi(leillis  nifi  fre<juentif-  D 

(imo  populi  Chriftiani  concurfu  pro   dignitatc 

lion  poflet:  qucd  nos  dc  fandlitate  tuacogitarc 

par  efti  «quam  tot  &  tamgraves  caufaeadpro- 

mulgandum  cecumcnicum  concilium  impulcrunt , 

praricrtim  veteri  Chriftians  reip.  difciplina  ita 

collapfa  ,  &  in  tantam   pcrturbationem   addu* 

Sa,  ut  ciiam  fi  nullas  haereticorum  fcditiones, 

vel  hoftium  incurfiones  pertiraefceret ,  ad  colli- 

gendas  tamen  antiquae  upcentatisreliquiascon* 

yenirc  omncs  oportucrit,  &  fuo  quemque  Joco 

fententiam  dicerc*  Nam  cum  IabefaSati  mores 

haereticorum  improbitati  &  hoftium  vi&oriae  adi^ 

tum  patefecerinti  ea  fanc  parte  diiigcnter  con- 

flituta,  &  qiii  a  fideicathoIicK  vcritatedefcce- 

runt  refipifcent,  &  qui  Chriftianam  religionem  £ 

armis  oppugnant  Dei  opt»tnax.  potcntia  oppri- 

mentur.  Quemu^t,  fifacilcm habuerimus , vifto- 

riam  ,  pacem  ,  otium  ,  fumma  denique  omnia 

nobis  fpondere  poflimus ,  itaeo  irritato  &  oflfen- 

fo ,  non  vidco,  quid  in  noftris  copiis  fit  reliquum , 

inquofpemfigeredebeamus.  Quod  fi  ubinecab 

exteris  nationibus  ullum   grave  &  pcricuJofum 

betlum  imminerct,  nec  inteftinis  fadionibuscf- 

fet  convulfa  &  jaftata   noftra    refp.  Chriftianap 

tamen  religionis  interfuit  ad  cgnciliandamani- 

ciotun   caritatem    iacrofando    concilio    Iocum 

tempufque  afanftitatetuapraefcribi ,  iiullapro- 

movendac  pietatis  Chriftianasratiohaberetur,  fi 


A    N   K    O 

CH&IST1 


lcnt  ad  interrumpendum  facrofanfti  concilii  cur* 
fum,  quam  ejus  initium  impedire  multa  potue- 
runt*  Si  modo  fanfta  «  tua  abeoquodinftituit 
non  decedat,  &  quod  DeoOptimoMaximoau* 
thore  coepit ,  eodem  egregium  conatumjuvante 
profcquatur.  (^ui  ut  quae  maxime  obftarevide^ 
bahtur ,  divinitus  fubmovit ,  ita  propofitoomni. 
bus  fanftitatis  tuae  falubetrimo  exemplo,  Srlon^ 
ge  lateque  facri  concihi  diffufo  fpJendore ,  fi  quo* 
rum  nondum  fatis   eft   confirmata   voluntas  Sc 
perfpefta,  eos  paulatim  adcolcndumccclcfiarca- 
thoJkae  nomen ,  &  ad  frequcntiorcm  oecumenict 
concilii.celebritatcm  adducet;  Quamobrem fup- 
plcx  ipfe  fedis  ^poftolica:  filiusfani9:itat«mtuam 
oro  atquc  obteftor  quam  modeftiffime  poffum  , 
ut  ad  omnem  fc  difEcultatemconfirmcty  neani* 
mum  contrahat  ac  rcmittat  »   Quod   licct    fua 
fponte   fafturam   fanditatem  tuam  exiftimem  * 
vis  tamen amoris  &  obfervantiseme»,  rei  etiam 
magnitudo  eflicit,  ut  a  fanSitate  tua  idpetere 
atque  obfecrarenon  dubitem.  Ceterum  cura  Ic- 
ga  osmeos,  &  quos  illis  conciiii  participes  fo-* 
ciofquedeftinavi,  minore  ccleritatequamvellem 
viderem  feaditercomponcre,  ne  uila  effe  in  me 
mora  vidcretur ,  ad  id  quod  fan&itas  tua  tantope- 
re  vult  efEcere,  delegi  ex  eo  numero  viros  bo* 
nos  &  eruditos  fratrem  Georgium  a  fand<i  Ja- 
coboj  fratrem  Hieronymum  ab  Oleaftro  ,  Ga* 
fparum  aRcgibu^,  (acrarum  literarum  profcflo- 
res,  qui  ad  fanftitatem  tuam  celcriusmandata 
mea  perferrent,  St  quid  de  facro  concilio  pera- 
gendo  fcntirem,  accurate  exponcrent  *  Quibus 
ut  fidcm  habcas  hac  de  re  tota  enixe  peto ,  heatiff» 
pater,  Deus  Optimus  Maximus  dia  tueatur  in^ 
columera  fanditatem  tuam,  pater  fanftiflime  & 
beatiifime  domine ,  ad  fui  nominis  laudem  &  glo» 
riam*  Datum  EburaeXXiX.JuIii.  Aftno  huma- 
nae  falutis,  M.D.XLV* 


291 


Oratio  Pbtri 


A     N   N    O 

Christi 
1*4$' 


D/VNEJI  1 

A 


c  ept- 

a*  rutt 


AD    SYNODOM.  294 

quod  unom  hoc  regnum 
in  quo  Chriftiana  religio  peran- 


•■  Hic  po- 

Hei    Vau- 

rertfis 

fcopui 

ao  provm- 

cia  Toiofx* 

ru« 


ftcundijf-  viri  D.   T*fr/  Dtnefii  ,  or4fo» 

r/j  Chrifii^nifftmi  Francorwn  rcgis 

dd  fynoinm  . 

REVKRBWDisiiMi  lcgati  &  cardinales  , 
archicpifcopi  ,   epifcopi  ,   ccterique   om- 
nium  ordinuminhanc  fanftam  fynodum  coopta- 
ti  &  confcripti  patres,  ficut  Chnftianifltmi  rc- 
gis  praecipuus  antca  procjuspietatecratdolor  ex 
mifcrrimis  &  poft  hominum  mcmoriam  jturbu- 
Jentiffirais   ecclcfi*    temporibus   fufceptus  ,  ita 
nunc  eximiz  cujufdam  laetitiaecaufamattulitno- 
va  tranquillnatis  oblata  fpcs»  quamfacrihujtts 
concitii  nomen  cxpe&atioquc  commovit  .   Ne- 
quc  cnim  potuit  aut  noa  fpcrarc  id  futurum  , 
quod  vos  authore  ipfo  conciliorum  prxfide  Dco 
a«*erefciret:  aut  quod  maxime  iemper  expetif- 
fet,  nonvchcmentercventurumefle,  laetari.Nec 
vcro  convenire  exiftimavit,  quum  de  fumma  re 
Chriftianaagcretur,  nonfingulareexiftere  Chri- 
fthniflimi  rcgis  ftudiura,  qui  ad  benedeeame- 
rendum  cum  cognomine  fibi  haereditario  ,  tum 
plurimis  majorum  exemplis  invitaretur.  Itaque 
quodfa&urusipfe  fi  praefens  adeffct,  fuerat,  ut 
vos,  ctfi  fponte  currentes  tamen  acrius  incitaret 
ad  populi  Chriftiani  pacem  ac  concordiam  re- 
conciliandam,  facerdotii  dignitatem  propcamif- 
fam  recuperandara,  veteres  nimiumque  diu  ne- 
glc&asecclcfixruinasfulcicndas:  ad  eaque  con* 
ficienda  iuas  omnes  curas ,  confilia ,  cogitationcs, 
opes ,  polliccretur :  id  nobis  Jegationis  hujus  mu- 
nere  impofito,  fuo  nomine  ut  faceremus,  man^ 
davit.  Cujus  ego  Iegationis  fummam  priufquam 
vobis ,  patrcs ,  expono  ,  quod  quidem  cxtrema 
oratione  mea  faciam:  pauca  quacdam  neceffario 
dicam  cum  dc  plurimis  regum  Franciae  fuperio- 
rammecclefiammcritis,  tura  de  hujus  ipfius,  a 
quoallcgatifumus,  Francifci,  perpetuisineam- 
demofficiis:  nonquofiuncitavcllearbitrer,  aut 
IIJos  ut  clariores  fiant,  cgere  praeconioputem. 
Neqtte  cnim  aut  hic  quura  ita  fe  gcrerct  ,  ut  & 


mcntum  cffc  videtur, 
adhuc  extirit,  in  quo 

nos  plus  milic  nunquam  intermifla  ,  hnccriflima 
femper  pcrfeverarit :  ut  quomodo  bene  conftku- 
to  in  corporc  purus  fanguis,  itcm  inillorcgno 
quaedam  religionis  quafi  fanitas  pcrpctuo  confti- 
tcrit  .  Ccrte  fan&iffimus  pontifcx  Grcgorius 
pius,  quodcpiftolis  ejusconftat,  Childebertum 
Francorum  regcm  catholici  cognomine  jamtum 
ornavit,  gravi  teftimonio  cjus,  quamdixi,  in- 
corrupt*  caftarqucrcligionis .  Hajicigiturttlife- 
mel  fufccptam  ut  naturalifuocandorepraeditam 
tuerentur,  neque  alienis,  ut  itadicam,  colori- 
busoblini  uJla  daemonis  mali  arte  finerent :  quum 
in  co  omnes  fuas  curas  cogitationefquedefixif** 

B  fent ,  operam  femper  dedcrunt ,  primum  ut  quan- 
tum  humana  diligcntiaeffici  poflet,  neqna  in  ani- 
mis  fuorum  nova  cxiftcret  contra  eccleliae  fcnten- 
tiam  ulladereopinio:  deindeutfiquid  calefor^ 
teaccidiflet,  licut  eftinimicusillc  noiter  in  fuper* 
ferendis  zizaniis  diligens»  id  ftatim  animadver- 
ium  ,  priufquam  convaluilfet  ,  opprimeretur  .• 
tum  autem  nequa  ullius partis  divulho  a  catholica 
ecclefia  iieret:  ntu  quodpraecipuisetiamin  loci* 
nonnunquam  ufu  veniflet  ,  in  aliqua  imperii 
Francorum  parte  accideret,  utcffcnt  aliiquica- 
^tholici ,  alii  qui  variis  a  fu«  quifque  fcftae  authord 
nominibusappcllarentur.  Nec  his  contentiquafl 
domcftici  officii  regioaibus,  non  aliena  etiam, 
quotiesiestulit,  eadcmpictatccurarunt:  fed  Sc 

C  finibus  fuis  egrcffi ,  &  cum  cxteris  gentibuscon* 
greffi,  quasvel  impio  dacmonum  cultui  deditas, 
vet  aliqua  hxrcfis  labe   infeftas   comperiffent  , 

3uum  prius  omnia  experti ,  monendo  ,  fuaden» 
o,  dcnunciando,  nihil  profcciflcnt  ,  piis  illas 
armisitafregernnt,  utvclfalfa  fuperftitione  ab- 
dicata,  vel  pravis  opinionibus  rcjedis  ,  veram 
fanamque  profitcri  rcligionem  cogerent.  Acne 
muha  utriufque  rei  exempla  afTeram  ,  quod  & 
longum  eflet  ,  nec  certe  hoc  tempore  neceffa- 
rium  videtur,  ejus  quod  poftetius  pofui ,  tcfti» 
crit  ille  qucm  modo  nominavi,  Childcbcrtus  , 
qui  VifigothosbcIIoaggrcffuSjt  Chriftianosillo* 
quidem,  fcdpartiuminccclefia Arianarum,  ho* 
tandcm  eos  neccflitatis  dedaxit  ,  ut  &  impium 


A  n  n  o 
CHRisrn 


ipfo  &  cjus  majoribus  dignum  erat,  inanem  ne-  D  Arii  du^ma  repudiarent ,  &  ad  catholioe  ecclcfisc, 


fcio  quam  verborum  laudera  expeftavit:  aut  il- 
iorum  res  pro  Chrifti  ccclcfia  geftae  ita  funt  Vcl 
obfcurac  ut  illuminari,  vel  communes  ut  ornari, 
vel  denique  tenues  utamplificaricujufquamora- 
tione  debcant.  Sed  &  hic  qui  fe  uni  Deo  proba- 
tum  vcllct,  fola  refte  fadorum  confcicntiafaci- 
le  contentus  ,  id  demum  bene  agendo  fpcftavit 
fempcr,  beneutageret:  &  illorumeac,  quas  di- 
xi ,  aftioncs  hujufmodi  certx  funt  ,  ut  nullam 
n>n  orationis  facuStatcm,  nc  dum  m^am  ,  qu« 
fcntioquam  fit  modica,  exuperent.  Verum  id, 
titdixi,  neccflarioitafaciam,  utintelligcrepof- 
fitisChriftianiffimum  regem  quaenunc  a  vobis  po* 
ftulet,  cajuremcritoquepoftulare»  Ettamcnita 
orationimodcrabormc*,  ut  nemo  non  fit  exifti- 
tnaturus,  mcplura,  quzcxplicari  quamvisorna- 
tc  potuiffcnt,  firnplicxterpotiusnudcquebrevita- 
tisftudio  protulifle,  quam  aiiquid  cx  rhetorum 
artificio  ac  praeceptis  faccre  ^nplius  voluiffe .  Vos 
modo,  patrcs  fan&iffimi ,  Benignc  me  &  attente 
his*dc  rcbus  ita  ut  oftcndi,  dicentem  facile  qux- 
fo  audiatis  • 

Francorum  rdges  jam  inde  a  Clodovaero  primo 

noftracgentisChriftiano  rcgc,  intcrcetcras,  qui- 

bus  mcrito  celcbrantur,  virtutcs  ,  cgregia  qua- 

dam  pietatis  Jaude  floruerunt.  Cujus  rei  argu- 

Contilf  Gcncral.  Tojn-  XXXIlL 


aquaalicnierant,  partcs  traducerentur*  Priorb 
fidem  faciet  Carolus  a  rerum ,  quasgeflit,  magni- 
tndine  cognomcn  Magni  naftus .  1$  enim  iufccpto 
in  Saxonasbello,  Chriftianaetuncpietatis  teter- 
rimos  atque  acerbiilimoshoftcs,  ficillosper  an- 
nos  amplius  triginta  exercuit  ,  &  ad  ultimam 
etiam  perdomuit,  ut  vera  rcligione  imbuti,  Sc 
falutariaquatinfti,  inChrifti  nomen  infereren» 
tur.  Et  hujus  quidem  gencris  utriufque  muha 
Franci. 

Jamvero,  quumRomanamecclefiam,  cuiille 
apoftolorum  princeps  pracfediflet  Petrus ,  orbis 
terrarum  principatum  fcmpcr  obtinuiffe  ,  ejuf- 
que  epifcopum  capitis  Ioco  a  reliquis  magno 
E  confenfu  epifcopis  habitum  efle  didiciffent :  pie 
hocquoqueacpraeclarefecerunt,  utqui  &  eccle- 
fiam  &  epifcopum  praecipue  fibi  colendos  pro- 
pofuiffcnt,  utriufque  &  opes  opibus  fuis  auge- 
rcnt:  8c  quum  rcs  pofccret  ,  pericula  periculis 
itemfuispropulfarcnt .  Pipinuscnim,  ut  taceam 
qux  hujus  pater  Carolus  cognomcnto  Martel- 
lus  geffit  ,  quum  Aiftulphus  ,  Longobardorutn 
rex  pluribus  per  vim  occupatts  Romanae  cccle- 
fiae  oppidis  uherius  progrederctjur,  ut  nificapta 
urbcRoma  fincm  fafturus  injunarum  non  vide- 
rctur  :   precibus  cxoratps  Stcphani  pontificis  , 

N    z  incrc- 


%9$ 


PfiTRI     pAHESII     F*-*NCt     RBG*    ilGATl 


Anho 

CHRim 


incredibili  celeritate  fupcratisAIpibus,  indecjue  A 
deje&is  hoftium  prarfidiis,  qu#  omnesfakus  jn- 
fcderant,  exercitum  inltaliam  tranfportavit:  & 
Aiftulphum  acic  congredi  non  aufum,  Tkinit 
quo  fe  ex  fuga  rcceperat ,  tandiuobfedit,  quoad 
i$  datis  obfidibus  ,  8z  jurejurando  interpofito  » 
eonfirmaret  fe  &  erepta  Romanis  redditurum  > 
ncc  qu&  reftkuiflfet  iitla  unquam  poftea  tempo- 
re  repetiturum  * 

Quid  fcujus  Ctralus  filius,  qui  a  r$rum  <ut 
paulo  ante  dixi  )  gc&arum  magnitudinc  cogno* 
*»en  iqvenit  r*  Quatfecicf  Ncmpe  <*adcmquapa* 
ter  pictate,  fcd  fucccffu  proculdubio  &  fdicits- 
tc  majore,  aliud  fittiilem  ob  caufam  bellum  ad* 
verfus  eamdem  geotem  fufcepit  &  geffit.  Nam 
quum  ENfidcrius  in  Aiftulphilocummortuifuf*  B 
fe&us,  partim  fua  ipfp  virtutcconfifus,  partira 
Caroli  occupationum  opportunitatem  feq  uutus, 
quod  is  tum  maximc  graviffimo  Sasonico  bello 
jmplicatus  videretur,  non  folum  reddiraabAw 
iftulpho  Romanisoppidait^ruminvafiffct,  fcd  & 
dc  Vrbc  ipfa  occupanda  palam  confilia  inirct ,  in 
quam  cotus  fpe  &  cupiditatc  imminebat ,  Hadria* 
nus  pontifex,  qui  Stephano  fuccefferat,  legatos 
ad  Carolummiut,  qui&periculi  fui  magnitudi- 
uem  ei  proponerent ,  &  in  ecclefi*  propugnatio* 
nepatrie  illum»  avit35qucvirtutisadmQncrent* 
JdigiturtumbeUumitaillefukepit ;  quod  tanta 
Francorum  militum,  &  tam  incrcdibili  virtute 
&  paticntia  con&dt »  ut  D^fidetium  >qui  fe  Tid- 
ni  incluferat ,  longa  obfidione  fra^um ,  8?  in  po^  C 
teftatem  reda<5fcum,  cxilio  muf&averit«  Afdegi- 
fiumcjusfilium,  inquem  fublato  patre  omnium 
fc  Longobardorum  animi  converterant  ,  cedere 
Jtalia  cocgerit*  Rhogandum  quemdam  Longo* 
b&rdici  gcneris  hominem  ,  quem  fWojuIif  nis  du* 
ecm  a  Longobardis  xmpofitum,  ipfe  in  imperio 
eonfirmarat ,  beneficii  oblitum ,  refqtie  novas  mo- 
Jientem  oppreficrit  :  denique  Italia  propc  omni 
potitu&^  fundatiffimi  in  ca  per  tot  annosrcgni 
cpcsfundituscvcrtcrit.  Romano  autem  pontifi- 
ci,  cujus  unius  caufarcs  tantasgeflcrat,  npnfo- 
lum  ablata  reftituit  ,  fcd  &  Ravennatcm  infu* 
pcr  exarchiam3  Flaminiam,  ^miliamcandona-» 
vit .  Ob  quaB  merita  Hadrianus  quum  in  fyno^ 
do  Romae  habita  piurium  cpifcoporum»  depr^*  D 
miis  quasfiifet,  quibus  tantam  rcgis^rancicum 
icfendenda    Romana  ccclcfia    tanquatn    matrc 
pictatcm  ,  tum  in  ornanda  Iibcralitatem ,  ani- 
rnique  magnitudinem  rcmuficraretur  i  decretum 
dc  concilii  fententia,  in  hiacc  ferc  vcrba  fccit? 
Placcrc  uti  Carolo  Francorum  regi  ,   poftcrif* 
<|uc  cjus  Francorum  regibus  ,  honorjs  virtutif* 
quc  caufa,  jus  in  perpctuum  cflet  ,  ^omanum 
pontificem  qucm  ficri  vellcnt  ,   edendi  f  cam* 
que  fedem  ,   quum  rc5:ore  vacua  foret  ,  ordU 
nandi  ;  reHquarum  vcro  Franciae  ditionis  pro^ 
vinciarum  cpifcopos  ,  quum  morc  inftitutoquc 
majorum  faQii  cifent,  laudandi  approbandtvc  : 
itt  nifi  qucm  rcx  laudavifrct  ,  nemo  confecrarc- 
tur  ;  tum  autem  fidciitatis  jurcjurando  obftri-  E 
ktos  ,   ita  quafi  ia  poflcflioncm  muncris  fui  & 
potcftatis  mittendi.  Id  enimilloinveftiendi  ver- 
ba,  quo  decretum  utitur,  fignificari  voluntju- 
th  pontificii  pcriti.  Nmm  omninohonor  (cur 
eaim  non  fatcar  ?  )  SrtMi-  ccrtc  primum  ,  ia 
vel«t  cxemplum  proditus*  Scd  erant  illa  quo- 
<jue   quibus   tribucbatur  »    nova   $c   fingulada 
mcrita  :   ut  minimc  fit  mirum  ,  novis  inufita* 
tifquc  bcncficiis  ,  nova  ctiam  atquc  cxtraordi- 
naria  cffc  prxmia  conftituta# 

Ac  licet  Ludcvicus  pius  Caroli  magtii  fiiius* 


29^ 

priusillud  jusRomanum  pontificcm  cdendi,  u|- 
tro  poftea  rcmifcrit:  id  tamen  in  remiucndodi- 
fertc  cxccpit,  ut  (imnl  atqueelcftusquifpiam  & 
confecratus  Romanus  pontifex  elTet  ,  ncccffc  is 
habcrct ,  Icgatos  ad  fe  fuofve  fucceflbrcs  Franco» 
rum  rcgc$mitterc>  qutmutuamintcripfos,  hoc 
cft  >  Romanam  ccclefiam  ,  Francorumquc  it~ 
gnum»  amicitiam,  caritatem,  pacem  confocia^ 
rcnt,  Quad  ipfum  iea  profcdo  fcmpcrfucccffit* 
Siquidcm  fandiflima  hsec  neceflfnudo  ac  conjun» 
^io  Ro^nani  pontificis  ,  Francorumquc  rcgis 
nunquam  ck  co  temporc  intcrmifla  ,  fcd  multis 
potius  &  magnis  utrimque  officiis  cuha,  quum 
uterquc  fuam  in  alteriusdignitacccontincri  di* 
gnitaccm  exiftimarct,  integra  adhuc  incolumif- 
que  pcrmanfn :  ut  vcri(fimum  effe videatur,  quod 
tcrtius  Innoccntius  fua  quadatn  ad  Galliatum 
cpifcopos  miffa  epiftola  tcftatus  cft  ■,'  fr**tar*m 
rtgni  ex4ltationcm  (ipfius  enim  vcrba ,  quo  ma- 
gis  agnofcantur,  ponam  )  fHktimttiomm  aftoftoli- 
$4  ftdis  effi  i  viderique  id  re$num  fracipua  qua~ 
daw  gr&ti*  4  JDeo  ktmdiSnm  ,  ttt)ut  €t  rex  (X  f<><* 
fulm  finceram  femfef  Chrifiiamtm  fidem  retinuif* 
fent ,  CT  finguhre  qmddam  eximiumaue  ftudium  in 
ecetefiam  ,  CT  frtcifm  in  fymantm  frtftitiffent  x 
&  certctquod  illaquaedixi,  maximeconfirmet) 
Romani  ipfi  pontifices  difficillimis  vci  fuis  vel 
ccclefiae  temppribus  ,  quum  aUt  tyrannorum  in~ 
juriis  pulfi  fcdc  fua  carcrcnt  :  aut  de  moribus 
paulo  fevcrius  corrigcndis,  fcditionumve  fiudi- 
bus  fedandis  cogitantes,  vim  vererentur  :  ut  in 
portum,  fic  in  Galliam  fere  ad  Francos  fe  rece- 
pcrunt,  quorum  tuti  pictateliberiusconciliahi^ 
fcc  dc  rebus  habcrc  po  ffcnt . 

Cujus  rci  tcftis  eft  gcncralis  illaRhemcnfis, 
cui  ipfe  Romanus  s*  pontifexpraefuit,  fynodus: 
tcftis  Claramontana  ,  cui  Urbanus  :  Turbnen- 
fis,  cuiAIexand^r:  tugduncnfis,  cui  *  Grego- 
rius  praefcdcrunt  *  Tcftes  ali*  mm  complures  , 
quarum  nunc  quidem  nominibiis  ,  nc  longior 
fim  ,  parco  ,  Ac  poflcm  equidem  ,  patres  Iao~ 
fijffimi,  alia  hujus  gencris  f>ene  innumcrabilia^ 
affcrrc,  quibus  Francorum  regumcxcellcnsqua- 
dam  in  Dcum  cjufquc  fponfam  ccclcfiam  pic- 
tas,  luccclariusprobareturt  fcd  vereor,  ne  haec 
quoque  ipfa  modum  quem  mihi  initio  confti* 
tui,  eKCcfferintt 

Certeincredibilcquiddamdiducft  iis,  qui  in 
memoria  fupcriorum  temporum  cvolvcnda  accu* 
ratius  verfati  non  funt,  quam  multa  Francipc- 
ricula  fpontc  adierint,  quot  &  quau»  gravcs*- 
rumnas  pertulerint ,  quam  immanes  fumptus, nec 
pccuni«e  folum ,  fed  &  fanguinis  faspe  fui  fcccrint, 
hanc  unam  ob  caufam,  utaut.Chriftianiimpcrii 
fines  profcrrent ,  Sc occupatas a  fcris barbarifquc, 
&  huic  fempcr  nomint  inimtcisgentibusprbvinv 
eias  rccupcrarcnt  ;  atit  Romanos  pontifices  vel 
cjc&os  in  fuam  rurfusfcdcmrcftitucrcnt,  v^I  de 
fuo  ftatu  dubitantcs  eonfirmarcnt  ,  pcriculifquc 
cximcrcnt ,  Quorum  mult®  nobiliffirn^quc  viflo^ 
ri«»  etfi  fcriptorum  Iaudc  bonorum  caruerunt  » 
proptcr  cam  quas  tum  ubiquc  erat  ,  literarum 
penc  omnium,  fcd  cloqucntiae  nuximc,  cladcm 
8t  quafi  irMfccritum:  gratatamcnhominum  rccor-* 
datipnc  abdblivionis  injuria  vindicatsc,  adom- 
nem  poftcritatis  memoriam  pcrvcnicnt  ♦  Turcae 
mcdius  fidius  ipfi  ,  &  (  ut  uno  vcrbo  dicam  ) 
totusorieoss  quumaGraecis,  quibufcum  vivunt 
afliducquevcrfantur,  difccfferint,  nullum  aliud 
Chriftianorum ,  nifi  Francorum  ,  nomen  novc- 
runt:  quo  uno  omncs  quae  hic  adfolisoccafum 
incolunt  ,  gcntcs  popuiofquc  fignificant.  Taui 

crcbris 


A  n  u  o 
>545* 


I  nnoctntius 
fLBugeniiis 
iff#  Rcmi* 
fioitciluh^ 
bnerunt. 
*  prim» 
ttig^.  frm~ 
fcdcrat  Irn 
noceutk« 
IV* 


297 


ORATIO    AD    SYNODUM     TrIDEN.    HABITA. 


2$8 


A    H   H    O 
CftftlSTl 


illi  videlicct  tamquc  iUuftribus  laudutn   A  ad  fummam  popttliChriftiani  concordiam ,  &  ^  A  ^  N  0 
"  """■  J  AJ*  Dci  gloriaro  pertincre  vobis  videbuntur  :    ne  ,  Cbkisti 

quod  adhucmagnopiorum  omnium  aaimi  dolo- 


crcbris 

fuarum  vefligtis  omncm  propernodum  Afiam 
impreiicrunt,  ut  rnirari  quis  jure  non  queat  ,  quid 
fit,  cur  Romani  pontificcs  prarcipua  fempercarU 
tatc  Fiancos,  tauquam  primogcnitos  quofdara 
ecclcfidt;  ri!ios ,  complcxi  fint,  Icgibus  canonicis 
l*pc  folvcrint,  privilegiis  ornarint ,  multorum 
immunitate  &  vacattone  muncrum  donarint ,  bre* 
vitcreximioquoiIaa>  in  ccclcfu,  quaft  civitate, 
jurecfTcvoluerint . 

Ab  his  profeftus  majoribus  (  quod  erat  ex  duo* 
busquaepropofueram ,  akcrum  )Chriftianiffimus 
rexFrancifcus,  hauddiffimili,  atqueit!i»pieta<- 
tc ,  primo  ftatim  aditu  atque  ingrcffu  principatus 
fui,  quumcflct,  recenticSartffimaapud  Iniubres 
vi&onapotitus:  Bononiam  ufquc  >  quo  aeccflif»B 
fc,  utfecum  congredcretur,  Leoncm  X»pontifi~ 
cemauumuraaudicrat,  proceffit:  cum  illo  cer- 
tam  amicitiam  foedufque  firmavit  >  iis  conditioni- 
bus,  qu#  tuncutriufquc  voluntate  perfcriptae  e- 
ttaainumfcrvantur.  Hanc  earadem  poftcaamici- 
tiam  eifdemquc  illis  conditionibus  cumHadria- 
no,  Clemente»  hocipfo  Paufo  tertio  habuit  ,  &r 
fan&iffime  ternper  coluit :  a  quibus  viciffim  magna 
Ixpius  ptetatis  fuse  tcftimonia  tulit . 

Quid  hiccommcmorcm  perpctuas  cjus  cxcubias 
$c  cuftodias  fan&tflimae  noftrae  religionis  ?  Quae 
quum  pcr  hofcc  fex  Sc  viginti  annositaja£tarc~ 
tur,  ia  hacquamomncsmeratnimus,  partimquc 
etiam  fentimus »  contrariarum  opinionum  $  quafi 
vcntorum  tcmpeftate  >  vix  ut  ftatui  poffet  quid  C 
quifquefcqucretur:  idegit,  quod  pro  fua  &  ma- 
jorum  fuorum  perpetua  confuetudtne  fapicntif- 
firae  potuit  »  Quod  enim  acccpcrat  &  ipforum 
cxcmpio  apoftolorum  traditum  ,&a  catholicis 
pnncipibus  fcmpcr  obfervatum,  utdeiisqua?  de 
fidcmquseftioncmvocarcntur»  nihtl  a  quoquam 
privata  authoritate  conftitucrctur  :  fcd  ecclefiae 
potius  judicium  ,  quo  omncs  ftare  oporterct  » 
expe&aretur  :  ita  fane  fecit  »  dtligentifltme  in 
omncs  partcs  cavit  »  ne  quid  omnmo  in  com- 
muni  ecclcfix  ufu  novaretur:  quum  intcrcanoa 
deeiTcnt  ,  qui  multa  cum  in  dodhina  populi  > 
Chriftiani  »  tum  m  moribus  vitaequc  inftitutis 
mutanda  effc  ccnfercnt  »  idque  adco  tentarc 
auderent  >  Scd  integram  omnium  quas  a  quo-  |> 
que  nova  profcrrcntur,  caufam  vcftris,  patrcs, 
judiciis  rcfervavit  * 

Quamrem  quofacilius  aftcqucretur,  qiti  eflet 
fuopte  ingenio  ad  clementiam  ac  Ienitatem  pro- 
nior»  &  velafingulorumhominum,  quoad  pu- 
bltcafaluspateretur,  pcenis  abhorreret ,  coactus 
eft  interdum  in  tanta  multitudine  pcccantium  , 
&  omnia  mifccre  acpcrturbarcparatorum,  con- 
tra  naturam  fuam  effe  fevetior  *  ut  graviora  in 
illos  cdi£U  proponcrct»  fi  qui  audcrent  prtvata 
temeritatc,  cccleitae  ftatum  convellerc.  Ita  per- 
fccit  cum  fua  diligentia»  tum  judicum  fuorum 
iacrcdibili  in  exequendis  ediftis  ftudio  &  vigi- 
lantia,  ut  in  tantarcpentecoorta  tempeftate,  in 
qua  difficinimumvidcbatur,  curfum  tencre ,  fa-  E 
cillimceoquointendcrat,  pervcncrit ,  quamta- 
rocn  multas  fxviffima  hxc  procella  civitatcs  >  imo 
vcro,  prohDeiimmortalisfidem !  nationcsgcn- 
tefquetotasvelcvcnerit,  vcl  graviffimcccrte  af- 
flixcrit  ♦  Pacatam  dat  vobts  ,  patrcs,  amplifll- 
xnam  nobiliffimamque  provinciam  .  Nihii  in  ca 
novum,  aihil  alienum,  nihil  non  ex  veteri  more 
ac  difciptina  pubiice introduftum  rcpcrietis .  Om- 
niain  illa  vetcra,  doftrina,  ritus,  cercmoniae, 
mores,  inftituta  conftant  •  Vosnttnede  omnibus 
caftatuite,  quavera,  quacrepubIicac(Te5  our 
Cmil*  Gwrat.  Tom.  XXX III. 


mi 
rc  accidit,  ultracveniat,  utimpuriTurcs»  nc- 
fariijudatt,  $c  utrifqucimportuniorcs,  nonho- 
mincs,  fed  inhominumfigurabclluae,  noviqui- 
dam  horumtcmporum  Epicurci,  qui  omncm  ex 
hominum  animis  tollerehumanitatem ,  rcligio- 
ncdemcnda  conantur:  fuo  illo  incefto  ore  fan- 
diffimae  noftrx  pietati  convicium  faciant  :  & 
quodimpcrittsjurc  a»crc  videantur,  crebro  illud 
nobis  etprobrent ,  Uhi  t&  b?m  eorum  ? 

Porro  autem  quum  id  etiam  animadvertcrct 
Chnftianiffimus  rex  >  quantam  fempcr  vtm  ha* 
buiifet  ad  res  continendas,  effc  unuminccciefta 
Romanum  cpifcopum ,  ut  pote  Petri  fucceflbrem , 
retiquorum  &  digaitatc  8c  authoritate  principem , 
ad  quemccteriutad  caput  rcfcrrcntur:  qua  ma- 
xime  re ,  noffcra.  hxc  in  terris  militans  ccclcfia  »  il- 
liusinccelotriumpluntis  cffigics  quatdam  agno- 
fccretur:  nonminoricuraac  ftudio  providtt,  ne 
qua  inde  ceflio  dcfc&iove  ullam  obcaufamae- 
cidcret .  Inquovel  clariffime  regia  viftus&con* 
ftantia  cnituit.  Saspius  enim  omni  rationeten^ 
tatus,  &multisinvitatusneciisvulgaribus  com^ 
modis,  ut  afiqutd  audcrcc  aliquando,  ncc  cdi- 
tnm  ab  altcro  excmplumdubitaret  fequi  >  per- 
ftitit  ia  icnteinia;  ut  quorumdampropteiea  finiti- 
tnorum  amicitiam  dcitderarit ,  eaque  re  parum 
fit  fuorum  quicti  &  otio  confuiere  vifus  •  Sed 
:  vir  maximus  §c  excclienti  atlimi  robore  acpie- 
tatcpraeditus,  juftumbellum»  quam  inhoneftarrt 
pacem  matuit* 

Poft  autem  ut  purnumcercioreft  faftus»  corn 

ventum  Chriftiani  nominis  univerfi  hanc  in  ur* 

bcm  indiftum  cffc  a  Paulo  IIL  Pont.  Max»  in  quo 

dc  tantis   ecdcii»   incendiis  communi   tandcm 

conftlto  rcftinguendis  agerctur  :  jaraquc  eo  ali- 

quot  parvonumcro,  fed&  fapicntia  &:  fan3;itate 

prseftaritiffimos  patrcs  pr^miffos  ,   qui   ca  quae 

concilio  ncceffaria  vidercntur ,  compararent>ad- 

mtniftrarent:  fibi  non  dcfuit ,  quin  codem  dclc- 

&o$  c  fuis  cpifcoposmttterct,  commuuium  par- 

ricipes  curarum  &  focios  futuros*  Deoiqucali- 

quo  fatis  magno  temporis  fpatio  interjcfto  >  ut 

rcm  fcrio  agi>  8c  confeiltonibus  duabus  trtbufvc 

aliquot  jam  authoritu^  veftras  pcrfcriptaseffe 

allatumeft:  quiillucufque  ornnia  feciffct,  qu» 

principem  Sc  re  &  nomineChriftianifitmum  de« 

cerent,  minime  judicavit  convenire,  fuurainre 

tam  neceffaria ,  tamque  &  a  fe >  &  ab  omnibus  bo- 

nis  fempcr  exoptata ,  officiumnon  conftare*  Ita* 

que  qut  muko  feciflct  lubentius»  fi  regnt  negotia 

id  pati  poffcnt »  hicut  adeffet»  ubi  tot  fanftilfi- 

raos  Dei  faccrdotes  divino  ^ut  credi  par  eft  )  Spiri- 

ttt  afftatos  maximis  de  rcbus  conftitucntes  vidcret» 

quorum  in  vuhu,  gcftu>  orationeacquiefcerct; 

quod  proximum  crat  ,  Icgatos  procuratorefque 

fuos  dc  votuntatis  intcrpretes  nos  mifit  cum  his 

mandatisquaeegonunc>  quando  priora  iJIa  duo 

praetcrvefta  oratio  cft,univcrfe  tantum  fummatim- 

queexponam,  Spcrocnimforc,  ut  pofthaefaepe» 

quoties  quidem  certe  vifum  fuerit  effe  opus>  de 

hngu!is  proprie  accurateqtte  agendi ,  iit  nobis  vo- 

luntatcveftra,  Iocus.  Vosquaefoquemadmodura 

fuperiora  fcciftis  ,   haec  quoque  pauca  benigne 

attenteque  patres  audiatis. 

Hacc  cft  igitur  mandatorum  Chriftianiffimi 
regis  fumraa*  Etft  minime  is  quidcm  dubitat^ 
qurnvosomnia,  de  qutbus  convcniftis,  quasquc 
ab  hoc  fandiffimoconcilio  cxpetftantur ,  furarao 
fitis  ftudio  pcr  vos  afturi  i  a  vobis  taittcn  pro 

M    J  fua 


«>**• 


yfih  %%% 


F,   GbORGI  i     OE     S.  JACOBO,    ORD*     PRiED* 


A  Nf  K  O 

Chruti 


*99 

jTua  pietatp  ia  I)eum,  obfervanm  in  huncordi-  A 
mtn  *  &  ia  popalum  Chriftiaaum  univerfum 
caritate  >  vehementer  petit  r  ut  pacis  eoucpr~ 
diaeque  caufii*  acocampliusnonfolumimperitae 
imbeqlkecjus  multitadinis  *  fed  quorumdaui 
etiara  robuftiprum  »  Ijcet  leaium  ,  mentes  fluT 
ftuent,  &  ii*  diverU  accqntrariaferantur,  quae 
reseeclefiaettatum  perturbet,  &  tajjquam  unita- 
tem  ahruuipa;* :  de  do&rints  e#  femel  sonftituatis  $ 
publiceque  proponatis  >  quae  oxnnes  ubiqup 
£hriftt  fi4em  profefli  fequantur  ,  teneant  ,  cre^ 
dant.  Nec  eniin  fieri  ppteft ,  utaut  aliaexreulla 
ipajor  esiftat  animorum  dis$uo$;io  ,  reiquf  pu- 
blic*  perturbatio,  quam  exleiitentiarumquas!  cf^ 
religioo^  habeantpr ,  diiEdio ;  aut  non  libentif. 
fime  omnes  aiTentiantur  iis  quaa  vos  authoreeo  B 
qui  huic  loco  praefidet  ?  fanaiflimo  Dei  fpiritu? 
epmprobavcritis. 

Deinde  quum  omnia  fere  eceiefiae  mala  &  in* 
comtnod^  ex  eo  fonte  profluxiffe  multis  vidcanr 
tur*  quo<|  emniam  peae  ordimun  miniftri  eccle- 
fm  oh  iJU  prifconun  fempprum  fan&it&te&r  inr 
nocentia  plurimtiiq  deflex^i^i,  yisut  tenueejtis 
veftigium  jam  appareat*  etiam  vo^  rpgat &pbte- 
ftatur,  ut  vitse  morumque  in  eeckfiaiticisp^rfp* 
l>is  di k i p  1  inam  ace rrim a  facrorara  eanonum 
uorma  dirigatis .  Ita  enim  fiet »  \u  hk  prdo ,  q«i 
ptseUicerf  ecteris,  &  ad  dp&rinam  >  &  ^d  >**t3e 
exemplft  debcret  ,  nun<:  autem  maximp  reipub, 
maio?  ob-pluritna*  quorumdam  J&bes  &  macttr 
Jas*  vulgo  cft  defpe&iffimas  »  Iongp  intervallo  C 
jmttimim  fuum  fpiendoretn  digniutemqueohti- 
neat.  Ex  quo  ilhid  mox  confequeuir»  ut  qnum 
tanta  |am  efle  eeeperit  in  hoc  prdineautliovitas, 
quanta  efle  in  moderatoribtts  magiftrifque  vita; 
debet^  latius  fe  fundat  utititas?  ut  qu#  in  pe^ 
cuiiarpm  Dei  populum^  id  eft  ,  qups  prpptcre^ 
jljLajores  noftri  eiexicos  vocitatunt  ^  priv^timfan^ 
xeruiss  eadcm  valeant  inomnes;  nullqf^uejani 
tpto  in  coTpore  eccieliae  na&vus  *  labes  nyllg»  nvtU 
la  ruga  >  qt|«  quidem  fponfum  gravius  queat  of* 
feadere»  relincjuatur?  \ 

Agitcdum  ergo,  eKcitamini  per  Deum  tmmpr-t 

talern  aliquando  p^trfS»  &  in  caufamtantam» 

tar^  gravcm  *  tam  neceffariam  totis  peftoribus 

snimifque  incumbite;  d?  dc#rinis  f  de  moribus  D 

ea  ftatuite  ac  decernite^  qu^  f^pifqtiffimus  ille 

hujus  moderator  concilii  fpiritus  vobi^  fo$g& 

ferit,  quibus  popnfus  pmnls  Chriftianu$>  quaft 

certiflimis  ah  ipfo  Deo  editis  oraculis  lib^n&pa-* 

reat*  Ea  certe  tit  40  Gailiis  tqioque  Fancorura 

Jmp^rio  obferventur  3  Chriftianiilimus  rex  pro 

fua  pW4te  curabit.  Hasiibiiilepartesdepofcit, 

Veftrorum  ille  decretorumcuram^  patrocinium , 

piopygnationf  m  profitetur  ^  ln  eam  rem  omm$ 

legiae  ppteftatis  nervps  intendct  ?  gladii  etiam  t 

quein  ^  Deo  porredum  ^d  maIorum(ut  fanctiL 

*  Umus  ait  apoftolus  )  vindiftam  ,  bpnarurn  vera 

"  laudemgeibit*  viniAciemq"ue(fiit4opusGt)  ex^ 

pefietur"»  Denique  quum  tanta  efle  conftet  Fran- 

corum  Regum  \n  ecciefi^m  (  &  prajciptie  &omat  E 

nam^fn^rita»  quibus  majores  veftri,  fummiqqe 

pojatifices,  quae  ampliifima  habuerunt  pi^emias 

femper  tribuerint  :  &  vobis  hoc  poftulat  ^  quod. 

eft  profedo  a^quiiKmum,  eafibim  praemia  con- 

fervetis^  neque  quicquam  omninp  imminui  m% 

mutari  patiamini  $orum»  quorum  in  poiT^flione 

cum  ipfe  tlic  y  ^uju^  ante  metnini*  Ludpvicus  pius 

Caroli  Magqi  fiiius»  tum  alii  deiaceps  Franco^ 

rum  reges  finf  nIU  dubitatione  ant  controverfi^ 

fterint»  Foftremo  ut  omnibus  Galliarum  eccle- 

fiis^  quarum  ipfe  tutelam  a  utajotibus  reliitam 


&  commendatam  habe^t ,  fu^  omnia  jura ,  privi- 
Jegia,  immunitatesconfirmctis.  Hacc  iifcceritis, 
erit  cur  &  gratias  vobis  quam  maximas^nivejffi 

exGaIliisag:amtJ5»  necvositaaut  ieniiffe  aut  fc- 
cifte  unquam  peeiutcat . 

V  l  N  I  S. 


Anko 
Christi 


A.  1» 

foncilii  Trifantmi  domink^  frima   quadragifims 
an*   *547*  f*r  frttrtm  G$Qr%i?tm    d?  fancio   U~ 


tubo  ^    ordinis   TradifdtQmm 
Domiruci  QlysbQ»cnjis* 


tawvwtm 


ftnfti 


XXOHfilVMt 


i»  Tim*  i# 


Tanta  eft  altitudo  &fublimitas  myfterio* 
rum  regni  Dei,  reverendif.  aci.IIuftrif*do* 
miui  ^paftores  ovitim  Chrifti>  patresoptimi » tan* 
ta  ^  inquam ,  eft  myfteriprum  Dei  fublimitas»  pro* 
funditas ,  &  infcrutabilitas  ?  &  ad  ea  intelligenda  9 
tamhumile  &  imbecilleiflgeiiiumnoftrum,  tam 
hdbes,  tampbtufum;  ot  Paulnsapoftoltis  doftor 
gentium,  vas  ele^tionis,  qui  vidlt  $rc&na  Pei* 
&  plus  omnibus  laboravit^  fateri  cogatiir  $  non 
$ffe  nos  fuffiefentqs  {Qpttre  #liqutd  4  nobif  qu#fi  *X 
nokiS)  fed  fuffieitnm  noftra,  inquitj  tx  jD<r$  $  * 
Et  veritaterev^l^ntedidkimus^  illosmentisocu^ 
loseflebeatos;  qui  digni  funt  vidcre,  quie  multi 
^eges  jufti  &  prophetas  voiuerunt  videre,  &non 
viderunt^  audire,  &non  ^udiemnt:  iilos  folos 
eilefeiices,  quibus  i^tum  efi$  noffi  myftm&m  r*« 
gniDci*  Namceterisquiforisfunt^  inquit,  ptn* 
nia  in  pai*aboJi$  fiunt ,  omaU  ia  paraboiis  dkun« 
tur  »  videntes  non  vident  ,  audientes  non  au- 
diunt  $  &  loqueJUtes  mri  $nteUignnt  ,  nec  ^Ud 
I&quuntur  j  n?c  4e  quibns  affirmtnt  *  Potiftimum 
fi  de  tentationibusagatur,  quas  pauciffimi  intel- 
Jigunt,  cum  tamcn  amnes  ubique  tententurt  & 
tunc  t^ajgime3  quaado  fe  tentaii  minime  arbi- 
uantur^  At  animales  homiiies  (  quoruminfini-  i.  cv,?; 
tuscftnumerus)non  percipiunt/quae  funt  fpiri* 
tns  ,  nec  ppflunt  inteiligere  ;  qnia  fpiritu^li- 
ter  e3?aminar3tur.  Ad  haectanta  eftveftradigni- 
tas?  authoritas^  &naajeftas,  ecclefiarumprinci- 
pes»  quodin  tanta  veftro  coiifpeftu  dicere,  do* 
aiifimus  quifqu^!  quantumvis  fuflScientiflimus  t 
inerito  dubitaret  ,  timeret  »  recufaret  »  quanto 
magisis,  qutomniumdicendipamume3?pers,de 
rebus  graviflimis  di<5lurus^  fumcientiam  nttlUm 
hab^t  ?  quimobrcm  multiplki  hocjur^,  magi$ 
nuiiC  qnam  toquam  »  refugere  nos  oportet  ad 
Penm  optiotum  raaximum ,  foatem  luminis ,  p^- 
trem  mifericordiarum  $  adeamus  neceffe  eft  ad 
thronvm  grati^  ejus  ,  ut  precibus  virgink  ma* 
tris  fanftorumque  omnium,  miferkordiam  con^ 
fequamur,  &  gratiam  invenUtnu*  in  ^UKilioop^ 
portuao-,  ne  de  tentationibttsaudituri,  audien- 
do,  aut  dkendo  t<?mtemur ;  ipfi^  enim  eft  nfu* 
§imn  nofimm  (?*  yktus  %  ddjutw  in  oppgrtumt^ti- 
hus  ,  in  tribuhtfont;  ,  qui  fttfdsts  fiicit ''  ttudirp  ,  V 
mutps  faqtii.  Qut  fftritm  cum  fit  ,  uhi  vult  ,  & 
quandq  vultfpir4t9  facit  ut  voxipfiusaudiatur, 
qui  in  deferto  e%  dura&aridapetrafluentesdul» 
cesaquaspopulofuoeduxiti  qui  denique  quan- 
do  beneplacitumeftinacuiisma)eftatisejus,  diu 
fteriles,  aliquandatandemfcecundosfacit,  quia 
$$n$  ftientiarum  dommus  tft  ,  *y*  ifft  rmelafa  u  it«.  * 

tUT) 


3oi 


CONCIO    AD    SYNODUM     TlUDBN,    HABITA. 


301 


A  x  w   o 

Chhisti 
»547* 


f 


ii*Z*fi* 


<?<7W.  p 


£**&  1  * 


,£<«*  yj# 


tur,  nonfolumfaaa  &  verba ,  fed  etiam  c*iit*~  A 
thne$  ,    Verum  ut  dieendi  audieadique  grttiam 
facilius  impetremus  ,  eccicfiae  quae  repulUm  nc* 
fcit     hvmnidica  utamur  oratione ,  cumeadicen* 
tes,  paucis  mutatis . 

Audi  benigne  conditor  f 
tyfiras  preces  CT  gtmitus, 
In  ipfo  mei  officii 
Fufas  nunc  exordio  * 

Strutator  aime  cordium  > 
Injirma  tu  ftis  'virium , 
^dd  re  converfo  exbibt$ 
locutionis  $ratiam , 

Muitum  <fuidcm  dcfiamus$ 
Succurre  confitentibus^ 
jld  laudcm  tui  mmims^ 
Confer  faqutlam   timidis  . 

Sic  opas  txttti  p**fi<i$ 
Douj  atis  fer  %ratiam  % 
Ebibat  ut  mtns  fobtU  > 
fie  fontc  prorfus  luminnm  * 

rPrjtJU  beata  trinitas  3 
Cancedc  fimpkx  unhas  , 
Ut  frucruoja  fint  tuh 
lUt  iabhrum  mumta*  *Amtn* 


f*J$m*$* 


z*p*  14* 


Gtn*  jj« 


B 


fuacailiditateprimosnoftrosdecepitpAientesfp^  A  H  N  0 
ritos  immundus*  ambulans  per  ioca  arida  <Tin4~  Cmust*  ^ 
q*ofa>  qui  tanquamkorugkns  ( inquit  princeps      1^475 
apoftoioram)  circuit,  oustrens  quemvivum  de-  #*«£  **> 
voret.  VivoseniraChriitianosfilios  Deiquitru, 
quiinmoruusJud*is  acpaganis  requiem  non in- 
venit  ,  hic  denique  cft  dementator  animarum ,  ho- 
minumincantator ,  incantansnon  fapknter,  qui 
toto  malignitatis  fpiritu  dcmentare,  incantare, 
decipere  ,    &  ut  perdat  ,  illaqucarc  non  cetfat, 
Cujus  dementationes  »  incantationes  ,  laqueos, 
&  deccptiones,  folus  ilic   detcgere  potuit  ,  qui 
pienus  gratiar  8c  verhatis,  folus t&luxv*r*$iHu~  j94n-u 
minam  ommm  hominem   wnientem   in  bttnt   mun»  Cy*£\** 
dum*  in  <fuo  foio  funt  omnes  thefauri  fapienti*  V  1,70**«.?. 
fcitntia  Dti  %  ut  ftiat  reprobare  maium  Weligtrcbo~  Af"**.* 
mtrn.  Qui  in  hoc  natm,  ad  boc  *venit  f   13*  in  im 


PRIMA    PARS. 

IMdcfcrtohujusmundiinvio,  arido,  drinaquo- 
fo  ,  su  quo  tot  Amt  tcrae  »  venenatique  f^r- 
petucs*  atque  dtacone^  flatu  aduremcs»  in  qua 
fiiit  Ad^  aonntil  infudore  vnitas  veicuntin*  pa- 
nefuo»  &  maicdicta  terra  in  opcrc  ipfoTUjn  fo* 
iponte  tribulos  genninat  ^  atquc  pungcnres  fpi* 
na^*  nonmodicapr*vaIuireAiries  famefque  per- 
grandis.  Piopter  quam  filit  iirael  Dci  tcrram 
promiflionisfpHUusmelk  ^riade  manantcm  pa- 
tribus  quidcm  pramHfam*  a  filiis  autciu  pottef- 
fam,  frcquenteregvcdi  coguntur ,  iEgyptumqtie 
iuir*ire>  ut  fcrviant  Pharaoai  in  opcribus  duris 
luti  ^utcris»  Propter  quam  fiiius  familias  do- 
tnum  patris  cgrcflus  ,  confumptifque  bonis  hx-* 
reditatispaternae,  adhjeret  ctvi  regtonis  loogia- 


dfparutt  ,  ut  dijfoivat  opera  diaboii  *    Qui  etiam 
proptcrea  hodiedudtus  afpiritu  in  defertuin,  ut 
tcntatus  a  diabolo  omnes  ipiius  difloivcret   ia- 
qucos  &   tentationcs  .     Quatcnus  qui  proptcr 
aos  homo  faftus ,  pro  «oftro  cxemplo  circurnci^ 
fus  ik  baptizatus  fucrat,  fua  quoque  teniatione 
noscrudtret ,  qui  pro  noftra  ialute  tnorttuntsexat  * 
Ut  prius  nos  Joccret  ignitorum  ferpcntum  vita- 
vc  morfus  &  vuiaera,  qui  poftca  (tit  anetisfer^  ^****' 
pcns  olim)  incruce  cxahandus  crat,  ut  percuffi  Mmh.%$* 
a  ferpeuttbus  aon  pcrtrent  $  fed  afpicientes  m  |^;^; 
eum,  habercnt  vitam  aetemam  *  Quo  etiamrcm- 
porc  fuos  doflurus  erat  vigiiandum  Sr  oraa-dum 
C  eflc  ,  nc  intretur  in  tentatioaem  .  Quaddoqui* 

dem  ia  dcicnohujus  muudi  quamdiu orandu  ad  £*a*%?, 
Deum , cievatas  manus  habcmus>  viacimus  Ama^-  x*m*  14. 
kch;  fio  mtiius,  abeo  fupcramar* 

Itaque  uoftcr  dominus  8c  magifter  (  eft  ctentm  ) 
hodic  escempium  dat  nobis  ,   qucmadmodum  irt  n 
tentationibusipierccu^  na  tk  nos  racxantus.  Et  *?/*/>  91». 
jicut  aquila  provocans  ad  voiandum  puttob  fuos  ,  CT  V<*J»S9«  ^J 
ante  eos  *u\tiitans ,    hodie  docet  fuos  fideies  am-  l°** 
bulare  fupcr  afpidcm  8t  baiiiifcum  ,  couculcare 
lconem  &  draconem  .   Docet  fugere  a  facie  ar- 
cus,  ut  libercntur  elefti  ,  iiludentcs  iJli  luaguo 
draconi,  quiformatu^eft  ad  iiludeadumei  *  Do- 
cctcx  tribulis  &  fpinis  dukes  autricntes  uvas  8c  Mw.  ttf» 
ftcm  calligere  »    Quafi  ex  puagentibus  tentatio- 


quae,  ut  porcofc  paicat  ,  coquc  dcveniat,  quod  D  num  fpiiiis  floridas  vidoria:  coronas  fibt  compa- 
cttpiens  implexe  ventrem  de  u!iqui$,  quas  porci  rare.  Docetdeniqucitamortifcras  diaboii  btbe* 
xnauducaot»  neiao  illi  dct«    Fames  pcrgrandis 


dura ,  &  mokfta  nimis  .  Coucupifcentiam  dico 
tirnis»  oculorum  ,  at  fuperbiam  vitae  ,  pxaster 
quae  tria  nihil  cfTc  in  deferto  hujus  mundi  fcribit 
dikipulusiile,  qucmdiiigebatjefus*  Hacmale- 
di£ta  fam^  quamprimum  quis  efurit,  ftatim  ac 
cedit  tentator,  qui  nuilam  onquam  prsetermittit 
occafionem:  five  cnitn  cum  Chriito  corpus  jeju- 
net,  aut  cum  Adam  animus  concupifcat  ,  ftve 
fpiritusinftpiat »  aut caiodcficiat ,  moxadcftqui 
tentat,  aut  indcprovocatus  propter  fuam  iphus 
malitiam,  aut  hincvocatus  propternoftram  ipfo- 
rum  iafipicntiam*  Sk  ergo  famefcentibus  nobis 
fubitocum  luisexhisqus  dckAant  inefcatis  ha-  E 
misiufcrnaiispifcatoraccedit»  6c  ob  cfcam  crea- 
turarum  itaprohdolor  i  capiuotur  homines»  ac  ft 
crcaturae  Dei  in  odium  factac  fuiiient ,  ^  inten- 
tationem  aaima?  hominum^,  8c  in  mufcipulam 
pcdibus  inhpientium:  htccnim  cft  robuftiffimus 
illchomiaum  veaatox  atque  pifcator,  animabus 
femper  infidians  ,  qui  iuos  hamos,  laqueos,  & 
retia  ubique  iocorum  teudtt  atque  expandit ,  tit 
in  mcdao  laqucorum  ambulamibus  hominibus  , 
cadant  infcticuia  ejus  peccatores,  ferpcns  amU 
quus  >  callidior  cundis  animantibus  terrx,  qui 


re  tentatioocs ,  utcarum  Ijetale  veneaum  creden- 
tibustcntaxisaoniioccat,  £t  inprimis  neinfolo 
pane  vi&uros  fefe  exiftimantes  homuies  ,  velint 
rerum  mutationcs  fieri  propter  famcm  3c  ven- 
trem ,  quoaiam  miracula  fcu  communium  legutn 
difpcnfationes  non  propter  efcam  &ventrem, 
qui  dcftruentur,  noa  proptcr  carnem  ^r  fangui* 
nem,  qui  cum  matre  8t  filiis  Zebcdaei  nefchtnt ,  -  * 
qmd  pctunt»  led  proptcr  tuperiorts  ordmis  bo-  jitatik,**. 
num  *  utiiitatem  (cilicet  animarum  Sr  gloriam 
Dei  funt  facienda.  Tametfi  dominum  hic  etiam 
aliud  doccreintcUigcrcpofiimus .  Nesnpe  ne  ho- 
minespra^textualicujusiinus  feu  paffionis  (quod 
incontincntium  feu  fragiltum  ctt  3  duros  vitio* 
rum  laptdes  a  tentatorc  quidem  ofteufos  ,  per 
neceffitatem  autem  aut  commoditatcm  aliquain 
veluti  in  paaes  converfos  ,  deglutire  velint,  id 
quod  fachmt  illi  ,  qui  dccunantes  mcntham, 
rutam,  &:omneolus,  pr«tcrmi€tunt  interimqua: 
graviora  funt  tegis  ,  judictuin  ,  fidein  *  carita- 
tcm  ,  &mifcricordiam>  cKCoiante>  culicem,  ca- 
mcium  deglutiuut* 

Deinde  exittentes  in  templo  Dei,  quippc  qui^*"**». 
cx  aitario  vivunt,  quia  ahario  dcferviunt ,  po-  M*n***u 
tilfimum  cum   fupra   pinnaculuxn   funt   tcmpii , 

docct 


3«  3 


F.  Georgii  db   S.  Jacobo,  ord.   Prjed. 


3«4 


•j^    '      docct cce!e; ftis diff tplin* * feeutitatis magifter, ne  A 
Chmsti  4^cepli  a  cliaholo  (  quod  ad  ignorantes  pcrtinct ) 
*M7*    P^rfuafi  textibus  malc  citatu,  &  diftorte  intclle- 
&t»,  autdifpenfatioaihus  caufos  &ftifficientiam 
(quts  nonhahenfc)  fuppleatihus  fe  prgecipiteat, 
tit  ccnteraatur  ;  illorum  fcquentes  opinionem  > 
qui  naa  dijudicantes  jus  diviaum  ab  humaao, 
prxccpta  divin*  >  humaaaj   difpenfatarcs,  do- 
Kiiops  arbitrantar  %  Qui  pro  comperto  habentcs 
perfonalibus  obligatiombu*  per  alios  pofle  fieri 
iatis  >  quafi  per  tubftitutos  licetet  ingredi  coe-* 
Jum,  5?  pofli4erc  :   Non  diftinguentc*  intcr  fU 
delcm    difpcnfationem  &  crudclcm   diffipatio- 
nem  >  putant  Hccre  jure  poli  ,  quicquid  licitum 
oft  &  petmittitur  jurc  fori  .  Vociuntes  nihiio 
minus  unioacm  ad  vitam,  ctiam  eam  >  quae  ir~  B 
mionabilis  eft  >   &  verc  diflblutio  ad  mortcm. 
Quorum  damnatio  jufta  cft  »  qui  proptcrea  ita 
abfurdc  opinantur  ,  auia  in  eadem  damnationc 
funt  .    Qe  qualibus  Lcrihit  Hieremias  prohcta. 
*****   *      Quomodo  dkitis :  fapientcs  nos  fnmus  >  &  lex  d&* 
tnini   nokifcnm  cfi  i   Vcre  mendacium  opcratus  eB 
mendax  ftitus  fcriitamm .  Et  Jfajas  ,  Topute  mctts 
«v*  &        yy;  t*  btatum  dicunt ,  ipfi  tc  dccipunt  .    Ia  moa* 
te  demum  conftitutos  quos  fciiicefc  aatura  ipfa, 
prohitas,  resbcnegefta,  aut  certchumanaindu- 
^l^  ^ftria  in  fublirnitate  conftituit  (  qui  quanto  in 
loco  fupcriori,  tanto  in  periculo  majori  verfan* 
tur)  fuocxemploadmonee  is  ,  cujus  omnisa&io 
npftra  cft  inftrudtio  >   ut  fumma  vigiiantia  ma- 
ximoque  «elo  divino  ftudcant  honori  ;  Daemo-  C 
nio  meridiano  cum  rigore    refiftaat  .    Apcrt» 
tcnutioai  virilitcr  rcpugacnt  >  maximc  Chrifli 
domini  >  facerdotcs  Bei   altiffimi  ,    ecclefiarum 
praslati  ,  qups  Satanas  frequeatius  tentat  >  tur- 
pius>  apertius,  &  vehemcntius ,  ut  legcm  con- 
temnendo  (quodmaiitiaeforct )  in  aliorum  fcan- 
dalum  8c  fuam  perditionem  cadant  y  8e  Satanam 
adorcnt  ,    prxtcxtu  videHo:t  glori*  regnorum 
xnuudi  ,   (ju«  Satanas  ipfe  ia  alto  cleratis  prin* 
cipibus  ,  faccrdotibus  ,  epifcopis ,  8c  praelatis  > 
Sc  callidiffime  mathematice  oftw4it>  &ut  mcn- 
daciffimus  eft,  mcndaciflimc  promittit  >  ut  faU 
tcm  per  mendacia  &mathcmattcas  promiffioncs, 
per  ftukas  &  fomniatas  ambitioncscolumnasec- 
clefiae  in  multorum  perniciemcaderefaciat(quae  J} 
cft   ipfis   gioria  .  )  Nam  •qui  volnnt  divitcs  ficri 
**Tim*&    (  inquit  apoftoluS  Paulus  )  ineidunt  in  ttntdtio- 
ntm  &  IdfUtum  dialtoti,  O*  dcfideria  multa  inu- 
tHU  &  mtiva  ,    qua  mergnnt   homincs   tn  interi* 
tum  €T  perditionem  .   i\adix    enim  emnium  mdo~ 
rum  cfi  cHpiditdSy  qmm  qaidam  appetentes*  errd- 
verunt  <t  fidc  r  &  inferuerunt  fe  dolotihus  mulfis  . 
Nihil  ,   amifla   fidc  fibi  rctineotes  >  quod  prse- 
terea  poflint  amittcre  .   Denique  fpcciojus  form4 
Tfclm,  44,  prM  fitjif  hominum  ,  in  cujus  Ukiis ,  pra  confortilwi 
fuis  >  diffuf*  cftgratia.  Hodie  primo  accin$itgt<t- 
dium  fuum  fufcr  fcmur  fuum  potentiffimc  *  Et  in 
orc  gladii  omnes  inimici    laqueos   &  tentatio- 
nes  prsefcindens  ,  prsefcindendofque  docens  »in 
Spbt.6.      gfadi*  ffiritus    quod   cft   verbtm  Dci  >    &  fpiritu  E 

oris  fui  >   vicit  ^riacipcm    hujus  mundi  >   poft 

^*u*     pauca  foras  ejici^ndum  ".   Ut  merito  de  judicfo 

arguendus  fir  >   bmnis.qui  pofthac  principi  te^ 

nebrarum  cefferit  ilJiquc  fervierit,  qui  jam  ju~ 

Jt*ff*u  i    ^icatus  vidus  >  &  fuperatus  >  foras  cjcdus  eft. 

Supereft  ut  obiter   &   in  tranfcurfu  graviora 

nocumenta  referamus  ,   quac  per  fuas  tentatio- 

nes  populo    Chriftiano  intulit   draco   hic  flatu, 

adurcns  *  Et  cum  brevitate  de  corum  remcdiis 

agamus,  quae  a  dominationibus  veftris   cfflagi- 

U«aus  omnes  *    Si  tamen  (  q^od  ia  principio 


noa  in  medio  faccre  dcbui)  priusprecatus  fuc-  £  'K  ^  >- 
ro  rcverendiffimas  ac  illuftriffimas  dominationes  Christi 
vcftras,  ut  vcftro  morc>  &  pro  ycftra  in  omacs      jj^ 
folita  humanitatc,  mcquoquc  (licctindignum) 
benigac  audientes ,  ca  quse  4ixi  &  di&urus  fum 
aequi  boniquc  confulatis. 


8ECUNDA    P  ARS, 


Ex  p  t  o  a  a  t  a  rcs  cft  >   authcnticis  hiftoriis 
ac  rcrum  monumentis  fafta  confpicua ,  &  no- 
bis  tam  compcrta  utinam  non  fuiffct  >  populum 
Chriftiantti3j,.  quifjuxtalfajae  vaticinium)  olim  W-  ?*• 
iedebat  inpulchritudiuepacis,  in  tabernaculisfi- 
duci»  >  in  requie  opulcnta ,  probans '  fuct  cft  w-  ^m»i3* 
luntas   Dei  fona  y  benepUcens  CT  ferfett*  >  jam  ab 
annismultis  ob  draconis  tcntationcs  axpiflc  dc- 
fcendere  a  Hierufalcm  in  Jericho  ,  ccepifle  de.  inr«io. 
clinare   ab  ea  in  qua  crat,  pacis  vifione ,  utap- 
propinquaret  Jericho,  quae  Luna  iatcrpretatur  , 
utfciticctLunse  appropiaquans ,  ut  Luna  decre* 
fcerepoffet,  minui*,&obfcurari.  Et  quodmagis 
inadmirationemadducit>eoampIius  (ut  Luna  ) 
dccrcfcit  8c  obfcuratur   populus    Chriftianus  > 
quo  ma^is  accedit   &  appropiaquat  Soli  juft»t?ae 
ad  judicium  venturo;  quae  res  h  admodum  (ut 
inc^pit  )  proccdat »  ipfius  Solis  juftiti*  cclipfim 
propediem  aobis  futuram,  merito  formidare  dc- 
bemus,  &  in  foribus  efle  cam  quamPaulus  fcri- 
pfit  futuram  geacralem  difccffioacm ,  ut  revcle- 
tur  homo  itU  pecctti  filius  fcrdithnis  ,  .qui  advcr-  ^Tim*^ 
fafur ,  &*  cxtollUur  fafra  omne  ,  quod  dicitnr  Dcus , 
maxime  quia  jam  fenefcenteacdclirantc  mundor 
nimium  adyefperafcit ,  nimium  inclinataeftdies> 
longaeque  umbrae ,  Etquafi  non  maximum  malum 
fuiffct  ,    a  patribus   fuis  degcnerafle  popuium 
Chriftianum  >   $t   non   eflet  durum  &  amarum 
valdc  vel  parum^  rcceffifle  cumaDeofuo,  aftu- 
tia  &  tcntationibus  draiconis   praeterea   fafium 
eft,  ut  etiam  inciderit  in  latroncs>  hominescu* 
pidos  >  crudeles  ,  famelicos  >  infatiabilcs  ,  im- 
perfuafibiles ,  inexorabilcs,graves  fcilicetmagi** 
ftratus,  impios  principes,  &infidelcs  praelatos* 
Nec  tamen  dc  bonis  loquor  ,  cum  gravcs  ,  im- 
p^ios  aut  infiddcs  nomino  >  fcd  cos  intelligo  , 
qui  non  difpenfatores ,  ut  revcra  funt  ,  dorni- 
no  fuo  ftridam  reddituri  rationem  ,  fcd  abfo- 
lutos  dominos  fe  effefalfo  ftatuentcs,  tanqu^m 
lupi  fameliciy  &  leones  parati  ad  praedam,  ir- 
rueruat  in  populumdomini,  indominicasoves, 
qtti  ejus  divitiis  ,  obfcquiis  ,  lade  8c  lana  nori 
contenti  >   etiatri   defpoliaverunt  cum    veftibus 
fuis  pretiofis,  iilis  praelatis,  dodoribus,  facer-. 
dotibus,  &re!igipfiscum  prlvando,  quibua  (uc 
veftibus  gloriaeTuae)  olim  protcgcbatur  populus 
domini  ,  cffeflus  decorus  ,    totufque  gioriofus  , 
Quandoquidem    hujus  rei  caufa    dihgentiffimc 
curavit  >  ficut  8c  curat  fatanas  >    ut  prarlaturae  , 
dignitates  >  pinguia  facerdotia  ,  majora  officia 
conferantur  non  dignis  ,  non  doilis  ,  npn  pro- 
bis  >  non  denique  cxpertis  fenibus  ac   zelofis, 
fedecontraindignis,  indodis,difcoIis>  &ctiam 
pucris>  ut  obiIJorumq*uidemabfcntiam,  horum 
autcm  corruptos  mores  &  infolcntiam  facilepof- 
flat  abufus  introduci,  &  abufibus  magnis  popu- 
lus  vulncrari. 

Magnis  ergo  abufum  plagis  impofitis ,  &  ob 
amiflas  tot  provincias  ,  &  tam  dcbilitatam  fi* 
dcm  femivivo  reliao  popuIoChriftiano ,  abierunt. 
noftri  latroncs  utiquccum  Jatrone  Juda,  $c  cum 

eis 


3©5 


Concio  in  Tridentino  concilio  habita. 


A  m  n  o 

Christi 

M*7- 

3*.  11. 

M»ttb.  xx. 


eisqui  dcvorantes  plcbcm  Dei  ut  cibum  panis,  A 
nolcnccfque  inttiligtrt   ut  btnt  a^crtnt  ,    dixerunt 
Dco  :    F^ecede  *  nobir  ,  fcitntiam   <vi*rum  tudtum 
nvlnmus  . 

Cumautcm  fk  difpoliatus ,  vulneratus,  femi- 
morruus  f  aftnis  roultis  haQenus  jacuiflct  popu- 
Jusdotnini,  quo  magis  incantantis  draconis  ap* 
parcrentderacnrationcs,  dcfccndit  faccrdos,  dc- 
icendit  Lcvita,  illi  vidclicct ,  quorumcr.  t  affli- 
docompati&mcdcri,  &  (nequam  ob  rci  tgno- 
rantiam  poffent  adferre  excufationem)  vifo  co ,  y  i- 
foinquamvulnerato,vifofemimortuo,  praererie- 
runt ,  nullo  adhibito  remedio ,  nuila  habita  com- 
paffione .  Prxcerierunt ,  inquam ,  £r  abierunt  alius 
in    rillam    fuam  ,    aiius  vcro  ad  negotiationem 
fuam  ,    ut  tandem  pervenireiu  omnes  in  locum  B 
fuum,  nbi  nunc  judicium  fine  mifericordia  fit  il- 
lis,  quia  hic  non  feccrunt  mifcncordiam.  Popu- 
lusautcm  vuineratus  vifa  illorutn  cjuidem  tanta 
cupiditatc*  lasvitta,  &  crudelitate,  horum  aiw 
tcmtammagnanegligentia,  duritia,  &inhuma~ 
nitatc,  quoad  magnamfttipartem,  proh  dolor! 
jnciditin  phrcncfim  ac  furorcm.  Et  phrenetico- 
ntmacftuentiummore,  omnia  fidcinoftraeChri- 
ftian^  acljreiigionisfmyftcria  conculcare  ,  blaf- 
nhemarc,  negarc,  denudare   &  prophanare  cce- 
perunt,  divinilltmaChrifti  facramenra  ,  apofto- 
lorum  traditiones  ,  fanftas  ccclefiae  cerimonias, 
faerorum  conciliorum  dccreta  ,  fummorura  pon~ 
tificum  &  epifcoporum  au&oritatem  ,    patrum 
pwepta,  rnajarum  admonitiones,  opcra  poeni-  C 
tenti*,  vitam  regularcm,  mcrita   denique  om- 
niabona,  praetcr  unam  ncfcio  quamtemerariam, 
conti&amquc  fiduciam  ,   patribus  quidcm  inyi- 
fam,  fomniatam  autem  ab  itno  mifero  Martino 
Luthero,  qui  velutaltcr  Hieroboam  pcccare  fe- 
citlfrad  Dci ,  Ik  Gcrmanicam  ftrenuamaue  &c~ 
cipit   gentcm  ,    alioqui    ad    bonum  valde  pro- 
penfam  ,  &  Lutheri   crroribus   ccrtc  indigniffi- 
tnam  • 

Samaritanus  vero  ctifkos  fohts  noftros  mifera- 


conferenda  eft 


3otf" 

Nec 


N    M   O 


Zut*  io* 


tus  errores  >  folus  laborcm  &  dolorcm  confide- 
T/Wiib  ««•  rans,  qui  nifieuftodieritcivitatem,  fruftravigi- 
lant  cuftodcs,  qui  non  dormitatneque  dormit , 
cuftodiens  Ifrael  futim ,  noviffime  diebus  iftis  vi- 
dcns  vidit  affii&tonem  populi  fui  ,  &  gemttttm 
C)us  audivit  :  vidit  vulnera  »  vidit  nuditatem  , 
&videns,  mtfericordia  motus  eft.  Et  mirificans 
mifcricordias  fuas  ,  appropians  alligavit  vulnc- 
ra  e/us,  fpem  falutisconferendo,  fundcnsoleum 
in  vtnum  :  fic  ufus  mifericordia  >  quod  juftirtae 
(  ut  vidimus  )  non  fuit  oblitus.  Et  propter  fe- 
metipium  6c  proptcr  mcrita  paifionisfuae  (quod 
cft  imponcre  fauciatum  fuper  jumcntum  fuum) 
duxit  in  ftabulum  feu  divcrforium  »  praeter  ho- 
minum  merita  ,  fpem  ,  &  opinionem  duxit  in 
concilium  ,  quod  divcrforium  &  infirmttorium 
cft  ,  ad  quod  folitus  eft  dominus  ducere  popu- 
lum  fuum  ,  quotics  ei  compaflus  ,  vufncra  ip- 
fius  fanare  voluit,  curam  illius  agens  •   Quan- 


ta  populo  tam  vulnerato»  conrcrcuu*  tiv  .  *^w  ^  ^  ^  w 
enimdirTerentiacftinconfpcdu  Dci  cocli  liberare  chkisti 
in  multis6V  in  paucis,  quoniam  non  in  multitu-  1547* 
dineexercitusviaoriabelli,  fcd  dc  ccelo  fortitu-  ******  h 
docft.  Ita  noninmultismcdicis  falus  cft  populi 
argroti,  fed  iomini  tflf*l*$%  uf  fit  f*f*r  pputum  *Ml- 
fnum  btntJitliQ  f*4 .  Ipfc  enim  eft  qui  medctur , 
&  pcr  vos  paucos  manus  cjus  fanabunt ,  dummo» 
do  Samaritani  prseccpta  lervarc  vclitis  &  monita  , 
pro  falutc  populiexpcndcndo  duos  hujus  rcigra- 
tia  fufceptos  denarios,  duplici  (quam  habetis ,) 
diftinicndidogmata,  reformandique  moresuten» 
tes  poteftatc .  Niii  forte  Samaritani  prxccptis  fur- 
dos  vosexhibentes,  &tanta  corona  vos  judican* 
tcsindignos,  rei  (quaeomninofacicndaeft)  glo- 
riam,ad  alios  transferrenegligcndocurctis,  cjuafi 
prctiofos  oblatosthcfauros  per  ignaviam  accipere 
rccufantcs. 

Attamen ,  kortdmurws  ,*  inquit  apoftolus  Pau-  uC*u  <» 
lus  in  cpiftola  hodicma  ,  nc  in  wdcuum  %r*ti*m 
Dei  recipiathf  dfr  cnim  :  Tcmporc  accepto  exaudivi 
tt ,  &  in  dic  falutis  ddjuvi  tt .  Ecct  nunc  tempus 
dccfptabih  ,  patres,  cccc  mnc  dics  falutis  ,  nemini 
dantes  ulUm  offcnjioncm  ncgligcntiae  ,  focordise, 
aut  timiditatis,  ne  dicam  fummae  potius  crude» 
litatis  .  Nc  vicuperetur  tam  magnum  miniftc- 
rium  veftrttm  ,  tam  cxcellens ,  tam  praeclarum: 
fienimvos,  qui  populi  Chriftianipatrcs  &  con- 
folatorcs  eftis  ,  ejus  viccm  non  doletis  ,  ipfius 
nonmifercmini,  quis  alius  vicem  ipfius  dolcns, 

2  mtferebiturejus/  fimodo&hicnon,  quando  hic 
miferendi  gratiaconveniftisomnes,  ubi  &quan- 
do  ergo  ?  fi  quidem  nunc  tempus  cft  acceptabilc  $ 
nunc  iics  eftfitttth,  hic  &  nunc  locus  &  tempus 
eft  miferendi  cjus  .  Tcmpus  putationh  ddvenit)  Canhtt 
*vox  turturh  dnditd  eft  in  terra  nofira*  Geracbun- 
da  vox  afflictae  ecclefiae  matris  veftr*  ,  adccelum 
ufque  perveniens  ,  audiri  debet  in  auribus  vc- 
ftris,  pcrvenire  adcor  veftrumpotiffimum  nunc, 
quando  fpccies  datur  falutis  ,  quando  populi 
ChriftianJ  alligatafunt  vulnera,  quando  princi* 
pes  noftri  infperatas  confequuntQr  vidtorias  ,  Bc 
m  proximo  eft»  ut  ad  gregcm  redeant  haftenus 
dcceptae  crrantefque  oves  .  Quando  infidelium 
populorum  &  regum  apud  Indos  novas  ad  fi- 

D  dem  aitdimus  converfiones  .     Quando  dcnique 
omnia  vobis  arriderc  vidcntur  ;    vos  enim  tiii% 
non  folum/wx  mundi  proptcr  doftrinam  &  dog- 
mata  »   fed  etiam  fdl  terr*  proptcr  reformandos 
hominum  abufus  ,   tollendafquc  morum  corru~<M"*M« 
ptiones  :  omnts  qutppc  caro  corruftt   mum  /JW  •  t/«/,  j~4- 
Corrupt£que  funt   ckdtrices  4  fdde  inftpicntU  »a-  Otn.  <r. 
flr*.  V^ir* 

Quodfi  abordine  literat  fumere  argumentum 
licct,  priuscftisfal  terrae,  quam  fitisluamundi: 
aitcnim,  ntosefiisfal  terr* ,  deinde  paucts  inter- 
pofitis,  fubjungit,  *vos  eftis  tux  muudi  .  Si  ergo 
per  fidei  doftrinam  vultis  eflTe  lux  mundi,  fi  ad 
juftitiamplurimoscrudire,  ft  tdnquainftelUlHtercl>**l*  *** 
inperpetuas  aternitates ,  ne  lapides  clamcnt :  etiam 


Mattbt  rB. 


doquidem   per  concilia  tanquam   pcr   ultimam  Ep/  terr* y  eftotemorum  rcformatores ,  &  fi c  lu-Mtit*ht1* 

mcdicinam  ,  &  poftremum  remcdium  ,  maxima 

quaeque  volncra  populi  Chriftiani  fanata  fuifle, 

8c  Iegimus,  &audimus:  curatascalamitatcsma- 

ximas,  extinfta  fumma  incefidia  .  Itaquc  fpcs  fa- 

Iutis  data   cft  ,    populi  Chriftiani  alligata  funt 

vulncra  non  fanata ,  fanationis  cnim  gloria  vo- 

bis  patrcs  rcfervata  cft:  ad  quam  tam  magnam  , 

jmo   vero   maximam   gloriam  ,    multi    quidera 

funt  vocati  ,  ex  multis  autcm  vos  pauci  clefti: 

gaudete  &  exultate  ,  quia  per  vos  paucos  falus 

haec  tam  magna»  tam  neccffariai  tam  dcfidera- 


cedt  tux  <veftrd  cordm  hominibus  ,  ut  audita  do- 
ftrina  ,  videntes  opera  tte  reformationem  ve- 
ftram  bonam  ,  ghrifittnt  pdtrem  nteftrum  qni  i& 
cmihtft  ,  mcmores  quod  accenfa  Iucerna  non  in 
abfcondito  ponitur,  nec  fub  modio  >  ardcnfque 
candela  nifi  inflammata  luccat,  fumans  foetet ,  IWmt 
atque  vehementer  raoleftat,  &  fi  fa!  infatuatum 
fuerit  ,  falicndiquc  virtutem  amiferit  ,  dd  nihi-  ;^m% 
lum  valet  uttrdy  nifi  ut  mittdtur  fords ,  €T  concul- 
cetur  db  hominibusx  memores,  quod  ficui  illi  fc* 
cus  vtam  cxiftenti  ,  quae  cfuricnti  domino  folia 

tantum 


3<>7 


F#  Gsqroii  *>b  $*  Jacopo,  orb.  Pvimb, 


30$ 


A   K  H  O 

CnitiSTi 

»547* 


BtfJ*i$K 


T/*A^i 


ff%«*Mj> 


iMatt*  sit 


4>A'£*9* 


4i^t  13» 


tantum»  non  fru#ttm  protulk ,  di&um  fuerit,  A 
nttnqntm  tx  U  fmftns  riafc*t*r  b%  femfiternum  : 
qu*  (ut  Marcus  rcfert  )  propterea  arefa&a  eft 
3  radicibus:  denjquc  #»*  «»  »«*>  ftoctd*vtrit ,  /4» 
#01  rrif  ofonmm  (quanto  magis  duorufti)  r«u; 
ubiergoneeeffitascftfalut|s,  tempus  eftaccepta- 
bile  ,  mifericors  &  miferatar  dominus  exaudi* 
re  &  adjuvarc  pollicetur  ,  nemo  pufillo  animo 
du&us  ,  talentumfibi  creditum  in  fudario  re* 
ponat  ,  atit  in  terra  fodiens  ,  ipfum  abfcon^ 
dat  ,  ne  e%  fuo  ipfius  or«  fervus  nequam  infi- 
dclis  a  dpmino  judicetur,  nemo  veritatcm  Dei 
in  injuftitia  detineat,  ne  inexcufahUis  fit ,  ob- 
fcureturque  infipiens  cor  ejus»  atque  tradatur  in 
reprobum  fenfum.  Nemo  dfiniqucmifcrieordiam 
Dci  abfcondat  a  conciiio  multo,  abecclefiama-  g 
gna  ,  ne  ahfcondantur  ab  eo  miferationes  divi^ 
nae,  cireumdcnt  eum  mala,  quorum  non  eftriu* 
mertn  ,  comprehendatur  ab  iniquitatibus  fuis  , 
&  non  poffit  ut  videat  ,  multiplicentur  fuper 
eapilios  capitis  ejus  »  &  derelinquatur  a  cordc 
fuo  .  Sicjuidcm  omne  generaic  concilium  fpe* 
iftaculum  fa&jim  eft  mundo,  angelis,  &homi-r 
mbus.  Pofitum  $ft  in  fignum  cui  contradicitur, 
ut  revelenw  ex  multis  eordibus  cogitationes  , 
ut  qui  probati  funt  ,  raanifefti  fiant  ,  pofitum 
eft  ia  ruinaro  &  in  refyrrciftiQnem  rnultorum  in 
Ifracl  Dci; 

Datcoperampatres,  nt  inrefurre&ionem  hon 
in  ruinampofiti  fitis,  non  obdurantes  corda  ve- 
ftra  ,  ficut  in  cxaeerbationc  fecundum  diem  Q 
tentationis  in  deferto,  ubi  tcntaverunt  eum  pa- 
tres  veftri  ,  ut  probarent  &  viderent  opera  & 
terribilcsejuspunitiones,  quibus  id^o  juravit  ia 
ira  non  intraturos  eos  inrequiem  fuam:  poncn- 
tcsinterim  incordtbus  veftris  demanu  veftra  re- 
quircndas  efle  omncs  quae  pofthac  (  ob  remedii 
defcdum  >  perierint  animae  ,  diccnt^  Ezcchicle 
dc  manu  fpeculatorum  requirendos  effc  pcreun- 
tes  ;  quid  profuit  malis  agricolis  debitos  vincae 
fruftus  non  reddere  in  temporc  ipfo ,  atque  ad  ha- 
bendum  haercditatem  (quam  propterea  amiferunt) 
conjuraifeindominumvincaB,  nifi  utcxfuaipfo- 
rum  lcntcritia  malc  perdcrentur ,  &  vinea  aliis  !o- 
carcturagricolis,  quircdderent  fruftus  tempori- 
busfuis.  ^  D 

Parum  profuit  Jchuregi  Ifrael  ex  mandato  do- 
mini  abftuliflc  cultum  Baal  ,  facerdotefque  ejus 
cccidiflc,  atque  deleflTe  impiam  domum  infidelis 
Achab ,  qui  venditus  fuerat  ut  faceret  malum  ,  du 
miffis  interim  vitulis  aureis,  quos  majores  natu 
principes  populi  &  ipfe  adorabanf,  &.regiJoas 
ejus  ncpoti  ac  fucceffori  vehementer  irafcitur 
moriturtis  propheta  domini,  tnrrus  Ijr&eliX  du- 
rtg*efU3%  eoquodjuflus  inverbo  domini  fagittis 
pcrcutere  terram,  percufferit  tantum  ter,  atque 
ttetiffet,  quoniamfipercnffiffetquinquies  autfe- 
pties,  dcvaftaflet  Syriam  *  Ita  nuncpatres  nonad- 
modum  multum  prodcflet,  quafi  tantum  ter  fa- 
gittisveftris  terram  percutientes,  damnafle  cun- 
ttashacrefes,  crrores  omnes ,  fitamen  (  quod  ab- E   opus  incgpittis,  quod  perficientes,  grandern  ac? 


buntur  h*refes,  imo  utverofimile  eft  (draconc  JTn  n  0 
idefficiente)  aliinafcentur  crrorcs  muho  plurcs  Chmsti 
atquc  pejores  •  *547* 

Siergo  fidci  Ghriftian^r  zclus  vos  comedit,  fi 
populi  difpoJiati,  vulnerati,  &  femimortui  vi- 
ccm  doletis  ,  fi  ecclefiafticae  audioritati  maxime 
confultum  effc  vultis  ,  &  denique  veftro  officio 
nondeeffe,  uni  nunc  rcformationi  vacate  ,  unt 
rcformationi  incumbite  ,  &  fakem  fero  aegrotts 
mediciaamparate:  nammala  per  longas  con^a* 
luere  moras:  nunquid  eaim  unaai  tantum  bcne- 
didtioncm  habetis,  patres,  utdedogmatibustam 
dlligenteragentes,  dcmoribusaut  parum  aut  rii- 
hii^gatis?  non  contentetnini  una  benedi&ione , 
patres  >  non  contcntemini  fola  do&rina  ,  non 
content-emini    foIU  dogmatibus  :  nos  enim  non 
contentabimur,  &  ab  naclu&a  non  ceflabimus, 
&voshincnoo  dimittcmini,  quoufqucper  rcfor- 
mationem  nobis  benedicatis*  Quid  enimprodeft 
homini  (ait  canon)  re&e  docere,  &  fuo  errore 
non  pollui ,  qui  confenfum  prxbet  erranti  ?  crran-  fjff1*'^ 
tiquippe  confentit,  qui  ad  refecanda  quaecorri-  t.tmnu 
gidebent,  nonoccurrit»  Namcrror  cuinonrcfi-  **fjnf<ief**. 
ititur,  approbatur,  &  vcritasqtiGeminimedefen- 
fatur,  opprimitur*  Negligerequippe,  cumpof- 
fis  perturbarc  pcrverfos  ,  nihtl  aliud  eft,  quam 
fovcre?  neccaretfcrupufofocietatisoccultge,  qui 
ipanifcftofacinoHdelinitobviare,  &  ut  decicu- 
lis  habet ,  licet  Hely  fummus.  facerdos  in  fe  bonus  $,  tn*t  iut$ 
cxUlcret,  quiatamenfiliprum  exccffus  efficacitcr  **fi** 
noncorripuit,  &infe,  &iijipiis  animadverfio- 
nisdivinae  vindi<3amexcepit,  dum  filiis  in  bello 
perempds,  ipfcde  fella  corruens,  fra^tis  cervicu 
busexpiravit* 

Ejaergo  agite  nunc  patrcs,  &  jam  reforman- 
discorruptis  moribus  accingimini,  accingimini,     Maci  u 
inquam,  &  eftote  viri  potentes  ,  quoniam  mc^  ? 
liusvobis  effet  mori  in  hoc  fanfto  bello ,  quam 
veftraculpa  videre  tot  mala  gcntis  noftrat  &  fani 
dlorum,  ficut  fcitisvoluntateiheftic  in  coclis,  ita 
facite:  incipientcsvidelice^  a  fanftuario  Dei,  a  #v«^^.. 
quoficutolim  vita  &omnia  bona,  tta  nttn^ mors 
&malactinda  proccdunt.  Confecrate  man*ts  vc- 
ftrasDco,  percutitefepties,  ut  devaftetii  exccl- 
fam  inimicamSyriam,  nontimeatis,  c^ui  doml- 
nifunt,  juftifunt  vobis  .  Quod  fitimendumcft, 
&  propter  infirmitajcm  carnis  veftrac  timere  opor- 
ttt ,  timeteillum  qui  tcrrihiiis  ejfl  in  tonfiliis  f»fer  *»»A-j|- 
filios  homhum:  illumtimete,  qui  poftquam  oc-  J{?*i  s" 
ciderit,  poteftatem  habet  miperc  in  gehehnarai  iy^si- 
timete  dominum  quia  ,  timor  iomini  ipfe  tft  the-  rf9**1* 
fiturasejusy  eftfwvivus  &  4  fnctdto  CT  d  wor/e 
liherdt.  Sed  jam  dicendi  finem  faciamus.  Si  ta- 
men  pro  ratione  temporis  &Ioci,  prius  admo* 
nuero   paucis   dominationes  veftras  ,   ut   meo$ 
obfervandiflimos  patrcs  ,    rcvcrcndiffimos   do? 
minos. 

O  paftpres  dominici  gregis,  vincx  domini  fa- 
baoth  cultores,  populi  Chriftiani  patres  &  mc* 
dici,  belli  domini  duces  ac  bcllatorcs  ,,grande 


fit,  quodDeusomcn  avcrtat)  remanere  contin 
gatabufusmaximos,  quosnemo  non  videt,  qui 
Funt  hu)us  Eemporis  vituliaurei,  quos  viri  eccle- 
liaftici,  majorespopuli,  nc  dicamecclciia;  prin- 
cipes,  adorant  in  malum  fuum  &  ecclefiae  fcan- 
dalum,  cumcertiffimumfit,  hujus  infelicistem- 
poris  errorcs  proptcr  abufus  ortos  fuifle  ,  pro- 
pter  abufus  fumpfifle  incrementum  ,  &  propter 
abufuspcneintotaccclefia  diffeminatos  efle .  Et 
nifi  abufustollantur,  vixeeffabunt,  quaepervc- 
ftram  diifinitioncm  danrnatae  funt  ,  &  damna- 


cepturi  eftiscoronam .  Non  relinquatis  hoftes  a 

tergo  ,  non  rclinquatis  incurata  vulnera,  ,  notj 

relinquatis  impcrfe&um  opus,  fic  pugnatc  cum 

antiquo  ferpente,  ut  eoproftrato,  &  ipfius  de* 

ftruftis  munitionibus  ,   accipiatis  regnum  acter» 

num  ,  fic  nobis  acgrotantibus  ,  gemcntibus ,   & 

auxiiium  vcftrumimptorantibus  medelam  adhi* 

bcte  ,  nt  vulnera  noftra  curentur  ,  fic  denique  *  /»^« 
1       #  .    J  -*       iivvr*v» 

tnmte*  ut  comfrehenidtu r:  curnte  mquam,  noa 

qyafi  in  incertum  pugnate,  nonquafiacrcm  vcr- 

perantcs .  Vulncrafanatc ,  non quafi fupcr  fanan- 

tcs> 


3©9 


A    N    M    o 

Chmsti 


CONCIO   IN    TRIDENTINO   CONCILIO    HABITA.  3IO 

A  ceterura  ab  opcram  noftrorum  gloria  arerfi,  in 


Xw.tf. 


Z.NC,  3>. 


vtf/»*f.  14. 


*A p9t.lt* 


tttCfr 


£"*«**• 


tc«,  faevicnte  nunc  pl*ga>  murum  vo$  opponitc 
pro  domo  Ifrac! ,  atquc  tanquara  naturalcs  lcgi- 
timiqae  patrcs  viccm  doletc  pcrcuntium  filiorum  . 
VineamdorainiSabaoth  vobis  creditam  ,  diffipa- 
tam,  cxterminatam,  fanitiffimis  legibus  fepite, 
valfate,  muratc:  crrantes  reducite  oves ,  nonde- 
rclinquentjsgregcm ,  ut  paftores  idolum  ,  noli- 
tc  tot  ac  tantorum  Uborum  amittcrc  praeinium, 
nolitc  poncrc  maculam  in  gloria  veftra  ,  nolitc 
cum  Juda  abire  retrorfum ,  tam  magnam  gloriae 
amittcntescoronam  .  Scminate,dum  tempusha- 
betis,  fuocnimtcmporcmctctis  non  dcficientes : 
laborenim  vcftcrnoncrit  inanis,  critquc  mcrccs 
operi  vcftro ,  quoniam  Samaritanus  (  qui  vobis 
curandum  p>pulum  credidk  )  tedieric  ,  quando 
tntnfitrdm  bunxm  y  fjr  eonfertam ,  tT  eoagitatam  , 
€T  fuftrtfflutnttm  dtbnnr  in  ftuam  'veftrum  , 
cjuando  vubis  patioribus,  vohis  inqiumpaftori- 
bus  di&uriK  cft  ipfc  princeps  paftorum  :  Fos 
tftis  tjni  ftrmnnfiftis  mecnm  m  tentationihns  meis , 
<T  t&Q  diffofitum  htbeo  tw£;j  ,  fieut  diffofuit  m*- 
bi  f4ttr  meus  re%num  ,  Ht  eixtis  €P"  hibatis  fa~ 
per  menftm  me*%m  in  regno  meo  .  Tunc  , 
quandodiacerit  fpirhus,  ut  reqnicfcatis  a  labo- 
nbus  vcitris,  quandoabftcrget  Dcus  omnem  ia- 
crymam  aboculisfanctovum ,  ut  nonfit  amplius 
ncclabor»  nec  luftus,  ncc  timor,  fed  ncc  ullus 
dolor.  Tunc  confummata  omni  tcntatione  non 
dico  t  accedcnt  angcli  ad  miniftrandum  vobis: 
quinirno  accedet  iplc  dominus  angelorum  &  tranf- 
jcas  miniftrabit  vobis  rcgnum.  Quod  nobismi- 
niftrai-e  dignctur  ipfe  ,  cui  hodie  angcli  mini- 
ftrant  ,  <|ui  hodie  de  hoftc  triumphat  »  &  dc 
co  mumpharc  nos  docct,  qui  militix  noftrae  , 
laborwmquc  noftrorum  fidelts  cft  Deus  rctribu- 
tor  benedi&us  ,  &  laudabilis  ,  8t  gloriofus  in 
faecula»  Amen» 

D  I  X  I. 


XII. 


O  Jl  ur  10     ^    D      t  a   T  s\  E  s 

in  Triientim  concitio  habita  a  fratre  lAntoniv 

Marinario  Carmeiita  ,  iominica  quarta  %n 

qudira%efim&  dnno  1547« 


*$47. 


JWSij. 


I 


TJmL  ij. 


N  uuiverfis  Chriftian»  vtt«  a&tonibus  P*  A. 

cvangclica  fidcs ,  <jux  fumma  cft  (tnccraepic- 
tatis  ,  &  abfolutae  obcdicntiac  fuudamcntum  , 
cumprimis  cxcrccnda  cft  ,  ac  folidc  pofltdenda, 
nimirum  ut  homo  ab  inani  propriac  dignitatis 
confidcntiaabhorrcns,  omnino  a  Dci  mifcricor- 
dia  pcndcat  ,  ftatuacquc  Deum  ut  clcmcntiffi- 
mum  patrcm  fibi  adcffc ,  a  cjuo  Iscta  fcmpcrcx- 
pcftet  8e  feliciffima  ,  ncc  unquam  patiatur  cx 
cjus  animo  pcrfuafioncm  illam  excuti  ,  ctlt  du- 
ris  acinfinitis  vcxctur  difficultatibus ,  quasmun- 
dus ,  cjuas  caro ,  quas  fatan  ,  ut  funt  in  noftri  per~ 
nicicmconjuratiduces,  hipc  atquc  illinc  procur- 
rant ,  ut  nos  a  Dei  fiducia  ,  cjufdemquc  obfcquio 
abducant  rcligiofiffimo  .  Etcnim  nifi  ad  Deum 
refugimus,  nifi  incumgtoriam,  fiduciam ,  foU 
Iicitudinemquc  noftram  transferimus,  a  quo  uno 
bonorum  omnium  fummam  pracftolemur  ,  cjus 
iram  provocamus:  pcrinde  ac  fi  deos  nobis  alie* 
noscrigcremus.  Hucigitur  convcnit  omnc  mcn- 
tisacndcinoftrx  ftudiunv  intcnderc,  ut  per  bo- 
na  opcra  Dco  patri  placeamus  indulgcntiffimo, 


A  h  n  p 

illiuspatrisclemcntia,  &  voluntatc  fccutc  Sc  ia  Cmr«ti* 
pcrpctuum  conquicfcamus,  Quxomnia  cxfubli-  **  " 
mijoannis  ^r  Paulidoftrina,  mox  coram  rccita- 
ta,  cxplicaturus  cgo.  Jefum  fervatorcm  unicum  , 
ad  qucm  fpe&at ,  hominum  cordibus  fidcmimpri- 
mcrc,  cui  nihil  gratius,  quam  cjus  opemimplo- 
rare  ,  per  qucmnobis  datum  cft  Deum  compella- 
rcpatrcm,  quippc  fcmpcr  ci  dcxtcr  affidct  nottcr 
advocatus,  vchcmcntcr  precor,  ut  mihi  diccnti 
fclicitcr  adfu. 

Vcteris  naturac  noftrae  imagincm  Nicodcmo 
Chriftus  appofitiflimc  dcpinxit  diccns*  Quoi  na- 
tum  eft  ex  tamet  ctro  eft ,  atqui  hic  gravitcr  er- 
rantqui  tncarntsappcllationc  nilintimius  conii- 

B  dcraat,  quam  cam  hominis  partcm,  quac  fcnfi- 
busornata ,  nobiscumbrutiscommuniscft  ,quali 
fpiritalis  noftra  rcgcncratio  ad  inferiorem  ,  & 
non  ad  fuperiorcm  potius  partcm  pertinerct .  AI- 
tiusitaquc  carnis  ingcuiumconcipicndum  cft,  ut 
fpcdans  ad  mcntem ,  rationcm  ,  votuntatem  ,  to* 
tum  deniquc  homincm ,  qucm  carnis  concupifccn- 
tia  i^:  originis  peccato  macuiatum  cfle  fcimus. 
Qutmobrcm  Pauius,  cum,  carncm  cflc  ftatuit, 
dumilium  vocatanimalcm,  qui  non  recipit,  ac 
ctiamprodcrifu&fumma  ducit  ftukitia  ca  qu* 
funt  fapientia»  Dei ,  in  qua  re  prsefertim  fita  eft 
fapientiacamis,  Hunc  igiturftquis  potcft,  cli- 
cietcxhochominebonum,  undc  illi  apudDcum 
rcliquusittgloriandi  iocus,  quando  hujus  arbo- 

C  risfru&us  funt  immunditics,  fornicatio,  impu- 
dicitia,  vcncficia,  irae,  rixac,  diflcnfioncs,ma- 
ia  dcmum  omnia :  hinc  illa  fulmina  ,  quibus  Pau- 
luscx  pfatmorum  dodlrina  in  omncs  Adae  filios  in- 
vehitur,  Noa  cft  juftus  quifquam,  non  cft  qui 
intclligat,  autcxquirat  Dcum,  dcfeccmnt  om- 
ncs,  utnecvclunus  probitatcm  cxcrccat  ,  ftfnU 
trum  fatens  tft  guttur  eomm  ,  tin*uis  fuis  ad  do« 
lam  afi  funt  ,  wnenum  ajpiium  fub  lahVs  eorum  ♦ 
Quorum  o$  mateditiione  CT  amarnientia  ptenum  eft , 
Bc  fedes  vefoces  funt  ai  efundcndum  fanguinem  . 

Qua:  mala  ornnia  ctti  cx  fingulis  hominibus 
noa  emcrgunt  ,  intus  tamen  latct  horum  om- 
niumvitinmLcrna*  Sicnim  fpcftcs  prgeclara  iila 
facinora  pcr  quae  fummi  herocs  ad  honcftam  vi- 

D  tx  rationcm  contcndcbant  ,  hudabilta  quidcm 
erantcoramhominibus,  ncc  Dco  tngrata ,  vcluti 
quibus  publica  orbis  politia  cohoncftabatur:  ce- 
tcrum  carnis  opcranonimmerito  appcllabuntur: 
quando  nunquam  illis qui ca  egerunt ,  in  mentcm 
vcnit ,  ut  diccrcnt :  Domini  voluntas  fiat ,  omnia 
exipfo,  pcripfum,  inipfo:  ipfi  gloria  fcmpcr, 
undc  in  eis  jam  caro  fuam  patefacit  infaniam» 
dumaliusmortem  fibi  confcit,  alius  exilium  ef- 
fceminatc  dcplorat ,  alius  longc  majorem  fe  ju- 
dicat,  quam  ut  fuis  offibus  dignaftt  alta  Roma  • 
Nihil  itaque  rcliquum  cft  homini  fuapte  natu- 
ra,  antc  oculos  Dei  :  quo  gloriari  poffi*:  fc  il- 
lum  officio  prasvenifTe  ,  ut  aliquid  fibi  rctri- 
buatur  .     Idcirco  dcploranda  crat  tnfeliciffimse 

E  hujusnoftraenaturacconditio,  nili  Dcus  illa  im- 
mcnfabonit^tefua,  utnos  haccxucrct  calamita- 
tc,  unigenitumnobisdonaflct,  pcr  quem  omni- 
busexcordcrclipifccntibus,  vivaque  fide  in  eum 
tcndentibus  pcccata  gratis  condonat  ,  eofdcm- 
quc  in  viccm  &  jus  filiorum  cooptat  *  Quam- 
obrcm  fi  talcm  tc  coram  Dco  cxhibeve  potcs, 
qui  tuismeritisdignusfucris,  ut  tibiunigcnitum 
illc  donavcrit ,  gloriari  utiquc  potcris  tc  tuo  Mar- 
tc  adcptum  eflc  quaecumquc  cum  filio  &  per  fi- 
Iium  hominibuscxhibuit ,  pcccatorum  ncmpc  rc- 
roiffioncm,  juftitiam^  fanftitatcra,  libcrtatcm, 

ado- 


3ii 


R  Antohii 


Ann  o 
CUJIISTI 

*Si7> 


Marinarii 


C ARMB  l  it B 


3«* 


£tfc,x9* 


adoptionem  filjorqm  »  cceleftis  denique  regni  hse 
reditatem»  qup  quideffetimpudcmius?  Q.uam*- 
quam  autem,  a  npbis   uc  at>  ingenuis  filiis  obe- 
dientiam  Dcus  exquirit,  quam  fummis  etiam 
compenfat   przerniis  ,  tjuemadmodum    &    poenis 
korribilibuf  punit  contumacias  ,   nos    tamen  , 
quod  ad  noftratn  fpe&at  humilitatcm,  opcrum 
noftrorurn  noftrajque  dignitatis  gloriam,  a  cor* 
dibus  noftris  abdicare  debemus  ,  nihil  in  nobi$ 
propyia  virtute  effe  exiftimantes  quo  ad  miferi* 
eordiam  Deus  comraoveatur,  niU  noftram  inc* 
narrabitem  miferiarr*  ,  tum  enim  clementiac  dU 
ifin«  pe&us   noftrum    patet  ,  cura  refipifcentei 
pmai  prorfus   propriae    dignitatis   opinione  va* 
cui  fumus  :  nam  &s  in  ipfis  rcnatis  peeeati  in* 
ccndium  Jonge  majus  cft»  quam  ut  cogitatione  B 
cprnprehcndi  poflit,  hoc  unum  maxime  eft  ani* 
madvertendum  *  Si  tcmetipfum  cngis,  ohomo, 
Dcus  ipfe  ftatim  tc  dejicit,  Si  tc  dejicis»  ipfe 
erigit  .   §i  tc  ante  pcufos  ejus  dcfendis  »  ipfe 
accufat:  fi.te  accufas,  ipfc  dcfendit*«   &  te  cpr 
ram  abfolvis»  ipfe  condemuat:  fi  tecpndemnas» 
ipfe  abfolvit ,    Quid  enim  Chriftian*  humili- 
tati  magis  epnveriit ,  quam  agnofccre  no$  pro-* 
pria  natura  eflVqrnnibus  bonjs  deftitutos,  om- 
nibus  ineritis  vacuas  ,   pmnibus  virtutibu§  nti^ 
dos »  $%  a  Deo  fua  bonitate  »  egeleftibus  donis 
vcftiti  »  repleti  »   ac   corpqati   limus  »   confneri 
uos  effe  ccecps»  fcrvps»  injuftos.  »  ut  a  Deo  iU 
luftremur,  &  Jibertate  atque  juftitia  donati  fi^ 
mus  x    denique  omnem  gloriandi   anfam   nobis  Q 
adimerc»  ut  ipfc  cceleftis  patcv  fupcromniafa^ 
lus  emineat  glorjofus  »   &  nos  in  co  gloriemur 
in  fcmpitprnum  ,  Dei  itaquc  praeccpta  dum  fcr^ 
vamus  ,  illi  tanquam  ingenui  filii  pbfequimur  , 
&  obcdicntes  ,    per  ea  a^  cgcleftis  vitac  feiicita^ 
tem  contcndimus  ;  atque  h«c  eft  fingularis  fa^ 
pieiuia  ,  ft  in  ijKs  fcrv^ndis  indefcfti  perdura- 
mus,  vi£lori^m*cpnfequimur  infigncm* 

At  alicaos  effc  ^b  opcrum  gloru,  &  inDco 
unice  cpnqaiefcere  ,  hoc  »  hoc  inquam  piet^tem 
fedolet  verc  Chriftianam  »  hinc  cxorietur  illa 
fanftorum  omnittm  humtlitas»  cum  fupremo  jtt^ 
dici  eos  ad  ca? lefte  fcgnum  vocanti  ante  faecoUiU 
lis  a  coeleftipatr^  praeparatum,  t^nquam  copio* 


ludigiturverutniit,  &  abomnihusfirmiiSmc  fu-  ^««o 
ftineatur,  nihilhoni  in  nobis  cfle»  qnod  a  Deo  Chsust; 
nonacceperimus:  quod  fiaccepimus,  curdeno*     *547* 
hisgloriamur?  namficgloriari  perindccft  atquc 
acceptumnegare* 

Ncque  propcerea  hoc  dicimus ,  patrcs ,  ut  meriti 
nomen  tot  faeculisabccclclia  receptum,  a  tot  pa- 
tribus  modcfte  praedifatum  delendum  cffe  fcramus: 
nam  hocmoliunturhoftesnoitri»  nimirum  utfub 
mcritorum  titulo»  Pelagianas  nos  infimulent  fa- 
dionis,  nc  ipfi  deprchendantur  ,  qui  vcre  funt 
Manichaei  »  ucriqu^  enim  cxtremas  hujus  difpu- 
tationis  partes  ampledebantur '.  Nos  mcrita  ha- 
bere  ftiidemus,  caquc  ut  nobis  a  divina  bonita- 
tedonataabfquenoftr»  glorice  aucupatioae  praj- 
djcamus,  &cumPaujoclamamus;  $qli  Dcq  hwor  ^TtmttL 
W [glor$4  .  Mens  enim  Chriftiana  ad  Dei  miferi* 
cprdiam  febonorum  omnium  principium  conver- 
fa»  bona  quidcm  quae  facitopera,  refpicit  tan- 
quam  diWnae  benignitatis  radtos  »  teftimonia  Sc 
frufUts»  in  quibvs  (tU  confolatur  ac  confirmat» 
vcrum  in  eis  non  rccumbitomnino»  fedin  cam« 
demDeimifericordiamfcrefleftit,  atque  inea-ujt 
falutisnpftrjBprora»  utajunt,  &  puppiconquic* 
fcit»  &hic  eft  Chriftianae  humiiicatis  circulus  a 
gloria  in  gloriam  Dei  felicitcr  abfolutus  ♦ 

Faccffat  igitur  a  nobisomnis  tum  ftulu  fecu* 
jritas»  qua  fine  obedicntise  opcribus  Deoplacere 
poffeputemus;  vana  arrogantia,  quapropriaedi* 
gqitatis  virtute  cceleftia  bona  nobis  communica" 
ri  exiftimemus  .  Quantum  de  nobis  gloriamur» 
tantumdem  ex  divmae  clementi*  gloria  decerpt^ 
mus  :  quantum  noftr^  pvopriae  virtuti  vcndica* 
mus,6f  arrogamus,  tantumdem  impedimenti  be^.    • 
neficcntise  divinae  iaudandas  objicimur,  Id  quod  ^*4* 
fingulari  foura  apoftolo  cam  nobis  hodieexpli-. 
cante»  in  duobus  Abrah»  filiis  cft  prsempnftr^ 
tum:  quorumalter»  hoceft  Ifmaelex  AgaranciU 
la  juxta  carnem  natus ,  legis  filios  fpiritu  fervitutis 
aftos  propria  refpeftantcs  opera ,  &  in  illis  glo* 
riantes,  adumbrabat.  Alternimirum  Ifaac  juxta 
Dei  promi0um  ex  Sar^  libera  ortus,  filiosevan- 
gelit  totopeftore  inDei  mifericordiam  fecompp- 
nentes  ,   omnemque  operum  gloriam  rejicientcs 
praefigurabat»  Sed  cum  Ifmael  luderet  cum  Ifaac» 


fam  pictatis  eorum  mercedem  %    refpondebunt  fe  I)  quafi  cum  quo  h*rcditatis  honorem  effct  confe^ 

ricfcircquaeegeruat  pietatis  opcra.  At  vero,  ne  "    '  ^     *' 

decipiamur»  deprimenda  cftfifta  illa  carnis  fuh- 

mifiio,  aut  potius  male  diflimulata  fuperbia»  quae; 

neomninonosa  Deofubducerc  videatur»  opcrum 

gloriam  in  nobis  ita  procurat  »  ut,  interim  Dei 

gloriam  non  rejiciat,  quin  etiam  cam  ut  fociam 

afcifcat:  nam  quid  hoc  aliud  efttaodcm»  quant 

velle  curnDcofalutisE  noftrae  glpriam  partirif  O 

perverfum  carnis  ingenium  ,  hoccinc  cft  rcligio^ 

&i$  genus,  l>ci  honoremdiirccare»  Sr  illius  glo^ 

riam  in  partes  dividerc?  hoccine  cft  evangelic* 

pietatis  excmplum  »,  qyae  Dei  folius  funt  Srcon^ 

ditoris  omnium »  in  hos  homunculps  transferref 

Nonne  avtaticaos  qyofdam  ac  minores  Dcosvo-r 

cas  ,  cum  nos  jubes  in  operibus  glpriari  ,  quafi  £ 

non  tota  apud  Deum  gloria  debeat  refiderc  : 

fciunt  3,  fciunt  pii  pmnes  haec  tua  confilia  ,  oc- 

cultaseffefatan^einfidias,  quibus  in  apertamim^ 

pictatemnosconjicere  ftudct\  An  non  Pharifaeus 

;lle»  P.  Aantemploorans,  &  pperafuagloriof^ 

arroganterque  commemorans  a  Dei  facie  vauus 

difceflGit,  etfi  Qmninq  gloriam  Dei  ,  cui  gratias 

agcbat,  non  rejecerit  ?  kik  ipfe  fatan  eoccecita^ 

tis  devenit»  utfedemquam^mbiebat»omnipror^ 

fus  Dei  favore  rejefto ,  procuraflet ,  fed  quia  non«- 

nihilfua?dignitautribnu»  pulfuseft  e  coelo,  II* 


cuturus »  ejeftus  eft  a  Deo  »  ne  eifet  haeres,  nu 
mirum  quia  omnes  ,  qui  proprio  ingenio  ,  pro- 
priifque  viribus,  falutis  gloriam  arrogant ,  quafi 
Judentes  cum  beneficentia  Dei  ,  cum  qua  eam 
gloriampartiri  volunt»  a  Dei  confpe#u  ejicien- 
tur.  Nositaqueevangelica  fide  freti,  promiflio- 
nifquegratiaorti,  tanquam  ingenui  filii  cc^Iefti 
patriDeopJacere  &pbfequi  ftudeamus  ,  ei  bona 
omnia  qpae  in  nobis  funt  ,  accepta  feramus  »  in 
ipfoque  gloriemur »  cui  noftram  confecravimus 
voluntatem. 

Proinde  qui  fuis  operibus  fidunt  ,  de  divina 
crgafebenignitate  dubitarc  folcnt,  &pcr  inter- 
valla  &  vices ,  huc atque  illuc  altcrnando  fluftua-* 
re  j  ut  nufqu^m  ci$  pprtus ,  nulquam  fidae  ftationis 
fpes  appareat ,  facileque  ad  defperationem  in  gra- 
yibuspericulisinfeliciflima  ratione  cendunt :  qui 
autem  fuis  diffifi  viribus  ,  fuorumque  operum 
rejefta  fiducia  in  Dei  benignitate  &  clementia 
conquiefcunt»  ncc  cogitare  unquam  poffunt  fefe 
a  Deo  cffe  reje£los ,  rllumquc  praeftaturum  non 
cffe ,  quod  eis  pro  fua  mifericordia  promifit ,  H«c 
eft  quod  illospropriseindignitatisratio  addubi-r 
tandum  provocet ,  I-egiseft  baec  dodtrina:  Deus 
bcnedi&ipnemdignis,  hoccftjuftis,  malediftip» 
ncm  indignijs»  ideft  injuftis,  confcrt:  unde  nec 

aliquem 


3*3 


CONCIO    IN    TrIDENTINO    CONCILIO    HABlTA. 

A 


3*4 


?f*l.  %. 


aliquem  potuit  lex  Dei  benediftione  donare, 
quod  ncminem  rcpcrit  juftum  &  dignum.  Quid 
nobis  cum  Icgis  malcdiftione  ,  &r  ira  ,  qui  pcr 
Chriftum  rcdcmpti  fumus  ?  Advcrfus  itaque  Ic- 
Pts  furorcm  fublevemur,  &confoIcmur  noiiipfos 
beta  evangelii  promiflione  ,  ncmpc  quod  indu 
eniifimis  benediftionem  &r  gratiam  Dcus  effun- 
dit ,  ii  rclipifcant,  &  viva  fide  le  cicommittant . 
Eftccrtc  hoc  vivae  fidci  ingenium,  nos  in  Dcum 
ut  filios  in  patrcm  crigere  ,  Chriftum  noftrum, 
nofquc  viciffim  Chrtfti  facere  ,  ut  cum  co  unum 
corpustimus,  codemque  vivamus,  rcgamur,  lae- 
temur,  &rgIoriemur  fpiritu  .  Quamobrem  tn  du- 
bitationis  labyrintho  non  crrant ,  qui  pcr  Chri- 
ftum  adepti  fuut  juftitiam  .  Sed  m  lecuritate 
mentis,  ln  pacc  conl"ciemi#f  in  Jattitia  cordis,  g 
cdofti  ipiritu  illo,  qui  illis  teftimoniumreddit? 
auod  funt  filii  Dei  ,  aadeiit  dicere  :  *Abba  f*Utr% 
quamquam  intcrim  incll  iifis  fanftusille  timor, 
nc  cadant  abco  ad  qoem  Dci  benignitate  cve&i 
funt  ,  riliorum  honorc  *  quamobrem  cxuitan:  * 
quod  Chriftum  tcncnr  ,  tremunt  nc  iilum  arnit* 
tant,  qucmadmodum  propheta  tnouuit.  Exu7t*~ 
tt  ti  cum  trtmort » 

Atvcrocato  &  fatan  nunquam  nort  follichant 
ad  diftidentiam  pe&ora  juftoruni  ,  quibufcum 
perpetuum  cit  certamcn  *  Nunc  cos  tcmcritatis 
accufant,  quod  fc  divmi  conftiliconfcios&rpar- 
ticipes  facium  ,  diccntes:  fcimus  quod  nos  di~ 
ligit  Deus:  fcd  illi  fc  purgaut,  nempcquodte- 
mer&m  eflent  »  fi  divinae  erga  fc  caritatis  tot  Q 
argumeum  deciaratse  ,  prxfertim  filio  ad  cr«* 
ccm  demiftb  antipites  eflcnt .  Nunc  gravia  fu- 
perioris  vita*  commiffa  mernorant,  quorumnon 
potuerunt  condignam  cxhibuiifc  faii&fadionem: 
fcd  illi  refpondent,  gratis  per  Chriftum  nobis , 
quia  fatistaccrc  nou  potcramus  ,  remilfa  iunt 
peccata  ,  non  cit  cjnod  cogitcmus ,  cjtsiae.  folven- 
do  non  fumus^  ne  dignitati  mortis  Chrifti  dc- 
trahamus,  Nuncquottdtanos  vitac  crrorcs,  qui* 
bus  ncmo  non  fubjicitur  »  anie  iHortim  ocuios 
fiftunt »  ut  vel  fk  dubitent  de  bcnignitate  Dci» 
Scd  ttfi  exclamanc  ,  cfemenriffimus  illc  pater  , 
ad  hos  inhrmx  naturac  lapfus  connivcre  folet» 
cujus  cicmentiae    non    convcnit    iiios  ad  vindi- 


diligebat  filium  ,  ad  horribilem  tradiderit  criK  A  w  H  0 
cem  ,  <juo  cilem  illius  fanguine  afperfus  atquc  Christi 
redemptus  ,  &c  ilium  honoris  gradum  affecjuc-  *M7» 
rer,  nctnpe  ut  ipfe  fit  mihi  pater»  6c  Chriftos 
frater  *  Quae  autcm  major  aut  dilcdio  aut  foU 
licitudo  ,  quam  patris  erga  iilium  ,  praeiertim 
cjuspatris,  qui  rantocft  aliis  clcmentior ,  quan- 
to  fublimior  ;  quamobrem  ncque  hujus  faeculi 
blanditiae,  neque  hujus  carnis  illccebra; ,  ncquc 
illa  fatanas  fuimina  ,  neque  hxrcticorum  frau* 
des,  neque  amicorum  dclitiac,  ncquc  ncceffario* 
rum  prcces ,  neque  parcntum  pietas ,  nequc  po* 
puiorum  furor  ,  nequc  tyrannorum  crudclitas  , 
fcu  minis  perterrcrc  ,  feu  in  carcerem  detrudc* 
re  ,  feu  fortunis  privare  ,  feu  ia  exiiium  able- 
gare  ,  fcu  quolibet  moxtis  gencre  perdcre  yo- 
Juerint,  a  Deo  optimo  maxzmo,  adominoom- 
nipotente  »  a  patre  induJgentiifimo  ,  ui io  un- 
tjuarn  tcmporc  me  diveficnt:  fi  ccebm  ruat,  fi 
tcrra  cvanefcat,  fi  orbis  iilabatur  pracceps»  ego 
in  cum  ereftus  cro  :  fi  angelus  de  cceio  aiiud 
mihi  periuadere  contendat  9  uicam  ci  anathcma:  o 
foslicem  Chriftiani  pedoris  iiduciam  ,  obeatam 
cvangcJici  cordis  pietatcm,  o  fecuram  Chriftia- 
n^  mcntis  tiduciam  >  quae  vota  ,  qu«  coniilia, 
quae  ftudia,  conatus,  oificia,  diligcntiam  ,  iiu 
duftrtam ,  iortunas  ,  omni  loco.»  omni  tempo- 
rc,  omnibus  in  rebus  tmi  Deo  committit^  qu£ 
neminem  in  fe  confidentetn  vanum  fecit  •  Nos 
impios  ,  in  quam  demcrfi  fumus  ingratitudi- 
nem  !  Nos  ingratos  ,  in  quam  prolapfi  fumws 
impictatem,  qui  rcjefta  Dci  fiducia  tcncnahxc 
prarfidia,  quojure,  quainjuria,  hinc  atqucil- 
linc  manibus  pedibus  procuramus  6t  accerfimusi 
&  cvaugeiica  fidcs  noftr»  vh«c  reguia  eflet  9  fc 
ipfa  (  qui  nunc  titulo  ac  c&rcmoniis  vocamur  ) 
Chriftiani  cffcmus  ,  quamobrem  ia  Deo  ,  ut  fi- 
Jii  in  patre  clementiffimo  ,  gloriarcmur  &:  con- 
qniefccremus  »  qtii  nunc  ut  fervi  rebeHes  cjus 
tanquam  iratifilmi  principis  furorcm  depreca- 
mur,  &r  in  noftrae  ,  omnium  matris  ecclcfiae  fiU 
n«m,  amplexus,  &ofcuia  Jaeticxcipercmur ,  qui 
nunc  eam  dcformatam  ,  languentem  ,  ac  prope 
intcrmorituram ,  ploramus ,  Nihil  eft  enim ,  P.A» 
quod  non  laetum ,  non  feliciffimum  continga:  con- 


ftatii  imputarc*  Nunc  ex  occultis  majoribusde*  D  fidentibusin  Deum,  qui  nulli  opitulatur  liben* 


lidtii»,  quae  homo  (cujus  eft  cor  tit  pravum ,  ita 
rett-Ltfum)  non  inteiligit  s  argumcnta  fumunt  , 
quibus  divino  favote  ilios  deftitutos  efle  con- 
vincant»  fcd  tili  cxcipiunt  :  Integra  cft  pecca- 
torum  remiffio  ,  &  condonat  Dcus  manifefta 
quae  novimus  ,  douat  item  occuka  quae  igno* 
ramus ,  dciifta  .  Nunc  profpera  commemorat , 
vclut  quibus  in  hoc  fecuio  eosremuneret  Deus, 
nc  in  alio  expcftent  fdichatis  gioriam  ^  Scd 
iili  fatentur  Deum  facpe  praefcntibus  bonis  or- 
narc  luftos  ,  ut  proximorum  neccffitatibus  con- 
fulentcs,  ad  vitam  futuram  aptiores  fiant  *  Nunc 
calamitatcs  quibus  plcrumque  jufti  affliguntur, 
Ut  aperta  irati  Dci  figna,  commcmorant . 

Scd  illi  aflevcrant  ,  cas  eflc  manifcfta  pater-  E 
n»  dileftionis  argumcnta,  ut  fub  difciplina  cru- 
ciscruditi,  filii  Dei  rcddantur,  &vcxatum  pc- 
fius  pium  ,  fupra  omnes  tafidem  difficultatcs  e- 
mergtt ,  in  cordc  fuo  fic  Joquens:  Quidcft  quod 
de  diffidentia  mihi  Joquatur  aliquis  ?  Quis  me 
feparabit  a  caritatc  &  fiducia  Dci  rnetj*  qui  fua 
potentia  omnia  continet,  fuo  impcrio  omnia  rc- 
git,  fua  fapientia  omnia  moderatur,  fua  mcntc 
omnia  complc&itur  ,  fuo  arbitrio  omnia  flcflit 
quo  libet,  &  quo  libet  conftringit,  cujus  tan- 
ta  fuit  crga  mc  caritas  ,  ut  unicum  qucm  uaice 
CmlL  GtntrtJ.Tom.  XXXIII. 


?*»*•  i%, 


lius,  quam  qucm  humana  deftituere  pratfidia  ; 
quod  aobis  antc  oculos  cvangelica  hiftoria  cx- 
ponit  * 

Cum  enim  fervator  nofter   Fharifasorum  ce* 

dens  furori,  fe  cum  difcipulis  in  aheramGali» 

I*am,  quae  cft  nltra  iacum  Tiberiadem  recepiflet ,  •*  Tifaeriadls 

ac  fupcrato  montis  vertice  incompofttam  promi-  ^wTibcria- 

fcuamturbam,  necitineris  diflicultate,  necloci   :CUm* 

folitudine,  nec  inediaspericulodeteiritam,  quo 

mitivts  eum  fequer«tur  ,  confpexiflet  ,  difcipulis 

dc  emendis  panibus,   ut  famefcenti  turb*  confu* 

lerent ,  vcrba  fecit  ,  fubindicans ,  cffe  nonnun- 

quam  ar^oftoitcimuneris,  gregisneccffitati,  bo* 

nis  ecclcfiac  fuccurrcrc ,  cumquc  de  Philiphi  &  An- 

drese  fidc  pcriculum  fcciflet:  namalter  dixerat, 

nec  duccntorumdenariorum  panes  fatis  cflet  a!- 

ter  dc  quinquc  panibus  ordeaceis  &  duobus  pi~ 

fcibus,  quos  puer  quidam  iliic  habcbat,  fed  ut 

fruftra  inter  tam  multos  difpenfandis,  meminit. 

Juffit  ut    difponerentur  quotquot  aderant  ,   di- 

fcumbentcs  fupcr  tcrram  »  qua?  graminis  copia 

plurimumvircbat,  Juffisparticreomnes,  non  hse- 

fitantes,  nondubii,  nondifquirentcs,  undeiilis 

in  dcfcrto  pancs  adveherentur,  fc  totos  comrni- 

fcrunt  Chrifto,  nec  funt  a  fua  fiiucia  deftituti: 

iiamjefus  ubiqukique  panes,  Sc  duos  pifciculos 

O  accepit, 


A   N    NO 

Christi 

m7* 


$15     F.  A^tonh  Marinarii  Carmelitj  concio5  &C,       $16 

accepit,  &  dc  more  gratias  egit  patii,  tradidit  A   tus  faciat  mundus,  etfi  faeviat  Srinfaniat  fatan ,  £ 


ilios  difcipulis,  ut  apponerent  difcumbentibus, 
jaimirum  ut  difcant  evangclicum  panem  diftri- 
buentes,  illum  non  tanquamfuum,  fedaChri- 
ftoacceptumpopuloapponere,  hoceft,  ut  facras 
literas  nondetonjueaht  ad  fuas  cupiditates,  ne? 
que  obfcurent  mandata  &  gloriam  Chrifti  ,  ut 
fuo  ventri,  fuaeque  inferviant  ambitipni  .  Mul- 
tipiicari  fubindcpanis  acpifcisinomnium  tnani- 
bus  videbatur  >  quo  vel  plus  afFumerentur ,  eo 
majora  fieri  incremcnta.  Exaturati  funt  itaque 
omnes  :  erant  autem  praeter  parvulos  a£  mulie- 
xes,  quinque  millia.  Et  qup  ciarius  effet  mira- 
culum,  coileQi  funt  abapoftotis,  juffuGhtrifti , 
fragmentoiumcophini  duodecim»  atque  ita  po- 

?>uius  famc  Jaborans,  cibos  habuit ,  quosetiam  B    Chriftianaepropugnacula,  quosnefciasan armis, 
eeum  deferret  domum  ,  ut  difcamus  Dcum  op~        &bellica  virtute,  anfide  &reIigionc»  proChri- 


hgcreticorurri  furores  ut  ferapcr  fuftinuit  &  exce-  Chrjsti 
pit,  ita  devicit  ecdefia  ,  adeo  ut  nc  fragmenta  x$jff* 
extent  libroriitn,  quosilli  fummo  ingenio,  mi~ 
rabili  eruditione ,  cxquifitaque  facundiaconfcri- 
pferunt  :  patrum  vero*ac  majorum  noftrorum 
nee  fanftum  nomen,  nec  libri  deleri  potueruntr 
Gmnia  ftant  a  vobis  ,  probatac  confuetudines  > 
populorum  cpryfenfus  ,  patrqm  iententise  ,  aca- 
dcmiarum  difputatipnes  ,  eonciliorum  defiqitio- 
nes,  novi  &  vcteris  teftamcnti  fcripturae. 

Et  caufae  veftr«  aut  potius  ecdefiae  favet  Ca- 
roluscum  Fcrdinandofratre.  Eft  fratrum  par  fe- 
liciffimum  ,  funt  duo  nomina  populis  omnibus 
gratiofiffima,  duporbislumina,  duo  reipublicas 


pc  rune;  nobis  tonfulere,  ac  defperatis  etiam  in 
rebusfelicuer  adeffeiis,  quiin  ejus  mifcrjcprdia 
fidunt . 

Sed  jatn  tempus  eft  ,   patres  ampliffimi  ,   ut 
Chriftum  cujus  vices  geritis  interris,  officiorer 
feratis,  &  apertis  providentiae  ocuiis,  ineccle- 
xiam   tutbatam  ,  periclitantem  ,  affliftam  >  tpt- 
que  calamitatibus  expofitam  ,  e*  hoc  concilio, 
velut  ex  aho  monte  ,   ubi  fup  fpiritu  Chriftus 
adeft,  tantis  qus  malis  jain  tandem  confulatif 
ic  medeamini .  Vos  enim,  vos  inquarn,  o  par 
jftqres,  0  patres,  o  ducts,  compello,  quid  eft 
in  fari6la  Dei  ecclefia  ,   quod  veftro  cpnfilio  , 
Veftra  ope,  veftra  auftorirate,  veftra  non  ^geat  G 
inftauratione?  Quae  ad  religionis  dogmata  fpe* 
&ant,  periculofis  contentionibus  fine  fine  ,  furT 
fum  deorf*im  feruritur:  tot .  jfiint  feftarum  gene- 
ra  ,  quarum  quaelibet  proprio  furore  in  aagulo 
Chriftum  ofteMit  ,  &-recens  prscdicat  evai-ige^ 
liuot  ,*hoceft  efrores 9  figthenta ,  &fomnia  prp^ 
prii  cerebri  ,  vitiorum  licentiam  ,   feditionum 
opportunkatem,  pietatis  contemptum  ,  &  afii- 
niorum  perdkionem.  Adverfus  ecclefiafticos  or- 
dines   rabie   quadam   exardefcunt  ,  Jllos  diris 
exccrationibus  devpventes  ,  malediflilque  lace- 
rantes  ,  &  ut  funt  in  Petri  cathedram  cotijur^i- 
pffimi  hoftes  ,  Romanatn  ^cclefiam ,  fedemque 
illam  apoftolkam*  iftdiguiffimis  modis  concul- 
carfi  tentant,  nam  velut  ctrorum  fibi  male  con-  t) 
fcii  ,  judicium  ,  &  tit  pcrtinaces  $  corredlionem 
fugientes,  in  eju^  fedis  (cujuseft,  ipfos,  acfui 
fimiles  judicare  &  corrigere  )  arietant  potefta- 
tem  *  Et  audent  petdita  qua  folent  impudcfntia » 
evangeiu  praetextu  ,   quas  ^vangelio  prorfus  rc- 
pugnartt  ,   praedicare  ,  fibique  fpiritum  Chriftl 
&  Tcripturarum  fenfum  arrdgariitesi ,  patrum  fen* 
tenti^s  ut  impia  mendacia  rejiciunt;  ScHieetcp- 
rnm  cpnftlio  novam  c^Iebraoimus  pent^^oiten , 
novps  rccipiemu^  apoftolos,  rcceqs  atKipleftemut 
evangelittm  ,  ecclefia  Chrifti  per  eos  debet  in* 
tibvar^t  tot  patres  fanfHtatc  claridimi ,  tot  Iit- 
teraruin  principesf  delirarunt,  o  majores  ,  o  pa- 
trcs ,  quam  indigne  ftudia  veftra  contemnunt 
.perditi  hi   difdpuli  ,  guam  impudedtey  in  vos  E 
cbnfpirant  degenere«  hi  filii  ,  quam  irrellgiofe 
fanftum  nomen  veftrum  lacerant  apoftatae  ifti 
inferorum  ftuiis  agitati.  EtadiiucChriftus,  pro 
^ujus  gloria  laboraftis ,  tot  fiirores  in  fiiam  ec- 
<:Iefiam  direftos   fuftinet  ?   Ita   fone   nunc  cft 
horribilis  D$i  vindifta  fupertcrtam,  qitamho- 
ittinurn  impietas  meretur  ,    quae  illius  bonitati 
ebfiflcre  nititur. 

Vos  autem  P.  A*  omni  (quoda/unt)  pede  in 
hoc  ftate,  verum  defcnditis  eVangelium  ,  qupd 
invictum  manet,  quamvis  in  eiim  magnosimpe^ 


ftiecclefiamagispugnaverint.  Nam  quidegerint 
advcrius  Turca$  noftro  hocfaeculo',  magis  quarn 
unquam  alias ,  &  viribus  potcates ,  ■&  Chriftiani 
nomiaisodiofaevientes,  notiuseft,  quarhutprse^ 
dicaridebeat,  atinvidum  fidei  &  religionis  eo- 
rum  robur  (Deo  immortali  gratiae  )  quis  digne 
poterit  oratione  confequi  ,  quando  «vangclii 
corruptpres,  neclibrisviolenta quadam  facundia 
fcriptis  ,  nec  tot  publicis  priv^tifquc  fermoni- 
bus  ,  ncc  denique  augendae  ditionis  eorum  prae- 
textu  ,  quae  res  ad  fleftendos  principum  animps 
eft  vehementiffima ,  illps  in  medio  ipforum  ver- 
fantes  ab  ecclefiae  Romana?  obediei>t|a  fpmover^ 
potucrunt . 

Nequcabeft  abofficiofuo  Galliarum  ilieprin- 
ceps  peculiari  &  avitoChriftianiffimi  regis  titu- 
lo ,  jure  infignitus  j  qui  utraque  manu,  &  toto 
verius  peSore,  ecclefi5e  fe  exnibuit  ,  &  ^xhibet 
propugnatorem  ,  &  patronum  ,  idem  vp|>is  de 
ceteris  catholicis  prineipibus  atque  magiftrati- 
biis  perfuafumefle  velim .  Pbrro  jllud  vobis  ma- 
gnopcre  prpcur^ndum  eft,  ut  de  hoftium  marii- 
hais,  vel  fub  qup  illa  venena  populis  prppinant 
aufcratis  •  Id  autetn  eft  morum  corruptcla,  fa- 
crorumque  omnium  abufus  ,  totius  hujus  incert- 
dii  ligna  &  ignis:  hincenim  rem  fupra  modum 
illis  cxaggerantibuSj^  ortum  eft  in  popalo  Chri-? 
ftiano  odium  plufquam  Vatinianttmadrerfus  ec- 
clefiafticos  ordines,  quprum  dignitati  &honoa 
paffim  detrahiturv 

Diftu  mirum,  quamacerbo  &pleno  orcinfa- 
cerdotummores^  omnes  invebuntur  ,diflimu!atts 
interini  multorum,  qui  maxim^  pii  funt ,  virtir-- 
tibus,  rejeftifque  $  tcrgo  hprrendlsvitiis,  qui- 
bnseorum  vita  undique  fcatct ,  cuin  ipfi  fipt  in  fu^ 
claiTepcjores:  itainomnibusordinibus,  fivefpe- 
dlesccclefiafticos  proceres,  five  princijjesprophav 
nos,  fiyeptpmiicuampppulum,  fiveeosqui  fan- 
ftioris  vitx  titulc ,  perfeftidnem  proincnturevan- 
gelicam,  languet,  &afflida,  acpenedeploran- 
da  jacet  ecclefii .  Res  hsec  verioreft; ,  quam  ut  ne* 
eari  pofl^t ;  gtavibr  ,  quam  ut  debeat  ferri :  & 
perniciofior,  quani  utdifterricxpediat  • 

Ad  te  itaque,  clemcntiflirnc  J>ater  ,  fupplices 
ac  demiffi  voia  noftra  ,  precefquc  noftras  referi- 
xnus  ,  nt  his  tantis  maits ,  quibiis  vifftiti  atqu^ 
affli^i  fumtis,  tua  conful^s  benignitate  :  nequift 
enith  peccatorutri  noftrorum  rnolcs  nos  deterrcc, 
quo  minns  a  teopcmpet?ithus,  fed  potiusconfo- 
Jatur  ac^eti^it  immcnfse  tuae  caritatis  confidera- 
tidv  ©ilexifti  nos  olim  ,  &  in  tuam  fufcepifti 
cuftodiam^  cum  inimici  effemus  tui  ,  teque  ncc 
exquirebatmis  ,  ncc^  cognpftebamus ,  &  nuno 
auget  fiduciam  noftram  patemi  npminis  fiiavi- 
tas ,  qiiae  vincit  in  cbrdibus  noftris  omneni  otodi 

diflieulr 


V    I    T    A      J 


U    L    I    1 


A  N    N  O 

Christi 


T/alm.  tf  j. 


P 

A 


517 

difficultatem*  Abdieandicerte  eflemus  qui dege- 
ncravimus,  (i  tibi  vulgari  movc  ineflct  patrisaf- 
fcdus,  &quomodo  ciles  longc  omuium  clcmen- 
tiifimus  patcr,  ii  (quod  omnium  commune  eft ) 
obiequenrestantum  reciperes  filios :  Quod  fi  harc 
fatis  non  funt ,  clamamus:  Bfffiee  infttciem  Cbrifti 
/Hf  •  Ille  apud  teconftitutus  cft  advocatus  nofter  : 
quod  !i  nullus  cft  nobis  coram  tua  majcftatc  pro- 
ptcrdeli&anoftraclcmcnti*  locus  ,  repclle,  qui 
tibidexter  aflidet ,  advccatum  noftrum ,  &  a  ro- 
gandodefiftemus .  Illcnoftcrcft  cumquofumus, 
tc  auftorc,  in  unum  corpus  ,  eumdcmque  fpiri- 
tura  cooptati  .  Si  tuus  ctt,  quomodo  illum  cjU 
cics  ?  ii  noftcr  cft  ,  quomodo  illum  nobis  fub- 
trahcs  ?  itaquc  ncquc  illum  fine  nobis  rctincre, 
ncc  nos  finc  illo  rcjiccrc  debes  *  Pater  fuaviffi*  B 
mc,  quipotesquicquid  vis,  quoniam  quitquid 
visjuftumeft,  velis  quod  pedinus,  &  fimuierit 
juftum  atquc  fan&um:  vcrtc  mala  omnia  noftra 
in  gloriam  dementue  tux  ,  inque  ccc!efi«r  (alu* 
tcra  :  fac  ut  haercfcs  vertantur  in  cvangelii  cla- 
ritatcra  ,  ut  morum  omnium  corruptclam  ,  fe« 
quatut  omnium   viitutum  pulcherrimtis  ordo  : 

Suamobrem  eccletiatua  tuique  fiiii  fanguinc  re- 
cmpta  ,  quse  nunc  ar&ata  cft  ddatetur  :  qnae 
vaciIIat,conftabiliatur:  quseobfcuracft »  fplcn- 
deat :  qua:  arida  cft  ,  omnibus  ian&is  operihus 
floreat  • 

Yo*  atitcm  ,  jutres  ampliffimi  >  datc  operam 
ut  Chrifti.uv>    ropulo   diftribuatur  evangclicus 
panis»  cvangeJioortacft  &  au&aecclefia,  cvan-  C 
gelio  rcftfWenda  cft  &  amplianda  :  fin;  manns 


AP-jETERTII*  JlS 

vefttse  hujus  panis   miniftrae  ,  hoc  cft  ,  pracftate  A  N  N  D 
cvangclium  comitc'hnfta  vita\  nam  fi  epifcopi  CwufTi 
rc&c  docent ,  cvangclium  quidcm  in  orchabcnt:       1547, 
at  cum  vitac  intcgritate  pollcnt ,   illud  inmau:bu» 
tenent  :  decreta  ,    definitioncs  ,  conftitutiones  , 
ca noncs,cciiIurje  ,  confilia,  propheti*,  lcx  ,evan- 
gclium,  frigida  funt,  mortua  funt,  in  contenv 
ptum  abcunt  in  ore  cjus  qui  ea  fandis  moribus 
non    rcfert  ,    tantum   abcft  ut  in  obfcrvationcm 
ducantur  a  populis  ,    id  quod  hac  noftra  aetatc 
plufquam  volumus  cxpcrimur.  Nonentm  linguae 
inprimis  cft  haccccelcftisdo&rina,  (ed  vita:  :   vi- 
ta  fan&a  vcrc  vita  cft  ,  qux  diccntis  doftrinana 
vivam  rcddit,  &  erficacem,  ut  audicntium  ani- 
mos  poflidcat ,  &  ineorumaffc&us  ftimulos  inji- 
ciat ,  &  flamma*  amoris  Dci ;  fic  rcfpublica  Chri- 
ftiana,  cujusomnis fpcs in  vobis,  utinfacraan- 
cora,  (ita  cft,  fcntict  fibi  falutarcm  Tridcntini 
concilii  au&oritaiem,  in  tcftituta  religionc»  in 
rcformatismoribus,  dcntquc  in  confirmata  prin- 
cipum  concordia  ,  quorum  omnia  confilia,  ftu- 
dia,  conatus,  magnoquodam  filentiopcndcnt, 
velut  in  nunibus  vcftris»  divinu  confilio  pofita, 
liicm,  ea  qua  dccct  pictate  pcrtra&abitis,  filen- 
tium  hoc  vcrtctctut  in  etfufa  public»  pacis  gan- 
dia,  &incnarrabiIeorhiscommodum:  iinfccus, 
profcrct  atrociora  quam  fucrint  unquambella,  in 
maximam  Chriftian&  reipublicaR  perniciem .  Ofn* 
ncs  autem  Chrittiaui   dc  vobis  optime  fperant. 
faxit  Chtittus,  qui  fequcntcin  fe  turbam  vanam 
nonfccit,  ut  illinoniinthacfuafpc,  iuaqueex- 
pc&ationc  defvaudati .  Dixi . 


SECUNDA PARS 


COLLECTIONTS    LOVANIENSIS*. 

ORATIONES    ET    CONCIONES 

HABITiE  IN  CONCILIO  TKIDENTINO 

SUB    JULIO  III.  PONTIFICEMAXIMO/ 


VITA  EJUSDEM,  » 

EX  APPENDICE  AD   PLATINAM 

OB  VITIS  tOU  i  IFrCUM. 

Julius  Hl.  pattia  Arctinn$9  Joanues  Maria 
dc  Montc  anlc  pontificatum  appellatus ,  mor- 
tuoPaulotemo,  poftdiuturnam  patrum  in  con- 
rlavidtfceptationem,  prstcromniiim  cxpeftatio- 
ncm,  omnium  undem  confcnfu,  cx  Pracneftino 
cpifcopo,  lummuspontifcxdefignatur,  annodo- 
mini  1550.  vu.  Idus  Fcbruarii  Julii  III.  adfcho 
fibi  notnine :  pauloquc  poft  coronatur  in  folemni- 
s  cathedrxdivi  Pctrireriis.  Vircumeruditus& 
elotjuens  ,  tum  rcrum  non  mediocriter  expcrtus;  £ 
quorum  altcrum  cjuidem  tcftatur  oratio  ,  quam 
junior  adhuc  in  quinta  feffione  Latcrancnfi  conci- 
jii  fubjuliofeclindohabuit :  alterumvcro,  cjuod 
auditoris  apoftolic*  camarae  munus  cum  laude 
adminiftiavit ,  abunde  oftendit,  Eratillipatrdus 
AntoniusdeMontc,  Rotac  auditor,  qui  cardina- 
lisfanQx  Praxedis  fub  JuIioII.  faftus,  archicpU 
fcopatumSipontinum  ncpoti  refignavit*  Is  porro 
deinceps  Ionge  poft,  cardinafiumcollcgio  a  Pau- 
lo  tcrtio  adfcriptus ,  Pauli  nomine,  licct  non  folus, 
concilio  Tridentino  per  Paulum  incoepto  f  Icgatus 
Concil.  Gcntral.  Tom,  XXXIII. 


pracfcdit,  Pontifcx  fa&us,  mox  jubilatum  cele- 
brat,  utpote  cjui  inannum  quinquagcfimum  fui 
cleftronc  intcidiitct.  Statimque  magnam  de  fe fpem 
praebet  componcndarum  per  Europam  controver- 
iiarum,  pracfcrtim  religionis  ,  quibus  miferrime 
}*er  triginta  annos  &  amplius  diftrada  cft  in  varias 
fe&as  Gcrmania .  Nam  primo  pontificatus  fui  an* 
no>  addecimumodavum  Kalend.  Dccemb.  edito 
Romae  diplomate  ,  contiltum  cecumenicum  »  quod 
dudum  Tridenti  inchoatum  crat  ,  icd  aliquanto 
poft  tempore  fufpenfum  ,  apoftolica  auSoritate 
mdixit  ad  ipfas  Kalend.  Maii  mdli.  eadem  in 
civitate  ^rcfumcndum  &continuandum*  Qi|od 
dipIomunoamuItopoftadCarolumV.  a  pontifi- 
cemiffum^  cui  imperii  comitia  Augtift»  ageren- 
tur,  in  proctrumctiamconfcffu  ,  nundatoimpe* 
ratoris  menicjanuario  cft  publicatum .  Quod  qui- 
dcmconcilium  fi  tam  fclieiter  fucccfferit,  quam 
ab  omnibus  (>onis  merito  debet  optari,  futurum 
fperamus  per  Dcigratiam ,  ut  fublatis  diflidiis  & 
feftis,  omncs  unoore&concordi  fidc  ,  unanimes 
laudemus  Deum  &  patrcm  domini  noftrijefu 
Chrifti  ,  qui  Spiritu  iuo  illuminavcrit  coeca  ab- 
errantium  corda  ,  ad  unitatcm  fidei  reduccns» 
quos  vcl  mifera  ignorantia  ,  vcl  perniciofa  phi- 
lantia  ,  vel  ccrvicofa  pcrtinacia  iftfeliciter  dcti- 
nuit  haftcnas  ih  errorc  captivos. 

O    x  BULLA 


A  K  H  0 

€HK«ftI 

jamfuftftf* 


$19    Pb*ri    Fragi    Doc 

A 
BULLA  "APOSTOLICA, 

CONTINUANBVM    CONCILIUM 
Tridentinum  indicens* 

Jutiur  epifctyus  fervm  firvwum  Dti »  *4  futurm 
rti  mtmorUrn  ♦ 

Cum  ad  fcoiicnda  reiigionis  noftr»  diffidia» 
quaeinGermanialongo  tempore,  non  fine 
totius  Chriftiani  orbis  perturbatiose  &fcanda!o 
viguerunt,  bonum  ,  opportunum  »  8c  expedieos 
cfft  videatpr,  ficuti  etiam  catiffimus  in  Chrifto 
filiusrnofter  Carolus  Romanus  imperator  fcmper  B 
Auguftus,  nobispcr  fqasliteras  8c  nuneto  figni- 
fieari  feeit  ,    ut   facrym  c$cu*oeaicum   generale 
concilium  per  felicis   recordatlonis  Paulum  pa« 
pain  III.  praedeceflore m  noftrum  indi&um  ,  8c 
per  nos  tunc  cardinalatus  honore  fulgentes  at- 
que  ipfius  praedeceffbris  nomine  »  uqa  cnm  duo~ 
bus iliis S.  H.E,  eardinalibos,  ipli  concilib  prae- 
fidentes,  incgptum,  ordinatum  &continuatum» 
in  quo  plures  publicse  fplemnes  habitas  faerant 
fcffioncSi  plaraque  tam  in  caufa  fidci  >  quamre- 
forinationis  promulgata  decreta  ,  multaque  ettam 
ad  utramquc  caufam  pertinentia  »  cxaminata  & 
difcuffa»  ad  civiutcm  Tri&ntlnam  reducatur; 
Nos  ,  ad  quos  ut  fummos  pro  tempore  pontifi* 
ccs  fpe^at  generatia  concilia  indicerc  &  dirige-   C 
rc»  utecclefiaepacem,  &Chriftianaefidei,  atque 
orthodoxae  religionis  incrementum  ad  omnipo- 
tentis  Dei  laudcm  &  gloriam  procuremus,  & 
quantum  in  nobiscft,  tratiquilHtati  ipfius  Ger- 
roaniae  »  quae  fane  provincia  rctroaftis  tcmpori- 
bus  in  vera  rcligione  ac  facrorum  coneiiioruni 
&  fan^orum  patrum  do&riua  excolcnda  »  ex- 
hibcndaque  maximis   ponfcificibus  »   Chdfti  re- 
dcmptons  noftrl  in  terra  yicariis  ,  debita  obe- 
dkritta  &  revcrentia   nuIH  Cbriftianorum  pro- 
vineiae  fuit  unquam  fecunda  »  paterne  eonfula- 
imss,  fpcrantes  per  ipfius  Dci  gratiam  &  beni- 
gnitatem  futurum  »  ut  reges  omnes  ac  principes 
Chriftiani  »  juftis  piifque  noftris  in  hac  re  vo~ 
tis  annuant ,  faveant  atque  affiftant;  Venerabu  D 
les  fratrci  patriarchas,  archicpifcopos  $  epifco* 
jpos,  &  diledos  fiiias  abbatcs  5  omnefque  alios 
&  fingulos  *  qui   de  jurc  vcl  confuetudine  vcl 
priviiegio  conciliis  generalibus  interefledebenfc» 
quofquc  idem  praedeccflbr  noftcr  in  fuis  indi- 
ftionis,  &  aliis  quibufcumquc  defuper  confeftis 
&  publicatis  Iiterisconciliointcrefle  voluit^  pcr 
vifcera  miferkordiae  domini  noftri  Jefu  Cfarifti» 
hortamnr  ,   requirimus  &  monemus  ,  ut  proxi- 
tnis  futuris  Kalcndis  Maii  ,  quem  dicm  ad  ip- 
lumconcHium»  in  eo*  in  quonuncreperiturfta- 
tu,  refumcndum  &  profequendum  ,  pracviama^ 
tura  dcliber^tionc »  ex  certa  noftra  fcientia  ,  & 
de  apoftolic»   authoritatis  plcnitudine  ,  ac  ve- 
nerabilium  fratrum  noftrorum  S»  R.  E»  cardina-  E 
Iium  confilio  &  aftenfu»  ibtuimus,  dccernimus 
&  dcclaramus  in  ipfa  civitate  Tridenti  »  lcgiti- 
mo  ccffante  impedimcnto  ,  convenire  &  fe  con- 
gregare »  ac  ipfius  concilii  continuatloni  &  pro* 
fecutioni»  omni  mora  poftpofita ,  incumbcreve- 
lint  .   Nos  enim  operam  fedulo  daturi  fumus, 
ut  eodcm  tcmpore  ,  in  eadem  civitate  ,  noftri 
omnino  adfint  legati,  pcr  quos  ,  fi  per  «tatem 
noftram  ,   valctudincmque  &  fcdis  apoftolk» 
neceffitatcs  perfonaliter   adefle    nequiverimus  , 
Spiritu  fando  duce,  ipfi  conciliopraefidebimus, 


TORIS      TflBOLOGl       320 

quacumquc  ipfiusconciliitranslatione  &{ufpen-  A  N  K  0' 
fione,  ceterifque  contrariis  nonobftantibusqui-  CnmtsTi 
bufcumque  ac  preferttm  illis  quse  idem  praedc-     ijso- 
ceflbr  nQ&cr  in  fuis  Hteris  prsediais»  quas  cum 
omnibus  &  fmgulis  in  zis  contentis  claufulis  & 
d«cretb  in  fuo  robore  permanere  volumus  »    at- 
que  dccernimus  ,   ^  quatcnus  opusfit » innova- 
mus  »   voluit  obftarc:    Irritum  nihilominus  de- 
cernen^cs  &  ioane  ,   fi  fecus  fupcr  his  a   quo* 
cjuam  quavis  au&orifcate  fcienter  vcl  ignoranter 
contigerit  attcntari .   NuIIi  ergo  omninohomi- 
num  Uceat  hanc  paginam  noiirorum  hortatio- 
nis/*voiuntatis»  innovationis  a^decretorum  in~  **  Fl«rf  <"• 
mngzrt  ,  vel  ei  auiu  temerano  contraire  .     M 
quis  autem  hoc  attentare  prsefumpfcrit  ,    indi- 
guationem  omnipotentis  Dei »  ac  beatorum  Petri 
&C  Pauli   apoftolorum  ejus   fe  noycrit   incurfu- 
rum  *   Dafcum  Komse  apud   S.  Petrum  anno  in- 
caroationis  domioicae   1550*    decimao&ava   Kar 
lend*  Deccmbn  pontificatus  noftri  annoprimo» 


M.  Car,  Crefcentius* 


Ro«  Amafaeus. 


R.  per  Romulum  fecr. 


R.dcfan&aMatia* 


XIIL 


0  ^a  T  I  0  V  E  T  1{I  F  K*4  O  I» 
Doftoris  tbtolcp  a4  patrts  in  cmcHh  Tridwtmo 
haifita  1551»  fttris  domwiea  afcenfiams  fikmni^ 
!>hs,  uhi  itittd  tantttur  e*vm%dwm% 

Rccumbentibus  undecim  difcipulis,  apparuit    M*nit& 
tllis  Jcfus, 


VE  R  u  M  iHud  planeque  compertum  expe- 
riri  foleo  »  illuftriflimi  ac  reverendiffimi 
pr^fules»  pafbres  vigilantifiSmi ,  vofque  erudi- 
tiffimi  viri  »  quod  Chriftus  redemptor  nofter  > 
noftcrquc  inftitutor  noftrae  nos  imbecillitatis 
paternae  admonens  »  difcipulis  fuis  »  nobifque 
fub  eorum  perfona  non  obfcure  loquitur  »  ni- 
htl  nos  fine  eo  poflc  facere  .  Unde  &  Paulus  ?****tu 
eleaionis  vas  negat  prorfum  fufficientes  tffe1'^ 
nos»  non  dico  faccre»  ut  mevangeiio  Icgimus» 
fed  ne  cogitare  quidem  aliquid  a  nobis  quafi 
ex  nobis»  quod  iuificientia  noftra  univerfa  noa7^1^ 
aliundc  fit ,  quam  a  patre  luminum,  unde  ©m~ 
ne  datum  optimum  »  &  omne  donum  perfe* 
&um  defcendit  &  prbficifcitur  *  Eoque  meae 
confcius  infirmitatis  &  imperitiae  »  q«^  <1HK- 
cilfimam  hanc  »  &  omnino  imparem  mcis  viri*- 
bus  provinciam  »  magnoquc  convicio  obtru~ 
fam  evitare  non  potuerim  ;  nefcio  profe^o  » 
patres  ampHffimi»  quome  tandemvcrtam,  Non 
enim  mediocriter  perturbor»  dum  hujus  aufto- 
ritatem  loci  contingo  ,  qui  non  nifi  eruditif- 
fimo  cuique  »  &  ad  dicendum  cxcrcitatiffimo 
patere  folet* 

Nifi  forte  fupplex  ego  ad  te  domine  Jefu  «ter- 
num  patris  lumen »  &  virtus  in  denfiffimis  hifce  in- 
fcitiae  mex  tenebris ,  meaque  hac  ttepidatxone  con- 
fugiam  ♦  Qui  humani  generi  mifertus »  kahitutjut  tbMfrt* 
in*ve»tHs  nt  homo ,  ut  hominem  nafcurae  irac  filium 
ex  crudeliffimis  daemonum  faucibuseriperes  5  ccecis 
vifum,  claudisingreffum»  aegrotisfalutera»  mu« 

tis 


}*t 


A  N  N  O 

Christ* 

i.Cw.  r 


ORATIO    I  N    TRIDENTIN 

A 


0     CONCILIO     HABITA. 


322 


Maut  6* 


<?*«/*  *» 


OtntJ.  zu 


£xs>d.  16» 


G*ue/.  40, 


tis  denique  loqucndi  facultatem  rcftitueris.  Qtii- 
quc  eligens  infirma  mundi  ,  ut  tortia  quarque 
confundas,  Mofenbalbum,  Hicremiam  puerum  , 
rufticos  8c  pifcatores  infufa  divinitus  fapientia 
inftruxifti  &  cumulafti,  obtrufum  osmcumape- 
rire,  tc  implere  ,  raotoque  ex  aluri  divinicatis 
tuaecalculo  poilura  Iabia  tnca  muniate  digneris, 
ut  nonnihil  de  facratiflimo  aiccnfionis  tuae  ad  pa- 
trem  tuum  &:  patrcm  noftrum  mvfterio  ,  in  hono- 
rcmtuum,  noftramque  utilitatem  commcmorare 
poffim . 

Ceterura  quoniam  nequiflimus  fervus  domi- 
nura,  imbecilliraus  omnipotentem  »  peccatorju- 
ftuoi  >  rcus  judicem  adire  non  audeo  ,  agcdum 
advocatanoftra  illos  tuos  milertcordesoculos  ad 
nos  converte,  8c  quae  vcneuote  ac  peftiterae  icr*  B 
pcntis  caput  ,  iliatam  humano  generf  injuriam 
uha,  conttivifti,  ad  Det  homtnumque  mediato- 
rem  prtmogcnitum  tuum  mediatoris  oilicio  & 
ipfa  fungitot  ,  ut  facrofan&tim  hoc  conciiium, 
unde  univetfa  reipxthlieje  Chriftianae  falus  & 
rcftitutio  pendct  „  dirigere,  mcntefque  omnium 
cum  noftras  ,  tum  eorum  ,  «jtti  ad  h^refes  & 
fchifmata,  qux  noftta  (  malum  )  |>er  tot  annos 
vidttaetas,  darmonis  fafcinaconveril ,  a  veritate 
audiutm  avertunt,  illuftrarevelit ,  tit  &*vospa~ 
trcs  fandiRimi  fafutaria  hifce  mnantis  ecclefiae 
temporibuc  confiliaineam;  &  illi  patefadtis  c> 
pitaliffimi  hoftis  infidiis,  ad veritatis  agnirionero 
revertamur»  Atgue  ut  commodius  sd  &  facilius 
exoremus,  dcfixis  humigembus  angclicam  bea-  Q 
tiifimx  virgini  fahtutioneni  de  more  ofreramus. 
jlvt  Mdrid  graim  pknx  *  8cc* 

Interim  vero  ut  brevtus,  minoreque  cum  mo* 
Icftia  veftra  idquicquid  eft  peragi  pofiit ,  patres 
amplillimi,  dctantatum  in  facro  faeiundo  cvan- 
gelium  jam  pronunciabo  :  Sc  quoniam  in  co 
evolvendo  atque  expHcando  utiha  fortafie  non~ 
nulla  ,  minimeque  ingrata  adfcrentur  ,  oro  vos 
per  afcendcntem  hodie  redemptorem  noftntm, 
ut  dum  ea  paucis  percurro,  6c  meattenteaudia* 
ti^  ,  &  folita  veltra  humanitate  &bcnevo!entia 
fublcvctis  * 

1«  itlo  tempare  recumlentibus  -undeum  difiipniis 
appdmit  illi$jefttfs  &c* 

Apparuit*  inquit»  agcdum ,  quifnam  quiap-  D 
paruit?  Isnempcqulco&temuseupatri  ac  (Hcet 
crepet  Arrius  )  confubftanttalis »  per  qucm  &  £i<5U 
iunt  f^cula  :  is,  qui  hominem  finguiari  benefi- 
cio  ad  imaginem  ftmilicudinemque  fuam  fafto, 
contaminatum  nefariis  fceleribus  orbem  ,  cxcc- 
ptis  ofto  ,  quos  myftica  tuebatur  rtavis  ,  cata* 
clyfmo  abfumpiit  ,  3c  quadam  veluti  baptifmi 
figura  cxpurgavit ;  Is,  qui  Abrahamoamicofuof 
oblatocircumcifionis  fignaculo  promifit,  inejus 
femine  omncs  gcntes  bencdidum  iri :  Is,  ct\jvis 
admirabili  difpenfationc  caftus  itfe  Sc  piusfom- 
niator  Ifmaclitis  in  ^Egyptum  divenditus  atque 
abdu&us:  ut  per  eum  innoccntiflimus  patcr,  & 
illi  ipfi  nefarii  fceleris  authorcsconfervarentur  * 
Is,  quipopulum  fuum  in  alieno  folo  tot  fsecula  E 
protexit,  eumdemque  affliftum  pcr  totprodigia 
&portentaex  iniquiffima  fervitutc  alTeruit :  quem 
iniumma  defcrti  penuriamanna  c^Iitus  miraoili- 
ter  demifib  ,  &  jucundiflimis  aquarum  fluentis, 
quafi  melle  depctrafaturavit ,  traditaque  in  Si- 
naco  monte  lege  ,  interram  promiflionis  melle  ac 
la&e  manantera  ,  exaftis  indc  habitatoribus  in~ 
troduxit.  Sed  quid  ego  haec  tam  vetera  commc- 
moro  ?  Is  patresgraviilimi ,  is  inquara  cft,  qui 
diflipata  jam  legc,  fceptroque  cx  tribu  Juda,  & 
duce  de  femore  ejus  ablato  ,  anatriarchis  pro- 
Contil.Gtnetal.  Tom^XXXIIL 


phetifquc  tantopere  expetitus,  plenitudine  tcm» 
poris  adveniente,  niiftus  a  patre  ,  &apudpatrem 
perpetuo  manens,  factus  eft  ex  malicrc  ,  faftus 
fublege,  nt  eos  qui  iub  lege  eflcnt ,  rcdimcret, 
ut  adoptionem  filiorum  rcciperemus . 

Quin  ut  fuo  nos  exempio  humilitatem  virtu- 
tura  omnium  parcntcm  doceret ,  orbis  coelorum- 
cjuc  fabricator  ,  portans  omnia  verbo  virtuti? 
iuac ,  locum  iibi  in  diverforio  deefle  voiuit  ,  ut 
in  prafcpio  nafccretur  .  Hic  primum  exortus 
juftitt^  tol  mundo  anparuit  .  Hic  nobis  primi- 
tias  fui  fanguinis  in  circumcifione  fudit .  Hic  fuo 
nobis  baptifmo  ditavit  aquas  ,  6c  fanftificavit. 
Hicnobis  jcjunavit  atque  eiurivit.  Hic  dum  fe- 
tninat  femen  fuum  ,  noftramque  falutem  archi- 
tedatur  ,  &  Samaritanus  pcr  furamam  blafphe- 
miam  audit,  &  quafi  daemonittm  habens  exagt- 
tatur  «  Quid  de  fudtbriis»  quid  de  verberibus? 
C>ttid  defputis  colaphifque  commemorcm  ?  qni- 
bus  noftra  ipfecaufa  patienter  tolcratis,  in  cru* 
cc  imivcrfo  orbi  clavis  fuftixus  fubltmis  appa- 
xxntf  utqui  ferpcntinis  vel  afflatibus,  vel  mor- 
fibtfs  eflcmus  iiti  -.  eo  confpeflo  mifcricorditer 
fanaremurs  Undc^mortem  pronobis,  mortem 
cructs  fubiit »  utabinimicocapti  &  irretiti,  <jui 
primi  parcntts  noftraque  orlenfionc  &  cafu  cxul- 
tabat,  falubcrrima  Cfirifti  mortecxejus  Iaqueis 
cfabcremur  ♦  Is  igitur  ,  patres  ampiilfitni  ,  rc» 
cumbentibus  undccim  difcipilis  apparuit  *  Qut 
quidem  magnam  profeftu  ipem  nobis  excitant» 
fcd  iis  qui  orationi  &  carhatis  ofllcio  opcram 
navcnt»  aflFuturum,  qui  cibum  fumcntibus  ,  at- 
que  etiam  incredulis  tam  ofliciofe  apparucrit  ♦  No» 
vit  fiquidcm  figmentum  ipfe  noftrum,  &  qimm 
irafcintr  ,  mifciicordi^  rccordatm  •  Non  enim 
habcmus  pontificem,  fui  non  pofjh  Kvmpati  infir- 
mitatibut  noflris ,  probatum  per  omnU ,  profimititn- 
dine^  dbfque  peccato .  Tolle  iiquid^m  delidi  t«a- 
culam,  in  cujus  ore  nec  dolus  ,  ncc  doli  fufpi* 
cio  irrventa  cft ,  cctera  iifdetn  quibus  primus  pa- 
Tcnsmcomuiodisfuitexpofittts*  Quin  ne  ca  qui- 
dcm  ipforum  incredulitas  efte  nobis  potcfl  in- 
fruftuofa  *  Nam  8c  Thomas  fua  illa  pcrtinaci 
trepidaque  haefitationc  infliftorum  cicatrices 
vulncrum  attreS:avit  »  &  eadern  opera  omncm 
nobis  dubitationis  nebulam  occafionemque  di- 
fcuffit»  Optime  fiquidcm  noftris  &  perturbatio- 
nibus^rpericulis  eft  confultnm,  qu^e  poftea  ex* 
orirentur ,  quod  adverfus  occultos  daemonum 
infultus  ,  impiorum  calumnias  ,  &  terrcnsft  ar- 
gumenta  fapientiae  corum  ipforum,  qui  adcre- 
dendurn  fuerunt  cunclantiores  ,  &  afpe&us  nos 
inftruat  $  erudiat  auditus  ,  &  attadus  confir^ 
met  *  Adeo  »  ut  (  juxta  Leonem  )  dubitatum 
fit  ab  illis,  ne  nos  ipfi  dubitaremus  •  Unde  D. 
Gregorius  multo  amplius  immodica  Thomae 
apoftoli  dubhationc,  quam  prona  &  facili  Mag- 
daicnac  credulitate  fc  adjutum  profitetur  &  af* 
firmat. 

Neminem  interim  orTendat,  fi  redemptor  no« 
fter  a  fuis  jam  jam  digreffurus  ,  non  modo  non 
eos  confoietur  ,  verum  ctiam  reprehendat  &  in- 
crepet,  quumceteroqui  8c  regerc  diflis  afflictos 
difcipulorumanimos,  &  piena  mceroris  pcftora 
mulcere  cflet  opus  .  Nam  practcrquam  quod  id 
magna  illa  ad  crcdendum  hebetudo  &  tardttas 
poftulabat ,  altius  certe  ac  tenacius  ea  erant ,  prae* 
fcrttm  tam  ncceflaria  ,  eorum  mentibus  inhatura  * 
quae  in  fuo  fuis  magifter  abitu  inculcarct .  Mirabi- 
le  tamen  diftu  ,  reprehenduntttr  vchemcntius  & 
increpantur  :  at  ,  nulla  ne  miuima  quidem  vel 
indignationis  vox,  vel  fignificatio  intelligitur.* 
O     ?  corre- 


A  K  w  o 

CHRtStl 

XSS>  - 

Gaiist.  4« 


TtttuttUn, 
t0ntra  'JttJ* 

/cr#  t»  dt  £- 

pipoart.  jQm 


7ktn&  a. 


Bthr*%: 


Jrtti*  aci# 


7«*Wt80* 


Mawt€* 


ii  «f '  H  o 
Christi 


t*&Sl 


4&  *«* 


Cp/»#9* 


Bsth  rjt 


ff7«/*5* 


$1$     Pbtri     F  II  A  o  i     P  o 

earre&ionis  aatem  tanU  *  ut  quum  paplo  ante 
frepide  &  difRdenter  dominum  comitarcntur  , 
vel  potias.  ingratiffime  timidi#tmequ$:  defcrc- 
rcat»  mhiIfucfitiIlisiapaflerumopta|>tIius»  ni^ 
hil  gloriofius  i  quam  in  co  jam  corporaliter  ab- 
fente,  pro  cjtts  uominc  ac  hdc  tucnda  &  contu*- 
mclias,  &  cxtrcm*  patersatur  * 

Deccrpamus  obfccro  fru6tum  cx  illuftri  hoe 
pi«  moderationis  CKempIo  ,  eommodum  nobis 
&  falutareir*,  ut  ea  inunivgrfos^quidcm, ,  erga 
fos  tamcn  ppuflimum  utamur,  cumvelfolovui- 
tu  (utiUcait)laedatur  ptctas,  qui fufcepta falu* 
tisnoftraecura&foHicitudine,  conftituti  a  Spiri* 
tu  fan&o  r  cpifcqpi  ,  &  Chriffi  vicarii ;,  nullos 
non  iaborcs  &  asrumnas  pro  animabus  noftris 
tolerantes,  attentiflime  vigUant  • 

Avcrfemur  autem  ,,&;  deteftemur  Cainum  , 
Saulcm*  Acabum  ,.Simonem  ,  Arium  ,-  Luthc- 
rum  >  rciiquofquc  id  genus  fuperhientis ,  ac  Deo 
ctiam  fe  a&quantis  4ucifcri  difcipulos  ;  quibus 
ncfaria  aaimi  pravitate  >  coutumatu  pro  pccni- 
tentia  ex  fcelerc  otitur  ;  hinc  pecc&U  peccatis 
eumulantes  re&a  m  praeceptoris  fut  faarathrun* 
jrsecipitantur,  &  ruont  .  frasfcrtim  quum  pa~ 
tres  ampliflimi  (  ficuti  &  ethnkus  ille  ait)  fo* 
Io  vultu  lacdatur  pictas  ♦  Und$  namque  innu* . 
mcrabiles  hae  caiamitates  &incammoda  iarenv* 
pubUcam  Chrjftianam  lavefta  ?  tJnde  fuperfe- 
minata  crcverunt  zizmh?  Undcaam  haerefes 
puliukirunt »  quam  ex  prafulum  &  magiftra* 
tuum  contcmptu  &  negiigentia  ?  O  tempora, 
o  calamitofam  Chriftianae  reipubficas  conditio-. 
ncm ,  &  miferabilem  rcrum  facicm !  Audcnt  hic 
ncquiffimi  homincs  ,  ac  fuae  falutis  prodigi  ve- 
luti  Cham  ,  patris  negligcntius  dovmicntis  pu- 
dcndad^ttgcrc,  &  quafi  jus  ia  fuarum  anima- 
rum  p^cntes  habeant ,  ita  cos  traducunt  ,  ita 
CQS  ^^gitant  ,  ut  non  tam  ipfos  >  .^uam  delc-» 
gatam  a  Dco  pofettat^m  Cqu^  enim  poteftas 
non  a  Dco?)  turpiJKnus  ptobris  &  coatumeliu 
onercnt  *  O  vos  roifefos,  qui  tam  ptocaciter 
Chriftos  domiai  tangitis  &  violatis  :  qui  tam 
impic  in  Dei  prqphftis  malignamini  s  Ecquid 
aliud  vos  quam  Horrendi  Chami  cxiliuin»  quam 
Semci  interituj  ?  Quid  denigue  aliud  quam  prae- 
cipitium  Jczabclis  &  laniatio  tot  fccleribus  di- 
gaa  vc&mt  ?  ncque  enim  cancs  impudcntes  & 
rabidi,  nifi  a  caaibus  vorari  dcbent»  Diccsfor* 
ian  >  cur  Spartam ,  quam  nafti  funt ,  dcdccorant  ? 
Fingc  cos  nullam  fi^rifo^ngiamgregisj  fingeava- 
rc  &  fuperbe  ,  contra  quam  Spintus  fanftus  ju~ 
bet  dominari  itx  cieris ,  fingc  grcgum  &  oJHcii 
fui  oblitos  mollitcr  femctipfos  ac  dclicate  pafce* 
rc:  non  attcndens ,  fcdifle  ((utadominocommo- 
neris  )  fupcr  cathcdram  Moyfi  r  a<:  vitanda  ,  fi 
qua  funt  ,  prava  corum  bpcra ,  fervanda  autera 
&  facicnda  ,  quaecumque  ab  iis  tibi  praccipian* 
tur  $  Nam ,  vc!  pcrcuffus  Paulus  tc  docct  faccrdo* 
tibus  non  malediccndum* 

Scd  nt  intclligatis  qucm  tandem  mites  itii  8c 
manfueti  tx  fuae  agnitionc  culpae,  fuaquemode- 
ftia  frudum  pcrcepcdnt  *  En  audiunt  continuo: 
^untes  in  muadum  univcrfum  s  o  admirabilcm 
cceleftis  dignitatis  prscrogativam ,  &regnis  om- 
nibus  atque  imperiisantefcrcndam,  &c»  Sic,  fic 
fupcrbis  rcfiftit  Deus,  fic  &  humilibus  dat  gra* 
tiam:  nec  rcquicfck  fpiritus  domini»  juxtapro^ 
phetam  ,  niCi  iupcr  hamilem  8c  ^aupcrem ,  &  tre- 
vaeatemfcrmonescjtts»  At,  quibus  coscredidiffe 
ncgat?  num  angclis  ?  minimc  :  quibus  igitur  ? 
iis,  quaequumabangclis  dc  rcfurrcftioncdomini 
certiores  faftae»  accoafeinupdominumintuitsccf* 


C  T.  O   ft    I    S      T    HEOLOGI     ■  J  24 

A  feat,  idcmauc  difcipulis  nunciarcnt ,  non  jmodo  ' 
illi  non  crcdideruat,  vcrum  i.Ilarum  vcrbautde* 
Hramentumaliquodexccpcrunt.  Q.uin,  nc  difci- 
pulkquidcm  cumalii  aliisidcm  rcfcrrcnt,  credi- 
derunt • 

Mu*m  in  mundum  mivtrfntft  prddicate  ,  &c- 
Non  ii.  ad  Fortuo*ta$  infulas  ,  &  Hcfpcridum 
hortos  ,  non  ad  ultimos  i£thiopcs  Antarftico 
polopropemodumadmotos^  non  ad  Indos,  non 
^cniquc  ad  fiuitimum  Borca^  latus,  pcr  duratp 
folo  nives,  paupcriem,  donumDei  non  iotcllc- 
fitum  fugitantcs,  pcnetrarunt;  &  gcmmas  &  la- 
pidcs,  aurum  &  inutile,  fummi  matcdam  maii 
repartarept:  fed  codemfnmmadiligentia ,  &  re* 
H<fta  ^uxorum  bonorum  farcina  conteadcrunt » 

B  Non  ut  Cratcs  Thcbanus  ,  non  ut  Antifthcnes^ 
noa  ut  plcrique  alii  philofophi  vcnalia  glori^e 
mancipia,,  &  populans  aurae  rumorumque  avir 
diflimat  fcd  ut  vcrifllmiChriftidifcipuU :&,feAa» 
tores,  nonfua,  prgeccptoriscxemplo,  fcd  totius 
orbis  faiutem  in  tsrit&tt  non  fi&4  ,  In  *verbo  «*vtr$~ 
t4tH  >  i»  virtute  Dei  ,  per  arma  jitftitU  adextris 
<T  4  Jinifirisl  qu^Ji  triftss  (rfimper  g4ude»hrr  ft* 
tyt  egentes  ,  mulfor  4utem  htufhtmtes  quaefivc- 
runt ,.  Neciadcliciisiicarniscuramagcntcs,.molr 
libus,  utquiindomibus  regum  funt,  vcfticban- 
ttir,„  fiquidemnudi  crant  (utPaulusait)  &  cfu* 
riebant,  &fitiebant,  &coIaphiscaedcbantur,  & 
inftabilcs  crant,  atqueitamanibus  fuis  laboran- 
tcs,  e|asfidcmintrepidc  profitebantur,  quem  & 

C  hauditapridcmnegarant,  &  dc  ejus  rcfttrreftio- 
&is  veritatc  addubitaverant  * 

Quam  mirabilia  opc^a  tua  domine,  &  quam 
ipfe  es  mirabilis  in  fandis  tuis !  Petrus ,  Andreas , 
acrcliquituipifcatores,  rctufua,pia5que  volun* 
tatis  propofito  omnia,  qu»  in  mundo  funt,  ac 
fcipfosabnegantes,  tc  fcquuntur:  &  expifcium 
pifcatoribus,  hominum  pilcatores  cvadunt .  Mat- 
thaeus  cx  teloneo  vocatus,  ex  ufurario  &publi- 
^ano  officiofus  caritatis  fcftator  clficirur  #  Qui^ 
Paulus,  tot  antc  faeculis  a  Jacob  perSpiritum 
fandum  apoftolus  dcfignatus;  ?  is  manc,  incuntc 
fcilicct  adolefccntia ,  oves  domini  fpirans  cxdis 
&  minarum  devojabat  *  Idem  ad  vefperam ,  idcft, 
prove&a  jamaetate,  fuojudicip  pr«e  modeftia  & 

D  nnmilitate  peccatorum  primus  dominicas  pafce^ 
bat  ovcs  ,  eafdemque  lubinde  omnibns  omnia 
faftus,  donccin  iis  formarctur  Chriftus  ,  partu- 
ricbat;  annoncKluporapaciovis,  &experfecu^ 
torcvasclcftioniscfFcduscft,  ut  rcdemptoris  no- 
men  coramgcntibus  &rcgibus  portarct?  vidctis 
nc,  ut  lapis  jllc ,  quem  reprobavcrunt  aedificantes  , 
nullopopulosdifcriminc  agens,  ambos  pace  per 
crucemfadaconcilict :  babcmus  enim  per  ipfum 
ambp  acccflum  inunofpiritu  adpatrem,  ncc  au- 
dimus  jam  hofphes  &  adven&,  fedcive^fanflo- 
rum  &  domefticiDei,  fupcrardificati  fupcr  fun- 
damcntum  apoftolorum  &  prophetarum  ipfo  fum- 
ino  angulari  kpidc  Chrifto  Jefu,  in  quo  omnis 
sedificatio  conftrufta ,  crcfcit  in  tcmplum  fandum 

E  in  domino  * 

Sed  perpcndamus,  quxfo,  quidnam  haec  ver- 
ba  nobis  innuant  :  Euntes  in  mundnm  miverfum 
vrsdicate  emngeiium.  Ts^ema,  tefte  apoftolo  9fur 
mit  ftbi  homrem  ,  fed  qui  wcatur  4  Deo  ttnquam, 
\A4tmn  Unde  per  Joannem  Chriftus  ait:  Omnes 
quot^mt  mte  me  mnermt ,  fufesfmt  &  Utmnes  * 
O  Lutherc,  o  Oecolampadi  ,  o  Bucere,  o  vo$ 
lutum  &fordCs,  o  nobiliffitme  acperinde  Chri^ 
ftianiffimacquondamnationis  veftrsB  oblivio,  cur 
vos  mte  dominum  ut  Theudas  ille ,  & JudasGa- 
lilaeusj  venitis  ?  cujus  au^ioritate  apoftoJkam 


Ahno 

Ck»ISTI 


Mmi  €, 


u  Con  <T« 


r«Cofi4« 


Mattb  a(» 


7/</.^7. 


M*ttk*  9; 
Qtn*  4j>. 
Tttt*  m,  f i 

Mtrthncm  * 


t,Ttm,  1, 


Matth.  zu 


84**; 


Jffiff.lflr* 


**r 


CONCIO   1N    TrIDENTINO     CONCILIO     HABITA. 


116 


Anno 

CHHI5Tt 

^7»«««  i. 
Mutb.  ix. 


Kumf»    16* 


R*m.  10« 


?/#//*.  t& 


funfiionem  fumitis&ufurpatis?  an  non  vcl  hoc 
uno  argumcnto  vos  proditis  ,  ut  operarios  ini- 
quitatfs,  ut  pfeudo  apoftolos?  lfaias  mitti  poftu- 
]at,  Joanncs  Baptifta  miflus  a  Dco  dicitur ,  Pau- 
lus  vocatus  8c  feeregatus  in  cvangelium  fcribi- 
tur.  Apoftoli  hodic  mittuntur .  Quid  igitur  ?  an 
non  vos  juxta  voccm  domini  fures  fcftis  &  latro- 
nes?  aut  inimicus  fator  ,  aut  certc  utejusminu 
ftri,  quosipfc  fafcinavit,  fuoquc  authoramento 
obligatos  inzizania,  infcandalum,  in  blafphe- 
miam  Chriftiani  nominis,  &  crucis  ignominiam 
feminavit?  O  vos  veftrofquc  afTeclas  in&Iice$  $c 
miicros  ,  cjuos  equidcm  fmc  gcmitu  &  mcerore 
nominarcnon  polium  .  Yam  roale  cautos  Maria: 
vos  Ieprafratri  Mofi  Jcvitcr  obtreftantis  reddu  : 
tam  malc  vos  movcnt  edita  mChore,  Bathan,  & 
Abiron  exempla  ?  Cur  vos  illorum  exitus  non 
pevhorrcfcitis,  quorum  impu  fa&a  imkamini  ? 
Qua  vos  dcmcntia  ,  quibufvc  furiis  agitati,  8c 
Dei  ccclcfiam,  Sc  Chrifti  vicariumpcrturbatis& 
pdrfcquimini/ 

Scd  jam  videamus  qua  diiigentia  ,  quamquc 

latc  qui  in  uaiverfum  mundummittuntur,  cvan- 

gelicam  fidem  promulgent.  Paulus  apoftolusad 

Romanos  fcribens,  cum  omnigentiicsejurufatio- 

nc  nudat  &  exarmat,  nifi  pr&dicatam  jamper 

tiniverfum  oibem   fidem   ampleflerentiir  ,    illud 

pfalmographicitat ,  8c  impletumoftendit :  inom- 

nem  ttrram  txmit  fitnus  eorum ,  0*  in  fines  crbis 

ttrr*  n>trba  torum  .  Chryfoftomus  ,  cui  &  ange- 

€h*j,i*  54»  licus  do&or  {  refragamcnonnihil  D.  Auguftino 

•*/».  Mutk.  epiftola  8o.t)uam  ad  Hcfychium  roittit  )  adfti- 

Jl*m*a!**    pulatur ,  intra  viginti ,  aut  certe  intra  triginta  an~ 

nos  evangelium  inomnes  orbis  oras  propagatum 

affeverat  *  Nititur  is  hocPauliloco,  &verbisil~ 

lis  ejufdcm  *   Cratias  apmus  Dto  tX  f&tri  domini 

noftri  *Jtfu  Chrifli  ftmftr  fro  vobis    orantts  ,   m* 

ditnttt  fidtm  ttftram  in  Chrifto  Jefu*  &*  dilt(lio~ 

ntm     quam     habetis    in    fitntfo     omnes    ,     frgfttr 

fftm  yua  rtfofitn  tft  vobis  in  cceiis^  quam  audifiis 

in  nnrbo  *vtritatis  fvangttii  y  quod  ftrnttnit  ad  *vos 

fitttt  in  univtrfo  mundo  tft*  tT  frH&ifitat  0*  crt* 

frit  »  Qux  mihi  fcntentia  non    mcdiocriter   ar- 

ridet»  nam  Ircet  in  omnibus  orbis  partibus  cc- 

cleiia  omnino  netniquam    aedificaretur  ,   tamen 

vel  per  apoltolos»  vel  per  eorum  difcipulos  in 

univerfos   orbis   fines   evangelii   praedicationem 

ante  Hierofolymitanum  excidium  excurrifTe  ar- 

bitror  *    Quid    cnim  vel  folus  Paulus  obivit  , 

quum  non  modo  magnam  Afepartcm  ^rquam- 

plurimas   infulas  >    verumctiam  Maccdoniam  , 

Graceiam  ,    l!|yricum  ,    ltaliam  ,   &  ut  Chry« 

foftomus  multis  locis  teftatur  f   permultique  a- 

lii  ,    Hifpaniam  ,   ac  tefte  Sophronio    patriar- 

cha   Hierofolymitano  ,  Gallias  etiam  adierit  ? 

Unde  facilc  liquet  ,    quanta  cclcritate  ,  quan* 

ta    fidc  ,    quanta    contentione  >    quam    magnis 

laboribus  &  periculis  ab  hominc    peregrc    pro- 

ficifcente  ,    id    cft  a  Chrifto   in    ccefum  afccn- 

dente  ,  credita  fibi  talcnta  multipiicarint .   Eu- 

ge    fervi    boni    8c    fidcles    ,    quia    fuper    pauca 

fuiftis  fideles  ,    fuper    quam  multa  jam  confti- 

tuimini  ?  * 

O  fi,  patres  ampliffimi,  noftris  hisexulcera- 
tiffimis  tcmporibus  nonnulli  cx  corum  oflibus 
cxorircntur,  quinon  pccuniaria  talenta  ,  fed  elo- 
quia  Dei  prctiofa  8c  illuminantia  oculos,  fide» 
libus  nummulariis  committerent .  Qui  fi  epifco- 
patum  defiderant  ,  &  adipifcuntur  ,  reputarent 
fecum,  non  tam  inanem  gloriam  ,  non  tam  pri- 
mos  in  foro  accubitus,  non  tam  reditus  ipfos  , 
quamminifterium>  folicitudincm:  nontamprae- 


dhf.  u 


jUrtk,  >j. 


A  fc<3uram,  juxta  Chryfoftomum,  quam  fubdito-    a  n  »  o 
rum  curam,   &  unicam  ovium  falutem  :   vel  cum  Chriati 
apcrto  capitis  pcriculo  proponcre  fibi  oportcre  .       »55"» 
Bonus  cnim  paftor,   is  meo  judicio  dicitur,  qui 
fubrum  commodorum  oblitus,etiam  animam  fuarn, 
pro  fuis  ovibus  ponit ,   Mofes  cvangelii  potius  (  ut 
inquit  Origencs  )  quam  legis  dilcipulus,  quam  OWgw.  «;, 
crebroculparum  populi  fibi  commiffi  deprccator  £**0/^' 
intcrccdit?  Adeo    ut  nifi   populo  infano   ctiam  x$m.  9, 
daemonum  cultu  implicato  parccretur,  dcleri  de 
libro  domini   poftularet.  David  rex  dum  ange-  «.^.»4. 
lum,   a  quo  populus  fibi  credituscaederetur ,  vi- 
det  faevientem,  in  fe  Dei  manum  convcrtipoftu- 
lat .   Paulus  quoque  anathcma  pro  fratribus  fic- 
ri  cupicbat*   Undc,  quisinter cosinfirmabatur,  t.  €*r.  *t. 
B    quin  idem  infirmaretur  ?  quis  fcandatizabatur  , 
quin  idcm  ureretur  ?  Itaquc  quum  hae  fint  vcri 
paftoris  partes  ,  &   jultiffimum  ofticit  authora- 
mentum,  qusefo  vos,  qui  huicofficio  deeft ,  cur 
non  merccnarius  potius,  quain  paftorappcllabi- 
tur?  Confidcrate  igitur  obfccro,  quid  Dcus  Pcrga- 
mcn&  ecciefnr  angclo  dicat ,  eum  fc  illi  vcnturum 
minitatur. 

Utinamignis  iJIe,quemvcnitdominusmittere  **«•  wt.' 

in  terram  in  cordibus  noftris,  accenderetur ,  ne  in  ^0**'*  *• 

nobis  dcfiderarctur  quod  in    Ephefinae   ecclefiaef 

angclo  idcmdominusrcquifivit:  utinam  fascula*  £W,  x, 

ribuscuris&r  folicitudinibus  expedtti,  vere  8c  ex  **«*•  ?4» 

animo  ferviremusdomino,  utinam  vigikrcmus, 

&   cuftodircmus   vigilias    nodis   fupcr   gregem  *•'#/  4* 

C  quifque  fuum:  utinampafceremuspotius,  quam 

pafccrcmur,  neutiquam  dominicus-grextameflct 

difperfus,  tam  fcabiofus  ,  non  inquam  tam  cf- 

fct  afflidus.  Nihil  enim  nonpoffemus  ineoqui 

nos  confortaret,  fi  ejus  negotium  bona  fidetra- 

darcmus.  Quid  cnim  ilit  ipfi,  de  quibus  nunc 

agimus  ,  quumfucrintfolicitudinenon  pigri ,  & 

fpiritu  fervemes  non  praeftiterunt  ?  O  rem  por~ 

tentofam  ac  piane  incredibilem  2  Debellaverunt 

Romani  univerfum  orbcm  ,   innumcrabiles  ho** 

minum  myriadas  in  fervitutem  rcdegerunt,  8cx 

duodecim  viris  nudis,  incrmibus,  atqueidiotis 

fubafti  funt  ipfi  &  fuperati  *  Qtiibus  iis  vel  invitis 

novas  leges,  novaquc  vivendi  ttatuta  impofue* 

runt ,  Adco ,  ut  quod  ii\  una  domo  vix  fieri  poffit, 

D  miffis  Chriftus  difcipulis  ,  per  praccipitia,  pcr 

ignes,  pcrpraeruptosfcopulos,  per  fartagines  & 

craticulas ,  pcr  bclla  terra  marique  frementia ,  per 

infinita  mortis  genera  perfecerit  .  At  vero,  cur 

praedicandum  omni  creaturae  evangelium?  Num 

plantis?  num  rupibus?  utOrpheanarrant  fabu- 

lx  fuo  cantu  avulfifle  arbores ,  ftetifle  flumina ,  & 

violentiflimas  feras  demuIfifTe  ?  Minime ,  minime 

inquam*  Sedfolihomini,  quiutrationiseftpar- 

ticeps,  ita  &  beatitudinis  particeps  effe  poteft» 

Appellatur  autem  omnis  creatura  ,  quod  cum  uni- 

vcrfis  rcbus  creatis  nonnihil  habeat  commcrcii  • 

Namutfit,  communchabetcumfaxis;  utvivat, 

cum  plantisj  utfentiat,  cum  animalibus;  utra- 

tiocinetur,  cumangelis.  Unde  8c  a  philofopfiis 

£  parvus  mundus  appellitatur, 

Additur  porro  :  Qni  crtdidtrit  &*  hdptizatus 
futrit ,  falvut trit .  Quam  commode  fides  primo 
loco  ftatuitur  .  Crederc  enim  oporttre  ,  accedtn-  r,iu  tit 
ttm  ad  Deum  ,  quia  tft^  &*  in^mrentibHs  fe>  re- 
mnntrator  fit  :  ea  vcro  fublata  ,  imfoffibiie  eft 
fiacere  Dto  • 

Num  vcro,  fi  quis  aliquando  crcdiderit,  eo 
protinuslibcrabitur?  Crediditjudas,  &intcriit, 
credidit  &  Simon  Magus,  8c  flagitio,  quod  ab 
co  poftca  nomcn  tulit,  in  interitumruit  votun~ 
tarium.  NonquaerunturinChriftianis  initia(ufc 

ille 


3*7      P  E  T  R  1      F 


R   A   G    1 


D  o 


Akno 
Christi 


tfv?f  A,  ilt 


T   O    R    i    S 


B   E 


OLOSi      3  28 


*i*  C»y  10., 


1»  7*4»«  *♦ 


CyprUmut  , 


iKfcr*.  & 


£»<»  10. 


Chtyfift* 

tra&.  %Z.f 
itt   J9M* 

U  Gm  14» 


^lfe.  at> 


Ule  ait  )  fed  finis:  doftor  |>entiummaleccepit,  A 
fed  bene  ftnivit:  male  ecepit  &  iatro  ,  fea  ex 
cruce  in  paradifum  «voiavit  ♦  Quam  ,  vel  Dei 
t^itimonio  probatus  Saul  ad  regni  adminiftra- 
tioaeiu  acceffit  ,  quam  yero  nefaria  &  mifera- 
bili  morte  abfumtus  eft  ?  Quam  honefta  Arii 
exordia  ,  fed  cjus  finis  fumma  impietate  dam- 
natur  ♦  JuftitU  enim  jufli  mn  Kfartbit -  eum  ,  in 
quttcnmqxe  die  feccaverit  ,  ncc  contra  ,  ut  apud 
Ezechielem  fcrihitur  ,  Hinc  Paulus  fidem  & 
tiufericordiam  confecutus  ,  caftigat  corpus  fuum , 
&  in  fervitutem  r^digit,  ne  quura  aliis  pr&di- 
caverit  ,  ipfb  reprohus  efflciatur  ,  atque  at 
idem  monet  :  qni  exiftim^t  fi  fttre  ,  <videat  ,  ne 
ctidat*  An  nc  tibl  fatis  te  beatum  putabis  ,  fi 
eredideps,  aiiquaqda  ,  fi  baptifcatus  fueris  ,  ac  B 
patila  pofterius  ,  labiis  duntaxat  Deum  hono- 
res  .?  Si  noflV  confirearis  ,  faftis  autem  neges? 
Noa  pateft  efcm  nofle,  quin  ejus  mandata  ciw 
ftodias:  ea  fi  infringis,  ca  fi  vioias,  nihilmi- 
n<,is  quam  Deitm  notti,  Adiit  igitur  mandato- 
rum  obfervatio  %  adfit  fides  :  non  tamen  mor- 
nta,  fed  aftionibus  pie  inftru^ta  ^  Sc  qqae  pe-r 
carit^tem  aperetur  ^ 

Roget  quifpiam*  quamobrem  tandemrepetat 
J>.  Marcus:  non  credidmt  ,  tacet  vero  non  ba- 
ptizatusfuem?  Nemp^  at  oftenderet,  folam  fi- 
dem  intex4um  ad  falutem  fuHtcere*  fi  aquamad 
baptifmum  npn  contemptu^  ,  (cd  defe&is  (  ut 
magni  autbores  tradunt)negaverii,  Eoquecum 
martyrium  1  omnium  thealogorum  placitis  ba*  C 
ptifmi  vicem  fubeat,  non  obpo^nan^cruciatum- 
que  ,(  quem  vei  nocentiffimi  perferunt  ,  fed  ob 
ipfam  fidem  id  elfici  iat^Uigiinus^ 

At  vero  quibus  argumentis  dignofcemus  eos, 
qui  crediderint  :  1%  namim  meo  <UmonU  ejicient . 
Ut  intelligas  bonitatis  rcdemptoris  noftrt  di- 
vitias,  muTtoetbmante,cjuamipfepareretur»  & 
Spmtum  fandum  difcipulis  infufflaret^  fadum 
apud  Marcum  his  verbjs  Jegimus,  Esteuntesprae- 
dicabant»  tit  pcenitentiamagerent,  &  daemonk 
multa  ejicieb^nt ,  &  angebant  oleo  multos  «gros  t 
&  fanabaniur:  *\m  etiam  gratia  ^ipfi  exulta- 
bant.  Quin  &  in  adis  apoftolicis  ita  fcriptum 
vides  i  Deus  non  cjuaflibet  virtute^  per  manus 
Pauti  faciebat ,  ita  iit  deferrentur  etiam  a  corpore  D 
ejus  fuper  iaftgmdos  fudaria  &  femicin&ia:  & 
recedebant  ab  q'u  languoxes  &  fpiritus  nequam 
egrediebantur  * 

Quod  autem  adnovaslinguas  atlinet,  qtiibus 
Jocuturi  erant  credentes ,  non  una  folum  ,  ut  qui* 
dam  arbitrantur»  fed  omnibus  omnium  linguis, 
decem  poft  dies  ufi  funt :  quibus ,  ja&o  fidei  fun* 
damento,  miflus  a  Patre  &  Fiiio  Spiritus  fandns 
commttnicatus  eft  »  Nec  hoc  Paulus  munere  de- 
ftaudatus  ,  licet  tnoc  abfuerit ,  quum  dicat  quibus 
fcribit  ,  Gratias  B?o  meo  ,  ^md  omnium  <veftwm 
Ihg***  *>f*«*  *  Q^iw  >  &  p«t  ejus  impofitionem 
manus  ita  quibufdara  Ephefi  datus  eft  Spiritus 
fanftus»  ut&lingnis  ioquerentur,  &  propheta- 
rcnt  *  Serfentes ,  inquit ,  tQltent*  Certe  eoritm  cal-  £ 
candorum  facultas  multo  ante  paffidnem  eft  his 
tributa:  &  PatilusapoftolusinMeliteinfula  vU 
peram  jam  manui  hsDrentemillaefus  in  ignetti  di- 
fcuffit,  quum5  ^uiadeffent,  arbitrarentur,  ip- 
{umnaufxagioquidemdilata  D^iviridifta  libera- 
tum,  eo  tamen  morfu  continuo  uthomicidam* 
interiturum .  Quid?  Ut  omittam,  confolidatas 
claudo  bafes  &  plantas  ,  fk  Eutychum  ex  ter- 
tio  coenaculo  prolapfum  ,  ac  mortuum  ,  vitas 
reftitutum:  an  non  Petrus,  non  dico  impofita 
ni^nu,  fcd  vei  foia  <  per  Chriftuni  quidem  ) 


umbra  effecit  ,  quod  nufquam  Chriftum  feciflc  a  h  h  o" 
iegimus?  nempe  ut  impleretur  quod  redemptor  Cbkis?i 
per  Joannem  dixerat  :    Qui  credit  in  me  ,   opera     »5M» 
qna  cgo  fdcio  ,  CT  iffe  fackt  ,   &  majera  horurn 
fatiet  * 

Porro  fi  mortiferum  quid  hikrint  ,  non  nocebit  Joan*  14; 
eis*  ProhDeum  immortalem  *  Chriftiani  patres! 
NuIIa  aconita  bibuntar  fiftiiibus»  Nunc,  nunc 
illa,  vix  ubi  tilJum  fidei&  caritatis  veftigium, 
timenda:  quum  pocula  fumesaurata,  &  medio 
Setinum  ardcbitinaum*  Divitcsilla  &opulenti 
formidcnt :  quibus  non  fames  &  iitis ,  fed  affluen- 
tes  voluptatespericulwmcreant:  illa,  illaperti- 
mefcant,  quosnonvoluntaria  abje&io  &  mod^- 
ftia ,  fed  exitialis  avaritia  ,  &  honorum  aucupatio 
fuffocat&ftrangulat*  QuiseaimPetro  iafidiare-  Mmy  & 
tur,  aut  mortiferum  aliguid  mifceret,  cui  noti  ar* 
gentum,  non  aurum  >  imoveroneaes  quidem  in 
5Kona,  ut  monuexat  dominus,  fed  ingensmundi 
contemptus,  fed  firma  fid^s&locupletiflimami- 
fcricordia  adfuit?  iis  enim  machinisChviftiana 
refpubUca  per  egcftatem,  perfecutiones,  &  va- 
ria  caedium  genera  ab  exiguis  profecla  initiis,  eo 
crevit  ,  ut  univerfum  orbem  occuparit  .  Quem  b0o.  ec$tu 
ecelefiae  ftatum  in  fpeciem  ouidem ,  lufiuofum ,  re  «*•  *•"*■  7* 
tamen  vcrafeliciflimumhefariusapoftata,  &  de- 
terrimus  Chriftianae  reipublica  hoftis  ita  nobis 
invid^bat*  ut  Chriftiatiosomnes  nontam  aperta 
crudelitate  ,  qtiam  fubdola  clementia  perfeque- 
rctur  :  adeo ,  ut  qui  profcripti  &  ablegaii  itt  exi« 
lium  ob  ecckfiae  -difienfiones  a  Conitantio  kt» 
rant,  quafifraudulentisodientis  ofculis(ut  cum  yf9Vt  l?f 
Sapiente  ioquar)  In  priftiium  ab  ipfo  dignitatem 
reftitucrentur, 

Illi  igitur  illa  inquam  eKpaveant ,  patresam- 
pliffimi,  quilketfermone  taceant*  opere  tamen 
loquuntur ,  fidem  &  mifeiicordiam non  habeo  ( ii 
enim  D,  Hieronymus   \n   fuorum   confufionem  jf€U/fd%t; 
temporum,  haec  invertit,  quaeutinaminnos  di-  *to$m** 
ci  non  poflent  )  quod  autem  habeo  argentum& 
aurum,  hoc  tihi  nondo*  Cur  turpis  lucri  cupi- 
dus  es?  Cur  cum  Exuperioilloavaritiame  tem- 
plo  non  expeilis?  Curaurumfitis?  Curthefauri* 
sascuincfcis,  utipfeseternum  fitias  cum  divite* 
&cgeas?  Onosmiferos,fihaccnonintelligimus, 
o  nos miferiores* fi  intelligimus ,  quod  mult^  nos 
piag3B  maneant,  nificorrigamus:  Nemofibi  hic 
blandiantur,  Chriftianipatres,  authocfeex  nu- 
meroe^emptum arbitretur,  quodfchematismajo* 
rum ,  quod  pidisfumofarumimaginum  yukibus* 
quod  pneclaris  honoubus  fulgeat  *  Nihil  vana 
hacc  Chriftus  moratur  ,  nihii  curat  .    Cui  plus 
commiifum  fuerit,  plus  ab  eo,  fine  ullo  pcrfo- 
narumdifcrimine,  exigetun  Acniiiexaftamfuae 
villicationis  rationem  reddat  ,  ptentes  ptenter  ^  ^ 
tormentA  fatkntur  >   Videamus  tamen  ,   ecquid 
propinatum  iis  ,   epotumque   nocuerit  ?  Nihil 
profedo*  Haufit  fiquidem  difcipulusilie,  quem 
diligebat  Jefus ,  necillihauftum  obfuit:  haufe- 
runt  &  pferique  alii  ,  nec  quicquam  inde  cepe* 
runtdetfimenti*  At  ne  effetam  id  genus  miracu- 
lis  divinam  arbisrere gratiam >  muitis poft  faeculis 
B-Benediflus  (authore  Gre^orio  )  non  hauftu» 
fed  cceletti  quadam  pr^fenfionc,  porreciumfibi 
a  monachis  veneni  vafcuium  ,  folo  crucis  figno 
comminuit» 

Dicet  hic  forfan  infipientioratiquis,  miikm 
jam  efle  fidem  *  qupd  nulla  id  genus  miracula  ap- 
pareant*  Quistues,  quiDei  tapientiamitacon* 
vellis?  Fuerunt  iila  nafccuti  ccclefia?  neccflaria, 
ae  proinde  tunc  paffim  edita,  ut  adolefceret  iis 
Chriftian^fides&propagaretur»  Nunc  verocum 

idolo- 


Anho 
Chkistt 


Lvt*   M. 


ORATIO    1N    TMDENTINO     CONCIIIO     HABlTAi 

A 


7*-  7. 


Wff©.  I* 


y/«/. 

4* 

37- 

fitmtth 

J2p 

idolorum  cultus  dciierit»  euro  ipfa  ecclefia  om- 
nium  linguis  Ioquatur  ,  eum  ferpentes  &  fcor- 
pioncs  calcarit,  cutn  venenata  Babylonisethni- 
corurnque  errorum  pocula  fuftulerit  ,  quorfum 
tandcm  miraculis  opus  >  Num  mare  nobis  di- 
vidi  ,  num  ferpentem  toiii  nobis  in  deferto  » 
num  manna  de  ccelorum  demitti  nobis  cupia- 
mus  ?  Quarrar  fibi  fignum  generatio  nequam  : 
no$  vcrum  habemus  baptiimum  ,  verum  Chrifti 
corpus  in  cibum  ,  verumquc  ferpentem  ,  cujus 
livoie  fanati  lumus  ,  qucm  &:  hodic  in  ccclum 
afcendiffc  ccrnimus:  ut  omittam  inrenm  ,  juxta 
Crcgorium  univerfa  ha?c  iu  ecclefia  fpirituali- 
tcr  eiiici,  qua:  uiim  per  ducipulos  corporaliter 
tranligcbantur  . 

Sed  progrcdiamur  ultci itis  .  Er  dontinus  qui- 
dtm  Itfuffoftqutm  iicutus  tft  tis  .  Qutd  >  folum 
ne  ditcipuiis  ittis  locutus  Chriftns*  acnihilope- 
ratus  ,  difccflit?  Atqui  nihil  frigidius  doftore, 
qui  vcrbis  iolum  phi lofophautr  ,  &  juxta  l*au- 
lum,  rcgnumDei,  non  tam  in fermone  *  quarn  in 
virtute  coniiftit  -  Et  cjnum  coacionator  duahus 
poriflimum  parcibus  confletur ,  ut  vir  honus  fit , 
&  diccndi  pcmus  ,  potiorparseA  ♦  01  fit  vir  bn- 
nui  :  c)uodnonoftcjKationc»nonfimuktionemo- 
rnm,  Vcdprobitate,  &  perfeCtis  virtutum  a£tio- 
nibus  mcticndum  cft  .  Quod  vcro  tonucrit  redem- 
ptor  noiler  &  fulmmarit  in  dicendo ,  vej  hoftiurn 
teftimonio  per/picuum  ,  qui  violcntas  in  cum  ma- 
mts  injc&uri,  crHcaciffim«cjuseloquentia?mira~ 
culo  ftupefacii  atqueattontti  fccohihucnmt  s  rc~  C 
fpondcruntquc  iis  >  qui  f*  ad  tum  comprchendcn* 
dum  miirrant ,  nunquam  fic  locutura  httffc ,  ho* 
minem  .  *£uid  vcro  illud:  E&&  fum  9  quo  audito 
omncs  advetfarii  jamjam  capturi ,  raptt  concidc- 
Tunt  ?  At ,  fuit  m  agendo  debiiior  ?  Imo  vcro  (  uc 
i!Ic  ait  )  mtrabilium  ctleAor  opcrum »  Qui  prxtcr- 
quam  quod  ccrlumSr  tcrram  ,  &  omnia  qux  incis 
funt ,  fabricsrit ,  poli  homincm  ctiam  affumptum  » 
fuos  ipfe  iuorum  mag^nitudinc  miraculorum  intmi- 
cos  provocat  &  laceuit,  ut  fi  ci  adamantina  qua- 
<Lim  infcntaticordis  duritia  non  crediderint  ,  fal- 
temcju^opcribuscrcdant.  Et  ut  intclligas  prio* 
rcm  illi  facicndi  quam  loqucndt  rationcm  futffc» 
priusfaccrc  cjuamdocerecoepiiJe  aLuca  fcribitur; 
nempeut  fuonosoptimusmagiftcrexcmpio  inl\i-  D 
tucrct »  paftorale  offictum  bcncfactis  potius ,  quam 
verbis  conftare*  Itaque  dominus  Jefusnoit  locu- 
tus  modo»  fcd  cttam  mirabilia  ac  planedivina 
operatus  ,  a(fmnftu$  tft  m  ccttum , 

At  ,  quonam  pa&o  affumptu^  ?  Prinutm  om- 
nium  detcftcmur  Arianam^rNcftartanamimpie- 
tatern  »  Bc  univcrfa  orientis  vcnena  *  Unumfsqui- 
demChrifti  fuppofitum,  ^rduas,  utvolunUte^» 
ita  &  naturas  confitemur  6^  aflcvcramtis ,  Et  ut 
una  mortuus  cft  ,  altera  mori  non  potuit :  ita  quo- 
quc  una  rcfufcitatus  a  mortuis,  altera  refurrcxif* 
f e  :  una  alfumptus,  altera  afcendiffe  dicitur •  Sic 
a  D.  Luca  ejus  myfterii  neutiquam  ignarocleva- 
tus  dicitur,  quem  protinus  idem  patefacto  nobts 
divinitatis  arcano  ,  euntcm  in  cceium  fcribit .  Sic  E 
quoque  pfalmographus  ,  fic  Paulus  loquuntur, 
^Afctndcns  in  altum  CAptivtm  duxit  ctftiuitA* 
tcm  y  dtdit  dond  hominibns  .  O  admirabilem  fcri- 
turae  rcrumque  feriem .  Ru*bo  qui  illsefus  arde- 
at ,  Chrifti  conceptio,  &r  virginis  integritas  prse- 


$lO 


gationis  Jonas  crcatorts  fui  carnem  induti  fepul-  A  N  N  0 
turx  ,  refurreftionis  typum  geifit  :    denique  Sc  chhisti 
Heiise  raptu  facrum  afccndentis  hodic    domini       1*34- 


fignabatur  :  pracfignabatur  traditio  &r  vcnditio 
rcdemptoris  ,  magnis  periftafeon  coagmentis  Jo- 
fephi  in  ^Egyptum  venditione  ,  qui  8c  a  Pharaone 
occulto  myiterio  fervator  mundi  eft  nuncupatus : 
immaculati  agni  immolatio,  pafchalis  agni  ma- 
ftationc  & clu  ngurabatur :  ncgligcns  fupernac He- 


niyfterium  adumbribacur  :  Quamquam  ille  ,  ut  4*  **$-  a' 
fervus:  hic,  ut  dominus :  ille  ,  dilata  raorte  ,  hic 
jdm  devifla  ;  iJIe,  in  aerium  locum,  hicfuperom- 
nes  coeios:  iJle  ,  aliena  virtutc  ,  hiceadem,  qua 
univerla  quondam  fabricarat ,  inve&a  codem  &: 
honeftata  natura  noftra  ,  aicendit . 

Ucque  magis  ftupeas,  &  ardentius  ad  tllum 
adlpires:  Nos  ,  nos  inquam  ,  miferi  illi  ,qui  tam 
impie  in  primo  parente  divinam  laricramus  maje- 
ftatem  ,  ut  ex  paradifo  tcrrcftri  mifcrabili  exilio 
ftammeoquc  ctiam  gladio  pcr  Chcrubtn  intentato 
exigercmur,  coelorum  fines  tranfgrcifi,  &rega!i 
fede  dccorati  ,  angclicis  choris  exornamur  .  Quod 
quidem  aperte  declarantduo  ilii  angcli  albis  ve* 
fiimcntii  prac  Jartitia  induti  ,  qui  moeftos  ob 
diiccffum  domini  difcipulos  confolantur ,  &non 
jam  angcli  tantam  nobis  gloiiam  nefcioquo  pa* 
do  invidentcs,  vel  potius  gratulantcs,  aon  iu* 
quam  jam  angcli ,  fed  vtri  abcvangelifta  vocari 
Vi>3tuu  *  O  tncffabilcm  nubis  dominkdin  afceado- 
nem  »  &  albis  vcftibus  innoccnria;  intcmxquc 
cxuitationis  indicibus  perpctuo  cclcbrandam  »  At 
uuo  modo  afcendit ,  quum  iit  idcm  qui  6c  dcfccn* 
uir?  Audi  Saiomoncm :  Eae9  inqutt,  tfte  *venit  Cmti.  *. 
fitlie&f  in  montslms ,  fZ  tranfilkns  coiles  .  Qttibuf- 
datn  enim  vcluti  faltibusgigasiile,  cujusegreffio 
a  fummo  cosrlo ,  ad  currendam  noftrae  falutis  viam 
exultavit .  Primum  ab  arceparentis  ia  uterumvir- 
gints;  cscuteroinprajfcpc^  cxprafepi  incrucem, 
cx  cruce  infcpukrum,  inde  confirmatisfratribus 
afcendens  in  aitum  caftiwm  duxit  caftivitatem  •  uphlf,  4! 
Quam  vero  ?  Vel  vindosfuos,  juxtaZachariam,  Zm^  $> 
qui  detinebantur  tn  lacu  ,  inquononcrat  aqua; 
Vel  diaboium  &  mortctn ,  quam  morte  ipfefua 
vjcerat  c^  abforpferat ;  cujus  &  imperio  vinSi 
adhuc  illi  cocrcebantur. 

At  quaenam  dona  dcdit  homtntbus  ?  Audi  apo-  **  €w$  17- 
ftolum  Corinthiiscommemorantcm:  alti  quidcm 
per  fpiritum  datur  fermo  fapicntix:  ahiautem 
fermo  fcicntiar  ,  fccundutn  cumdcm  fpiritum  : 
alteti  fides,  incodemfpiritu  :  altigratia  fanita- 
tum  in  uno  fpiritu;  alii  operatio  vittutum:  alii 
prophetia;  aiii  difcretio  fpirituum:  alit  gcncra 
linguarum  :  alii  interpretatio  fcrnionam  :  Nec  4*  **g*tt 
ncgavit  dilcipuiisbenigniilimusprasceptor  dupli- 
ccm  illum  fptritutn  ,  quem  fuus  alumntis  ab  llclia 
tantoperc  expcrebat .  Nempe  nt  &  tlluftrarctur  in~ 
tel]eftus,"&  affeftus  cxpurgarctur .  Undc  quuna 
vileiccrcnt  illis  omnia  ;  imo  vero  reputatent  ca 
ut  ftcrcus  proptcr  Chriftum  ,  corpore  qnidcm 
mortuo  propter  peccatum,  fpiritus  vivebat  pro- 
pter  juilificationem.  Et  quia  nonhumi,  fcdtu-  *«»<?**• 
tius  in  coclo  thefaurum  fibi  thefaurizarent,  ac  a,  9c%/f\  \\ 
proiade  omnis  eorum  in  coslis  effetconvcrfatio, 
ingemifccbant  gravati  hoc  tabcrnaculo,  habita- 
tionem  noftram,  quaedcccelo  cft  fuperindui  cu* 
pientcs .  Hinc  iilae  voces :  Mihi  <vi*vere  Chriftus  eft ,  »l/i>-  u 
tr  mori  tucrum*  Hinc  &  illud;  Dcfiderittm  bdbeo 
diffoivi  CT  efft  cum  Chrifto .  Qujc  quum  ita  fc  ha- 
beant,  patres  fandiiTtmi.an  non  fatisliquet,quam 
affluenter,  cV  donailla,  &dupIcxiiIcHcii«fpU 
ritus  difcipulis  domini  fittributus?  Ofeliccstec 
Scamplius,  qui  ita  fc  abnegavcrunt,  quiitacru- 
cem  fuam  fuftulerunt,  ita  dcfierttnt  mundo  vivc- 
re,  propter  Chriftura,  ut  nihii  vivat  in  iliis,  ni- 
hil  in  illis  regnet  nifi  Chriftus .  Sic  petitur  c^ium, 
patrcs  fandtiilimi  ,  non  ut  ftrat  ojftn  Olympus  , 
fummtque  Ttlidcus  fydtra  tdngtt  apex  .  Gigantum 
cft  iftatemeritas  &  hasrcticorum:  qui  quum  fint 

pro- 


<?HRISTI 


£*$*    !*i 


1W*    ff 


Jfa«k  ** 


3|  I       PETR!       F   R   A   G   I      D    O 

propriojudiciocjUmnati,  &  in  reprobum  fenfum 
traditt,  naturaeacDep  ipfi  bella  movetit»  Nos, 
qui  Chrifto  in  baptifmp  confcpplti  fumus  ,  nos 
qnt  Gbrtftum  indirinfits  ,  oos  qui  Chriftum  pro 
noftrafragiJitateample&imur>  qui  ad  Cbriftum 
anhclamus»  ad  Chriftum  per .mbiitem  piiigtiem  > 
montemcpagulatum»  montem  tn  qttobencplaci- 
tumeftDcp>  fummum  fcilicet  pontificem  afeen~ 
damus. 

Quod  (|  re^ores  tenebrarum&fpiritpalia  nc- 
quitia*  afcitis  in  focietatem  haereticis  &fchifma^ 
ticis*  ac  univerfistartaricohortihus  id  interturr 
bare>  lieet  eprum  caftraadverfusnoseonfiftant, 
ne  fimus  madicx  fidei»  alioqui  Betri  excmplo, 
fummergemur:>c  licct  exurgat  eorom  prxliutn 
adverfus  ecciefiam,  ne  titneat  cor  noftrumobfe- 
cro>  aut  perturbettir:  quin  pptius  incoindubi- 
tantcr  magnaque  cum  fiducia  fperemus  •  Num- 
quid  manus  domint  afabreviata  eft  $  aiit  non  juftir 
ficabitur Chriftus in fermonibtis futs £  Atqui » iHe 
ipfcj  qui  folus  non  mentitur,  afcenfuros  ad  pa- 
tre*n>  iiltimisverbis,  quae  ipfe  apudMattha&utti 
difcipulis  loquimr,  prifentiffimum  ipfis,  fppn~ 
feque  fuae  auKilitim  ufquf  ad  confummatipnent 
farculi  pollicetur*  Idem  quum  fatanas  ,  ultim^ 
jam  coena  fumpta  ,expetiffet  appftolos,  utcribra- 
ret  eos  ficut  triticum ,  ao  npn  oravit  pro  Petro ,  ut 
&ipf$converfus,  confirroaretfratres  fuos?  Quid 
Igitur?  pravittuncpro  Petro  dominus,  &  riunc 
raon  orabit  projttlio?  numquid  autChriftusim* 
becillior  3  veHribumanior,  quam  Heri  &  nudias 
tertius?  au|  minor  Petro  julius  dtgnitatis  fuh* 
ftantia  &  officio  ?  Non »  fi  crepent  aotichrifti  pm~ 
ncs \  &Tataoiea  rumpatur  phaianx  •  Diccs  forfau 
haeteticc,  fratre^  a  Petro  confirtnatqs  ,  nihil  t$ 
adhuc  tale  in  Julio  expertum»  Jmftm  t&\Chri- 
fint .  Utinamque  ftulte  fapcres  ac  noviffima  pro- 
videres* 

Attcnde  huc  (  quaefo  )  guod  tandem  praeffcnuflf- 
pumefthabitum  vel  a  prtmis  nafcentis  ecclefia: 
incunabuJis,  aut  ad  cqnfttttpaudos  quoi  tu&vi- 
im  fordibus  &  doftrinae  pravifatibus  pfFendis ,  aqt 
ad  te  tuiquefimiJesvel  fanandos,  vel  coercendos 
remedium ,  an  non  cecumenicum  concilium  ?  A$~ 
qui  jr  iiatemjptum  jjam  acfereobnoftraveftraque 
fcelera  defperatum  fan&iffimtts  pontife^  ,  &  ye* 
riffimus  Chrifti  vicarius  fumma  pietatjp,  &lin- 
gdart  inovile  dominicum  ftudio,  fapientiffimis, 
&  Chriftianiffimis  ejufdem  copcilii  moderatorir 
bus  in  civttatem  hanc-i  optimt  Madrutip  &  ear- 
dinale  &  principe  moratam  a  miffis^  coaAoque 
fandiffimo  antiltitum  ordiue  reftituit  ^v^r  felicift 
fimecpntinuat.  HonnehicCrefwtium  illwm  ink 
comparabilifaa&impnia ,  fummaque  itrum  pru- 
dentia  virum  a  pontifica  Opt.Ma^.adpffeintue- 
ris?,  Q&q  duftore  &  fuus  aliquando  tatidemde-* 
formata?  ecclefise  detor  reftituetur^  &  religio  \ 
amiffaque multorum  flagitio  Chrtftianae  reipuWi- 
ca&  dignitasrecuperabitur  Sc  crefcet^  Nonne  hic 
duos  vidcs  fapientiffimos  praefid^s  praeft^ntiffiml 
legati collegas  &  foeios x  q^i  vitse  integritate ,  <jui 
Jocupletiffima fcientiarum  fupeHe&ili  5  <}ui  piuri- 
mis.gr^Lviffimifqu^  negotiis  ^rafte  integreqqe  pbl^ 
tisclarifunttotporbe&infignes?  nonne  hie  rot 
ftcllas^  cjuot  praBfufes  fonfpici^,  quorumJuxka 
|uect  coram  hominibus ,  quorumfitn^tiffimaope- 
ra  ita  perfpkua  funt ,  ita  omnibus  obvia ,  ut  ne tu 
quidem,  licct  pratpoftero  judicio  fis,  &  a  com- 
muni  fenfu  alienus,  tit  es,  nonpoffis  eorum  er-i 
go  cccleftempatremnon  gJorificare?  Nonne  in4 
quam  &  vides  pinnes-hos  Chriftianiffimos  viros^ 
non  aliorfum  fuis  fedibus  excitps  &  coaftos  , 


c  r.o  Ris     T  h  e  otoffi     |$i 

A  quamuttibituiquefimiiibus»  ac  unirerfis  reipu- 
bltca  vulneribus  medeantur  ?  Ecquid  almd  re- 
quiris?  N^m  neChriftusquidiemaliudquippifai 
^  Petrppoftulavitt  nonenim  ^  paftore fanatio , 
fed  cura  &  folicitudp  exigitur  ,  Interim  tamett 
cave  >  ne  tua  te  pravitas ,  m  tui  te  pe^atorum  fa- 
niculiad  infaniam  redigant.  Ac  proinde  rrterte» 
rt$  re^erwe  *  Sundmitii ,  reverter? ,  rewrtcre  ,  ut 
tntmamur  te\  Nam  quaipvis  jfornicata  fis  cum 
plttribus  amatpribus>  quamvis  fada  fit  tibi  facies 
meretrici§,  ut  fpirkualiumnupti^rumparanym- 
phi,  defpondebimns  te  univiro  virginemcaftam 
exhibere  Chriftp.  §urge  igititr,  nedormias,  & 
exurgeamqrtuis;  prsecinge  tumbostuos,  &pro* 
pera':  eccefporifusvenit,  utt^illttminet:  utno- 

B  vuni  te  hominem  induat,  Exurge>^Hurge » inquam> 
^propera,  ftimehvatureoleum »  acceli?ra ,  CKcipe 
venientem  ad  nuptias  fponium :  fievigilavcris,  fi 
veoientem  exccperis  ,  mihi  credc  ,  virgo  eris  & 
prudenSj,  &ingr$dieris  ad  nuptiast  Ne  dcfperes 
mnsformationem  hanc  ,  qu^c  impoffibili^  "funt 
lipudhomines,  poffibilia  funt  apud  Deum , 

Sedredeamus,  patres  ampliffimi,  unde  fumus 
digreffi  »  &  qu^tn  bieviffime  »  <|uod  fupcreft ,  ab- 
folvamus.  Quod  ft  igitur,  nbn  jam  carp&fan- 
guis,  fed  prihcipes  $  ppteftaites&  redores  tens- 
brarttmharum^  nps ^  a4oria#«  &  ipvadant,  fic 
habetote,  nepprt^s<|uideminftri  quic<juam  ad- 
verfus  ecckfiam  prasvalitura^.  Noricni^i^ft  do- 
sius  fuper  arena  aedificata,  f^d  fupra  viy^m  fa* 

£  xum  firmamque  &  di*wSm  p^tram  conftrji^  > 
fqque  licet  flumtna  veniant»  Jicet  flent  vctiti  pro- 
capu^,  &  impptenthts  inilJamirruant,  non  pc* 
riciitabitur,  non  cadct ',  Agttari  fiquidcm  Petri 
navicuJa  fluftib^s  ppteft>  fubmergi  pon  poteft  t 

§ed  qupniam  in  graviffimis  iis  reipublic»  cMa^ 
mitatibus  inn^imctabiJes  ?.  mtiltiwdine  animac 
Chrifto  pereunt ,  pro  ^ui^ds  ipfe  facratiffimum 
ianguineni  &am  fudit  >  yel Jetn  equidem  >  ut  hse 
procelta?»  qutbus  ccclcfia  ^divekatur >  &  affid*i$ 
juftorum  precibus  ,  & :  falutaribus  confiliis  mm* 
ponerentur :  teftorque ,  patrcs  ftmpliffimi  >  locum 
hunf>  quem  cgo  indigniis  cbnftendi»  non  tam 
«nqiam  ChriJ}ianse  ttipubtieae  perkula  ,  non 
tamdiffenfibnes,  Oott  tato  fchifmat^  >  quam  cpr-» 

D  ruptiffimos  mores  npftrqs»  noftraque  4cii44-  fpr* 
midaflfe.  Praefertim  dum  cpnfidero,  ep  hos  pro^ 
lapfos»  utnecvitiajamnoftra,  necremcdia '  pati 
poffimus ,  Hsec  fiqutdem  oosenervant  >  haec  fran- 
|«nt,  hatcqppugnant^  it^overo^xppgoant»  ac 
vetuti  vin^tPsnpftris  nos  hoftibus  uadunt ,  Hacc 
totam  Afiam»  hase  totam  Afrtcam»  haec  bonam 
Europ^partcm \  Jeoni ,  qui  circuit  quatrcns>quem 
devoret ,  prodidcrunt , 

Quamobrem  per  fandam  egp  vos  fedem  apo-* 
ftoitcam  >  prr rreceftajrifm  coitcilticelebrattonem  > 
per  afcenfiopcm  domini  $  ppr  Chriftummundi 
falutcm>  oro  &obteftor»  ut  laborantis  ecclcfiae 
mif^rti  ,  profternatis  cuiti  Uaniclc  prtces  ve- 
ftras  ante  faciein  domini  >  mn  in  juftifittfbnibut 

E  profwss  $4  *»  wifirationibns eJHsmuitis .  Etquia 
facerdotes  domint  6^  mMftt4  ^jus  qfkis,  patrei 
fanftiffimi,  tmitt  t#fa  in Sim  ^  fmfiificm \ttjn~ 
mum  >  fantti/ic4te   eccteftam  ,  fhrttf   inter   vefti- 

:-  h*tum  p*  alt4r$$  0*  ihite  t  Tdne  domine^  parce 
popuh  r»a>  CP  ne  des  h&editaiem  tMm  fa-opfrQ* 
bmmr  ut  iomi^entur  eis  n&tjwe*  *  Ac  m  vos  * 
^qui  ad  liberandam  cx  tol  periculis  ,  atqucadeo 
ex  jpfi^  d^monum  faudotts  ecclefiam  fum- 
ma  cum  pmnium  gcntium  expe^atione  co^ 
fti  eftis,  juftitiarum  &  divini  teftamenti  etiar^ 
ration^,  negligcntia  quapiam <  ^tlpd  peccatori 

JUKtJI 


Annq 
CHHisti 

tssu 


cmt*  '€* 
Qftc*  ti 

Z*  Crr.  \u 

fffy*  K 


£?&£  $i 


M*t**?* 


U  T^lr.  f  t 


Pm*  §• 


JeiPt*  *■ 


W»  ^ 


lll 


ORATIO    IN    CONCILIO    T  R.  :  D  E  N  T  I  N  0    HABiTA. 


3H 


juxta  pfalmographum  contigit  )   e&cludamini  ,    A       Scd  undccxordiar,  nc  vivam  viri  patrcs ,  ftfat~ 


ft   N  N  °  cum  fil  terr*  ,  &  lux  mundi  cfTe   dcbcatis  ,  rc 
4  novamini  ,    rcnovamini  fpiritu  mcntis  vcftrar  . 

Msnb.  5.  abjcdifquc  bujus  i*culi  tcncbris  arma  lucis  in- 
duti  obiccrate  Dcum    fupplicitcr  ,    ut    expulfo 

T/*/.  79-  apro  dc  fylva,  ac  fingularifero ,  quiomniade- 
pafcitur  &:  populattir,  qui  omnia  violcntiflimc 
fert  Sc  agit,  rcfpiciat  ipfe  dcccelo,  vidcat,  vi- 
iitctquc  vincam  ittam,  quam  plantavit  dextera 
c;us . 

Quin  ,  nc  captata  diu,  &  fummo  Dci  bene- 
ilcio     oblata     narc    tam    commoda     rcftituendr 
Chriftianae    rcipublicae     occafio    ,    vcftra     culpa 
amkcatur  .    Apcritc  portas  vcftras  ,  Chriftiaai 
principes  ,  8c  ftantcm  jam  ad  oftium   ,  Sc  puU 
fantcm  dominum  ,    nobifquc  in  ii%  tcmpcftati* 
bus  tam  clrmentcr  appaventem,  eadem  animo- 
rum    confpiratione    atque    obfcrvantia   htit    in~ 
troducite,  rctinete,  veneramioi ,  qua  hodie  ad 
patrcm    afccndcns    ab    univcrlis     angclis    cxce- 
ptus  cft.  Spcro  fiquidero  coelefti  ejus  praefentia 
&r    fan&ifRmis  prccibus  vcfttis  ,    ac  corde  om~ 
nium    vcftrum    imo  »    animaque    nna    efTcftum 
iri  ,    ut  conctlium  hoc  fcJiciffintc  ,    &  c  rcpu- 
blica  peragatur  ;   evellanttir    liuperfeniinata   zi- 
zanta  >  mores  noftti  cmendentur  ,  defttu&ifquc 
inimicorum  ciyitatibus  ,    folo  tubaittm    fono  , 
id  cft  ,   fcptiformi  Spirirus  fanfli  gratia  ,    pcr 
quem  in  unitni  conveniftts  *  Ubcbiftati  Jerufa- 
Jcm  muri  ,    divinittts    ardiitccntur  :    opitolante 
domiito  noftro  Jcftt  Cluifto  f  qui  hodie  a  dex- 
tm  Dci  8c  io  potiifiims  cjtts  bonis  coliocatus, 
fedet ,  &  regnat  cnm  patrc  &r  Spiritu  fan&oirt 
faecula  facculovum,  Amen.  Dixi, 


XIV. 


S^iLVjiTO^lS  S  Jt  L  sATU  $  II 
archiefifcopi  Turritani  ,  tT  Saffarcnfis  oratio  , 
in  fnblica  fottnni  feffion*  4  refumfro  concilio 
tertia  ,  ad  pfitres  hakita  Trtdenti  undctima 
tnenfis  OClobris  f  *%u*  fnir  Dominica  tmn&  ilf#~ 
f>tt*rum>  4nm  dzmini  MCLL 


?fih  tn.  "\  7  ERE  nunc  tam'em  i«^C3Bpit  dominus ,  qui 

Y     in  ahi«habitat  >  rcfpicere ,  cjnafi  congrcga^ 

tionis  iux  rccordatas  ,    ad  aflliftas  cccicfiae  rcs 

per  vos,  fatidiflimi  patrcs:  cjui  apoftolici  Inmi- 

nis  fplcndorc    carufcantcs   illuftratrs  eccfefiafti- 

cam  banc  Lunam ,  5:  quafi  duo  luminaria  fyno- 

G*n*  u        dum  cclcbratis  ,  in  qua  vobts  Lurt*  taborcs  ti- 

mcndi  amplius  nonfmt :  quod  fciiicet  umbrater* 

rcnorum  luminari  ofttcicns,  fpiritualis  vcftri  fir* 

roainenti  lucem  obfcurct:  pervos  mundi  lumina 

(  atque  utinam  itcrum  ,  aut  utinam  tanto  no- 

mini  rcfpondeamus  )  de  cotlo  refpexit  ,    atque 

opcm  ccclcfiae  fuac  tulit  ,  egrtfdicns  vobifcum  in 

falutcm  populi  fui,  in  falotcmcumChrillofuo . 

Domtni  cntm  cft,  quod  rcfumitis,  &opcrami- 

vuu  \%\     n^  °PUS  *  Jam  vos  '*tus  intucor,  vclut  ftipato- 

v4t<t.  |.       res  circttndantcs   Sion  ,    narraturos    in  turribus 

y/Jr'*J*    cjus,  vera  turrcs  fortitudinis  Sion,  quafi  leftu- 

Tf*t\  to\     Jus  veri  Salomonis,  quem  ambitis  inftar    fexa- 

t/W;'   »•       ginta,  imo  omnium  rortiffimi  Ifraelitarum ,  te- 

r/Jm.  14/.  ncntcs  gladios  ,  &  ad  verbi  bclla    doftiffimi  . 

jfs*  50,        BenediCTus  dominus  ,    qui  docet  mancs  vcftras 

"  7#         ad  pratlium  ,  &  digitos  ad  bcllum  ,    &  crudit 

linguam  ,    ut  fciatis  fuftcntarc    populum  ,   qui 

lapfus  eft  verbo. 


fcio,  prxicrtim  qui  vcrfcr  in  eo  argumcnto,  in  Ch^i5T^ 
quo  quis  modum  magis,  quam  copiam  dclidc-        %ssu 
rartt?  an  a  novitatibus  inve&is  in  ccclefiam,  a     * 
diflidiis  in  religione  fuborcis?  nutn  a  corruptcla 
cthicjc,  bierarchix,  politiae  ?  num  a   ftmuliati- 
bus  virorum  principum,  cx  quibus  pcriculofiiTl- 
ma  bella  jam  orta  vidcmus?  num  acalamitati- 
bus  ,    quibus  perpctuus  Cbriftiani  nominis  ho- 
ftis  Turcarum  tyrannus  cxercct    rcmpublicam  ? 
ab  imminutanc  rcipublic*  ipfius  dittone  quon- 
dam   latiiTime  contiouata  ?  quae  difHcilc  ,  quis 
polfit  non  dicam  complefli  orando>  (ed  pcrcen- 
ferc  numcrando?  Ita  uudique-triftisreium  facics, 
occurrcbat,   ut  magis  mihi  thrcnum  &  fletum , 
B  quam  fermonem  aflumendum  vidcrcm  - 

Scd  eccc  propc  cft,  (  inquit  domiuus  ad  mc)  pc^  JOf 
vcrbum  in  orc  tuo:  &  ad  mc  ipfumconverfus,  **«.  *o* 
hoc  quod    g«fto   corpus  ,    continuo    mc  admo- 
nttit,  quid  potifftmum  aggredcrcr  ad  dtcendum  » 
Obtulit  crgo  fc  fc  mihi»  taoquam  vir  Macedo  A8*  itf. 
Paulo  ,  corpus   ecciefiae    myfticum  (  fcd  quam 
male  habcns)vobis  proponendum,  qtii  tra&atis 
de  conftiruenda&ftabilicnda  veritate  pr«fenti« 
corporis  Cluifti  itx  facramento  mirabili  (  quod 
myftici  ipltus  fymboium  eft  )  quo  corpusipfum  u^ 
tanquam  vtvo  pane  nuttitur  ,  &  incrucnto  fan-  Mmh.  U 
guints  pocuio  jugitcr  rcficitur*  Nemirumergo, 
ii  ubi  corpus  eft  domini  »   ibi  congregcntur  & 
aqutlse. 
C       faclurumitaqueverba  de  ineiTabilibus  atcants  VMfio  % 
attgnfttfque  facrameniis,  non  de  corporis  modo 
humiiitatts  nottrlr  phyftci  quidcm,  atillamira- 
bili,  fed  Sc  myftici  longeexccltenuotisconftitu- 
tionc,  dcque  cjus  reformatiotie,  quod  conBgu* 
ratum  iri    quandoque   espedamirs   corport  cU- ?u/t  |4 
rkatis  Chrifti  ,   intertm    per  ipfms  corporis  & 
fangutnis  in  facramento  communionem   in   00- 
bis  inchoata,  magnis  quidem  illis  6c  pratclaris 
pignoribus  frumentaria  quafi    teflcra   accepta  , 
vidcte,  quam  prctiofa ,  laota ,  &  dtvinafupei- 
lettile  3c  rernm,  &  vetborum  inftruftmn  mecftc 
oportcat  (  qui  tales  vobts  um  prolaturus  thcfau-  ^^  f 
ros  ,  cttm  vctcrum  ,   tum  novorum  )  homtnem  B***  4. 
non  impcditioris  modo  Iinguac  ,  fcd  infantem,  aHu  u 
D   in  quem  triplcx  prophctas  iiliusalpha  quadrarc 
convententius  videatur  •  Patres  (  non  enim  ho- 
neftior  occurrit  appcibtlo  )  vcftrumfavoremat- 
qucftudium,  tn  vcftris  oculis,  veftro  ore,  vul* 
tuqttc  acquiefco  :    pcnc  obmutui  (  qutppe   qut 
inerfabilia  fari  aggrediar).ni  adfit  illc ,  qui  es  ore 
infantium  perficttlaudcmiuam  ad  dcftrudioocm 
inimici. 

Sed  antmos  mihi  addidit  amicos  fponft  ailo- 
quendi  beuignitas,  pii  fponfi  Sc  reginac  fponfse 
Chrifti  eccleftae,  quat  corpus  ipfum  eft,  dequo  V*A  ^ 
loquimur,  quam  cum  fitiabus  illis  beatiflimam  TraVt  *' 
praedicare  contendo  ,  quae  affedus  percundkando 
movercfatagunt,  a)cnte$ :  Quseftifta  fynodos, 
<ju*  fro£redttury  juafi  surom  confur^cns  ,  fulchrs  C4nU  ^ 
E    *t  Luna ,  tkitA  ut  Soi  ,  terribiiti  ut  cafirorum  4- 
cies  ordintta  ?  Qu*  percunAatoria  vox  laudis  , 
cum  maxime  dcceat  eccicftae  hujus  reginam  Ma-  MtrUUm* 
riam  dciparam,  pcr  quam  iccundum  Chriftum 
fadtumcft  nobis,  quod  ftc  eloriofaccclcfta  appa- 
ret,  ut  ei  mernohxc  lausdebeatur;  adipfamme 
jam  convertam  ,  quae  cunftas  fola  haerefes  inter-» 
cmiffc  praedicatur,  dum  crcdlt  humtlis,  incujus 
primum  animam  excellcntcr  fupervenit  Spiritus 
fanftus. 

Tunobisafilioobtinc,  virgomater  ,  utdefpi-  !«<€■. 
ritufuomcnfuram  bortam,  confcrtam,  &  fuper* 

cffluen* 


335 


SALVATORIS     $ALAPUSII     ARCHlEPISCOPI 


11* 


A   H  H   O 
ClilUSTt 

T/w.  $7* 


TP/*/».  90. 


«4^.   2  2« 


$•#»«  *« 


XT*  *$♦ 


Ctrpttt . 


C&pt*t* 


effltieutem  effundat  m  finurn  ccdefias:  hujus  irx  fao  A  ctefia  ordines  defignantur  ,  majorum  fcilicet  8c  ~  n  rK 


y*d«w 


¥*r/«  * 


Jfrrfiium  k 


nomine  coogre^at»,  &  inducat  m  omnem,  fi- 
cut  tuus  promifit  fiJius  >  veritatem,  atqueornne 
confilium  noftrnrn  eonfirmet,  quad  operatur  in 
nobis.  QuaEiiaro  ifta ,  inquarri,  quae  itaprogrc* 
ditur  in  multitudine  virtutis  fua; ,  ut  non  obfcure 
praefeferat  tam  diu  velle  perfequiinimicos,  do*- 
nec  eomprehenderit  ita  deficientes,  ut  fint  non 
inimici  3  Quafi  aurora  confurgens  Luciferum 
prsecurrensaftrUrn,  eatenusinteiligentiae  fuae  lu- 
ce  proficiens,  quoad  radianrisnfquejuftitiaeSo- 
lis  meridicm  perpetuam  pertingat  ,  ubi  cubans 
meri^ietur,  fugato,  quod  nunc  perno&at,  dae- 
monio  meridiano»  Interim  vero  dum  inclypeos 
veftrosaareosSolipferefuiget,  nullo  non  fpJen 


rninorum  gentium  (Ideft  pradatorurn  )  per  Vm-  christi 
guam   praecficafcores  :   per   aures   pJebs  vcrbum     1551* 
hauriens  :   per  barbam    autem    facerdotium   , 
quod    totum   facics  ecdefiae  aptiffime  nomina« 
tur:  qu^  nunc  ad  ipfius  capitis  nutum  furnma 
omnium    gratufarione   iegitime   convenit  t   cu* 
jus,  nifi  in  primis  ratio  authoritatisconftiterit, 
8c  fartam  te#amquc  prasfteti^  :   nifi    earn   dy~ 
peis  &  validiffimo  pra&fidio  munieritis  ,  adura 
eft  de  falute  noftra  :   prsefertim  qui  iocati  fu- 
tnus  in  caprite  ;  atque  adeo  totius  corporis  in- 
coiumitate   hoc   maxime   fuis   jaculis    petunt   ,  c*p*t  m^ 
hoc    abfcindere  dcfiderant  9  quicunque  acepha-  #**"• 
li  ,   qui  cwn  corporaiis  vitsp    fme   capite  ficri 


$1* 


dentemonte,  panditur  terrihiliscaftrorumacies  g   j>ofFe  participes  defperarent  ,   prodigiofa    qua* 

ordinata:  quid,  ni  terribilis*  cui  pr«eft  dpmi- 

nas  ejcercituum,  ubi  caftra  funt  Dei?  ubi  puer 

apertis  oculis  igneorum  curruurh  montem  videt 

plenum?  adinftariiliusordinataacies,  quacpri- 

mos  prasliantes  de  ccela  inprofundiffimamabyf- 

(um  deturbavit, 

Sed  jamco^Ieftemnomenelaturam  audtte,  Ipfa 
eft  Chrifti  domini  corpas  ,  quar  per  Mariam  > 
quafi  turtitum  quoddam  Sc  eburneum  collum 
falvatQfi  fuo  capiti  eonjungitur,  quiDeumha- 
betcaput:  illa  vitaieshauuusprima  fufcipit ,  & 
refluit ,  per  illam  afpiramus :  &  de  fufpirio  relpi- 
ramus ;  hoc  Chriftr  domini  myfticum  &  vifibile 
corpus,  non  invifibili  capite  gaudet , -JalioHI. 
Kom* pont*maXi a  Deo  vocato, *  ot  Aaron  (qui 
montanus  interpretatur)  cui  in  beato  Petro  di- 
dum  eft  :  Tt*  watbms  Ctphar  ..  Quanta  ,autem 
capiti  huic  aureo  gratia  fit  oculorum,  quanius 
fenfuum  ornatus  ,  vix  confequi  oratione  quis 
poffit:  fuperat  namqueomnemphyfici  corporis, 
formaBquadtumvisfpeciofa?,  &habitum,  &  pul- 
chritudinem:  quod  fe  argenteo  ,  &c  quidem  ex- 
tentobrachio,  ptotegit  in  falutiferam  protenlum 
dexteram  f  quam  dominus  Chrifti  fui  mn  jam 
Cyri,  fed  Caroli,  appreheridit,  ut  antefaciem 
ejus  gloriofos  terrae  humiliet,  cui  det  ihefauios 
abfconditos,  &  novosorbistradus,  ipfofquela- 
tiftimos*  Is  reginae  hujusinclytae  primogenitus, 
ipfe&fortitudoejus,  8c(nt  femel  dicam  )  priot 
indonis,  maj*or  in  imperio.  Hoc  aurem  carpus  J)  jufmodi  miniftcrio  in  eorum  ipforum  perniciem  2>ftep  & 


dam  mentis  c^citate  in  fpirituali  vita  ,  quafi 
truncus  a  capite  avulfi  ,  pofle  vivere  ,  temere 
arbitrantur  (  quafi  vero  gratia  naturam  non 
irnitareuir  ,  addo  ,  &  boncftaret  )  quos  divi- 
no  fuo  fpiritu  defcribit  Paulus;  2^o#  nmntts?  Cchf.ti 
inquiens  ,  caput  ,  tx  q*&  iotum  cvrpus  fer  m-  gn,*c*% 
xus  &*  cQnf$n£}hnes  JHbminiftrAtum  ,  £T  con*  £%ts' 
ftrtt&UM  crefcit  in  augmentum  Dii ,-  Mortui  igi- 
tur  cum  fint  a  quid  adhuc  tanquam  vivcnres 
decernunt? 

Quando  itaque  incertamen  defcendiftis,  Viri  QsHi*» 
fratres,  pro  falute  capitis  corporifque  totius  , 
erit  muneris  oculorum,  qui  fpeculatores  domi- 
ni  Ifrael  dati  funt  ,  &  alti/fimum  locum  obti^ 
nent  ,  profpicere  fupervenicntem  gladium  ,  ne 
fanguis  de  manu  fpeculatoris  requiratur:  &  cir~ 
curnfpicere  %  ne  forte  quis  excat  valiutn  caftro- 
rum,  ne  pertranfeat  terminos  ,  quos  pofuerunt 
patres  noftri ,  traditiones  videlicefc  ecclefiafticas 
hadenus  confervatas  * 

Duplex  ecciefiae  munimentum  pro  muro  &  fau  ift 
antemurali,  ex  divinis  dc  humanis  conftans  ie~ 
gibuss  conjungatur  in  hoc  opus  ;  amborum  lu* 
minum  vifus  ,  utriufquc  ordinis  fucceffio,  ve* 
lut  acxes,  dirigatur,  8c  apoftalorumduod^cirn, 
qui  dexter  eft  oculus  ,  &  feptuaginta  duorurhji 
qui  finifter  eft;  nec  feriant  fcedus  cum  Ammo- 
nitis*  qui  hanc  pmftant  falutem  ,  ut  quaerant 
ocuios  eruere  dextro$:  nec  aiii  quippiam  dehu- 


totum ,  quod  &  ccgli  regnum  eft ,  facerdotali ,  ea« 
que  regia  decoratur  civitate,  quaeexomnitribu, 
lingua,  populo&natione,  fexu,  setate^  ordine 
^Chriftodomino^dificataeft  Deo  patri  regnum 
(  quod  vos  non  fine  veftra  magna  dignitate  reprae- 
fentatis  patres)in  cujus  fumma  corporisconuru- 
ftione,  quamfimiiemnavis  carinas  videmus, ■  ca- 
putcoliocavit  Deus:  inquo,  ficut  nauclero,  ip- 
foque  hominum  pifcatore,  totius  effet  regimen  ani- 
mantis,  &  vitalis  inde  influxus  in  totumcorpus 
derivaret  *  caperentque  hinc  ad  nominis  rationem 
initium  fenfus  omnes:  priorem  autem  ejus  par- 
tem,  quae  facies  dicitur,  neceflariismembrorum 
rninifteriis  inftruxit  pariter  &  ornavit:  ut  ficut 


ufurpent  ,  ne  cum  Betzamitis  ,  qui  aream  do-  *•  *^f» 

minuntroipexerunt,  mtereant,  Infpiciantergo> 

ut  faciamus  ad  exemplaria  coeleftium  ,  quaj  no* 

bis  monftrata  funt*  Peragamus  hierarchas  age-  BUrwte* 

re  imitati  triplicem  iJJumfacratiflimumqueprin-  ^r<r* 

cipatum  ,   quem  trina  ipfa  fundione   exprimi* 

mus  y   purgantes  per  excommunicationem  ;  ar- 

m<*   miiitU   mftr*  >   mn   carmfU    ,  fid   fotentia 

P*o  ,   ad   defiruBhnem    munitionum   confili*   &€+> 

firuentes  ,   <?*   omnem   altitudmem    extQlkmem  fc 

adverfus  fcicntUm  Bei  ,   cr    in    aptivtidttm  re* 

digentes  omnem    intetteftum    ad    obedkndnm  Ckri- 

fio  ,   €T  in  pmftw  hahentes  ukifci  omnem  inohc- 

dientUm  t    tradite   vexandos    magis   fatanse   ia 


3*  C«rt  IQ* 


z*  C*r*  1; 


corpus  unum  ex   fimplicibus  merahris  conftare  £  interituro  carnis  (  quo  ffirittts  fitlvus  fitt  )  \m 


non  poterat ,  nifi  ut  eflent  partes  ut  finiftrae  dex- 
trse:  fic  &  in  capite,  quod  totius  divini  pperis  qua.fi 
culmeneft,  &vifusinduas  acies,  &  auditus  in 
duas  aures  (  ut  reliqua  taceamus )  a  fammo  opifice 
divifa  funt,  quorum  membrorum  vcl^x  hoc  ma- 
xima  dignitas,  quod  fedem  hahent  in  capite  : 
quod  unam  fuam  vim  per  ocuios  mentis  fene* 
ftrasconfpicuamfacit,  pcrlinguamexplicat,  per 
aures  ingerit,  per  barbam  honcftat . 

Hoc  autem  maximumeftfacramentum  in  cor-» 
pore  ccctefiae:  nam  per  duo$  oculos,  duoin  cc- 


r^ticos  quofcumque  fchifmaticos  Sc  flagitiofos: 
nec  paffim  pro  temporaJibus  caufis  tremendum 
gladium  diftringatis  ,  ne  acies  obtundatur,  & 
contemnatur  poteftais  fadrofanfia,  quae  nonnifi 
letaliter  negligitur  :  quin  potius  fccularis  po- 
teftas  imploretur  ,  dum  adhuc  nobis  reftat  , 
quid  agendum  fit*  Oprimo  enim  jure  huric  po~ 
fitivi  juris  ordinem  audaftcr  dixerim  invertca- 
dum:  quippe,  quo  divini  juris  ratio  pofthaberi 
videatur.  Huc  pertinet  multiplicatio  iilacenfti- 
»rum.«  quarum  rete ,  nc  oculi  quidem  penn^torum 

eva- 


! 


A  N  N  O 

Christi 


337  ORATIO   IN    CONCILIO    TrIDENTINO    HABITA-  338 

cvadunt,  ita  ut  liccitcum  Antonio  exclamare;  A  mcrito    confudcrit    dominus    labium   ipforum  ,  A  N 


"551 
Tftv*  1 


"Ptrfiterf  , 


/ttm.   7. 
Arifi.  ttb. 


UtmmtuM  * 


I.    Tttr.  4. 


Sthl.iib.i. 
Aftu*    ao. 
a.  Tf/f.  1. 

Tfatut.    7J. 
Tfalm.    11, 

7«-  *• 


£i/S£n«. 


^«^4  *j». 


Quis  hos  Iaqucos  cvadet ?  Difto  vcroaudientcs, 
iadui^cntiarum  largitionc  profequamini ,  quaft 
prat.mio  quodam  ,  amciatis:  largitione  dixcrim , 
non  profufione:  fcd  parciorc  8c  prctiofiore  ufu, 
ne,  quae  imminui  non  potcft,  cceleftis  thcfauri 
dcnique  magnitudo  vilcfcat,  &  fimul  ecclcfiaftica 
cvcrvetur  difciplina . 

Pcrficite  pcr  legum  &canonum  falutdrem  con- 
ftitutionem:  fcdeorum,  qui  rationem  culpae  tol- 
Iant:  pcenae  vcxationcm  inducant,  quae  pracitat 
intrUcftum . 

De  legum  autcm  cuftodia  diftriclius  dcccrni- 
tc  ,    longe  quidem  iila  faluberrima  ,    &   juris 


quafi  Babylonicse  tunis  ftrufturam  repctcnttum:  Christx 
qui  totidcm  ferc  intcr  fe   fententiis    pugnant  ,      1551* 
quantis  fuit  illud  unumlabium  divifumidioma- 
tibus,  omni  vento  do&rinae  circumlati,  &iicut 
arundo  agitati  .  Sed  cum  fatan  divifus  jam  fit  E?bt.  4, 
eis,  ncc  dubium,  quin  Iongiori  tcmporc  ttctre-  muh*  **• 
gnum  cjtts . 

Magna  igitur  danda  cft  nobisopcra ,  patres  ,  ^nru* 
ut  in  quas  iftae  poiygraphx  Syrenes  incantarunt ,  t/_/,  w# 
miferae  plebis  aures  inltillemus    cloquia   cafta  , 
igne  cxaminata,  qucm  ideo  dominus  voluit  ac-  j>jait  ,7. 
cendi,  ut  ad  purumdeco&aeius  ar^cntca  verita-  ***<•  **• 


Cor.   *t 


tc  »  quacumquc  adha-iiflet  ,  haercucorum   fcoria  \\  £)rl 


prarfcrtim  communis  magno  fxculorum    8c    pa-        cremarctur,  &  manifeftarentur  probati .  Acccffit  L»( 

trum    confenfu    non    iine    numine     promuigata  B    iis  malis,  quod  imparatam  plebcm ,  &quaenuf- 

(  quod  id  cft  in  hominc  politico  ,    quod  icn- 

fus  communis  in  phy.ico  )  Ut  quid    cnim    ad- 

dimus  lcgem   Icgi  >  ccclcilam  onerantes  ?  an  ut 

innotefcant  delicta  ,    8c  fiat  fupra  madum  pec- 

cans  peccatum ,  8c  abundct  ptarvaricatio?  ftito- 

te  non  deeife  naftrtos  Anaxandiides  ,  qui  con~ 

vicicntur  :  quod   non  tueatur  cccleiuftica  civi- 

tas  ,    quas  condidit  lcjgcs  :    prxfeitim   cum   csc 

obfcrvauone  priorum  hujus  fynodi    decretonim 

(  ut  dc  antiqtiioribus   intcrim   ticcamus  facilc 

nobis    liccat    conjicerc  ,    quid    dc    fequentibus 

fperavc   debeamus  ,   &  promittcre   nobis  poffi- 

mus» 

Illuminarc  poftremo  per  do&rinalem  praedica- 
tioncm  ,  pcrque  adminiftrationem  facramento-  C  kit  dextra. 
rum,  idque  pcr  vos  ipiosprseftite,  &quosprx- 
cflc  non  pudct,  prodcffc  dde&ct  .  Nuna  carna- 
Ics  fponi*  pcr  aJios  foecundantur  ?  ncc  prolcm 
noftram  a  nativo  quodam  ubcic  aveUcntcsnutri- 
cibus  cducandim  tradamus.  non  enim  alicnfs, 
fcd  propriis  luuneris  ,  cvangclicus  paftor  ovem 
pcrditam  rcportavit .  Hinc  morbicrcfcunt ,  indc 
ovcs  pcrcunt.  Pr#ftemus  nos  tandcm  fideies  di~ 
fptnfdtares  multifwmis  grati*  Dei  y  in  aiterHtrum 
HUm  adminiftrantes  ,  quibus  cum  illo  ,  qui  cx 
humilitatc  fanftorum  fc  omnium  xmnimum 
atfcrcbat  (  alioquin  maximum  )  data  eft  gra* 
tia  jHuminarc  omncs  ;  quae  fit  difpcnfatio.& 
communio   iacramenti    abfconditi    a    faeculis  in 


lam  reddererationem  valet  dcca  quam  profitetur 
fidc,  magiftramconititucrint:  tlavcm  ci  fcicntiae 
damcs,  fcd  quae  nonaperiret,  quafi  Iabia  iaccr- 
dutis  fcicntiam  non  cuitodircnt,  dc  quorumore  «^ 
t%  praeccpto  domini  qu^rcnda  potius  lex  tuiifet:  £*<>.  *o* 
fjlicior  tuturus  popttlus,  fi  cumlfraclitisobida  H*hff*  **» 
dommo  commcnaaas  dcprecatus  cilct  ,  quomi-         ^ 
nus  ficret  ei  vcrbum  ,  nc  forte  raorerctur  ,  icd 
Mofcri  loqucntcm  audittet  »  quinimo  mclioris^*^"  «f^ 
tcftamenti  fponforcm  fa&um  Jcfum  pcr  apofto*  uurt*  \*?u 
Jos,  corumquc  fuccciforcs  dc  ccelo  adhuc  cis  lo-  $°u ,£*1"- 
tjucntcm ,  ncc  cnim  vcl  primarii  difcipuli magni  '*** 
ficam  voccm  dc  ccclo  allatam  in  montc fuftincre 
potuerunt,  quincadcrcnt,  quos  pia  magiftri  cre- 


Sed  jam  ipfa  corporis  pofitionc  defcendat  ora-  Bart*. 
tio  ad  barbam  quaft  Aaron:  quam  ad  dehone- ^*  3£ 
ftandam  ccclefiae  facicm   iftc    Aaron   dimidiam  ,^^2 
prxicindit  ,  cum  ccclcfiam  ipfam  ad  unam  tan- 
tum  lacerdotii  laicalis  fpecicm(quod  baptifmus 
cft)contrahit  ordinem  faccrdotii  (  quod  horrco 
diccrc  )  tollcndo  ,    &   pcrditiifima  impudcntia  7f*Tm*  2, 
clavcs  traditas  ccclcfn»  aufcrendo:  ncc  vident, 
quod  barbx  ipfius  ratio,  ficut  in  naturalicor- 
porc,  incrcdilnlc  cft  quantum  confcrat  ad    di- 
gnofcendam  maturitatem  ^r  dccorcm  virilitatis: 
ita  in  myftico  barba  ctt  faccrdotii,  quae  prima 
cfflucns  c  capitc  uugcatum  cxcipit  :  quod  pro 
varia  cultus  ratione ,  aut  diligcntioris ,  aut  negli- 


Dco,  qitam  nc  principatusquidem  &  poteftatcs  D  gcntioris,  fluit  8c  dcfccndit  Jnoram  ufque  vefti 


noverant:  nifi  Dcus  pcr  ccclcfiam  fuam  ipfisrc 
vclaflct  Chriftianas  dtvitias:  o  divitiarumalti* 

tudo  ? 

Impleamus  miniftcrium  noftrum:  opusfacia- 
mtis  evangeliftt  ,  t\o$  cnim  etiam  rcfcrebant  , 
fanftailla  quatuor  animalia  Exechielis,  totocor- 
porc  plena  oculis  nunquam  claudcndis ,  praeter- 
quam  uni  Hclenae  infpiciendac,  a  qua  cumpro» 
ccribus  non  jam  Trojanis,  fed  Chriftianisavcr- 
tcndi  funt.  Nec  defidcrctur  lingu*e  munus ,  qux 
os  domini  eft  ,  annuncict  omne  confilium  Dci 
atuibus  ,  quae  plcbs  funt  :  interpres  fidclis  fit 
facri  illiusSpiritus,  quo  infpirante  loquuti  funt 
fandi  Dei   homincs :   fequatur  facri  Spiritus  du* 


menti,  quod  plebscft:  quaeindead  ccrtameu& 
colludationcm  quaii  athlcta,  ungitur.  Scd  qui 
unftioncm  aufcrre  tentarunt  ,  inaigni  funt  ha- 
biti,  qui  ab  undione  docercntur  *  Dcnuo  malc 
convcmcntes  advcrfus  chriftos  domini  ,  tan-  55  ^,  i$r 
quam  lczabe!  prophetas  c  medioabttulerunt,  & 
pfcudoprophetas  quafi  quadringentos  &  quin- 
quaginta  fuperinduxerunt:  &,  qui  relidi  umta. 
nili  prius  cosquidamaltcr  Abdiasquinquagenos 
&quinquagenos  utcumqtie  paviffet  abkondens, 
fucrant  prorfus  omncs  interituri.  Sed  vivit  Au~ 
guftus,  ut  aliquando  fcmcl  virtute  Heliam  per- 
gat  prapftarc  in  wchy!on,  ficutcoepit fugare:  Sr^Cifon 
undc  Dcum  glorificare  dcbuiftcnt  cum   evangc-  f^^f*** 


flum  ,  qui  per  priorum  patrum  ora  locutus  eft:  E    ]fca  illa  plebc*  quod  talcm  poteftatcm  dederit  Utke.  * 

f  _      __..-_1!_».     .__ 1 __. __!___ 1  _*__:_  1  r»»*_  _i/*  •  *  _         tZ»*m^nlA 


Qtn*   11» 


non  fc  extollat  in  coelumos,  nec  terram  lingua 
pertranfeat:  funt  cnim  miferi  linguam  fuam  ma- 
gnificantes:  fed  a  gehcnna  inflammatam  ,  qua 
mentis  caftitatem  commacuLirnc ,  qua  eleftis  an- 
gclisdominiexercituum  conviciantur:  quod  Mi- 
chael  archangelus  cum  rcprobo  agens  non  eft  au* 
fus  inferre  .  Infelix  haecdevcrbis  Dei,  quafi  de 
inauribus  filiarum  Ifrael  ,animarum  fidelium  uni* 
co  ornamento,  fabricataeftopcrefuforio  vitulum 
conflatilem,  prodigiofam  metamorphoiim  inteU 
ligentiae  profercns  ad  fuum  fenfum:  quofit,  ut 
Concil.  GcncraL  Tom.  XXXIII, 


hominibus  :   qualcm   fcilicet   ccclefia   m  bcato  ^"Jj*1*^ 
Pctro  &  fuccefloribus  fuis  accepit  ?  Bone  Deus  ao.  %u 
quot    quantifque   convitiis    honoris   Ioco   pro-***"^  z$* 
fecuti  funt  ,    ut   cam   obfirmatis  animis  ncga- 
runt  i 

Sicut  autemcorpori  partes  infunt  dextera&fi*  QtHur** 
niftra  ,ita  &r  huic  quoqueficinfunt  corpori,utpcr  ***$*** 
eas  dividatur  :    &  ad  mcliorcm  vcl  dcteriorem 
pcrtineat    portionem  :    rurfumque  ,    ficut    vita 
corporis  durantc ,  unaquaeque  pars  tamfiniftra, 
quam  dextera  ,  corpori  cohaeret  ,  ita  quamdiu 

P  tardat 


3i*> 


SALVATOB.IS     SaLAPUSJI     AKtCHI  E  PI  SCOPI 


340 


Anno 

Chkist; 

*55I* 


Vntt*$  t 


Tefr*  & 


'  tardat  filius  tradere  regnum  patri,  &donc$ju- 
ftitia  convertatur  in  judicium  ;  .adverfatur  fibi 
invicem  utraque  pars,  licct  cohasreat  inunaec* 
clefia:  inqua,  velutiaunp  Rebeccae  uterp,  pu* 
gnat:  eftque  partus  hujufmodi  ,  ut  nifi  vifibili 
jnundo  moriens ,  quafi  Rachel  filium  dextcrae  po£. 
lit  cniti  f 

Sed  video  jammihi,  yiripatres,  prsefcinden* 
dam  effe  orationis  telam  adhuc  texenti ,  &  rcli* 
quum  ecclcfise  cprpu?  velandum  pallio  pullp » 
qup  piftor  ilie  maftiffimi  caput  patris  obtexit. 
Suftinete  e*gP  me>  pbfecro?  quifufiorititarora- 
tione,  quam  inftituti  forte  ratio  poftulet,  tan* 
tifper  dum  caufae  jugulum  pefco,  &vobisaperip 
ftatum  • 

Articulus  itaque  cardsrialis?  in  quo  totusfta 
tus  caufae  hujus  ecclefiafticae  verfatur,  &dogma- 
tum  &  morum  s  quae  conjunfta  funt  &  indivi- 
dua,  illa  una  eft  fuayitasdifpofitipnis  rerum  , 
fuavitas  inquam  difpofitionis  rerum,  hujus  na- 
viculae  prora^  &  puppis:  hac  &  qu$  dedogmati- 
bus  &  quae  ds  uipnpps  controvcrfiae  nat#  funt 
tqliqntur,  &  habitabimus  omnes  unius  mpris  in 
domo.  $i  paci  igitur  &  upitat?  ecclefi$  ftudeT 
mus,  (  id,  quod  facimus  )  &  re  &  facramentp 
(  tra&amus  enim  de  euchariftia  fasratiffimo  uni* 
tatis  figno,  unde  fecutiirae  unioriisaccipiomini- 
ane  fuperftitiofut?*  pmen)|neunda  nobis  ^ftcom* 
pendiariaquaepiam  ratip,  qua  religionis  diffidia 
jcomppnantur:  norj  quafi  veritas  vitae  ,  ne  dum 
do£trinae  fani  comppfitionem  admittat,  qua  in- 
tegritati  ejusaJiquiddetrahi ,  aut  addipatiatur; 
eftenimnefas:  accipiatlicetevidentiam»  Jucem» 
deftru&ionem;  fed  reHneat  necefleeftplenitudi- 
nem,  integritatem ,  proprietatem  :  fed  cum  co> 
qui  paratus  erat  rationem  reddere  omni  ppfcen- 
ti  de  ea,  quse  ir|  nobis  eft  6de,  agqimus:  &re- 
petendo  &  decIarandQ  (  decUratio  enim  ftrmonyw 
Dei  illntyinat  VT  intelkBHm  dap  parvufh) comp^ 
tiamur  infirmitatibtis  fratrum  fineindignationei 
quod  prseftat  vera  juftitia:  negravateeademfae- 
pe  cum  apoftolo  dicamus  ,  quando  res  ipfa  co- 
git  :  hoc  enim  noviflimis  conciliorum  decretis 
catholica  in  Spirittt  fanfto  perfecit  ecclefia»  ve^ 
tera  fideliter  fapienterque  tra&ando?  ut  intelii*- 


G*Uk  6* 


A  dam*  cum  capite  &  reliquo  corpore ,  cujus  eft   A  H  ^ 
honeftiifimum  membrum,  in  omnx  amoreatque  Christi 
amicitia  conjunSfcam  videamus:  ficutbonameju$     »55 u 
partcm  unitatis  &  caritatis  retinentem   pro  fcs 
minc  videmus  hadenus  a  dominoconfervatam, 
&  quamvis  domus  exafperans  eum  ,  &  quamvis 
irritatores  muki  fiqt(dicit  domiaus?  non  ego)  sKtcb.  *. 
vos,  quifpirituales  eftis,  inftauratc  ,  inftruue-  **  ^r%  7* 
que  pr^epccupatos  &  circumventos  iti  fpiritu  Ie- 
nitatis;  fi  fort^  quiefcant,  confiderantes  vpsip- 
fps:  ne  8c  vos  tentcmiiii:  $ltet  altmm  $ntY&pr~ 
Umusx  &  fic  adimpltbimm  lcgtm  Chrifli '■  ^  jjudica- 
te  in  aequitate  deceptos:  quando  etiamd^cepto- 
rem  inimicum  Pcus  non  nifi  juftitiavindicavit, 
cnitimini,  contendite  9  claborate  omnibus  viri- 

B  bus,  confilip,  authoritate,  utobducaturjamci- 
catrix  filije  populihujus;  pbligetpr  graviffimum 
vulnus  reipub.  impoiltum,  qua-ndpquidem  tpt  > 
tantique  itiedici  convicniftisinGalaath,  ubinon  JW».  ». 
deeft  refina:  adhibete  unionem  ,  tentate  omnia  ***»rwfc; 
ante  uftipnem,  nullum  non  moventes  lapidem  , 
ne  in  ho^  ukeris  pruritu^  tanquam  unguis  exi- 
ftamus^ 

Pro  Chrifto  ergo  Jegatipne  fungentes  ,    tan-  ?;  Cn*  fr 
quamDeoexhortanteper  nos,  o  Germani>  non 
4tne  veftris  primariis  principibus,  qvji  nobifcum 
funt,  obfecramus  per  modeftiam,  &manfuetu-  Trinetpet 
drnqm  Chrifti,  recpnciliftmini  Deo.  Deus  enim  'JJW1*** 
dedit  fynodo  fuae  mimjitrium  rcconciliationis  ,  f?  ^  ^,  t^ 
fofair  in  ea  yerkum  nfondliatiomt :  ipfa  eft  mu-  &*****»*» 

C  IierThccuitisfapiens&fortis^  &fpeiplena,  fe*  &&$.  ** 
cundum  nomenfuum,  cuiadregem  ingredienti» 
figuratam  Ipcutionem  di&avit ,  &fuggeiEt  vcrus 
Joab,  quipatrcmhab^tD^umjChriftus,  utpul- 
chrum  revocet    Abfalonem  ;   decorum    hunc  & 
candidum  popufum  patri  recpn^iliet^  perquem 
tandem  unum  fi^t,  iit  faciem  regisvideatpopu- 
lus  ifte ,  &  ad  ofculum  admittatur »  Excitemus , 
vigilantiffimi  patres  ?  &  voccmus  Sunamitidem 
hanc  dormientem  veternpquodam  malofopora* 
tam,  quo  eam  Chriftusi!iuminet .  Inclamemus  *>*«/•  r* 
cum  fponfo,  ne  hocfeme),  fediterum,  iterum-  ***€&.  V>« 
quc  congcminemus  :  Revertere,  revertcre,  rcdi  Co/^/i  ?♦ 
ad  nos ,  cn  occurrimus  tibi  a  tcrris  ultimis,  quae-  f9%fr\  *** 
tc  ,  non  parcente?  nobis  ,  parcimus  tU 


24f 


nmus  tc  »  non  parcentes  nobis  ,  parcimus  ti^  <**/<*.  + 
geretur  ipfaexppnentejlluftrius,  quodanteaob^  D  bi,  donamus  tibi  inpcrfona  Chrifti,  fiqtJidlae-^ 
fcurius.credebatur:  antiqua  enucl^ans  ,  exprefla       fifti;  xsihil  moramur,  non  exprobramus;  veni> 
firmans ,  definita  cuftodiens :  profeftusenimfidei 
rationem  corpprum  in   crefcendo  imitatur ,   ut 
funt;  nihil  novum  poftea  prpfertur  in  fenibus , 
quod  non  in  pueris  jam  antea  latucrit;  &  qua^ 
fticrat  adplefc^ntis,  ipfa  &  fenisuna  natura  ea~ 
demque  perfona  fit  :  ita  etiamunumChriftianse 


religionis  dogma  uno  eodemque  fenfu  fuas  pro^ 
feduum  l?ge?  in  omnibus  unius  ecclefiap  aetati^ 
bus  fequitur  ?  fiquidem  ad  profeilum  pertinct ; 
non  ad  permutationem ,  utinfemetipfaunaquae- 
que  rcs  amplificetur;  hujus  autem  {eliciamyfti* 
ci  corppris  incrementa  inaifumpfcocorporcChri^ 
ftus  prgefetulit  :  qui  fapieatia  &  aetate  creviffe 


iqritamus  teadnuptias:  ccceprandiumparatutn 
ne  ncgligas:  famem  tuam  facri  corporis  cibofe- 
damus;  ad  fitim  tuamChriftifanguinis  poculum 
piopinamus  ,  quo  fic  congeramus  carboncs  ca- 
ritath  fupcrcaput  tuum^  carbones  defotatorios* 
Ho<:  cupimus  omnes  bene  ignitp  incendio  cpn* 


flagrarc  f 

Vo5f  fponfae  ad  Germanos ;  Benecurrebatis  di-^ 
Jedi  mei  Germani :  dileftiuteri  mei  ,diledi  vpto* 
rum  mcorum,  quos  itcrum  parturio*  donec  re» 
formetur  Chriftus  iti  vobis  ,  Qni$  <vo$  fafanavit 
non  ohedht  verho  veritatis  iis,  qu#  majorum  h«- 
reditatc  acquifivjmus  teftimoniis  ?  quare  tranf- 


perhibetur,  tamdiu  duratura  ,  domc  occurramm  j;  fenmini  non  jam  cito,  fed  tahdem  poft  millefi^ 
omms  in  mitatem  fidei  ,   &  agnitionis  filii  Dti  in  ' 

<virnm  ferft&um  <>  m  rnenfuram  <etatis  plenitudinis 
iffius  Cbridi* 

Agamus  tumuniverfalisecclefiaeutilitatis  cau- 
fa»  tum  vero  inclytae  nationisGermanic^,  quae 
jam  pridemdifcordiisiniisprsecipue,  quaeadre-, 
ligipnem  pertinent,  plurimumdivexatadiindet : 
cujus  fajuti  opitulaturi  convenimus %  ut  iUam  no- 
bilem  provinciam  univerfam,  reipubiicae  Chri^ 
ftianae  robur,  partcm  imperii  potilBmam  >  ante 
fcilicct  luftra  (ei  in  fide  &  religione  nulli  fecun- 


quingcntos  &  eo  amplius  annos  ad  almd  eyan- 
gelwmiqHQdnonejialiud)  nifi  tjuodfunt  ali^m  y  qul 
nos  conturbant   &    voluere    invcrtere   evangeiwm 
Chrifti*  quibus  cum  PauJp  (  ctfi  angeli  foreqt) 
anathema  dicimusf  Venite  confidenter  ,  venite  Cafa*'m  im 
fecuri  ,  ambulemus  in  domo  domini   unanimes  ^*ib!*Z 
cum  confenfu,  ficut  indiebusantiquis  dulcesca^ 
piamus  cibos  pinguis  illius  Chrifti  panis ,  qui  prae- 
bct  delitias  vcl  jpiis  regibus:  nonenimeftDeus 
authordiflenfionis,  fedpacis,  &fpiritusprophe-  z*C&*  ^ 
tarum  fubditi  funt  prophetis,  Os  noftrumpatct 

*d 


A    N   M    O 

Christi 
1551« 


ORATIO    IN    CONCItlO     TnlDENTINO    HA?ITA. 

A 


341 

ad  vos,  o  Germani,  fed  cum  gcotis  veftrarelc- 
&is  &  piiffimu  cjui  intcr  nos  iunt  patribus,  & 
cor  noftrum  dilatatum  eft :  veritatcmdicimusin 
Chrifto  quod  triftitia  nobis  nugna  cft ,  &  coo- 
tinuus  dolor  cordi  noftro  ,  ita  ut  optarit  hjec  al- 
ma  fynodus,  ii  fieri  poffet,  anatiicma  eflc  pro 
fratribus  Germanis  ,  ficut  extranei  fa&i  fumus 
proptcr  vos  fratribus  noftris,  Sc  pcrcgrini  filiis 
matris  noftr*  ,  &  incolatus  hic  noftcr  umdiu 
prolongatus  eft :  cccc  vcra?  raatrisfynodi  vifcera 
commota  funt,  quae  Dcuspictatiscommiferatio- 
nc  rcplcvit,  ad  thronum  vcri  Salomonis  ftans : 
imo  provoluta  non  acquicfcit  afteftui  illi  pluf- 
quam  novcrcali,  quo  petitur  vivus  infans  Ger^ 
manus  dividi ,  nihil  dubitans,  quod  HSa  vifcc- 


34* 


AKNO 
CtflUSTf 


quod  ecclefufticus  ordo  confundttur  ,  cum  fua 
unicuiquc  jurifdi&io  non  fervatur:  fedrcmcory 
fulto  praetereo:  nec  cnim  eft  hujus  auttcmporis 
aut  loci ,  pracfcrtim  cum  llt  tcftatior  ,  qu&m  ut 
(pcciatimcam  attingere  oportcat . 

Jftm  cnim  invaluit  confuctudo ,  a  cujuscorru-  t>ctr,€* 
ptcla  impctratum  vidctur,  ut  nihi!  non  liccat  , 
nec  defint  fpeciofar  quaedam  caufae ,  quibus  fit, 
ut  expedirectiatnomnia  videantur.  Sic  intcrmifla  co*<M*prc- 
cft  conciliorura  provincialium  celebratio  :  quac  *i**i*H*» 
fccundum  generalia  unica  clt  vineae  dominicul- 
tura,  gcncralibus  ipfis  viam  parans,  Sc  eornm 
(utitadixerim  )aurora  ,  Srpr^curfor:  quofitut 
fme  illis  in  cecumcnico  hoc  quam  plurimacdiffi- 
cuhatcs  nobis  vcniant  fuperandac.  Tacco,  quod  Rtftit*H** 


K*$*3> 


ra  mifericordix  Dei ,  qui  plufquamSalomoncft   B  fcrc  omncs  dcfcrtores  fumus  :  &  dc  praefidio  & 


fapiens  &  bonus  ,  qui  veftcm  fuam  dividi  noti 
cft  paflbs,  infantcrn  dividi  patiatur  :  quin  imo 
reddet  vivum  infantem  matri  ,  rcddct  fynodo 
gcrmanae  matri  infantem  vivum  ,  qui  etfi  pcr 
srtatem  confcnuiffe  vidcatur  (proh  dolor)  fenfi- 
bus  faftus  eft  puer* 

Vcnitc  rcnovemus  paritcr  ,  quafi  regnum  an- 
tiquum  ,  difciplinam  morum  in  ccclefia  :  de~ 
bueramus  fuiflfe  tcnacius  rttincntes  non  eorum 
folum  »  «jui  circa  virtutcs  vcrfantur  &  vitia  , 
quos  cuptmus  tnaxime  peremendatos,  modeftio- 
rcfque  ac  commodiorcs  omnibus  contingcre  : 
quotus  enim  quifque  Chriftianorum  invcnitur  , 
qui  ita  inititutus  ,  &  benc  moratus  fit  ,  ficut 
naturar  ratio  poftulat  ,  nc  dum  fidei  ?  quotus 
E?hum*7*  «juifquc  difcinctus  iflam  Cypriarn  zonam  »  qu» 
vei  fcicntes  &  prudcntes  conftringitipfos,  ficut 
qui  libat  domino  concupitarn  acmara  ,  nedum 
oculum  eruit  fcandalizaatem?  fcd  iis  corrigen- 
dis  tantum  &  revocandis  fortaftisnaneratperin- 
dc  ncccflarius  faccr  iftc  coavcntus:  licct  fmQ  il- 
iis  fruftra  quifquis  fibi  dc  fide  aut  blandiatur 
aut  glorietur  ,  vacua  lampadc  cum  virginibus 
fatuis  numerandus» 

In  rcip.  itaquc  eccfefiafticae  rcformatione ,  ama- 
biles  Dco  patrcs,  pcrmagni  momcnti  cft  &  ca- 
put,  illa  una,  quam  paulo  antediccbam,  fua« 
vitas  difpofitionls  rcrum^  cujus  vcl  fola  comme* 
tnorationc  nihii  fuavius.  Si  enim  Deus  ,  cujus 


ftfformtthi 


ftationc  dcccdimus  caularum  armcnri  dominici ,  x*J>*  ** 
quo  ccrte  oportucrat  palabundas  ovcs   ftudiofe  xf*pUu 
&  mifcricorditer  collcgiflc  s  qui  ita  vagamur  ,  *r*inM** 
qtiafi  ccrtas  fedes  non  eifcxmis  fortiti :  &  non  ho-  nWf# 
aiines  fimus  conduftitii  atquc  adminiitratoruad 
cosmifli,  <joi  vocati  funt  ad  harrcditatcm  falutis 
capicndae:   in quo  praeelaro  muncrc  principes  an- 
gclosconjunfloshabcmus,  &^raevcnicntcs,  quU 
bus  quidcm  mandavit  de  nobis  Dcus,  utinma*  vfii.  90. 
nibus  toflant  nos,  nc  ad  lapidcmimncdimcnto*  ^»1*- 
rum  oftcndat  pcs  aflFeftuuui,  ncvo  iphs  ad  excu- 
fationcmutamur:  ncc  cnim  adhuc  ufqucadfan- 
guinem  reftitimus  .  En  pofiti  fumus  caftodcs  in 
vincisr  &  licct  filii  matri^  nofirarcontranospu- 
goent:  curemus  tamtn  ,  nt  de  nobis  meliora  Sc  Cm*  u 
viciniorafalutifpcrentur,  quamut  dicamus,  vU 
neam  meam  non  cuftodivi . 

At  lllud  quoddoltntcrpotiusquam  contume- 
liofc  dixcrim:  o^uanta  eftbonc  Dcus  prarpoftcra* 
tiorcrumatqucmverfio:  quodordo,  collegtum, 
&fcnatus,  quoampliorhabctur&facratior,  fat*- 
laribus  eo  magis  &  tcmporallbus  fc  curis  atqus 
ncgotiis  implicat:  quibus  Paulus  jubctcoutem* 
ptibilcs  quofquc  dc  ccclefia  prxficicndos;  fpiri* 
tualia  vcro  infcrioris  claiSs  hominibus  dcman- 
dantur:  quafi  fpiritualiaeffcnt  pro^tcrtcmpora- 
lia ,  &  non  magis  contra  *  Scd  pictas  infervit  quac- 
ftui  »&  talenta  aurca  fpiritualia ,  qu*  ncgotiatun 
acccpimus»  infclicicommcrciopucriliter  plumbo 


1  Con  iu 


proridcntia  in  fui  difpofitionc  nonfallitur,  fic  D  commutamus.  SicfptritualibustcmporaIia,divi-  i.c*r.s»i 

rcs  adminiftrat,  quas  condidit,  ufc  eas  proprios  "    *  --- -*"-  -Sl!         * 

motusa^crefmat:  ^uantomagisfuavitatem  hanc 

difpofitionis  imitari  &  obfcrvare  oportucrit  tum , 

qui  authoritati  «dificandae  non  eft  coopcratus, 

icd  fucceffit ,  fed  cft  fortitus  %  in  quo  cam  univerfa 

accipit  tcclefia ,  nempe  ab  unitate  ut  proficifccre- 

tur^  ut  dcrivarct  in  rcliquum  corpus ;  fi  enim 

totum  corpus  cft  caput,  ubiocult?  ubiauditus 

dilciplmae  fcnfus?  quod  fi  cifcnt  omnia  unum 

niembrum  ,  ubi  corpus?  fruftra  nc  fic  pofucrit 

Dcus  in  ecclefia  apoftolos,  &  corum  fucccflores 

filios  fanftis  pro  patribus:  fruftra  dediffet  pafto- 

res  &  do&ores  :  h«c  itaquc  vera  in  aedificatio- 

nem  potcftas  cft :  hic  vcrus  dccor :  ne  fcilicet  quod 


ms  tcrrena,  pretiofis  viiiapraeferuntur:  ncc  nos 
movct,  quod  apoftoii,  cjut  primitias  hauferunt  -**•*« 
fpiritus  ,  diaconiam  inftuuunt ,  &  dedignantur 
mcnfis  miniftrare,  ne  tantifper  verbi  Dci  praedi- 
cationem,  aut  orationem  intermittcre  coganturt 
cum  tamcn  ad  illapertineatoperamimftratioip* 
fa,  per  qu*  fidclis  populus  eft  indcxteracollo* 
candus:  fcd  tantosheroas,  eorumque  fucceffores 
dccuit  mcliora  charifmataaemulari,  ficexcelicn-  Mtnhztt 
tiorem  praemonftrare  nobis  ,  quam  fcquercmur 
viam.  SicprincepsapoftoIorum,Linum,  &CIe- 
tumpontificalibus  pracficit  funfl:ionibus,  quam- 
vis  facratiflimi  ,  ne  quid  de  oratione  ,  &  vcrbi 
Dci  praedicatione ,  vciut  de  legitimis  horis  remit- 


pulchcrrimum  eft  in  domoChrifti  ccclcfia  ,  ordo  E    terct,  &facratioribus,  &  Pauluspraeofficioevan 


i»  Tim  h 


ipfe  tollatur:  nonne  fi  Deus  ut  non  clfctfchifma 
in  corporc,  ita  teraperavit  Ulud,  ut  quibus  de* 
erat  tnembris  ,  honorcm  fi^  abundantiorcm  qui- 
dcm  volucrit  cffc  tributum  :  quare  non  multo 
magis ,  qu*  nobiliora  habcntur  cohoncftcmus , 
fua  quibufque  raunera  ,  &  funftioncm  permit- 
tcntes?  ficut  beatus  Grcgorius  inquit  ,  honorem 
r/iewm  non  refuto  f  in  q*o  fratres  meos  honorem 
fuum  ftriere  cognofo :  mentior  ego  ,  fi  non  mihi 
fermo  ille  apoftolicusaftipuletur  ,  fidetisquidem, 
atque  omm  plane  acccptione  dignus,  quihabet, 
Cmil.  Gtnerdl.  Tom.  XXXIII. 


gelizandi ,  raunus  baptizandi  non  agnofch  :  at 
nos  quantum  vaccmus,  fcimus omnes ,  fciunt  om- 
nes,  Emcndemusigiturin  melius,qui  ignorantcr 
pcccavimus  ,  cjui  noftris  &  populorum  pcccatis 
haec  omnia  quibus  premimur  mala  atqucpcricu- 
la  creavimus  ,  ne  ficut  bene  adtnonet  princcps 
apoftolorum,  fimus  dominantes  in  clcro:  adao  1 
&  illud  gentium  do&oris  periculafius  quidem  ,  *•  c«r*  «• 
uc  fcilicet  crcdentium  fideidotninetnur ,  fed  fer-  **"  w* 


1»  C#r,  *6* 


Trfc.  i 


vumus  magis :  ipfi  enim  honores  in  Chrifto  in 
prima    quidcm   facic  videntur  honorcs  ,  revcra 

P     z  autcm 


1*  Tlm,  $< 


m 


SaLVATORIS    SaLAPUSH   ARCHiEPISCQPI 


344 


A   n  n  o  3Utcm  nm  ^ast*  fed  miaifteria:  ficut  cnim  o* 

Christi  cu^  non  c&  honor,  qtfodsotpusilluminetj  f?d 

*$$u      aftus  ipfius  :  aut  pedis  $  quod  fit  corporis  ba^ 

iui«(/9criiim  juju5  3  non  cft  contemptus  cjus  ,  fc4  a£i;us  ip~ 

*^*'**   fius:  ita  epifcopatus  noa  honor,  fe4  aftus  cpi«* 

fcopi;  nec  enim  pro  merito  iuo  antecedenti  no- 

npratus  pft,  ut  effet  oculus,  vel  epifcopus:  aut 

abje^us  ,  ut  poflit  :  fed  ad  ho$  minifterittm  4* 

ptus  ett  ju4icatus« 

mminnth         Defccit  ccrte  populu^  multus  a  domino :  ofe 

ttchft**      tributa  magis  onerum,  an  peccatorum  %  nefcio: 

&  rece(fcruntAfi&&  Africa*  perieruntque  nobis 

quafi  tribus  decetxi*  fi  illarumprovipcias  &  na~ 

tioncs  numeremu^  ;  Sc  una  prp  duabus  tribubus 

remanfit  Europa:  quae  fict^t  minqr  ua&u  &  di- 

tione*  it^  &  religione  (  prohdoIor)haudmini~ 

mqm  imminuta  efts  uhi  cftilludtamlongelatc-! 

r   s      j  <\**$  prppasatum  impcrium?  de  quo  bcatus  Lco 

#&*.*/>•/.     laetabunaus  diceb&t  :  fattm  frsfidens  reh$tpne  d%~ 

*v\m  y  qu^m  Avmintthne  terrena  :  Ct  minus  eft  , 

tjttod  Mb\  heUhus  iabor  fubdidit  *  quam  qmd  fdx 

Chrifti4n4  fuhjetitx  dcclinavi$  <»  inquam  ,  &dimi-< 

nutym  ett  Chriftiantim,  jjmperium  ,  &  ia  *  pace 

ifa  %%k       amatorfa&a  eft  ecclefiaeamantior,  illius  imperii 

fines,  qui  non  terrae,  fed  coeli  regionibustermi^ 

nantur. 

Unum  ^utem  i!Iud  ^ti^m  adjuratu^  non  tac^ 
bo^  yerfari  me  non  abfque  maxima  cprdi$  tre«? 
pidatione  inter  fpetn.  &  metum,  cumvideamec- 
todST*  *    clefiam  hic  contraht,  &  itx  occidente  pencpcci- 
dere,  in  orientali  siutem  Indico  dilatari,  &de^ 
niio  fuboriri  %  profedu^  enim  ille  fpem  adfert 
bonitatjs  Pei;  defeftus  ifte  metum  incutitfeve^ 
ritatis,  ne  forte  nosfrangamur^  inferaniurilli^ 
&  qui  naturalibusramisnonparecnsipforum  de^ 
**m  tf*'     lifta  quondam  noftras  fccit  cfle  divitias:  itadi% 
minutionem  noftram  illarum  gentium  faciat  in~ 
^remenea^ 
;7/*»/w,4jt       Pafciteer^o,  p^tres,  pecoraoccafioriis^  paf^i% 
i.  ?sm  u   tequiinnobi^eftgregem »  exemploqui  propothi 
***£%*  *x    ^ft^s  ,  vindQ  virtutum  omnium  exempla  petan- 
tur;  ex^mplum^utem  iermo  ciui^am  tacitus,  oc 
pi*ftura  loquens  ,  cujus  nuicjuam  qqn  audiuntur 
vocesj  cttm  exemplum  fafti  r^Iinquitar  i  unde 
plqs  e^eitiplq  >  qtnm  peccato  nocemus  :  Sc  ad 
fianc  vocem  obftnpcfdt^  »   quod  qmmum  irra** 
tianatt  grege  frtfitt* ftftn  »    Mntum   rathnabiiibm 
ftbi  $%mwifT\i  onnjfm    f$ftor    fr^ft^e  debet  omni» 
$*Greg4r<fa  btts  t  ut  ajebst  beatus  Qregorius  ,  forma  &  ip^ 
t"Ji*  f^  pafto^tim;  quo4  cicadius  ipii»  fiplacet,  per- 

pendamus;  j^oq  enim  magnum  videti  poflet  »  fi 
ratiqn^Jis  homo  ciifti  aliocqmpar^tuspraeftantior 
praefcrlb<*i*ctur  (  habent  fan^  $Hquam  compara- 
tipnem  )  fed  cum  eorum  inciderit  coniparatio, 
qq«  prppf  infinituminterfediftant>  ncmpcitra- 
tionalisgregis&r^tionaiispaftorjs:  videte  qttam 
heroica  &  4ivi»a  Vl^ute  oves  no?  praeccJIere  no- 
ftras  jubeamur^  qwi  nonrarp,  ncc  paud  inferiq^ 
tf*u  *&      ^s  ^cr*it»ur ;  qup  fit  y  ut  eo  res  fint  prplapfae ,  ut 
non  fit  jam  diccre  >  qiujis  facerdos  j  talis  populus, 
fed  meiipr  populus ,  quam  facerdos :  quod  beatus 
Chryfoftpmus  intcr  extrcmas  ecelcfiae  calamita- 
tes  numcrabat>  faccrdptes  inquam  ,  qui  cor  & 
ftomachus  hujus  corporis  habentur  ,  funtquc  fai 
ftf*t*ksj*    terrae;  §Z  quod  ipfa  vcrit^s  Chriftus  facerdotibus 
Mtttb*  »ft   &  fcribis  Jegi^  exprobrabat,  prsedicens,  jam  ia 
nos  «ujcim?  quadret :  publicani  praecedent  nos  in 
regtioDei:  atqueutinamficpraBcedant,  utt^meri 
fequamur:  etfi  caycndumfumniopercfit,  ncilla 
mos  cenfura  perceUat  ,  quae  in  volumine  legitur 
]E2echicIis,  ubi  futurae  ecclcfia»  &  coelcftis  Hteru- 
jTalem ordodefcribitur:  inqua ,  qui peccarunt fa- 


A  cerdatcs,  rcgradantur  in  *&taos  8e  hoftiarioi  •  A  K  H 
&  cprn  m  tcmpto  fint  Dciv  &  a  dcxteris,  intcr  chkisti 
arictcs  non  funt,  fc4  inter  niinim^tsovo:  qwod     i$$u 
vidctis  qyantum  habeat  notae  in  noftra ,  qu»  ad-  ^S"*-  M> 
huc  militat  ccclcfia,  com  facerdotemquempiam 
exau^oratum  |nter  hoftiarips  ityrum  rcferricon- 
tingit. 

Pergitc  itaquc  vcrbo  pafccrc;  nobis  cnimclo-  7*/******* 
quia credita  funt  divina,  talcnta  illa  dominica  vqs  a* mTmt  u 
feduli  8c  cauti  depofitorum  apud  vosdogmatum 
euftodes  ,  aurum  acccpiftis:  aujrum  fumfoenorc 
yeddit^?  non  auri  fppciem,  fed  qaturam^  quod 
acccpiftis  ,  npn  qupd  excpgitaftis,  npn  privatae 
adinventionis  f  fed  publkap  traditipnis;  vos  fir- 
miorcm  habere  oportet  prophcticum  fermonem, 

g    cui  grcx  plebjs,  quafi  Ipcprn*  incaliginofploco 

jucenti  attendat  •  Pafcitc  |an4?m  fubfi4ip  >  nc  ?*fnttf«u 
pafci  magis ,  quam  p^fcerc ,  imo  4epafcere  vineam  ftdio * 
domini ,  quafi  fingulares  f^ae  videamini ,  ne  ad 
temporales   inercedes   cum  mewnariis   pafceic  02»  % 
fonvincamur:  fi  enim  hic  mcrcedem  noftramre- 
cipimus  ,  agamus  paftorcs  ,   non  tonfores  tan«f 
tum:  patrescnimcumfimus,  veleffedeberemus, 
non  nobis,  fed  filiis  thefaurlzare  nos  convcnit» 
pafcamus  in  innocentia  cordis  &  in  intdlc&ibus  ^f^Jl' 
manuum  noftrarum  ? 

Operaepretium  fecerimjts  patres  ?  fi  fine  fitm- 
ptu  evangelium,  Bc  npnfut^ptum  fineevangelio 

Q    ppfuetimus  .  Evangclicis  delitiis  non  ad  glprise 
extcrioris  nitorem,  fc4  ad  interiprem  utihtatem 
utamur.  pmaia  poterimus  patresinco,  quinos  ihiu  4* 
confortat,  Adjti torcs  Dei  fumus;  necfoli  Ipqui*  jtrJ%^n: 
Ihur:  fed  Spirttus  ianctus  eft  ,.  qu*  Joquitur  m/^noM. 
nobis:  num  pro  fe  tantum/  imo  $c  pro  nabis:  u*w*  ** 
prirnum  lllud  non  numero  ted  mcntomaximum  joan*  & 
apoftolicum  concilium  dixit ;  Vifrm  eft  Sfiritui  M*vk>  iss 
f<t<nBQ&*nuhU *  quid  quacfo honofiftcentiusquam 
copperatores  Dco  &  in  tp  tanta  fieri  ?  Quo4  fi 
congrcgatis  filiis  Ifrael  in  Sion  terra  fubjefta  cft , 
npnne  magis  quas  prpmiffa^tiamfpirituaiistcrr^ 
cft ,  vobis  fnbjicietur  ,  8$  tanquam  mites  polfi~ 
debitis?  quod  fi  dominus^  qut  ^deliseftinvcr- 
bis  fuis,  (tbicumquc  duo  yel  tres  ja  nomincfuo 

I>  congregarcntur,  inedium  fc  a$ntnrttmprpmifi?.» 
quanto  prgefentior  in  ep  crit  confcfltt  ,  ubi  non 
duoyel  tresmodo  fe4  tpt  pcclefiaram  angcli  pro 
I)d  gloria  conv?ncrunt »  Hoc  p|altcs  praecine-  ?jAtm;  n$ 
bat:  pcus  ftetit*  inquiens,  necdubiumquinftet 
^dhuc  in  ecclefia  dcorum;  in  medio  atttem  »  i4 
jeft ,  in  filio  ,  deos  dijudic^t  per  JSpiritum  fan- 
dum:  Vqs  enim  dii  eftis>  &  filii  fxcetfi  qntnes ,  $* 
lii  tpnitrui.  Quid  cft  qupd  a  Dco  non  impetret 
tanta  finuil  angelorum  frequentia  ,  quos  mifit 
Deus  colligere  fcandala  de  regno  ecclcfiae  fuae  9 
ut  immittant  falcem  cenfura  on>  fui,  albefcen^ 
ti  jam  meffi?  Ergo  hoc  ^oIIaborem«S|  hof  $ga* 
mus^  in  hoc  cvigilant  cur^,  &cpgitatibneshor 
ftrae  ,   quaft  ad  clariffimos  feptentrionales  diri- 

£  gantur,  utquodfeliciter  inftaurarf  cceptumcfti 
abfplvamus  reliciffim^* 

Adum  eft  (  mihi  creditf  pontificcs  pontifict 
qui  in  cadem  yof>ifcum  eft  niyi)*de  fide,  religipnei 
de  pietate,-fi(qttp4  Deti$  prohibeat)fpc  quam 
ecclefia  haiSentis  ^abuit  in  conciliis,  nunc  fr^? 
ftrata  ftterit  ,  8$  vcl  femel  nunc  viderit  mun4«5 
inanes  cffe  hos  convcnttts:  crimus  autem  omni^ 
bus  hpminibtts  quos fol  fpefitat ,  miferabiljores^  fi 
teftes  fuerirpus,  ne  dum  miniftrihujuscalamita* 
tis,  m  praecedentiumcpncyioruminformemusfi- 
dem*  Intuemini  qutd  a  vobis  e^pedet  mur*du$;, 
cujus  oculis  in  vosfuntconjefti:  fpeftacuJum  c*, 
nim  fa&i  fumus  mupdo ,  angelts ,  &  Deo  *  Oppo-% 

nit$ 


Gtn*  44. 


345 


ORATIO    IN    CONCUIO    TRIDENTINO    HABITA. 


i^s 


A    M  M   O 

CUKISTI 

«551* 
f.  CV.  4. 

Cff*T4  nd*m 
fbjmijma  • 


x.  C»r.  7. 


ffjtm*  i^ 


T/j/m»  i$t# 


•fjmtm*  101» 
*****  *>#> 


^**»*  »g* 


*&x*mtttatot 


£ur.  **# 


nitc  vos  patrts  mcdios  quafi  Aaron,  ftate  inter 
viventes  &  mortuos  :    orTcrte    thymiama  .  Jam 
cnim,  ficut  quae  cgretTa  crat  a  domino  ,  multi- 
tudincm  vaftabat  ;  ita  quse  dc  Aquilonis  parti- 
bus  hxrefum  Iabes  atque   portcnta    jam   dudum 
erurerunt  ,  pcr  totum    orbcm    tcrrarum    fumma 
impunitate  &  liccntia  vagantur,   &  plaga  defr- 
vit  .  Hrigitc  ergo  vos  Sc  confirmate  ;  cuvcamus 
ne  quicquam  vcl  ob  gratiam  ,  vel  timoiem  fta- 
tuamus,  vel  ftatucrc  intermittamus:  inomnibus 
cxhibeamus  nos   incontaminatos   ncgotio  ,  licut 
apoftolus  admoncbat.  Non  patiamur  partcs  no- 
ftras  dcliderari,  confidenter  &  viriiitcr  decerna- 
raus  quaecunque  ccnfucrimus  orbis  falutt  condu- 
ccre:  &  poftlubitis  omnibus  ad   unam  Dci  glo* 
riam  rcfpiciamus  »   Nento  abfcondit  vetitatcm 
Dci  a  coniilio  multo  :  curernus  pictatc  operum 
fedulo  dominum  promcreri  »    qui  faciat   corda 
noftra  tcmplum  dignum  ♦    ubi  fpiritus   domini 
fcdcat  ,  qui  pcr  nos  in  traeiatibus  »   conquifi- 
tionibus ,  &  fcffionibus  loquatur >  univcrfus  mun~ 
dus  cognofcat  feffionem  noftramecclcfiaeforc  re~ 
furrctuoncm»  wt  poftcaquam  tarn  diu   fcdimus 
in  civitate*  tandemfurgere»  &adpropriasquif- 
quc  ovcs  &  optatas  diu  fedes  rcdire  Det  munc- 
rc  poffirnus  ;  &  tune  erit  placenta  frumenti   in 
fummis  montium  »  &  implebimtur  (  dicit  do- 
mintu  )  ccdefise  zttm  frumento  elc&orutn  5   & 
redibunt   qui   obHtr    fuerant   comederc   pancm 
fuum  »  &  torcularia  redundabunt  vino  »    quod 
gcrminat  virghtes  »  &  multiplicabuntur    a  fru- 
&u    frumentt  &r  vini  »   rcparatts   £c    confirrna- 
tis  facramentis  :    quae  iis   eietncntorum    Ipecie- 
bus  miniftrantur  :  &  tu  fynodc  fan&a  a  domi- 
no  vocaberis,  nt&iunt4$  mea  m  <m»  voinntas  mt& 

Scd»  utcxtremum  habeat  altquidnratiomca , 
&  utegoantcdiccndifinemfaciam»  quam  vosme 
tacente  audiendi»  fpeciatim  aliquid  dc  dogmate 
orthodoxo  attingambreviffime:  dcquofatiscgi- 
ftitufynodcfacrofanfta  ,  &:cumThoma  fidci  di* 
gitocorpushocfandiffimumtctigifti,  atque  fcri- 
ptur*  facra?  velut  manu  attreftafti  »  Litigabant 
quondam  increduli  Capharnaitac  ad  invkem  de 
Cbrifto  diccntes  %  quomodo  fottfi  hk  mbh  tamtm 
f»4m  dart  dd  mandHcandum?  litigant  &  nunc  non 
nobifcummodo,  fed  invicem  etiam  reccntes  Ca* 
pharnaitSD  ,  dif  ini  verbi.omnipotentiam  ncgante? 
diccntis,  Hqc  tjl  corfHS  meum  t  &  bonkatcm  paru 
ter ,  qua  Ce  tam  intimc  comraunicarc  dtgnatus  eft, 
dumdixit,  tAttiplte&mttnduc&te*  Hocillc  ait  , 
quidixit,  &fadafunt:  non  enim  immenfac  illi 
divinacque  bonitattfat  fuit,  cjuodpaffibilcm  car- 
ncm  inducretdcnoftroaccipicnsy  nifinobisdaret 
dcfuo,  pcr  iplum  nempe  fcd  impaffibile&invifi- 
bilecorpus,  quoddenoftroacccperat,  utqut  hu- 
manam  pcrfonam  non  affumpht ,  fcd  naturam ,  fui 
ipfius  vcrbipcrfonacunivit»  noftris  fe  hoc  facra^ 
inento  ftupcnda  quidem  charitatis  dignatione 
quodammodoperfonisuniret,  &  noftra  eflet  do* 
mtni  afiumptio:  focliccsnos,  quibus  itapretiofa 
donata  funt  munera,  ut  habitaret  ille  in  nobis, 
in  quoplenitudo  divinitatis  corporalitcrnofcitur 
habirarc,  fcd  audet  malitia  pugnare  cum  viclrice 
fapicntia,  &  in  propria  vcnientcmdominum  non 
rccipcrc  pudct ,  nihil  tambonac  gratiae  ingratos: 
unde  tanto  hofpiti  inhofpitales  potcftate  illa  , 
qua  Dci  filios  ficri  acquiefcunt ,  quotquot  bcnigne; 
excipiunt,  fe  inhumaneabdicantcsmendaciihlii 
patrifuo,  quamveritaticrcdcrc  elcgcrunt:  avi^ 
dcntia  merito  a  domino  pcrcuffi  funt,  qui  dum 
non  alia  ratione  magis  hanclitis  flammamdc  fo* 
Concil.  GeneraL  Tom.  XXXIII. 


A  pitis  cineribus  acccndcrunt  ,  qutm  ut  papae  Pc-  ^  ^  ^  0 
trt    fucccllori   incommodarct  (  ita   cnira    ajunt  )  Chkisti 
qualt  Balaam  ,  pro  maicdictionc   bcncdicentes  ,      ijju 
cum  frullra  fudant    in   attruendo  mcndacit  dog. 
raatc,  vcritatcra  vi  numinis  impclicnte   conreffi 
iunt  (  urc  proprio  condcmnati  )   nec  inconftilto 
Fetri   (ucccllbri  Iibenter  incommodant ,  qui  pri- 
mum  Petrurn    primam    hanc    hjerefim    recolunt 
icfclliffe  ,    ut  dicenti    domino    ad    duodecim  , 
nuuquid  &  ipfi  abire  vellent,  ficut  &  ceteri  , 
refpondilfe     prx     omnibus     &     pro    omnibus  : 
Damine  dd  qntm  ihimut  ?  verb*  <vitd   tternd  h*~  7""1*  *• 
bes  .  Magno  nunc  ergo  jure    Petri  &  apoftolo- 
rum  fuccelTores,  quos  &  odcrant  &  timcbant , 
apoftafia?  hujus    divinos    viadiccs    cxpcrientur  : 

B  ut  Itcut  pcr  Petrum  adfcrta  elt  domini  fpiritus 

fobria  ebrietas  :    ita  per  ejus  fuccefibies  calicis  Jtti*  %* 
hujus  cbria  fobrietas  conftituatur.  Libct  autcm 
ck  evangdifta  hanc  haerefimreccdentium  a  do« 
mino  appcllare»  ut  vel  lunc  damnimagnttndi- 
nem  aefttmemus,  quafi  ad  rcccdentcs  iftosillud 
maxime  pcrtlneat  :  difiedite  *  me  mdUdicti^  ut  Mtftb.  tj. 
qtti  a  domino  reccdcre  cum    Capharnaitts  cfc-  Wdm  6  ♦ 
gcrunt »  ab  co  ^tcrnum  difccdcrc  cum  rcptobis 
cogantur. 

C^uare  patrcs  armamini  zclo»  quo  vos  vidca 
prope  comeftos  ,  ut  f«icramcntalem  hanc  man~ 
ducationem  continuo  in  cccleftafttco  convivio 
abipfoconvivaChriftocttftodttam,  &  plufquam 
millc    integros    annos    fine    controveriia    rccc- 

C  ptam,  lautiffime  iuftruatis  ,  ex  nulio  non  Ioco 
vocantcs  frequentiam  difcumbentium,  ut  quan- 
do  immcdicabiles  iftos  jejunos  &  inexcufabi- 
lcs*  qui  receiferunt  homtnes  ,  fuo  ipforum  ju- 
dicio  jam  damnatos  revocare  non  dctur  ,  quin 
rctto  abire  pcrganr  :  illos  faltcm  rctincamus, 
qut  nutare  videntur  »  qui  vcneni  htijus  cam 
hauferunt  quantitatem  ,  qux  nec  occidat  ncc 
digcratur  ,  ncc  moti  cogat  »  ncc  vivere  finat  • 
Quos»  quantum  opinor,  fermoille  domini  vir.  mjuL  t*i 
tuiis  plcnus  rcfpexit  »  qui  habct  :  nnn^nid  O* 
*uqs  njultn  abire  ?  ab  ipfo  domino  intcrim  po- 
ftulantcs  »  ut  ficut  fcrmo  illc  »  qucm  quafi  du- 
bitans  protttlit  ,  omncm  a  difcipulis  abftulk 
dubitationem  :  ita  noftra  Iuec  conqutfirio  qua- 

D  fi  percunftatio  illa  dubios  rctineat,  fidclescon- 
firmet:  fcd  quando  ea  cftdivitiarum  facramenti 
hujus  altitudo  ,  ut  lynceam  fidera  ,  qu«  poffit  Jr»v»  *f* 
pcnctrarc  intcriora  vclaminis  magi?; ,  quam  di*  "*'  3* 
fcuiiionem  defiderct  ,  nifi  malit  icrutator  maje- 
ftatis  opprimi  a  gloria  domtni,  cujus  vel  fim- 
bttam  veftimcnti  cum  muliere  cvangelica  tcti^ 
gifie  fufficit  ad  falutcm» 

Nihil  fupereft  quod  dicam  aut  affcram  (  ne 
prjefertim  vidcar  ctc  hoc  praejudicium  facere  ) 
praeter  unam  laudern  .  Quid-ni  enim  Iaudarim  ****/*&$* 
facrificium  illud  »  quod  pcculiari  quadam  v^*4jktmt4^ 
tione  laudts  dicitur  ,  eftquc  ?  &  haec  non  fit 
fpeciofa  laus  in  orc  pcccatoris  ;  quid-ni  facri- 
ficium  laudis  honorificet  mc  ?   hoc   cft  mortis 

E  Chrifti    facramcntum  $   idemque   refurreftionis 
teftimoniura    ,   ad   eam   comprobandam    Chrt- 
ftus  facobo  fub  pants  fpecie  comedendum  »  ip- 
fo  rcfurreftionis  die  traditur    porrexilTc  %   H-ec  &***** fi&u 
extgitur  a  nobis  vicaria  fides  ,   qua  primorum  P*0*"™** 
parentum  perfidiam  pia  crcdulitate  reparemus  : 
iicut   cnim    de    cibo  illo  prseccpit  dominus  di- 
cens  ;    In    quocumyue   die    tomederis    >   morieris    ;  j**^  *' 
ita   dc    hoc    mandans  ait  ♦    Si  quis  manducwe- 
rit ,  non  rmrittur *  Pro  illo  crgo  cibo»  quemil* 
It  inobedientcs  &  increduli  comcderunt  ,  hunc 
nos    obedicntes    fclicius     comedamus     crcden-*- 

P     j  tes 


347 


$AivATbnis  Salapusii  archiepiscdsi 


348 


A  NNO 

Chrisxx 


i#  Jte»>  i^. 


tes  perillum,  ficutfalfo  ferpens,  fed  pcr  httnc,  A  cipientibus  tricies,  proficicntibus  fexagic$,  Pcr- T — JT~ 
ficut  vere  ferpentis  creator  dixit,  divinaenosna-       feSis  centies  afferens,  quam  accepit  fruftuster-  chhjsti 


1,  Con  i. 


7*"««'  & 


W.  *4» 
Dignit(t$  ko- 
minU  • 

I»  77m*  $# 


7/W*  45. 

i/*i,  8. 
Matth*  1^ 

H<?&r_  3» 
Ce/ff/,  a? 
C*»£i  1« 


turae  effiei  confortes:  quippe  in  Deo  manentes, 
in  ipfumqu^  transform^tos  &  infito?  ,  nec  jam 
ad  noftram  confpi$iendam  ntiditatem  noftro$ 
oculo^  aperiendos  ,  fed  ad  inaccenfam  viden- 
dam  lusem  illuminatos  ,  tanquanx  favo  melli$ 
curti  Jonathan  guftato  ,  obedientia;  bonum  eli^ 
gere  fcientes  ,  &  malum  contemptus  reproba- 
rc  .  Fit  autem  ,  ut  qup  quifque  magis  ratione 
affequi  hoc  tentarit  ,  &  coraprehendere  ,  ap^ 
prehendat  nunus;  hoc  deprehenfi  funt  infidele$ 
multi,  qui  dum  hoc  noncredunt  facramentumi 
increduktatem  ia  feipfis  latentem  explorarunt, 
ut  raulta  nataret  in  eorum  labiis  fides:  haec  fi 


rse  fublimis,  &  panis  yitalis  &  f  ubinde  vivus ,      i55t» 
qui  v|yp$  deceat  &  refurre&ionis  filios  ,  ficut  ?M  «4*  * 
mortuo  cibo  niortaies  nutriuntur,  optimo  ifto  MmhA^ 
pibo  non  implentur  nifiefurientes,  nonefuriuns  c*m*t, 
nifi  repleti,  non  faftidiuqt  nifi  inanes  &vacui, 
Cibus  grandiunj,  quimutatinfe,  noamutatus  ia 
aliud  ,  qui  edtant  ,  adhuc  <:furiunt  ,  &  qui  bi* 
bunt,  pius  fitiunt  *  Non  fit  illa  infelix   anima 
abominata  hanc  omnem  efcam  propinquior  fa£U 
terris  mortis, 

Hoc  bopum  quidemunum&idem  triplex  eft, 
oblatio,  qua;  Deum  refpicit,  communio  nosip* 
fo$,  viaticum  veroproximuth;  pra&teritum ,  prae* 


cut  prima  fuit  hserefis  ,  totam  fidem  corrumpi ,  B  fens  &  futnrum  tempus  quadam  seternitatisimi 


&  Lydio  quafi  lapidf  ahgulariindicari  probatos 
quofquc*  ^inimdis  autein  homo  mn  percipit  , 
juti  jfiriwt  Dei  fnnp  ,  ideoquc  fapientes  in  0« 
culis  fuis  non  poterun-t  intelligere  fa^rameri- 
tum,  nifi  prius  credemes.  Nihil  enim  perinde 
fenlus  prudentiae  carnis  exteriores  fimul  ,  &  in- 
teriore5  infatuat,  atque  incarnata  haec  Dei  fa- 
picntia,  quae  timentibus  cum  in  efcam  fe  panis 
ipecie  velatum  vqluit  exhibere  quotidie  come- 
dendum :  &  videtur  adhuc  multis  durus  fermo  , 
fed  duris  :  fecit  igitur  fic  quia  voluit  ,  qui  eft 
omnipotens. 

O  vere  ftupendum  miraculum  ,   monumen^ 
tum  perehne  mirabilium  domini  ,  ineffabile  & 


tatione  compleftens ,  quo  cfuricntesimpfentur. 

Qblatio  in  cruce  initjata  eft&confumniat^:  v«i- 

ritas  enim  verifacrificiiumbratileconfumniiavit, 

fa&a  vero  jugiter  durat  Dep  facri^ciijm  yefper- 

tinum  &  matutinum  inodoremfuavitatiis^  quod 

nos  incruentum  offerimus  rcpracfentantes  ,   cx-  7fah  »40* 

hibentefquet  qupd  ?uim  retribueremusdomino,  yf?;]t%% 

non  habebamus,  nec  habemusadhucaliud,  ntfi 

ipfe  fe  tribueret  ,  quo*  placaremus,  Alterumefl;  -w*ttb,  zu 

facri  ,  noviffimique  convivii  communicationis  ,  f^}me**  , 

a  quo  nullus,  quantumvis  pauper,  at|t  retribu-  'Tfcfi  V* 

tionis  in^potens  excluditur,  imocompellitur,  fi  ^rj^f"*''" 

veftem  habeat  nuptialem :  nec  enim  acceptor  cft 

perfonarutn  douiinus  omniiim,  ipfa  eft  qus^  inte- 


incomprehenfibile  facramentorum  iacramentum,  C   rim  proximipres  hic  in  unum  teh^t  communio ... 


eorumque  otnnium  fini^  ;  eo  enim  r^fpicit 
fand:ificatio  facrsmentonjm  omnium  >  nt  prse- 
paratio  fit  ad  euchariftiam  confecrandam ,  aut 
ftifcipiendam  :  cujus  figura  quid  atiud  ,  quam 
admirationjs  yox  eft  M&thti  (  quod  Latiqe  par 
fa?  dixeris  )  cujus  vicinior  umbra  fuit  &  dpli- 
rieatip  irefedio  illa  hominum  qumquc  mille 
Cx  panibus  quinque  multiplicati^:  qualis  igitnc 
in  veritate  mentis  exceffus^  Yfre  filet  tibilaus 
Deti5  in  hoc  facramento  ,  &  manifefte  quidem 
ihagnufn  eft  pietatis  facramentum  ,  quod  mp- 
dicae  maffttle  operimehto  occultusDeusihGhri- 
fto  maneat . 

Vere  Deus    abfconditus  !    quid   eft    homa  o 


Tertium?  quafi  triplexfuniculus^  viaticibonum 
eft,  quo  tanquam  per  veram,  regiamq«e  yiam 
homo  perducitur  ad  terminum  ,  &  pmt}i$  ^on- 
fumu^ationis  finem  Deum  ,  cujus  fempftcrn» 
fuitionis  fymboium  eft:  qua  facramcutali  man- 
ducatione,  qui  fe  *  I^dit,  confecratur,  «grum 
nutriens  corpus  proprium  ,  prodeft  tamen  cor^ 
pori  ccclefiae  univerfp  &  facrificii  oblatione  & 
^ommunione  facramenti:  dehujufmodi  Chriftus  ^*«»fc  ifc 
homiq^  praedixit  nihii  eiprofuturumetiammun- 
dum  totum  lucranti,  quifuaBtamenaniniaep^te- 
retur  detrjmentum.  H*c  regnumeft,  quodDei  *•**•  «• 
filiqs  nobis  diipafuit,  ut  edamus&bibamus  fu- 
permenfamiuani,  nonfuamodo,  fed  fe,  utjam  *»m*  h* 


bonf  Jefu  ,  ut  pr^e  te  facias  prettoiiorem  /  cur  D  vere  dicere  audeamus  :  regnum  Deiefca,  &po^ 


na  magnificas,  utteparvi  facias?  eligaiqueiub 
vilibus  fpeciebus  latere,  quo  adfis  Emanuel  uf- 
quc  ad  feculi  confummationem  :  vere  maxime 
probat  hoc  facramentum,  quod  habes,  in  deli-- 
tiis  elfe  cum  filiis  hominum:  certe  homo  fi  a- 
Hoquin  angelus  minpratus  ,  vel  inde  pr«  illi^ 
exaltatus  eft,  quia  ttt  homo  :  non  enim  ange- 
los  ,  fed  femen  Abrahae  apprehendifti  ,  &  li- 
cet  grandis  natio  angelorum  non  habet  Deuiri 
apprppinquantem  fibi  ,  ficut  Deus  npfter  ad- 
eft  npbis:  o  mera  dignatio  caritafque,  0  dul- 
cedo  fpiritus  atquc  fuavitas  ,  non  habeh*  <Juo 
afcenda.5  ,aflumpfifti  quo  defcenderes  ,  ex  do- 
mino  in  focium  ,  ex  convefcente  iii  cibum  . 
Tuam  facis  mortem  noftrum  pretium,  te  deai-  E 
que  aoftrum  regnum  '&  praemium  ,  benediftus 
es  domine,  qui  fecifli  te  pmnia  omnibus,  qui 
es  futurus  omnia  iti  omnibus  .  Benedidus  es 
Deus,  qui  dcdifti  abundenobis  pmniaadfruehT 
dum  in  hoc  fuperbenedi&o  fruftu  ventris  Ma- 
xias*  Benedifta  filia  ,  per  quem  fru6;um  vitae 
communicayimus  \  da  lub  umbra  illius  ,  qucm 
defidcramus  ,  federe. 

Ecce  terra  noftra  dedit  fruftum  faum  guttu- 

ri  noftro  dulciffimum  ,  fru&um  variae  fpiritus 

-  ubertatis  &  juftitiae  frugumincrementimiri,  ifi- 


tus,  hiccali^inebrians:  led  prseclarc  hujus  po- 
culi  fobria  ebrietate  madebataliquandopiaill^ 
Monica,  cum  qua  exclamare  geftitanimus,  m  tyai.  22; 
mmm   O?  wro  mm  cxuittverunt   in   Dettm   w-  J*  tf^ 
*vnm*  Hic  paratur  nobis  menfa  opipara  adverfus  eenfe*  9/1 
pmnes,  qui  tribulant  nos.  Manducemus itaque  W********.. 
patres  &  adoremus ,  ied  non  licut  pingues  terrae , 
quibus  &  haec  yt  menfa,  aliis  in  retributionem 
honoris,  aliis  in  Jaqueumconfcientiae,  aliisqui* 
bufdam  in  fcandalum  proximorum. 

Sed  crevit  plus  fatis  oratio  .  Ecquis  enim 
fatiari  poterit  dulcedme  hacmirabili,  quicoh* 
fiderct  Dd  confilium  ,  iacramentum  voluntatis 
fuae  &  beneplaciti  ,  atque  fupereminentem  ma- 
gnitudinem  operationis  yirtutis  cjus  in  facra*  |.  Con  t* 
mcnti  hujus  ineffabilis  peramabili  inftitutione  , 
caritatis  immenfitatem  ,  fanfiitatem  inenarra- 
bilis  perfufiffimique  doni  :  quippc  in  quod 
venit  dator  ipfe  fanftus  fanftorum  :  panis  no-  Mmb*  6* 
ftcr  quotidianus  effeftus.  Si  fe  igitur  y  quomo- 
dp  non  &  fecum  omnia  nobis  donavit?  Omnil 
itaque  patres  ,  noftra  funt  :  aua  autem  Chri- 
fti  ,  Chriftus  vero  Dei.  Tali  ergo  pane  corde 
confirmato  ,  cujus  participatione  unum  cor- 
pus  fcilicet  efficimur  .  Eia  Chrifti  milites  ar- 
ma  fpiritualia  reparata  induamur:  arma  lucis* 

Nunc 


34* 


OKATIO  !N  CONCILIO  TrIDENTINO  HABITA. 


J50 


A*  n  m  o 
Cuftisu 

i.Ctr»  io« 

Impermttr 
C*rmlm*  . 
7>/.  7<f- 
i.Car.  i£« 


Nunc    coim    generali    quodam   totius   ccclefiae  A   tandcm  inveni  .  Qupd  ecclefiafticae  le&iones  fic  a  nk  o 


rincipem  falvator 
b    tali  ducc  ftre- 


7«.  «*• 


cxercitu  contra  mundi  hujuspi 
congrcditur  .  Bcati  ,  <jui  fu 
nue  militarint  ;  dudor  cohortis  hujusptimari* 
&  invincibilis ,  non  jam  unusJuliusCaefar ,  fcd 
hic  nofter  facratiffimus  Julius  ,  &  Caefar  altcr 
Carolus  Maxirnus,  Romanorum  juftior  impera- 
tor:  qui  unanimcs ,  tanquam  Mofes  &  Aaron , 
deducunt  populum  Dei:  domcftica  regis  magni 
familiamilitat:  in  proximo  clt ,  ut  manus  con- 
fcrat,  dcfccndit  Arca  Deiincaftra,  collatafunt 
figna;  quod  fi  unquam  alias,  hoc  certc  tcmpo- 
rc  acccptabili,  nefas  eft  ignaviter  agerc  :  confi- 
damus  in  eum  ,  qui  vicu  mundurn :  non  fibi 
folivicit:  habcbimus  viftoriam,  qui  fidem  ha- 


divino  difpenfantur  arcano,  ut  pcritis  fcientiam  Christi 
aflerant  cumulatiorcm,  rudibus vcro,  qualem&  t$si- 
me  ctiam  annumcrari  volo,  falutaris  intelligen- 
tiae  gratum  largiantur  .  Non  itaque  cam  mihi 
diccndi  facundiam  opus  cfle  putavi  ,  non  illo 
cioqucmise  fonte  nitefcere,  quoDernofthenes  il~ 
lc  Graecae  facundiae  intcrpres ,  aut  Latini  cloquii 
lumcn  Cicerocalluerunt.  Noncorum  arte  ,  quo- 
rum  ,  quafi  torrcns  repcntinis  audtus  imbribus, 
nupcr  pcr  ha:c  ornatiffima  fubfcllia  oratio  ferc- 
batur,  &  hominum  mentcs  rapiebat,  tcnebat, 
apprehendcbat ,  coercebatque  .  Sed  tantum  illius 
mihi  gratjam  (ufticcre  exiflimavi:  Qui  corda  fi- 
delitim   fancti  Spiritus   illuftratione  docuit  ,  ut 


buerimus:  illa  eft,  quas  vincit  roundum  ♦    £r*  B    dct  nobis  omnibus  in  Spiritu  fan&o  congrega- 


go  qui  fpe  vi&ores  jam  fumus  conftituti  fu- 
per  gcntes  &  regna,  ardificate,  pfantate,  cvcl- 
lite  ;  Dcus  autem  (  Pater  gtoriae  }  per  filium 
fuum  domimim  noftrum,  in  Spiritu  fanfto  con* 
teret  velociter  fatanam  fub  ptdibus  noftris  . 
Amen. 


XV, 


2>E  CE^JSTI^^^t  T^OFESSWKE 
oratfo  ,  &  ad  fanSiJ/imum  magni  Mim  pr*cur~ 
fms  ferv<ttow  nofirt  tmitmd^m  exempUr  h  ter- 


ns  re&a  fapete  ,  &  de  illius  fcmper  conlola- 
tionc  gaudere,  per  Jefum  Chriftum  fcrvacwem 
noftrum  * 

Cujus  ego  ope  frctus,  8c  veftra  pictate  confi- 
fus  ,  quid  dc  Chriftiana  ptofeflione  fentiam  , 
brevi  ,  qua  in  ic  divinum  imploro  auxilmm  > 
cxphcabo. 

Chriftiana  profeftlo  eft  imago  virtutis  ,  ratio- 
nabilitcr  animata  interius,  6:cxterius  laudabili- 
ter  vivcns^  in  nullo  dcficicns  quod  fuam  expri- 
mat  perfeftionem.  Eccc  quambrevibus,  nonin- 
miam  claboratis,  aut  nimiopiusdifertis  vcrbis, 
fcdmagispm,  Sr  ad  intima  ipiritus  penetranu- 
bus,  &  corda  audicntium  inDcum  transforman^ 


tia  ddvwttis  dominica  *n.  155  x.  wo  ChrifiUno  C  tibus  ,   pii  fir  cathotici   patres  verum  Chriftiani 


a  fdnfb*  tccUfia  prQpofitnm  ,  W  retit4tttm ,  hu- 
ntUis  &  fU  hortario  ,  46  %Au%uftintnfis  famiiU 
ordinh  eremittrum  reiigfafv  F.  Lttmdrdo  *Areti- 
m  habltA  $  ad  ttmfltffimus  (ttres  cuncilii  Tridm- 
tini  ♦ 


Et  fi  facpins  cogitarim  ,  rcvcrendiffimc  hujus 
facrofanfti  ceaimcnici  concilu  Icgate,  illu- 
ftriffimc  Tridentinc  princeps,  duoecclcfiaslumi- 
na,  prajfides  rcverendiffimi  ,  cleftores  fapicntif» 
fiini  ,  nuncii  ,  &  intcrpretcs  ,  illuftrium  orbis 
principum  confukiflimi  ,  paftorcs  boni  &  vigi- 
lantifiimi,  patrcs  iongc  rcverendifitmi,  aftantes 


militis  profeffionem  dcfcripferunt.  Ut  vero  nul 
lo  unquam  temporc  vetitum  eflct  mortalibui»^ 
hujus  pulcherrim»  imagini$  fpecicm  ,  &formarn 
intucri,  fed  cam  in  feipfis  quocidie  tanquamln 
ipeculo  contcmplari  liccrct  .  Hanc  ipfam  om- 
nium  opifcx  in  primo  parcntc  ,  quaft  in  aurca 
quadam  tabclla  adumbratam,  incnarrabili  quo* 
dam,  mirabiti  tamcn,  artificio  cftiuxit» 

Qucmvirtutibus  ornatum,  fcientiarum  fpfen- 
dorc  corufcum,  gratiapraeditum ,  non  ocio  de- 
fluentcm  cxifterc,  fcd  ut  opcraretur,  in  paradi™ 
fo  pofuit  deliciarum .  Unde  minus  obcdiens  oc- 
plofus,  virtutibus  ipoliatns,  vuInerjbusarTedus, 
faaciatusfif  fcmivivus  icliftus,  ita  ^rfe  &morta- 


onmi  vimitum  gencre  omatiffimi  #   Etfi  f?epius  D  Ics  omncsomnium  generum  injuftos,  mendaces, 


cogitarim,  diuquc  mcmoria  rcpetere,  &  animo 
mcntequc  revolverc  non  deftiterim  ab  co,  quod 
hoc  mihi  diccndi  munus  injunftum  eft  %  majo- 
ribus  mcis  ,  quorum  auftoritati  rcluftari  ncc 
poffutn  ,  ncc  dcbco  :  ^uae  vcrba  mihi  invcniri 
poflcnt,  quibus  dcChnftiana  profcffionc,  quod 
primum  mihi  dicendum  propofueram  ,  aiiquid 
vcftra  virtutc  dignum  in  mcdiumafferrcm.  De- 
indc  cximii  illius  prxcurforis  fcrvatori$  noftri 
fedulitatcm»  Sc  opcram  pro  domodomini,  quae 
cft  ecclefia  Dei  vivi,  laudarem  .  Et  vos  tanto 
cjus  exemplo  ad  univcrfae  reipubitcae  Chriftia^ 
n*  ,  veftrae  fidci  &  pietati  commiffae  gloriam, 
&  incrcmentum   ad   augcndum  pie  cxhortarct : 


vanos,  acipfa  inanttatcinaniorcs  rcddit ,  ut  nifi 
novo  defupcr  fpiritus  afftatu  rcnovati  fiiiiTent, 
&  corum  animis  pulchcrrima  haec  imago  »  qua 
primus  parcns  decoratits  ,  &  fuaculpa  Ipoliatus 
fucrat ,  reformata  ,  omncs  fatan?  obfcquio  ad- 
diSi  a;terno  illo  bono,  ad  quodmaxime  adnhi 
dccct,  privatifuiflcntt 

Scd  clemcntifnmus  Deus,  qui  ad  ftiam  infini^ 
tambonitatem  dcclarandam,  ccelum  8c  terram, 
&  reliqua  qu«  ampliffimo  coeli  compiexu  coer- 
ccntur  ,crcavit,  cujus  tanta  eft  magnitudo  libera- 
Htatts,  utcrcaturas  omncs  novis  fempcr  benefi- 
ciis  exornarc  nunquam  intcrmittat,  qui  erat  in 
Chrifto  ,  mundum  reconcilians  fibi  ,  cui  muita 


vel  deniquc  vcftram   humanitatem  ,   qua  addu-  £   jam  faecula  graviffimc  iratus,  atqucoftcnfusfue- 


GLi  ,  me  attcntiffimis   animts  fumma  cum  beni 
gnitate  auditis  ,    dcbita  ^vcneratione  profcquc- 
rcr. 

Omnia  tamen  ita  mihi  cum  ingenio  ,  doftri- 
na,  &  ocio,  deeffe  verba  cognovi  ,  ad  ca  qux 
optabam  perficienda  :  ut  in  me  nihil  prorfus 
aliud  cffe  vidcrim  ,  quam  quod  orationi  fidem, 
&  oratori  dignuatem  &  auftoritatem  aufcrre 
poffint .  Dqm  vero  hacc  nonanimum,  fcdtimo- 
rem  augcrent  ,  magifque  cx  fcntentia  videretur 
Opus  recufandum  cffe  quam  profcquendum:  ne 
tamen  diu  tencrem  ,   hunc  mihi  confilii  cxituni 


rat,  morc  pti  patris,  animo  benefico  ,  ac  Hbe- 
rali,  &  ad  hominem  juvandum  admodum  pro- 
penfo:  Eccc  exinjuftisjuftos  rcddtt ,  peccataom- 
nia  condonat,  fptritum  fuumimpartitur ,  Sc  ho~ 
minem  ipfum  non  modo  in  prioremftatum ,  fcd 
illo  meliorem  rcponit.  Ncmpc  nosinfilios  fuos 
adoptatos ,  promptos,  alacres  ,  paratos,  &  ad 
omnia  virtutum  officia  propenfiores  reddit .  Rc- 
conciliandimodum  infinuat  apoftolus*  Cnm  inU 
mictS)  inquit ,  Deo  ejfemus,  recontitttri  fumus  fer  R*m*1* 
ptortem  filii  ejus ,  cujus  nos  voluit  effeparticipes  . 
Modo  ejufdem  generis  Chriftiani  fimus,  qui  ve- 

ram 


35* 


F.  Leonardi  Aretini  Augcstin. 


352 


AHN  $  ram  fidei  imagmem  fic  geftemus  ,  ut  non  quafi  A 
Christ«  mionis  ,  erudittonis  9  &  piecatis  omnis  exper- 
*$$*•  ces,  flagitiofi  ,  &c  turpircr  vivamus  :  cujufmodi 
funt  quampfurimi  »  qui  fe  Ghriftianos  numcta- 
vi  volunt  >  cum  Ghrifti  tamen  fimtles  in  viyert- 
do  effe  noiint.  Horum  imago  non  imagovirtu- 
tis  laudabiliter  vivens  eft:  fed  inftar  illius  quae 
Iapidibus  affixa  omni  opere  carens,  ratione  m- 
fuper  &  fenfibus  exterioribus  deftitura  ,  cujus 
cor,  mens,  animus,  intetie&us,  lapiseft:  Qu© 
pmnia  veri  hominis  fimilitudinem  cxprimurit  , 
8c  non  proprietatcm  •  Verqs  Chriftianos  ia  Chri- 
fto  efftngit  fan&iffimus  virarum  ccetus  m  A&is 
A&.io*  jfU|S  #  Q£i  ptrtranfiit  ktnefaciendo  ,  €^  famnjoom* 
nts  oppnffhs  a  diahte \  Bonis itaquc  operibusno- 
bis  vitam  aeternam  promereri  poffe  donavit,  ut  B 
psr  illa  fatagernus  certatr)  facere  vocationem 
noftram  .  Atqui  cx  eorum  numero  funt  ,  qui 
veram  Chriftiani  militis  imaginem  deturpari, 
virtutem  ftbi  adeo  indi&am  ocio  fordefcere  , 
pretiofum  tcmpus  ,  nobis  ad  benefaciendum  a 
natura  oblatum  s  per  fpcordiam,  8c  ignaviam, 
graviffima  puniendam  injuria  ^  deperdi  finunt . 
Qui  tantum  Chriftum  paffum  fibi  ad  faiutem 
fufficere  pucant,  ficque  fefe  Chriftianos  probos 
ja&ant  •  Nonne  cor  eorum  vanum  eft  ,  & 
lingua  mendax  ,  &  vcritas  in  illis  noti  eft  ? 
Nonne  Ghriftum  jpfiim  impicrum  ducem  con^ 
ftituunt? 

At  quid  quaefo  ,  patresampliffimf ,  Chriftum 
yiam ,  veritatcm ,  &  viram ,  ad  erudiendum  &  ju-  C 
vandum  horninum  genus  veniffe  putandum  eft  , 
quam  utnos  ipfos  fterilcs  inquam,  atque  infru- 
auofasarboresfpiritu  fuo  vivificaret »  quo  ubeiv 
rjmos  virtutum  fru^us  Deo  patri  acccptiffimo^ 
redderemus  ?  Sub  tropo,  nobili0imi  3t  ingenui 
animi  vifi  f  in  regionem  longinquam  abeuntis 
lervator  nofter  docuit  quid  potillimum  eos  age- 
re  opprteat,  qui  vere  Ghriftifunt-  Spiritualem 
inquam  mercaturam  ,  fed  Sc  fruftuofam  hanc^ 
que  &qu*eftuofam  nos  dominus^  qwandiuinhoc 
mundo  dcgimus,  exercerevoluit,  Quitampecu- 
ni33  nobisdatae  quamlucri,  quodcumque  ex  illa 
fuperlucratum  fuerit,  exa£tiflimam  fumus  ratio* 
Mmkr*t2    nem  reddituri  ,    Quod  fi  talentum   ipfutn  non 

pciandi ,  fed  negociandi  fua  liberalitate  noftrae  D 
Jibertati  donatum,  aut  humi  fuffoffum»  aut  fu- 
dario  obvohitum  abfconderimus,  auferetur  pro- 
fe&o  takntum  ab  eo,  quiid  habere  videtur  ,  8$ 
adhuchabenti  dabitur*  Qu id  in  hoc,  patres,  fi- 
bi  voluit  fervator ,  nifi  utignavorum  ,  &  inertium 
hominum  negligentiam  ,  &  ceffationem  Deo 
odiofam  ottendat  ?  Eofque  quorum  mens  ocio 
iordefcit,  indignos  liberalitatis,  &  divinae  hae- 
reditatis  aftruat  ?  Ut  nulla  li?  eis  fors  in  rcgaq 
Chrifti  &  Dd? 

Ad  evangelium  revertamur  # 

Hujus  caufa  Joannes  miffus  eft  non  iftodo  nt 
Chriftum  Jonge  ante  promiffum,  diu  apatribus 
dcfideratum  jam  advenifffe  nunciavet:  fed  qualcs 
eos  effeoporteret,  qui  iUius  participes  fieri  cuT  E 
piunt  »Quod  fubbrevi  faerofan&aeledionisevan^ 
gelicae  nuper  decantatse  periodo  ,  in  fanfliifima 
hocviro,  &  Deo  acceptifljmo  nobis  videreeftt 

Pofteaquam  cnim  faccrdotibus,  &  Levitisjur 
daeorum ,  quos  principes  &  pharifsei  derribtiju-r 
da  nobiliffimi ,  ab  Hierofolymis,  locus,  inquam  x 
facer ,  in  quo tantusn  adorari  fasr  erat,  adJoan-A 
ncm  miferant,  ut  quifnam  effct,  interrogarenc  ^ 
intrepide  refpondit,  &  fenon  effe  Chriftum  iiu 
genue  eonfeffus  eft ,  fciens  eumdem  honprem nulli 
rnortaiiHm  competere  magis  quam  ipfi  Chrifto, 
proptcrquem  ipfe  Joannes,  ut  ei  viam  pararct? 


&  teftimonium  de  illo  perhiberet  ,  in  mundum   anno< 
miffus  eft.  CHR«stt 

Ad  hmc  8c  num  Helias  effet  inftanter  conten-  *$H* 
dentibus  3  fe  Heliam  efle  apertiffime  negavit, 
quamvisinfpiricu,  &virtucc  Heli^,  fan£fco~pce- 
riitentise  exercitio,  &  pr^dicationis  oificio  rejfte 
fcoftenderefc:  fimiliter  necprophetam  feeffe  vo« 
luit ,  eormn  nempe ,  qui  venturum  Mcffiam  a  Ion* 
gc  pracdixerant  ,  fed  prsecurforem  ,  qui  Agnum 
Dei  vcnientem  ,  peccata  mundi  auferentem,  in 
fpiritu  bapti^antem  nunciaret*  &publice  praedi^ 
carct,  &digitooftenderec.  Sicutetiam  fcriptura 
teftatur  quod  neceffum  fit  omnes  prophetas  i&  vev 
tus  teftamentum  relcgare  (qui  omnes  & ipfa  lex 
ufque  ad  joannem  prophctarunt )  fevero  adno^ 
vum  pcrtinere  ,  qui  nedum  propheta,  id  eft,  a 
Jonge,  fed  plufquam  propheta  eft ,  eujus  in  offi^ 
cio  major  nuiius  furrexit »  Vcl  deniquc  cumnon 
fc  verbum,  fedverbi  clamantis  voccm  manifelle 
vocavtt.  Statimquid  Chriftum  reccpturis  potif* 
fimum  agerc  copveniac  i  fuh  Ifajac  teftimonio 
oftendit  cum  fubdit. 

Dirighc  viarn  domino  •  O  praeclarum  fan£lum^4<?» 
&falutarevcrbum,  cunftorum  fidelium  cordibus 
intimius  quam  uc  dici  poilic,  nunquam  non  reti- 
nendum  .  Non  modo  in  fynagogis  Galilaeae  ad 
errantium  Judseorum  mentesdirigunturhxc  ver- 
ba,  viri  patres,  fed  cunftorum  hiagis  fidelium 
quoEquotChriftiaiiam  veritatemprofitentur,  cor- 
da  petunt,  excitant,  6rimpellunt* 

I>iri$itcr  inquit,  <vi*m  domlno  .  O  Chriftiani 
milites,  fienimdominum  veftrum  ut  filii  timetis , 
fidelis  feryi  8c  prudentis  juffa  fufcipite»  $i  regem 
vcftrum  veneramini ,  nuncii  ,  &  praeconis  edidta 
intelligitc:  fiverbum  in  quo  Dtus  fibi  compla- 
cuit ,  atidire  contenditis,  verbi  clamantis  voccm 
arripite*  Sed  qti«enarn  h*c  vojc  ?  Dirigite  viarh 
domino.  QiH"dcrgofaci>mus,  quo  tutior  viado- 
minodirigatur?  Viadomioodirigitur,  cum  Deqs 
vivafide,  eorde  concipitur  ,  &  opere  fanftitatis 
excmpla  monftrantur  «  Ut  ergo  dominum  domi« 
nantium  ,  regem  regum  ,  Dzi  verNro  ,  hilares 
animo  ,  alacres  rncnte  ,  purgati  corde  ,  domi» 
num  timere,  regem  fufcipere  ,  verhum  concipe^ 
rc,  diuque  retinere  animo,  mente,  &  cordeva- 
leamus  ,  viam  domino  dirigamus  ,  Reitas  faite  &t&m* 
fzmit&s  Dei  noftrl ,  id  eft  confcientiajrurn  noftr^» 
rum  fpinae  radicitus  prorfus  ^vellantur  *  Qu» 
ipinae,  quot  &  quales  fint,  ncc  meum  eft  >  nee 
loci  auaoritas,  nec  veftragravitas,  ncc  tempo- 
ris  malitia  permictunt:  idtamenfatmihiiuucdi^ 
ftam  fuiffcputo,  dumeas  ipfasquemlibet  in  fe- 
ipfoexpetiri,  8c  pungentes  fentireaffirmem,  t^-* 
ftimonium  reddente  unicuique  propria  confcicn^ 
tia  arguence  &  defcndcnte,  ita  divinapidiriante 
juftitia,  ut  male  agens,  fibi  ipfi  pcena  fit« 

Spinae  itaque  confcientiarum  noftrarum  fic 
evellantur»  ut  venienti  Agno,  qui  tollit  peccata 
mundi,  aditus  fidei  paceac*  Et  cum  intravcrit» 
magis  in  pietatis  aperibus  infudemus ,  ne  noftra, 
incuria  ,  auc  daemonis  aftutia  toilatur  verbum 
de  corde  noftro  ^  ne  falvi  fimus  ,  Scd  ne  guos 
occupatillimos  video  ,  magis  occupcm  hac  bre^ 
vi  facrofandae  leftionis  hiftoria  ,  hoc  uno  divi 
Joannis  exemplo  ,  paftores  omnes  ecclefiarum  a 
nithi  moneri  videor  :  uc  ficut  enim  ipfe  mif^ 
fas  eft  in  mundum  ,  ut  teftimonium  perhibe- 
ret  de  lumine,  ita  illi  fanftum  8c  falurare  Dei 
verbum  ad  fubdicas  iibi  oves  ,  fuo  Iabore  per^ 
venire  curet  ,  ad  illas  prsefertim  quibus  adhuc 
in  deferto  Cedar  habitaiuibus  nihil  de  vcra 
faiutis  via  ,  veroque  lumine  nunciatum  eft  x 
his  praefcrtim  calamitofis  temporib«$,  qyiUus, 

pauci 


^tn.ts* 


£w«  t$* 


Mtfth,  i  )# 


*A(t.  IS 


j J  J  ORU 

piuci  adwodum  in  ccclcfia  ll>*i  doftoresdocent : 
pauciilimi  vc;o,  c  medu  plebe  fiint ,  qui  docen- 
di  offlcium  non  afTuman:  .  Nullus  cft  vcftrum , 
patrcs  ,  qui  ignoret  talibus  ccclclix  opus  etiam 
paftoribus,  qui  cum  Joannc  Baptifta  cVverbodo- 
ceant,  &cxemplo  fan&o  xdificcnt ,  Nulli  minus 
otioiicfledebcnt,  quan>  quibusaliorum  ctuadc- 
manditaeft.  Providcte  iguur  vobis ,  pitres ,  & 
orc<n  vobiscommifto,  quos  Spiritus  lan:tus  po-« 
hut°regerc  eccletiam  .  t:  fi  ujlum  unquam  fuit 
tcmpus°,  in  quo  ccclcli*  vobis  commiifx  veftra 
opcra  cgerent  ;  cn  hoc  adeft  ,  in  quo  non  mo- 
do  corrupti  funt  mores  hominum,  fcd  ob  haere- 
ticorum  vcriutiam  ad  hinc  trigmta  &  ucs  an- 
nos  ,  &  amplius  fides  infa  noftrx  falutis  inu 
tium  nutet,  &:  pcnc  corruat. 

Ad  hos  crrorcs  tollendos ,  ad  has  infurgcmcs 
in  ccdcfiam  luercfes  prppuliandas  ,  &  expeltcn. 
das ,  eccleii:*  antiftitcs ,  ite  feniores  Spirttu  fan&o 
cdoai,  generalia,  qux  ScOecurnenica  dictmtur , 
facrofanaa  concilia  conftitucrunt  ,  Quibus  In 
conciliis  mcmbris  malc  afte&is  necefTana  &c  op~ 
portuna  rcsncdia  adhibcntur  >  nc  morbus  iftc 
paulatim  fcrpcndo  ,  aut  latius  fc  diftunderido 
totum  Chriili  corpus  commacuict  .  Scd  ij  fieri 
poffit  quod  infirmurn,  &Ianguidumeft ,  ianita- 
ti  rcftituatur  ,  quo  gaudium  iit  angclis  Dci  ia 
ccelo  fupcr  cjufmodl  peccatoribus  ad  pcenitcn- 
tiam  convctfts  ,  mcdioquc  ahlato  paricte  jucun- 
dum  lit  habitare  fratrss  in  unum  .  Caufa  qui- 
dem  ,  cjuam  ub  rcm  concili*  ceicbrari  folciu  , 
haec  cft,1  fcd  utinam  Dcus  huic  tamdiu  inchoa- 
to  conciiio  profperos  fucccffas  dct,  quosiaimi- 
eus  homo,  id  cft  diabolus,  impugnarc  ,  impe- 
dire  ,  &  pcrturbarc  conatus  cft  ♦  Ncc  ab  re  : 
quid  cnim  magis  odit  omnutro  difcordiarumau- 
&or  diabolus,  quam  omnium  noftrumconcilia  ? 
Quid  tarr  adverfarinm  ,  tamquc  rcgno  fuo  in- 
feftumvidct,  qtumfanftiffimoshominumccetus? 
in  quibus  Spiritu  ianvto  modcrantc  ,  &  corum 
cjui  adfunt  mentcs  illuftrantc  ,  crrorcs  advcrfus 
orthodoxam  fidcm  tolluntur  ,  dcpcrditi  morcs 
rcformantur,  ^c  omnibus  dcmnm  mafis  mcdici* 
naadhibctur.  Quac  omnia  iUc  omniura  bono- 
rum  ofor,  cvertcrc  conatur 


lO    1K    CONCIUO     TiUDENTINO    HABITA. 


S54 


? 


A    toris,  fcd  in:us  latct  hic  moibus ,  &ha;rctinmc-    a»no 
dullis.   Pro  qiio  tollcndoncceiVeeft  ,  patrcs ,  ut  Christi 
omni  ambiuonc,  omoi  arrogantia  ,   &  humano       '*?* 
affeftu  depohto,  non  abundcris  in  vcftro  leniu  , 
cjucm  prxcipuc  iandarum  ienpturarum   aucton- 
tas    arguct  ,    atquc  convincct  ,    fcd  tantum   pia 
mentc   &  fancto  dciidcrio  ecclcfiae  patribus  con- 
Lntientcs,  qui  divinorum  rationes  nobis  apcruc- 
runt,  tantum  matn  vcftrx  cccleliac  prodeiVc  ftu- 
deatis  ,  ut  a  tantis  cogitationibus  ,    quibus  no* 
itra  hac  tempcftatc  agttata  elt ,  concjuiefcat  alu 
quando  •   Ut  mtcr  cogitandum,  Ioquendum,  & 
agcndum  idcm  omncs  intclligamus,  idcmfentia- 
mus,  idem  fapiamus,  &  non  poftint  rcperir  i  am- 
piiu^  in  aiiquo  ichifmata  ,   donec  illuceicat  dies 

g    ia  qua  exultcmus  6:  iactcmur  mea  . 

Tu  igitur  revercndiffimc  ac  illuftriffime  Icqa^ 
tc,  fanCtiflimi  domininoftrijuhi  tertii  pontificis 
maxtmi,  cui  ccciciix  falus,  &  dignitas  ,  omni 
digmtateprior,  &  iingulis  commoditatibusintU 
mior  fcmpcr  cxtitit,  cujuscordi  nullumunquam 
majus  inceilit  dcfidcrium  ,  quam  facrofan^h  hu- 
jus  cecumcnici  conctlii  ritc,  8c  vcttc  abfolvcndi, 
&  ccclctix  rcformandx*  Tu  inquam  cjus  aufto- 
ritatc  frctus,  tua  tibi  a  fummo  Dco  virtutc  in- 
dita  fuftultus,  cxurgc,  divina  accingcrc  fortitn- 
dinc,  &  quaii  altcrum  Moicn»  aDcocIc^tumtc 
puta,  cuimimu  geftandi  iintccclcfiac  fiHi* 

Vos  fanttiflimi  patrcs ,  ipiritualibus  armis  mu- 
ntu,  indcfciiisviribus  pugnatc  primum  advcrfus 

£  dctmoncm ,  advcrfus  mundi  rc&ores  tcncbrarum 
harum,  advcrfushoftes,  &impictatispraeIiado- 
mint  *  Indc  ommbus  ncrvis  contcnditc  pcftife- 
rum  hocvcncnum  cxtirnarc,  &Iaetale  hocvulnus 
curarc  ,  nc  tutum  Chntti  corpus  putrcfcat  ,  Sc 
pcreat.  Nollis  laboribus  parcitc,  uttammulti, 
quiafimplicitatc,  quxeft  inChriftoJefu  alicna- 
ti,  8c  dctcrioresfa&i,  a  tcncbrisad  luccm,abcr^ 
rorc  ad  vcritatcm ,  a  Babyionc  adfanttamHicru- 
ialcm,  idcft  adcaftiffimam  rcligioncmrcducan- 
tur,  utChvifto  rcconciIiati,cccIciiam,  quaman- 
tealaniarcftuduerunt,  rcvcrcantur,  &piamma~ 
trem  agnofcant.  Cujus  vos  filii  praeconcs  &  tuT 
ba?  ,  quafi  tuba  cxaltatc  voccm  vcftram  ,  &  ad 
ovcm  in  dcfcrto    crranrcm  ,   ad   prodigum   fi* 


Hancitaqucfatanac  advcrfusccclcfiampcrfccu*  0  lium  in  longinquam  rcgionem  abcuntcm,  Srde 


i*t*  tr. 


tioncmvosccclcfioelumina,  atquecotumn»  ,ma 
nibus  ut  dicitur ,  &  pcdibus  rcpcllitc .  Vcftrac  enim 
partcsfunt,  Chriftivirturc,  atque  opc  rcluftan- 
tem  diabolumexficllcre,  ac  Chriftifpirituipfum 
oppugnarc,  ut  vidortam  minimc  dubiam  repor- 
tetis,  Etveritatcmipfam  quam  fatanasdiuccla- 
rc  conatus  cft,  vos  e  medio  duccntcs  fuper  can~ 
dchbrum  collocctis  »  ut  luccat  omnibus  8e  lin- 
gulis  vcre  fidclibus  ,  qui  in  cccleiia  Chrifti  da- 
mo  funt  .  Ut  vero  hoc  ipfum  faccrc  poflltis  , 
praefto  crit  vobis  Spiritus  Dci .  Si  totos  vos  illi 
commiferitis  ,  fi  omncm  folicftudinem  vcftram 
in  cum  projeceritis,  ipfi  cnimDcocurx  voseftis , 
doccbit  profcfto  vos  omnem  veritatem,  non  cri- 
tis  vos  qui  loquemini  ,  fed  Spiritus  patris  vc- 
ftri,  qui  quod  oportet ,  loquetur  in  vobis. 

Eft  enim  quae  funt  fiJei  apnd  vos  decernendi 
poteftas.  Nec  minoreft  i«  vobis  patres  authori- 
tas ,  quam  fempcr  in  majoribus  fuit .  Non  minor 
inquarrv,  quamfuerit  apoftolis  Hierofolyma:  con- 
gregatis  de  legalium  oblcrvationc  deccrnenti- 
bus.  Non  minus  dctcftabiles  errores  nunc  funt , 
quam  tunc  cxtiterint  :  non  minus  igitur  ecclc- 
fia  in  praefenti  opcra  vcftra  indigct ,  quam  un- 
quam  alias.  Quinimo  longc  majoricura,  &diT 
ligentia  utendum  vobis  cft,  quo  h«rcfis  ipfala- 
tius  fc  diffudit,  quam  quaevis  alia  :  non  modq 


filiquis  vefci  cupientcm  *  indefeffis  iaucibus  c^a- 
matcadipfum:  apcrtisulniscurritc,  ^unanimc» 
ipfum  fic  vocatc  :  jindi  fill  ml  difctyHnam  putrts  Tm>  t# 
tni  ,  ntc  dimsttas  U%tm  matris  tn*  ,  ut  addatnr 
$rdti*  C4piti  tuo  ,  1f  torpiet  coih  tuo  .  Ncquc 
conitcrnari  animo  vclitis  tot  tantiiquc  tcmpo- 
rurrr  calamitatibus  circumventi,  &  finon  omnes 
fan£lae  matris  filii  vobifcum  fint,  imo  tanquam 
ftrenui  Chriiti  milites  in  tam  atroci  bcllo  fovti- 
ter  dimicantes  ,  exiftimetis  hoc  pa6to  oblatam 
cifc  vobis  occafioncm  declarandaevirtutisveftrae , 
^r  percnnis  gloria;  confcquendae  :  non  cnim  cft 
Deo  difficile  in  paucis  falvarc  ,  qui  dc  fe  prx~ 
fumcntcs  humiliat,  6r  puhUurn  f  arvumquc  gre- 
gcm  de  ore  eripit  potcntum  :  in  co  qui  iperat 
non  confundctur. 

Ne  crgo  terreamini  ,  viri  fratres  ,  eft  nobif- 
cum  fanctum  ccclefiae  caput  ,  Julius  iandiffimus 
pontifex  maximus  ,  qutppe  qui  omnia  poteft  iri 
eo  quinos  confortat,  qui  nihil  facerc  rcnuct  pro 
tamfaiutari  hoc  negotio  abfolvendo,  nullosfu- 
giet  laborcs ,  ubi  noverit  operam  fuam  ,  nobis  pro^- 
futuram.  Agite  itaque  ,  fan&iffimi  patrcs,  pro 
animarum  confolatione  8c  falutc  periculum  fa- 
bire  pulcrum»  imo  mori  dulce,  &  decorumom- 
ncs  exiftimcmus  :  Vidctis  omnium  fidelium  cu* 
ram  ,  5c  negotium  in  vcftris  manibus  politum  $ 

omnium 


355 


F.  Mariani  Rocha  Feltrensis  Aue. 


3$^ 


'Ajtno    orrmium  pax  a  vobis  pendet.  Dateoperam,  ut  A 

Christi  quemadmodum'  corporibus  conveniftis,  itamen- 
**$*■  tibtis,  atque  animisconveniatis ;  omncsdignum 
aJiquid  tanto  poncilio  a  vobis  expe<5Unt  ,  non 
fraudentur  fua  fpe,  atque  expe&atione  fideles; 
fed  pluraquamfperant,  aiTequantur.  Undegaur 
dcant  &:  laetentur  .  Omnes  qrant  ,  ut  ecciefiae 
confulatis  :  Non  petunt  terrena  ,  non  mundi 
hujus  bona  ,  non  quae  carporis  funt  ornamen- 
ta:  fcd  religionis  reformationem ,  ut  inutilia, 
&  quae  parum  aedificant  ,  fcd  deftruunt  potius 
refecentur,  atque  eorum  locofru&uafa,  &qu* 
Dcq  grata  funt  reftituantur  «  Qua  re  perfe&a 
onines  Deum  Iaudent  ,  &  unanimes  venerenr 
tur  *  Exaudiet  profe&o  Dcus  illos  prp  vo- 
bis  oratites  ,  curn  fecundum  cjus  voluntatem  B 
petant  *  Nolite  itaque  a  tam  pio  opere  incce. 
pto  defiftere ,  fed  fide ,  ac  fpe  roborati ,  non  hae- 
fitemus  dijffidentia  t  fcientes  quicquid  Deuspro- 
mifit  ,  potens  eft  &;  facere  .  Ejusenimpromiffio 

tfat&.tf^  eft  *  Vbl  ftknk  d%b  ,  <z**/  tm  congregati  m  nomine 
pitQi  ibljnm  in  medio  eorum  .  Ubi  Ghriftus  eft, 
ibi  nec  timoris  fufpicio  aliqua  effe  debet .  Cef- 
fabutnt  prarfente  ilio  venii  ,  rnare  &  tempeftas, 
8c  obmtuefcent:  Jubcnte  illo  erunt  omniatran*. 
quilla. 

Tunc  aequatis  tandem  >  ac  pacatis  omnibus, 
vos  in  tttiioretnporturn  reducet.  Tunc  votonim 
fafti  cotnpotcs  ,  tot  fufceptorum  iaborum  ,  tot 
perpeffbrum  mcommpdprum  cxtra  lares  pro- 
prios  recordationelaetabimini,  tunc  tot  difficui*  C 
tatesfitpcralTe, totdifcriminapcrtuiiffe,  totnau- 
fragia,  Sc  pcricula  fubiifle  pro  Dci  amorc,  pro. 
fidei  defenfione,  pro  vpraCnriftiani  nominispro- 
feffione  ,  pro  facrofan&ae  catholicse  ecclefne  ma~ 
tris  veftrar  gloria  ,   &  incremento,  gaudebitis. 

t-m  ?:  Tunc  erunt  prava  in  dire£i&,  ,  &  dfperd  in  /vias 
fUrnti  ,  timc  ntidebh  omnis  caro Jalntare  Dei  nofrii 
cui  foli  honbr  &  ^loria. 

D  I  X  I. 


xvt 


Ftitretijis  y    ordtnis   eremit.  S*  ^Auguflmi  prioris 

moinaferii   di*ui  Mdrrf  de  Tridento  ,  ac  theologo- 

.  rum  minimi  ,   or&tio  ad  patres    hdbitd  in  concllio 

Tridentino  ?  d^inica  urth  juddrd§efim4  •  Mt>LIl* 


D 


E 


T  fi  ,  pofteaquam  in  ornatiffimum  hunc  lo- 
,  cum  confccndi,  iiluftriffime  ac  reverendifli* 
mclegate,  reverendiflimi  praefides,  ciariftimiD, 
oratores ,  fan<5li{fimi  patres ,  ac  prseftantillimi  au- 
ditor^5  ?  aullum  mirii  verbum  aptius  videatur, 
unde  exordiri  polKm,  quam  illud  Mofis  legisla-r 
Xwitfy      toris,  non  fum  eloquens,  quin  potius  (ut  verum 

fatear  )  impeditiorfs  ,  &  tardioris  linguae  mihi  E 
faftusvidear ,  quam  hcri  ftieram,  &  nudius  ter- 
iius  ,  Conabortamen  (veftris  auribus  ad  audien- 
dum  benigniffimis ,  vcftris  animis  ad  agnofcendum 
promptiifimisconfifus)  magnum  illud  &cflicax, 
pro  confirmanda  Chrifti  domini  ,  &  fervatoris 
noftri  divinitate,  tradare,quodJudaeorum  ,non 
verbis,  fedintimis.cordium  cogitattonibus,  po- 
fteaquam  eas  vidit ,  refpondit .  Qtiodcinde  fer- 
mone  tllas  ipfas  cogitationes  reprehcnderit,  to- 
tamque  eorum  criminationem  confutaverit  , 
oftendam*  Qu«  cum  altiffimafint,  3c  tcnuiffimas* 
yitxs  meas  Jonge  fuperent ,  ut  brevitercompiecti 


valeam,  ad  virginis  Chrifti  Jcfu  genitricis  *»«-"Xh7o 
lium,  hurnili  prius  mente  confugiam*  Christi 

Qjium  totum  orbcoi  faifitatis  nebulae  obfcu-  155«. 
rarcht  ,  &  invifibiles  tencbrat  corda  infidclium 
hominum  opprimercnt  $  obfturitas  pro  luce  , 
nox  pro  die  ,  pro  veritate  mendacium  coleba- 
tur  .  Tenebatur  cnim  humanumgcnus  vinftum , 
&  tcccrnmi  hoftis  m^Hs  artibus  ,  ac  dolis  de- 
ccptum  ,  necnon  arcana  quadam  vi  tradum  , 
miferrimam  fcrviebat  fcrvitutem  .  Quod  natu- 
ra  grave,  &:  odiofum  cflc  debebat ,  ultrO  faci- 
nus  adamahat.  Pietas  fcelere  contaminabatur, 
8c  contempta  jufthia  alienis  omncs  inhiabant , 
^tque  omhes  paflim  ,  fimulata  quadam  honeftt 
facie  ,  da&monis  infidiis  planc  capti,  atque  in- 
tcrcluli  tenebantur.  Miferatus  vero  nos  JDeifi- 
lius  in  hoc  apparuit  ,  ut  diffolvcret  haee  ope- 
ra  diaboli  ,  has  peftes  excluderct  ,  dxmoniuna 
ab  horiiinc  ejicerct ,  Bc  falutaxcm  homini  rcfti- 
tueret  libertatcm .  ]De  quo  divino  &  immorta^ 
li  crga  genus  noftrum  beneficio  ,  ut  &  mcmo- 
res  fimus  ,  Ss  grati  ,  hodierme  evangelicac  Ic- 
fiionis  initia  nos  monent  «  £rat  Jefiu  ejitkns  u^x^ 
ddmoniuni)  0*  ittud  erat  mutum*  Mutusquippe, 
tmo  &  furdus,  &  ccjecus  erat ,  qui  totiushuma- 
iti  generis  imagincm  gerebat  ,  cui  Chriftus  vi- 
dendi  acicm  reftituit  ,  ne  amplius  praeftigia  fa- 
tanae,  fed  vernm  Deum  intucretur*  Aures  refe- 
ravit,  ne  ultra  idolorum  mendacia,  fedDeivi- 
ventis  vcrha  audicndo  viveret  ,  linguam  diflol* 
vit^  ne  diutius  fileret,  fed  (fide  ex  auditucon- 
(:epta)  corde  credcrct  ad  juftitiam  ,  orc  autcm  *w.m 
cpnfitcretur  ad  faiutena. 

Haec  tot  miracula  ,  mox  ,  ubi  turbae  vidc- 
runt  ,  obftupentes  dixere  :  7{mquid  eft  hic  fi*  m&u  z%\ 
tius  Ddvid  ?  At  vero  pharifaei  cx  adverfo,  ne 
vere  filius  ille  David  ,  hoc  cft  ,  Meffias  patri- 
bns  prorrijttus  8c  expe£latus  crcderetur  ,  hahe 
de  rriaJp  fuorum  cordium  tb^fauro  idhibercca- 
Jumniam  cogitabant  *  Hic  in  Bclzcbub  princi- 
pe  d*moniorum  ejicit  daemonia:  &  alii ,  pari* 
bus  ftimuiati  livoris  aculeis  ,  fignum  de  ccelo 
quserebant  ab  eo  ,  putantes  daemonum  e|e<5tio- 
nem  divinitatis  non  fane  fuflicieusefleargumen- 
tum  ?  quippc  cum  Jofue,  &c  Ifajas  hominesiJli,  #J,f0,; 
&  mort^Ies  ,  longe  mirabiJiora  in  corporibus ■%*•%**) 
ccsleftibus  cflfeciflc  vid$rentur,  At  CHriftus  non 
fignum  dc  ccbIo,  fed  divinitatis  fuat  cogaofcen-.- 
dac  rationcmattulit  evidentiffimam,  dumcorum 
cogitationes  vidcrc  fe,  patefacere*  &  redargue^ 
re  poffe  oftendit.  Quem  Jocum  (cognition^  di-, 
gniffimum)  tametfi  fciam  prodignitatca  me  tra^ 
ttari  nonpoffe,  traAabotameji.&cpntempIabor» 
ut  inittQ  dkendipropofui,  quanta  rnasimepote^ 
robrevitate. 

Hominum  arcanas  Cogitationes ,  hoc  eft ,  in* 
teriores  ilias,  fine  ftrcpitu  vocis  collocutiones, 
quibus  fefc  animus  riofterailoquitur;  nequedse- 
mones  agiiofcunt,  neque  angeli  fanfti:  Illi  (in^ 
quam  )  noftri  cuftodes  ,  &  praefides  ,  qui  nos 
(Deo  optinio  maximo  jubente)  tucntur,  defen- 
dunt,  cuftodhmt,  incolumefquefervant,quino- 
ftra  omnia  diligenter  fpeculantur  :  quique  etrfi 
ut  veritas  ipfa  teftatur»  fcmper  <%>ident  fdciemfd-  M*ut%* 
iri$  ^ui  in  omlis  eft  ,  reconditas  tamen  animorum 
noftrorum  medhatiohes  neque  vidcnt ,  aeque  vi 
fua  ,  atque  natura  comprehendere  valent ,  unus 
ille  mundi  procreator  Deus  ,  qui  omnia  fentit, 
omnia  movet  ,  pmnia  modcratur  ,  &  rcgit,  is 
eft,  cui  nota  funt  omnia,  hurnanae  etiarn  cogi- 
tationes  antequam  imt  :  aijus  rci  rationem  rcd- 
didiffe  vidctur  magnus  apoftolus  quum  fcripfit: 
Qhit  homimm  fdt ,  ^u*  fitnt  hominis ,  nifi  ffiritns  n€ou*i 

famh 


357 


ORATIO   1N    TRIDfiNTINO    CONCILIO     HABITA. 


358 


A    N    N    O 

Christi 


Hltr.xj, 


uCtutf» 


Mdtm  * 


kominis  ,  f »i  1*  *£/«  e>»  ?  Si  ea  rationc  huma-  A 
nus  fpiritus  ,  quae  in  hotninis  corde  latent  » 
cognofcere  poteft  ,  quia  in  ipfo  homine  eft  , 
ncmo  ccrtc,  nilt  unus  Dcus,  cft  ,  qui  in  inti- 
ma  noftra  confiiia  pervenire  poflit  ,  cum  divi- 
n*  tantum  virtutis  fit  in  humanas  illabi  men- 
tes,  in  ipils  effc,  &  operari,  ac  proptcrcaunius 
Dci  (  qui  rcbus  oranibus  intimior  eft ,  ouam  rcs 
ipi*  fibi  )  vcriffima  funt  clogia  .  Tufiut  nofti 
CQrdtfiliorum  hsminum  :  fcfo  domrnc ,  <jui*  ornnia  f  0«. 
test  CT  nulU  tt  Utet  coptatio  ,  unus  ipfc  Jicerc 
potcft  ♦  Travum  eft  cor  bominis  ,  &  infcruttbih , 
yui  cognofcet  illud>  E%q  dominns  fcrutans  eord*  ir 
frobxns  renes  ,  yui  do  unicuique  juxta  n>Um  fu*m  , 
CT  juxt*  frntlum  adinventionum  futrum* 

Scd  liccat  mihi  (  patrcs  fan&iifimi  )  hoc  loco  B 
monerc,  ut  ncmo  judicium  hoc  dc  tacitis  ho~ 
minum  cogitationibus  ,  quod  touim  unius  Dei 
propriumcft,  &  pcculiarc  ,  fibt  aftumat  ,  liceat 
cum  Paulo  adhortari  .  Ifytitt  ante  temf#$  /W/- 
c*rt,  donec  vcnUt  dmmns^  pti  <?  illumindhit  ab- 
f:cnd;t*  tenebramm  ,  CT  manifeftitbit  eonjsli^  cor~ 
dium  ,  %f  tunc  Uns  erit  unicuiquc  *  l>*o  ,  Itccat 
ub  oculosponcrc,  quam  grave  iuturum  Jit  divi- 
num  illud  judieium  ,  in  qno  de  cogitationibus 
cjuoqucinterrogatiacrit:  iiJc,  ille(inquam)  dc 
uoftnscogitatiunibusjudicjum  faciet,  qui  totics 
nos  monuit  :  .Aufertc  matum  copttthnum  *veftr*~ 
ntm  <ib  qchUs  mtis  »  Uva  a  malitU  £or  tuum  Hie- 
rufitkm,  m  falva  fias:  uitjucquo  morabuntur  in 
tccogitationes  noxiae?  cujus  illa»  nobis  proponi-  C 
tur  hocribiiis  comminatio:  *duftrtt  frtfHti*  «r- 
imm  ittflrQrum  <viri  Juds  ,  CT  hxbit*tore$  Hiern- 
fatem  ,  nt  fmt  egredktur  ,  ut  ignis  ,  indignttio 
mtit  ,  <T  fuccendatnr  t  CT  non  ftt ,  qtti  txtingutt , 
prvftttr  matitUm  cQgitdtwnum  wjirarum  •  'l  u nc 
rcx  juitus  fcdebit  itx  folio  judicii,  qni  diflipabit 
omne  malum  intuitu  fuo.  Et vx  hypocritis,  qui 
aliud  luquuntur,  aliud  cogitant ,  qui  mimdant 
tjuod  dc  foris  cft  calicis  ,  tte  paropfidis  ,  ifttus 
^utem  plcni  fuut  rapina,  &  iniquitate  ,  qui  fi- 
nulcs  iunt  lcpulcris  dealbatb,  quac  aforisappa- 
rent  homtnibus  fpcciofa,  intus  vero  plcna  funt 
oifibus  mortuorum ,  c^  omni  fptirckia  ,  qut  cu- 
liccm  cxcolant  ,  &  camelum  glutiunt  :  va;  hae* 
rctkis  ,  in  veftimentis  ovittm  circumcunt  marc,  D 
^r  andam,  ut  faciantunumprofclytum,  intrin- 
fccus  autcm  funt  lupi  rapaces,  non  jamamplius 
Jatcntcs  ,  icd  ab  eorum  fru&ibus  dcprchenfi  • 
Certc  ii  hominum  validiffimasmanuscrTugcrint , 
certe  ii  Julii  tcrtii,  pontificis  rnaximi,  fanfium 
hoc  ,  &  f)  noJalc  judicium  effugicnt  ,  fi  ex  Ca- 
roli  Caefans  manu  illa,  viaoria  &  fidepraeftan» 
ti  ,  elabcntur  ,  nunquam  tamen  divinum  illud 
judicium  cvadcnt  ,  ubi  hinc  crunt  cogitationes 
accufantes,  inde  terrcns  juftitia,  fubtus  horrcn* 
dum  chaos  infcrni  ,  defupcr  judcx  iratus,  intus 
confcientu  utcns ,  foris  mundus  ardcns:  fic  dc- 
prchenfi,  inquam  (obfccro)  partem  fc  prement  ? 
conftridi,  ubi  latcbunt  ?  Scdeo  rcdeo,  undcdi^ 
grtffacft  ovatio.  E 

Si  cjuando  aut  homincs  »  aut  angcli  ,  dc  hu- 
manis  cordium  cogitationibus  vera  pronunciaf- 
fe  reperiantur,  illud  non  humanae  rationis  acu- 
mioe  (  ea  cnim  in  iis  ctkm  quas  oculis  fubjcSa 
funt,  faepcnumcro  fallitur,  contigifie)  non  an- 
gelicae  mentis  vi,  quae  ctfi  acuta  fit  ac  perfpi- 
cax,  obtufior  certc  eft,  quam  ut  fuo  marte  illa 
quac  inhumanocordelatent,  cernere  valent ,  ve- 
rum  (divinoSpirituilluftrante)  incitatos  fuiffc, 
&  ea  cognoviffe  putemus  ,  quae  tanquam  divini 
ratcs  pronunciant  ,  ac  proptcrea  quum  prophc- 


tiae   munus  in   ccclcfiae   ftatu   felicioris  extaret ,  A  *  w  0 
ingredicbatur  quandocjuc  vclinfidelis,  vel  idio-  CH»tsti 
ta  in  ecclcfiam  ,  qui  convinccbatur  ab  omnibus ,      M5** 
dijudicabatur  abomnibus  ,  cujus  &  occulta  cor-  *-r*r-M- 
dis    patcficbant  .    Quibus  auditis  ,    cadcbat  ille 
infacicm,  adorabat  Dcum,  fatcbaturque,  quod 
Dcus  vcrc  in  ccclefia    cffet  .    At   vcro  daemones 
a!ia  quadam  rattonc,  vel  pcr  idola  (  cx  quibus 
oracula  olim  fundebant )   vei  per  fuos  illos  ,  quos 
encrgumenos  Graeci  vocant  homincs  fcilicct  quos 
dctinent»  vcxant,  violant ,  perturbant  ,  de  no- 
itris   cogitationibus   vcra    quandoque   effari    po- 
tucrc,  conjedura  fcilicet  ab  cxtemi^  quibufdam 
mutationibus  ,  ijuae  magnx  i\\  corporc  ,  ab  in- 
tcruis  cogitationibus  ficri  folcnt ,  acccpta  vel  ex 
imagine  ,  quam  in   intcriorc    fenfu    noltro  coii* 
fpicerc  noffunt  ,    ilne  qua  nulla  unquam  mentis 
agitatio  ,  nulius  cxtarc  poteft  animi  tnotus  ,  ut 
philofophi  docuerc:  verum  ctfi  de  his,  aliifque 
rebus  occultis  vera   quandoquc   loqiuntur  ,  five 
iubtiitom  fcnfus  acumine,  iivc  cxpertcntta  cal* 
Hdiore,  five  rerumquae in  vita  continguut ,  diu- 
turniore  obfcrvatione  s  frcqucntcr  tamcn  ,  divi- 
na  providentia  ,   quae  rebus  bumanis  nunquam 
dcclt  ,   decipiuntur  :    frcquentius  obfcuris   vcr4. 
invoJvcntcs  dccipcre  fatagunt  cos  qni  fibi  cre- 
dunt  ,  nunquam  tamcn  adeo  perfc&e  veritatcm 
cxprimunt  ,   ut  non  aliquid   cx  propriis  immi- 
fccant  ,  ac   proptcrca   mendacia   &   fraudcs   Ip- 
quantur,  quitoticxmcndaciis  &  fraudibuscom^ 
pofiti  funt,  &  ingcnia  habcnt  ad  taciendum  pa- 
rata  :    quo  fit  ,  ut  non  iatis   mirari  qucam  ho- 
minum  quorumdam  depravatos  animos,  vei  de- 
menriani  potius,  qui  adagnofccnduihquidquif- 
quc  intrafe  tacitus  cogitet  ,   aut  qutd  futurum 
fit  cras,  ad  magicas  confugiunt  artes  ,  quarum 
ik  invcntorcs  ,  1k  doftorcs    dasmoncs  fuiffc  con- 
ftat:  unde  cnim  homints,  quibus  avtibttscogan- 
tur  daemoncs  ,    nifx  ab  jpfis  dxmonibus    difccre 
potuiffcnt? 

Hi^artibtisquicumqucutuntur,  infidclesfunt : 
crcdunt  enim  in  darmonibus  numtnis  aliquid, 
fcu  divinitatis  incffc.  Has  artcs  quicumquc  co- 
Iunt ,  idolorum  funt  proculdubio  cultorcs,  quae 
non  pcrficiuntur,  non  fignis  quibuidam ,  &rmu~ 
ncribus,  atquc  precationibus  ,  qua:  facriiicatto- 
num  loco  daemonibus  funt .  Qui  ufque  adco  di~ 
vinos  hotiores  arfeclant  ,  ut  eorum  gratta  homi- 
nibus  fe  fubjiciant,  Bc  hominum  juflis  obtempc- 
rcnt,  ac  proptcrca  nuHocIariorcargumentofan- 
diftimus  patcr  Auguftinus  bonos  angelos  amalis 
fcparat,  quam  hoc,  quod  illi  adorari  fe  &coli 
vetant  ,  ac  Dei  confcrvos  fe  cffc  hominibus  af- 
firmant.  Hi  ycro  ad  impic  feipfos  (Deoveroac 
vivo  reli&o)  colcndos  ,  6c  adorandos,  quibuf- 
cumquc  poffunt  ftgnis  admirabilibus  ,  homines 
invitant,  Nullae  dcnique  funt  artcs,  quae  magis 
hominum  foctctati  ,  3c  conjunftioni  adverfentur 
(ficut  magicae)  ut  cnim  rcipublicae  hoftiscenfen- 
duseft,  quicumconjuratis  adverfusrenipublicatn 
nimis  familiares  habet  congrcffus  ,  ita  univerfac 
reipublicas  humanae  hoftis  judicandus  eft  ,  qut 
cum  daemonibus  (perpetuis  iJIis  humani  generis 
oforibus)  fcedcra  ,  Bc  paftiones  fancire  non  vo 
retur:  ac  proinde  Romanorum  antiquiflimis  le- 
gibus  Cicero  commemovat  cffe  confcriptum  ,  ei, 
qui  hoc  fecerit,  fupplicium  effeconftitutum ,  & 
mulier  illa  furens  ,  tnvitam  fe  ait  ad  magicas 
artes  accingi  .  Quod  tanquam  ex  Romanorum 
inftitutis  di&um,  aecipiendum  cft,  qui,  quam 
multa  acccpcrint  facra  ,  magicas  artes  femper 
damnarunt* 

Sed 


35S> 


F.  Mariani  Rocha 


Anko 


$e#fcau 


Martk 


9* 


</tf«r<!  3i 


Xm«*II» 


a>  Cw»  €* 


Sed  quid  cxtirna  affero  teftimonia  ?  Dei  vivcn-  A 
tis  vcrba  funt  hscc  *    Dixifiis  :  fercnfiimus  fcedns 
tnm  morte  ,    0"  rww  inferno  fecimns  fa£tum  ,  fla- 
teilum  inundans  »  qnum  tranfierit  ,  non  nttniet  ft$-~ 
per  nes  ,  f  #*#  pofuimus  mendacium  fpeni  noftram  , 
£?*  mendacio  frotelii  fumus  .    Idcirco   hac  dicit  do- 
minus:  Dttebitur  foedus  *veftrum  cum  morte ,  0*  fa<* 
ftnm  nteftmm  cum  infcrno  non  fiabit ,  flageiium  imn- 
dans ,  ^ftw»  tranfierit  ,  m*m  ei  i»  concukationem  * 
Concluditur  ergo   gravi   admodum  ,   &  longe 
magis   neceffaria   argumentatione  >   quam   ullae 
iint  mathematicorum   rationes  ,   domini   noftri 
Jefu  Chiifti  divinitas  ,   cx  co,   quod   penitus 
abditas   in   humaais   cordibus    cogitationes  in- 
trofpitiebat  ,   &  totum  hominem  quaHTcumque 
eflct  ,  intus  icilicet  &  foris  ,  non  opinioncau- 
bia  »   non  alio  docente  ,  atque  indicante  ,   fed 
notitia  clariffima  ,  tanquam  in  praefcntia  ,   at* 
que  ante  fuac  mentis  oculos   propofitum   intue- 
batur  :    ac  proinde  ,  ut  Joannes  evangelifta  di- 
xit  :  Non  erat  opus  ,  ut  quis  ei  teftimonium 
perhiberct  de  homine:  ipfe  tnim  fciebat  y  quid  efi* 
fet  in  homine .  Haec  certa  eft  >  &  propria  divini- 
tsatis  nota  :  ha&c  fupernse  illius  notae  proprietas, 
atque  vis. 

Verum  enimvero  tum  praecipuc  hoc  argu- 
mento  fuam  patefaciebat  -divinitatem  j  quum 
pharifaei  &  fcribas  hominum  genus  ,  quod  fibi 
mundunv  videbatur,  &  tamen  non  erat  Iotuta  a 
fordibus,  vaniffimis  fuiscogitationihus,  vel  eum 
impie  fibi  divinitatem  ufurpare  taciti  putabant,  ( 
vel  tanquam  maleficum  quecridam  8c  injuftum 
homincm  intra  femetipfos  execrabantur  .  Hinc 
apud  Matthaeum  ,  quum  ia  eorum  animis  ,  qui 
paralyticum  fibi  offerebant,  magnam  fidemcon- 
templaretur  ,  dixit  paralytieo :  Confide  fiii  ,  re~ 
mlttuntur  tibi  pccaita  tu&  *  Quum  deinde  fcriba^ 
rum  videret  cogitationes ,  diccntium  intra  fe  : 
Jtic  hUfphemdt  .  Quis  fotefi  dimittere  feccata ,  nifi 
fotus  Deus  ?  Ut  qutd  ,  inquit  >  cogitatio  mal*  in 
toriibus  wftris}  Qnid  cfi  fdcilius  dicere  ,  dimitturtt- 
tur  tibi  pccc4ta  tna  :  an  dieere ,  furge  ,  0*  dmbu- 
U  ?  Ut  antem  fciatis  ,  quid  fiiius  hominis  habet  po- 
tefiaum  in  terra  dimittendi  pectata,  tune  ait  fara- 
lytmx  Surge,  toiie  foflum  tunm  ,  0*  vadc  in  do~ 
mum  tHitm .  Dum  paraly tico  fanitatem  reftituit , 
in  ipio  hominis  fiiio  poteftatem  dimittendi  pee- 
cata  agnofco  ,  &  fufpicio  .  Dum  vero  occultas 
profert  eordium  cogitationes  ,  fupremam  in  eo 
divinitatem  video,  &  omni  cultu  veneror,  co- 
lo,  adoro.  Apud  Lucam  vero  (  cujus  evangelii 
pars  ,  le£Ho  fuit  hodierna  )  jure  mihi  videntur 
turbs^  admirari,  quod  daemon  foio  verboejicia- 
tur,  quodque  loquatur  mutus  ,  furdus  audiat, 
videat  coecus  ,  fcd  illud  lotige  eftadmirabilius, 
quod  fcribarum,  &  pharifaeorum  impuram  vi- 
detit,  ac  nefariam  illam  cogitationem  ,  etiam 
priufquam  proferretur  :  in  Beelzebub  principe 
daemoniorum  ejicit  d:rmonia.  O  fceleftam  ,  ia- 
crilegam,  capitalem  vocem  ,  o  impios  ,  &  fa- 
cinore  contaminatos  homines  .  Oua  focietas  luci 
dd  tenebras  ?  Ou<e  autem  conventio  Chrifti  ad  Bc- 
tial  ?  jtut  qua  pars  fideii  cum  infideli  ?  Quis  4U* 
ttm  confinfus  templo  Dei  cum  idoiis  ? 

Vos,  vos  fcelcrofi,  &  furiis  agitati  dsemonia 
non  ejickis,  fed  in  veftris,  6c  eorum  (  qui  vos 
audinnt  )  pe&oribus  alitis  .  Cum  daemonibus, 
tanquam  cum  crudeliflimis  humani  gcneris  ho- 
ilibus  non  pugnatis,  fed  familiariter ,  &  amice 
vivitis  *  Daemonium  mendacia  *  &  fraudes  non 
horretis  ,  neque  formidatis  ,  fed  ad  eos  ,  tan* 
quam  ad  aras,  in  vcftris  neceffitatibus  confugU 


Feltrensis  Aug#  3^° 

qui  tenebris obfcuratum habetis intclleftum ,    An  no 


tis 


acalienati  eftis  a  vitaDci  propter  ignorantiam,CHRis"n 
&  coecitatem  cordis  veftri.  Quid  plura?  Ex  fd-  3  "^*- 
tre  diaboio  efiis  ,  &  defidtria  patris  wcftri  wultis  '* 
facert  ,  qui  homicida  erat  ab  initio  ,  0*  in  veri* 
tate  non  ftetit  .  Sed  jam  tempus  cft  ,  ut  pau- 
cis  abfolvamus  domini  noftri  Jefu  Chrifti  fer- 
monem  quo  improbam  hanc  retundit  cogita- 
tioncm . 

Omnt  rcgnum  in  fcipfum   divifum>  defoUbitur  yL**9tt* 
t?  domus  fupra  domum  cadet  .   Si  autem  <2*  fata- 
m%  in  feipfnm  dtoifus  cft  ,   qmmodo  ftabit  <regnum. 
ipfiust  quia  dititis  ,  in  Seeizjbnb  cjiccre  me  d*mo- -*Atrl 
nU  ?  Videte  ,  obfccro,   an  fermo  hic  <vivus  fit ,    4m**% 
er  cfficax  ,    (T  fenctrabitior  omni  giadio  ancipiti , 

B  0"  fertingens  ufqne  ad  divifionem  animat  ,  O*  fpU 
ritns*  compagum  (juoqnej  &  meduitarum  ,  0*  di« 
fcretor  cogitathnum ,  0*  intentionnm  cordis  .  Efto  , 
concedatur  quadam  ex  parte  ,  verum  efle  quod 
eogitatis,  ut  fciiicet  daemon  ejiciat  d^monem , 
cur  hoc  figno  ,  quod  futurum  eft  conicquens  , 
non  prsefentitis,  ruinam  videlicet  ,  &  interitum 
regni  daemonis  ?  NuIIum  enim  certius  ejus  rei 
extare  poteft  indicium  ,  nullum  argumentum 
clarius,  quam  difcordia  :  quemadmodum  con- 
cordia),  arfiiffimum  atqueoptimumomnium  eft 
incolumitatis  vinculum  :  cur  non  videtis  ,  ca- 
dente  daemonis  regno ,  veftrum  quoque  cafurum 
effe  impcrium ,  qui  daemonis  artibus  edo&i ,  mo- 
re  gentium  imperatis  ?    Dicitis  enim  &  non  fati-MM*  '*** 

C  tis  ,  aitigatis  onera  gravia  ,  0*  importabitia  , ;.  0* 
imponitk  ca  in  humeros  hominumy  digits  autem  *ve- 
ftr*>  non  <vultis  ta  moycre.  Ajtera  vero  veftrss  cb* 
gitationis  pars  ,  qttod  in  Bcelzebub  daemonia 
ego  ejiciam  ,  falfa  eft  ,  a  vobis  conficta  ,  &  e~ 
mentita.  Nam  fi  cgo  in  nomine  Bcel&ebub  ejicio 
damonia7  qnomudo  foffent  fiiii  *>eftri  in  nomint  mco 
dnemonia  ejicert  >  quod  &  ipfi  jam  confeffi  funt, 
dicentes,  Domint  y  etiam  dtmonia  fubjiciunturno-  lu€ttI<3i  ♦ 
bis  in  nomine  tno  ?  Idco  iffi  judices  meftri  emnt ,  M*t$k*  if> 
non  folum  fedentes  fuper  fedesdubdecim,  acju- 
dicantes  duodecim  tribu&  Ifrael ,  vcrum  etiam 
comparatione  fada  inter  malitiofam  hanc  ve- 
Itram  calumriiam,  Sc  veriflimam  illorumconfef- 
fionem. 

D  Torro  fi  in  digitoDci  cjicioddmonia  >  frofc&Q  fcr~ 
yenit  in  v&s  regnum  Dei .  Si  divina  potcftatedae- 
rnonibus  impevo ,  non  modo  regnum  daemonis  ad 
cxitum  tendit ,  &  occafum ,  fed  regnum  Dci ,  quod 
omnem  adimit  dasmoni  poteftatem  ,  ad  vos  uf- 
qae  pervenit.  Non  cft  hoc  regnum,  patres  fan- 
ttiffimi,  frfta  iila  ,  &  commentitia  Judseorum, 
atque  haereticorum  quoruir(dam  ,  noftrae  etiam 
atatis,  fabula,  quidicunt  permilleannos,  antc 
diem  noviffimum,  pios  efle  regnaturos  ,  qui  ar- 
mis  impios  omnes  profligabunt ,  &  totius  orbis 
terrarum  reg|xa ,  atque  iuiperia » fumma  cum  tran- 
quillitatepoffidebunt,  fed  illud,  dequoDaniel 
dixit ,  Deus  <vivcns ,  0*  tternns  in  fecuta ,  0"  rt-  ^*»**'»  *» 
gnum  tjus  non  diffifabitur  ,  CT  fotcftas  ejus  ufqne 

E  in  Aternnm.  Non  eft  hoc  regnume/c^,  0*fotus  %  *»m,\^ 
hoc  cft  ,  ut  ex  haereticorum  quorumdam  falfo 
dogmate  confequitur ,  immoderata  iicentia  ,  & 
impunita  omnium  rerum  Iibcrtas,  quafuis  quif- 
que  moribus  (  contemptis  omnibus  divinis  ,  at- 
quehumanislegibus)  barbare  &  inquinate  vive- 
re  poffit.  Sed  eft  juftitia  ,  illa  (  inquam  )  Dei 
benignitas ,  &  gratia ,  qua  juftificari  homines  j\  $c 
filios  Dci  ficri  (decretp  veftrofandliffirao,  tan-^ 
quam  lumine  quodam  ,  in  magnis  tenebris  ac« 
ccnfo)  declaraftis. 
Eft  pax,  non  ilia  quidem  qua  a  bcllis,  &  hoftium 

incurfio- 


gffl 


ORATIO   IM    TrIDENTINO    CONCIllO    HABJTA. 


16% 


A   «    MO 

Cnristi 


GtsUt.  5. 
Vbljup* 


£*r»fi« 


*Apw*f> 


incurfionibus  quiefctmus  »  qua  fruuntur  etiara  A 
homines  impii  ,  bctlu»  ,  atcjue  agri  ,  fcd  iila, 
quam  aos  pcenitentia  adipifci  coQiuItiffime  do* 
cuiftis.  H*c  illaeft  pas  ,  quse  cxuperat  omnem 
icafum,  qu»  furences  innobis,  acviolentos  cu- 
piditacis  impetus  rctard^t  primum  ,  rcprimit  dc- 
iadc,  dcniquc  ita  domat ,  ut  (vi&i  atquc  fuba- 
&i)  infuitare  in  nosamplius  non  audcaat.  Hxc 
illieftpax,  qujeopuscft,  8c  culcus juftitiae  ,  at- 
quciachoatioquaedara  beatae  illius  &  fempitcrnae 
(ccuricatis ,  in  qua  fcdcbit  populus  domini  in  pul- 
chritudmepacis,  tabernaculisfiduci*  ,  &  requic 
oputenta.  Eft  gaudium  ,  nonillud,  quod  cx  vi- 
tr  hujus  profpcris  rcbus  oritur,  dequo  dicitur: 
Gaudittm  hypQcrit£  *d  inltj,r  punEli ,  fcdillud  ,quod 
ab  incffabili  cuchariftia:  facramento  (  unitaus  B 
auippcnoftras  figno,  coacorjiae  fymbolo ,  tic  ca~ 
ntatis  viacuio)  efltci  in  cordibusnoftrfs  ,  mature 
canfuluiftis,  &oppornmc  fanxiftts,  Hocilludeft 
gaudium,  quod  fru&ibus  fpiritus  annumeratur, 
ac  proptcrea  dicttur  gaudittm  in  Spiritu  fancto  ( in 
histribus,  juftitiaicilicet»  pace,  &gaudio)  re« 
gnumDei  praedpue  pofitum  eft*  la  quibus,  qui 
divinis  mandatts  obtemperando,  fcrvit  Ciuifto» 
placet  Dta ,  &  probatus  eft  hommibus  * 

Sed  adverfus  facroUn&um  hoc  >  &  ialutare 
Dei  rcgnum  ,  d*mon  *  foms  ,  armatus  ,  nirnis 
diu  cuiiodivit  atrium  fuurn  ,  8c  ia  pace  tenutt 
omnia,  quaeiajjufte,  &  tyrannice  poffidct,  fcm~ 
per  formidans  *  ne  fortior  alkjuis  fuperveniret* 
mukifquedolis»  &  inftdiis  c|us  adventum  impe-  C 
dirct.  Tandcm»  volcnte  Dea, fupcrveiutfertiot 
illo  ,  iau&a  fcilket  vcftra  fynodus  ,  in  Spiritu 
fan&o  Icgitimc  congregata ,  cum  qua,  qui  nan 
noneft,  advcrfusChriftumeft :  Srqui  noncolti- 
git,  dilpergit:  veftrae  igitur  partesfunt  (  dum  ia 
concilio  cftis )  univerfa  arma  ejus  aufcrre ,  hoc  cft , 
h#reiesomnes  dcmoiiri ,  6c  morcs,  cx  mala  di- 
fcipliaa  dcftruSos  corrigcrc ,  &  fpolu  dtftribue* 
rc,  animosicilicet  falfae  doitrinjedulccdine,  va- 
riaqucmorumcorruptcla  depravatos,  pits  docto- 
ribus  *  ac  migiftris  ,  doftrinae  &  vitae  cxemplo 
crudiendos  tradcrc . 

Veftrae  partes  crunt  quum  peraftis  omntbus, 
in  vcftris  fcdibusconitderitis,  vigilare  ,  nc  popu- 
lisvcft»  fideicommiffis  id  conttngat,  quodju-  D 
darorum  geati  cventurum  pr»dtxit  dominus  ; 
Quttm  immnndus  fpiritus  txkrit  d>  hvmiac  ,  ambn- 
iat  frer  hca  ina^mft,  qu^tmt  rcqmem*  iT  nonin- 
<venttns  ,  dicitx  I{everi4r  in  d^mnm  mz&m  ,  unic 
exivi*  Et  quum  vcncrit^  invtnit  t**n  fcapis  mnn~ 
ddtam  ,  KT  ornaUm  *  Tunt  <v*dit  ,  tX  affHmit  fc-* 
fccm  tlioi  fpiritus  ncqufarcs  fc  ,  <X  ingrcffi  h^bitant 
ibi  >  £7*  fiunt  noviffim*  hominis  iilius  ptjor*  prhri- 
but*  Vidcte  ncper  vos  ejedus  fpiricusimmundus, 
dormientibus  poftca  vobis  >  &  nimium  fccuris, 
cum  omnibus  fpiritualibus  ncquitiis  (fcptcnario 
numero  dcfigaatis  )  revertatur  ,  &  detcriora  fc- 
miaet,  quameaiiat,  quae  nuac  cxftirpatis ,  Ve- 
ftrac  partes  cruat ,  omacm  adhibcrc  operam,  ut 
quod  quotidic  prccamur,  quotidic  fiat  .  ^Aiw-  E 
nidt  fcilicet  perficiatur  rcgnum  Dti ,  ut  quaado- 
que  vidcamus  Jefura  Chriftum  ,  omni  cvacuato 
principatu,  potcftatc  &  virtutc  ,  inimica  quo- 
quc  deftruda  morte  tradentem  regnum  Dco  & 
Patri.  Cui  fit  bcnciicfio ,  CT  honor,  0*  glorid>  <T 
potcjtas  in  f&tuU  facuiorum. 

D  I  X  I. 


Centil*  GeneraL  Tom.  XXXHI. 


XVIL 


Os\*ATIO  ^iTUD  ILLUST^ISSIMUM 
tArdin+shm  Crcjtcntium  in  tontilio  Tridentino  U* 
gtcnm  pU*4  cpifcopnrum  toncionc  babita  *  fcr  r*- 
'vercnium  ivminum  Taulum  Taffotam$  fatr&thto- 

fo%i&  profeffortm . 

Cupereu,  patres  confcripti  ,  me  hujuimo* 
di  apud  vos  orationcmhabcrc  ,  quac  &  mihi 
diccnti  bencvoicntiam  ,  vobis  audientibus  fpem 
&  Iaetitiam  conciliarct.    Cum  multos  pcr  annos 
cecumcnicum    hoc  Tiidcnti  concilium  (  co  quia 
diverfi  diveria  fentirent)  ad  fuum  fcopum  pro- 
vchi  ,    ne  dum  promovcri  pcrducique  potcrac  t 
fortaifcquifpjam  apud  vos ,  ncc  pcr  fc  concipcrc, 
ncc  uliam  ab  aiiis  fpem  mutuari  potcft  ,  utali- 
quundo  (utcfttotius  Chriftianae  reipublicse  vo- 
tum)  in  fuum  finem  tempeftive  provchatur  .  Scd 
fi  ad  fupremi  artificis  ordincm  ,  cunda  fub  nu- 
mero,  pondere,  &menfura  dimeticntis  refpexe- 
rimus,  adoptatttmprovcntum ,  propriumque  (u 
gnumpropcdiememerfttruai*  (Et  quod  non  po~ 
ierit  aiiter  contingere  )    fcicilc  dcmonftrabitur  • 
Ita  fingulorum  univcrforumquc  partes  concinne 
coaptavir,  numerifquequibufdam  fibs  ipfas  eon- 
cordes,  confonaique  rcddidk»  ttt  futttrum  diflw 
dium  iatcr  has  nunquam  vereri  poflimus:  &  \U 
cct  ia  liujufmodi  demonftratione  plura  contin- 
gant,  tamcn  pro  mca  pcnuria  ^rtcnuitatc  inga- 
^ophylacium  dommi  aliqtiid  mitterc  conabor  * 
Ipfe  etenim  qui  hanc  mutidi  macliiaam  fabrica* 
tu$eft,  abeoipfouaiverfi  primordio,  numerum 
btnanum  utraqtte   primitate  primnm  crcationum 
confecravit,  fcx  duobusinquam  priacipiis  mundi 
ortgtncm  conftitucns  ,  coelo  prtmam  generatio- 
mspryerogativam»  terrae  vero  iccundam  tribuit, 
l/tt  Mofcs  principio  Dettm  ccelum  &  terram  fe- <****/*  * 
ciftc  iniinuans  ,    qtiaeque  mcdtam  horum  regto* 
nem  ejcplent  compreheaiim  fignificavir  ♦  Qucm* 
admodnm   vcrum  eft  »   quaecumque   hoc   mundi 
ftadio  continentur»  fummi  pontificzs  ,  &  Csefa- 
ris  poteftati  fubjeda  efle  non  ambigimus  *   Non 
tantumacccli,  &rtemefabricationc  numeri  dua^ 
lis  incoepit  confccratio  3  verum  etiam  ncc  fatit 
fuperque  fiierat  ,   Dcum  optimum,  maximum  , 
Adamfeciife,  nifi  adjutortum  fimile  fibi  condo- 
narct*  Unitas  in  fua  cjxiidcm  natura  fterilis  eftf 
cum  iit  ntimerus  ,   nec  toecundiratcm  in  fe  reci* 
piat#  Individui  fpcctes  nec  producerc*  nec  con- 
icrvare  poterat  *  Humani  igitur  gcneris  propaga* 
ttoncm  a  duobus  oportuit  emanare  .  Htnc  rela* 
tionumnexus*  namfipatcrcft,  filiuseft*  St  do«* 
minus,  fervus  eft:  alterum  fiacalterorcr*umtU"* 
tura  noa  patitur  *   A  numero  inde  binario  rela« 
tionum  ratioprofictfcitur,  munduscxptctur,  na- 
rura  ipfa  perficitur.  ^Equeinterquaerentes  an  rcs 
fit?  &  quid  fit?  numerus  binarius,  cunSas  ab* 
foJvit  quaeftioncs  habitis  quia  eft  ,   &   propter 
quid  eft  ♦     Fctit   ^no^m    JOcus   duo    luminarU  tGtntf*** 
Unum  diei,  alterum  nofti  prsefidens  *  Ex  duo- 
bus,  videlicet  corpore,  &antma,  hominemfin- 
gcns,  oculis,  aunbufque  duabus  ,  brachio,  fe- 
morcque  duplici   decoravit  »    Duo  ,  altcrum  ia 
Deum,  alterum  in  proximum  ,  fancivit  manda» 
ta  ,    unde  tota  lex  pendct  &  prophetae  .    Duas 
Mofi  tabulas  digito  fuo  protulit  fcriptas  •  Duo 
condidit  tcftamcnta,  duofque  fibi  afcivit  popu~ 
Ios.  ProhDcifidem!  quidaliudcft?  fiinhocnu* 
mero   duali     admirabile    facramcntum    abdituta 
rvoncft?  Vide  dominum  intcr  duo  animalia  va<* 
Q  gicntcm» 


3<n 


Pauli  VkssoiM    Doctomis   Thbolooi* •-* 


3*4 


A  n  ti  o 

Ckristi 


^fi&t  lOi. 


gienteoij  intetdaosiatronesincruccpendentem,  A 
iaierduosdifcipulos  m  Emmaum  ^untes  fcriptu?- 
raminterpretantern.  Duasclaves  tradidifc  Petro, 
dufdemFctrimanibus  duoeffulfere  gladii,  quos 
jpro  Chrifti  dcfenfione  lelaabereprofcffus  eft.  Ad 
ccdos  demum  unde  venerat  revertcntijduo  fit>i  afti- 
tereviri*  EthascpmniacQftfequentiae  gratia  funt 
fecuta?  curnduarum  p^rtium  difp&rium  >  divinae 
paturas  fcilicet,  &humanae,  una  hypoftafiin  fe 
ipfo  fuprahominis  eaptum  operatus  effet  stdnjir^- 
hilemjun&uram, 

Exhoc,  ioquam,  patresconfcripti  ,  riumero* 
yum  utraque  primrtate  primo  ,  &  facrprum  fa- 
cerrioic?  >  mei  prolpqiiii  argumentum  fum  aufpi- 
catus.  Si  apud  nos  ipfps  intelligentiamnoftram 
expendauaus,  noncaiu,  fion  fortuna*  ut  potius  B 
neceffati&  Jpei  pmnipotentis  difpofitione  duos 
priricipes  fupremos  ,  videiket  pontificem  maxi- 
mum  jrftr'  Caefarem  iupreme  iuvpgrantem  ,  fibi 
tfiundus  fciegit  $  $  quibus  iivim  &humana  pro- 
ficifcer^ntur  ,  &*  ad  e^fdem  redirent .  Id  Chri- 
ftumfatisratumhahuiffe  intelleximus,  cum  quaK 
C&faris  C#fMf  %  V*  au4  Dea  Dco^  rcddenda  effe 
(Jud&is  efflagitantiW  utrum  Oe£m  pendendus 
effet  cenfus?)  declaravit;  Hi  mundo  imperant, 
regibus:  ,  principibus&rpbpuiis  dccreiaftatuunt, 
fuperbos  dorpant  %  Hunuks  erigunt  ,  nutantes 
jrvecclefi&3  &dtibiosin  fidecorroborant  ♦  Etnifi 
fibi  ipfi  cohaereant,  eoncordent,  confonentqu^, 
qusM  media  funt  interfines  iftorum  ornnino  inde- 
terius  caderent  ,  nedum  cpnfiftere  non  poffent .  C 
Nifi  ccslum  generationi  faveret,  terra  hon  pro- 
duceret  fuo  fpecies currefpondentes  generi .  Die^ 
bus  Helise  claufum  eft  ccelurn  annis  tribys  ,  & 
rnsnfibus  fex,  &£amespnevaluit  maxima  ubique 
gentium,  eoquia  ccelum  terrae  infenfum  necro- 
rernneepluviam  dabat«  Ym  vae  nobis ,  inquatn , 
patresconfurjpti,  vel  hocmaxime  tempore,nil) 
principes  ifti  in  ecclefi^  vig<?rent  ,  feque  mutuo 
r^fpicerent ;  Ppntifex  videncet  beatiffimus  ,  qui 
Deum  pro  ejus  ecclefi^  fuis^  precibus  indefinen- 
ter  interpelkt  ,  8p  imperator  invifiiffimus  ,  qui 
eamdemfovet,  armifqu^validiffimeinftans  prae- 
fenfquetuetur?  quaECumquehoc  fub  ccelo  patent 
pelfundarent ,  &  in  pra&ceps  abirent  ,  Cum  ali- 
quando  int^r  hos  efferbuit  diffidium  ,  undique  P 
orta?  C5tlamitate?,  uhdique  efFuf»  fuat  tenebrae, 
iidei  fplendor  haereticorum  nube  fuffufus,  mini^ 
me  pptuit  ad  priftinum  fuum  revocari  candorem, 
Caveant  qui  Chriftum  induqnt  :  caveant  ejus 
difcindere  veftem :  eft  enim  ecclefia  tunica  Chrifti 
incpnfutitis ,  ex  integrq  texta ,  a  militibus confer- 
Vataindifciffaitaperpetyq  confcrvanda.  Si  fum- 
muspputifex,  &  imperatpr  idem  velint  >  idem- 
guefapiant,  feipfifervabunt;  3c  qu»iatra^ipfo$ 
funtmuftpmeHMs  gonfervabuntur,  Ifti  funt  duo 
cherubin ,  quos  praecepit  dominus  Mofi,  ut  au- 
*  reos  9  fte  produ^iles  faceret  utraque  parte  ora* 
culis  utcherubin  unus  effet  in  latereona,  aJter 
in  altero  ,  ntrumque  latus  propitiatorii  tegen* 
tes,  expandentes  ala$  ,  &  operientes  oraculum,  E 
refpicerentque  femutuo  verfis  vultibus  inpropi- 
tiatorium,  id  eft,  in  Chrifti  ecclefiam  fnilitan- 
tem,  ab  ipfis  fovendam ,  gubernandam,  §rtuen^ 
dam*  Ah  eifdem  ipfi^  concordibus  cunftae  res 
pacis,  &:bellifeliciteradminiftrabuntur,  praefto 
fcilicct  futuro  alterutrp  quocumque  ufus  voca- 
verit , 

Tandem  his  nltimam  manum  imponam  >  iiw 

3uo  met  fermonis  fcopum  intuendo  non  progre- 
iftr  ia  infinitum.  Ifti  ^uidem  funt ,  qups  fibi 
mundus  elegit ,  ut  Chriftianas  reipublicae  prsefi 


cerentur  ,   fcilicet  CaroI^$  ^uintus   per  multos    a««q> 
imos  fumme  imperans ,  m&  Julius  tertius  hos  Ghhisu 
paucos  ante  dies  d%ni|Kme  ad  fandilfimi  Pctri     issz* 
apiccm  affumptns,  Jqui.veluti  ejufdem  duo  bt&- 
tifBmi  Petri  gUd.ii  adufque  rioftifa  tempora  fer*- 
vati,  Chrifti  ftrvatoris  ftbftri ^    &  erciefia^  ejus 
hQnorem  protegerent ,  aUgerehtqtiei  Et  funt  d-ds 
CoIumngB  in  pprticu  SaJomonis^erefi^  ,  &duae 
ojiv^p,  duoque  candelabr^  i$  confpfc&u  dbmtni 
t^rrse  ftantes .» Et  (i  quis  volnerit  gjs  nocere ,  ijgnis 
exiet  d^  orc  eorum ,  ^r  devoratit  inimicps  eorum  * 
Etfiquis  volueriteostedere,  ficoportet  eumoc- 
cidi,  hi  habentpoteftatem  ciaudendi  ccelum  neW^rt, 
pluat,  ^ppteftatemh^bent  fuper  aquas  conver* 
tendi  eas  xa  fonguihem ,  ^percutere  terram  om- 
ni  plaga   quotiefcumque  VoJu^rint  »  Hi  ita*  ia 
Deum ,  3c'  ejus  ;ecclefiam  ,  {viht  amoris  vinculo 
Conftri<SH ,  ut  eadem  cupiant ,  eademque  fentiaht , 
qnapropter  quodcumque  fuerit  fibi  placitum  , 
optime,  utnequidnimis ,  exadiffime,  &  dido 
citius  e3fplebuot  ;  v^liftis  tna^ime  temporibus, 
hoc  unucn  exoptant  .  :Huic  uni  omnem  curam>^ 
omnem  operam ,  omnemquc  a^tionem  impehdunt, 
tanquam  fagittarii  fignum  mtumtcs,  (  ut  cunto 
m^ridiana  iuce  ciarius  )   manibus  ^  pedibufque 
in  hanc  fententiam  eunt  ,   qua  fanfliiSmo  boc 
Tridenticoncilip,  fuumdecorumaffequi,  aftrin* 
gere,  fideiqus  priftinum  fplendorem  fibi  vendit 
care  contingat , 

Etquoniam  hoc  (  ut  pluribus  praemonftratum 
eft  rationibus )  eft  munus  duorum  fibi  invicem 
correipondentium  ,  totis  viribus  funt  a  nobis 
orandi  duo  fan^ftiifimi  principcs  ierrae,  ccelorum 
claviger  Pctrus,  leftionis,  eleftionifque  vas,  8c 
doftorgentiqm  Paulus  ,  quoi^um  foiemnia  hodie 
praevenimus  ,  Vt  quemadmodum  eorum  fignis, 
&:  doftrina  ,  toto  orbe  terrarum  Chrifti  fide$ 
refplenduit  ,  &  Roma  qua^  erat  mater  errori^  f 
fada  eft  magiftra  veritatis:  itafuisprecibus,t&r 
meriti^  a  dpmino  noftrp  Jefu  Chrifto  eKorare  ve- 
Jint ,  u-t  hapc  fuae  ecclefifc  caufam  ( quae  eadena  eft 
totius  Chriftianae  reipublic^  caufa )  proveheredi* 
gnetur,  &  finire  ,  perpetuifque  temporibus  hse^ 
reticorum  ora  igniio  obftruere  calcuio  .,  De  quo-, 
rum  principum  vita  ,  meritis  *  &  mutua  viven> 
tium  atque  monentium  dileftione  ,  fatis  fuper- 
que  perquam  reverendus  yojcmedianus  ioftor  r/oWi0Jlftm- 
Hifpanus  ,  veftras  mentes  ^  aurefque  benevolas  liuitisexca*^ 
craftiha  die  Iepida^  rara  ,  candidaqUe  dodrina  /am ,  **lfl*. 
permuJcebttt  Nos  vero  (ut  veftrum  eftomnrum  cspi, 
unafententia)  eofdem  beatiflimos  mundi  patro- 
nos,  $t  Jampades  quantum  poffumus  piismenti- 
busveneremur,  ut  quibus  mors  initium  vivendi 
fafta  eft  *  ita  fit  uobM  vitae  iiovitatis  exemplo « 


XVIH. 

O^dTlO  m  Cl^CVMClSIQW.M  DOMl^J 
babit*  in  cmcilfa  cecummko  TriientinQ  anno:  do^ 
mini  IJ52-  fw  F*  Everhardam  Biltkum  Colo^ 
ni$nf$m  thtaUgHm  ,  frztrKm  Carmelteawm  infe- 
rhris  Qermanijg  frovwciafam  ♦ 

1L  T 1  s  1  exiftimarem ,  reverendiffimi ,  iliuttrifli- 
I\J  mi,  ampliflimiquepatres  &  domini, ■  fan» 
tlx  fedis  apoftoliea?  legati  ,  prsBfides^  principe^ 
eleftores ,  ccclefiarum  Chrifti  antiftites ,  oratores  $ 
vofque  auditores  benevoli,  omni  cum  eruditio* 
jnis,tum  virtutumgenerepraeftantiffimi^  nifi,  in- 
quam  5  exiftimarem  perfuafum  vobis  jam  eijfe ,  mt 
mpntemerc  uJtro  hunc  dicendi  Jocum  occupaffe. 


3*5 


OR*TlO    IN    CONCILIO    TrIDINTINO    HABITA. 


366 


A 

N    H   O 

Chiustx 

l$$2. 

T/«/. »«. 

tfc&r.l. 


!/*.+* 


T/.M** 


fed  illorum  potius  juflfu  atque  imperto  quibus  A 
refragarinonitcet,  caque  decaufa  >  fi  non  expe- 
CUtioni  vcftrae  fatisfacio  ,  fi  non  pro  ampliffitm 
hu;usconfefTusdignitate,  aut  rcrum  dicendarum 
majcftate,  fuero  munus  iftud  exequutus  ,  vos  fa- 
cilem  daturos  veniam  ,  benigneque  &-  hum-nii- 
tcr  quodcumque  acciderit  laturos  ,  nullus  pro- 
fcftomihi  nunc  adefTet  anitnus,  nullaque  profe- 
quendi  muncris  coepti  fiducia  .  Prafcrtim  cum 
nonignorem  ,  &  quanti  facrofanflurn  hunc  ece- 
tum  veftrum,  eorum  nimirum  ,  quosDeus  ,  qui 
omnia  prudcntiffime  ,  fed  praectpue  ecclefiam 
fuam  moderatur  ,  &  gubernat  ,  eidem  regcndas 
prxfecit,  &  apoftolispoteftate  arquavit ,  lucem- 
qucinfuper  huju?  mundi  &  terra?  falem  non  du- 
bitavit  appellare,  tantillus  cgo  faccre  atquc  aefti-  Ij 
marcdebcam,  &  quod  illa  ftt  rerum  (qtiashodie 
nobis  ccclcfia  rccolendas  atquc  adorandas  pro- 
ponit)  magnitudo»  qu#ab  ingcnio  hurnanonon 
capiatur,  illa  profundim  ,  quae  inveftigari  nift 
Spiritu  fan&o  doccnte  nequeat,  illa  fublimitas* 
quae  coelum  attingat  ,  ilia  dcntque  imperfcrn- 
tabilis  fubtilitas  ,  t]ii*  non  philofophiae  modo 
naturafis  fagiat  indagincm  ,  vcrumetiarn  a  fpi- 
ritualtbus  hujus  aeris  ncquitin  nequeat  dcpre- 
hendi  * 

QuamvisinocuHshujus  carnis,  &  cogu&ttone 
eorum  qui  terrena  fapiunt  ,    rcs  eaedcm  talcs  ac 
tautae  non  appareant,  fed  parvae  potius,  hurni- 
Jes,  ignobifes,  ac  contcmpt^ .  Siquidem  propo- 
nttur  nobts  parvulus  dierum  ofto  ,  infans  ,  im-  C 
beciUis,  natiisinhttmili  tugurto  ,  pamusinvoht- 
tas,  in  animaltum  prafcpio  cubans,  hodie  rita 
Judaicocircumcifus.  Inquo  mortalis  ocu!us,quid 
fufpicarctur  arcani,  dlvint,  autadmirationc  di~ 
gnum  contincri  ?    Traftabant    enim    parvulum 
hunc  manibus   fui?  ejus  circumciforcs  >  perindc 
atque  parvulos   altos   cultro  petrino   refecabant 
prxputiolum  ,  fauguincm  proftuentcm   abftcrge- 
bant ,  manu  mcdLa  curabant  vulmu  ,  ncc  vide- 
bant  quicquam  pirtcrea  accidcrc ,  undc  incogi- 
tationem  dc  co  altiorem   adduccrcntur  .    Quam- 
qttamrevera  crant  omnia  ha;c  divinis  iitdcmque 
incomprchcnftbiltbus  myiteriis  plcna  »   ac  digna 
«juse  micareutur  ccefum,  terra,,  &  omnis  creatu- 
xa  ?  quxqtte  attonito?  rcddcrent  ,   non  homines  D 
modo,  verumettam  fublimes  tllos  beatorum  fpi- 
rituum  choros ,  angclos*  archangdos,  cherubia 
&  feraphtn  * 

Quisenim  vclhaminumve!  angetorum  nonvc- 
hemenfccradmiraretur,  quod  tantus  ille,  tmmen- 
fus  cV  aeternus  rcrurn  omnium  fabrkator,  quem 
neque  ingens  hujus  orbis  machina  ,  nequc  fpa- 
tioiiflima  iila  coeli  volumina  capere  furticiunt» 
exiguo  corpufculo  fe  totum  inclufit  ?  Quis  non 
obffupefcat  ,  quod  qui  hominem  mortatcm  for- 
maverat  ,  voluit  tandem  &  ipfe  fieri  homo  , 
communemque  cum  faftur^  fua  fubire  vitx  io- 
cietatcm?  Quod  humilis  de  parente  nafcitur  hu- 
mili  ,  cujus  majcftatcm  angeli  adorant  ,  pcrti- 
mefcunt  infcri  ?  Qiiod  pauper  &  velut  rcrum  E 
omnium  indigus  vcnit  in  hanc  lucem  ,  qui  fo- 
lus  eft  divcs :  cujus  funt  munera  quicquid  ufpiam 
habere  videmur?  Quod  ille  cui  obfcquitur,  cui 
fervat  excubias  univcrfa  toeli  militia  ,  diverfo- 
rio  exclufus,  nafcitur  intcr  armcnta  ,  inftabulo 
fordido,  Sc  non  in  confpicuo  aliquo  thoro,  re- 
gio  cultu  fulgente?  Quod  pannis  vilibus  invol- 
vitur  &  ligatur  ,  illc  fortis  ,  ille  robuftus  gu 
gas ,  qui  diabolum  mundi  tyrannum,  omnefque 
acreas  poteftates  vcnerat  expugnare  ?  Quod  ille 
cui  coelum  vice  thconi  cft  ,  cujus  fcabellum  efl 
Concil*  Gencral.  Tom.  XXXIII . 


t<ua,  quem  r^narc  in  domo  Jacob,  &  in  fo-  a  k  n  o 
lio   David    fcderc   opurtuit  ,    jacct  in    prxfepio  Chaisti 
animalium?  Et  ubi  hic  eft  cernerc  prophetarum      *^*- 
illa  dc  Chrifto  vaticinia  ?    Et  quod  ita  demum  t ".'J.'  7' 
(  ne  quid  ad  cumulum  miferiarumdeefTet , )  cir-  t/«a  iji, 
cumeiditur,  mutilatur  in  carnc  tenclla  ,  &fan- 
guincm  fundit  innoxium  ,    quafi  peccator    ftt  &c 
fmmundus  .    qui  vcniebat    -ollcre  peccata  mun-  2?*"'/* 
di  ,  qui    de  Spiritu    fanfto   conceptus   &    natus 
crat ,  nullius  inquinamenti  vcl   reus  vel  capax  ? 
Quorum    profefto   nihil   fortuito   caia    aut  fato 
aliquo  accidiffc  ,  fed  Dci  folius  providentia  in- 
tjilibili  ,    nemo  nili  qui  omnis  rciigionis  pror- 
tus  fit  cxpers,  non  fateatur  .     Dcus    cnim  qui  upUntiC. 
providentia    fua    admirabili    gubern.n    omnia  ,  Mattb.xo» 
ftnc    quo    nec    capillus    de  capitc  ,    aec    folium 
cadit  ab  arborc  ,  cuftos  Ifraclis  ,  qut  non  dor-    /^*1'0* 
mitat  nec  dormitabit,  cura  in  cunftis  operibus 
fnis  vigilanttffimus  fit  ,  &  fapientiffimus  in  tn- 
carnationis   Chrifti    filii    fui    opcre  ,    vifus    cft 
reconditos  illos  fapierttir  8c  bonitatis  fua:  thc- 
fauros    fcmc!    omne>    etfudiflc  ,   omncs    mundo 
nftendiftc  *  Nufquam  enioi  major  appantit  cju^ 
bonitas  ,   mtfquam  tam  admirabiiis  ejus  fapien- 
tia  .  Quod  dnm  tacitus  mecutn  revolvo  uccon- 
tcmploc  >   mcns   admiratione  liquitur  »   itupct 
ac  rigct  *   ut   non   injuria   munus   fnfceptum  , 
patres  rcverendifKmi,  exhorrefcam  .  Quis  enim 
confidat  conlilium  Dei   &  rerum  iitarum  arca*  Ro1fu 
na,  fuo  aiVequi  ingcnio  ,  fuifque  ea  verbis  ex-  jyti«4%' 
plicare* 

Qt2apropter  auxilio  non  quaJicumque  fed  di- 
vininuminisafflatu  miht  opus  effc  probc  intelli* 
gens,  illum  tpfum  cenfui  adcundum  pueram  » 
quem  ctrcumcifione  incarne  fua  facrofan€fca  per- 
tuliflc  miramur:  3c  illam  in  quam  nemo  fruftra 
fufpexerittantorummyfteriorym  parcntem,  qux 
omniah^cdivinitusedofl:^  erat,  qttxqne  ut  ea* 
dcm  Sc  nobis  aperiantur  ,  poteft  ab  ipfo  quem 
genutt,  laft?*.'tt  cV  fovit,  impetrare  ,  confulen- 
datn  Qtuni  idcirco  conftlitim  eft  non  humanis 
fed  angclicis  falutare  atque  tntcrpcllare  verbis* 
Ad  tllam  fiquidcm  ,  «t  meminimus  ,  falutatio- 
nem  ,  Spintusfan&us  de  coelo  Japfus,  virgincm  ^ f|- 
hanc  complexus  cfl  »  nitmineque  fuo  obumbra- 
vit  atqttc  implcvit  ,  8t  vcrbum  illud  setemi  pa* 
fris  in  ejufdem  (ibi  ut  incarnaretur)  fe  demifit 
utcrum  ♦  Si  fnit  antem  tanta  falutationis  iilius 
vis,  qutd  ni  fperemus  3c  nos»  Spiritus  illius  Hc 
verbi  divinifaltcm  igniculum  ac  fenfum aliquem 
( voccprolata)  in  corda  mentefque  noftras  illa- 
pfum  tri?  Hoc  igttur  dum  ago  ,  patres  rcvcren* 
diffimi  ,  vos  me  voce  praseuntem  ,  mcnte  fe~ 
qui,  tactteque  mecum  precari ,  acdiccre  ne  gra« 
vemini , 
Ctrtumcifi  puer  notis  myfterU  pandet 

Cur  flitat  inrtocni  fanguinis  und&  tibi  ? 
Et  air  non  meritam  tud  dent fntputia  facnam  ? 

57  tamen  hanc  ratio  eur  farertre  fuit  * 
Ta  quo^ue  conjilii  cmleftis  confcia  virgot 

Qu4  puerum  hunc  fahja  *virginitdtc  pdris  , 
Qudm  docnit  fenfus  drcznos  mijfus  db  dito 
•Angelus  ,  at  potius  fferitus ,  iffc  facer, 
Spiritus  ille  tno  facro  qui  pignore  i/entrem 

J^umine  fcecundum  reddidie  iffc  fao: 
Tu  cdufas  inquam  mcmora ,  te  diva  precamur , 

Cur  circumcidi  debuit  ifle  putr  i 
sAdfiSy  angelicas  clemens  prius  dccive  idudcs , 

Virgo  faiutiferi  plena  favoris  dr*e , 
Eft  dominus  tecum  ,  f%per  omne  genus  benedicl* 
Faemineum ,  fartu  cum  pia  *virgQtno.  Amen 
Nune  de  adfuturo  mihi  ejus  favore  qui  nup^r 

Q    2,  natus 


1*7 


Dfi    CiRCUMClSJONE    DoMlNI    ORATlO 


?*8 


Amo 

Cb&IST? 


Xmu 


tuc*  4, 


Mttlb*  ti 


Mttty.i* 


QqI$*%* 


fW*9* 


natu?  paftoribusapparuit,  &  hodie  circumeifus,  A 
redemptioais  humanae  arc&m  quamdam  nobis 
exhibuit?  pptenfque  eft  &  feafum  atque  intelli- 
gentiam  myfteriprum  infpirarc,  $r  verba  quibus 
expUcentnr  fuggerere,  bpapanimoconfifus,  tra- 
ftationem  fed  rcligipfam,  eorumquas  inevaage~ 
Ito  recitata  fuut ,  aufimtentare. 

Comple&itur  autem  evangelium  verbis  bre* 
viffimis,  res  4aas  maximas,  npn  ofcit^mer  prae- 
tereundas  •  Quarum  altera  eft  Chrifti  doniini 
noftri  incarne ,  quam  de  femine  Abraham  allum* 
piit  >  juxta  legisprapfcriptumcircumctfio,  Altera 
nominis  ejus  germani  &  prpprii  diferta  impo- 
fitio  ,  Nominis,  tnquam,  non  hominutn  indu- 
ftria  ju^ta  menfuram  atque  eftimationem  natu- 
rae  apparentis  in  carnc  invemi  ac  di&ati  •  Sed  B 
quo<$  ant§  fecula  0$  domini  nominavit  ,  quod 
angelus  priufquam  concipereturnunciavit,  quod 
non  carnalis  naturxvircs,  fed  potentiam  fignifi* 
caret  divinitatis,  iegationemque  illani  nohis  $x~> 
poneret,  cujusgratiafiUus  ille  Deialtiffimi,  dg 
finu  patris  defcendiflet  in  hunc  prbem  ••  Vocatus 
eftenimjefus,  id  eft  falvstpr,  quoniana  ad  hoc 
miffus  crat  a  patrc,  &venerat  ut  ialvumfaceret 
popalum  iuum  a  peccatis  eorum, 

Queraadmodum  aatem  non  $r£ pjindia  puerl* 
liaerant»  autociofafpeetacqla,  quac  primo  nati^ 
Vitatis  fuae  die  Chriftus  mundooftetuavit :  ita^ 
4e  clrcumcifione  ac  tiomencUtura  divintffim^ 
nobisesiftimandumeft*  Quinetiam,  fipnusejus 
initia  ilia  fuiffent  ab  omni  myfterio  remota  ,  fi  Q 
nihil  intra  fe  continuiffent  arcani  ?  non  poterat 
tamcn  otiofa  effe  ejn$  ju#ta  legem  circumcifia 
cruenta,  autnombis  angelico  mpnitn  factaim^ 
pofitio  f  Jam  vero  tanta  in  crepundiis  illis  H- 
tuit  diyini  concilii  prudentia  ,  tanta  in  pbfcur^ 
no6tc  claritatis  divinae  lux  ,  tanta  in  apparatu 
humili  .|  ac  <:oritempto  reriim  majeftas  ,  qqan- 
tam  ingeniurn  hurnanum  neque  inteiligerc  fatis, 
neque  admirari  fufficiat. 

f^[am  quod  formam  hotninis  afftimpfit  $  cum 
I>eus  eflet,  quare  fadum  eiciftimabimus  ?  Num 
quia  ad  ejus  majeftatem  confcrebat  ,  aut  pr«» 
ftantius  erat  in  fpecie  hominis  quam  Dei  't  in 
forma  fervi  quam  dpmini  huiicmundo  apparere 
Sr  innotefcere  ?  Quis  detnens  ita  ecnfeat  ?  Ve-  J) 
rum  idco  vplqit  carnem  affumer?  pcccati  ,  ut 
eam  a  contagipnis  paternae  gravi  morho  fana^ 
ret;  Homo  fieri  »  ut  hominem  qui  per  pccca- 
tum  viiuerat  »  divinitatis  fu«  confortio  rutfus 
nobilitaret  ;  fic  enim  apoftolorum  prihceps  il|c 
ait ,  pt  no$  iivin*  tonforfej  facere?  naturjex  appa- 
rer^  in  forma  fervi  ,  ut  4«  (ervis  reges  facc^t, 
$C  m  rtgnnm  noj  trantferre:  $lm4  fad  ,  £t  quod 
de  parente  ,  fecundum  faeculum  iftud  »  humili 
natus  ^ft,  quare  committcre  voluitf  Nonerant 
prseftantes  illuftri  Joco  pofitae  virgines  aut  fce^ 
minse  de  quibus  hafceretur  f  aut  f%  tantus  era^ 
erg^  virginem  hancamor,  tantaquegratia?  non 
potuit  eam  pnus  magnificis  exornare  titulis  ^ 
ant  potenti^  opqmque  fpl^ndore  illuftrare  ?  E 
potuit  utique  ,  fed  tnfirma  mnndi  elegit--*  vo- 
lens  confundere  fortia  »  venieb^t  cnim  potentes 
deppnere  de  fede  »  &  exajtare  humiles  ,  Sic 
quod  pauper  venit ;  Num  dcfuiffe  ei  opes  pu- 
tabimus  ?  minime  *  Sed  cum  effet  divcs  ,  pro~ 
fttr  wts.  egenus  fdffm  eft  ,  ut  nos  Joqitpletaret  , 
\Jt  ejns  inopia  nos  divites  ^ffemns  *  In  no^<? 
venit  ,  qui^  voluit  nos  eripere  de  pptettate  te- 
nebrarum  t  voluit  illuminare  teneb^as  noftras  » 
Ht  fojHtlm  gentium  <$»?  ttmhntefat  in  tewbrU  ,  vfc 
4mt  9  ficut  ia  prophet^dicit^r^  imem  m^nm^ 


&*  h#hit*ntibus  in  repwt  Utflbr4  mvrth  laxift&m* 
retur?  Quod  autem  in  ftabulo  nafcitnr,  infor- 
dibus,  inter  armenta  ,  rationem  aflignat  evan* 
gelifta,  yufa  ,  inquit  9  pw  erdt  ei  fatus  in  iiwr- 
Jorh.  Ergo  ne  in  cujus  tn^nu  fimteordafiliorunn 
hominum,  officiofis  alioqui  erga  focminas  puer- 
peras  hominibus  non  potuit  tantillttm  infpirare 
fenfus  humani,  pucrperae  ifti  tit  cefiiffent  nofpi- 
tiumf  Potuit  :  fed  qqoniam  nos  qu^rebat,  at- 
qug  ad  nos  defceadere  volebat  ,  i|?i  eum  nafci 
ppprtuit,  ubi  nos  eramus.  At  ybinatn  £ramu$? 
Npm  in  ftabulo  aliquo*  nt  proptprca  defcende- 
rit  in  ftabulum  ?  Etiam  jn  ft^bulo  jacc^amus 
animalium  brutorum  :  Animaies  ^nim  rationis 
obfcurata  lucc?  per  Deccatum  fad)  ,  ^  paradiio 
voluptatjs ,  qyae  nopis  puich^rrimum  ac  jucun^ 
diiiimuni  hofpitium  dabat  ,  e^clufi  ,  atque  in 
hunc  mundum  eje&i,  4$  mundo  nihiifeceramus 
praeterquam  ftabulumaoimalium.  Uomotnimwm 
in  hvtyte  ffft?  mn  in?$lUxit*  tympar#tHS  eft  jumen- 
tfa  infifwtikus  ?  W '  fimiiis  fdfttts  tft  itlis  f  Hine 
quidam  fanftorum  dicebat  :  Ut  jvwentHm  f<tflw 
fum  #f>»4  t*i  Quo4  Ipfum  volensillequandove- 
nit  in  huqc  muudum  fignificare  ,  in  ftabulum 
animalium  defcendit,  foptores  &  ftercora  noftra 
non  ^xhorrefcensi  |it  in  animalium  fuorumm^ 
dio  agnofcexetur  >  Quin  fupercft  &  alia  ratio 
quar^  in  ftabulum  defcenderit  ,  Ncmpe  voluit 
ante  fe  paftor  bppus  minare  gregem  fuum  ,  & 
ad  pafcua  atieJiora  adducere  ,  Qupmodo  enira 
alias  impleretur  ,  quod  pracdi^it  d^  eo  $piritus 
fanftus  per  prophetam.  Jiakitabit  luptss  cum  agno  , 
&  pardus  cum  hmio  accnbabit^  wtulm  &  ieo  CT 
ovis  fimui  morabnntur  ?  Ct  fuer  Parvnlus  mim&t 
tQS? 

Quale  vero  eft  quod  jacst  in  pr^fepio  ?  Jofeph 
ille  cui  commendatusjeratj  &  quipater  ejusefse 
credebatur,  non  tantillumcontulit  in  parvulum 
hunc  impendUY  utcomparaflet  ei  faltem  cunas  ? 
Nihtl  jprofefto ,  nihil  fidciiffimus  il le Jefu  parvuli 
nutritius  ^orum  quae  ad  alumni  fui  cducatio- 
nem  pertinebant  ntglexit  ?  quia  folliciti  patris^ 
familias  munia  omma  diligenti  fedulitate  pbibat  • 
Sed  ha^c  fuit  Chrifto  deftmata  voluntas,  voluk 
effeanimalium  fuorum  cibus;  eaque  de  caufa  in 
prffifepium,  undepabulumanimaliafumunt,  re- 
poni.  Carp  enim  ejus  aliis  ftipulas  fapit  &  foe* 
num,  aliispaleas,  aliisnaufeam  citat,  aliis  fo- 
liduseftcibus,  aliis  adeps  frumenti,  aliis  panU 
angelprqm  #  Snmunt  enim  &  hni  qp  mali ,  firte 
famen  imquali  ,  i>jt*  n*el  interitus  ,  Si  brutx  fu* 
mus  ,  ncc  rationem  fequimur  vitae  ducem  »  aut 
fi  dcleftat  nos  in  ignorantia  Dei  permanere,  & 
afint  fumus  ?  non  dijudicantes  corpus  domini  : 
quid  aiiud  quam  ftipulas  fapiat  &  fqenum  f  Si  Jeo- 
nes  fumus  trucuknti  &  immit^s,  aut  boves  ter- 
tx  hujuscu|tore$  ,  quid  fapiat  ali^d  quam  pa-, 
leas?  fit  enim  fcriptum  eft;  lea  q?  fas  tomedent 
faleas  ,  Si  erramus  cum  Judaeis  in  folitudine^ 
dicimus  ;  ^mfat  anima  noftm  fnfet  rffa  ifto 
levijftmo  %  Si  parvuli  fumus  in  Chrifto  >  Iac  no* 
ftmm  Sf  mel  noftrum  eft,  Si  adolefcimus,  foli- 
dus  eft  cibus  ,  &  frumcntum  &  adeps  ifrumenti, 
Si  vero  perfeai  jam  fumus ,  f^nis  eft  angehrum% 
habens  omne  deteif^mentstm  €?*  mmm \  fafor$m  fua* 
witatis  ,  Adeo  omnium  animalium  fuorum  ge- 
neri  attemperatus  eft  hk  cibus  >•  &  pro  cu^uf. 
que  palatp  unicuique  fapit  ,  Quser  ratio  eft» 
quare  jaceat  in  praefepio  tanquam  in  pabujum 
expofitus,  Jam  quod  Ugatur  fafciis  ^pannis  in* 
volvitur,  poterat  forfan  alicui  vidcri  ideofa^um 
fuiffc ,  ne  tenclli  artus  pueri  diftorquerentur  *  Sic 

cnim 


A«H9 

CfiR|ST| 

Tro^.aii 


Matfteb,  jf 


Gwf*  z^ 


T/^4S* 
TJaf.  7*. 


*4h*t*  |t' 


V+tu 


tm,  u 


ma* 


t.Cor*i|# 


Jfqia*  €$* 


T/rt^.77* 


30 


PER.     F.    EVERHARDUM    BlLLlCUM    CaRMEL. 


370 


A.  H   H     O 

Chruti 


7o*«  7.*« 


tfV  ih 


Lm*z* 


Mtttb*  $• 


&*£*  n* 


Lvc.  zM 


enim  folcnt  parvuli  vinciri  &fafciisilligari >  do-  A   ptenis  plures  aut  pauciores  numcretdies,  &rnon  A  N  M 

nec  cis  articuli    firmentur  f  8c   robur  acqutrant  ♦  *'*  *  J 

Scd  quid  Chrifto  cum  fafciis  &  ligaminibus  iftis, 

qui  exultavit  ut  ligas  ad  currendtm  viam  ,  chjhs 

egreffus  a  fummo  coelo  fuit  ?  Verum  hi  panni  »  le- 

tris  funt  volumina»  in  quibus   latuit  ,  tanquam 

panniculis  velatus  atque  obdu&us .    Quo  faftum 

eft,  ut  fcribae  &  legis  periti  Judaeorum  >  multa 

quidem  dc  Chrifto»  quem  in  lege  contineri  (cic- 

bant»  doccrc  potuerint  »  non  autcm  agnofccre, 

quoniam  involutus  illic  latebat  ,  &   manct  <tnte 

ocuhs  coram  veUmen  ,  ufyue  tn  hodiernum  ,  atque 

hoc  eft  quod  i!Ie  dicit  :    Ofertnm  eft  eis  evan^ 

lium,  nobis  autem  ,  quibus  pnrbuit  feipfum  vi~ 

vum»  quibus  manifeftatus  eft  in  carne  »    quibus 

rnembratias  illas  ,  ut  intelligercmus  fcripturas»  B 

aperait  atque  explicuit»  toxus  jam  patet  ,  totus 

apcrtus  8c  manifcftus  eft. 

Adeo  fub  velamcnto  rentm  hutmnarum  la~ 
tuere  confilii  divini  arcana  ;  adco  jam  tum  ab 
ipfis  incunabulis  f>uer  parvulus  figuris  &r  aenig- 
matibus  iftiufmodi ,  prasftantiftimo  quodam  do~ 
ccndi  modo»  noscrudiens,  cathedram  tenetma* 
giftri  docentis  *  quandoquidem  ipfe  eft  unicus 
illc  magifter  nofter,  legifer  n&ft*r9  rex  mftcr  9  & 
ficut  «omen  ejuifonat»  fafedtor  nofter  ♦ 

H*c  funt  ftabuli  tui  ,  prasfepii  tui  ,  panno* 
vum  tuorum,  opueradmirabilis,  magnalia,  ab 
oeulis  carnalibus  abfcondita.  Talibusludis,  ta~ 
libus  fpettaculis »  talibuscrepundiis»  cxortiantur 


cofdem  iierum  atquc  itcrum  recurrcntcs  ,    ducat  christi 
in  orbem  feu  circulum  qucmdam  pcrpctuum  at-      t$$zs 
que  infinitum.  Erit  igitur  dics  cxtra  hos  feptem  , 
o&avus  »    tempus  aliud  &  fxculum  novum  ,  ii- 
]ud  nimirum,  quod    Ifajas    prafagiit   futurum  . 
Trofc  eft  ut  venUr  temfus  tjns  ,    tT  dies  ej*s  n$n  JtJ**  n* 
elongakuntnrf   mifcrthttur  dominus  Jdcob  ,  fT  Ifracl 
fdivdkitur*   Dics  fcptem    carnalis  funt  prarputii »  %?h*J*  + 
quibus  convcrfati  (umus  in  deiideriis  carnis.Dies 
odavus,  dicscft  illcredcmptionisfandus,  inquo 
ilgaati  furnusj  tcmpuscft  regenerationis^  recon-  G*'"»4* 
ciliationis,  quoadoptamur  infiliosDei,  ut  cla- 
memus  abba  pater  ,    &  fignentur  nomina  noftra 
in  libro  vitar,  quos  antca  Deus  ignorabat .  Scd 
ut  Judseis  ,  inquiet  fortc  quifpiam  ,  fuerit  dies 
octavus  myfticus  ,   nihilnc  hic   datur  gentibus? 
an  yttdxorum  Detts  tanrum  ,  <7* nonetitm  gentiumi  **>».  jf 
Datur  utique  &  gentibus  i$  qui  eft  cxpevftatio  ****'/•  4*» 


genttum 


Vcrum  aliter  Judxis  ,  alitcr  gentibus  *  Narn 
ctxrn  habcrent  geiites  mulrorum  annorum  pra:- 
putia  lun^a,  Bcdia  inincrcdulitate  tk  defideriis 
carnis  fuiftent  convcrfati ,  non  ei$  poft  tranfadam 
hebdomadam  dierum  iti  capitc  hebdomadas  no- 
v&  ficut  Judaffis»  fed  poft  perada  multorum  an- 
norum  faecula ,  in  capue  anni  novi ,  imo  novi  fae-  ABa^: 
culi  datur  .  In  prasteritis  enim  gcncratioaibus 
dimilit  gentes  ingredi  vias  fuas  ,  In  qno  cft  vi- 
dcre  admirabilem  Dci  provtdentiam  .  Qut  cum 


tibi  ctinae  pueriles  *   Hasc  funt  magiftevii  tui  ad   C  voluiflet  iibi  cotligete  ex]ud#is  8c  gentibus  po- 


circumcifioncm  altioris  magifterii  facramcntum 
erudita  pr^ludia:  hsec  fttnt  ortus  tui  nofturna  » 
fed  fupra  folem  radiantia  fpcftacula  tcftibtts  fy- 
deribus  »  teftibu$  angelis  »  teftibus  paitoribus» 
ceftibus  animalibus»  in  ftabulo  veluti  in  magno 
cjuopiam  ac  tmdique  patente  theatro  edita  *  Et 
vcrt  magnumtheatrum^  qttod  omnibus  homini- 
bus  patet»  quod  innumcrabiles  admittit  fpcfta- 
tores  >  in  quod  ocuios  iaos»  conjiciunt  7  quot* 
quot  dominum  Jefum  quxrunt  .  Ecquod  aliud 
theatrum  fpeftatoribus  fais  tam,  juctinda ,  tam 
plaufu  atquc  admtratione  digna  exhibeat  fpe* 
ftacula  ?  Quae  fchola  >  qux  academia  »  quod 
gymnafium »   tam    do&a    jnoponat  auditoribus 


pulum  tinum,  libiquc  reconciliate  ambos  in  uno 
corporc^  tu-m  pratdicare  us  qux  lon^e  Srcjui  pro-  €^g\u 
peerantj  ficaptavit,  ficprxfinivit  difpeniationis 
iux*  tcmpora »  ut  uno  eodemque  boc  die,  populo 
utriquereligiofo»  qucmjndaei  (  quoniam  oftavus 
crjt)exlegc»  8c  gentes  Jcgem  non  habentesrex 
fuperftttionc  venerabantur  &obfervabant *  utrifc  9m*2>* 
que  fe  cxhiberet  fignacults  duobus  cognofccn- 
dum^  uno  carnis»  altcro  divmitatts*  Siquidem 
hunc  dicm Jano  bifronti  fuperftitiofa  gentilitas 
dedieaverat  »  quem  conviviis  f  falutationibus 
mittendis  &  rcmittendis»  ftrenis  &  ludis  publi-i 
cis,  totum  uanligcbant  l^etum,  dabant  &  acci- 
piebant  munera  ,  mutuae  bcnevo!cnti<e  atquc  ami- 


uis  aenigmata ■?  Qualis  autctn  futura  crat  ejus   D  citia?  fymbola»  haud  fecus  ac  ii  teinporis  praete» 


cireumciiio  *  cujus  fuit  tam  admtVabilis  nativi- 
tas?  Si  haec  in  nofte»  quid  m  die?  Sitantano- 
bis  dh  primo  donatafunt,  dreoftava»  quimy- 
iterits  deputatur  >  qutd  putatis  esrpedabimus? 
Magna  profeito  necefle  eft  ut  fint»  quibuscom- 
mendandis  tantus  ntyfteriorumappaLatuseftprae- 
miffus, 

Agite  igitur»  p&tre*,  huc  hucrepurgatt;  mcn~ 
tis  oculos  ,  animumque  advertitc  .  Nam  qui 
utundo  funt  cordc»  Deum  videbunt  ♦  Obfervc* 
mus  &  quantum  fas  eft  confiiia  fcrutemtir  Dei » 
fi  fottc  pulfantibus  aperire  »  &  quarcntibus  ar- 
cani  quippiam  dignabitur  ille  aperire  *  Audi- 
vimus  puerum  tot  miraculis  clarumhodie,  hoc 


riti  faftidio  gravati  in  novam  vitm  conditionerti 
tranitrc  gettirent .  Qua  dc  re  vetcrum  poetarum 
quidam  fic  cecinit  carmine. 
Troffcra  lux  oritur  >  Unguifqtte  animifqut  favete  :      ?.  o*Mm 

TStync  drnnd*  bono  funt  bond  *verbd  dit .  f*ft*u 

Litv  'v&ctnt  aurcs$  inf&naqtu  grothms  abfint 

JargU)  diffir  opus  ttvida  turba  tuum. 
Sal*8tfefi&  dm>  meffarque  revenere  fcmfer  * 

tA  {topufo  rtrum  digna  fotente  coti* 

Ad  quem  modum  gentcs  per  ignorantiamveri 
Dci  Jano  bifronti  &  nihtl  videnti  tribuebant» 
qua?  erant  folius  Chrifti,  Chriftus  enirn,  (  non  jea*.  i$# 
Janus)  conciltatoreft  animorumj  omnifque  be- 
nevolentiae  in  hotnintbus  audor.  Hic  praedicat » ifa  tu 


cft  »  oftavo  nativitatis  fuae  die  f   circumcifum»  E    ut  prophcta   ait  ,  annum   placabilem  domino  * 


Sc  carnis  quidem  praeputium  hominibus  fccan- 
tibus  pofuiffe  ,  nomen  vero  acccpiffc  divinitus 
impofitum.  Hic  Chriftianae  philoiophiae  ftudio- 
forum  hominum  eft  imprimis  invcftigarc»  quid- 
nam  fibi  vclit  tam  accurata  ifta  tcmporis  adno- 
tatio?  Neque  enim  putandum  eft  fine  caufa  fa- 
ftum»  ut  circumciftoni  deftinarctut *  in  lege,  non 
quilibet  dies,  fed  odavus  .  Qua  in  re  animad- 
vertat  quifquis  cft  myfteriorum  divinorum  con- 
tcmplator  >  feptem  diebus  univerfum  hujus  fae- 
culi  tempus  contineri  .  Ncmo  cft  cnim  qui  fe- 
ComiL  Generah  Tom.XXXIIL 


Hic  proptcr  teftamcntum  vetus»  quod  reiofpicit 

atergo,  &  novum,  quod  coram  infpicitj  in  fi- 

nem  faeculi  duraturum ,  Sc  quoniam  mediatorcll 

intcr  Deum  $c   homincm  »    bifrons  poterit  non^#4l7f9, 

injuria  videri »  fed  ob  id  pottjlimum  ,  quod  non 

eft  ulU  crtdturd  inviftbilh  inconffcSu  ejus ,  CTorK^  Hth**. 

lis  ejus  omnU  ftnt  nuda  Cr  ttpcrtt  .  Hic  dat  ftre- 

nas  &r  munera  auro  gemraifque  meliora  .  Dedit 

enim  nobis  hodie  e  bonitati?  fuse  thefauro  ftre- 

nas  binas  maeftimabiles  >  quibusnihil  prctiofius» 

nihil  optabilius  elfe  poflit* 

Q    3  Dedit 


£7* 


I>B    C  IRCV^CISIQNE    J)OMINI    0RATI0 


37* 


Anho 
Christi 


.«49.4? 


£$?«/•*** 


t<f£a**  r* 


7&tt& »; 


$#*•$* 


^#j# 


if7e**<4< 


Dedi t  t^unera  duplicata ,  eximiae  erga  noscha^  A 
ritatis  fuae  fymboia  f  Quorutn  alterum  pretiofo 
£jus  fanguine  not^tum  eft  ,  natur»  huoianas  fi-* 
gnaeulum:  Alterumverodeccelonomea  allatun* 
fignaculum  divinae  naturse.  Sanguinc  autemejus 
quid  pretiofius  ?  |Lt  noyo  fuo  nomine  exhibuit 
nobis  aeternae  falutis  fpcm  ,  nee  enjm  alwd  fub 
$#lo  datum  eft  nomen  hominibus  ,  h  $W  oforteaf 
nos  fafaos  fieri ,  &.fcelicem  seternitatis  annum 
^ofpieari ,  Salttt^  aptem  ssteraa  quid    optabi* 

lius  ? 

Circumeifionis  chara&cr  hiunanje  i!ln?scarQis, 
quse  pro  redemptionc  gencris  humani  venit  ad 
Abraham,  eft  fignum,  datutn  non  foiisjud^is* 
fed  &  gentibus,  ut  promiilio  impleretur -,  1»  fe* 
mine  tuo  bemdhentur  omnes  gentes  terr% .  De  quo~  B 
rum  numero  nos  utique  eramus  alioqui  peritu- 
ri  ,'  nifi  benedi&io  prpmiffa  ad  gentes  quoque 
pertinuiffet :  quo  major  eft  auf;a ,  utfignum  Ix^ 
ti  a<mofc&mus,  nobifque  felicttatem  iljam  gra^ 
tulemur*  Datum  eft  autem  in  fangmne,  quila~ 
vat  apeccaus  ,  &  arrha  eftptppiuadonis  iiiiusf 
quam  facere  decreverat  jn  crucc, 

Nomeft  Jefus  tam  benignitatis  quam  poten* 
%ix  ejus  divinae  eft  fignum  ,  peccatoribuspmni^ 
bus  4att?m  •  Vocam  &  enim  Jefus  ,  quia  mnU^ 
bat  falvm  faere  fofstlum  fttum  4  feecath  eorumf 

Qixii  uittm  tam  beWg^Urn  e$  *  *\Wm /u*  'P* 
forum  cuJpa  pereuntium  ,  ubi  indignationis  & 
im  Jttfta  caufa  dabatur  ,  mifereri  ?  $t  ,q-i«~  guu 
jor  fit  potentia  3  quam  pecc^ti  vincula  fplvere^  C 
k  diaboli  tyrannide  liberarf  ,  a  mortf  setem^ 
falvare  ?  Atqui  ho£  quis  ppflfit  nifi  fojus  Deus  ? 
Qm4  v^rp  miferi^ 'ngbu  tam  neceflarium?  quani 
i:ondoIer|tem  fumdemque  falvantem  habere  Je? 
fum?  Agnofcere  ergp  4' ift«4  qupqu^  fignum 
tantprum  gaudiorum  nuncium  Ia?fU  debemu$ ,  w? 
ex  nomlm  ipfo  verum  confiteamur  elfe  Deum  ^ 
ex  circumcifione  hominem yerum ,  IJtriufque  enim 
Aatiire  ^onfeffio  *  tam  eft  unicuique  a4  (ajutera 
«jeceflari^  ,  ut  fi  qui$  akeram  i.q  Chdfto  p^i- 
mat!  tptus  excidat  a  Chriftp  |pto  ^  nechamt? 
nnde  poffit  ei  Chriftu§  prpdeffe  *  JEtenim  qui 
humanam  ei  naturam  detrahunt  ,  fa<;rificio  fe 
^xuunt  propitiationis  ,  Qupd  dabit  mm  pro  fe 
f^crificiuat^  aut  quem  fanguinem  Ubabit  Mani^  D 
cheus  ?  qui  imaginem  ac  fimilitudmem  geffifTe 
hominis^nonnaturam?  p^decpntend^?  Quod 
Yalentinusj  qiiicorpuseiafegitccelefte?  Quod 
ApaHinaris?  qui  humaqam  in  divin^m  ^ranfifl^ 
fabulatur?  An  fariguinem  hircorum^  taurorumt 
aot  vitujorum  f  Sed  impoffibije  eft  ?  fanguine  hir^ 
Corum^  aut  t^urorum  aufem  peccata  >  An  fan^ 
guinem  proprium?  fed  i$  &nguine  hircprum  eft 
corruptior,  Nobis  yero  qui  verum  ipCu«H  confj* 
temur  Jiominem  >  f^Bm  eft  frop$t$4th  fro  pmtk 
wfirU  .  Ad  eumdem  modum  qui  divinam  ei  na-r 
turam  blafphema  vpc^  auferunt?  Judad,  Ethni-» 
ei,  Mahumetani,  quod  hab^ant  nom^a  in  quo 
fit  peccatprum  remiflSo,  «^quo  falvifiant?  NfuL 
jum  prpfeap,  nominejefufublato»  ^on  eftwm  % 
4littd  nomen  fnb  ea?h  dttum  hmm&m  $  in  $W  ®t*T* 
teat  wifitlvoifierte  Soli  itaque  de  Chrifto  re^ 
fcntiant  ^  qui  #  hominem  ipfam  ^:  Deum  effc? 
^onfitentur  *  Atqu^  hoc  eft  quod  apoftojus  ille 
Chrtfto  prae  ccteris  dileftus  ait  ♦..  Qmnh  ffkitus 
qui  tonfitetw  Jtfum  Chrifittw  in  carne  wnijfe  r 
ex  Dco  efi -,  Et  rurfus  :  'Quif^uh  wnfeflm  fm< 
rit ,  quonuun  Jefus  efi  filim  t>ei  ,  X>eH$  in  »  mmet , 
Quse  4uo  ut  non  compugnent  ipfe  fecit  *  per 
quem  ftiagno  epaue  infcrutabili  miraculo  ,  in 
qno  ac  folo  Chrifto  confentiunt ,  Quo4  in  Spi^ 


ricu  fan^o  fore   prseyidens  Jfajas  ait  ,   ?4W-  A  m  h  d 
tusnttns  eft  wbi$i  <r  fiiius  ittus  tft  nobis  *  Parvn*  CHRisti 
Ium  a  filio  ha<ft?nus  ln  eodem  Chrifto  {cce?       issz» 
nit,  quod  parvujus  fit  nafus  ,  nimirum  ex  Ma*-  W»^ 
ria  virgine  :  filjus  vero  4atus,  nimirum  a  patre 
ccelefti,  qui  ipfum  ab  seterno  genuit.  Et  tamen 
idcm  interim  ^ft  Chriftus  »   qui  &  parvulus  eft 
8c  filitis, 

Tantorum  funt  duo  ifta  hujus  dici  fignacuU 
myfteriortim  fymbola,  quactamen  nulla  fint  nifi 
piurima,  nec  iis  inferiora  adhuc  reftent*  Prore 
nata  igitur  convenientiflimum  ac  pulchrumerat, 
ptriufque  fignacnli  vim  ^r  caufas,  quidque  potv 
tenderet  aitiori  origine  e^ponere  *  Quod  tamgn 
ipfum  <|uum  mihipet  remporis  anguftiam  nont 
permitti  probe  fatis  intelligam  ,  3c  cemam  n% 
de  atkerutyo  differendi  facuitatem  fuperefle  ,  ar^ 
bitratus  fum  me  non  abs  re  fadurum  ,  fi  cir^ 
cumcifionis    tantummpdo    facramentum  pertra- 
flum  ,   ut  cujus  yatio  non  tam  muftis  perfpe^a 
eft  ,  qu^m  exofcuJandi  illius  &  asftabiHs  ac  be- 
nedifli   nomiais  Jefu  t   quod  omuium  piorum 
ore,  nobis  etiam  tacentibus^  cclebratur  ,    Jllud 
^ftenimnpmen,  quod  gft  fupra  omne  npmen , 
ad  cujus   appcllationem  omne  pnu  fle&itnr9  cee-  *  '  ^'*r 
kftinm  t  htreftrfam  &  inprmr$m  *  Npmen  in  quo  //4#^# 
qui  benediBus  eft  faper  cerram  ,  Ut  propheta  ait,  i.Corf|*«T 
btmiHitur  in  $eo  ,  quo  nemo  poteft  eum  appel» 
lare  nifi  in  ^piritufanftp  .  Nomen  eft,  adquod 
mitefcunt  fer^  ,   fiunt   innoxii   ferpentes  ,   d$~  <*&*»*  *£• 
mones  ejiciunttir,  Iinguis  Ioquimur  novis  $  &  V^\i^ 
pmnis   generis  morbi  curantur  ;   propter   quod 
propuiatur  Deuscund:isiniquitatibusnoftri$ ,  in 
quoqtiicqtiidpetierfinus,  dabiturnobis*  Infum* 
ma.»  Qmnis  qui  in^vpcaverit  wmtn  domini  ,  f^lVHS 
erit .  Quam  tantam  ejus  viam  admiratus  David 
carroine  ipfum  tali  celebrat  *  Pminey  inquit, 
Dbminns  mfter    qnam  admirsbile  eft  nomen  tnum 
in  uniwerfii  terrd  ,  cum  pridem  in  Judaea  tantum       ; 
noti^s  fuiiSet  peus ,  &  m  Ifuel  Magnum  mmm     *  *  - 

fjuSf 

Ilio  itaque  nomine  vobis  aiioqui  iatis  com- 
mendato,  Sc  piorum  omnium  cordibus  impref- 
f o  ,  ad  circumcifionis  myfterium  explicandum 
me  converto  ,  cujus  originem  tradit  Moyfe^  ctreumtfip* 
%n  Genefi  fmfle  talem  *  Cum  Hebrapus  Abra-  ***$*%** 
ham  |ubenti  Deo  ,  ut  de  terra  $c  cognatione 
fua  in  regionem  aliam ,  quam  ei  4emonftrabat , 
proficifccretur  ?  incundanter  paruiflet,  eidem- 
que  promittenti  fibi  Jam  per  ^etatem  efeto 
poftwtatem  (  non  magis  quam  ftefl^  cqeli  , 
aut  ilnt  arenas  maris)  numerabile  ,  abfque  du- 
bttationc  fidem  habuiffet,  eaque  4e  cauia  juftu 
tiae  laudem  fuiflet  promeritus  ,  muhis  perfpe* 
£U  modts  ejus  qbedientia  ,  fide  ,  conftaiitia 
ac  juftitia  ,  voltiit  Dcus  femcn  e|us  ab  im* 
piorum  femine  Jignaculoaliquodifcretum,  quo 
originis  fuae  paterneque  virtutis  admonita  po^ 
fteritas,  ejus  quoque  ftuderet  apmula cfle ,  quam^ 
obrem  mutato  nomine  fjus  Abram in  Abralum ,  &**f**7* 
eo  quo4  cflet  futurus  multarum  gcntium  pa- 
ter  ,  juiKt  m  fe  cum  familia  omni  lege  fempi* 
terna  circumcideret  *  Quod  inftitutum  ab  co 
cceptum ,  per  omnem  adeo  pofteritatem  invaluit , 
ut  ncmo  veterum  legatur  ejusnegleaicaufafuif^ 
fe  rcpreheofu^  ,  pwer  unum  Moyfen  ,  cui  re<*jf**i,^ 
vcrtenti  a  Madianitis  in  ^Egyptum  cum  Sepho- 
ra  uwre,  angelus  morteminterminabatur,  pro-r 
ptere^  quod  hlium  fuum  nondumcircumcidiflet. 
Quo  confpefto  puelli  mater  ,  ingenti  corrept* 
metu,  illicofilium  petraacutacircumcidit,  pro- 
yplutiique  ad  Moyfi  pedes  ait  t  Sfonfus  fan$uu 

mm 


*$qM*  tf 


?J*L& 


Genef*  i%, 


&ntf,  i $; 


375 


PER     F.    EVUHARDUM    BlLLICUM    CaRMEL. 


374 


A  NNO    num  tm  mihi  ts ,  &  dimifit   cum  ,  ob   circuroci-  A 

Chhisti    fionem,  ut  ait  fcriptura  *  Adco  ab  ca  tanquatn 
1551.      crudcli  atque  inhumana  lcgc  pictas  matcrnaab- 

******  M*  horrcbat  .  Quinctiam  quaato  cum  cruciatu  fiat 
circuocifio,  (1  non  expcricntia,  poffct  vel  ab  co 
cognofci  ,  quod  cura  £mor  &  Sichcm  (  ut  ha- 
bct  Gcnefcos  hiftoria  )  principes ,  cum  oniver- 
fo  civitatis  fuae  populo  ,  fiiiis  Jacob  dolofc  pcr- 
fiuit  fc  circumcidtffcnt  tertio  eircumcilionis  dic 
Symcott  Sc  Levi  cum  modka  familia  in  civi- 
tatem  irrucnies,  totam  multitudinem  cju*  dc- 
fendere  fc  ob  doloris  vchementiam  nonpoterat, 
propter  ftuprum  forori  fuae  Dinx  iliatum,  tru- 
cidarunt. 

Nihilo  tamcn  rninus  Hebract,  quamvis  dura, 
crudclis  atque  inhumana  drcumcifionis  fex  illa  B 
vidcrctur  ,  &r  a  cctcris  patitim  fuorum  tradirio- 
nibas  levitcr  admodum  nec  infrequenter  dcfle- 
derent,  tarnen  fivc  gloriam  ftirpis  (  dc  qua  fu- 
pcrbiebant  )  livc  promifforum  divinorum  ma- 
gnitudine,  fivc  rcltgionc  du&i(fenfetunt  cnim 
ac  tradtderunt  carurn  quidam  litui  myfterium 
inefle)ejusadmodumtcnaccs  ac  paticntcs  erant, 
cruciatus  illos  nou  modo  contcmncntcs  *  vctum- 
etiam  ducentesfibiglortofQS,  gentefque  reliquas 
velut  immttndas  afpeauti  fibi  folis  mirificepla- 
ccbant*  Cujtts  rei  admiratio  cccpitSr  >Egy{>tio- 
rum  myftas  illas(qui  ia  veaerationc  praecipua 
rcligipriis  opinione  habebantut,  3c  cnm  adcos 
facramcntum  iftud  non  propric  pertincct,  Hc- 
bneorum  fitnias  fafli  »  a  qutbus  pturima  mtttua-  C 
bantur,  le  quoquc  circumciderunt ,  &  neque  ad 
literas  facras  iltas  (  quas  hicrogJyphicas  appeU 
lant)  addifcendas,  ncque  ad  altrologix  mx  gc- 
ncfeos  (  qua  nihtl  divinius  duccbant)  cognitto- 
ncm,  qaemqtiam  admittcbant  nifi  prius  circurn- 
Ctfum  *  Et  nemo  apud  eos  hierophantcs ,  nemo  fa- 
crorum  royfta,  ncmovates*  arufpex >  gcncthlia- 
cus,  ccel*  «ittt  tnfcrnorumconfciusexiftimabatur, 
nifi  fuiflet  circumctfus  *  Quinctiam  Arabum  » 
Phociuciim  &r  /Ethtopum  quoldam  facerdotcs  » 
memorant  idem  fcquutos  cxemplum  ,  circumci- 
fionis  fe  chara&ere  initiafle.  Quo  fe&um  cft  * 
ut  circttmcifio  quae  fuerat  Hcbrseis  inligne  reli* 
gionis  >  iEgyptits,  Arabibus  &  Phosntcibus  fa* 
da  fit  fupcritnionis  infignc*  Non  novunitamen  D 
hoc  ,  quum  ita  folcat  impietas  pietatem  mcn 
tiri  >  &  angelus  fatan»  fc  transfigurare  in  an- 
gefum   Incis. 

Atquc  haeceftcireumcifionisilliusorigo,  cau- 

tftf».  **.  fa  tc  progrcffus  ad  Chriftum  ufquc  ia  quo  bcnc- 
dtceadus  crat  non  unus  Hcbraeorum  populus  , 
fcd  omncs  gcn;c$  tcrrx*  Non  entm  pcrAbraha- 
mum  aut  cjus  circumcilioncm  bcncdidio  pro- 
miffz  cxpcctabatur  ^  fcd  per  fcmcn  ejus.  Scmen 
autcm  promifftttn  &  pcr  virginem  redditum  » 
crat  Chriftus,  tn  tjuo  carnalisiftacircumcifioia 
multo  praeftantiorcm   converfa   cft  .    Enimvcro 

G*t*u  $♦  Chriftus  cum  Dcus  cffct  &  homo»  accipicnsin 
humana  fua  carne  ctrcumcifioncm  carnalem  , 
tranftulit  cam  in  fpiritualem ,  quacfcftosfuos  ad  ^ 
quos  promiflio  Abrahar  fafta  pcrtinebat ,  figna- 
ret:  Non  cjuidem  figno  atiquocarni  mortali  im- 
preftb  ,  quam  habeat  boni  cum  malis  commu- 
nem  ,  &  in  qua  chara&c/e  codcm  ftgnari  pote- 
rant  etiam  reprobi  *,  nihilo  propter  fignaculum 
illud  futurimeliores,  fcd  in  anima,  in  qua  non 

**C*uu  nifi  germani  Abrah»  filii  &cIediDei  fignantur, 
infallibili  illofpirituscharadere,  quinosmelio- 
res  efficiat  ac  Deoprobct.  Dcquoapoftolusait, 
firmum  fundamentum  Dci  ftat   habens  fignacu- 

%.nmtz*  lum  hoc.  C^mvit  d*mi*u$  $u$  fu*t  $/'*$»  <rdU 


fctddt  dl  inijttiurc  *m*is  yui  invptdt  nomin  do-  ^  N  N  0 
mini  ,  invocamus  quidcm  quotquot  in  ipfum  chri^ti 
crcdimus  nomcn  domint,  fed  fignaculum  Spiri-  155*. 
tus  habent,  qui  circumcidcrunt  icabiniquitate: 
hos  difccrnit  8c  cognofcit  ,  9*1  fcrutttQr  fftcvr*  $*f<  1, 
dium  Deus:  ad  hos  pcrtinet  paftum  illud  actcr- 
num.  Hoc  eftfirmum  fundamcntum  Dci  ,  quod 
ftat  8t  ftabit*  Ad  quam  circumciitoncm  (piritua- 
lcm  refcruntur  omnia#qu#  de  carnali  illaMoy* 
fes  fcripfit :  fuerunt  cnim  ifttus  umbr*  qurdam 
oVimagines-  Sed  quoniamJudacusdoArinamhaac  $tn'*  %7* 
vcritatis  non  recipit,  3c  litcrat  affixuscrrare  nos 
atbitratur,  ne  dubia  vidcacnur  jaftare  proccttis, 
antc  cx  ipfamct  Icgc  (cui  inniti/ur)  vcnit  illc  no- 
bts  confutandus  ac  redargucndus ,  quamprabe- 
mus  omnia  vctcris  circumcifionis  jura  huc  efie 
tranflau.  Agc  igitur  fi  rogemus  Judxum  cau- 
lam ,  quare  jufleut  Deus  praeputium  cirumcidi> 
quod  amputari  abfque  cruciatu  magno  non  po~ 
tcrat  .  Nam  pcrfuafum  utrinque  cfle  dcbct  , 
J>eum  non  finc  caufa  6c  fruftra  grave  aliquid 
in  homines  ftatucre»  Si  natura  vitiofum  erat  > 
adeoque  Deo  invifum  ,  quare  crcavit  f  Si  non 
crat  ittvifum  Deo,  ncc  molcftum  hornini  ,  aut 
natura  malura,  qnarc  ju/fit  amputari?  Si  quia 
fuperfiuum  crat»  auferri  vuluu,  vidcbiturmife* 
rorum  cruciatu  fuum  errorem»  fi  ita  fas  fit  de 
Dco  loqui  ,  voluiile  cmendare  »  Iffe  enim  fetit  ^;#  $$i 
ms9  &*  »•*  »w  iffi  *  Aut  fi  altaqtt«epiam  cau- 
fa  fubcrat  ad  DQum  non  pcrtinens ,  nunquidde 
prxputiis  cura  ctt  Deof  Hic  qutd  ille  refpon- 
deat,  nifi  datam  cttcumcifiooem  in  fcedcrisdi- 
vini  fignum,  quopopulus  Dco  dcdicatus  a  re- 
liquis  gentibus  ipium  agnofccntibus  ,  nec  cul- 
tut  ejus  mancipacus  fecernerctur  »  Verum  id 
qnidem  ,  Sc  fatis  conveniejbat  ^  Judieorum  po- 
pnlqm  rudevn  ,  notis  hujulcemodi  lignari  ,  fed 
non  iftud  quaercbapr .  Danda  crat  ratio  qua- 
re  djfcernendovpopulo  fuo>  Dcus  ligno  itto  & 
non  potitts  al(c  quopum  voltiit  uti  ,  qoo  vt- 
dclicct  tam  dignum  Dco  fignacuium  iftudfuif* 
fe  apparcat»  quam  convcnicbat  Jttdxosconota- 
ri.  Qua:  niit  dctur  ftudiolis  illis,  qui  fa£ladi- 
vina  admirantur  >  corumque  rauoncs  pcrvefti  - 
gant  ,  acuiiquam  fiet  fatis,  quineciam  vidcbi- 
tur  haec  ipfa  tcx  cum  decoto  naturae  dccemilE- 
mo  &  rationis  judicto  pugnare  .  Dicent  cniu» 
Ethnici  .  Sic  non  habebat  Dens  vcfter  qucm 
omnipotcntem  &Y  fapicntcm  cffe  dicitis,  in  cor- 
pore  humano  locttm  alium  ,  ubi  religionis 
&  padi  fui  chara€lercm  locarcr  ,  nifi  in  vctc* 
cundarum  partium  (  quas  natura  velavit  )  cuv 
cumciftone  ? 

Quale  item  fit  (  rogabunt )  aeterhum  Dei  tefta- 
inentum  ifta  corporis  parte  rcconditttm  circum- 
ferrc?  &  quale  deniquc  ob  refc&am  cutis  parti- 
culam  (  qu«  ncque  boaum  nequc  malumalioqui 
homincm  rcddat  )  circumcifum  non  circumcifa 
ducerc  meliorem,  &  hunc  illi  prseferrc  vclpoft* 
habcrc?  HicmutuscritJudaEus,  ncc  potcrit  lcgis 
quarn  profitetur  darc  rationem,  nificonlneatur 
nobifcum»  circumciltont  illa  carnali,  ctrcumci- 
fionem  aliam  Deodignam.  cVquae  hominem  ve* 
refanftificet,  adumbrari;  cvi  fignificandae  ,  non 
«juaelibet  aliacorporis  pars,  fcd  tantumpudenda 
ifta  fit  apta.  Quamquamhucadigetur,  nonifta 
tantum  ratiocinationc :  fuccurunt  enim  ipfa  cthm 
Iex  &  prophetae,  quorum  authoritas  majus  pon- 
dus  habet.  In  Levitico  ait  dominus:  ^imiuiah  l*vl  *•»' 
rowrr**  tos  (  de  Judaeis  carne  utiquc  circumcifis 
Joquitur  )  tT  inducam  *o;  in  terram  hvftilm ,  </o- 
ru  erufefcat  incircumcif*   mtns  tnrum  .    Attdimus 

hic 


CHfciSX* 
peni    jo> 


Pe    ClRCUMCISIOiJE    DOMINTI    ORATIO 

A 


%#*»  I0f 


*/<£  $* 


<?W»    *?i 


«71 

hic  circumcifioncjn  potiorem  tnentis ,  Mens  au^ 
tem  cireumeidi  (  nifi  fpiritaliter  )  quomodo 
qitcat  ?  Similis  eft  in  Deuteronomio  locus ,  ubt 
$d  cireumafos  jamcarneJudaeosMoyfesait.  CtV^ 
cumcldet  dominus  Beus  tuus  cor  tuum  &  cor  fc-* 
ptmis tni ,  ut  diligas  domimm  Dtum  tuum  exro- 
to  corde  tw*  €T  *#  tota  anima  tua  ,  Si  in  prae^ 
putii  circumcifione  conqutefcendum  exiftimavit 
Moyfes?  quid  circumeiftonem  cordisexDei  no* 
mine  iisquieircumcifl  jamfunt ,  promittit?  Lu^ 
culcnter  itaque  hic  apparet  non  modo>  quddde* 
inonftrandum  nobis  erat,  circumcifionem  quan* 
d4 m  efle  fpiritalem,  carnali  ifta  praeftantiorem , 
verumeti$m  &  hoc ,  quod  i!]a  Jit  1  quam  veiit  po- 
tiflimum»  &  exigat  Deust  idem  eftvidere  &  in 
alio  Deuteronomii  loco,  ubi  Deus  ait;  Circum- 
cidite  iptur fraputium cordis  weftri  ,  <r  cermcem 
mftram  ,  m  induretis  amplius  .  En  &  cor  ip* 
fum  hominis  ,  ad  quod  nulla  tnanus  pertin^ 
git  ,  praeterquam  Dei  ,  habet  prarputium  quod 
circumcidatur  ,  fed  fpirituale  :  quod  nifi  cir^ 
cumcidimus  }  non  proderit  carnem  habere  cir* 
cumcifam. 

Quorfum  igiturglorieturjudaeusin  figura ,  in 
umbra,  in  fignis,  ft  haec  eft  veritas?  Quorfum 
praeputii  fui  decurtationem  jaftabit ,  G  praeftan» 
tior  ,  fi  fanftibr  ,  &  Deo  gratior  eft  circum- 
cifio  cordis?  Pleni  Xiint  rerum  iftarum  prophe-r 
tse,  quorum  agmen  longum,  fi  caufa  pofceret , 
ht*c  poflem  adducere  *  Sed  apudvos,  patresfan- 
&ifltmi,  id  arbitror  in  re  tam  manifefta  forefu^ 
pervacuum,  At  dum  Judaeorum  perfequor  ftoliv 
ditatem,  videarforfan  aHcubiipfeimpegifle,  & 
laqueosmihiinnexuiffe,  uudenonextricer.  Nam 
fifiguraeft&ambracircumcifio,  quid  tantopere 
Chriftum  in  carne  cirtumcifum  praedico  &  ex* 
tollo?  Neutiquam  vero  ftringor  hocmodo,  qui 
Chrifti  circumcifionem  aliter  ,  quam  fuam  Ju^ 
daeus,  magnifico*  Non  enim  fibicireumcifuseft 
Chriftusficutjudaei>  fed  nobis,  quibus  &  natus 
&  datus  eft^  fednecideo,  quodputaretcumju^ 
dseis  9  praeputium  ;omne  natura  immundum  co- 
ram  Deo  effe,  aut  carnis  muiilationem  virtutem 
efle  Deo  gratam  atque  accepum,  Sed  idcocir^ 
cumcifionem  accepit ,  ut  figuralem  illam  tranfi- 
ferret  in  fpiritualem  ,,veram  circumctfionem  : 
ideo  fub  umbram  hanc  defcendit,  ut  eadifciifla 
rem  ipfam  in  Iuce  nobis  exhiberet .  Prseter  quam 
utilitatem  profuit  oobis  &  alias  Chrifti  circumT 
cifio  multis  modis^ 

Primum  enim  mortalibus  omnibus  compro^ 
bavit  fe  carnem  veram  8%  qoftri  fimilem  affum* 
pfifle,  qui  voluit  pos  fibi  unut^  corpus(in  quo 
omnes  iervaret  )  concorporare  *  Deinde  vqluit 
fratrihus  fuis  fecundum,  carnem  ,  Judsris  (  in* 
quam  }  ne  quam  illis  offenfioniscaufamprsebe- 
ret,  per  omnia  aifimilan,  Etquinon  poftremus 
eft  ejus  fruftqs»  ltberavit  nosaduracircumcifio- 
ntslege,  circumcifus  ipfe  pronobis,  Mifttmim 
Deus  fiUum  funm  ft&UM  ex  muliere  ,  fattum 
fuh  leie*  ut  eos  qui  fub  kge  erant,  redimem ,  ut 
adapttonem  filkrum  Dt?  recipermm  ,  Sed  qul  po* 
tuit  iftud  fieri  ?  Num  Iegem(ut  nos  liberosab 
ea  redderet)  deftruxit?  Minime,  Sed  pro  nobis 
autem  impler^  quomodopocuit  td,  quod  utipfi 
nos  praeftemus,  lexexigit  S?  requiritf  Sic  enim 
habet  mandatum  Dei  %  Mafcufas  cujus  frjputii 
caro  circnmcift  mn  fmrit  ,  delehitm  artimd  HU  de 
fQgtyfo  fuQ .  Et  iterum  %  Erit  mtem  f4&um  meum 
ja  ttrw  *vefira%  in  fwdm  dtemum*  In  veftra>  in^ 
quit  carne*  nonaliena*  Multis  fane  mortalibu^ 
quibus  rationem  caro  abforbuit*  pr^hu^re  haec 


37(f 


legis  verba  ingenth  caufamruinas,  quiaeternum 
illttd  Dei  teftamentum ,  adfuamipforumcamem 
referentes,  tam  grandi  rerum  moli,  tamfragile 
ac  vilefubftraverunt  fundamentum.  Quates  fuc- 
re Judaei  p  qui  propter  hanc  Iegem ,  legem  Chrifti 
etiamnum  averfantur  .  Qudcs  item  Ebionitac  , 
qui  cum  Chriftum  recepiuent,  fuaque  omniaad 
pedes  apoftolorum  pofuiflent,  propterhaeclegis 
verbaretroconverfi,  accircumciii  aChriftoexci» 
derunt »  Sic  Cerinthus ,  *fic  pfcudo  apoftoli ,  fic  ad 
tcmpus  Galatae*  fic  Mahumet,  &cumeogentes 
innumerse  a  Chrifto  receflere ,  quibus  perfuafum 
erat,  fuam  efle  carnem,  pro  qua  tanta  polltce- 
retur  Deus,  &  deilladiftumeffe:  'Psiiummeum 
erit  in  carne  wftrk-.in  dtermm  .  Hett  Carneas  & 

B  ccecas  hominum  iftorummentes,  &  ftupidacraf- 
faque  ingenia,.  Itane  mortaies  de  putente  ftta  car» 
ne  gloriari  ?  Itane  Dei  creatorts  fui  pa&a  gra^ 
tuita,  carnis  fu^e  merito  adferihere,  &  quidem 
carais  illi  paniculae  qu»  pudenda  prorfus  atque 
digna  fit  ♦ 

Quid  eft  autem,  omniscaro,  nififixnum^  nifi 
pulvis»  nifi  lutum?  &hujusfcilicet  viliorparti- 
cula  dignaasftimabitur,  proquapacifcaturDens 
homifli  immortalitatem^  Quanta  eftindignitas 
opinari  tam  vilibus  Denm  addiftum  efle  rebus? 
Alia,  ocosci*  aliaeft caro,proquapa&useftno«- 
bi^  Deus  a^terhttatem,  H^ceft  unigenki  ejus  ca- 
ro,  qui  nobis  natus  ,  datus  &  circumcifus  eft  ; 
idemqueeft  mafeulusilie  yin  quo  circumcidimur 

C  omnes.  Qtiemadmodum  enim  qqod  Abrahae  di- 
ftum  eft  :  H  femine  tm  benedkentur  omnes  icntes 
terrty  noa  poteft  ad  eos:omnes,qui  ab  Abraham  de- 
fcenderunt,  rcfefri  >  nec  enim  dicit  fcriftura  , 
m  femiriibus*  ^U^fi  m  mnltis^  fed  in.femine  tuo9 
4fU4fi  in  uno  x  hic  unus  auteiBL  eft  Chriftu^ '.,  Ita 
quod  eidem  dicituq  Et  erJt  pnffum  metimincAr* 
ne  weftrt)  non  ad  unumquemlibet  Judasum  referri 
potefty  nec  de  multis,  feddecarneuna  pror^un-r 
ciat  Deus .  Hae?c  autem  una  caro ,  o  Judsei ,  eft 
Chriftus ,  dc  carne  veftra , ^x  femine  Abraham  na- 
tus ,  qui  idem  &  caro  no»ftra  eft .  Quotquot  &toim 
inipfobaptizatifumus,  unum  iumuscum  ilJocor- 
pus,  &  membra  de  membro,  de  carnibus  S?of- 
fibus  ejus  :  iJJo  ergo  circumcifo,  fimul  intSelii» 

D  gunturcircumcifi,quotquotin  eoexiftunt  ;Quam 
carnem  unatri,  &  mafculum  unum  Col^flenfibus 
indicans  is  qui  aliquando  raptus  fuit  intertium 
ece!um>  Jn  Chrifto  *  inquit  ,  circumcifi  eftis  ,  cir~ 
cumcifione  non  tnaftnf/iMd  ,  in  exfoliathne  torpo- 
rts  carnh  ,  fed  in  circumcifione  Chrifti  ,  confepuiti 
ei  per  bdftifmum  *  Ittqm  fam  non  eft  mafcufus&* 
fotminat  ,  gentilis  cr  ^udms  ,  circumcifio  &r  ftd* 
putfom  >  bdrbarus  €t  Scytba^fervus  Vltberr0L 
omnU  #r  in  omnibus  ChriftMs  1  In  qko  neque  cir~ 
cumdfio  dliquii  vakt  ,  neqtte  frafutium  ,  fei 
wttd  creatura  ,  fed  fides^ut  fer  ditetthnem  ope- 
ratur*  2^o«  enim  qui  iii  manifefto  hic  Jud^useft , 
neque  qu#  in  manifefto  fe  came  fit ?-,  eircumcifio  eftt 
fed  qui  in  abfcondito ,  Judms  eft  ,  V*  circumdfio 

E  tordte  in  fpirim  non  Htem  ,  cufus  Uus  Mon  ex  ho~ 
minilus ,  fed  ex  Deo  eft  ,'■  Enimyero  non  magni 
meriti  res  ^oram  Deo  eft  camem  circumferre 
mutilatam  •  CordU$^& aniinse  vitia  amputafle ,  illa 
demum  praeclara  eft  &  Deo  grata  circumcifio. 
Haec  eft  quam  kgtflator  volebat  atque  intende* 
bat:  ad  hanc  invitat  nosChriftusinfantuIuscir* 
cumcifionc  facrofanftae  carnis  fuse,  Hancdocue- 
runt  apoftoli,  praefagieruntfuturamatqueetiam 
fuo  exegerurit  tempore  prophetae,  patriarchse  & 
jiifti  viri»  Olimiacarnefua  adumbrarunt,  pul* 
cra.  &  accurata  ratione,  quseparshbjaainis^  quo 

prdK 


A  n  n  o 

€BRI$tt 

1552. 


Calat*  j»  5» 


Qm*  if* 


T/*/i  40* 

m*  *4* 


Gala.  3« 


ctfajr*  ** 


c«/#;  *:■ 


&aht*  $*  t*. 


377 


PER.     F.    EVERHARDDM    BlLLICUM    CARMEL. 


378 


Amno 
Christi 


Mattb.  15, 
Cien*  tf» 


Tfdh  II» 

I*  Cor.  if. 


?bMj>,  j, 


ordine  ,  <jua  artate,  quocultro  &  quomodo  cir-  A 
eumcidi  debcat,  pradcribentes :  modocnimnon 
numerisomnibus  trideretur  abfolutum,  quod  ex 
Dci  ipfiusgcrcbatur  praefcripto?  Et  cjuidcm  qua 
pars  hominis  circumcidi  debeat,  in  pr«eputii  car- 
nc  inteliigitur.  Non  enim  pnrcepit  Dcu&prarci- 
dcrc  ungucsaut  capillos,  vel  barbam  abradere, 
rcs  quasexcernit  ipfa  natuva  ,  non  etiam  corporis 
iolidaracmbra ,  fine  quibus  non  poteft  homo  in- 
tcgerconfifterc :   fcd  congcnita  nobis  praeputia  , 
naturae  quidcin   fui   amantiflim^  cara  ,  pudcnda 
tamen.  Quae  quoniam  carnc  conftant  &fangui- 
nc  ,    non  abfcjuc  cruciatu   revetluntur  :    tametfi 
abundarc  in  corporc  humano,  ncc  admodum  ci 
ncccifaria  eilc  vjdcantur.  Qua   figura  ftgnificat 
Deus,  vitiaillapudonda,  in  qusetcrimur  abipfa    B 
adolcfccntia,  ac  pcr  omncmsetatemadcoprocli- 
vcs,  quaeque  radiccs  jam  in  ipih  nofrris  vifccri* 
bus  cgere  ,    ncc  poflun:  ,  ntit  natura  ctii  con- 
genitafuotrcluttante,  &  acctbo  cum  dolorc  cx- 
tirpari  ♦  circumcidcnda  tamen  cfle  *  modo  vcIU 
mus  intcr  filios  Dci  computari »  Qualis  cft  concti- 
pifcentias  vencreae  impctus ,  fuperbtar  malum ,  anv 
bitionispdtis,  ftudiumavariux,  luxus,  odium, 
invidentia,  &  id  gcnusmorbi  carnis,  quictfitc~ 
aacitcr  adco  dcpravatc  tnhaereantnaturae,  utex- 
tirpari  &r  fanari ,  nifi  vim  nobistnfcramus ,  vix 
qucant  $  tamen  nemo  dcfendit  ,  nemo  non  im- 
probat  ,   utpote  pudenda  &r  vcrecunde  (  quan~ 
tumvis  corruptos  homincs  dde&cnt  ,  naturaeque 
adbUndiantur)tegenda*  Atqueharctalia,cui  non  C 
merito  videautur  quaedim  efle  pracputia:  &qui«» 
dem  cordis  praeputia  *  undc  exeunt  ,  ut  veritas 
ipia  nos  docutt  ,  cogitationes  immundr  ,   quae 
coimjuinant  hominem.  Et  prwum  cft  cor  homi~ 
nis  ,  pronumque  (  licut   apud  Moyfen   dominus 
ipfc  conqucritur)abadolefcientialua  iu  malum. 
Qitamquam  fcriptura  facra,  cadein  illavitia  tri~ 
buit  etiam  mcnti  ,  jubctque  &  hanc  circtimcide- 
rc,  ideofortequodmensvideatur  in  cordc  fuam 
habc*c  fcdcm-  Legimusin  Hicremia,  &  aurium 
drcumciiioneopuseflc.  Sicenimait:  Cni  toqudr9 
W  qtiertt  contcftabor  ut  audiat  ?   Ecct  incircumcife 
funt  aures  eorum  ,   dudire  non   poffunt  *    Moyfes 
quercbatur  ,  fe  labiis   cflc   incircumciium  .    Et 
qucmadmodum  circumciderc  oportct  mentcm  ,  D 
cor,  aures,  labia:  ficfortaffis&  manus&pcdcs, 
&  oculi  &  nares  habent  quod  circumcidantur  . 
Labiaquidem,  neloquanturdohim  incorde:  & 
cor,  nccogitet  dctraftioncs,  turpiloquia,  &  ca 
qux  ncc  nominari  vult  inter  fratres  apoftoius* 
Aures,  ne  adulatoribus  ,  calumniatoribus,  aut 
coUoquiis  corum  pravis ,  qui  animas  corrumpunt , 
aufcultent,  fcdpotiusvcrbo  Dci.  Oculi,  ne  vi- 
deant  vanitates,  &fint  pJeniconcupifcentiis,  fcd 
fimpiicesficutcolurabae.  GuftusacrapuJa ,  cbric* 
tate,  &•  gul»  irritamentis  ,  ne  fiat  nomini  iwk$ 
venter  Deus  ,  8c  tanquam  crucis  Chrifti  inimi- 
cus  ab  apoftolo  deploretur  .  Manus   nc  muncrU 
bus,  fanguine  ,  rapina  aut  iniquitate  ulia  pol- 
luantur:  Pedes  a  lapfu  ,  ne  gradiantur  via  du-   E 
plici  ,    fcd  in  via    currant    mandatorum    Dci  . 
Tot  funt    hominis  partes  ,  quar  circumcifionem 
rcquirant.  Quamquam  intcrim  verumcft,  cor- 
de  bene  circumcifo  ,  totum  fatis  homincm  cir- 
cumcifum  cflc  .    Ordincm  ad  haec  qucmdam  in 
circumcifione  fcrvandum  cflc,  Abraham  fuonos 
docct  esccmplo.  Siquidcm  is  prior  fcipfum ,  dc- 
inde  Ifmaelcm  filium  futim,  poftea  vernaculos  , 
poftremo  emptitios  &  advenas   ctrcumcidit  .   Se 
quidem  non impuritatis  ullius  prxfcindcndae  cau- 
fa,  fcd  proptcr  exemplum,  quippe  qui  jam  ju* 


ftitiae  laudcm  a  Dco  fucrat  adcptus .  Jam  audic-    ama 
rat:  £50  frgttitor  tuus  jtbmhfim  ,  1?  mercts  tud  Christi 
mdgna.  nimh.  Ecntdicam  bentdicentihus  tt ,  Ci»*-       «5  52* 
Udicentitus  //£*  maltdicdm  :  Bc  jam  quarto  accc-  ^*'^  *£ 
perat  dc  pofteritatc,  deChrifto,  dcChananxo-  Gtnt/.u*7. 
rum  fertiliflima  ampIiflSmaquercgione  poffiden-  7tlu 
da  promiflionem  .    Nihilo  tamen  minus  quam- 
vis  juftus  ,  re&us  ,  Dco  carus  ,    &  annofus  ef- 
fet ,  dcbuit  pater  multarum  gcntium    futurus  , 
priufquam  promiflionis  filium  Ifaac  gcncraret  , 
ipfe  circumcidi . 

Quid  hoc  iibi  volt  ,  patres  rcvcrcndiflSmi  , 
aliud  ,  niii  quod  in  ecclcfii  Dci  oportcat  pri- 
mo  ipfos  Abrahamos»  ipfospatres  familias,  qui 
ulios  circumcidant ,  circumcidi  faltem  in  exetn- 
p!um  ,  quanto  vcro  magts  ,  ii  habeant  ipfi- 
rnct  ,  quod  circumciftonem  rcquirat  ?  Vidciicct 
nc  audiant  :  In  quo  alium  judicas ,  teipfum  ton~  *«w.  *♦ 
dctnnas . 

Ncque  cnim  Ifaac  nafcitur  nifidcparentccir- 
cttmcifo,  ncc  ccclcftarum  patrcs,  bonos  Chrifto  Ctn.  ». 
gencrant  filios,  nifi  fucrint  ipfi  circumcifi  ptio- 
rcs.  Siccntm  ajunt  :  plus  valcrc  excmplnm  bo-  £«»*•  *7 
num  ,  quam   Icgcs  bonas  ♦   Circumciio  parcntc 
mox  Ifmael  filitts  circumciditur  ,   primus   poft 
patrcm  familias  in  domo  •   Et  quis  primus  in 
ccclcftse  patrcs  cft,  ntfi  clcricus  in  ccclcfiapoft 
iortem  domini  clcftus  &r  adfcitus  ?  Qucm   fc- 
quuntur  tanquain  vcrnacult  populus  fidclium  , 
tivcs  fanSwum  %T  domeftici  Dri  *  Poft  Vcrnacu-  *>*t/.  «• 
los  tardius  circumcifioncm  admittunt  fervi  cm- 
ptitii  illi,  qui  fua  lucra  in  ccclcfia  Chrifti  fc- 
£tantcs  ,  non  domino  noftro  Jcfu  Chrifto  fcr-  n<>m»  t& 
viunt  ,  fcd  fuae  cupiditatt,  fuo  vcntri.  Poftrc- 
tni  vcniunt  advcnar,  qui  in  ecclefiam  dcrcgio- 
nc  tcncbrarum  fcro   pcnc   reverfi  ,   pocnitentiae 
caftigatione  fcvcriori  circumciduntur  .  Hoc  or- 
dine  circumcidit    Abraham   domum   fuam  :   & 
hic  ordo  cft,  quem  in  Arahamo  Dcus  cccfcfias 
pratfcriplit  ,   qucm    pervcrtere    ft   quis    adnita- 
tur  ,  nihil  cgcrit  aliud  ,  quam  ut  cttm  natura 
pugnarc  ,   &    Dci  ordinationem  infringcrc  vo* 
Jniflc  vidcatur. 

Interim  tamcn  prsetcreundum  non  cft  flqui* 
dcm  vclimus  facras  fcripturae  candidi  &r  noa  ini- 
qui  intcrpretcs  habcri  ,  quod  Abraham  gcntis 
paternonafilio  ,  non  a  vcrnaculis,  ncc  afcrvis, 
autaiicnigeniscircumciditur,  fedfuaipflus  pro- 
prta  voluntate  &  manu  .  Noffc  cnim  oportct, 
non  permiflum  (  ncdum  injunftum  )  minoribus, 
ut  negotium  fibi  fumant  aut  libidinc  ferantur 
raajores  fuos  circumcidcndi  ,  ut  ficut  Cham  il-  Crnr*  & 
lc  ,  naturac  revcrcntta  dcpofita  parcntum  fuo- 
rum  vcrenda  nudata  fratribus  oftcndant ,  quos 
ccrta  malcdi&io  apud  Deum  manet.  Scd  dcbet 
Abraham  a  fcipfo  ,  non  ab  alio  quovis  mino- 
re  circumcidi  ,  derifus  £c  contemptus  .  Ipfiquc 
fefe  patrcs  debent  ad  proavorum  6c  majorum 
fuorum  normas  &  lcgcs  illas ,  quasnulla(  qua? 
quidcm  a  Dco  ftt  }  queat  diflolvcre  potcftas  , 
tiltro  componerc  .  Etcnim  non  datam  (  nc  ip- 
fis  quidcm  apoftolis  )  cflc  a  Deo  potcftatcm  ,  3i  c<>rt  lo- 
ea  quae  pro  aedificatione  fancita  funtdcftinandi  , 
apoftolus  ipfe  ille  gcntium  doftor  in  fidc  8t 
vcritate  nobis  affirmat  ,  pro  quibus  folts  forfan  c*i*t*  *t 
confcrvandis  ,  quales  quales  patres  eorum  fue- 
rint,  potcrunt  minores  folliciti  eflb,  &  Paulos 
quofdam  agere. 

Quae  vcro  aetas  circumcifioni  huic  divinse  de« 
putctur,  fi  libct  cognofcere.  En  Abraham  cir- 
cumciditur  annorum  nonaginta  novcra  .  Ifmacl 
trcdccimannorum.  Infansparvulusdicrum  o<5to: 

familia 


37* 


De    CIRCUMCISIONE    DOMINI    Qfi  A  I  I  O 


3». 


A  N    N   O 


familia  vero  abfque  aetatis  refpe&u .  Hoc  vero.  A      Porro  modum  quo  fieri  debeat  chcumcifio  ft 


y*i.  s$. 


Chkist»  quid  eft  P.  R.  nifi  quod  nulli  parcitur  setati, 
'.$**•'  quando  neque  infima  circumcifionera  evadit  *, 
neque  fuprema  •  Abraham  quiannononagefimo- 
nono  fuperato  ,  jam  eeutefimum  agebat  ,  aetatis 
fupremae.  Parvulus  infimae .  Ifmacl  &  famiiia  , 
snedue  gerunt  imaginem.  Omnis  enim  aetas  cir- 
cumcifioniChriftianaeuiatura  eft.  Quod  Spiritus 
fan&us  per  prophetam  fignificans  ,  fic  Chrifti 
tempora  defcripfit.  T^pn  erit  ihi  infans  diemm  & 
fenex  ,'  qui  non  imfle*vzrit  dies^  fuos  .  Quoniam 
puer  centum  annorum  motiet&r  ,  tt  feccator  cen~ 
tum  annorum  maiedsclus  erit%  Adeonemini  datur 
ad  perfevetandum  ia  peccatis  fpatium  ulterius, 
atque  hocipfumeft,  quod  habethiftoriadivina- 
Statim  ,  inquit,  in  iffo  die ,  ficut  prseceperat  ei  8 
Deus  ,  chcumcidit  ^dbraham  carnem  praputii  fm  j 
0*  Ifmaeiis fity  fui »  &  omnem  domumfuam* 

Et  quoniam  noa  amputaturabfquecultro  prae- 
putium ,:  de  hoc  quoqucdifpiciamtis.  Infcriptu- 
ris  quidem  »  riori  invenitur  circumcifiorii  adhi- 
bitus  culter  alius,  quam  petra  acuta  *  Mirum  vero, 
fi  tam  acutapoffit  uilafingi,  quseciscumcidendo 
cordi,  quod  omnium  oculorum  fugit  afpe&um, 
adhibeatur.  Si  nonextat  autemtafisaliqua,  qua 
falce  aut  fecuri  cordis  prseputium  quisamputet? 
Nifi  forte  confugiendum  putamus  ad  iflam,  de 
;u  Cor,  io,   qUa  fcriptum  eft,  fetra  autem  erat  Chriftus*  Sed 

naec  petra  qua  cbte  exacuatur  ut  fcindat,  aut  C 
qucmodo  cultri  vicexn  obtineat  Chriftus?  Ve* 
ram  ceffabimus  mirari,  ubi  propiusChriftumin*  . 
fpexerimus  ,  confideraverimufque  ipfum  fimul 
effeverbumillud  incarnatum,  n)erhum$  inquam, 
Dei  vivum  £T  Jicax  ,  qtio*vis  gladio  anciphi  fene- 
trahilihus :  quippe  quod  ad  fpiritus  &  anim^  com- 
pagum  quoque  &  medullarum  divifionem  iif- 
que  pertingcns,  cordis  ipfas  cogitationes  fecre- 
tiffimas  difccrnit.  Ecquem  autemcordicircumci- 


I5SX» 


xi  Ccr»  j» 


Him*  yv 


0«/if  17* 


quisrequirat,  inipfoiliuminvenietriomine.Cir-  A  »  *  o 

cum  circumenim  oucendus  eft  culter  petrinus  in  ChrXst^ 

orbem,  nequid  refideat  aut  relinquaturimpuri, 

Modicum  enim  fermentum  totam  maflam   cor- 

rumpit  *  Nifi  enim  labefa&antis  carnis  viv-utn 

ipfum  culter  penetret »  fi  non  pertententur  radi~ 

citusmalagraviora,  fed  radantur  tantummodo? 

aut  adtempusdemetantur,  tanquamirritata ,  Sc 

pliira  &  nocentiora  quain  erant  refurgeni  ,  fiet- 

que  noviflimus  error  pejor  priore  ♦  Quamobrem 

praemiflo  Hieremia  magno   iiio    circumcifionis 

hujus  praecone  ,  ipfe  rios  inonet  dominus.  Cir* 

cumtiddmiM)  inquit ,  &  auferte  fr^futia  c&rdium 

wftrorHm^  mri  Jnda  CT  Hicrufalem ,  neforte  egre- 

dUtur  ut  ignis  indignatfa  mea/  <$*  Jitccendatur ,  & 

non  fit  qui  ejctingnat  .  Graves  profedo  &   me- 

tuendae  funt  incircumcifis  nobis  minse  iftae,  nori 

hominis,  fedBei,  vocetamterribili  intonaritis, 

ne  forte  ut  ignis  egrediatur  (  inqiiit  )  arnonfit 

qni  extinguat  iram.  Proinde  auferte,  noil  paU 

pate  praeputium  ,  auferte  &  ne  vclitis  fcalpere 

tautummodo  »  Praeputinm  ablatum  non  renafci- 

tiir.  Sicprasputandafuntmala,  ficzizaniaeradi- 

canda,  ne  renafcantur,  Quoin  negotio.,  fotfan 

videar  cuipiam  facere  de  rebus  faftu  non  poflibi- 

libus  verba  inania  .   Siquidem  donec  homiaes 

erunt  &  vitia  ,   femper  eft  inquietus  adverfa- 

rius,  femper  circumit,  ut  feminet  zizania,  fcm* 

per  qu^rit  quos  devoret  ,  &  de  parentibus  cir-  Mmh 

cumcifis  velimus,  nolimus,  nafcuntur  filii  prae-  t.  Tctr/'* 

putiati.  Verum  id  quidem,  fedrioneft  propter- 

ea  animo  ad  mala  iila  concedendum  .  Sahem  fi 

prohiberi  ne  redeant  ,  non  poterunt ,  non  invi- 

tentur,  nonfoveantur,  nonaperiantur  eis  pftia* 

Circnmcifus  eft  aliqtiis  ,    non  adducat  freputium  . 

57  enim  qu&  deftruxi  ittrum  readifico  &  rurfus  in- 

ftauro  ,  frAvarieatorem ,  inquit  apoftolus,  mecon- 


u 


Ccr. 


&tHt*    §^# 


tfcbr.   j. 


Mfktf,  ۥ 


dendo  gladium  magis  penetrabilem ,  autpetram      Jiituo.  Semper  quidem  inquietuseft  adverfarius,    *"** 
acutiorem  quseramu^?  fed  non  proficit ,  nifi  quando  dormiunt  homi- 

Verum  dicet  forte  quifpiam.  Sed  quis  in  po-       nes  ,  tum  enim  fpargit  inimicus  homo  2i2a'nia 
teftate  atquc  arbitrio  fuohancpetram  habet,  ut       ftta.  Cinpcricufo  poterunt  imo  debent  excubiis 
ea  circumcidere  &  fe  &  alibs  queat  ?  Quem  ad       fuis  ecclefiae  fpecttlatores  occurrere  .  Quidenim  ^******  u 
apoftohim  mitto,  a  quo  audiat  refponfum.  2^<?D  epifcopus  nififpeculator?  &quid  faciat  fpecula- 
dixertS)  inquit  ille  ,  m  corde  tuo  .  Quis  afcendit        tor  nifi  ut  invigilet  ?  Et  qttod  nafcuntur  decir-  S*H'  *h 

cumcifis  incircumcifi,  de  ablutis  &  purgatisim» 
mundi,  non  voluntateparentumpiorum  idfieri, 
fed  inevitabili  naturae  corruptione,  eorumdem 
eft  quereia  :  unde  eft,  ut,  non  etiam  culpamali 
hujusparentes,  qiiibusilludinvifumeft, .  quique 
propterea  ingemifcunt  &  dolent,  perftnngat  • 
Ad  quem  modum  ,  ut  veftra  quoque  egregia 
voluntas,  vefirum  ftudium,  veftraque  hac  in  w 
integritas,  omnibus  fiat  perfpeaa  V*  R.  non  pa- 
t-um  retttlerit,  Quo  intelligat  orbis  Chriftianus 
quodcumque  renafcetur  malorum  per  vos  non 
fteti(Te .  Sic  vos  amputafte  corrupteias ,  fic  caufas 
exeidifTe  malorum,  fic  nec  rimulam  (  qua  rever- 
tantur  )  reliquiffe,  quafi  qui  nolueritis  unquam 
ea  redire.  <^ua  fane  ratione  fiet,  ut  fi  non  toU 
lentur  omnia,  quod(ut  noftra  habet  conditio  ) 
impoffibile  videtur  ,  vitia  faltem  quam  minima 
relinquantur,  &  eorum  quae  vel  forte  relinquen- 
tur  vel  renafcentur,  non  fitis  daturi  Deoratio-. 
nem,  animas  enitn  veftras  (  iicnt  propheta  ait) 
liberaveritis. 

Haec  vero  veftra  eft  vocatio,  hoc  officium  ve^  K^  ^ 
ftrum  ,  ad  hoc  eftis  in  nomirie  domint  noftu  Je- 
fu  Chrifti  in  hac  fynodo  (requentiflima  magna 
rehgione ,  maximaque  cum  orbis  totiusespe^a- 
tione  conftituti  .  Ad  hoc  nomen  illud  adoran- 
dum  (quo  nemo  fuerit  ad  caufas  privatas  impu- 


in  corde  tuo 
in  ccelum ,  id  eft  Chriftum  deducere  ,  aut  quis  de 
fcendit  in  ahyffum  ,  hoc  eft  Chriftum  a  mortuis  re- 
<vocare  *  Sedjicnt  dicit  fcriptnra  ,  frofe  eft  *verhnm 
in  ore  rwo-,  &  in  corde  tuo»  Hoc  mtem  eft  *verbum 
fidei.  Si  credis  enim  ,  non  opus  tibi  eftutqu^eras 
extrateenm,  quieftubique.  Intushabes  pettam 
qua  circamcidaris ,  modo  inftanti  accircumcide* 
re  voienti  pareas  &  acquiefcas,  nec  volueritob- 
durare  cor  tuum,  ficut  -ilJi  quinolueruntaudire 
ejus  vocem ,  &  temptaverunt  eum  in  deferto  *  *Et* 
enim  eft  &  extra  te  gladius  quidam  fpiritus  ,.quem 
aDeoacceptum  verfant  3  ac  ftringunt  ejus  mini- 
ftri  ecclefiarum  pra&pofiti ,  feeant ,  eradicant ,  ex>- 
eidunt,  exterminant  ,  asdificant ,  plantant,  hic 
eft  gladiu«  ilie  fpiritus,  quod  eft  verbum  Dei> 
quo  gladius  illc  anceps  vitalibus  noftris  infigi- 
tur:  8e  verbum  ,  quo  verbum  iJIud  vivum&ref- 
ficax  in  te  movctur  .  Si  exceperis  &  obedientia 
humili  intromifcris  gladium  iftum  fpiritus,  gla- 
dius  ille  anceps  ,  nempe  petra  illa  acutiffima  , 
circumagetur  &  permeabit  tibi  cor&medullas, 
circumcidetquc  cogitationes  immundas  ,  defide- 
ria  carnis  ,  omnefque  afFeftus  pravos  ,  ipfiflima 
<pfiim,  \oU  ac  pemtiflima  cordis  praeputia.  Etquoniam  ver- 
vfitm*  jo,  *DUm  mucj  inftaurat  univ^rfa,  cor  mundum  rur»- 
fus  in  te  crcabit ,  &  fpiritum  reftum  renovabit 
ia.vifceribus  tuis. 


3»i 


PtR    F.    EVBRHARDUM    BlLLICUM    CaRMEL. 


38l 


■  nc  abufus)  acSionibus&  ftudiis  veftris  prartcndi-  A 

CH»r$T?  ti$  vobtique  vcftro  bono  vendicatis .  Adhoctri- 
*>$*.  buta  eft  vobis  a  Dco  poteftas(non  qualifcum- 
que,  fed  qua;  tontra  ipfa  etiam  tartara  &  om* 
nia  regni  mundi  prxvalcat)  divina  .  Nifivosau- 
tcm»  m  eo  au&oritatis  faftigio  conftituti  labo- 
rantcm  ecclcfiara ,  ab  impuritate  morurn,  a  fca- 
bic  eontra&a  ,  a  gravaminibus  &  abufibus  ,  de 
quorummultitudineintolcrabili  publica  eft  que- 
rela  ,  circumciditis  &  rcpurgatis  :  quem  expe- 
fiabimus  alium  hoc  qui  f^ciat  ,  ablque  ,  non 
dico  circumcifionc  ,  fcd  corporis  totius  excoria- 
tionc,  &  convullsone  corum,qux  haftenuspcr* 
minfere  nobis  integra  f  Quamobrcm  ccclefiae 
falus  hodic  vcrfatur  m  manibus  vettris  *  In  vos 
illa  fufpicit,  fidcra  atque  opem  veftram  implu-  B 
tix ,  &  per  natum  ac  circumcifum  dominumvos 
obteftatur,  ut  nc  velitis  a  ncgotto  tamfan&o, 
tam  ncccftario»  tantaque  cum  iaudc  inchoato  , 
ccfiare,  donccilla  fuo  nttori  reftituatttr*  Necau* 
dirc  veiitis  eos»  qwi  pcmiciofa  fecurhate,  arbi* 
trantur  non  admodum  teferre,  benc  anmalcvi* 
vatur,  modorctincaturintcgritas  doftrinae,  pro 
qua  fo!a  jubcnt  voscifc  folicitos,  vananimirum 
fpc  fibi  petiuafum  hubentcs,  ita  rem  omncmoc* 
tra  periculum  fore,  propter  promiifioncm  Chri- 
jitatth*  16*  fti  *  Et  ptrtx  inferi  nm  fwvakbunt  ddwerfus 
eam*  Qtinl  -:mm  dtcuntaliud»  quam/wx,  f **  , 
ubi  non  eft  f*xy  Ct  tempUm  domim%  tempiumdo^ 
Mwt*€*ft  fftfai*  quod  ftudiis  faominum  prophanis  tlledacit 
*•  pollutum*  Sic  hlandicbantnr  Jibt&oIimMichea  C 

//*&«;•  tctteJtuUi.  *Ai%di:ehxti  inqutt,  principes  domus 
Jatab*  t2*  judkes  domnus  Ifraei  y  qui  abominamini 
fudkmm  >  £?*  omnia  refta  pervertitis  .  Qt*i  adifi~ 
tans  Sian  in  fsnguinibus  ,  &*  Hierufatem  in  im~ 
quitate  :  Vrincipes  ejus  in  muneribut  judicabant  , 
CT  facerdotes  ejus  in  mertedt  docebant  ,  £T  fro- 
phtt>t  ejns  in  pecunia  divinabant  ,  $2*  f#¥er  ^orni* 
num  rcquiefcebant  diccntes  *  l^umfuid  non  domi- 
nus  in  medio  mftrum  eji  ?  Pulcrttm  quidem  »  imo 
8c  nccciTarium  ad  faiutcm  noftram  fucrit  do- 
ftrinas  confervaffc  intcgritatem  ,  fed  qui  pro* 
pterca  fccuri  funt ,  ii  mihi  ignorarc  videntur, 
ob  vkae  corruptionem  ,  intcgritatem  illam  do- 
drin»  amttti  ,  tradiquc  homines  jufto  Dci  ju» 
dicio  in  fenfum  reprobam,  aitt  hxrefum  fchif-  D 
maturnquc  violento  tnrbini  ,  vcl  faltem  tyran* 
norum  &  infidclium  barbarae  ac  i-abiof»  op* 
.preffioni  aliifve  cladibus  pubticis  ccclefiam(ccu 
divinas  juftitiae  flageHi$)ad  fiiprcmum  ufqueejos 
anhelitum  committi  •  Quo  nihtl  certius  cflc 
compertum  habent  ,  qui  fuperiorum  tcmporum 
hiftorias  ccclciiafticas  Eufcbii,  Theodoriti  $  fi~ 
sniliumque  pcrlegcrunt  >  prarfeutemque  rerum 
fiatutn  circumluftrant,  cum  geftismajorumcom- 
ponunt,  &  quem  tandera  fit  habituruse^itum , 
prudenter  fecum  difpiciunt  ,  ac  conje&aot  *  Et 
tere  pcrpctuo  hxrefes  &  fchifmata  ex  moribus 
corruptis  nata  funt  atqueinvaluerunt .  Scquitur 
$4»*  u        enlm  vitx  corruptionem  corruptio mentis.  Quo- 

niam  ia  walcvuUm  animam  »  ficut  in  facris  dici-  E 
tur,  non  introibit  fapientia  ,  nee  habitabit  in  cor- 
pore  peccatis  fnbdito  *  Spiritus  enlm  fdntlus  di- 
fciplin*  tffugiet  JzSum  .  Quamp!aga.m  &r  Icgis  vc- 
9s*t,  i«»  tcris  trangrcfloribus  Moyfcsimprecabatur .  Wcr- 
tHciat  j  inquit,  tc  Deus  amentia  tT  ctcitatc  acfu* 
rore  mentis  ,  &*  P*tyes  *n  meridie  ,  ficut  paiptre 
foiet  icecus  in  anebris.  Dignum  cft  cnim  utSoIe 
careant  ,  quos  delc&at  in  tenebris  vcrfari  .  Et 
unde  veniunt  fpiritus  vertiginis,  fpiritus  fopo- 
ris,  fpiritusfupcrbise,  contumcliae,  mendacii  8c 
erroris  ?  Unde  tcnebrae  meatis  8c  fenfus  repro 


bus  ?    quare  perit  fapicntia  a  fapientibus  ,   &  A -H  M  0 
inteiledus    prudcntium    obfcuratur  :    nift    quia  Chkjsti 
cogitationes    ftrverfm   feparant     a     Deo    ?     Profc-       1 552, 
fio  ,   neq^ue    legcm    novit  ,    ncquc  prophetas  ,  *-/•  •• 
fed    nec    lpfum    Chriftum    (    quem  confitetur  ) 
qui     confidit     non     aufcrcndum     a    malis     rc- 
gnum    Dci  ,    &:    dandum    gcnti    fadurae    jufti- 
tlam  cjus. 

Qu«  mihi  proptcr  fecuros  illos  doftrinae  fidu- 
cia  dida  funt.  Quorum  pra?pofterum  cfTe  judi- 
cium  ,  ejfquc  qui  ecclcfiar  Chrifti  volunt  quam 
optime  confultum  ,  ft  non  potiorcm  ccrtc  non 
pofteriorcm  exerccnda;  difcipJina:  ,  quam  do~ 
dtrinae  illuftrandae  habcndam  rationcm  ,  ipfipro- 
bc,  patresprudcntiffimi  »ccrnitis.  Cbriftuscnim 
cos  qui  mcntis  &  xitx  puritate  ipfi  (tudcnt  in- 
hxrerc  ,  ncccflariis  ad  re£tc  crcdcndum  ,  bcnc- 
qtic  vivcndum  pra;fidiis  nunquam  dcftituit ,  fcd 
docct,  iliuminat  &  inilruittalcs,  ampliusatque 
amplius  in  dies  appareos  iis  qui  diliguut  cum  .  At 
fccuros  illos  ,  qui  voluntatc  cjus  agnita  viverc 
pcrrerfc  non  vercntur  ,  aut  plcdit  fevere,  aut 
vclnt  defpcr^tos  procul  abjicit*  Porro  fivcuato 
Dco  ,  prorfus  exddant  a  fide  Chftfti  ,  fivc  co 
propitio  ,  ftagcliis  tantutn  hominum  caftigcn* 
ttir,  &  iit  ftatum  alium  rcdigantur»  iftiquihoc 
tcmporc  do&tina:  rctincnt  integritatem  (  quo» 
rum  certc  ncutrum  vidcri  cuiquam  oebet  non 
^  propinquo  mctuendum  )  Narn  qtits  negct  &n~ 
ropas  tandcm  polic  acciderc,  quod  totijamAfia? 
atquc  Africas  eveniiib  in  propatulo  ctt  ?  Non 
tamcn  ob  id  fallct  promiliio  Chrifti,  aut  per- 
ibit  cjus  ecclcfia*  Siquidcm  dciertorum  &  apo* 
ftaiarum  !oco  ,  furrogabit  dominus  populum 
alium;  eos  vcroijui  pcrmanterintconttantes^  pur* 
gabit,  caftigabit  ,\c  probabit  *  Non  cnim  pro- 
mifit  ccclefia^  fuae  Chriftus  opcs  hujus  faxult ,  non 
iuxum,  non  pompas  f  non  impermm  ,  fcd  ncc 
patriam  certam,  niii  cceleftem*  Et  quid  ii  hac 
ipfa  circumcidantur  ,  fi  rcprimatur  quoque  tofc 
faccrdottorum  infana  ambxtio,  ii  non  vendatur 
&  ematur  in  templo,  ii  non  tot  laqueipecunu^ 
tendantur  ,  fi  pauperum  8c  ccclefia?  bona  non 
diftrahantur  in  res  pcrditas,  fi  proqujcftu  rcvo- 
cetur  pictas  vera  »  num  proptcrca  ecclefiam 
Chriftt  pcrklitaturum  exiftimabimus  &nonpo- 
tius  purgatum  8c  tanquam  aurum  ignt  proba^ 
tum  ixif  Quaai  rcpurgationem9  Ct  vo.s  (  quod 
faxit  Deus  »  &  cxoptaiiftunum  foret  )  facitis 
ipfi  P.R.miritm  quanto  id  gaudio  totacoeieftis 
curta  excipiet  ?  quantamquc  attuleritisrcipubli* 
c&  Chriftianae  tranquillitatcm  .  Sin  autem ,  pttr* 
gabit  Dcus  nihilominus  cccleliam  fuamconfiliis 
aliis»  &  tardanres mifericordia-  fuae  flagellis  com- 
pellet  tandem  intrare » 

Nunc  nunc  igitur  ntmc  apprchcndcnda  cft 
omnibus  difciplina,  m  qutndoirafcaturdomims*  T/y,  a* 
tT  fereatis  de  *uia  jufta*  Nunc  pctraacuta,  cir- 
cumcifionequefalutari  cft  opus?  ncquandoque- 
ratur  dominus,  FruftrafercuJJifitios  wftros 9  iifci-  mtrt.u 
flinamnonrcceperunti  ne  quandoclamet orbis tcr- 
rarum,  nihil  hoc  concilio  aSum ,  nthil  promo- 
tum  ,  aliis  opus  cflc  conciliis  aliaque  circumci- 
fionc  ,  Nuncfcandalis ,  nunc  abufibus  &  exem- 
plis  pravis  praeputatis  ,  nunc  rcftitutis  in  fua 
munera,  fuas  fundiones  ,  fuamque  dignitatem 
omnium  graduum  ordinibus  ,  reftitutis  in  fuas 
fundationes&  origines  cccleliis,  quas  hominum 
infatiabilis  cupiditas  minifteriis  (Deo&  homint- 
busdcbitis)nudatas,  fibi  rcddidit  cenfuales,  nunc 
vit«  integritate  ad  ccclcfia;  ardificationcm  re- 
vocata  ,   confundetur    imprudentium    hominum 

igno- 


3»3 


FrANSCUCI   HERfiDlA,   DOCIORIS    THEOLOQl, 


l84 


Ah  no 

Christi 

1552. 


ft   &r,a. 


&W*  |<y 


ignorantia  ,  hajrefcfqus  omnes  fua  fponte  col-  A 
liquefcent  ac  difflucut  .  Nunc  relevata  grava- 
minum  mole,  qqibus  magna  pars  prbisfequcri- 
tur  pppreifam,  &  Sajqmonis  mitigato  parumper 
jugo,  potcft  omnium  querclis  fieri  fatis  ,  &  rc* 
gnum  David  ftabiliri .  Alipqui  verendumnedu- 
rjor  (  quod  Deus  avertat  )  circumcifio,  corpo- 
rifcjue  totius  cxcoriatio  fequatur,  Non  defiint 
cnimmalevoli  homines,  qui  tale  quiddarn  jam- 
dudum  volvant  ac  meditetuur  >  «t  fi  qyeant , 
ccelefiam  totam  fcmel  evertant  f  Quorqm  ma- 
chinatipnes  infanas  ,  perditas  &  e*ecrabiles  rc- 
tundet  f  cclelis  fuae  autbor  ,  euftos  &  pjrote&or 
Deiis  ,  qtji  circumcifionem  fpontsneam,  pacifi- 
can$?  falutarem>  infuavitate,  in  fpiritu  fan&o 


ant  deficere :  non  poteft  tamcn ,  non  effe  mihiper-  A  N  H  Q 
fuafum»  adeo  vos  cfle  divinarum  rerum  amato»  Christi 
res,  adeo  fonptorum  laudibus  d$ditos,  adeoquc      *$$*• 
eorumdeqiaddi&os  venerationi,  ut  quofcumque 
mea  hacc  oratio  defe&us  habqat  ,  Ieviifimos  eos 
perminutofquejudicetis»  in  bonam  partcm  omnia 
femperint?rpretantest  durjaaliquatamen  es  par* 
te  pcvpurgatis  veftris  auribus  aliquando  fatisfa* 
ciam.  Cumprsefertim  ea  fit  veftracnaturxfingu* 
larisbenignitas,  ut  libertatemafferat,  miniftret* 
quefiduciam,  nec  minus  recreec  di&uros  huma* 
nitasveftra,  quam  deterreat  ieveritas, 

Audebd  igitur  hac  fpe  &  fiducia  fretus,  obi» 
re  munus  hoc  mihi  delegatum,  &hoeomislaeto 
fufcipere  animo  ♦  Onus  discrim,  fum  enim  de 


requirit  &  diligtt,  qualem  eeclefia(qux  in  vos  B    perpetua  di&urus  omnium  fanftorum  falicitatc, 


Pt  S.  refpicit )  de  pietate,  ptudentia  &  (olicitu 
dinc  veftra  paterna,  cupide  expe&at.  Deienim 
cooperatores  eftis,  qui  vineam  fuam,  operave* 
ftra,  ut  fru&um  plus  affcrat,  purgabitj  &.opus 
bontim  in  vpbis  cceptum  perfieiet  ac  confumma- 
bit,  cir<rumcidetque  cor  veftrum,  &  cor  feminis 
veftri,  ut  diligatis  dominum  Deum  extotocor- 
de  veftrp  ,  Cujus  auxilio  praefenti  diflKcuhatcs 
omnes,  fuperabitis  ,  etiain  fi  totus  reluftetur 
aut  infaniat  orbis.  Quod  praeftaren  &adnotni- 
ms  fui  glpriam  concedere  dignctur  is,  qui  no^ 
bis  natus  &  circumcifus  ,  habct  in  manu  fua 
corda  filiprum  hominum,  po^ftque  ^adiriger^ 
in  vias  re£tas*  Amen. 


XIX, 


Qt^ATlO  F^^T^CISCI  HM^EBl^,, 
dofforis  thtalogi  s  eUemofynarH  ,  ty*  conchnatQris 
catbedraji*  ectUfit  TirafhnenJJs  >  m  folenni  die 
ommum  f^n&wum  *A  patns  bcthita \.$  in  cmaiih 
triAMtim*  %4nm  HPi.lL 


Ea  cft>  rcverendiffime  &  illuftriilime  le^ate» 
illuftriffimc  cardinalis^  ac  princeps  Triden- 
tine,  graviffimi  praefidesj  illuftriftimi  facri  im- 
periiprincipeseie&ores,  clariftimioratores,  am-  D 
pli0imi  prsefules ,  vofque  cruditiffimi  viri ,  ea, 
inquam,  cft  loci  hujus  omatiifimi  majeftas,  ea 
ienatus  auguftifttmi  Inx,  is  nos  ambietuis  prna- 
tiffimae  corongg  fplendor,  ut  &  ad  ciariratem  ni- 
hil  iliuftrius,  &  ad  gloriam  nihil  honeftius ,  & 
admajeftatemnihilexcelfius,  nihilquc  auguftius 
effQ  poffit*  Qupfit,  utquumconfiderem,  quan-t 
ta  r^verentia  debeatur  tam  facrofan&o  venqran* 
doquecoetui,  ubi  tot  funtecclefisecardinales,  & 
principes,  totpr^fnles,  iuminariaclariffima,  & 
ornamenta  chriftiani  orbis  ,  tot  dodores  erudU 
tiffimi,  aliique  do&iffimi  &  chriftianiffimi  yiri , 
ubi  demum  vcrba  facere  folent  viri  eruditione 
juxta  ac  eloquentia  clariffimi:  non  poffum  ego 


quorum   feftivam   hodie  omnique  digniffimam 
yeneratione ,  &  ^Ucritate  commemorationem  , 
faxifla  ccclefia  ceiebrat  *.  Quae  w  eft  rcsfcitudi* 
gniffima ,  ita  etiam  ardua  ac  diflScillima ,  non  mu 
hi  modo,  cujus  vircs  in  immenfumfuperat,  ve* 
rum  &  cuivis  vel  eruditiffimo  aEquc  ad  dicen* 
du:qa  exercitatiffimo,-  Super  hpc  igitur  (  ut  ali- 
qua  Iiceat  mihi  cum  optato  fruaudicere)Spiri* 
tus  ianftus  facri  hujus  concilii  praefes  &patro.. 
nus,  prius  nobis  omnibus  eft  inyocandus  ,  ut  , 
qui  infantium  labia  folvere   non  eft   dedigna* 
tus,  loquentiumque  ora  linguarumgeneribti?  & 
fermonum  interpretatione  exornare  »  labia  mea 
aperiat,  uto?  meum annunciet  laudes  eleflorum 
fuorum,  &  nobis  omnihus ,  quae  fibi  grata  fue- 
rint ,  univcrfaeque  ecciefiae  profutura  infpiret  t 
Ccterum,  quoniam  hacc  foIetdonalargiriDeus, 
affiduis  auguftae  illius  co?Ii  terrarutnque  tegina^ 
Virginis  Deipar»  precibus  exoratus  ,   quas  eft 
unicum  poft  filium  beatorum  pmnium  decus, 
&  mortalmm  fpes  ,  dulceque  perfugium  ;  hanc 
adeamus»  atqueei,  qugptameft  fqsliciter  heata* 
Um  veneranda,  utejus  fe  pedibus,  fuprrnorum 
omnium   civium.  beata   celfitudo    vencrabunda 
fubmittat  ,  Angeltcam  falutationem  ,  ut  opcm 
uobis  neceflariam  impetret  ,  fixis  hiimi  gcntbus 
prono  finccroque  corde  ,  dc  more  offeramus  , 
^dve  Maria  gr^tia  piena  ,  &c« 

Quamvis  huc  omnes  conatus  noftri  fpedent  , 
^atres  fan£tiffimi  ,  ut  bene  beateque  fit  nobis  , 
adeo  Ut  bcatitudiuem  nemo  non  appetat  morta- 
littni,  verum  qtta  via  ad  eam  fit  incedendum, 
quibufque  in  rebus  fitfita»  non  omnibus  csplo- 
ratum  habetur  >  nec  inter  ipfos  quidem  philofo- 
phos  in  quo  ea  confifteret,  conveniebat:  quum 
aiii  >  in  corporis ,  in  fortunae  alii ,  aiii  in  animi  bo  * 
nis,  eam  caliocabant  ,  &  beatum  dixtrunt  (  ut 
pfaltes  inquit  )  fopulum>  rni  h*c  fnnt^  nimirum  T/*/i»,  »41; 
falus,  potenua,  honores,  opes  ,  &  vpluptates  . 
Quamobrem  quum  nihii  ftukius  efle  poffit ,  quam 
quod  falfa  quis opinione  fibi  videatur  beatus :ma~ 
ter  fandla  ecclefia  s  coelcfti  edo<3;a  magifterio ,  po- 
nit  hodic  nobis  oboculosveramilliimfanfiorum 
felicitatem,  atquevias,  quibus  adeam  pcrvene- 


propriae  indignitatis  &  imperitias  confcius  non  E    runt,  quoha?c  nos  contemplati ,  fallacem  relin-» 


vcreri,  neavobisexiftimcr  imprudentior,  quem 
rem  magnam  fane  &  arduam  aggredientem  ,  ac 
periculofae  (  quod  ajunt )  aleae ,  nec  deterrcat  per-» 
trafta^ndae  rei  incffabilitas»  qux  omnem  ingenii 
ubertatem  excedit  ,  nec  dicendi  facultatem  di- 
fcutiat  Ipct  hujus  ccifitudo  ,  ubi  orbis  judices 
fim  habiturusatidltores,  Verum  tametfi  me ,  pa- 
tres,  non  lateat,  &  quamarduam  provinciamis 
fufcipiat,  qui  fe  unum  vobisomnibusfilentibus 
prachct  audiendum,  &(quodpene  oculis  video) 
quam  fit  durum  in  tam  ceiebti  lpedaculo  aut  labi, 


quamusfoslicitatisimagincm,  faliafquebonorum 
umbras,  quas  pro  veris  ,  ac  fummis  bonis  cacci 
ample^iimur,  &  illambeatam  patriamin  qua  ve- 
ra  funfc  folidaquc  bona  anhelemiis  conlcendere» 
Atque  ob  id ,  cam  nobis  proponit  evangelii  iedio* 
nem,  quaequppaflohaecomnia  vcra  bona  &  iti* 
telligamus  &  afFedemus,  aperit  Jta  enim(referente 
Matthaeo  )  Iegimus  .  Fidens  Jefus  turbas  afcendit  Matth.s 
in  montem ,  gr  qunm  fedijfet ,  accefferunt  adetmdi- 
fcipuli  ejus,  <T  aperiens  qs  fuum  docebat  eos  *  Sicut  ^w*  *4» 
Mofes,  quum populo effet antiquam illam  legeov 

p*odi» 


3»5 


A  N  N  O 


/<*:*?.  40* 


C?nr*   ss& 


^4//t.  ?; 


OrATIO    iN    CONCIIIO    TRiDENIlNO    HABITA 

A 


385 


proditurus  ,  montem  aicendit  :  fic  cceleftis  i 
Ic  princeps  ,  ac  dominus  noftcr  Jefus  Chru 
ftus  ,  novam  daturus  legem,  non  auftcram  fed 
fuavem  ,  non  Judaeis  folum  ,  aut  uni  genti  , 
fed  univcrfo  hominum  gcneri  ,  quum  (  in- 
quam  )  novam  do&urus  etfct  do&rinam,  incjui 
&  proferret  inaudita  &  polliccrctur  ingentia , 
congruum  fibi  delegic  locum  ,  ncmpc  mon- 
tern  ,  ut  vcl  ejus  cclfitudinc  manifeftaret ,  ar- 
dua  omnia  efle  atque  coelcftia,  quac  tradebat: 
cx  quibus  indevius  ad  seternum  felicitatis  mon- 
tcm  cclcbraretur  afcenfus  ,  &  ab  imis  homi- 
ncs  fubvcherentur  ad  iumma  *  Et  quum  fedif- 
fct  ,  acceflerunt  ad  eum  diftipuii  ejus  .  O  fef- 
iioncm  admirabilcm  ,  o  felix  concilium  Chriili 
feapoftolorum,  ubi  tamcceJeftia  edidit  ccefeftis  8 
do&or  &  inaudtta  decreta,  contravanamillam 
euiditionem,  &  eruditam  vanitatcm  fapientium 
hujus  mundi,  contraque  falfas  dc  felicitateopi- 
niottes  ♦ 

Primum  hujus  fcfltonis  dccrctum  fuit  ,  Btati 
faufem  fpiritu  ,  qnoniam  ifforum  eft  regnum  cct~ 
ternm  »  Secundum  ,  Beati  mites  ,  qmniam  iffi 
foffidehunt  terram  *  Tcrtium  ,  Btati  qui  lu%ent  , 
&  iu  httnc  modum  alia.  Ot\o  gradusvidkEsc* 
ehiei,  pcr  quos  ir*  templum  erat  afccnfus,  toti- 
demquc  hic  pandit  fcrvator  nofter  ,  pcr  quos 
ccrtiffimiis  patct  ad  coeleftcm  domum  aditus  , 
quum  agit  ia  hodicrno  evangclio  pnecipue  dc 
beatitudine  viae  ,  quae  in  merito  confiftit  ,  & 
bcatitudinis  oomen  habet  ,  quod  pcr  cam  me~  C 
reamur  aetcmam  ,  meminitqite  regni  ccelorum  , 
faturitatis  ,  vifionis  Dei  ,  mercedis  copiofas 
in  ccclis  ,  quo  fotidam  oftcndat  patrias  beati- 
tudinem  #  Vtdit  fan&ifiimus  patriarcha  Jacob 
fcalam  ab  imo  folo  ad  coelos  ufquc  protcnfam, 
tnultorurn  graduum  ferie  diftmftam,  8z  domt- 
aum  innixum  fcalae,  augelofque  pcr  eam  afcen- 
dentes  dcfcendentefquc  •  Quod  ut  nobis  angeli- 
cam  affe&antibus  viam  fa£tiure  liceat  ,  ahe- 
ram  extruxit  Chriftus,  per  quam  angelici  fa&i, 
ad  paradili  deducamur  gaudia  :  caquc  de  terra 
furgit,  ad  fupremum  ufquccoclifaftigium,  quae 
tamctft  paucis  fit  gradibus  diftin&a  *  magnitu- 
dinis  tamen  efttmmenfas *  Infcriorparsinnititur 


1552. 


ftianae  vir*  perfcckam.  Apenm  igitnr  Jefus  mcl-  A  N  N  0 
hfiuum  illud  os,  de  quo  ilhtd  cft  proverbioium  ,  cmkisti 
<ven*  <vitd ,  o*  jnfti,  Vcna(inquam  )  &r  canalis, 
undc  oceanus  &  raare  magnum  d^ud  faiUntis 
in  *v*f4/n  atcmAtn  derivatur  ,  unde  fontcs  ct* 
fluxcrunt  ,  Matthsei  ,  Marci,  Lticx  ,  Joannis  ^ 
Pauli  &  aliorum  ,  undc  fandos  laticcs  Graecia 
haufit,  quum  Dionyfium,  Irenaium  ,  Bafilium  , 
Athanallum,  Chryfoftomum  ,  Epiphanium  ,  & 
Damafccnnm  produxit ;  undc  Africa  irrigata  gcr* 
minavit  Tcrtullianum  ,  Cyprianum  ,  Augufti- 
num,  &:  Fulgcntium  :  Dalmatia  Hicrony mum: 
Italia  Ambtolium  &  Grcgoiiuin  t  Hifpania,  lii- 
dorum,  Lcindtum,  &  lldefonium:  Gallia  dc* 
nique  Hilarium,  Profperum  ,  ik  alios.  Dcmum  Hthr» 
apctuiflc  osfcribitur,  ut  quum  multifarie  multif- 
quc  modis ,  olim  Dcus  Jocutus  fuiifct  pAtribus 
per  prophctas  ,  euremis  dicbus  facro  filti  fui , 
iummique  ca*Icftis  lcgati  orc  nobis  loqucrctur, 
quum  ccelettcra  iibm  planequediviaam  phiiofo- 
phiameramusaudituri»  de  contcmptu  earum  re- 
»um,  quarum  gratta  mund.tni  hominesnihii  non 
&  faciunc  Sc  patitmtur,  atquc  dc  cceicftibusdc- 
crctis ,  certifltmifque  viis,  quibus  veram  confequi 
poflcmus  felicitarcm. 

Orfus  eft  autem  Jcfus  docerc  a  commendatio- 
ne  earum  virtutum,  quas  mundana  fapientia  & 
delpicit&fugit,  Sapientid  enim  mmdi  ftuititid  eft 
apud  Dcum  y  &  ^itse  in  Chriftoputaturftultitia  ; 
illacft»  quae  fapientiamvincttmundi,  pcrqttam 
fUcuit  Deo  falvos  facere  credentes  .  Sapientia 
mundi  feliccs  cxiftimat,  qui  quod  xftimationc 
opibufvealiosprsecellant»  gloriantur,  quielati, 
Jibiquc  omnia  tribuentes  femct  fuperbcefleruat. 
At  lapientia  Chrifti  felices  prxdicat  pauperes 
Ipiritu,  qui  nihil  habentes  elati  fpiritus  ,  feie 
dcjiciunt  atque  dcmittunt ,  totique  a  Dci  pendent 
vohtntate  ,  qui  honorcs  (  quorum  cupiditate 
quidam  inflammantur)ita  contemnunt*  utnihil 
inaniusefle»  nihil  Icviusexiftimcnt:  divitiasau- 
temvelDcicaufa  more  apoftoiorum  relinquunt* 
vcladcascor  fnum  non  apponunt,  nec  inde  fu- 
pcibiunt.  Sapientia  mnndi  fclices  appellat  im- 
mttcs  ac  fcroccs,  &  qut  aliis  mala  inferunt ,  qui 
rcddunt  malum  non  tantum  promalo,  fed  ctiam 


1.  Cqu  $* 


U  C«r»  JU 


Cbrjft.tn  u 
5#  M*ttb% 
JtWtt*  tf. 


ftrtn*  d»mU 
ni  ?$  mmts « 


terrae»  quumdicitur»  Beati fauperes ,  Beatimites,  D   probono*  SapientiaautemChrifticontra^ncmpc  Jbm,  u* 
~     '      *  *  -...../•.-.      —  y*  -  cos^  qU£ nr&ites funt »  placidi,  benigni,facilcsac 

fuavcs,  cjui  vincunt  in  bono  malum,  qui  tran- 
quillitativ  animi  caufa ,  ctiam  Iaceflni  non  irritan- 
tur»  fedferuntinjuriam.  Sapientia  mundi  fcliccs 
dicit,  quibusad  votumhicarridcnt  omnia,  quos 
tantum  abcft  ut  impiorumpudeat  facinorum,  ut 
Isetentur  potius ,  quum  male  fecerint ,  &  exultcnt 
in  rebus  peilimis.  At  fapientiaChriftieosnomi-  **«*•  »• 
nat  felices,  qui  ltigcnt  ,  <juibus  fanfta  funt  fu- 
fpiria  ik  lacrym»  bcatac ,  nimirum  ex  pcrcepta  Dci 
dulccdine,  cujus  abfentiam  non  fine  triftitiafe-. 
runt,  C3C  defiderioquc  divinx  viflonis,  &ex  mi- 
fcriarum  praefentis  vitae  ac  divinigaudiicontem* 
plationc,  quiguedolent,  quodtot  malain  fe  & 
aliis  seternae  vitaecontrariaaflidueemergant,  at* 
que  fcfc  ultro  orbaatcs  dcledationibus  terre- 
nis  ftudio  cvangclicae  pietatis^propter  Deum  9 
vitam  tranfigcre  in  lacrymis&afflidionibusbo» 
num  ducunt  .  Sapientia  mundi  fcliccs  putat  , 
qui  propriae  juftiti»  innitentcs,  coram  homini- 
bus  vidcntur  jufti  .  Scd  fapientia  Chrifti  eos 
pronunciat  fcliccs  ,  gui  fic  cfuriunt  8c  fitiunt 
juftitiam,  ut  finc  fatictate  appetant  femper  id 
omne  ,  quo  vera  paratur  aetcraaque  vita.  Deni- 


Seati  $ui  iugmt  ,  Beati  qui  efuriunt  *  O"  fitiunt 
Beati  mifiricordes*  Beati  qui  perfecutionem  fatiun» 
tur  •  Superior  vero  ,  &  nubcs  &  ccelos  penc- 
trat,  &  divinorum  contemplatur  arcana,  quum 
promittitur  regnum  ccelortim ,  vifioDci,  merces 
denique  in  ccelis  copiofa*  Quodfihujusmirabi- 
lisfcalae,  fi  prxfatorum  eminentiam  decretorum 
videre  cupisf  id  Matthaeus  oftendit  ,  quum  in- 
quit,  0*  aferiens  ox  fuum  docehat  go$m  Si  doccn- 
dum  enim  crat  ,  os  quidcm  aperire  oportebat  : 
quorfumadditur,  aferiensosf  Idquidem,  quam^ 
vis  refte  intcrpretatus  Chryfoftomus  adjunftum 
hoc  efle  dicat,  quia  dominus  non  quum  Joque- 
retur  modo,  vcrum  ctiam  quam  taccrct  ,  docc- 
bat:  illud  tamcn  &  hac  ratione  additumefie  exi- 
ftimari  poteft,  nempcutevan^clifta  fignificarct, 

3uam  fit  haec  magiftri  cceleftis  doflnna  notata 
igni(Iima,ut  pote  oova,ncc  ullisaudita  faeculis, 
quam  perfe&e  mirabilis  8c  mirabilitcr  pcrfetfta: 
nam  potiflirai  duo  fermones  ,  quos  cvangelift* 
fcripferunt ,  iuntilli,  altcr,  qucm  Joannes  nar- 
rat  capitibus,  14. 15^  i^.  17.  alterhicpertria  dc- 
fcnptus  capita:  fuper  eo  dicit  Auguftinusquod 
quicumque  pie  &  fobrie  ,  hoccft  prudcnter  rcm 
hanc  cicpendit  ,  is  inveniet  in  hoc  icrmone 
quantumad  bonos  mores  pertinet  8c  viam  Chti-; 
Concih  GemraL  Tom-  XX.XUI. 


quc  (  ne  Iongum  faciam)beati  a  Chriftoprae- 


dicantur  mifericordes  »   mundi 


corde 
R 


facifici  ,  C^ 
qui 


387 


FRANSCfSCI    HEREDIA,    DOCTORIS    IHEOLOGl, 


)  88 


A  hn  o    ?#*  prfuutHmm  fntitintut  fropter  juflhUm  •   Ac  A 

Christi    demum  qui  bcne  viventes  ,  ab  imprpbis  homi- 

*$$**     pibus  (ob  id  quod  bene&in  Chriftovivant )in- 

teriro  maleaudiunt,  quibusomnibus  aeternitatis 

pollieetur  ftipendia,  &  mercedem  in  coelis  cp** 

piofam . 

Evangelican*  Ie&ionem  fummatim  in  multis 
perftrinxi  ,  ne  cum  alia  fubjungam  ,  ad  quae 
prqpero  ,  modum  excedat  oratio  .  Nunc,  ut  fan- 
fiorum  compreheqforum  gjori&m  proficiendp 
ceJebremus  v  &■  celebrandp  prpficiamjis:  pciqauai 
4e  ftatu,  quobeatajamrequieperfruuntur,  dif? 
ferenc|um  ceqfui  ,  tra&atyrus  deirjde  de  eoriim 
imitationc  ,  idque  qoq  in  cotpptis  verbis,  fed 
abfque  eloquentia  floresfequar.  4c  fiunquam, 
patres  optfmi,  henignosvos  &  attentos  prsebui-  8 
ftis  ,  id  iqa^ime  omnium  praeftandutri  vobis  eft 
hodie  $  quando  ea  de  r$  a&i?ri  futnus  ,  qiiae  8? 
fan&orum  cft  corona  ,  &  laborum  noftrprum 
mcrccs,  &  quae  vitsenoftraebrevitatet^actcmita-. 
te  confolatur» 

Multa  funt  eademqus    praeclar^    quibus   im* 
menfa   Dei   clementia    ele&os   fuos   mirum    it* 
modum  illuftravit ,  fed  illud  longe  eft  praeclav 
rius  ,  Sc  quod  admirari  8f  laudare    poflumus  , 
enanrare  autem  non  valemu$,  netiipe  quod  eo$ 
fibi  ipfi  perpetuo  in   ccelis   utiiverit   ae  felices 
jreddiderit  *  Quid  enim  eft  ,  qupd  verhis  dici 
aut  mente   concipf    pofltt  ,   aut   praeftabifius  * 
aut  illuftrius  ,  quam  adeptio  &  pofleflio  fum- 
mi  boni  ?   quam    felicitas  fan$orum  ?   quibus  C 
ita  ad  Dei  faciem  coqtuendam  &  admirabilem 
cum  eo  principio  s  ^  qno  emanaverant  ?  unio- 
nem  ,  datum  eft  feiiciter   pervenifle?  mimple- 
tus  in  eis  videatur  circujus  iHe  amoris,  quem 
HttTotht       Hierotheus>  divufque  Dionyfuts  dicebant,  $ix* 
x>hipyfJtb*  culum  effe  bonum,  a  bono  in  bouum  perpetuo 
nw*  rcvolutum  *  Namque  quum  Deus  optimus  tna-* 

ximus  nedwm  principiamfit  univcrfi,  verumme* 
dium  etiami  &  ftnis :  principium  quidem ,  u^  creat, 
feu  producit;  medium,  ut  creata»  feuproduda 
^td  fe  ipfum  retrahit ;  finisfvero,  prout  redeuntia 
perficit  5  fit  inde ,  ut  unus  continuus  habeatur cir«? 
culus ,  qui  a  Deo  ixicipiens ,  uanfit  in  mundum  % 
in  Deumdeniquedefinitt  Id  quofiat  dilucidius, 
confideremus,  quod  regemiUum  aquouniverfa  I> 
&  creata  funt  &  pendent ,  bonum»  pulchrum  > 
&  juftum  nuncupauxus ,  Bonum  ( inquam  )  ubi  cre^ 
at:  ubi  veroallicitj  excitat,  atquerapit,  Pul- 
chrum :.  ubi  autem  pro  cujufque  meritp ,  complet , 
8r  perficit,  Juftum  dicimus,  Quaredumcxamo- 
re  el^ftos  condidit  Deus,  ab  eo  tanquam  a  pe- 
renni  fonte  effluentes :  ac  deinds  3  quum  ia  cun^ 
deca  icfluunt,  fuam  illam  originem  repfetentesj 
per  amorem  >  chadtatem ,  8c  beatitudines  evan^ 
gelica$*  poftremo  verQquumperficiuntur,  poft- 
quam  eodem  ipfo  amore  redierunt  veluti  per 
orbem  ^d  fui  principii  participium,  in  quojam 
beats  conquiefoint:  tunc  haud  dubiieft  circulus 
amori^  bonus  in  eiscompl^tur,  abonoDeo,  in 
eumdem  ipfum  bonum  Deum  revolutus  »  Qui  E. 
quamvis  folus  fit,  cui  deeftnihil,  folusfibifufli- 
cientiflimus  ,  folus  fe  ipfo  contentqs,  ac  infi-. 
nite  beatusi  non  tamen  fuam  folus  voluit  ha^ 
bere  beatitudinem  :  fed  divitias  glotiae  fuae 
oftenfurus  ,  qui  eft  fua  beatitudo  ,  communem 
facit  $k&i$  conditionem  illam  fuam  felicifli^ 
mam  ,  quum  Jljbi  illos  adjungct,  ita  ut  in  fe, 
qui  bonum  eft  infinitum  eo$(ut  ita  Ioquar)ab- 
forbeat,  Sf  unum  fecum  reddat:  illi  veroquafi 
Deificatia  partieipes  fiunt  felkitatis  iiiiusinae- 
ftimabilisi  quum  Deum  in  fcipfo  poflident ,  ha- 


bituri  fcmper  in  eo  vi^m,  in  quo  8?  femper,   /         -> 
etiam  antequam  fierent,  vita  ^rant.  CHRim° 

Mirum  tibi fbrfan  videbitiir,  Jk qui  fi^ri  poflit      J$s^ 
quaeres,  ut  tain  diverfa^  nempe$:reatura^rcrea»  7»**»  *• 
tpr  fi^:  uniantur^  non  rnirorfxmireris,  mirabilis 
cft  enim  Peus  in  fanftis  fuis ,  fed  mirarp ,  diKgen^ 
terque ,  fi  potes ,  fcrutare  aqaoris  v|m ,  ousp  tanta  7/4*  fy 
eft  ad  uniendum  fpiritui ,  it$  ad  intima  dilcfti  pe* 
netrat,  ut  vellet  atnantis  animu^iiianimumim- 
inigr^re  amati,  adeo  ut  faepe  fui  corporisdcfe* 
rens  minifterium,  ih  dilefto  vivere  tantum  vi- 
deatur  t  Quod  fi  tantam  iri  hac  vita  habet  a- 
mor  eflicactam>  quanto  majorem  in  futi\ra  ha- 
bebit  ad  copulandum  fpirituali,  dulci  indiffo* 
lubilique  copula  fponfam  animam  cumdife^lif- 
fimo  fibi  eodemque  fpecipfiflimo  fponfo  Dep  ? 
ubi  (  ut  divu$  ait   Bernardus  )  cjuomodo  ftil-  ^«'»«rf»« 
h  aqu^  modic*  ,  mujtp  infufa  ymo  ,  deficere  7^tndtp^ 
a  fe  tota  yidetur,  dum  &  faporem  yiniindpit 
&  colorcm:  &  quomodo  ferrumignitumSfCan* 
dens  &  igni  fimillimum  fit  M  priftina  propria^ 
que  forma  ^xutum,  8?  quomodo  foIi$  luceper* 
fufusaer,  in  eaindem transformatur luminiscla- 
ritatem  ,  adep  ut  non  tam  illuminatus  quam 
ipfum  fum?n  effe  videatur:  ftc  omncm  tunc  in 
fe  humanam  affeftionem  s  quodam  ineffabili 
^aodo,  neceffe  erit  a  femetipfa  liquefcere  ,  au 
que  in  Dei  penitus  transfundi  voluntatem,  Haec 
Bernardus.  O  amoris  immenfam  vim5  o  bcatai* 
anim&s,  (|use  tali  catcnavinciuntur,  taligluti- 
npcpnglutinantnr  t 

Accedit  etiam  huc»  quodea  eft  mcntisnoftiec 
conditip,  nimirum  ut feraturnaturaliter,  inbo* 
num  *  pulcfirum  a  &  dulce,  quorum  ea  cftna** 
tiva  yirtus,  ut  fua  quadam  fuavitate,  contcm* 
plantis  animum  excellentius  muito  quam  mav 
gnes  ferrum  ad  fe  tra^hant »  Quum  igitur  Deus  , 
in  quo  horntn  omnium  bonorum  funt  thefauri , 
mentibus  beatis,  fefe  ineffabili  mbdo  oftendit  t 
quantum  cenfesf ,  contintio  ea$  fufpenfa^  ad  fe 
rapit»  &  quamindifioIubilibusamorisinexibu^Sc 
caritatis  vinculis  vincmntar,  iiliomnium  bono* 
rum  primae  atquc  exeniplaribonitati&ipfiboni- 
tausefl^ntie>  in qua fuperemincnter  $z  cum  im- 
menf^  plenitudine  extat  ,  quicquid  pulchrum  » 
quicquid  dulce  eft,  foBliciffima  ac  vivifica  vita , 
^terna  fapientia ,  htmen  intermiaabile ,  omnipo- 
tens  virtus,  atqueimmenfe  divitias?  QuidDeo 
adalliciendumpulchrius?  quitotiuscft  puIchrU 
tudinis  principium  *  totiufque  fon^  munditia?  ^ 
cu ju$  fpeciofiffimum  vuhum  ^  cujus  ftabilem  deco^ 
rem,aftraillamatutina,omnefquefiliiDei,cum  7*-  tf* 
jnfatiabili  fcniper  contetnplantesardore*  arden- 
tiffime  compkftuntur  ,  veheqientiffimcque  ad^ 
mirantur,  &laudant«  Qprima,  opura,  overa 
pulcritudo,  q  fplctidor.&decor,  univcrfa  venu» 
ftans,  qui  fic,  quas  tibieligi^mentes,  mulces, 
ficallicis,  ficexcitasutdsleaes:  ficdeieftas,  ut 
deleftando  rapias;  ficrapis,  ut  rapiendo  arden- 
ti  inflamme^  amore,  8?  tibiperpetuis  vincuHsfe^ 
liciter  unia^» 

Quod  fi  dulcedinetn  in  Deo  defideres ,  quam  Tf*!*^ 
magn^  (  inquit  Pfaltes  )  multUudo  dutcedinis  t## 
dominc ,  qu^rn  4hfcQMdijlitzm$ntib%ste\  Et  ubi  eft 
(obfecro)hacc  fuavitatis  irniltitudo,  nifi  inipfo 
Deo  ?  qui  ipfa  eft  divina  dulcedo  ,  quae  beatos 
fuaviffimo  reficit  *  atque  in  fe  cum  inseftima- 
bili  ,  calidiffimoque  aff^u5  fufpendit  ,  de- 
glutit,  transfprmat,  Ipfa  demum  eftpleniffima 
pax,  guqe  perharmomacamfuavitatemj  en  quae 
tiuban  iolent  mulcet  >  componitque  «  T4#  eft  Tbtttf*  4« 
^xuferms  mmm  fenfum  $  toti<ju§  orbi  concor» 

diam 


Ahho 
Christi 


$8$  Oratio  in  conciuo  Tridentino  habita.  390 

diam  atque  harmoniam  ,  nexum,  ic  ftabilitatem  A      Sed  quid?  qui  fic  cxpetunt  juftitiam  faturan 
tribuens,:    quippe  qui  fines  fupramundanae  fuse  '  ~"  •      — 

aulx,  cmpyrci  «rli  ,  paccm  rcpofuit:  laetiffima 


ac  fecuriflima  tranquillitatc  ,  omnes  ccclcftis 
fu»  militiac  ignitas  phalanges  ,  illuftrcfque  he* 
roas  fibi  inviccm  uniens  :  in  femetipfis  ftabi- 
lit  ,  &  in  fe  quoque  beat.  Quod  fi  auri  ful- 
porem  inagiftra  manu  terfi  fculptique  ,  fi  ar- 
genti  candorem,  fi  prata  vircntia,  florcntefque 
arborcs,  fi  (  quod  his  omnibus  majus  cft )  ni- 
tidum  Solis  jubar,  ornata  fydcra,  gratam  Lu- 
nam  ,    pulchrum  coelum  ,    pulcherrimum  deni- 


quc  mundi  theatrum  ,  videre  eft 
in  corum  afpe&u  fic  detineamur 
ab  eis  raptt  »    in  caque  converfi 


gratum 


ut 
perindc  ut 
qualis  (  ob* 


•        .    .         -  •        t^  Anno 

tur  in  hacvita  ?  mmime.  Non  cnira  Deus  rcplet  Chkisti 
hic  in  bonis  dcfidcrium  animarum  fan&arum  ,      i$5** 
quia  nondum  explet  intelle&um  plenitudinclu- 
cis ,  non  voluntatcm  pacis  multiuidioe  ,  non  «ter- 
nitatis  continuatione  memoriam .  Solo  namque 
coelefti  edulio  vilionis  veritatis  aeternae,  &seter- 
norum  potu  gaudiorum  animus  noftcrimplebi- 
tur.  Id  quod  fignificavit  apcrtcdominus }  quum 
dixit:  non  faturantur  ,    fcd  ftrurtfantttr  .  Hoc 
idem  proculdubio  cxpreflit  diccns :  Bcati  mundo 
corde  ,  quoniam  iffi  Dcum  videbunt:  &.nondixft, 
vident.  In  hac  ctcnim  vita,  ficut  noncontingit  M*nh,  5. 
perfe&apermanenfque  Dei  vifio:  ita  nec  intcgra, 
perfeftaque  faturitas.  Hic  enim  quisclare,  ma- 


fecro  )  erit  illa    pulchcrrima*   iucis  contempla-  B    nifefte,  &  cum  perfeverantia  ftabili  perpetuaquc 
-■-     qualis  illa  beatorumunio,  cumillofumme        Deum  vidit  ?    Eft  cnim  modo  nobis  abfcondU 


tittitth*  $* 


ti0  >    * 

bono,  fummc  pulchro,  fumme  dufci  creatorc  , 
a  quo  creaturis  contingit*  ut  dcte&ent?  Obo- 
aitas  ineflfabilis:  o  divina  pukhritudo;  o  di\U 
cedo  incogitabilis  ;  o  pax  fempiterna  ,  quando 
te  frui  nobis  concedctur  ?  quando  tantum  bo- 
num  confequemur  ?  quando  nobis  dabitur  de 
hoc  exilio  ad  haec  tam  immenfa  noftrae  patrias 
bona  pcrvenire? 

Hanc  fan&orum  beatitudincm  fcrvator  nofter 
hifce  verbis  faturitatem  appcllat,  Bt?4ti  quiefu* 
rmni;  CJT*  fitimt  fkftitUm ,  qwnUm  iffi  faturabun- 
tnr.  Nondixit»  Beati  $u$  efnrmnt  &  fitiunt  ho- 
nores,  opes,  aut  voluptates,  hi  enimnunquam 


4h 


tus:  quinonhominummentibus  tantum,  verum 
ctiam  ipfis  angelicis  intclle&ibus  cft  incompre-  ij*u 
henfibilis,  folus  fcipfuminfinitccognofcit ,  folus 
perfeftiflime  fefe  contemplatur  ,  luccmque  dici- 
tur  inhabitare  inacceffam  *  Et  ob  id  apud  Job  f,  m  ti- 
fcriptum  cft  de  Deo,  quod  vultum  folit  fuite- ?;*;*  *• 
neat,  &  iuper  ipfum  expandat  nebulam,  quod  '" "  a  * 
non  ca  claritate  {  ut  pulchrc  divusexponitGre-  $      l& 
gorius  )  ab  inferioribus  cernatur ,  qua  itx  fuperio-  c*p.jobl 
ribus  dominatur ,  fcd  longe  major  illius  fit  gloria  f 
quam  a  nobis  comprehendi  pofltt  ,  impedicnte 
nos  propria;  ignorantiae  nebula  ,  quar  facit  ut  ca-  T/ait  i^ 
ligo  fit  fub  pedibus  cjus,  five  incircuitu  fo!ii> 


faturantur^  fimiles  illis,  quiquandoiiticntiaut  C   quam  cxpandat  ccu  latibulum  fuum.  At  quam 


•PJtf*  rt* 


efurienti  dormiunt  ftomacho  ,  fomnis  &  imagi 
nibtis  delufis  ,  phantafmata  pro  rebus  ipfis  am- 
plcfifcuntur,  noninteUigentes,  mendacta  cffc  quse 
fomniant:  putantiecomcdere,  autbibere,  fefc* 
que  obleSare,  at  fatianturnunquam,  quia  non 
imaginem  fibi ,  fedctbum  ipfum  flagitabatttoma* 
chns :  fic  profcfto  dormiemnt  fomnttm  fuum  ,  W 
nihil  /nventrunt  in  mmihut  fuis ,  wW  divitUrum  , 
viri  cupiditatum,  &  voluptatum.  Nec  mirum, 
opes  enitn  &  faeculi  hujus  voluptates,  quae  um- 
bxx  rerum,  aut  voluptatum  funt,  potius  quam 
vcw  res  aut  gaudia  vera  :  incxplebilem  homi- 
num  avidttatem,  &  hydropifim  vchementcr  ad- 
au^cnt,  tantum  abeft,  ut  faturarc  poflint .  Hos 


vss  hic  perfeftc  Dcum  non  co^nofcamus  ,  inte- 
rim  tamen  (ncdeficiamus  incdia)haudquaquam 
nos  defcmit  benignus  pater  coeleftis ,  omnimoda 
fuicircumfufosignorantia:  Quin  potius&r  pabu- 
Io  fidci  nos  interca  pafcit,  &  dat  per  creaturas 
cognittonem,  quse  ncceflaria  eft  huicconficiun-. 
do  itineri,  quod  ad  patriam  ducit ,  indagare, 
Atteftante  Paulo  *  quod  invifibBU  Dci  d  cred*  « 
tur&  munii%  ftrv&  qu<z  fdffa  funt ,  Mtette&a  con* 
ffkiuntHf  :  fewfiterna  yuoquc  tjus  mirtus  &*  di<* 
*v$nit4s » 

Ut  enim  Dcus  (  ait  Ambrofius )  qui  natura  in~  ^mhr./up^ 
vifibiliscft,  etiaminvifibilibuspointfciri,  opu§^otrf^  ad 
faftum  eft  ab  co,  quod  opificftm  viiibilitate  fua 


igitur  Chriftus  non  vocat  fcelices  v  fed  eos  qui  D  manifcftaret.  Hinc,  ficut  ex  mortibus  &  admi 


Jimhtofi   $n 


famem  hanc  &  fitim,  ficarcbusfluxistransferrc 
conanturad  cxpctendam  cvangelicam  juftitiam, 
ut  nihilardentiusoptcnt,  nihi!  diligentius  quae- 
rant»  Neque  fufficir  (  teftc  Hieronymo  )  velJe 
juftitiam,  nifi  juftniae  famem  patiamur,  utfub 
hoc  excmplo  nunquam  nos  fatisjuftos,  fedfem- 
pcr  efurire  juftitiac  opera  intelligamus .  Hinc  Am« 
brofius,  fignum  hoc  eflc  bonum  putat,  ubiquis 
efurit  juftitiam»  &  fitit ,  eo  quodaegerquum  in 
gravi  morbo  eft  non  efurit  ,  fames  aut  fanita- 
tis  indiciumeft.  Haecigitur  juftitia  evangelica, 
patres,  pretiofus  fuit  ac  fuavis  faa&orumcibus, 
hiceratillispanis  vitse  &intelle£lus,  hxc,  aqua 
tf«M.i$.  fapientiae  falutaris.  Nequc  femel  autbis(  ut  cor- 
poris  alimoniam)  fcd  momentis  fingulis,  hunc 
animi  cibum  in  omnibus  rebus  ,  diligenter  in* 
vcftigabant.  Hoc  evadcbant  vegeti  in  Chrifto, 
ac  robufti,  hoc  temperati ,  hoc  jufti,  hocinvi- 
Cli,  boc  fapientes&prudintes,  hoc  populosale- 
bant  :  hic  ad  rcs  tam  divinas  quam  humanas 
pneclaregcrendas  rcddebataptiflimos,  hic  }u%um 
domini  fuavt  ,  CT  onus  leve  faciebat,  hoc  eva- 
debant  adeo  magnifici  ,  adeo  magnanimi  ,  ut 
illis  prac  magnitudine  fua  ,  minima  admodum 
viderentur  illa  ,  qux  folent  raale  efurientibus 
videri  quam  maxima. 

QontiU  CeneraL  Tom.  XXXITI 


animam  quam  non  yide* 


corpons  , 
intclligimus :  fic  ex  adminiftratione  totius 


Mttth  ?u 


niftratione 
mus, 

htijus,  quam  cernimus,  fabricae  mundanse ,  tam 
mirifice  conditae,  tamque  mirificeadminiftrata?* 
architeftum  ipfum  Deum  ,  &  intelligamus  ,  & 
admircmur  •  i^vtid  cnim  aliud  funt  creaturae  quam 
piflturse,  quamnutus,  quamvoces,  quamlumt- 
na  &  fplcndorcs  setern»  lucis  ?  Vidcmus  nunc,  ucor<  t$, 
tefte  divo  Paulo,  fer  ffmdum  in  anigmdte,  tunc 
dtnem  facie  <td  faciem .  Deum  quidcm  modo  non 
in  fcipfo  videmus,  fed  in  ejus  velutiiimilitudi- 
nibus,  nempe  creaturis,  velut  in  fpeculo  ,  pcr 
quod  ad  invifibilia  Dei  furgimus:  velut  inve~ 
ftigiis  «juibufdam ,  velutinfimulacris,  velutde- 
nique  in  quibufdam  fpedaculis  nobis  propofi- 
tis,  ut  per  illa  ducamur  ad  cognitioncm  divi- 
ni  cxemplaris,  fapientiae  inenarrabtlis,  artisin- 
deficientis  &  omnia  ordinantis  .  Prout  igitur 
Dei  invifibilia  pcr  creaturascognofcimus,  vidc- 
re  per  fpeculum  dicimur:  at  quoniam  iMa  ad- 
huc  iunt  nobis  obfcura  &  recondita,  in  senig*- 
mate  illa  videmus.  Pr«ter  haecautem,  nonde- 
eft  ctiam  nobis  fidci  certiflimum  fpeculum  ,  ia 
quo  imagines  fupcrnarum  rerum  intuemur  ,  & 
ex  fcripturis  ceu  per  involucrum  aenigmatis  > 
Dei  mentemfubofcure  9  certe  tamen ,  percipimus. 

R    2  Non 


39t 


pRA^SCU^l    IfBSIIJIA,   DQCTORIS    T.8B0LO3I, 


$$% 


111  ,  """"»    l$m  0  itaque  hic  Ipcus  videndi  Deum  ?  qnem  j^ 

Chmsti    cfpritnus  &  fitimiis  »  clarc  ^tque  lucide  ,  fcd  > 

i$$2.      «fc  i*i  Threnis  di^itur  ,   in  nmbrA  ejus  vivmps 

Thfu  u      inter  gentcs  •  Ex  fide  enim   /w/fy^   vjarfr ,    &  m 

&***.?*       tirnbra  Chrifti ,  nempe  fidc \  quas  veluti  bon$ 

umbra  caligantibus  viatorqtn  ocuiis  lucerntcm^ 

ff    -fs  M*    perat,  &  oculos  pr^parat  luci  .   Pcr  hanc  ica- 

que  fidcm*  Deum,  qui  in^nita  eftjuftitia,  ve* 

luti  coipcdimus.  Fer  hanc  ipfum  confpitiniusfi- 

Cttt  ftr  fpcculitm>  in  tnigtydte  >  qucm  n\cf$ciea4 

I,  c^«  s*  faciem  contucri  non  yalcmus  *  At  p|>i  veqertt*, 

quod  perfe&ufti  cfl:  >  cpnacdemus  pancni   hunc 

vitse  cum  faturitate.  Ubi  inter  angelos  erim&s : 

f.7^»*j.    videbimm eumr  flf  <P@ »  /"W  ?/?*  #  beaticsulr 

tabimus  in  fplcndoie  vultusejus,  quandogravi 

dcpofito  corporc  ,  aut  mutato  ,  quando  mcntis  % 

caliginc  adcmpta ,  ipfum  ^clariuscerncmus,  §c 

<|iHgcorius  ardentius 

O  bfatosccelicql&s,  quifaei^mDei,  ideftdi-* 
*•  €&t  !•.     vin^mefleritiamcUreintpentur^  &  revelatafacie 
gloriam  ^Qfntqi *  &r  yeriutem  illam  fummatt*  fpc^ 
eulantur  .   Qui  cognqlcunt  mirabiletn  Trinita-* 
tem  in  ttnaperfpqarumcanfubftantialitatc.  Qui 
^ognofciint   aetem^m  £Iii  generationem  ,  $tque 
cpaerernam  Spiritus   fanfti  prpceffionem  *   Qu| 
(Ogoofcunt  patris  pptentjam  x  filii  fapi$ntiam  ^ 
Spuitus  fanfti  clememiam,  ipfiusfummaeTrini* 
tatis  unam  &  individuam  effentiam.  tJbi  intel* 
Je&us nofter^  qui  foH  atterna  repletur  veritate, 
tvtnc  perficietur  ,  quua^  yerit^is  cfariwc  illu-* 
ftiatus  ,  intciliget  aeternum  •  Vo.lunt««,  frucns  C 
fo  ,  qui  tot^is  cft  fawh  &  defiderabilis  $  p$r* 
pctua  ftahilitatc  yitx  fummo  caritatis  fervorc  ^ 
qualis  cft  in  rneridie  aeternnati^  y  ardcntiilime 
amabit  fumm^  bonui^.  Memoria!  qu*  hic  flun 
x%  cft  $c  infidelis»  tunc  perp^tuo  t^norc  inuna 
fktSL  bonp  *  omnipatetttettt  tenebit  .  Tunc  igi«* 
tur  tuo^  ^   qui  nunc  efmiHtit  %  &*  fitiunt  jufth 
tUm>  prpbitatcm^  reflitudinem,  vcritatcm,Dci 
^onorem  $c  legetn  ,.  prpximorumquc   falutem  , 
•JW^  § i   .Wnc  .("iaqaABi  )  faturabiintur:  quum  Pw  b^a% 
tas  animas.  a4  c<Meftcm  iHam  d^cet  m?nfam  , 
in  qua  iljis  ambtoCtam  apponetj,  &  fupSf  ipfaai 
neakr  potandum:  id  cft»  cflen'tis  («^  &iacom* 
saatabiiis  vcritatis  viimncm  ,   atquc  e^  vifiontt 
gaudium  perenn^-  Q  dcrlltias  humaais  fenfibus,  JJf 
impervcWgabiics,  Q  ktix%  &  glotiofumcQnn. 
mttb<u     vium*  Q  <J«te.  &  dcfiderabilcs,  irpuiasr  <*  im-* 
i^cnfas  opes»  qua$  nec  mvgo  dcmoliritmc^vc^ 
n€c  fur«s,  cffadcyc  ac  fuffurari  potfunt  %  J4  quo4 
Hqb  cft  in  b«^tis  exigya   gaudii  p^ts  %   ccrtosi 
fcilicct  cffe,  numq^iafld  ttm  ittimcnfi  bona  fibi 
4efotur4  *  numquat^  fc  tantis.  bonis  cariuiros  f> 
Mirabilis ^ctiam  difcumbcntium  ordo  in  hacfu^ 
perccelcfti  mcnfa  %  diverfos  iequitur  bcatoruai 
«#^,4,     gradus  ^  fiquidem  diftribucns  Chriftustfci  pro^ 
miifas  mujtif^rias  manfiones»  fuisquemqu^col- 
jMMJfc  #0,,  locat  fedibus  :  ftamque  qui  pcum  cxccll^fjtius, 
$maverunt  ^  4»m  hic  viv^rent ,  ad  tnajor^  p<er4u% 
cuntur  glori^  faftigu*  Tptp^utcmOcofruiom^ 
niba$  datur^  pmnibus  idcm  datur  m%cm&  vim  % 
denarius,  omnes  cflTenciam  vid<;nt  divinam,  fe4 
Denni  totttm  %  copioiius  *  pr^ftaQtlufqu^  pofK- 
4ent,  quorum  roajor  fait  caritas. 

Suo  prattjrca  bcatitudink  gra4n  quifqtne  coa- 

tcntusplenufqucvivu,  necaliis,  quo  Dco  pro-f 

pinquiaccs  fpeffcct*  invidct.  Livpr  enim  (  ut8$ 

m*t*%H     rteto  m  ?hm$tQ  m^mt}%&nm  choro  procal 

?k*dn*      ^beft  •  Imo vero  ( tefte  Grcgorio )  qtiid  in  f<?  quif*^ 

f^^f^queaanacccpcrit,,  ha$  ie  accepiflfe  lt\  aliocKM^ 

^W  tabit  4  Se4  &  i&  hoc  mirabilc  eft  ^Qnviviuni 

jlltti  diviaum»  in  quofineullofaftidioi  iifdem 


Tfif.  W 


W*  i*#: 


dhi  illj  yefomtur  dapibus^  quibus  ingtteroum  "^"^ 
copiofiffimcque  cxfatiantur  v  Nobis  quidcm  in  cHRlst^ 
hac  mifcriae  vita»  rei  ^jufdem  diuturnafrequen*  i5J^ 
tatio  &%tim  qaaftamparit,  atque  obidoovarc-* 
qnirimus  oblefiam^nta,  ad  quae  non  cibi,  noa 
vina  fu^iciunt»  nift  fam^sad  vefc^dum  allicut» 
gtiique  ad  bibendum  ,  &  tamdiu  obledlatio  , 
quamdiq  Sic  ^viditas  pcrmanet»  ^EternustatriCfl 
amor,  quo  ffmpcr  convivacillicoeleftcsinPeum 
optimum  nujnmuro  quafi  aviditate  quadam  af- 
ficipntur,  efficit»  ut  Qmnl  cKpuIfofaftidio,  di^ 
vinis  illis  delitiis  $c  cpeIeftibu$pnbrofii$pafcaiv- 
%%Vz  I)eaq«e  fcmperquafi  novp  gaadeant  fpcfta- 
culo  ,  blanda  dulciquc  fruitione  beati  *  Quid 
multis.^  Ibi(jM«taJaannisApocalypfim)noncfu-  ^/«e,^ 
ticnt  neque  fitient  ampiitis,  qui^  agnus,  quiia 
xn<rdio  throni  ^ft »  dycetcpsad  vitap  fontes  aqua- 
rumt  ^quarutn,  inquam,  qtise non promuntur  c 
coenofi§  hujus  mundiimmundi  paludibus,  fcd  c 
fonte  pleqiffimo  ^tque  mundiftimQdivinapvirtu- 
tjs,  ^tquetorrcntevolupt^tisdivinse,  ^quarum, 
inqium  j  quae  non  pertjngunt  loium  ad  talos 
lifque  j  genua  ,  renefv^  ipforum  {  ut  4e  aquis 
E?sechie!is  legimus)  fcd  h  augiiftiffiinttm  illud  f^  ^ 
cceleftium  vphipwum  pelagusavidilfimc&iati^ 
fime  cffufi  conquiefsunt  iq  pqkhritudinc  pacis  » 
in  tabcrn^culis  fiduciae  ,  &  in  r^quie  opulcnta- 
Ibi  namque  omnia  crunjt  bcatitudtnis&gaudio- 
rum  ineffabiliutq  ple^a^  nonfolum  intellfdus5p 
vohmtas,  fed  fua  quoquc  mpdo ,  fauccs,  octdi> 
aur^s^  manus,  totumcorpus,  deniquetoti*sani- 
mtis^  tota mens,it^ut tatusintr^tbeatusiniliud 
immeafum  4omini  g^uditim  >  (  Mt  Auguftini  vcr*- 
bis  utar)fi«e  triftitia^  quod  continet  ast<;rnam  Zjt 
lastitiamj  ttbi  crit  omne  bonum  &  uullutnma^ 
Jum,  ubi  mt  quicquid  voles,  &  noaeritquic-r 
quidnolcs:  ubierit vitavitalis^  dulcis 3c amabi- 
IiS|  ubi  non ^rit  hofti§ impttgnans ,  nccullaille- 
sebra*  fed  lumma&certafecuriras^  fecuratran- 
qttillitas,  traqquilla  jucunditas,  jucundd  feiici . 
t%$  »  fflix  ac^emitas  ,  at?tcrna  beatitudo,  be^ta 
trinitas  %  Si  trinitas in  u®h&tt98$  unitatis  deitas , 
Bc  deitatis  bcats  vifio  3  quaecftgaudiumdomini 
Dcituit  Jtenique>  p^trcsoraatiflimi,q«um2fa^ 
jas,  &  aftipula^usIfaiaePauIushurnaaarumdivi^  ^,|.  $# 
narumque  rerumfcientiftimusdicat,  yuodntcocu*  i*C^#«t 
/njr  ntidit  ,  »er  duris  audivit  »  nec  i$  cor  baminis 
tfcenderunt  qujt  prtfdravit  Dius  diti&ew&fts  f*  l 
quid  balbus  fgo  $$  hebes  dc  rc  tam  inefrablli 
quam  cum  pt^heta  esclamcm  ?  Laudd  Ekrnfa^  r/4*  %4$i 
iem  d^mimm  >  l*tud$  f>eum  txuw  Sion  >  qwnitm 
unfmavit  fem  fmtrutn  tuarum ,  knrdixit  fiiiis 
tuh  in  tey  (fui  fofuie  fines  tttos  facem  ?  tg*  adifc 
frumenti  fctiat  te , 

Q  tifiumphans  bcatorumecclelia ,  oaltaSion, 
iauda  dominum^  fumme  Iauda,  &  inudcs  itcra, 
fummas>  quod  de  naufragofo  mari  ^d  quietifli^ 
mum  ppirtum ,  4$  exilio  ad  pattiam,  4e  tenebiis 
ad  lucem,  %d  apt^tam  d^niquc  pervenifti  quic* 
ttm  femftitcrnaiii *  La*J*  Peum  tuum  $ionf  %m* 
niam  twfiirtawit  fer4$  portdrum  tuarum  >  quia  ro-r 
borati?  vc&ibus  3fc  inconvultlbilibus  fcrisrobo- 
r^vit  pprta^  *****  N«It«s  intrare  ppt^ft  inimi* 
cwts»  nullas  e*ic«  vult  aiqicus,  Tucac»>  obcw 
Jcrufalem,  «|  arc^  cceli,  non  cft»  quod  mundt 
tiqicas  dilurium.  $en$4ijtitfut  Dtus  fiiih  tuis  in  Qtmj.y. 
te9  notiper|!|[rinantur>  intysl^tai«iir>bcnedidi 
funt  QMni  bewdicliont  ffmtudli  in  catUftibus  eum  Efktfi  & 
Chtiftv*  otml  4ecp?ati  pulchritudin^  ,  omoi  il* 
luftrati  fpkt|doret  oinqi  fpl#uU4a  CQmiuti  co- 
hortc,  in&tt  immortalitatis  deaurato  veftimen- 
|o?  |>lenigue  gau^ioruni  varktatc.  JEf  quilent* 

dixit 


3*3 


An  no 
Cheisti 


Oratio  in  concilio  Tridentino  habita»  3^4 

A  fiexcorumbenffaftis,  li  cx  paupertate  fpititus*   7-*  *  o 


i  Cm  !!• 


iixit  filiis  tuh  tn  tt ,  iifnfuhfititstHtsfActmi  jtxm 
non  cft  timor  ia  finibus  tuis  ,  nulla  pericula  f 
bclla  nulla,  nullaeque  tcntationcs,  quod  hoftcs 
omnesamuris  tuis  proculfint;  &  adipc  frumenti 
fatiat  tc  omnipotens,  optitno  ncmpe  divinaevi- 
fionis  tritico  >  omniumque  rcrum  copia  .  Quis 
igitur,  o  patres,  non  illic  vehementcrdcfideret 
elfc  »  habitarc  »  &  pafci  ,  tum  proptcr  pacem  » 
tuna  proptct  adipcm,  tuna  propter  faturitatcm? 
Ubi  formido  nulla  cft»  nullum  faftidiura,  nul- 
lufque  defe&us  »  ubi  tua  manfio  eft  paradifus  , 
dulcu  cibus  verbum  dulec»  &cuma5ternitate  af~ 
fluentia  maxima* 

Reliquum  eft  *  ampHffimi  pattcs  >  ux  jam  dc 
fupernorum  civium  imitatione  paucis  »gam  « 
Quamvis  enim  de  pr*mus  eorum  dici  potcrant 
uiia  multa  ,  fed  dc  rc  tam  facrofan&a  nihil  tc- 
merc  promtnciandum  *  Nec  fas  eft  ad  curiofas 
quaeftiones  ,  quse  hic  folcnt  curiofius  excttari  * 
revocare  *  quod  Dcus  arcaniffitnum  effe  decrc* 
vit  »  magna  efle  dccrevit »  magna  efle  &  admt- 
rabilia  credi  voluit  quae  ele&is  fuis  paravit  » 
quae  per  fidem  nunc  a  nobis  cogoita  ,  &  atnarc 
dcbcmus  ,  &  fperare  ,  tunc  dcmum  plcnius  iu~ 
tellc&uri  »  quum  voti  compotes  fa&i ,  contem- 
piabimur  coram  omnia  praefentia  *  atque  adco 
noMsipfisconjttn&HKma:  ut  fic  ea  cognofc&mns  > 
quenndaiodum  nunc  cogniti  fumus ,  lntcrimta* 
men  eos  iraitcmur  quorum  beatam  vttam  mu 
ramur.  Sequamur  corumexempla*  cjuorumpw- 
clariffimis  tropharis  &  gaudemus  &  excitamur  : 
fcqucmur  atuem  »  fi  cum  Chrifto  (  ut  ipfl  )  in 
montem  confeendimus  .  Standum  eft  eairn,  vo~ 
bis  prxcipue*  o  patres,  qtii  evangelicam  doce* 
tis  juftitiam*  in  eontempiatioms  &  fpiritualium 
virtntum  apice»  Mofcn  imitati,  quidivinacon* 
tcmplaturus  ,  montcm  non  raro  afcendebat  *  wt 
hauriendo  ibi  divina  myfteriaperdifceret  >  quo- 
nam  modo  fe  &  a!io«  eflet  rcfturus  *  Unde  ad 
munera  adionum  bcneinftrudiparatiquedefccn- 
dentes  ,  fic  fubditorum  commodis  prudcntcr  ac 
diligenter  confulatis  ,  ut  nihil  omittam  y  c^uo 
eos  ad  aeternum  falutis  montcm  pertrahatis  * 
Sanftorum  etiam  montinm  cacumina  >  <|U9e  pri- 
ma  funt  a  radiis  folaribus  irradiata  ,  illi  funt 
angelici  fpiritus  $  ceterique  bcati*  qni  in  altif- 
fimis  regnantes»  in  primis  a  fole  iliojnllitiaeiU 
Ittftiiaaiitur ;  quomm  li  vciiaiitationcconfocia- 
mini  coelefti  collcgio  :  quantum  (  bonc  Deus  ) 
fplendor  gloriac  Chrifti  vo$  dccorabit^  iHuftra*. 
TjaU  83, ^k  bitque  ?  Dii ,  patres ,  cftis » &  filii  cxcclfi  omncs, 
><».  10.  invadat  igitur  aninio^  vcftros  facra  qu^edam  am- 
bitio  ut  parvis  contcmptis»  ^r  mediocribus  non 
contcnti  anhelcttsadfumma,  vitamadexemplar 
angclicac  vitse  formantcs  ,  ficut  fan&i  Dei  fccc- 
runt;  qui  quicqutd  in  mundo  cfl;  pofthabentcs^ 
wltra  mundanam  illam  curiam  ,  ut  angclicam 
etiamincarneducercnt  vitam,  advolarunt.  Igi* 
tur  fi  fupremum  curiac  illius  regem  »  ardcntiui- 


illiusigric,  qui  cdax 
acccnfi  rcfcrcntis  ;  fi 


ma  carttatc  amplc&atmm 
eft  »  fcraphicam  cffigicm 
puriffimaeincumbcntcs  contcmplationi ,  in  admi» 
rabili  hoc  opificio  ,  opificcm  ipfum  fapicntiffi- 
mum  >  in  opifice  vero  opificium  mediccmini  : 
fulgore  cherubico  mirabiliquc  intclligentiae  luce 
nnaiquc  corufcabitis  .  Angelos  deniquc  (  qui 
continuo  praefidio  noftram  tuentur  vitam  )  refe* 
retis ,  fi  ovcs  quarum  cuftodiam  Chriftus  vobis 
concredidit,  a  periculis  Iiberctis,  &  a  luporum 
tutemini  voragine . 

Afcenditc  ad  montem  ,  o  patrcs,cumapoftoIis , 
Jn  quorum  viccs  fucceffiftis.  Afcendetis  autem> 
Cmcil*  GenerAl.  Tora.  XXXIII. 


manfuctudinc,  cfuric  &  fiti  juftiti*  ,  paticntia .m  cmutn 
advcrfis,  acriorcs  vobis  addatis  ad  virtutem  fti-      355^ 
mulos.  In  lococampettrimanetis,  fi  plcbei  vide- 
rint  vos  nihilo  fobditismcliorcs,  fed  in  montc 
eritis,  fi  clcfti  ad  apoftolici  honoris  culmen  fic 
refpondcatis  hujufmodi  dignitati,  utyitavcftra 
(  quam  vcluti  icopum  ii  intucntur  qui  in   valle 
manent )  fit  illis  apoftolicat  vita:  excmplar :  Afcen- 
detis  dcmum  in  fummitatcm  montis  %  ii  in  hac 
fanfta  fynodo  ita  Chrifti  gloriam  &eccldiarfu* 
fpcftatis  tranquiliitatcm,  ut(non  curantcsquid 
hominibus,  fcd  quid  Chrifto,  cujusagitisnego- 
cium,  fit  gvatum)fi  opusfuerit,  nondubitcu^, 
pro  rcligionc  ,    pro  vcritatc,  pro  juftnia  ,  pro 
J5    cathatc,  laborcs,  pcnuiiam  »  contumclias  ,  mor^ 
tcm  ctiam  ipfam  fubirc .  Atquc  (  tit  icmcl  di- 
cam  )  omnia  facitc  fecundum  e^cmplat  ,   quod 
oftcnfum  cft  vobis  in  montc,  ad  quem  princcps 
paftorum  Jefus,  doftuvus  apoftolicasovc^  afccn- 
dit,  quo  vos,  qui  fidcm  dofturi,  morcfquceK- 
tirpaturt  corruptos  $  intcr  hos  convcniftis  Tri- 
dcntinos  monte^:  operam  dcti»  utabeismunda- 
rum  aquarum  fapientix  faluuris  xivi  atFatim  de- 
fluantinimasvallcs,  hoceil,  litientes  ovcs :  ita 
fict  ut  irrigatione  vciha  %  cccleliac  terra  pingue- 
fcat  ,  &  animorum  aeftus  ,   fitifque  temperetis 
ardorem  »  atque  h^crcfum  extinguatis  flammas. 
Cumque  paftorum  infomnes    noftes  »    diefque 
anxios  in  montibus  duccrc  *  ne  quid  callidu* 

q  ht  ^  ne  quid  luporum  aftuta  fieritas»  pcrnicio- 
fum  moliatur  caro  gregi  *  Vos  qui  paftorum 
evangelicoritm  tttuJisr  *  ac  dtgnitate  eftis  hone* 
ftati  ,  quique  inter  hos  agitis  Trideutinos  fal- 
tus,#fic  cuftodite  oves»  qu^  uivco  acdivinovc- 
ftitar  funt  velfere,  &  ccsicfti  germine  pcrfecun- 
dae  ,  ut  non  modo  pro  ch  tmndis  laboriolilfc 
mo  utamini  pcrvigilio,  vcrumetiam  vcftr^  quo* 
qm  vitce  difpendio»  carum  falutcm  dcfcndatis, 
ne  cas  lupi  >  hoc  eft  >  haeretici  diffipent  ,  ra- 
piant,  dilanient  .  Epifcopi  patres  >  hoc  eft  fu- 
pcrimendentes,  curate  ergo  ut  e  fublimi  hacfa- 
cr^e  hujus  fynodi  fpccula »  velutiboni  atqueocu* 
latifpeculatores»  vigilefquecuftodcs»  proculde- 
nuncietis  ,  lupos  ,  hoftes  fceleratos  ,  fchifmati- 

D  COS,  atquc  hacrcticos,  quofe>  audita  vcitravo* 
ce,  oves  omnes  in  loca  recipianttutiora*  &quas 
diiperCe  funt  colligantur  &  errantes  rcducantur 
ad  grcgem* 

Hxc  ut  praeftare  ,  patres  >  poffitis  ^  fedetc  #  ^tf-  ** 
Chriltus  cnim  confccnfo  montcfcdit»  ut(fecun-^*^^* 
dum  Auguftinum  )  magifterii  oftenderct  dignU 
tatcm*  O  quanta  eft  feffionispatruminconciiio 
authoritas  magifterii.  Hanc  agnofcitc  ,  patres, 
agnofcite,  inquam,  potcftatcm»  quainhocloco 
fanfto  vos  Deits  cxornari  voluit>  ut  deccrnatis, 
defmiatis,  ftatuatis,  utjudicetis,  ut  cQii&cmtte* 
tis,  ficut  Spirhus  fan&us  vcfter  &  patronus  & 
modcrator  vobis  iuggcflcvit  •  Agnofcitc  infuper 
fummum  Dci  in  vos  bencficium*  quos  hac  tem- 

£  pcftatc  e  numero  felegit  hominum  totius  orbis, 
ut  ad  fui  gloriam  deftruatis  &  cvcllatis  errores 
&  hacrcfcs  omncs,  plantatifquc  virtutibus»  col* 
lapfam  religionem  (  cujus  publicutnbonum  a  vo- 
bis  pendct  )  in  antiquum  nitorem  revocantes  , 
Chriftianae  reipublicse  vitam  &  tranquillitatcm 
Iargiamini.  Atque  fi  ufquam  ,  ogrcgis  Chriftia* 
ni  paftorcs,  fummus  illcpaftor  Chriltus  vobiscft 
fcqucndus,  fi  ufquamejus  fanfti  imitandi ,  fi  uf- 
quam  fuit  tempus  quo  vcftrisfanftis  fcffionibus» 
vcftra  cura  &  patrocinio  orbi  Chriftiano  confu- 
lcndum  effe ,  fi  ufquam  ccciefi»  calamitates  ama- 

R     $  ris 


SP5 


FrANSCISCI    ffBREPJA,    BOC?GlU$    THSOlOGf, 


$9S 


j^  N  K  0  tis  effent  deflcodaeJacrymis,  hfc  &  nurjc  pptiflx-  A  fi  ii  qui  certant  iii  popularibiisiftisccrtaminibiis  ^  H 
Chriiti   ff*am  his  omnibus  locus  eft  ,  ubi  tantum  mare  §o)k 
jf$sz-     pietatum*  diffidiorum,  fchifmatum,  hasrefun*  , 
inundat  in  Chriftianamtempublicam,  ilbi  ferus 


Tknn*  i* 


jr.  &£  i^  ille  Goliath  Deo  maledicit  ,  ac  ifraelitico  populp 
p^ua.  *u  ^uIta^  >  ub*  Phaffur  ia  Jeremiam ,  Balthafar  ia 
"  #  *  yafa  dominimanusextendit  facrilegas,  pbi  hsere- 
tici  polluerunt  fan&uariumDei,  ^onfplraverunt 
in  fan&am  Romanam  eciplefiam  ,  &  aoftul^runt 
omnia  defiderabilia  ejiis  ,  Petri  fedem  yilipen» 
dentes5  ChriftiSacramentisdetrahentes»  patruni 
fan^orum  decreta  defpicieptes,  facerdotcs  Dd 
esfibilantes. 

Nunc  ecciefiam  m^tr^m  deriderit   filii  ,   do* 

meftici  ipemunt  ,  derelinquuqt  amici,  cuftodes 

deierui$t*  &  haeretici  isnpugnant*  Nm«c  impius 

**?  Jerpbqam  infurrexit  .  Nunc  fchifraaticus  pppn- 

lus  liberioris  vitse  appetfns,  receffit  4  4orr*p  §? 

familia  noftri  verxEfavid.  Nunc  npvi  magiftri , 

prurientes  auribus»  magiftrf  mendaces,  pfeudo- 

prophet??,  iijtroducttnt  Te&as  perdiuonis  ,  durn 

hic  videas  Luiheranqs  ,  iJHc  ZuingJio$  ,  ifthic 

Catahapriftas,  &aJiosexiftoftirfure,  Nuncnoji 

ad  Chriftum  cum  difcipttlisinmpnte,  fedadvi* 

tuIo$  aureps,  &  ad  ejtcelfa  idolorum  delubra  3/ 

r4U$'&  Jcrufaleni,  reli<ap  Dci  tettiplo,  negle&a 

yera  reijgione  ,  communique  ordinatione  ectle- 

jllae  cathplicas  fpreta,  miferanda  populi  muJtitu- 

do  confluxit  * 

Et  (qupd  npn  fine  maxia>p  cordis  dplore  di? 
cere  vaIep)hocetiarn  infelici  noftro  fteculo,  quir  i 
dam  impugnant f  itnp  yero quidanv  pmpinQ  reji- 
ciunt,  fan&oruni  ineerceffionen^  atqui?  toJIunt 
(  proh  dolor )  eorumdem  fupernotu^  civium ,  qui 
nobis  iapu4  Deum  pnefidio  eflbfolent,  venera-rr 
tipnem  ,  folennit^tes  ahragant  .  De  his  tamen 
^fcere ,  &  fi  in  anitno  erat ,  fup<crfedebp ;  tum  ne 


$t   £*£. 


2*  Tim,  3. 


i»  $*£i  *a« 


&****•  y* 


%\  Cet*  9% 


jnuhisYos,  patres,  ntoreis  fum  maxtme,  quod 
hos  pmncs  ,  qui  a  nobis  dtflentfunt  ,  fperamu^ 
j>ei  beneficio  ,  in  facrofanftam  hanc  fynpdum 
brevi  cpnventuros ,  acdivini5!piriti|S|[rati4?  ra* 
tipnes  ornnes  &  fid^l  &  doarin«  npffm  una  no- 
bifcumitaprobaturosj  ut  &  cpmmun^  hocbene- 
0cium  eccleGaftic«tranquiHitdt!s»  tamahomni^ 
husexpetitum,  breviinecclefiafcntiamus ,  &if* 
ji  ad  fanftorum  veneranpnem  excit^ti >tqucac-  l> 
certfi,  illoruniinterceffioneecclrfi^  jn^tris  vocem 
audi^nt,  ac  cjus  mandatis  falijberrimifqueftatu- 
%i$  iibenter  atque  e^  animo  pfcfequanttrr , 

Nos  tamen  interim»  (  yt  epundeegreilusfua\ 
redeam)  fedulo  ac  diligenter  expendatttus ,  Q«or- 
fum  fervator nofter ,  tam  Jaudet  paupertatetn  fpi^ 
ritus,  manfuetudincm ,  lu#M«ri *  mundjtbm cpr- 
disf  efuriem  &  iaimj|uftrtiieA  pati^ntiani  denu: 
que  iq  perfecutionibusf  Hempe  quia  fciens  ne- 
minsmglpria&honore  coronari  debere,;  nifiqui 
le^itinie  ccrtaivertt »  8*  vincencis  efle  manna  illud 
^etcrnaB  dufcedinis*  vofcbat  ah  inantflimishdno-, 
ribus,  Jt  nravarum  cupiditatum  venenis,  ac  ca- 
ducis  feniuuiti  obleft^menti^  nos  abducere,  quo 
^scpeditius  ipfutn  4ucem  miiites  feqtiaptur,  pai*  £  hon  retardent v 
ijiam  adepturi,  Id  quo4  Patilus  egregiqsChrifti  ^— •-»■- 

ifnilesmoauit:  Jlccwite*  inquit  ,«r  &mfvehend<$-» 
***,  OmhU  MtWy  qui  inmwcontcndit  t  a^omnk 
fas  fe  dbfiinet .  Et  ilfi  qnidem  ut  CQtrHftikihm  cq« 
ronam  accifUnt  y  nos  mtem  imwruftdtn,*,  Vt  ficu| 
i^terrenoagpnequivpluntvinccre,  f?  continent, 
a  potu  njmioi  cibis  quibtif4amA  stliifqu^  rebu$ 
fu^vibus.  Ita&nosomnU  impedimenita^Qffen- 
dicul^  fubmov^amusi  quse  curfum  apftritm  re* 
tnotari  poflfunt ,  dumadbraviumfeftinamus.  Atr 
^ue  id  fummo  ftudip&diligcnM^confidcremus, 


nihil^non  tumfa^riunt,  tumpatiuntur,  quo  ple-  Chkisti 
bis  ^ppla^fum^  quo  yilem^rperituramcqrojlam  i$$au 
auferant:  qu^ntpmagisparefteadem  facerenos, 
qtto  nonmox  perituracommoda,  non  humanam 
laudem,  fcd  plaufum  acceleftibusaulicis,  &im- 
tnarcefcibilem  immprt4litatiscpronamCPtif?qu^ 
li^ur  ? 

O  extr^mam  tnortalium  dcmentiam,  0  caeeas 
hominum  mcntes,  qui  npn  perpendimusmagni- 
t^dinem,  dignitat^m^  &  aeteroitatem  t^nti  pr^- 
mii,  yerumettam  quum  nihil  nifi  felicitatemap- 
petere  vtd^amur,  eatn  tatnen  propofitam  averfe^ 
tnur!  ^r  tam  pertcuJofa  alea  fic  fumus  fomnicu^ 
Ipfi,  ut  advcnerenolimus,  quammanifefteprae?» 
B  dpites  in  fleternarn  ruimus  mortem  ,  quibuspro- 
mittitnr  felicillima  ac  fempiterna  vita :  cum  qiia  II 
Haec  calamjtofacpnfcratur,  vixboruiae,  vi^  mo» 
menti  inftar  habet.  Quacnamcft  hsec  tam  apcrt^ 
vefania  ?  qu*  tam  manifefta  ebrietas  f  ut  confida- 
mt|s  repsriri  pofle  ia  doIoribu$voJuptatem,  fa^ 
Jutifera  in  peftiferis ,  dqlcia  in  amavis?in  mobili- 
bus  quietem,^  verain  falfis,  &  in  mort^  vitam? 
^ec  ofc>f£rvamus  9  qyam  fint  dojofi  honores,  qui 
umbntni  potivis  quam  vciritatem  felicitatisoften- 
dentes,  ideo  ^d  akiffirriosclignitatinn  gradusnos 
extolJunt,  ut  in  miferiam&feryitutemafublimi 
fprtunae  rota(cui  ftabiie  non  cft  cacumen ) capi- 
tali  ruiq^  fubito  prsecipitent ,  Quam  fpinofae  di-  *•**■  h 
yitiae»  quac  cogitatitonum  fuarum  punClionibus , 
)  tianc]uillunianimummiJlecurisdiIaniant  fQuam 
faifa?  vpluptates  ,    quae  id^p   fuavibus   laqueis 
mentesnoftrasiJJ^queaqt>  uteasftrangulent,  au 
que  in  omnem  vitiorum  vo&aginem  ccenumqu^ 
prpfternant  i  Qu^m  bteve,  mpmentaneum  *  m- 
certqm  ,  umbraule»  im^ginariurn ,  fugastatque 
fajfum  eft  omne  illud,  quod  h#<;  omnia  fimul 
(  etiam  fi  cx  yoto  affluant  )  pr^eft^re  nobisppf^ 
funt «  Coqtra  Vero  quam  magn^  v  quam  rtabilia  , 
§t  promifla  Sc  par^ta  fu^t  iis,  qui  contempm 
praefentibqs  illam  fufpirant   patriam  *   ubi  ni-. 
hil  oheft,  nihilque  deeft,  ubi  erit  vitaquieta, 
triftitiae  nefcia  ,   vita  ignara  ntortis  ,   vita  to-« 
ttus ^legariti» ,  8rdiffnitati$pleniffima»  ubijufti  ¥f»^ 
ia  perpetuum  vivcnt  ,  fuJgentes  a^tit  Sol  %  fi?  &&&,*}< 
milesfa^iangelisPei,  ubi  fatutabuntur*  quitm  ^fsi*  *• 
^pparuerit  gforia  ejus  3  qui  fpJus  dcfiderii  npftri       wv|0*v 
amplitudinem  implet  ,  folufque  animas  noftras 
beat  .   Expergifcamut  igitut  ,  qui  fomno  tam 
prbfundo  fumus  confopiti,  afcendamus  ad  mon- 
temcumcl^is  Chrifti  diicipuli§;  meminerimus 
terram  rioh  nohi^ p^triam  efl^ ,  fed coelum ,  in qtio 
fan^ti  fclicit^r  regn^nt.  QuprumfipJacet  felicU 
tas4  placeat  Sc  vita ,  Erudiamur  >  ut  ipfi ,  ^dju-, 
ftitiarn  cvangelicatti ;  contemnamus ,  ut  ipfi ,  mon 
mentaneas  voluptates,  evanida  gaudia,  peritu^ 
ras  divxtias .,  Atque  .(  ut  divus  ait  3teo)  feH$m .*j  %^Z 
voc^k^  ^ttrtmps  ,   defideria  terrena  non   depri^^^  '*  ^ 
maht^  a4  «tgrn^  praecIeftoSj!  peritura  non  pccu- 
pentr  viam  Ingfteflbsv^ritatis^  f^llacesillecebra? 


se  ,  patre^  ,  excitec  qos  a4  virtutem  » 
Jabprem"  fpes  immortaJitatisa  nam  angufti  animi 
atque  demiffi  eft  %  tam  glariofi  triumphi  honpreift 
contemncr^  ,  &  qui  fub  Chrifti  vexillis  milita^ 
mu^  %  ftipenditiin  perenn^  ab  eodem  expeftanr 
tes,  pr^paremurada^onem  menteinte^ra  ,  64«; 
firm^,  fpe  c^rta,  caritate  perfe^ ,  virtute  ro* 
bufta:  nam  regnum  cxforum  vimpatitur,  €7*iwk  M4ttb%Uj 
hnti  rdftunt  illHd  >  ad  quodobtinendum,  certan~ 
dum  hau4  4abie  eft  omnibus  ,  nec  levi  quidem 
certamine%  fcd  vpbh|>raBfi?rtim,  patr^s^  quihic 

con* 


An»o 
Christi 


35*7 

contenditis  ,. 


ORATIO     IN    CONCIHO   TR  I  D  EN  T  I  NO    H  A  B  I  T 


3i?8 


diabolmn  ft  ^o.^^^ii.ffS  ^  PtUriS  *******  >  •»  *P°ftoKca  t.dhionc  dc 


impietatem  ,  contraque  haereticorum  omnium 
incurfus,  Magnuseftifteagon,  in  quo  fpc&acu*. 
Jum  multis  cxhibetis  .  Spe&amini  enim  a  Deo 
optimo  maximo  agonotheta  vcftro  ,  fpeaamini 
abejusangelis&fanftis,  fpe&amini  a  beatiffimo 
Juliopontificcfummo,  nec  non  a  Carolo  Cxfare 
imperatorc  Auguftiffimo ,  quorum  uterque  nihil 
aliud  «juam  feliciffimum  hujus  concilii  exitum 
precattir ,  &  avidiffime  exoptat ,  fpe&amioi  denu 
que  &regibusprincipibufqueuniverfis,  &  abec- 
clefiis  &  fubditis  veftris:  curate  igitur,  fandiffi- 
mifratres,  ut  publicam  orbis  de  vobis  fpem  non 
fdlentes,  ita  tantosrerummotuscomponatis,  ita 


manu  m  manmn  acceptum  .  Quare  obfervan 
dum  cft  quidnam pcenitentia ,  cjua  parte  divinum 
inftitutum  eft,  compledi  crcdita  iit  antcNovati 
harrefim.  Hic  de  animi  dolore  ,  fivc  contritione 
dubtum  nullum  cft  9  fcd  «eque  de  propofito  re- 
Iinqucndivitam  veterem:  dnbium,  inquam,  dc 
duabushis  rebus  nulfum  eft,  quin  eas  compledi 
eredita  fu  pcenitentia.  Quid  crgo?  fuftulit  nc 
has  Novatus?  Non  fuftuht  :  imo  refcrente  So- 
crate  Iib.4,  cap.  28.  doccbat  relapfos  ad  eucha- 
mtiam  quidem  ^dmittendos  non  cfie  ,  fed  ex- 
hortandos  tamen  ad  poenitentiam  ,  animi  ni- 
mirum  dolorem,  &  propofirum,  dequo  didum 
eft.  Quare  cum  Cyprianus  ,  Chryfoftomus ,  & 


I*tam  &optatam  tranquillitatem  reducatis  om-  B   Bafilius  fcribant  cum  muUis^liiV%«  NovVtia- 
mbus,  utrcfapifaaub^^  nos  tolii  pcenirentiam  ,  id  non  dc  univcrfa  pce- 

nitcntia,  potcft  accipi.    Deiode  complcQcbatur 


hoftibus ,  gloriofiffime  &  fan&iffime  triumphe- 
tis>  Adcritvobis  (mihicrcdite)fummusimpera^ 
torChriftus,  quemhabetisdo&orem,  duftorcm, 
&vi&orcra:  ipfumpro virilifequamini,  qut  iuac 
vult  vosviftorigeeffcparucipes.  Aderunt  &  fan- 
fti  Dei  amici  &  iniuperabiles  beilatores  ,  qui 
illuftre  triumphi  cxemplum  vobis  reiiqucrunt  . 
Quorum  fibonifueritisimitatores,  (ficut  &  ipfi 
Chrifti)  fudorum  veftrorum  percipietis  fru&us, 
laborum  praemia  ,  certatninum  bravia  ,  virtutis 
dcniqueampliffimas  reportabiti?,  acfempiternas 
rcuibutiones.        Dixj  * 


XX. 

SE^TE^TJ^t  VE^fiKdBIUS  DOMlls^l 
foannis  H$ffeUni  ,  facrs  eheolo^ia  in  acadctnta 
Lovtmenji  yuondtm  profefforh  f*ftr  fttto  ^eil** 
rii !,  epifcopi  CQnft*tneinopoiit4ni  9  circa  fubUtionem 
confejjivnis ,  frsftitntibus  cmcUii  Triientim  txhi~ 
bit4. 

Ac  nunquam  ante  edk*  Lovaaienfem  anaii^S/. 
typis  cxcufa* 


u 


t  de  Socratis   Sr^Sozomeni  hiftoria  re^e 


tunc  pcenuentia  exomologefim 

Id  difcimusapud  Eufebiumlib.^.  c.54.  de  Se- 
rapione  citantem  Dionyfium  Alexandrinum.  Se- 
rapion  fenex  jam  relapfu^  fuerat  in  perfequutione  , 
qu3cacciditfubpecioimperatore,  &  rogat  facpe  , 
vcrumnemoilli  attendit,  proptereaquod  facrifi* 
caflet  idoiis :  poftea  m  morbo  cum  tviduo  jacuiffet 
mutus  tk  iinefenfu,  quartodieaitnepoti:  Quo- 
tifque  o  filii  me  detinctis  ?  Obfecro  properate» 
&  me  ocius  dimitte  $  accerfc  mihi  aliquem  ex  pref* 
byteris  ?  currit  puer  ,  fed  cum  &  nox  effet  ,  & 
presbyteraegrotus  ipfe  venire  non  poITet ,  dat  illi 
paululum  euchariftiae,  jubens  ut  effundat,  fenU 
queinosinftillet.  Reverfumpuerum  fenexmira- 
biiitcr  omniumconfcius  antevertens :  Scio  >inquit, 
presbyterumvenire  non  pplfe.  ed  tu,  quod  illc 
juffit,  facito.  Puer  effundir  ,  limulque  infundit 
ori;_  fenex  ubi  deglutivk,  redditfpmtum. 

Ha^enus  resgefta,  cui  Oionyfius  addit  hanc 
featentiam  *  Videiur,  iaquiti  quod  fenex  hic 
tamdjn  invita  confervatus  e(t,  &  permanfitdo* 
necabfolveretur,  &veldeteto  jampeccato,  pro- 
pter  bona  quas  feccrat  >  confiteri  polfct  ♦  Vides 
ex  hac  hi(loria  feoem  hunc  infignem  fane  ,  & 
in  quo  moHente  illuxit  fingulare  donum  reve« 
iationis  fpiritus  ,  vehemmter  foliicitum  fuitfe  , 
&  fatcgifle,  ut  confcflus>  &  a  presbytero  abfo- 


$$HTO>UtU 

tnr  b*e  voce 
abfolun  ,  fte 

SttbaKditur 
a*Um  yireeia 
pi  *d  reeon- 
ciliatianem « 


**T*#jH>X~ 

^*iT«es  »  id 
t$>  tran/mi- 
fit  ptr  ^ 
l*m ,  «  gula 
<aim  dicitttr. 


M*fc*lu$  ttt 
tt&t  Vtrtit , 
£t*peccati$ 
HbtratKS  t<>~ 
ram  mmttfc 
q**  ftcernt 
CQnfitCri  pof~ 

quis  judicet,  duo  funt  neccflaria.  Unum,  D  Iutus  npn  fine  cuchariftt*  viatico   e  vita  difce-  ^^'«1*3? 


utdiligentercognofcas  quid  ecclefia  facere  folir* 
fit  dc  relapfis  ante  Nbvati  haercfim  :  Alterum, 
ut  refte  animadvertere  ftudeas  hiftoiriac  feriem, 
Porrpferiem  nonfatisanimadverfam  habere  pof- 
intit ,  quicumque  aut  ttipartham  tantum  tegc- 
runt,  aut  verfioncm  tantum^Mufculi  .  Nam  & 
trip^rtica  fragmentum  taotum  eft  juftas  hifto- 
dae.»  &MufcuIusnequc  fe  diligequcm  hic  pr*fti- 
tit,  neque  fidelem.  Ecciefia  autem  anteNovau 
hserefim  rclapfis  adhibebat  pceriitcntiam  »  tiam 
ptopter  hocipfumNpvatus  habitusefthacreticus, 
quia  tollebat  poenitenmm  »  qua  ad  id'  ufque 
tempusecciefta  mederi  lolita  crat  iis ,  qai  poft 
baptifmum  peccaffent  peecato  ufque  ad  «K>r- 
tctri  (fic  cnim  Novatiani  fcripturarum  tmita-> 
vione  ioquebantur,  ficutexlib.4.  Socratis  patet 
cap.  **.  &  Sozomeni  lib.  J.  cap.  %t*  )  Itaquc 
Chryfoftomus  iti  1.  capdt  ad  Hebrseos,  cum  ita 
loquitur  .  Hic  iterum  infurgunt  adverfum  nos 
qui  tollunt  pceaitcntiam  :  periphrafi  ifta  nota- 
vit  Novadanos,  eademqu^  penphraft  notavit 
cofdem  Bafilius  ia  fermone  de  panitentu  :  bu^ 
„etbiam,  inquit,  iftorum,quipcemtentiamtoU 
funt,  non  fcrens,  &c.  Neque veroh^rettcusha- 
bitus  eft  Novatus  ,  quod  pcenitentiam  tolleret, 
"'JS  parte  iaftuutum  divinum  eft,  &autinfc«- 


deret,  Nem  adeuchariiti»  fumptionem  (in  qua 
maxiav4m  falutis  fpcm  olim  collocibaht  prtfci 
Chriftiani)  referebant  fete  confeffionem  &  ab- 
folutionem^  ficut  patct  ex  canonibus  vetcrum 
conciliorum* 

Nequisvero  putet-confeffionem  &  ab/olutip- 
nem  Serapionis  politicam  ditmtaxat  rem  fuiffe, 
qualis  eft  apud  Cyprianum  lib.  3,  epiftola  17. 
cum  in  dcfedu  prespyteri  confiteri  nosvuh  dia- 
cono ,  &  per  eum  rcconciliari ;  ne  quis ,  inquam  , 
putet ,  advertat  Dionyfium  certo  ftudio  id  enarra- 
rey  propter  Novatianos  ,  quorum  haerefis  pauio 
antc  Serapionem  defunftum  extiterat.  At  Nova- 
tianidepolitica  abfolutione  cumChviftianis  non 
pugnabant,  an  fcilicet  rclapfis  concedi  deberet, 
fcddedivinitus  inftitutaabioIutioQe,  &  qua  re- 
lapfis  fic  contingeret  rcmiffio  peccatorum  coram 
Dco  ,  ut  idonei  cflcnt  ad  fumptionem  cuchari- 
fliae  *  Itaque  Novatianos  c.  10.  ad  Hsebrcos  ita 
JoquentesinducitChryfoftomus:  Non  efttutum, 
inquiunt,  myfteria  (fic  enim  vctcres  noto  more 
euchariftiamvocabant)  prasbcre  iis  qui  peccave- 
runt,  quianon  eftaltcra  remiffio:  quod  Nova- 
tianorum  diftum  pcrindc  valct,  ac  fi  dixiffent, 
baptizatis  ^uidem  tuto  euchariftiam  pracbemus, 
quia  contingit  ipfis  per  baptifmum  peccatorum 

remiffio : 


$99       Sentent.  Joanv  Haselii 

temiffio:  atrclapfisnonefttutumpraebere  ,  quia  A 
non  habet  ecclefia  facramcntum  alterum  »  pcr 
quod  ipfis  contingit  remiilio  altera  ,  baptifmali 
remiflioni  fimilis.  Semelque  hocmeminiffe  opor- 
tet  Novatianifmi  cardinem  in  hoc  verfari  ,  an 
Chriftusreliqueritecclefiae  fuae  facrameatum  ali- 
quod  ad  reeonciliandum  relapfos ,  five  hoc  vocari 
debet  antiquo  more  pcenitentia  ,  iive  recentiori 
facramentum  pcenitencix,  ficut  baptifmum  dedit 
adregenerandumnondumrenatis:  quodquia  ne- 
gabatNovatus,  habicus  eft  hacreticus:  adverfa* 
turenim  hoc  Sc  fcripturis,  quae  dc  illo  facramento 
loquuntur ,  &  traditioni  apoftolicae  ,  quae  tunc 
in  ecclcfia  de  eodem  facramento  nota  erat ,  &  ufu 
ipfocatholico,  Sc  perpetuo  omnium  Chriftiano- 
rum  animisirradicata*  B 

Neque  minus  fane  hodie  peccant  quicumque 
negant  in  ecclefia  eife  ullum  poenkentix  facra- 
mentum  a  Chrifto  inftitutum  ad  reconciliatio- 
nem  eorum  qui  nune  mortaliter  peccant :  nam 
quin  fide  , quin  prccibus  3  quin  eleemofynis , aliik 
que  hujufmodi  exercitii?  icconciliationem  impe- 
trare  relapfi  poffent  ,  ne  Novatus  quidem  in 
dubium  vocavit.  Haec  fi  meminerimus,  praeter- 
quam  quod  poftea  difficukas  nobis  cxpeditior 
erit,  re6UusetiaminteIligemusveteres,  quicon* 
tra  Novatianos  fcribunt  ,  ut  exempli  gratia  il~ 
ludapudEufebium  lib.  d.  c.  33.  cum  ait:  Nova- 
|um  nullam  falutis  fpem  relapfis  reliquam  fa- 
cere>  etiamfiomriia,  inquit,  facerent,  quae  ad 
finceram  convcrfionem  >  8c  puram  exotnologe-  C 
fim  pertinent  :  videlicet  falutis  fpem  non  illam 
fentit  Eufebius,  qu#  a  Deo  folo  fine  hominum 
minifterio  fpcrari  poteft  :  hanc  enim  neraini 
defperandam  effe  diferte  monebat  Novatus  : 
fed  illam  quae  homini  per  hominem  contingere 
poteft  exhibhione  facramenti  8c  ufu  poteftatis, 
qua  remiffa  in  terra ,  etiam  remifla  funt  in  ccelis  . 
Scmper  cnim  facramentum  8c  poteftatem  hane 
urgere,  &  anteoculoshabereoportet . 

Tale  etiam  eft  quod  apud  Socratem  lib.  £♦ 
c.  ia.  Leontius  Ancyrae  epifcopus  exprobratNo- 
vatianis:  Pcenitentiam,  inquit  ,  fuftuliftis  ,  & 
benignitatem  Dei  exclufiftis,  nempexllam  benu 
gnitatem ,  quam  Deus  pcr  homincs  hominibus  im- 
partitur,  ut  jam  di&um  cft  »  Prseterea  rcfert  in  D 
hac  materiaobfervareexomoJogefeos,  abfolutio-, 
nis,  remiffionis,  &cognata  vocabuia*  Eft,  ubi 
exomologefis  generatiter  valet  idem  quod  p^ni-* 
tentia,  ut  apud Eufebium  loco  jam  citato .  Etiamfi 
facerem  omnia  ,  inquit  ,  qu«  ad  finceram  con-* 
verfionem  Sc  puram  exomologefim  pertinent  . 
Quod  hic  exomologefis  dicitur,  idem  c*  4^.  du 
citur  pcenitentia :  Martyrcs  ,  inquit ,  noftri  re- 
Japfos  receperunt  vias  eorum  converfione  &  pae-* 
nitentia.  Sic  Bafilius  in  fermone  de  posniten-^ 
tia,  qui  &  ipfe  contra  Noyatianos  fcnptuseft, 
exomologefim  &  poenhentiam  pro  eadem  re  di* 
xic  .  Magnum  eft  ,  inquit  ,  peccatum  ?  Multa 
cxomologefi  eftopus:  levis  eitlapfus?  xquanda 
cft  poenitentia  .  Ec  Qiascos  imitati  funt  Lati-r  £ 
ni «  Indc  eft  quod  incap.  ababolendam,  dc  hae» 
xeticis,  coufeffio  prototo  facramento  pgnitentiae 
fumitur . 

Jam  abfolutionis  &  eognata  vocabula  >  eft ,  ubi 
pertineant  adoeconomiampolitieam,  eft,  ubiad 
poteftatem  divinitus  inftitutam  ,  ut  in  concilio 
Carthag  4*  I^  qui  n^nitentiam  in  infirmitate 
pecit,  fi,  dum  facerdos  invitatus  adeumvenit, 
obmutuerit,  &  concmuocreduur  moriturus,.  re« 
concilietur  per  manus  impofitioaem  ,  &  irifun-* 
datut  ort  eju*  euchariftia,  Hicquiamorituroeu- 


SUPER   FACIO   NeCTARII  ^OO 

chariftia  pracbetur ,  intelligi  ex  hoc  ipfo  debet 
quo  pertineat  reconciliatio,  &  manusimpofitio . 
Atineodem  concilio  c.  80.  manus  impofitio  noa 
eftpoteftatishujus,  dequa  didum  eft,  propria, 
Omni>  inquit,  diejejunii  manus  a  facerdotibus 
penirentibus  imponantur ,  alioqui  manus  impofi-^ 
tiopoteftatis  di6tac,  propric  non  contin^ebat  co 
foculonififcria  quinta  demum  antc  pafcha  ,  ut 
habemus  in  decretis  Innoccntii  I*  c.  7»  multoque 
antelnnocentiumSotcrpapa  in  fccunda  decreta- 
li  epiftola  >  A  nullis,  inquit,  in  coena  domini 
perceptio  euchariftiae  negligatur,  cum  &  pgnitcn- 
tes  eadem  dic  ad  percipienda  corporis  &  fanguinis 
domini  facramenta  reconcilientur . 

Sedredeoadexomologefim  ejustemporis,  quae 
fuitanteNovatihaerefim^  Extat  de  hac  luculen^ 
tum  teftimonium  etiam  apud  Dionyfium  inepi* 
ftola  ad  Demophilum,  Tertullianum  in  lib.  dc 
penitentia  ,    Cyprianum  in  fcrmone  de  lapfis  • 
Nam  vixit  St  Cyprianus  ante  Novati  haerefim, 
ctfi  idem  poft  eamdem  natam  vixit,  utomittam 
Clementem  in  epiftola  ad  Jacobum  ..  Enimvero  mc  kifta- 
Novatus  nec  exomologefim  quidem  hanc  fuftu-  r{am  httcfa~ 
lit,  uthabet  inlib.de  pfnitentia  Ambrofius,  &  "*io.^rf»T- 
Socrates  Iib.  4.  cap.  28.   abfolutionem   demum  im  .$**«-. 
fuftulit,  quam  nni  Deo  committendum  docens:  nu 
to  i%w<r\M  (inquit  )  iyjvri  ^uy^&fiTv^^pTH' [&*T<t 
hoc  eft,poteftatem  habenti  remittendi  peccata .  In 
quibus  verbis  diligenter   confideranda  eft  pote- 
ftatis ,  five  i%wi«&  vox\  Alludit  autem  adlocum 
Matthaei  cap.4.  Ut  ftitth   qttod  filius  homMs  /^o- 
tcftatem  htbet  remhtendi  peecatai  fimiliter  Ioqui- 
tur  eodem  Iib.  c.  10,   8c  in  Sozomeno   Arefius , 
Novatianae  (c&x  epifcopusBfl^*'  jinquit  >  rlw  m,  Ue%i& 
&p$<rtv  c%ov<rt'cts  i?i ,  non  facerdotum  ,  fed  Dei, 
hoc  eft  remiflionem  impendere  poteftat  is  eft  Dei . 
Abfolutionem  ergo  Novatus  hadenus  fuftulit, 
quia  poteftacem  hanc  fuftulit,  quantum  ia  ipfo 
erat  ^ 

Ceterum  qualis  tune  exomo)oge(is  fuerit  , 
primum  ex  hac  hiftoria  de  Serapione  vides  cam 
fieri  foiitam  non  apud  epifcopos  modo  ,  penes 
quosordinariaeftpoteftas,  fedetiam  apud  pref- 
byteros ,  quibus  ipfi  commififlent  .  Et  quidem 
Dionyflus  non  uni  commiferat  ,  fed  pluribus  s 
Accerfe,  inquit  ,  mihi  aliquem  ex  presbyteris* 
Et  rurfus:  Nemo,  inquic  ,  illi  attendit  ,  quafi 
dicat  >  nemo  ex  omnibns  quibus  commifcram* 
Deinde  vides  relapfis  Iiberum  fuiffe  tunc  adire 
e  multis  quemcum^ue  voluiffent  .  Accerfe,  in- 
qqit,  mihi  e  multis  aliquern  •  Quod  idem  vi- 
dere  licet  ex  Tertulliano  locojamcitato:  etiam 
ex  Origene  .  In  eadem  hiftoria  ex  abnndanti 
notetur  hoc  etiam,  quod  olim  quoque  in.  morc 
hoc  erat,  ut  refervarcnt  cuchariftiam  ad  viati- 
cum  morientium  ,  non  fub  panis  tantum  ,  fed 
etiam  fub  fpecie  vini  :  atque  adeo  videtur  Se* 
rapion  fub  fpecie  fanguinis  tantum  communi- 
cafle  .  Ad  corpus  enim  verba  haec  :  d&o&piZai , 
j««J<«»  if%sv<rcu ,  hoc  eft  >  cffundere ,  non  per- 
tincnt,  fed  ad  faaguincm  tantum.  Horum  au- 
tem  primum  Mufculus  non  rede  yertit  ,  in^ 
fundere  :  repugnat  enim  non  folum  praepofi- 
tio  verbi  ,  fed  etiam  intelle&us  verus  fenten- 
tiae  ,  quae  habet  ut  puer  fanguinem  e  vafculo 
effundendo  fimul  in  os  eju&  infundat  §c  inftil- 
Iet. 

Nccilludquidembene  Mufculus,  quod  i{%m 
vertit,  inftillare.  Porroquod  hicdickur  defan- 
guine  infundendo  ,  huic  fimillimum  eft  ,  quod 
jam  recitavimus  esc  concilio  Carthaginenfi.  Et  in^ 
fundatur,  inquit,  ori ejus euchariftia -  Ineodem 

autem: 


401 


Pr*SIDENT  IBU$   CONCIiU    TllID. 


EXHIBIT  A. 


401 


auKmfcriptoDionyfius,  ubificau-.  Juflcram  ut  A  t*r*t.  Qus  phrafis  cft  apud  Dionyfium  magnum 


mpriturt  abfolverentur,  Mufculus  uoa  re&ever- 
xitri L«p/*Mw  admieterentur  t  repugnatcnimnon 
folum  prspofitip  verbi ,  fcd  &  loci  fententia:  prae- 
(ertim  cum  mox  infra  dicat  fcnes  &»«  x**7,  ubi  ab* 
folvcre  vcrtit  &  Mufculus»  Hoc  mirum  ctt,  quod 
iofcripto  Dionyfii  narratur  Scragion  confeffus  & 
abfoiutns,  cum  ncotrum  fecifle  videaturi.  Verum 
it*  ey  m  fecifle ,  ut  &  presbytcr  &  epifcopus  pro  fa- 
&o  habuerint  ,  quicquidillifequuti  hicfint,  fivc 
talequiddam:  quale  tradunt  do&ores  de  mutuo 
confitenr^  finc  verbis  per  nutum,  fcriptum,  aut 
interpretcm  .  Sivc  putavcviot  feocm  fatis  antea 
confeflum  clTe ,  qu«m  rccipi  peceret  a  presbytcris; 
maximc  cum  Dionyfius  non  dubltaret  eum  jarn 


&So?omenum» 

Ceterum  ia    titalo    Sozomcni   cavendus  eft 
Mufculas:  vertitcnim,  quomodoprivatapecca- 

torum  confeffiofublatafitConftantinopoti:  cum 
ipfeSo^omenusfichabeat,  quomodo  &  obquam 
caufam  fublatus  fit  penitcatialisintcclefia  presby- 
ter,  &operofus  Jabor  circa  modum  penitentix. 
Quamvis  enim  titulus  Grseci  coditis"  nonnihil 
mendofus,  &cxinitiocapttis  fic  reftituendus  vt~ 
deatu  r,  ?<**«$  £  $s&t&*cLirii3p4*&B*£$9  *  6»  «kxm*- 
?i$  ««wv  r&v fASTavoovfrQvsrpspfiyTspos .  Tamcn  non 
ita  mcndofus  cft,  ntMufculanifcnfusvclmicam 
habeat  > 

Et  tantumdctitulisvenioadhtftoriam>  Com- 


peccati  fui  vcoiam  impetrafle  ftudio  bonorum  ope-  g    mitto  autcm  Socratem  cum  Sozomcno ,  ut  utertjuc 


rum  *  cuivotutn  confitendi  adjunfturn  erat.  Ad~ 
dchuc  ncceflitatisarticulum  &  periculum  morar, 

Etha&enus  deeoqutd  eccicfia  faccre  folita  fit 
dc  relapfis  ante  Novati  hsercfim .  Sequebatur  nunc , 
utoftendereturquidqua  e*  caufa  novum  propter 
Novatianos  conftituerit  ,  verum  id  commodius 
fiettncpnfidcranda  fcrichiftoriae,  quae  cft  lib.  3, 
eap*  ij.apudSocratem,  fed  prius  confideretur  ex 
cap»8, perfona  Ne&aHi,  fiquidcm  hoc  ctiam  ad 
remfeeit,  SenatoHa  ftirpe  fai.t»  moribus  mode^ 
ratis,  ^licet  pr^torem  Conftantinopoli  ageret, 
tamen  erat  h%  magna  omnium  admiratione;  nec 
vcro  malis  artibus  adepiicopatumpcrvenit ,  fcd 
^apttts  &  populu  ctigendtis   fiftitur  centum   Sr 


exalterointclli|atur,  addamque  ca  tantum  qu* 
faciunt  ad  qu^ftioncm  praefcntem . 
SOCRATES. 

Vifnm  eft  codcm  tcmporc  etiam  presbytcros 
penitcntiaics  ccclefiarum  tollere . 
SOZOMENUS. 

Eodem  tempore  ,  primus  omtiium  Neftarius 
pcenitcntialem  presbyterum  fuftulit ,  id  quod  fe^ 
quuti  funt  omnes  pene  epifcopi . 

Hic  ne  quis  e  Socrate  ,  qui  pSmalis  numeri 
prcsbytcroshabct ,  putetplurcstuncfuiflcprcsby» 
teros  pjnitcntialcs,  advertat  Sozomenum  dixiilc 
fingularitcr,  prcsbyterum^  quamquam  idem  in- 
teliiffas  etiam  cx  Socrate:  dixit  enimccclefiarum 


quinquaginta  tum  fortc  Couftantinopott    in  fy-'jQ   presbyteros:  non»  ecclefiae,  utnon  refte  verterit 


nodo  pngfentibus,  commendante  etiam  eum  Theo- 
dofio  fcniori ,  rcligiofiiiimo  principc ,  &  de  Chri^ 
fti  eccfelia  fingulariter  merito*  AaditSozomenus 
acciaftam  fuiite  eo  tcmpore  ad  reditum  in  pa- 
triam(genercenimTarfenfiscrat)  utnihil  minus 
quam  3le  epifcopatu  cogitavcrh ,  caaum  prarterca, 
&  diviaa  qtiadam  fpccie  ,  fcd  necdum  mytterio* 
rum  pa^ticipem  .  Sed  jam  faAus  epifcojpois  uti-r 
tur  magiftsrio  Cyriaci  Admorum  cpifcopi  •  In- 
vitat  pfgeterea  aJios  quos  fecum  Ma  gedibus  illu- 
ftres  habebat  *  J?m  Theodoreeus  prseterquam 
quod  omni  vjrtutum  genere  illuitrem  facit,  in- 
ferit  ctiam  cpiftolam  di^ap  fynodi  ad  Damafum 
papam,  in  qua  patresita  fcribunt:  Praepofuimus 
in  generali  noftro  concilio  Conftantinopolitanee  q 
cccfcfi^  revercndiflimMm  $c  Deo  amantiflimum 
Ne£fcarium  cpifcopum  cum  omnium  cledcorura 
totius  civitatis  approbatioae  f 

Sequitur  nwc  hiftnri&. 

Tjtulus  Socritis.cft  de  pccnitcntialibus 
presbyteris  ,  Nemo  hic  mihi  perfuadcat 
pctiphrafi  po?nitcntiaiium  presbyterorum  figni^ 
ficari  eos  proprie»  qui  p^nitentiaj  publicae  pras^ 
erant  ;  aut  in  Sozomeni  tituio  proprie  cos  pg- 
aitcntes  effc,  qut  pcenkentiam  publicam  agc^ 
bant  »  IJterque  ^aim  auftor  multas  fignificatto- 
nes  dedit ,  quod  de  p^nitcntibus  &  de  p? niten 


Mufculus,  tnecclefia.  Porroex  pluribusecctefiis 
Socratis,  Srexpenc  omnibus  epifcopis  Sozomeni 
vides  non  cpifcopatu  Neftarii  tantum  fublatos 
hospresbyteros,  fed  generaliterin  omnibus  pene 
epifcopatibus  »  Cauiarn  fubUtioais  Socrates  iu 
e,xpreffit, 

SOCRATES. 

Exq«o  tempore  Novatiani  ab  ecclcfia  fepara* 
tifunt,  epifcopi,  addideruntecclefiarum  canont 
niv  irpeffivTfpav  tov  ixf  rtf*  jU£Totv«/<t«,  fub  quo  pec* 
cata  fua  confiterentur  qui  poft  bapttfmum  Iapfi 
fuiflent, 

Hic  qui  errore  Iibcrari  volunt  vigiiantcr  di~ 
fcernant  vetccem  ccclcfurum  canonem  a  recen- 
ti  additamento,  fivc  acceffione*  Ita  intelligent, 
tum  quid  ccclefia  de  relapfis  facere  folita  fitan* 
te  Novati  hacrefim  ,  tum  quid  fub  Ncdario  ftt 
fublatum, 

Porro  jam  fupra  oftendimus  quod  vetus  ca- 
non  habebat  ,  ut  rclapfis  fubvchiretur  pcr  pcc- 
nitcntiam,  &  remiflionem  alteram  ,  baptifoialt 
nonquidem  parem,  fed  tamcnfimilem»  cujus  di- 
fpeniatio  penes  cos  cflct  ,  quibus  data  cft  po- 
teftas  peccata  ia  terris  remiuendi  .  Et  ex  his 
cum  muhi  numcro  ciTent  >  libemm  erat  per 
cumdem  canonem  eligere  ,  quem  pro  fuo  quif- 
que  judicio  ,  affc&u  »  confcicntia  vellet  :  huic 
canoni  additus  ctt  poenitenttalssprcsbytcr,  hoc 
cft  epifcopali  conftitutione  faflum  eft  ,    ut  jam 


JchIhs    pf(i~> 

natntn  y  h*t  j 

fimt . 

yidet  tt»v)it 
f»igt  ,  mn 
ptnte$  . 

■J>ttt4tA  3  *U*~ 
JUVHt     puU/c 

pofi   ttiam 
bit  ettnttnm 
ptctatttrn  * 


theeneraHtcrloquantur,  ut  infraex  vcrbisipfo-  E   eiTet  modus  quidam  certus,  &  novus  hujuspe 

rumplanumfiet,  M  fcio  quidw  vocem  utram-       -«— «-      r^  «,^„.  r  a™*  ,•„  r-„»\»  ^* 

«uc  ccrtis  Jocis  non  pertincrc,  ntfi  ad  publicam 


penitcnuam,  verum  in  tsrfibus  locts  nec  ..^ 
cationes  dantnr  fimiles,  ut  ex  matcru  fubjefta, 
mt  circumftantiisanimadvertipoteft,  non  accipi 
cas  ^eneraliter  .  Talis  locus  cft  in  concihoTo- 
leunoi.cz.  Placuit»  inquhr  utp^nttcntesnon 
admittantur  ad  clerum  *  Satpe  ettam  phrahs  ha- 
bet,  utde  publice  p^nUetitibus  tantum  pgnuen- 
tesaccipiantur»  fedidapudGraecos  magis  quam 
apud  Latinos  ,   vt  «juum  dicitur  t\%  6*  w 


nuenuae  ,  fed  modus  (  ficut  in  tiuilo  Sozome^ 
nus  vocat  )  operofus  &  poenitcntibus  gravis  : 
revera  cnim  gravc  cft  alligari  jam  ccrto  pref- 
bytcro  ,  libertate  fublata  confitendi  cui  vetis  t 
grave  eft »  peccata»  qua&  uni  prcsbytcro  in  au» 
rcm  confeflus  fis,  ea  deferantur  ad  epifcopum, 
3c  ab  eptfcopo  ipfo  rccitcntur  ad  populum  , 
Tam  Sozomenus  adhuc  propius  caufam  expref- 
fit,  cur  propter  Novatianos  modus  hic  opero- 
fus  adhibitu»  fit» 

SOZO^ 


403       Sbntent,  J.oak*  Haselii  super  facto  Nectarii       404 


SOZOMENUS,  A 

ffe»>f«i»  Quia  prorfus  non  *peccare,  inquit,  fupravl- 
wJvifTwl  res  huma&a$  eft  9  Et  *  pcenkentibus  3  Deus  ve- 
niam  4  prseber*  juffit*   s  Sin  vero  detre&esconfi- 


%    Qui* 


hU. 


noft   nafc«n> 

ftd  kw  tent* 

ntcttiatti  ab 
vtehfia  funt 
Jtparatis  td 
dijcis    «*.  0» 


p%ninnm  *$r*  peccatum  ,  fit  ut  te  debita  tua  magis  onereot » 
hmrptm<»  &  <?  praegravent.  Propterea  7ab  inkio  vifum  eft 
WetpinC  cpifcopis  peccata?annunciare ,  five  promulgare, 
untiUis.  quafi  in  theatro  tefte  multitudine  ecclefiae  :  in 
sptvMff-  koc  aotem  conftiruenmt  prcsbvterum  opfimas 
amvtdet*    vitas,  9  tacitumum,  &prudentcm*  ad  quem  ac- 

4  ^^^  c^dmtm  $  qni  pcccaffant  ,  confiterentur  quse 
JSu         *  geffiffent  .  Is  vcro  pro  uniufcujufque  pecciaso  > 

5  ^«e  *<*-  cum  dixiffet  quid  facere  oporteret  ,  &  mulftatn 
Tdif^tt  ^impofuiflet  ,  quam  oportebat  luere,  i*ab£oI. 
ptrtit*   &?-  vebat  eos  qui  a  fertfetipfis  p§nam  *$  egiffent, 

rtfiwtz?eo,«>  Caufam  videlieet  hanc  Sofcomenus  habetr  Fa- 
ftt*s  t9it*jk  ciebat  Novati  haerefis  ,  ut  Chriftiani  ad  eonfek 
7  ^6  *«*/*«  Iionem  murus  ,  quam  antca  afncerentux  *  QtU$ 
_.-  _./,-^  enim  confiteri  Itbenter  velk  ,  tl  non  fpe&et  ab- 
folutionem:  autut  fpe&es  eam  ,  dubltes  tamen 
an  coram/Deo  valeat  ?  Fkautem»  utexiftentibus 
hserefibus  fegniores  ifiant  ,  etiam  eatholici  ,  ad 
abfervanda  ea  ,  quae  vident  in  dubium  vocari, 
Hicigituttdumad  vigilandum  epifcopi  putaient, 
fubfirftnTde  rationem  inierunt  adenipta  eis  veteri  Iibertate 
pmhmn*  adeundipresbyterumquemlibct  (fub  ifta'enimli~ 
s  j$mtm~  bemte  ,  *juafi  fub  latebra  tegere  fefe  poterant 
**$*  %*'*»  ftg^idres,  ut  non  confiterentur  )  ut  pripulo  in- 
*<y*lA&**  ^*  norefccret^  nuJIi  tamenormk  effepeccata,  qu« 
9  ixfortw  r^on  velapiis  remittcrentur  ,  fi  poenkentiae  mini-  C 
*gnifmml  ft«*f-ft  docendos ,  monendos  %  arguendps  ,  eor- 
J«^  .«•«#!.  rigendoS:,  fir  abfolvendas  prsebuiffent  $  ac  con- 
Zm^fiwTd  fugiffent  ad  divinitu*  otdinata  remedia  ,  dcni- 
fit  'u  n*$h>  que  peterent  etiam  preces  puMicas  ecclefiae\  Si^ 
K^*  quidem  ad  haec  omnia  fpeftabatijla  pe^catorum 
d*0T*£x**9  per  epifcopum  recitatio» 

li%Www*      Hkmc  fenfum  mihi  fuggem  pritnum  vocula 

egisw  "/»»/-■(  proptcrea^  )   Deinde  fernio  ille  quo  dicuntur 

hm  »   f«i  gpif^pi  p^ccata  promulgare  •■  Vifum  eft ,  inquit , 

TJnjJmplrt  cpjfcopi^,  quid  taftdem  faeere?  peccata  promul- 

fmas -#p-  g^rci  inquit^  non  promulgari  3,  ucadconfitentes 

"ff&ywm*  refetri  non  poiEt  v  Et  valde  hoc  loco  impediunt 

imtghiini.  leftorem&Tripartitahiftoria  &  Mufculus,  dum 

Ztiuntllul  vertunt  afilivum  verbum  in  paffivum  1  quafi  fenfas 

didhiff^     fit»  vifum  eft  epifcopis  ,  ut  peccata  pandantur:  D 

M.^r^M!»-  aon  P^r  ^^^i^^*^1^  epifcopuip ,  fed  per  publice 

impwA**'''  confocntem  peccatorem ,  cum  dc  canfeffione  pu* 

wti&Mjvd  j5jjCe  factenda  nullum  prorfus  eKempIum  extet. 

tum^  De  recitatione  autem  pubnca  ,  extat  e^emplum 

it  rn^fmim  apUd  Auguftinurn  hom.  $o,  Tantum  deTheodo- 

j?a  1^\U  fio  lego  pubtice  m  ccclefia  peccatum  confeffum 

jQiwbat*  nt  effe>  f^d  lune,  cum  ipfi  ecclefiam  Medtolani  in- 

pJ?Mmig$-  g^effuro  occurrit  Ambrofius,  arcorameademec* 

rmhfidma*  clefia exprobrat  faBvitiam ,  qiaam exercuerat The£* 

%mt*mtZ  falonicae  ,  vide  Soasomenum  lib*  7.  c*  %$>  Nam 

hetek  »-f*-  quod  Leoriem  quidam  citant  e*  epiftola  ,  qtt^ 

f TvtiqHtw*  &  ad  epifcopos  per  Campaniam  ,  Samnium  & 

ram  Pe* » *  Picenum  conftitutos,  quafi  in  ea  mentio  fitcon- 

qnl^dtTnu  .-feflionis  publicas,  vehementer  errant :  agit  enim 

tnam^muf  Leo non de more uJIo ccclefiae,  aut  exemplo,  fed  E 

pr<$hri  j*f-  jje  abufu  tantum  qui  contra  ecdefias  morem  ir^. 

=■  repferat  in  pufilla  tantumltaliajregiuncula:  ne- 

que  generajirer  iJIis  irrepferat  ,  fed  apud  quof* 

dam  tantum»  tit  vehementer  mirer  doftos  quof« 

dam  homines  citarehanccpiftolam  addocendum 

de  ufu  veteri  eccJefix. 

SOCRATES. 
Hic  canon  hodie  obtinet  in  aliis  haerefibifg. 
Sfoli  ?utem  Novatiani  pcenitentialem  presbyte* 
rum  funt  averfati,  ac  m  inido  quidem  accelfiae 
nem  hanc  recep^runt ,  &c, 


Canonis  appellationem  nunc  attribuit  recenti 
acceffioni :  ne  putes  ctxta  fentire  de  vetcrx  canone , 
refpice  ad  adverfativam  ciaufulam,  Soii  autemj 
6cc*  Quod  dicit ,  poenitentialem  presbytemm» 
reccpe^unt  etiam  haereticae  ecclefiae,  imitatae  ca- 
tholicos  »  At  Novatiani  non  recepcrunt  illum» 
Idem  vides  ex  fequente  periodo ,  Ac  ne  initio  qui* 
dem  ,  &c*  ubi  eadcm  rcs  vocatur  ^a^r^xff,  id 
eft,  acceifio,  nomine  fafto  a  vetbo,  quo  fupra 
ufus  eft  Socratcs,  cum  dicerct  ,  epifcopos  addU 
diffe  ecclefiarum  canoni . 

SOZOMENUS, 

Verum Novatiani  ( apud  quosnulla eft  pgniteh* 
tia?  ratio )  nihil  morabantur  ittnd  »  In  aliis  autem 
hxrefibus  hodie  quoquc  obtinet  ,  ac  precipue  in 
occidente»  maxiine  autem  Romae»  Ulic  enim  in 
aperto  eft  locus  t^v  c#  {j&tmo?c&  ?mv%  £t  paulo 
inferius.  Conftituto  autem  die  pofteaquam  per- 
folvitaliquismuldam,  quafiquoddam  debitum, 
tum  laxatur  a  peccato,  &cumpopulocccIefiaftu 
ca  fociet^te  fruitur , 

Apudquos  nulla  poenitentiae  ratio,  &c*  Non 

quQdfuftulerintcontritionem,  autconfcfliotiem  t 

fed  fiicramentalcm  abfolutioncm  $  inqua  fitacft 

perfedio  8c  confummatio  facramenti  pgnitentiae  9 

t&v  6#:  fi&T&niei,  Syt&V)  &c* 

Neminem  moveat  quod  fermo  Sozomeni  defi* 
nit  tandeminpcenitentiam  publkam:  facit  cnim 
hoc  dilatus  huc  fimilitudine  aiiqua  acceffionis^ 
&  p|ftitentiae  pnblic^  ♦  AHoquin  vei  pueris  no- 
tutn  eft  p£nitentiam  publicam  npn  c^piffe  poft 
Novatianos  demum  ,  cum  fit  antiquior  concilio 
Nic&no  ,  imp  ejus  meminit  Dionyfius »  Unde 
certum  eft,  Sozomenum  non  agere  de  initio 
ejus  ,  aut  fublatione  , .  &  tamen  fubjeci  qua^ 
ille  aliquanto  inferius  hic  addidit  ,  quia  va» 
knt  ad  intelligendum  Socratem  ,  tum  Iaxatur 
a  peccato,  &c*  Etgo  9e  in  |>cenitentia  publica 
(nam  de  hac  Sozomenus  loqui  pergit)  non  om* 
nu  abfoltitio  erat  politica  ,  fcd  qu&dam  vere 
facramentalis  ,  Ceterum  in  hac  particula  Mu* 
fculus  malae  fidei  eft  fttfpe$us  ;  vertit  enim  » 
mulfta  >  quafi  debito  quodam  remiffa  «  Imo 
Mufcule  muliftam  perfolutam  fignificat  Sozo* 
menus  *  Quomodo  igitur  remiifam  diceret  ? 
quare  peccatum  remiffum  Sc  relasatum  dicit « 

SQCRATES, 

Suivcrohodie  ccclefiasobtinent,  cum  perdiu  i?^e«^ 
obfervaffent ,  poftea  fub  Neftario  mutave- ^fJ^JS^ 
runt,  quiamulier,  &c< 

SOZOMENUS, 
In  ecclefia  verp  Conttanunopolitana  presbyter  F    u,    ;- 
pfnitentialis  munere  fuoiunQus;eft,  donec  mu^JlTSJrg^ 

Jier,  &C.  onmiatonji- 

SOCRATES.  tmh- 

Mulier  adit  pcenitentialem  presbyterum,  & 
paulatim  confitetur  peccata  ,  quae  fccerat  poft ;■> 
baptifmum,  presbytermonejt^ut|eiunet^  &con* 
tinuo  orett  Mulier  vero  cum  proceffiffct,  confi. 
tetur  &  alium  lapfum  t  concubitum  fcilicet  cum 
diacono  ecclefise* 

Etpaulatim,  &c  x&t£  /w*Vo«MufcuIu^v8rtit» 
cx  parte  ,  fed  fere  fignificare  paulatim  ,  Sc  ha* 
bet  haec  particula  aperte  confeffionem  fecretam* 
Quomodo  enim  paulatim  adiret,  &  confiteretur 
publice  t  Mulier  vero  cum  proceffiffet,&Ct  <wp*$&tw 
pergere  fignificat  in  aliquo  negotio.  Et  ex  So* 
^omeno  fic  intellige  Socratem  poft  cceptum  Sc 
perduftum  aliquoufque  confeffionem  .  Cum  in- 
terpofiti  effent  dies  aliquot  ad  je)unium  &  pre* 
cqs»  tunc  denique  perrexit  confiteri .  Spzomcnus 

enim 


4©5 


Pr^si&entibus  cgnciuj  Trid*  bxhibita. 


mim    occafioncm  concubitus    addidit    iftam  ,  A 
*juia  dum  jcjunat  mulicr  immorata  cft  in  ec* 
clefia « 

SOZOMENUS. 

Donec  mulier  prppter  peccata  quas  confeffa 
erat  ,  jejunare  &  orare  jufla  ,  ac  propter  hoc 
in  ecdsfia  kimorata  indifavit  fe  ftupratam  a 
diacono; 

Indicavit,  &  cet,  x<tt*fttww  proptie  ,  rem  oc~ 
rultam  prodo  t  unde  &  ex  hoc  colligimus  fe« 
cretam  confeffioncm  fuifle  ,  atque  adco  fccrcti 
&  occulti  peccati  fuiffc . 

SOCRATES* 

Hoc  di&um&diaconum  est  ecclefia  ejecit,  Sc 
tumultam  peperit  apud  multitudinem  ,  quia  ec^ 
elefia  propter  hoc  aUkgretur  contumclia  &  bla-  B 
fpbemia* 

Hoc  di&um,  &c*  t~t<? M%&*vt  kiym  bicpror^ 
fus  non  eft  quoi  m*vv »  fed  recitare  potius  , 
legere  ,  &  cominemorare  peccatiim  »  quafi  fis 
id  flagitium  le&um  $:  recitatum  in  theatro  ec* 
clefias » 

S02OMENUS, 

Quod  ,.  ut  multitiido  didicit  ,  indignata  eft, 
qttia  ignominu  inufta  eflet  ecclefias. 
SOCRATES. 

Hic  Ettd&mqn  perplexo  Ne&ario  dat  confi* 
Iium,  m  amoveat  presbyterum  pcenitentialcm, 
&  concedat  unicuique  myfteriis  commuuicare 
fecundum  propriam  confcientiam . 

Amoveat,  &c.  Non  autem  veteremeanonenw  C 
Pr&terea  vides  hinc  Ionge  aliam  rem  agereLeo- 
neminepiftolafupradi€ta,  quum  tolli  vnlt  abu- 
funi ,  qui  in  aliquibus  italiae  partibus  pr«termo- 
rem  ecelefia5  irrepferat  * 

Mifteriis  ,  &c.  Vides  confeffionenr»  referri  ad 
fumpttoncm  euchariftiae  ,  pngterea  tacite  fignifi* 
cari  ,  qaod  ad  eucitariftiam  nemo  venire  tolet, 
nifi  confeffus,  vei  quomodo  fub  pcenitentiali 
presbytero  confitebantur  *  vel  quomodo  fiebat 
antea  * 

SOZOMENUS* 

Gonfakntibusqutbufdam,  ut  concederet  uni- 
cuiqtte  myfteriis  cornmunicare  ,  prout  fibi  con~ 
fcius  effet  $  &  fiductatn  accipere*  &c,  pceuiten- 
tialem  presbyteruai  fuftulit.  D 

HaPciJIa  pareiculaeft,  quae  multos  ita  teddit 

impcfditos,  utaffirmarenon  dubitent  Ne&arium 

omnem  femel  confeflionem  fttftuliife,  in  quovi- 

rum  optimum,  non  minusecclefia;  pefniciofum  fa- 

ciunt  ,  quam  fuerjt  pene  Novatus  ipfe  ,  tantum 

haerefitu  excipio.  <2|uid  enim  Novatianis  avete- 

ribus  ob/icitur,  quinideminNeftarium  hatreat, 

fi  confeflionem  fuftulit  ?   Objicit  Leontius^  be- 

nignitatem  (inquit)  Dei  exclufiftis»  Cur  non 

idem  objicias  Neftario  ?  Objicit  Ambrofius,  do- 

num  ccelcftc  refunditis  (fic  enim  loquitur  ,  hoc 

fentiendo  quod  pot^ftatem  peccata  dimittendi 

in  terris  Novattani  nollent  agnofcere, qaam  Chri- 

ftus  donaverat  ,   fed  refpuerent  potius  atque  rc^ 

jicerent)  Cur  nonidem  objicias  Nedario?  Nifi  E 

vero  rcfundere  cenfendus  noneft  ,  qui  facit ,  ut 

-jfctf"*-"  nnnquam  dono  utamur .  At  erat  (inquiunt )  auli- 

Mi$w  ta«  cns .  Auhcum  fmfle  noa  Iego  ♦  Fraeturam  m  l  nra- 

me^unl*  «a  adminiftrafle  lego,  fed  quam  in  Liguriaad- 

teutammti  miniftraverit  &  Ambrofius  tunc  cum  catechu- 

%Mm  n>*«  mcm$  adhuc  ad  epifcopatum  raperctur.   At  fa- 

&?     aus  cpifcopus,   non   ut   Ambrofius  ,    ftuduit. 

Qnis  hoc  de  ipfo  fcriptum  rehqtut  ?   cum  do- 

meftica  confuetudine  doaorum  virorum  ufus  ie- 

gatur. 

P  Sjsd  efto  fuerit  in  fcripturis  parumexercitatus, 


4«<* 


ut  ex  ipfis  non  potuerit  intelligere  remiffionem 
alteram ,  &  poteftatem ,  de  qua  faepe  diftum  eft . 
Quid?  Reliquae  ecclcfiae  ,  qu«?  idem  feciffe  me- 
morantur,  an  aeque  inexercttatac ,  &  rades  fcri* 
pturarum  ,  &  omnino  rei  Chriftianae  putaqdae 
funt  fuifle  ?  Jam  rcliqusc  ia  toto  orbe  terrarum 
eruditiores  ccclefix  ,  nonne  graviffime  monuif- 
fent  Neftarium  de  rc  ad  falutem  tam  neceffaria  ? 
Quis  autem  vel  leviter  poteft  dicere  reprehenfum 
Neftarium,  cum  tot  habeamus  egregios  fcripto* 
res  ejus  remporis  ?  £t  quod  in  primis  me  mo- 
vet,  ne  poftea  quidem  ad  iioftra  ufque  tempora 
ab  ullo  notatus  legitur»  five  Graco  ,  five  Lati- 
no,  five  fchokftlou  ,  five  generis  alterius  fcri- 
ptore»  Nos  hoc  facere  paucis  his  annis  fine  ullo 
sxemplo  ccepimus  * 

Jam  fuat  quae  eodem  crimine  prope  involvant 
Chryfoftomum  Nedtarii  in  epifcopatu  fucceflo- 
rem  ,  liominem  omniam  judicio  in  fcripturis 
exercitatiffimum  ,  &  cujus  tam  apertas  fenten* 
tias  habemus,  tam  de  remilfione  akera  iae,  n, 
ad  Hebrajos,,  quam  dc  poteftate  in  term  remit- 
tendi  peccau,  de  facerd.  Hbv3..  Ru^fus  in  c.  8* 
ad  Hebr^os.  Quorum  locorum  vel  fiqguli  pluris 
apud  mc  valent  »  quam  univerfa  loca  qux  ci- 
tantur  cx  concionibus  ejus  popuiaribus  ,  quam- 
quam  de  locis  illis  diccmus  poftea*  Nunc  argu* 
menta  tantum  ex  hiftoriis  petantur  ,  ac  legatur 
Socrates  tib^.c.^x. 

SOCRATES. 

Cum  unica,  inquit,  cffet  a  fynodo  epifcopo- 
rum  Japfis  data  poenitentia,  aufuseftChryfofto- 
mus  dicere  ,  etiam  qui  miilies  pgnitentiam  egi* 
fti,  tamen  accede.  Ita  Socrates* 

Hic  qui  meminerit  quid  fit  in  hac  caufa  pgniten* 
tia,  &  quid  ea  Novatus  tollere  ,  contraque  ca- 
tholici  retinere  ftuduerint  >  an  ih  dubiura  effe 
poterit,  quin  &  Chryfoftomus ,  &  reliqui  fyno- 
di  illius patres  deconfeffione  &abfolutione  tunc 
cgeifiht  inter  fe,  ut  de  rebus  omnino  adhuc  tunc 
obtinentibus, ,  &  nullo  modo  fublatis  ?  alioqui 
quorfum  fe  fatigarentepifcopide  fublatis  ?  Vidi 
etiam,  quideerroreCyprianihuc  adferrent.  Scd 
hoc  argumentum  facillime  foiveris  ,  fi  attendas 
ad  temporum  &  retum  fimilitudines:  namquae- 
ikio  a«  baptifmus  ab  hasretico  collatus  fit  nul- 
lus  ,  fub  Cypriano  moveri  ccepta  ,  ut  patet  ex 
initio  7.  libri  Eufebii, 

De  pcenitentia  vero  ,  remiffione  ahera  ,  & 
poteftateremittendi,  nulla  prorfus  fub  Ne&ario 
qu^ftioerat ,  fed  tota  res  indubitau  fimpliciter 
habebatur  inter  catholicos  ,  tantoque  magis  inr 
dubitata  ,  quanto  diligentius  examinata  fuerat, 
jam  propter  Novatianos.  Detndequxftio  de  ba- 
ptifmo  haereticorum  nonita  ex  fcripturis  expe- 
diri  tunc  potuit  :  quia  paucae  fcriptur*e  dc  ea 
re  manifefte  loquuntur  ,  &  e  diverfo  plurimae 
pro  Cypriano  facere  videbantur  .  Contra  vero 
de  pcehitentia  ,  &  rebus  ,  quas  compleditur  , 
fuppetebant  omnibus  nota  &  ufu  trita  fcriptura- 
rum  teftimonia . 

Quid  ergo  fibi  vult  fermo  ille:  Pro  fuaquif- 
que  confcientia?  hiftoriae  feriem  confule,  &fa- 
cile  videbis  non  aliud  vefle,  nifi  utnegleda  illa 
recent  &  nova  acceffione  Hbcrum  fit  unicuique 
redire  a  folutam  &  antiquam  libertatem  efi- 
gendi  e  muhis  presbyteris  quetncumqueprofuo 
quifque  judicio  ,  affe&u  ,  &  confcieutia  voJue* 
rit  ,  tantum  ut  re  vera  unufquifque  rationem 
hic  habeat  confcienti»  fuse,  atqueitafcfegerat, 
utbonafiducia  acccdere  audeat  ad  eucharjftiam. 
Nam  ad  hanc  (ut  fupra  di&um  eft)  referebatur 

P?ni^ 


407    Sentent*  Joa  ,  Hasehi  juper  factq  NectarIi,  etc.     408 


penitenm  ,  tam  a  catholicis  quam  Novauanis,  A 
ideoque  ciim  Iffovatiani  non  vidercnt  in  ecclefia 
ircmiuioncm  akeran*,  confcquenter  dicebant,  & 
quidem  erudite  (fupppfito  ipforum  errore)  nuU 
lum  relapfum  admittendum  efle  adeuchariftiam* 
eruditiorcs,  aciitiorcs  &  religiofiores  hacinpar-r 
te  ,  quam  fuerit  ipfc  Chryfoftomus  ,  fiquidem 
relapfos  ad  cuchariftiam  admifit  (  id  quod  vo- 
Junt  ifti)  nec  confefibs,  nec  abfolutos  .  Expen- 
datur  deinde  ratio  Eud^monis  ,  quam  Socrates 
fie  cxprcflit. 

SOCRATES, 

Siquidem  ita  demum  ecclefia  habere  poterit 
r>  &&**$ifjmM  ,  hof  eft  Chriftiana  ecclefia  noo 
afficietur  pofthae  hlafphemu  ab  ethnicis  homi^ 
nibus,  quod  fieri  necefleerat  ,  fi  lapfus  occultos  Q 
(quaiis crat  concubitus  fupra  di&us )  recitare  per- 
gimus  ad  populum.  Deindc  Socrates  cum  repre? 
henditEudaemonem,  non  tales  fcripturas  urget; 
Quorum  remiferitispeccata,  &c,  Noaetiammo-? 
rem  urget  ecclefiis  ,  ut  fupra  dixirnus  ,  irradi-i 
catum  ,  ut  ad  euchariftiam  videlicet  Chriftiani 
non  accederent ,  pifi  eonfefii  &  ^bfoluti  .  Sed 
euid  urget? 

SOCRATES, 

Dedifti  (  inquit  )  occafionem  ,  ut  Chriftiani 
non  amplius  |nter  nos  invicem  arguamus  pec^ 
eata. 

Hoe  eft,  improhemus&deteftemur,  ut  facere 
fbliti  fumus  ,  quoties  in  ecclefia  peccata  recitari 
audivimus  ,    Hunc  fenfum   r^quirit   &  vocula  C 
flMaiA0.r»  &  Iocus  quem  e*  apoftolo  allegat. 
SOZOMENUS. 

Atque  exillotemporeresillaobtiouit,  &per- 
gnanfit,  pnefertim  quia  antiquitas,  quantumar- 
bitror,  Ubi  paulatim  jjam  eoeperat,  &inmorem 
G&Wpc?9**  &negle&u<n  degenerare. 

Hoc  de  illi$  tempqribus  nunquam  di&urus* 
crat  Sozomenus  ,  fi  refpexiffet  ad  facramentum 
yosnitentias .  Ad  politiamigiturprifcam  &  ope- 
vofam  refpexit  ,  &  ad  eos  qui  politiae  prx- 
erant :  hi  nimiutn  remiferant  de  exa&a  dili- 
geritia • 

Hacc  fufficcre  potcrat  ad  confiderandam  hifto* 
riae  feriem  .  Verutn  quia  in  Sozomeni  fcripto 
ultima  particula  apud  hiftoriam  tripartitam  D 
adeo  mutila  &  trunc»  $ft,  utfimpiicuer  aberret 
a  vero  au&ori$  fenfu  $  ponam  primo  verba  tri- 
pmitae  hiftori^,  deindc  So?ometu  fententiam. 


ut  e?  poltaiione   appareat    quanta    fit  diflimiii^ 
tudp, 

EX  TRIPARTITA  HISTORIA, 

Presbyterum  nequaquam  effe  praecepit  fuper 
pcenitentss,  ut  ex  illo,  antiquitatis  confuetudo 
eft  fubiata,  cum  (  ut  arbitror  )  minora  peccata 
prae  pudore  confeflionis  ,  &  fubtilitate  exami^ 
nantium  patrarentur,  &c» 

Hic  locu5  plures  fcfelHt  ,  ut  erederent  fecre-  &ripfit  bm 
tam  confefltonem  per  Nefitarium  fublatam  ,  fed  Sf$*m2g*d 
longe  aiiter  habct  Sozomenus.  *-  /U»ior#."  * 

Pcenitentiatem  presbytcrum  fuftulit»  atque  ex  &&***** 
cotempore  resiftacum  obtinuiffet  ,  perfeveravit  tfll^ijc^Z 
poftea^  atque  permanfit:  praefertim,  quia  anti-/«fr  rht*de- 
qiiitas  (  quantum  arbitror  )  &  huic  congruens  fofww* 
gravitas,  ac  diligentia  Iabi  paulatim  jam  ccepe* 
rat,  &degenerareinmorem  indifferentem  quem* 
dam  &  negleftum,  aiioqiii  antea  (  ut  arbitror) 
minora  peccata  fiebant  ,  tum  propter  pudorem 
eorum,  qui  peccata  fua  confitebantur,  tiimpro- 
ptcr  exaaatn  diligentiam  corum,  quihuicreija- 
dices  fuerant  conftituti. 

Quia  antiquitas  ,  &c»  Refert  hoc  loco  fcire, 
quo  retulerit  Sozomenus  antiquitatis  vocabu^ 
Ium.  Id  autem  fciemus,  fiexchronographiame* 
minerimus,  quodduravit,  "exceflio,  fiveappen-  «&e$emoZ 
dix  annos  circiter  100.  &  40,  hoc  eft,  aFahia^ 
no  papa  (  fubquoNovatihatrefis  extitit)  ufque 
ad  annum  domini  381.  fub  Sirieio ''papa  ,  8c**Atquihte 
Theodofio  feniore:  fubhoc  enimfublata  appen*  poatifei: 
dix,  eo  fere  imperii  ejustempore,  quodefun&o  |J"Wf  m* 
Gratianoimperiumobtinuit  cumjuniore  Valenti* 
niano  .  Ab  eo  autem  tempore,  quo  fublata  eft; 
appendix  ufque  adfcriptum  Sd2omeni,  funt  an-, 
ni  5^.  Hos  numeros  annorum  140.  &  f<f.  fi  ia 
fummam  redigas  ,  hahes  annos  prope  ducentos . 
Itaque  antiquitatem  hoc  loco  retulit  Sozomenus 
ad  tempus,  quo  appendixprimum  fa&aeft:  hoc 
fenfu  non  mirum  eft  ,  quod  fublatio  appendicis 
ha&enus  permanferit,  cum  &  alioquin  appendi^ 
ipfa  c^piffet  jamantea  negligenter  fervari.  An* 
tequam  autem  negle&us  hic  irrepfiffct  minora 
peccata  fiebant  ,  fimul  propter  exaftam  diiigen- 
tiam  judicum,  &c.  Certe  nullo  modo  verifirnile 
eft  Sozomenum  antiquitatis  appeilationem  tri^ 
buifle  paucis  iliis  annis^tf.  de  quibusdiftumeft» 
aut  fenfiffc  ,  quod  proptcr  Neflarii  faftum  pec^ 
cata  minora  admittcrentur  ,  quam  sinte^  admif- 
fa  fuifleat . 


fARS 


4^9 


4IO 


A    N   H  O 

Chkisti 
1562» 


P  A  R  S      TERTIA, 


EX  ACTIS  CONCILII  TRIDENTINI, 

EDITIONIS  LOVANIENSIS  ANNI  MDLXVII* 

CHRISTIANORUM  PRINCIPUM,    AD  SACRUM  CONCIUUM 

Tridentittum  literae,  &  maadata,  legatoruraquc  ab  cifdcm  miflbrum, 

habft*  orationes. 

Una  cum  bn&s  ipfius  fynodi  rcfponfionibus. 

"Pio  quarto  pontificc  Maximo, 

& 
[Ferdinando  primo  Oefare  Augufto, 

r  & 

^Carolo  nono  rege  Francorum. 


A«*o 

Chkisti 


XXI. 

Ma^Daru m  f  eb,d  n^^tt^Di 

imperatoris  ele£lit  in  perfomm  fvA  oratoris  ,  fro 
rcgno  Httngaria  ,  exhibitum  die  xxtv,  Fehruarii 
mdlxii.  intongregtflone  genertli  ,  &*  infcjfione 
11,  die  XXVI.  diffi  menfis. 

Ferdinandus  divina  favente  clementia 
ele&usRomanorum  imperator  fcmper  Au- 
guftus,  ac  Gcrmani»,  Hungariae,  Bohc- 
miae,  &c.  rcx:  Infans  Hifpaniarum  :  Archidux 
Auftriaet  Dux  Burgundiae,  &c«  Marchio  Mora- 
vias  ,  &o  Comes  Tyrolis  ,  &c.  Memoriae  com- 
raendamus ,  ac  recognofcimus  ,  notum  facicntes 


A  hoftra  fcientia  animoque  bene  deiiberato  >  &  om^ 
nibus  melioribus  modo,  via,  jurc  ,  caufa»  for- 
ina ,  &  ordine  ,  quibus  poffumus  &  dcbemus , com- 
miffarium,  oratorcm,  nuncium,  procuratorem, 
&  mandatariumnoftrum  facimus,  conftituimus, 
&ordinavimus,  ac  per  prsefentcs  facimus,  con- 
ftituimus,  &  ordinamus,  dantes,  &  attribucn- 
tes  ei  plenam  &  omnimodam  facultatem  cum  li- 
bero  &  amplo  mandato ,  ut  cclebrationi  4i&i  con- 
cilii,  noftronomine,  tanquamregis  Hungarias, 
adeffe  &  intereffc  >  ac  iocum  &  viccs  noftras  in 
omnibus  fcffionibus,  confulationibus ,  dcfibera- 
tionibus  ,  traftationibus  &  a&ibus  obtinere  & 
gerere,  confilium,  fuffragium,  votura  &  dccre- 
tum  nomine  noftro  dare  *  fcrre  &  intcrponere  , 
tenore  pnefcntium  univerfis,  quod  cum  beatifli-  6  atiaqueomuia&fingulaagere*  tra£fcare  ,  exerce 


mus  in  Chrifto  pater,  dominus  PiusIV.  divina 
providentia,  facrae  Romanae,  ac  univcrfalis  ec- 
clcfiae  Pont.  Max.  fuperiori  anno  indixerit  fa- 
crum  cecumenicum  ,  &  generale  concilium  ,  in 
civitate  Tridcntina  ,  ad  facratiffimam  diem  rc- 
furre&ionis  dominicae,  proximepraBteritam,  cc- 
lcbrandamj  atqtfe  nos  non  modo  perbullamfu- 
per  iftiufmodi  indi&ione  emanatam ,  verum  etiam 
pcr  nuncios  &  literas  paterne  hortatus  ht,  utft 
ei  conlilio,  vclipiimctadeffenonpoffemus,  mit- 
teremus  faltem  oratores  noftros  *  viros  pruden- 
tcs  graves  &  pios*  Nos  vero  qui  jamdudum  ar- 
dentiffimis  votis  ac  deddcriis  cspctivimus,  fum- 
moquc  ftudio  quantum  in  nobis  fuit,  promovi- 
irius  concilii  celebrationem :  in  quo  nimitum  ra-  C 
tio  aliqua  fanandae  rctpubtic»  in  tot  partes  di- 
ftra&ae,  ac  pacis  j>ublic«,  inter  reges  &princi^ 
pes  Chriftiani  orbis  firmandse  ,  &  ftabiliendse, 
ntc  non  vitse  in  omtii  hominum  ftatu  &  ordine 
emendandae  ratio  iniretur,  &  omnia  eacommu* 
nibus  confiliis  tra&arcntur  ,  quae  ncccffitas  rci- 
publicae  poftularct,  principio  cjufcemodi  conci* 
lii  ,  proptcr  alia  araua  negotia  facri  Romano- 
rum  imperii  ,  rcgnbrumquc  &  dominiorum  no- 
ftrotum  ,  ipfimct  perfonaliter  intereffe  nequea- 
mus#  Nolentes  fane  propter^abfentiam  noftratn , 
tampio  &pr«cIaro  inftituto  quicquam  impedi- 
mentiaut  difficultatis  injici ,  aut  quidquam  a  no- 
bisdefidcrari,  quod  adi  rem  juvandam  pertincre 
queat  ,  confifi  dc  fingulari  pietatc  ,  rcligiorie,  D 
fide*  probitate,  eruditione,  judicio,  ac  multa- 
xum  rerum  ufu  &  experientfo  rcvercndi ,  devoti 
Ceorgii  Drafcovitii  c^ifcopi  ecclefiae  Quinqucc- 
clefienfis,  &confiIiariinoftri,  fidclisnobis  dilc* 
fti^  cumdcm  infolidum  folemnitcr,  &  ex  certa 
Cmih  GtnmU  Tom.  XXXIII. 


re,  concludere,  &determinare  poffit  &  debeat; 
qu«  ad  conftituendam  verae  fidei  9  &  rejigionis 
concordiam ,  &  unionem  ,  ac  Chriftianae  rcipu* 
blicsefalutem,  &  confervationem  promovendam 
faccre,  &  expedire  videbuntur  ;  &  quae  nosipfi 
facere ,  dicere ,  agere ,  tra&are ,  exercerc ,  con- 
cludcre  &determinarepoffemus,  fi  praemiffis  om- 
nibus,  &finguIisperfonaIiterintereffemus:  &  fi 
talia  forent ,  qu»  mandatum  exigcrent  magis  fpc~ 
ciale,  quam  prgefentibus  eft  expreflum,  promit- 
tcntes  in  vcrbo  noftro  regio  ,  nos  totum  id,  & 
quicquid  pcr  di&um  oratorem,  commiffarium& 
mandatarium  noftrum  ,  modo  praemiffo  a&um, 
diftum,  geftum,  faftum,  &  procuratum  fucrit: 
ratum,  gratum,  firmum,  &  vatidum  habituros 
effe  ;  dolo  fraude  poftpofitis  penitus  ,  &  femo- 
tis.  Harum  teftimonio  literarum  ,  figilli  noftri 
imprcffionc,  &manusnoftrae  fubfcripuone  muni- 
tarum,  mediante  «  Dat*  Pragae  1.  dic  menfis 
Jan.  an.  ij^i.  re^norum  noftrorum  Roma%  32, 
aliorum  5^«  eleftionis  vero  noftrse  imperatoriae 
quinto* 

FEKD?X^K&VS* 

XXIL 

MJi^DuiTU  M  I^FIC  T  ISS  I  MI 
Ferdinandi  tMqittm  impcratoris  eieSii ,  &*  regit 

..  Bohemfa)  €t  arthiducis  ^Auftrtd ,  in  perfonam  fuo~ 
7umardforum>  exhihitum  infeffione  fecunda  Tri~ 
dehtina,  fuh  Vfo  TV*  IV. 

FERomAMous>  divina  favente  clementia,  eler 
fkus  Romanorum  imperator  fcmper  Auguftus : 
acGermaniae,  Hungariae ,  Bohemise ,  Dalmatiae, 

S  Croa- 


4ti 


MANDATOM     IKVlCTISSIMi    FfiRDINANDIt 


411 


A  N   N    O 

Chkisti 


Ctoztim  i  Sclavonias  *  &c.  Re?  f  Infkns  Hifpa^  A  mandatum  exigirent  tpagis  fpeciafe,  quamprae-  '  ;  a  j*  n  o 


niarum  :  archidux  Auftriae  ,   dux  IJurguqidi^  > 
Brabantiae,  Stiriae,  Carinthiae>Carniplac:  mar- 
chio  Moraviae  &c#  PuxLucemburgix,  ac  fupe- 
rioris  &  inferioris  Silegi^  >  Witembergas  ,  & 
Teckae,  princeps  Suevias:  cpmesHafpurgi,  Ty- 
rolis*  Irreti,  Kiburgi  &  Coritije;  landtgravius 
Alfati«  *  rnarchio  facri  Romani  imperii ',  Bur- 
goviae  ,  ac  iuperioris  &  inferioris  Lufatiae  :  && 
minus  Marchue  Sclavonias »  Portus  Napnis  ,  S? 
Salinarum  &<»  Mempri^  commeadamus  ,  &  re^ 
cognofcimus,  notum  facientcs  tcnore  prajfentium 
univctfis,  quod  cambeatiffimus  in  Chrifto  pater 
dominus  PiusIV,  divina  providentta  fanftap  Ro- 
manae  ac  univerfalis  ecclefiae  pontifes  maximus» 
fuperiore  anno  indixerit  facrum  oecumenicum  &  B 
generaJe  con^ilium  ia  civitate  Tridentiqa  »  a4 
facratiffimum  diem  refurre&ionis  dominicyc  pro* 
ximc  prseteritum  ,  celebrandum  ,  atquc  nos  npn 
modp   per   builam   fuper   iftiufrnodi  indiSione 
emanatam  ^  verum  etiam  per  nnncios  &  litcrasr 
paterne  hortatus  fit ,  ut  fi  ci  concilio  ipllmet 
adefte  non  poffemus,  mifcteremus  faltemoratores 
noftros  virosprudcntes  ,  gravcs  ,  $r  pios.   Nos 
vero  qui  jamqudum  ardemiffimis  votis,  ac  defi~ 
deriis  expetivimus,  futnmoque  ftudio,  quantum 
in  nobis  tuit  >  promovimus  concilii  celebratio- 
nem,  in  quo  nimirum  wio  aliquafanandae  rei* 
puhlic$e  in  tot  partes  diftrattae,  ac  pacis  publi-. 
C&  inter  regc$  &  principes  Chriftiani  orbis  fir^ 


fentibus  cft  cxpreffum  .  Promi?tentes  in  vcrbo  Christi 
noftro  Csefareo  >  ac  regio  >  pos  totum  id  ,  $c  *}$*•• 
«juicquid  per  didos  oratpres  i  commiffarips  $c 
maadatarios  noftrosinodopr^miiibj  aSum,  &u 
dum  ,  geftum  ,  fa&um  ,  fk  procuratum  fuerit; 
ratum,  gratwtrii  firmum,  <S?  validum  habituros 
efle,  dolp^fxaude  poftpofitis  pcpitus,  &femo^ 
tis.  Hamm  Keftunonip  literarum »  figilli  noftrt 
^ppenfiotte  ^  &  manus  noftras  fubfcriptione  mu^ 
nitarum,  mediant^  .  patum  inarccnoftrarcgia 
Prag*  *  $ic  primo  menfis  Januar.  anno  dommi 
i$6z*  regnorum  noftrorum  ^  llomani  jj»  alip* 
ium  vero  trigefimp  fcxtp , 


XXlIh 

tleEliy  tjuibus  cwftituit  oratortm  i#  conciih  ,  uti 
rex  Hung&rt4i  exhibit*  in  pmrtli  cw$re$athne 
Dk  vj-  Febmar*  mdlxi u 

Feruinanpus,  divina  favcnte  clementta , 
ekctus  RoinanorMm  imperatoi"  fempet  Au- 
guftus*  acGermauiaj^  Hungark ,  Boliemi^que , 
&c.  re^; ,  &c,  Rcverende  fidcU*  nobis  dik^e  , 
luce  clarius  tibi  cpnftat  fanaum  «cumenicum 


mand&j&tlabiUendsj*  riecnoavit^  iuomniho-  C^  concilium  a  fede  apoiiolica  Tridenti  indiftum 


tninum  ftatu ,  &  ordine  e/mendand^  ratip ,  &c  om^ 
nia  e$  communibus  confiUis  traftarentur,  qu& 
nec^ffitasreipublicjeppftularet,  priacipio  e|uice^ 
modi  concilii  propter  alia  ard^a  negotia  facri 
Romani  imperii  ,  regnorumque  &  domi^iorum 
noftrorum,  ipfimet  perfonuliter  lAter^flc  necjuea- 
mus  *  Nolentes  fane  proptcr  abfcntiam  noitram 
tampiOs  &  pra:ciaro  inilituto  qtiicquam  impedi- 
menti  aut  diificuhatis  injici ,  aut  quicquam  a  no^ 
feis  d^fidcrari,  quod  a4  remjuvandam  peninerc 
queat?  cpnfifidcfingularipierate,  religiorie  ^  fi~ 
m*  probitate,  eruduione,  judicio  atmultarum 
terum  ufu  j  &  experientia  rever^ndi  ,  dcvoti  fik 
delium  ac  nobis  diieCtorum  Antaniiarchiepifco- 


cffc,  Ad  quod  multorum  Chriftianitati$  princi- 
pum  legati,  ceteriqw  pr^lati,  patriarchse,  ar- 
chiepifcopi  ,  epifcopi  4  ae  altcrius  ftatus  ,  in- 
di^s  plunbus  conftuentibuo  ;  piuximx  convcncrc» 
Kos  qui  .imcr  Ghriftianitati^  potentaius  princi^ 
pem  locam  tcn«mu*  *  hoc  fati^uin  inftitutum 
promovcrc  %  ac  optatum  faluberrimumquc  cki- 
tum  fortiri  fuunnopcic  dcfideratTius  %  Quare  le* 
gatos  noftros  jam  tnittendps  ,  &  c^pedi^ndos  5 
altos  cjuoque  prelatos  esc  regnis  ,  &  provjnciis 
noftdsj,  qui  perbuiiamapoftoikammonitifunt, 
primo  quoque  temporc  iter  arppere  decrevimus . 
Te  itaque  ex  Hungaria  ia  p«frfonatioftraregia& 
fingularem  ob  morum  integrttatem  aC  fcientia- 


pi  Pragenfis  a  ac  Sjgiftmmdi  a  Tbvun  confili*- I>  rum  pcritiam,  ad  facrum  hoc  concilium  mittcit* 


ariprum  noftrorum  eofdcm  &  mrumquc  eorum  in 
folidum  folemnitet  &  ex  c^rta  noftra  icietttia ,  am- 
moque  bene  dcliberato  %  &  omnibps,  mclioribtis 
modo  ,  via  ,  jurc  »  caufa  >  fonna  %  &  ordine  % 
quibus  poftbintis ,  &  debemus  commiirarios ,  pra* 
tores,  iiunciosji  procuTatores  &  mandatarios  no« 
itros  tecimus  ,  conftituimu$  ,  &  ordinavimus  , 
dante^  &  atttibnentes  eis ,  8f  wmlibct  eorum 
plcnam  &  pmnimodam  facultatem  cum  Ubcro 
8c  ampla  maridatQ,  ut  celebrationi  di^iconcilii 
noftto  nomiti^  %  tanquam  eie^i  Rqmaiiorumim- 
peratoris ,  ac  regis  Bobemi^  ,  necnon  arcfeidu- 
cis  Auftriae,  adefle  ,  &  intereffe:  ac  locum,  & 
vice$  nofttas  in  omnibus  feflionibus,  confultatte 


dum  ante  ^lios  ^icgimus,  committimufque  ftde^ 
litati  tuae  ,  ut  nwlla  int^rpofita,  mora  vcl  difti-. 
cultatc  ,  iter  maturare  ,  ncquc  expc6Uti$  aliis, 
nimirum  Canadienfc  ,  &  Tmnienfs  ,  qui  iam- 
bo  piQ  univerfo  clero  pvoficifcuntur  *  anteccde- 
rc  ^  ac  ad  quiatumdccimum  dicmjattuarii  inft^n^ 
tis  Tridcnti  adeffe  debeas  .  Inftnidioncru  uaa 
cum  aliis  legatis  noftris  ea  acc^pturus  #  (  Quod 
vero  a4  expenfas  attiu^t  ,  quantum  in  priori 
concilta  epiicqpas  Tauri^nfis  nabuit  %  tantiim^ 
dem  tibi  quoque  dari  ftatuimus  x  commifimuf. 
q^ue  camer^riis  noftris  Hungarias,  ut  inprasfeti- 
tiarum  ante  omncs  aliosbonamfumtnam  proiti* 
nere  4arc  dcbeant)  fccus  igiturnonfcccris.  Da- 


nihus,  dcUbcrationibus  j,  tra&ationibus,  &a<5li-E   ta:  «  arce  noftra  Pragenfi  xx..  Decembiis  anno 
bus  pbtincre  &  gerere  ,  confilium  %•  fuffragkm,       domini  Mpixi., 


votum  >  &  decretum  >  nomihc  npilro  dare ,  ferrc , 
&  intcrponcre:  aliaqnc  omnia  &  fingula  age~ 
re,  traftarc,  exercere,  concluderc  &determba- 
re  poffint ,  &  dcbcant.  quae  ad  ccnftitu^ndam  ve~ 
rae  fidei,  &  religionis  concordUm,  &  unipncm; 
^c  Chriftianse  rapublicae  ialutcm  ,  &  confci*va- 
tioncm  promoy^nd^m  facere  &fpc&rc  vid^bun- 
tur:  &  quse  nofupfi  facere,  dicere,  agerc,  tra- 
ftire,  cKCrcere,  concluderc»  &determirur^pof- 
femu$:vfi  praemifsis  omnibuB  &  fingulis  perfo» 
nalitet  intcrcftcmus :  &  fi  taiia  forcht  >  <$u& 


FM&JbfiiJtli&VS* 


f^ewertndv  Ceor^k  &rafwvitk  ,  epiftopQ  Q&in* 
qumhfimfi%  necmn  comitatus  Bar&wm*  comitipvr- 
fUHQy  ac  adfacrum  concilium  Tridentinum  legdto > 
&  confilhrh  mfiro ,  fideti  ncbis  dik$*. 


JvJvI  V* 


4*3      Oratxo  Georgii  Drascovitu  ep#  QtfiNQUBCCt.       414 


J>.Georgk  Drafio-vitio,  epifcQfo  QninqutccUfienfi  , 
4Ugufii[fimi  D.  Ferdinandi  ,  Bjmanorum  impera- 
toris  eh&l)  &c.  confiliario*  CT  proregno  Uunga* 
rid  oratore  Tridenti  in  gtnerali  congregathne  dh 
XXIV.  Februarii  MDLXil. 


Si  vobis  illufttiffimi  Icgati  ,  praeclarae  domus 
quxcfteccfefia  Detoptimifirmiffimique  cai> 

dines,  huic  facrofan&ae  generali  fynodo  diviai- 
tus  dati ,  ac  donati  praelidentes  :  vofque  patres 


A  raos  liberos  huic  pefti  objcciffet,  ejufqueimpe-  ^H70' 
tu.m  f°3us  ex  omnibusChriftianisprincipibusfu»  Christ* 
ftinuiftet  ?  Sed  haec  ejufmodi   funt  ,  ut  nullis     i$*%. 
verbis,  nulla  ratione  fatis  explicari  poffint. 

Atque  hunc  quidem  imperatorcmomnium  vir- 
tutum  heroicarum  cumuiatiffimum  thefaurum , 
fi  vobis  patres  laudatiflimi  hic  coram  iatueri 
liceret,  verbis  exprimi  non  poteft,  quantogau- 
dio  perfundcremini ,  viciffimque  nc  cogitatione 
quidem  comj>Ic£i  poffum  ,  quali  quamque  in- 
explebili  hetitia  fua  Caefarea  majeftas  afficere- 
tur,  fi  in  hoc  auguftiffimo  loco  ,  eum  in  quo 
olim  paracietus  ille  Spiritus  fan&us  fub  igni- 
tarum  linguarum  forma  vifibilis  apparuerat  , 
vere  repraefentante  ,   tot  doftiffimorum  ac  reli- 


ac  paftores  ampliffimi  atque  vigiiantiffimi  :  fi  B  giofiffimorum  ,   imo   vere  apoftolicorum  locum 
vobis,  inquam»  FerdinandiCaefarisattguftiffimi        tenentium  patrum  vencrandas  facies  prxfcnsin- 


fides,  pictas,  vita  propemodum  angelica,  ac  in 
retinenda  defendendaque  Chriftiana  catholica 
xeligione  perpetuae  vigiliae,  laboresplurimi ,  in- 
defeffumque  omni  tempore  ftudium  ,  jam  antea 
pcrfpcftiffima  non  effent  ,  crederem  equidera  , 
ine,  fi  hacc  fciens  tacerem  ,  non  modo  accufan- 
dum  metito  *  verumetiam  tanquam  omnes  im- 
pietatislimitesdolofe  tranfgreffum»  jure  optimo 
damnandum  effe  .  Verum  ,  quia  optimi  catho- 
licique  Caefaris  ratae  &  inauditae  virtutes,  vobis 
notiores  funt,  quamuta  me  inmedium  profcrri 
debeant,  hsec  tanta  tamque  praeclara  ,  &  planc 
cceleftia dona ,  inhocnobiliffimo  omnium  Chri- 
ftiariorumprincipuracapitfe,  fteiiarum  inftarmi- 
cantia,  maxima  admiratione  veneranda  rc&ius, 
quam  oratione  etiam  fplendidiffima  celebranda 
efie,  raerito  exiftimaverim .  At,  nifihunctalem 
tantumquenobisimperatorem  Deus,  pro  fua  be* 
nignitate,  nobisdediffet,  infeHx  profe&b,  infi- 
nitisprope  malis  affli&a  hsec  noftra  tempeftas, 
&  eflet,  &haberetur.  Gtatias  itaque  Deo  aeter- 
nb  fupplex agere  debebit ,  quod  ilhprasterullura 
meritnm  ,  hxc  alter  Conftantinus  cathoiicus  ob^ 
tigerit . 

Nam  per  Deum  immortalem  ,  nonne  verum 
Conftantinum,  aut  eo  etiam  majorem,  dixeris? 
quiariteaiiquotfaecula  hserefis  vel  fchifmatis  in- 
juria  collapfas  ecclefias,  imo  vero  penitus  dele- 
tas^  hifce  calamitofiffimis  temporibus  ,  nova  li- 
beralique  fuadatione  reftaurat  .  Collegia  &  cce- 
nobia  everfa  »  foloque  sequata  reparat,  &  nova 
etiam  magna  smpenfa  exaedificat  .  Clerum  deni- 
qucipfum,  unacumorthodoxareiigione,  in  ple- 
rifquelocisiereextinSum,  non  finemaximis  cu- 
tis,  &incredibilibusfumptibus  priftino  fplendo*» 
ti  reftituere  omnibus  viribus  annititur «  Sed  ne 
curiofe  magis  explicare,  quam  ftridim  quaedam 
attingere  voluiffe  videar,  illud  hoc  locodicam, 
&  vere  quidem  ,  Iaudatiffimi  httjus  imperatoris 
cura  atque  opera  pcrfcdum  effe  ,  ut  muhorum 
fcelere  deformata  religionis  noftrae  facies ,  fuum 
decus,  fuum  nitorem  recupcrare  p^offe  videatur. 
Jam  vero  quantum  illud  eft,  quod  utChtiftia- 
nos  e  Turcarum  faucibus  eripere  ,  eofquc  a  &- 
viffima  illorum  tyrannidc,  in  Iibcrtatem  aflere* 
re  poffit,  xiihil  corum  ,  quac  ad  hanc  rem  refte 
ac  iaudabilitcr  gercndam^idhiberi  debent ,  omit- 
tit:  fed  continuis  bellis,  magnoque  ftudio,  in- 
credibili  cura,  ita  fe  impio  lllorum  conatuiop- 
ponit  ,  ut  quod  Germani  ,  quod  Itali  ,  quod 
Gaili  ,  quod  Poloni  ,  quod  aliae  prope  omnes 
gentes  fecurius  vivant  ,  id  ipfi  uni  fecundum 
Deum,  acceptum  rcferre  debeant  .  Qms  enim 
eft  in  orbe  Chriftiano  Iocus  ,  quem  non  Tur- 
carum  rabies  pm  olim  pervagata  effet,  nifihic 
talis  tamque  pius  imperator  fe  fuofque  cariffi- 
Concll.  GenerAh  Tom.  XXXUL 


fpicerct  ,  certe  temperare  non  poffet",  quin  ia 
omnium  veftrum  fanfta  ofcula  ruerct  *  Imo  , 
quo  eft  in  rem  Chriftianam  ftudio  ,  ipfamet 
majeftas  fua  huc  libenter  veniflet  ,  fi  proptct 
plurimas  eafdemque  graviffimas  facri  Romani 
imperii  ,  tegnorumque  &  dominiotum  fuorum 
occupationes ,  in  praefentiarum  fuae  majeftati  id 
facere  Iicuiffet^  Ne  tamen  intcrim  quicquam  , 
quod  iti  hac  partc  muneri  Caefareo  incumbit  , 
omitteretur  :  voluit  fua  majeftas  oratores  ,  & 
commiffarios  fuos  ad  hoc  facrofandum  oecumc- 
nicum  concilium  ,  tempeftive  ,  &  ante  omne< 
alios  Chriftianos  principes  mittere ,  qui  &  per~ 
C  fonam  fuam  referent  ,  &  cum  plena  au&orita* 
te  &  mandato  ,  nomineque  &  loco  majeftatis 
fua&  celebrationi  hujus  facras  cecumenicae  fyno 
di  intereffent. 

Quemadmodum  haec,  &alia  multa  prgeclara* 
quae  in  mandatis  habebant,  revcrendiffimus  do- 
minus  Antonius  MugJitius  archiepifcopus   Pra- 
genfis,  &  Mag.  D.  Sigifmundus  a  Thvun  ma- 
jeftatis  fuae  Caefareasr  oratorcs  hic  praefentcs  vo* 
bis,  illuftriffimi  domini  legati  ,  privatim  lucu* 
Jenta   otationc  ,  copiofe  expofuerunt  *    £x  his 
itaque,  quae  jam  difta  funt ,  antiftites  fanftif* 
fimi  ,  manifcue  apparet  ,  quo  ftudio  quamque 
propenfa  voluntate    fit  cjus  majeftas  ,  in  hanc 
iacram  fjrnodum  ,  praefertim  vero  cum  non  fo-» 
D  lum  ab  eo  ,   qui  modo  univerfam  illuftrat  ec* 
clefiam  pontifici  maximo  vere  Pio  IV.   verum 
etiam  ab  aiiquot  fuas  fanftitatis  praedeceflbribus 
pontificibns  maximis  (  piat  memori» )  magna  con- 
tentionc  femper  petivcrit,  ut  jam  tandem  majo- 
rum  fuorum  exempla  fecuti  ,  convocato  vetcri 
de  more  generali  conciiio,  extirpatifquehaerefi- 
bus  &  veteri  ecclefiaftica  difciplina  reftituta, 
Chrifti  fidetium  faluti  profpicerent  .   Quamvis 
fan£Hffimus  quoque  D.  N.  pientiffimus  paftor  % 
ftatim  in  ipfo  pontificatus  fui  felici  initio ,  aa~ 
te  alias  omnes  graviffimas  urgentiffimafquc  cu- 
ras ,  hanc  data  opportunitate  ,  in   prtmis  de 
congregando  univerfali  concilio  ,  fpinifque   ex 
agto  dominico  refecandis,  pro  fibi  innata  pie- 
L    tate  &  fapientia  ultro  fufcepcrat  .  Id  quod  jam 
fanditatem  fiiam  laudatiffime ,  omniumque  Chri- 
fti  fideiium  mirifico  applaufu  ,  re  ipfa  praeftare 
cernimus*  Pater  coeieftis  ferva   ha?c  orbis  lami- 
oa,  quae  ad  confcrvandam  tuendamque  rempu- 
biicam  Chriftianam,  imo  vero  pretiofo  filii  tui 
domini  noftri  Jefu  Chrifti  fangutne  acquifitam 
ecclefiara  virtutibus,,  pietatifque  ftudiis  cumula- 
ta,  ita  coajuada  effe  voluifti,  utalteruminaL 
tero  cernere  liceat . 

Quod  fanSitatis  fuae  prxclarum  ,  fummoquc 
pontifice  ac  paftore  dignum  ,  univerfoquc  orbi 
Chriftiano  famtare  ftudium ,  cum  non  hnc  ma- 

S    z  gna 


4*5 


RESPONSUM    SANCf*   SYNOBl    AD   ORATORES, 


41<T 


A  KHO 

Christi 
?$**.* 


gna  ajt*imi  voluptatc.ChrifUaniffimus  imperator  A 
videret  >  fua  qttoque  tpajeftas  Caefarea  tanquam 
primogeisittts  ecclefiae  catholicae  fedifqtte  apafto- 
lkaB  aldi^iffimus  filins  *  hoc  faerofats&um  oecur- 
menicqm  coaciljttm ,  quod  in  Spiritu  fanfto  rite 
?c  iegitime  congregatum  agnofeit  ,  prp  Csrfareo 
fup  munere  ,  quoticfcumque  rcs  poftulaverit , 
$k  otnnibus  injuriis  tticri  *  manutcnere  %  atque 
dcfeadere  fcfe  pramptam  ac  paratam  t^enignc  of- 
fert.  Quo  autem  hanc  fuam  voluntatem  ejuim»*? 
jeftas  vohis  magi$  tcftatam  faceret  ,  nori  fpl#m 
iif  iaiperator  Rotfianus  ac  Bohernlse  rex  *  8$  a^ 
chiduK  Auftri*  ,  f$os  graves  8$  prseftantes  ,  i?«- 
ncriquc  huic  pheundo  maxime  idoneos  viros  , 
quos  corarn  cernittf  *  pratores  fuos  huc  swttcre 
dignata  eft ,  fed  ctiara  q^atcQus  eft  rex  inclkse  £ 
Hungari^,  anriquiffitm  ilJius^npbiiilgmiChri- 
ftiatn  orbj^  prapugnacalt  ,  rpc  lieet  immeritup 
huicfatidiffimf  fynbdo»  naminc  fgo  regip ,  curn 
plena  authoruate  &  tnaadato  intcreflfe  voluit  •  Et 
quam^is  literas  ^ittfmodiplena&autthoritatismaq* 
datique  vofcis  nupcr  e^hjh^recertasobcaiifas.nori 
poter^m  %  Jacum  tamen  re&i  ^annonte  dc^itum 
ampUtudinesveftrae  flluftriuimi  &  reverendlilimi 
non  expeftatis  lit^ris,  qu^sjamadmanushabeo» 
jnihi  dandum  k  affignandum  beaigniffime  adjudi^ 
carunt  %  impabfqug  aliqua  mora  humaniilitne  ajfi- 

gnarur^t,  &  dcderuntvQuod  amflMdinum  ve* 
rarum  egregium  8$  mcmorabile  fa&utn »  cum  K~ 
jlrae  erga,  cathoUcum  imperatoretn  ?  *eget$que  - 
meum  fereniffimstt$  oltfsrvanriaj  &  amoris  fit  il-  C; 
juftre  tcftimpttJum  %  majeftati  fua&gratiffimum, 
omnibttfque  amaris  8?  benevokntiac  pffiriis  pen- 
fandum  accidit  * 

Ego  vgra  pra  h%Q  ampHsudinusn  veftramm 
crgameinfignibencvQlentia,  qimmoa^nia  ,  qusg 
^d  cumnlurn  officii  mei  fpd&are  co|navero  ,  4i^ 
jigcntiffimc  implev^ro  %  l>euyn  etiai^  »ternum 
votisomaibus  fupplex  exoraba,  %x  vo^  omnes  8s 
Jingulos  hic  felices  coafcrv^  %  8^  paft  hanc  vu 
%%m  dpnct  catn  ,  quae  nefcit  terriporis  mo4um  ^ 
-fpftretipio,  ut  %  oificmmea,  «f  i{iuftri{Iim^rum 
^c  reverendifSmaruni,  amplicndinum  vcftfarum 
expcftatioAi  fatisfaciam  *  fidemque  revercndiffi-r 
xni  domini  archiepifcopi  Prageti^s  or^toris  C^- 
(arei,  nuper  pro  me  intcrpofitam  redimam  A  li*  0 
ter^s.  plcnae  authoritatis  ,  &  mandati  reds  mei 
reveren^er  ^xhibeo  ,  orana  ut  8c  iilM  iti  hoc  or-* 
^atiffin«o  confeflTu  pro  rc^epca  jam  confuetudi^e 
publi^e  perlcgi  facere ,  &  me  ccepta  hac  £m  fin* 
gulari  benignitatc \  atque  hun^anitatc  <:ample^i 
dig^nentttr .  '  . 

3{E  ST  &HSVM  $jt7%CTM  STT^QBl 
$i  orttans  £#f4n#  m4fip4$is  in  tarum  tmifnrUtfc 
m  ,  4ie  vu  Webrttdrih  MDLXIX.  CT  i*  fe$M*  /*■»' 
cmd&  X3tVK  menfit  Wehwarii  • 

Re  verendi  ss  l  mi  domini,  adventus  do^  E 
minationum  vcftrarum  magnam  huic  fan-^ 
&x  fynodo  !setitiam  attulit ,  tum  proptcr  mzxu 
mam  benevolentiam  8c  ohfcrvantiam ,  qua  fynodus 
Ipfa  (uam  Caefaream  majcftatem  profcquitur ,  tum 
pr^pterettmhonorem  ,  ^ui  eiex  hac  nobiliflima  . 
potcnti0imi  atque  religiofifiRmi  principis  lega- 
tione  acceffit  *  Quarc  fanfta  ipfa  fynodus  domina- 
tiones  veftras5  quas  praeftanti  virtute  ac  pietate 
pnrditas  effe  »on  ignorat  ,  laptis  ampleftitur  at^ 
quc  rccipit  animis,  Mandatumque  &literas  t\xm 
Cscfares^  &  regise  majeftatis  in  hoc  ioco  lcfitas 
&  reciiatai^  quantum  dejiiredctei«  sidmmitf 


C  O  fdT  Jt  &1  T   l  Q     5  BCV  X&  ^a^ho 
Ferdinandl   J^amani  imferdforis  ehlii  5  pro  irnft*  Cheisti 
rio  rcgm  BofcmU  ,  €t  Arch/ducatv  lAvftri*  ,  &*      ijtJau 
fro  regno  Htixgdri*  fefm^tim  ntdnddte  d$*o  ^  die 
VI*  Fek*  M&LXtL  QtdtiQ  hdbitd  ah  efifc0f0  Quifr* 
tjuecdeftenji  oratore  l$nn$4ri& . 

XXVh 

Hefppnfa  duo  fandae  fynodi, 

^ESTQUSUM  S^^CTM  STHODt 
in  JicHnda  cqmfmtiQne  rewrenii  domini  efifwfi 
Quiftquecclefienjis ,  oratms  tdfdrei  fr&  rtgno  Hun* 
i*my  die  3?X1V»  fekndrii  MpUttl.  WmfeJJiow 
fecundd  xxv  %*  gehrudrii* 

Itt u s x % i s s % m i  & reverendiflimi D« oratores 
duplifitcr  facra  fynodns  rcverend.  dominatio* 
nis  veftr*  adveotu  eKhilarata  eft ,  &  quod  Caefarea 
majeftas  dominationcm  veftram  pro  inclyto  fuo 
^gnoHungariac  hifcencgotiis ,  quae  pro  univer* 
fa  Chriftiana  republica  fufcept^  funt  ,  intereffe 
voluicrit^  &quod  talem  virom  miferit,  cujus  in 
primis  ptudentia  ac  confilio  adjuta ,  tot  tantifquc 
x^^lis,  quiibuspaffimecclefia?  membra  conflidan^ 
tur,  oppo^unaacmaximeaccommQdata  remedia 
adhibere  fc  poffe  magnopere  confidit  *  Cum  au- 
tem  probe  intelligat  quatetius  ex  ufroque  orna-i 
mt^tx  a$  dignitatisi  ad  (uam  au^oritatemcumu^ 
lu.a acceilcrit ,  in  primis  JDteo  optima maximo  gra- 
tias  agit  v  qup4  talem  Chriftiano  orbi  impera-» 
torem  fibiquc  advocatum  iargitus  %  *  qui  malU 
improborum  hominum  artibu$  Jabefaftatam  ae 
prope  jxvck  Iabentem  ecclefiara  cotruere  non  fi* 
nat,  ied  incredibili  virtute  &  fapientia  fuiciat  ac 
fuftineat  *  Deinde  verci  taat«m  fe  ejus  majcftati 
debere  proficetur  %  ut  aeqae  obfervantiie,  neque 
ftudii,  quoeamprofequitur»  magnitudo  ulia  fa- 
tis  oratione  expiicart  puatflf^  videatur. 

Ac  quoniam  pro  fummo  in  ecclefiam  ftudio» 
praeclarifque  erga  fe  meritis  parem  referre  gra-% 
tiam  fenonpofSint^IIigit,  faltemid,  xjuodpo- 
teft$  hoc  tempore  faciet,  De^in  maximum  fup- 
ple*  orahiti  ut  inquo  Conftantini  iijjus  magni 
pictas  ac  religia  /  multis  aliis  virtutibus  aufta 
c^mulataque  ita  f  lacet ,  ^  ut  univerfum  terrarqm 
orbemclariffimafua  luce  CoUuftret,  eidem  quo~ 
que  Conftantini  fclicitatemlargiatur:  ut  8zim~% 
mases  barbatos  Chriftiani  populi  cetvkibus  immi- 
neatcsiongerepellereacpropulfare  poftit,  &r  ec^ 
clefiam  iri  euo!  ftatumadd»^t>  ut  magna  cala- 
mitate  propemodum  oppt^ffa  ,  jam  tandem  ali- 
quantum  refpirate  ac  veluti  revivifcere  qucat  n 
Quod  autem  facra  ^jus  niajeftas  favorem  atque 
etiam  fecuritateuEi  ipfi  fanSaB  fynodo  pollieetur  A 
etfi  deeonunq^am  antea  dtrbitavit,  tamen  gran 
tiffimoanimofummaquefperecipit,  ac  ^quas  po* 
tcft>  maximase|us  majeftati  gratlas  agit*t  Ccte-f 
rum  quod  privatim  ad  B,  V.  reverendiffim^  perfo- 
nam  attinet  ,  tum  projjteteaquad  eam  praeftanti 
virtutc,  prudcntia ac pi$ta*e praeditam cfle fanfta 
fynadtis  non  igaorat  ^  tum eo  etia^m  quod  magnis 
itineribus»  fummacum  celeritateprimttsamnium 
oratorum  in  ipfo  conciiii  inchoati  die  huc  appulc^ 
rit,  laetis  animisrecipit  atque  ample^itur*  Fo* 
ftremo  ,  mandata  cjus  majeftatis  Caefare^e  &  re* 
giae,  quat  reddidifti»  quantum  dcjurc  dcbctad- 
mittit, 


XXVII, 


4*7 


ReSPONSUM,   LITE 


Anko 
Christi 

l$6U 


XXV2I. 


H&STQ  1%$ V M  SUTiCTJE  ST^ODI 
dd  oratores  Cafdris  ir$  eorum  compdritione  die 
VI*  Februdr,  MDLXll.  0*  iti  feffione  fecundd  t 
XXVI.  Febr* 

Revbrbkdissimi  domini ,  adventus  do- 
rainatioaum  veftrarum»  magnamhuicfan- 
ft»  fynodo  laetitiam  attulit,  tum  proptermaxu 
mam  benevolentiam  &  obfervantiam ,  qua  fyno- 
dus  ipfa  fuam  Gaefaream  majeftatem  profecmi- 
tur,  tum  propter  eum  honorem,  qut  ei  exhac 
nobiliffima  potentiffimi  atque  religiofiffimiprin- 
cipis  legatione  acccffit  .  Quare  fan&a  ipfa  fy- 
nodus  dominationes  veftras  ,  quas  praeftanti 
virtute  ,  ac  pietate  praeditas  effe  non  ignorat, 
laetis  ample&itur  atque  recipit  animis.  Manda- 
tumque  &  literas  fuse  Caefareae  &  regiae  majefta* 
tis,  in  hoc  Ioco  Ie&as  &recitatas,  quantumde 
jure  debet ,  admittit . 


C  Q  M?  *A  K  1T  I  0    0  ^  Ut  0  B,IS 

Sebafiidtii  TfmugMia  re%is  4te 

ix.Fcbr.  mdlxii. 


H&9    MANDATUM,   &C.  418 

A  dotibus  mihi  inprimis  gratus.  Quem  fpero  fo-    anno 
re,  ut  benigne  humanitcrque  excipiatis  ,  &  ea  Ch*isti 
fide  audiatis  ,  noftro  nomine  de  publicis   pri-      i$«** 
vatifque  rebus  agentem  ,  qua  &  nos  ,  fi  facro 
concilio  inter^ffe,  &  coram  vobis  eadem,  qaae 
illi  in  mandatis  dedimus  ,  agere  licuiffet  .  Sfa- 
crum  cecumenium  generale  conciliurn  Spiritus 
Deifan&us  fuam  gratiam   fanftiffimse   fynodo 
largiatur,  ut  eaftatuatatque  decernat,  quae  & 
divmi  nominis  gloriam  augcant,  &totius  uni- 
verfalis  ecclefi*  commodis  conducant .  Olyffip- 
ponae  III.CaIend.O&obr.  anno  mdlx*. 


Liters . 
Oratio* 


Mandatum . 
Refponfum . 


XXVIII. 

LITEHM  SEBjtSTljtT^I  ^EGIS 
*pQrtugdlli&  dd  concilium  Tridentinum  exhibits 
fer  ejus  ordtorem  die  ix.  Febr.  mdlxii.  in  con- 
gregdthne  generdliy  &  foftea  in  fefftone  fecundd , 
die  xxvt.difti  menfis* 

Sacro  cecumenico  generati  concitio  inSpi- 
ritu  fanfito  legitime  Tridenti  congregato  uni- 
verfalem  ecclefiam  reprsefeatanti  D.  Sebaftianus 
Dei  gratia  Portugalhae  Algarbiorumquerex,  in 
Africa  dominus  Guineae  ,  navigationis  ,  expe- 
ditionis,  commercii,  ^thiopiae,Perfidi$,&In- 
dix,  finceram  obedientiam  ,  &  filii  devotiffimi 
obfervantiam  offert  *  Etfi  maximo  Chrifti  domi- 
ni  fcrvatorHque  noftri  beneficioregnis,  provin- 
ciis  noftrae  ditioni  fubdicis  intellteimus,  ha&e- 
nus  fuiffe  conceffum:  utpeftilentiffimorum  erro- 
rum  ,  qui  noftra,  patrumque  memoda  ,  impia 
multorum  perfuafione  eruperunt ,  labe  minime 
contaminarentur  :  communibus  tamen  Chriftia- 
nm  reipublicaemalisitaangimur,  &  nefeditiofae 
nefariaeque  impietatis,  longius  ferpat  contagio 
ita  veremur,  ut  quoniam  non  aliunde  praefen- 
tius  remedium ,  quam  a  facro  concilio  poterat  ex- 
peftari ,  nihil  nobis  gratius  jucundiufque  accide- 
repotuerit,  quam  cecumenici  hujus  concilii  au- 
thoritatc  pontificia  repetiti  indidip . 

Ad  eam  vero  Iastitiam  qtiam  initio  de  indi&io- 
ne  conceperam ,  magna  acceffio  fafta  eft :  poftea 
quam  &  qui  praeeflfcnt,  &  qui  adeffent  cogno- 
vi,  nam  &  ampliffimorujj  legatorum  auftori- 
tas,  &prffftantiffimorum  patrum  integritas  ma- 
gnam  mihi  fpem  fapienter  conftituendae  a  facro 
concilio  Chnftianae  reipublicae  praebuerunt.  Cui 
ne  dceffem,  mittendum  curavi  Iegatum,  qui  & 
meam  erga  facrum  concilium  obfervantiam  prae- 
fens  teftaretur ,  &  quse  a  me  in  mandatis  habebat , 
vobis  accurate  exponeret  .  Is  eft  Ferdinandus 
Martinus  Mazcarenius,  generis  fplendore,  pie- 
Jate,  integritate,  multifque  aliis  «ximiisanimi 
Cmttn  CmitaU  Tom.  XXJtfll. 


\E  Tt{  H  jl* 
B  XXIX. 

M^XDaruM  SEsasTitAXt 

regis  Tortugdttia  ,  %n  ferfomm  fui  ordtoris  ,, 
in  concilh  Tridentim  ,  in  ejus  compdrithne  in 
generdli  congregdtione  ,  nond  Februdrii  ,  0* 
in  feJfione  fieundd  ,  die  xxvi.  iiSi  menfis  &n~ 

fli  MDLXll, 

SEBAstiANUs  Dei  gratia  Portugallise  & 
Algarbiorum  rex ,  citra  &  ultramare  in  Afri- 
ca,  dominus  Guineae,  expeditionis,  navigatio- 
nis,  commercii,  iEthiopiae,  Ara^iae,  Perhdisfe 
Indiae  ,  Univerfis  &  fingulis  notum  facimus  , 
quod  confidentcs  nos  multum  de  fide,  integri- 

C  tate  ,  diligentia  &  induftria  nobilis  viri  &  in 
aula  noftra  Hberaliter  educati  Ferdinandi  Mar- 
tini  Mazquarenhas  confiliari  noftri  fideliffimi, 
defignamus,  deputamus,  conftituimus  apud  fa- 
crum  cecumenicum  &  generale  concilium  afan- 
ftiffimo  domino  noftro  papa  Pio  IV.  &  in  ur- 
bem  Tridentinam  indi&um,  &  in  eadem  urbe 
Deo  auxiliante  celebrandum,  nottrum  oratorem  , 
&  concedimus  illi  plenum  mandatum  &  omni- 
modam  poteftatem  in  eodem  facroconcilio,  di- 
cendi,  agendi,  proponendi  ,  tra&andi  otnnia  , 
quae  ad  profequendum  concludendumque  conci- 
lium,  &  noftro  nomine  cetcra  agenda,  quse  ad 
ceterorum  membrorum  cum  Romano  pontifice 
catholicae  ecclefiae   fupremo   prsefide   &   Chrifti 

D  vicario,  fan&aque  fedc  apoftolica  omnium  ec- 
clefiarum  parente  &  magiftra  ,  unionem  ,  hae- 
refum  ,  errorumque  extirpationem  ,  &  morum 
reformatipnem ,  &  reliqua  quae  adcatholic®  re~ 
ligionis  augmentum  ,  fidei  exaltationem  ,  & 
Cnriftiani  nominis  hoftium  debellationem  ex- 
pedire  &  conducere  facro  concilio  ,  &  eidem 
noftm  oratorividebuntur:  etiam  fi  effenttalia, 
quae  fpeciale  mandatum  exig^rent:  omniadeni- 
que,  qu#  ipfi  fi  praefentes  eflemus  facere  poffe- 
mtis*  Eaqucitaper  noftrum  oratorem  a&a ,  tra« 
ftata ,  &  cdndufa  promittimus  nos  rata ,  grata  & 
firma  habituros.  Et  quoniam  apoftolicae  fedis  be- 
neficio  ,  trium  militiarum  y  domini  noftri  Jefu 
Chrifti,  fanfti  Jacobi,  &  de  Avis,  ordinis  Ci~ 
E  ftercienfis  ,  noftrse  regiae  coronae  in  perpetuum 
gubernatio  eft  annexa ,  &  fingularum  nomine  jux- 
ta  illarum  ftabilimenta  &  ftatuta ,  etiam  ad  fa- 
crumconciliumire  perfonaIiter3  vel  fufficientem 
&  idoneum  procuratorem  mitteretenemur ,  cum 
ipfi  per  nos  id  facere  ad  praefens  nonpoffumus, 
eumdem  noftrum  oratorcm  ,  procuratorem  cum 
plenaria  poteftate,  ipfi  fingularnm  di€tarummi' 
litiarum  perpetuam  adminiftrationem  noftrae  re- 
gias  coronae  anndxam  habentes ,  fingularumprae- 
di&arum  militiarum  &  noftrum  procuratorem 
etiam  deputamus,  defignamus,  &conftituimus, 
ad  ea  orania,  quamvis  ipecialia  &  ardua,  qu$ 

S     s  ipft 


4rP 


OrATIO   HABJTA    NOM.REOIS    PoRTUGALLI^. 


42O 


A   N  N    O 

Chrxsti 


ipfi  tanquam  c^rundem  militiarummagiftrima^  A 
gni  &:  perpetui  gubernatprcs»  fi  pnefcmesefle- 
mus  »  agere  »  proponere  »  traftare  ,  conciudere 
poflcmust  In  quorum  $dem  &  teftimonium  feci- 
mus  praefentes  iiteras  fcribi»  &  regio  noftro  fi- 
gillo,  poftquam  noftra  manu  fubicriptae  fuerint 
communiri»  OJyffipponse  zS.Septemb^anno  do^ 
mini  mdlxu 

%  E  7  H  H  A .% 

XXX, 

oKario  Haniru   SEKEHissiMt 

Tertvzallit  *Al%<trbfarum<fue   re%i&   Sebdjiidm  vq- 
mine   ,'.i>  concilio    rri&entim    *    Dtf    ix.    fc*    B 
huarii  MDLXUt 

Cu  m  ad  tucndam  Chriftianae  religionis  in- 
tegritatem  ,  facrorum  conciliorum  accom* 
modata  femper  fuerit  au&oritas,  his  tamenno* 
ftris  »  poft  hominum  memoriam  ,  turbulentiffi-* 
mis  temporifaus  ,   quibus   &   pietatis  finceritas 
tot  cft  erroribus  cootamioata »  &  vctcris  difcu 
plinas  feveritas omnium  fere  ordinum  Iu*u  cupu 
ditatcquedifloluta,  hujus  {acrofan&i  convcntus 
celcbritas  fic  omnibus  dc  Chriftianap  rejpublicae 
falute  cogitantibus  neceffaria  yifa  eft ,  ut  non  alia 
rationc  fincera  rcligio  fuae  pqritatireftitui,  col* 
Japfa  morum  difciplina  inftaurari  poflcvidean- 
turt  Et  quoniam  fingulari  Pei  optimi  maximi  C 
bcneficio  eife&um  eft,  tandem  aliquando  magno 
animorum  confcnfu  ut  puhlicus  univerfi  Chri- 
ftiani  nominis  eonvcntus   pontificia  au&orita^ 
te  in  hanc  utbem  induftus   ageretur  ,   confidK 
rnus  plane  futurum,  ut  quam  apudomnesChdU 
ftian«  pacis  ftudiofos  cxpcftationem  commovit 
facri  hujus  venerandique  ccetus  religiofa   maje- 
ftas  9c  ampUtudo,  non  modoperfanatisaliquot 
i-cligionis  vulneribus,  impleat,  fed  ita  fuperet, 
m  faucto»  debilitatoque  Chriftians?  rdpublicae 
corpori  omui  ex  parte  mcdeatur  •  Nam  fi  quis 
animo  atque  cogitationc  velit  paulo  altiusrepc- 
tcrc  cas  difficultatcs,  quibus  non  folum noftra » 
ftd  fuperiori  ctiam  memorxa,  facri  conciliipro* 
greffio  fuerit  interrupta»,  facile  intelliget  &  tunc  D 
faiffc  multa,  qua?  crcumcnici  concilii   fj>lendo~ 
rcm  obfcurarc  ^   &   curfum   impcdire   yidcban-. 
tur»  &  nunc  fuifle  nonnulla,  quae  nificonftanti 
fua  prudentia»  &  pia  planc  conftantia  fan&i(EU 
mus  pontifcx  Pius  IV,  fuperaffct  »  non  modo '-, 
quam  hic  hodicfummacumvoluptateintuemur» 
Chriftian*  reipublicx  vivam  fane  »  &  fuis  otn- 
nibus    propemodum    mcmbris    cxprcflam    cffi- 
gicm»  minime  habcrcmus;  fcd  vix  exiguum  il- 
fius  »  obfcurumquc  fimulacrum  cerneremus  *  Et 
aliorum  quidem   pontificum  ftabilis  pcrpctua^ 
que  in  promulgando,  indicendoquc  facrofanfto 
concilio  fentcntia  ,  vehcmcns  illorum  ftudium 
erga  Chriftianam  Rcmp,  non   obfcurc   declara- 
vit,  &  conftamiae  pietatifque  laudcm  apudpo-  E 
ftcros  illis  conciliayit  :   qui   nuIJis  tcmporum 
afpcritatibus  perturbationibufqui*  deterriti,  rcm 
toties  parum  feliciter  tentatam  diviuae  fapien- 
tiae  confiliis  innisi  fibi  repetendam  judicarunt , 
Sanftiffimi   vcro  B,  N-   Pii   IV*  pontificis   & 
apoftolic*  dignitatis  faftigio  »   &  animi  orna- 
mentis  vctc  maximi»  laudibus »  nulla  fane  par 
nllo  unquam  tempore  oratio  poterit   reperiri  » 
qui   ut  excellens   in  Chriftianam  rempubJicam 
fuae  unius  cur»  follicitudinique   divimtus   tra- 
ditam  ,  ftudium  tcftarctur  ,   cum   primum  fuit 
pontifesc  maximus  dcclaratus  3  ut  quod  falutari 


aufpicatoquc  plane  nomine  poliiccbatur  »  adhi-    a»no 
bita  invcteratis  ecclefias  mahs  mcdicina  prscfta-  Chrmti 
rct  »  in  concilii  cclebrandi   ratione  ,  qwo  uno     15«*» 
rcmedio   omnium   mentes   ad  fanitatcm  reduci 
pofle  videbantur  ,  omncs  fuas  curas  cogitatio» 
nefque  ab  ipfo  fui  pontificatus  exorcjio  coilo* 
c^vit  # 

Cujus  cum  pios  conatus  &  patcrnae  pietatis 
vifcera  profpicerent  hi,  quos  illc  &  nunciis  Sc 
amantiffimis  literis  in  hanc  urbem  adcecumeni* 
cum  concilium  cclcbrandum  adhortabatur»  con* 
vencrunt  frcqucntes»  ut  vidcmus&  ut  fperamus» 
non  modo  iljjus  audoritatc »  fed  "hujtts  etiam  con~ 
cilii  fan^ilfimi  excmplo  cclebritatcque  incitati 
frequentiores  ia  dies  convcnient  »  &  hujus  fa- 
crofanftae  fynodi  dignitatcm  fua  pictate  magis 
illuflrabunt  ,  Quod  fi  cecumenicorum  concilio- 
rum  audoritas  facrarum  Iiterarum  monumentis 
non  tam  eflct  difcnc  comprchcnfa  ,  qui  tamcn 
fobrise,  fanapque  mcntis  credcret  pio,  totointc* 
gcrrimorum  »  fandtiffimorumque  praefulum  con- 
ventui  fandum  J3ci  Spiritumdcfuturum»  quiin 
mcdio  duorum  »  triumve  de  pietate  agentiumx 
ie  promifit  futurum?  Cum  vcro  tanta  fit  facro* 
rum  conciliotum  dignitas  &  religio»  ut<|U5ein 
illis  decernuotur»  pro  divinis  oraculis  exctpian^ 
tur  ab  omnibus,  qnisfibi  non  facile  pcrfuadeat 
in  omnibus  de  Chriftiana  religione  controver» 
fiis,  cam  fore  Vcriffimamfcntcntiara»  qua.mtot 
patresmaturaaetate»  fpcflata  virtute»  cxaftaque 
crudkionc  ornatiffimi  ,  comprobaverunt »  &  re- 
verendiffimi  illuftriflimique  legati »  divinaqua- 
dam  forte  elefti ,  quipontificio  nomine  fanftiffi- 
mse  fynodo  praefidcnt ,  fua  au^oritate  confirma^ 
vcrint  ?  Tamctfi  vcro  facilc  adducimur ,  ut  cieda- 
mns  in  cadem  fententia  ceteros  pro  fuapietate » 
&  fapientia  futuros  »  de  nobis  tamcn  pofTumus 
id  conftandus,  apcrtiufqucprofitcri»  qui  orna* 
tiffimo  veftro  confpeftu*  in  tantam  Chriftianae 
reipublicae  fapientinimis  veftris  decrctis  confti^ 
tucnd^  cxpcftationem  fumus  credi»  ut  non  mo~ 
do  vcftra  pictatc  cxittimemus  forc,  ut  omnesde 
religione'  controverfiae  dirimantur  ,  fcd  veftra 
ctiam  cenforia  fcvcritate  omnium  ordinum^  fa- 
cerdotumque  praefertimj,  qui  ceterisfcientia»  & 
vitae  integritatc  prselucere  debcnc  »  mores  ad 
evangelicae  finceritatisnormamdirigantur .  Qu* 
qui  fibi  ex  facro  concilio  non  poliiccntur,  aut 
quam  vim  habcant  non  perfpiciunt  »  aut  cujus 
audoritatc  nitanturj,  non  intelligunt  * 

Hos  qyidcm  frudus»  autubcriores  etiam  po* 
ftnlat  a  vobisChriftiana  refpublica  j  hos  expecUt 
fereniffimus  princep»  Scbattianus  Portugallia?  »  . 
Algarbiorumquc  rcst  hujusnomini^primus,  Qui 
licct  fuum  in  Chriftianam  rcmpublicam  ftudium 
fatisvobiscrederetperfpe&um»  &  cognitum,  ut 
tamen  fuam  crga  facrofanftum  concilium  obfer^ 
vantiam  illuftriore  teftimoniodeciararet ,  orna- 
tiffimumvirum,  quem  vidctis,  D*  Fcrd.Marri- 
nc?  Mafcarenium  ad  hoc  facrumconciliumdcftU 
navit » non  oratorem  folum ,  fcd  pignus,  obfidem- 
queperpctuse  fus  crga  facrofanftum  conciliumob- 
fervanti^  &  pietatis»  Quanta?  vcro  cur*  optimo 
leligiofiffimoqueprincipi  fucrit  oecumenici  hujus 
concilii  celcbritas »  &  ampiitudo ,  tcftari  apud  vos 
poterunt  non  folum  antiftites  Bracharcnfis,  Coim* 
bricenfis»  Lerienfifque ,  facrarum  literarum  fcien-. 
tia  ,  fpcftata  pictate ,  &  vitae  intcgritatc  infignes , 
qui  fe.cxplicare  cclerius,  &maturiusinhancur- 
bcm  vcnire  potuerunt ,  fed  &  qui  conftitutis  fua- 
rum  ecdefiaium  rationibuy  aderunt  ex  illius  re- 
gais  &  dominiis,  quosomnesChriftianaepieta- 
tis  ftudiofiifimus  pdnceps  accuratc  eft  perlitcras 

hor- 


421 


ORATIO   HABITA    NOM.RE0I5    PORTUG  ALLI  Ji. 


411 


Akho  nortatur,  ut  quam  diligcntiffime  poflfent ,  fead  a  rint,  fed  «iam  ut  coenofceretis,  enmdcra  crga 

_~._____^-    m,it»ram    t_rr_f»_T-_m__*t__  rnmnni^rpnr  _    «/»  »_»f   .*„  _"____rt_         r    t  °  «  _  i    _*%i     •«•.  _  _  ... 


Chmst-  maturam  profe&ionem  componcrent  ,  ue  vel  ju- 
«$$*.  benti,  volentique  fummo  pontifici  fegniuspare* 
re,  vei  laboranti  ecclefiac  ferius,  quamcumeo~ 
rum  pietas ,  tum  periculi  magnitudo  pottulabac , 
adeffcviderentur»  Quap  omniaa  fereniflimo  rege 
ftudiofifltme  funt  curata,  partim  utfuaeerga  u- 
crum  concilium  obfervautiae  fatisfaceret ,  partim 
etum  ut  clariffimorum  Portugalliae,  Algarbio- 
rumque  regum  majorum  fuorum  rcligioni  ,  pic- 
tatique  relponderet  .  Quorum  res  fortiter  &  fe- 
liciter  geftae  ,  ita  femper  fuerunt  cum  publica 
Chriftianae  religionis  utilitate  &  digaitate  con* 
jun&se,  ut  tot  defufisprofligatifquebarbarisre- 
gibus,  viftoriis,  tot  direptis  expugnatifque  ho< 


fanftam  fedem  animum  ,  idem  ad  Chriftianam  CHam* 
reJigioncm  amplificandam  ,  propagandamquc  ,  ,$$*» 
ftudium  ,  eamdem  erga  hoc  facrum  concilium 
obfervantiam  ,  eamdem  deniquc  pietatem  ex- 
peftandam  a  fereniflimo  rege  Sebaftiano,  &  re- 
gia  praeftantiffimae  indolis  fignificatione  ad  ex- 
cdlentes  omnes  vmutes  propenfo  ,  8c  domcfti- 
cis  imaginibus,  ciariffimorumqncregumUIuftri- 
hus  exemplis  incitato  .  Qui  >  quod  fan&iffimo 
pontifici,  fuislkeriseftpollicitus,  hodie  cumu- 
late  praeftat  »  &  fuum  ad  illuftrandam  hujus  facro- 
fandiconciIiicelebritatem>  ftudium,  vobisam- 
pliflimi  patres,  hodierna  die  pcr  D.  Ferdiriandum 
Martinez  Mafcarenium  fuum  oratorem  ,  virum 


ium  oppidis,  tot  arcibu*  inadverfo  Numidbe  g    non  folum  antiquagencrisnobilitate,  3ffan.ilia 


Gctuliaeque  littorc  ad  comprimendam  barbaro 
rura  audaciam  >  ere&is,  non  tamfui  imperiifines 
proferre  ,  quam  Chriftianae  religionis  gloriam 
propagare  voluiffe  videantur  .  Incitabantur  illi 
quidem ,  regii  animi excellenti  magnitudinc ,  fed 
ad  nativam  ,  infitamque  eorum  propcnfioncm 
accedebat  aeuleus  ille  ,  quem  Alfonfus  primus 
Portugalliae  regni  conditor  ,  &  au&or  poftcro* 
rum  regum  animis  impieflum  retiquit, 

Quod  fi  apud  ciariffimos  Portugatlias  reges, 
Untum  valuit  e*emplum  perpetua  quadamicrie 
vefut  permanustraditum,  quidvobis,  atnpliffi- 


muitisAfiae,  Africaequetriumphisittfigni,  fedfi* 
de  ,  integritate  >  ceterifque  ornamentis  longe 
pr«ftantemeffufepolIicetur.  Sperat  autem  fore» 
ut  quoties  cum  de  publicisChriftianaereligionis 
atque  difciplinae ,  tum  de  privatis  negotiis  noftra» 
rum  eccleftaium,  qu®  fingulaii  Dei  optimiraa- 
ximi  beneficio,  nec  ab  ecclc%  Romanse  cetera- 
rum  parentis  &  magiftrae  obfervantia  deflcxe- 
runt,  nec  a  veteri  receptoque  femei  culturecef- 
ferunt»  apud  vos  illiusoratoragere  volet  (quod 
pro  fua  pnidentia,  non  nifl  neceffariis  aut  gra- 
vibus  cette  caufis  impulfus  faciet)vo^>  cognitis 


mi  patres,  cxpcfl:are  par  eft  a  fereniflimi  regis  q   fereniifimi  regismandatis,  eum  pro  veftra  huma* 
Sebaftiani  adimo,  quem  non  foltim  fuperiorum  *         f  -•?_.- 

regum  illuftriaexempla»  fedrecens,  fpiranfque 
adhuc  Emanuelis  proavi,  Joannifque  teriii  avi 
memoiia  ad  provehendae  religionis  ftudium  ve 


niute  benigne  excipiatis 

XXXI. 


hementius  accendi?  Quomodo  cnim  poteft  vel 
Emanuelis  regis  pronep6s  non  iifdem  vcftigiis 
inliftere,  vel  Joannis  optimi»  maximiquequon- 
dam  regis  nepos,  cognita  ab  omnibus  propemo- 
dum ,  qui  hic  adcftis ,  illius  pietatis  excmpla , mi* 
nime  confe&ari  ?  Quorum  fubjedis  apoftolicae 
fedisimperio,  totin  oriente regnis ,  provinciis, 
batrbarifque  nationibus,  ejusgioriamlonge,  la- 
teque  illuttravit.  Hic  vero  non  modo  fuba&os 
ab  Emanuele ,  feliciflimae  recordationis ,  rege  pa 


^ESTOTH^UM  S^iT^CTM-  S  T^  0  D  1 
datum  HtHftrifJim*  orttori  ftreniflimi  rcgis  Tortu- 
gallijt  in  ejus  wmfwthm  -  Die  I  x,  Febrmrii 
MDLtfU.  €7*  infejjione  ftcvn4/i\ 

Ilx-ustris  domineorator,  mandatum&li- 
terae  fereniflimi  Portugalliae  regis  ,  quae  modo  a 
dominatione  veftra  exhibita;  in  hoc  facro  loco  re- 
citatsefuerunt,  necnonea,  quae  ornatiflimaora- 
tione  expofita  funt ,  huic  fan_^ae  fynodo  jucun- 


treiuopopulosinofficio,  fideque  continuit,  fed  q  diflimum  nuncium  attulerunt ,  cum  declararent 


etiamftudiodtligentiaqueperfecit.  ut  repudiato 
nefario  inanium  fimulacrorum  cuitu  ,  Chriftianae 
religionis  pictate  imbuerentur  ,  &  noftr»  difci- 
plinse  facra,  morefque  libenter  fequerentur. 

A  quo  propagandae  latius  noftrae  religionis 
curftt  cum  partim  finitimorum  Africae  regum  in- 
feftis  excurfio nibus ,  partim  magnis  a  Solyma- 
rio  ad  avertendum  noftrum  in  oriente  imperium 
miflSs  claifibus  fubinde  interpellarctur,  illorum 
quidem  audaciam,  remeritatemquc,  graviffimiu 
illatis  damnis,  repreflit.  Hujus  veronavalesco- 
pias  in  ipfo  Dii  ,  florentiifimas  totius  Cambajae 
regrii  urbisconfpeftu ,  ita  oppreffit,  ut  Solyma- 
nus  purpuratorum  fatraparum  apud  barbarum 
&  immanem  tyrannum  gratia  &  auftoritatc 
longe  maximus,  quiclafli ,  fummocum  imperio 
prseerat  ,  multis  dcpreffis  trircmibus  ,  laceris  , 
mmcatifque  aliquot  navigiis,  «gre  fit  fuga  fa- 
Iutem  confecutus. 

Qua  ideo  breviter  ,  ct^rfimque  a  nobts  funt 
commemorata,  patresampliflimi,  non  modo  ut 
intelligeretis,  quanto  fuorum  peticulo,  &  fum- 
ptu  fuo,  clariffimi,  profercnd«que  IatiusChri- 
ftianae  religionis  ftudiofiffimiPortugalliaercges, 
non  in  oppofit»  nobis  Africae  folum  proximis  , 
fcdin  Ause  etiam  remotiffimis  disjunftiflimifque 
provinciis  graviflima  ,  periculofiffimaque  bella 
fufceperint,  quaqtie  ea  vel  animi  magnitudine 
geiferint  ,   vel  conftiantia  felicitateque  confece» 


eximiam  quamdam  ac  perpetuam  clariflimorum 
Portugalliae  regum,  ac  praecipue  fereniffimi  Se- 
baftiani  regis  in  Deurh  pietatcm ,  infigne  in  rem* 
publicam  Chriftianamftudium,  acfummarn  erga 
hoc  occumcnicttm  &  gcnerale  concilium  obfer- 
vantiam,  Iketnihil  novi  huic  fanftae  fynodpalla* 
tum  fit,  Nemo  enim  cft,  cui  compertiffimanon 
fint  praeclara  regum  Portugalli*  facinora  in  Chri* 
ftiana  religionej  veraque  Chrifti  fideinorientis 
partibus  propaganda  ,  non  minor  tamen  ma- 
jeftati  fuae  ,  majoribufque  fuis  piiffimis  &  cla- 
riffimis  regibus  laus  &  gloria  hactempeftatede- 
betur,  quod  in  his  caiamitofis  temporibus,  tot 
diffidiis,  totque  inecclefia  exortis  haercfibus,  rc- 
gna  &  ditionem  fuaminorthodoxa  fide,  eccle- 
iiaeque  catholicae  unitate  (  uti  vere  Chriftianos 
principes  decet  )  femper  confervaverint  ,  quam 
in  barbaris&idolornm  cuhui  deditis  nationibus 
ad  veram  religionem  traducendis.  Quamobrem 
haec  fanfta  fynodus  Deo ,  &  patri  domini  noftri 
Jefu  Chrifti  meritas  de  hisomnibusgr_ttias  agit, 
dominationcmque  veftram,  tumipfius  regis  cau* 
fa,  tum  ob  fingularem  ejus  prudentiam ,  ac  fan- 
guinis  fplendorem,  gratoac  benevolo  animo  re- 
cipit.  Regium  vero  mandatum ,  quantumdejurc 
debet,  admittk. 


CQM^ 


4*3 


Compaiutio  CHatgms  Philippi  reg, 


414 


A  K  M  O 
CHRim 


A  loco  ia^4^mcdebraU0aiconci|i£deputato,  co-  A  N  K  D 
ram  reverendiffimis  S.  Rqm.  E.  Cardinalibus  a  chkisti 
beatiffimo  pontiflcc  Icgatis  nominatis&deftina-      i$«** 
tis ,  aliifque  patribus  ibidem  congrcgatis ,  noftro 
nominc  comparere  ,  praedi&aeque  concilii  cejc- 
brationi  intervcnirc  ,  eique  adeflc  &  interefle  , 
locumque  &  vices  noftras  in  omnibus  feffioni- 
bus  ,  eoqfultationibus,  dcliberationibus  &a&i- 
busobtinere,  atqueomniaaliaagere,feccre,  di« 
cerc  ,  agcrc  ,.  tra&are  ,  procurare  &  promovere 
poffit,  &valeat,  qua&exufurcipublicaeCbriftia- 
nae  &  dignitatenoftrafecimus,  conftitnimus,  ac 
deputavimus  ,  ac  tenore  praefentium  fore  vide* 
buntur,  qu&quenosipfi,  facere,  dicere,  gerere 
&  traftarc  ppflcmus  ,  fi  coram  praefentes  efle- 

B  mus,  etiamfitaliaeflent,  quae  mandatum  exige- 
rentmagisfpeciale,  quamhisexpreflumeft*  Ha- 
hituri  proinde  ratum  &  gratum  ,  quidquid  per 
praed[i<&um  aratorem,  procuratorem ,  &  manda- 
tariumnoftrumpr$emiflbmo4o,  a&um,  di&um» 
geftum,  fafitum  &  procuratum  fucrit  ,  dolo  & 
fraude  remotis  ,  Harum  teftimoriio  literarum  , 
mahu  noftra  fubfcriptarum  ,  &  figilli  noftri  im~ 
preffione  munitarum.  Datum  Madnti,  die  xxvm, 
menfisjanuar.  anno  mplku.  regnorum  autem  nq- 
ftroram  CcHto  * 

THUIVPUS* 
XXXIII. 

c 

GUtEUTII  B\UGQ\&  TAT^ICIl 
MedkUncnfis  #r  reg/V  fifci  fatroni  oratio  ,  ha- 
bitaTridmti  in amtitte  fttrum ,  nmine  iUttftrif 
ftmi  CT  excellentijjimi  marchhnis  Tifctria  »  fegis 
Catholici  QTfiwUy  dU  xvi.  Mtrtii  mdlxx.* 

Qu  0 1>  unum  segrotae  reipublicx  Chriftianae 
remedium  efle  femper  vifum  cft  >  patres 
ampliflimi?  illud  omninofoit,  ctsm  indi&b  con- 
cilio  fpesbonis  inje&a  cft ,  negocium  felix ,  &c  f&- 
Jutarc  a  pontificibus,  a  Caeiare,  a  regibusuna 
fufceptum  iri  ,  ut  magnis  concurfibtts  omnium 
gentium  ac  nationum  celeberrimi  conventus 
peragcrentur,  Ea  rc  Pins  quartus  pontifex  ma- 


toMt^Kifio  o^aroAis  twlitti 

Hifftnterum  ,  <Ft*  regis  Ctthatici  •  5?v|* 

Mandatum  %  Oratio , 

Rcfpoiifuin  fan&x  fynodi* 

2%.  xik  i>  X  JU 

M^^DdTVM  TBIirPTI  fflST^l^. 
regis  catholici  in  ferfomm  fui  waHri$  in  tonci- 
Ih  Tridentino exhibhum ,  die  xvi.Martii MDiXll» 
&*  **  felfiMt  ******  die  x  1 1 1  *  Maii  t 

Pr  I  x  1  f  T  u  s  Bez  gratia  rest  Hifpaniarum , 
utriuiquc  Siciliac,  Hierufalem  ,  &e*  arcbi- 
dux  Auftrise ,.  dux  Burgundiae  9  Brabantiae  &  Me^ 
diolani,  &c.  comes  Habfpurgi,  Flandriaes  Ty- 
rolis ,  &c.  Recognofcimus  &  notum  fadrnus  te^ 
nore  praefentium  univerfis  .  Cum  beatiffimus  m 
Chrifto  pater;&  domfnus  noftcr  »  dominus  Pius 
IV.  divina  providentia  facrofanfe  Roman^  fe^ 
dis  pontifex  ma^imus  ut  his  malis  &  divifioni^ 
bixs*  quibus  Chriftiana  refpublica  jam  diuvexa^ 
tur»  &  religio  noftra  tot  actam  divcrfisopinio^ 
xkibos  impetitur,  co  remedio  q«o  fanda  &  uni- 
verfalis  ecclcfia  «ti  folct ,  medereturjt  &ad  veram 
in  fide  convenientium  unionem  omnes  Chrifti 
fideles  reduccrentur,  utioptimus  &  vigilantiffi- 
jnus  paftor,  patcrquc  amantiflimus»  omni  cura 
&  ftndio  procuraverit  >  ut  cecumenicum  conci- 
lium  qnod  Tridcnti  eoeptum  &  per  aliquot  an- 
nos  fufpcnfum  fnerat,  profeqaerctur,  atquc  ad 
eam  rcm  cjus  diplomatc  fub  datum  Romseapud 
fanflum  Petrum  tertio  Kalend«  Decembr,  anni 
^idlx.  pontificatufque  ejufdem  anno  prinio  y 
univerfale  &  c^ecumenicum  eoncilium  Tridenti- 
xium»  foblata  fufpenfionequacumque,  Tridend 
continuandum  denuo  indijrerit  &  aperuerit,  at. 
^ue  ad  diem  refurrefilionis  dominkac  anni  pro- 
icimcprafcteritieonvenerit,  &praefixerit:  Nofque 
tum  pef  iiteras,  tum  pcrnuncibscxbortatus  fuc- 
rit  ,  ut  quando  pracfeatcs  celebrationi  ejufdem 
intereffe  non  potcramus,  noftrosadiliud  orato- 
tcs  idoncos,  qui  ibi  affifterent,  miandarc  velle»  D  ximus  dignitatis  rcipublicsB  Chriftianae,  otiique 


mns*  Nos,  qui  jpfiusCQnciliicelebrationcm,  ut 
catholicum  principcm  decct,  tanquam  verum  & 
Itnicum  malorum  remedium  ?  ardcntiffitne  defi- 
derabamus>  libenti  animo  obtulimus  nos  id  fa- 
fturos,  omnemque  operam  daturos  ,  nt  praedi- 
&um  concilium,  qnantath  itk  nobis  cflct  ,  non 
folum  promoveretttr,  verum  etiam,  Deo  dufto-, 
re,  ad  optatum  fincm  perduceremr. 

Nolentcs:  igitur  hac  in  renoftroofficiodeeflc  > 
quin  potiu$  omnia  c^  quae  ad  noftrum  munits 
fpeftant,  abunde  praeftarc  &c3chiberc,  «tnoftro 
nomine  tn  prafdifloconciliocompareat,  noftraf* 
que  partes  agat,  illuftrem,  fidelem  ,  nobis  &U 
lcdum  dominum  Ferdinandum  Francifcum  Da- 
valos  de  Aquino  confiliariumcolfateralem,  io^ 
cumtcnentem  &  eapitaneum  generalem  noftrum 
in  ducatu  ac  dominio  noftro  Mediolani  ,  cujus 
lidei,  probttati,  religioni,  &rerum  Jongxcxpe- 
ttentiae  quamplunmiim  confidimus,  oratorem  , 
nuncium  &  procuratoremnoftrumfecimus,  con- 
Hituimus,  acdeputavimus,  actenorepraelcntium 
facimns,  conftititimus  &  deputamus.  Dantes  ei 
pienam  facultatem ,  &  poteftatem  una  cum  am- 
pla  &  Iibero  mandato,  citra  tamcn  aliorum  no* 
ftrorum  procuratorum  &  mandatariorumconfti* 
tutorum  &  conftituendorum  revocationem  vei 
pr&judicium*  utindiftacivitatc  Tridcntina,  & 


E 


amantiffimu$,  ut  ad  bene  deomnirepublicafpe- 
randum*  ouafi  fignum  aliquod  omnibus  fufta- 
iifle  videre^tur  ,  nthil  anriquius  putavit,  quam 
conciliurb  illud  a  Paulo  tertiopontificemaumo 
hoc  ipfo  inlocoindidum,  retentum  animo  >  te- 
miflum  temporibus  >  longo  intervallo  intcrmif- 
fum  revocaret  .  Etcnim  fi  ullum  unquam  tem* 
pus  hujufmodi  rem  defideravit,  hoc  ipfum  pro- 
fefto  eft  ,  quo  multas  gentes  ,  ac  nationes  di- 
fcerptae ,  divulfa^  ,conquaflatae  funt  varictate  opi- 
nionum,  &liccritiaimpieilifpittandi:  QuomuU 
ti  a  Chriftiana  republica  aberrariint  :  Quo  de- 
nique  omnis  prope  Chriftiana  civitas  inteftinis 
malis,  acdifcordiislaboraftSj  multaperdidit,  & 
ornamenta  dignitatis ,  &  prsefidia  ftabilitatis  fuae t. 
Quamobrem  cum  Pius  quartus  )?ontifex  maxi^ 
mus  quafibonusparcns,  &  tutorfidclis*  curaret 
ne  patrimonium  dignitatis  reipublicae  a  praedo- 
nibus  nefariis  diripcrctur,  &  fi  multa  quidem 
pro  illitts  dignitatc,  ac  falutegeffit,  quasorbis 
rerraKJudicio,  ac  teftamento  comprobantur :  ta~ 
mcn  nihil  clarius ,  nihil  gloriofitis ,  riihil  dcnique 
commendatius  efFecit  memoria?  hominum  fem- 
piternae,  quam  quod  vospotiffimumelegit,patrcs 
ampliflimi,  qui  de  fumma  rcrum  omnium  dcli- 
bcraretis*  NamquodconfiIium?quaemensf  nifi 
m  diyina  fapientia  veftra  fedarctis  Imc  mala  *  pcf* 

. '  •  -"  fime^ 


A.NNO 

Christi 


pietatis i 


425  Oratio    Gaie 

•  fimequc  affedam  civitatem  Chriftianam  fana- 
retis,  firmamque  aliquahdo  ,  ac  vcgctam  rcd- 
derctis. 

Quamobrem  vos  patrcs  ampHflimi  quafi  ora- 
culum  civitatum  ,  quafi  modcratorcs  popuh?- 
rum ,  quafi  archite&i  quidam  ac  fabri  a  pontifice 
maximoeftisadvocati,  ut  hic  fanftiffiawe.  reipu- 
blia»  adfitis,  &  fi  iJla  ftet  eam  muniatis ,  fi  laoa- 
tur  crigatis  *  Cui  negotio  ,  cum  Philippus  rex 
pius»  fortis,  acfeiixergaChriftianampietatem, 
juftumque  hunc  ipfius  principatum  eodcmmodo 
affe&usfit,  quo  modopatrem  fuum  prudentifli- 
tnum,  &  fapientiffimum  imperatorcm  Carolum 
V.Caefarem  Auguftum  omnibus  temporibus  affe- 
dumfuiffe  mcmoriatenet,  libentiflime  quidem, 


ATJI      B  R   IT   6  O   R  M* 


42* 


A  temporibus  ac  pcrditi$  moribus  affli&a  >  &  op-  XrTo 
prcffa  jtccbat ,  auoc  tandentaliquandobencfpe-  Chkisti 
rare»  freta  pracfertim  medicjna  confiliorum  ve-     ***** 
ftrorum,  falutaribufqucauxiliisccepit  ♦  Confidit 
cnim  fe  vetcris  morhigravitatcm  vobiscuratori- 
bus  dcpulfuram:  confidit  a  novistentationibus 
veftra  diligentia  libcram  futntam:  Confidit  dc- 
nique  antiquum  robur  ,  $c  corporis  firmitatem 
brcvi  rccupcraturam  *  An  vejro  cum  fciat  vos  $ 
quos  non  tanquam  aliquos  ex  Roma  miflbs ,  fed 
de  coeio  delapfos  intuctur,  in  loco  tam  excelfo 
pulcherrime  iedere  ,  &   ad  defcnfionem  &am 
ftare»  non  fcfeexcitet?  oon  fefe  erigat  ?  nonca- 
ptit  extoilatr* 

Quac  cum  ita  fehabeant,  factlc  omnesineam 


nifi  mukis,  ac  magnis  occupationibus  diftinere-  g    fpem  ingtediuntur,  fore,  ut  omoes  qui  fortafle 

tur  ,  iuterfuiffct  ,  coramque  gravi  oratione  de-         *"  '     '  .... 

claraffet  ,  quo  ftudio,  quo  ardore  ,  qua  animi 

pietate  fecnperfuerit,  &lioctempore  maxime  fit 

erga  authoritatem  facrofao&ae  fedis ,  totamque 

rempublie&m  Chriftianam  5  idque  eo  libentius 

feciflet,  ut  &  ceterireges»  &principes"  Civita* 

tetp  ipfius  cxemplo  addufti  frequentiores   hunc 

ipfum  in  locum  eonvcniffent,  &  vos  patrcsam- 

pliffimi  majore  animi  alacritateomnia ,  quae  du 

lapfa  jam  fluxerunt  ,  fcvcris  Jegibus  vincirctis, 

8c  reipublina?  vulnera  curaretis  *  Quibus  pr&ter 

vos,  vosinqiiam,  patrcsampliffimi,  mcderine^ 

mo  poteft* 

Sed  cum  multis  juftifque  de  caufis  adcifc  ipfe 
non  potucrit,  ex  multis  heroibus,  quorum  tna- 
gnam  copiam  habet  ,  Francikum  Ferdinandum 
Davalum  marchionem  Pifcarium  *clcgh  ,  di- 
gnumquc  judicavit  ,  cui  munus  hoc  legationis 
obeundaeultrodeferret.  Qui,  &  fi  innulloocio, 
at  in  fummo  negotioprovinciam  Mediolani  cum 
imperio  adminiftrat  ,  tamcn  ab  ipfo  rege,  ;qui 
cum  ante  fcmpcr,  tum  hoc  velmaxime  tempore 
os  t  oculos  ,  mentem  denique  ipfam  in  unam 
rempubiicam  Chriftianam  convertit,  juffus  cft 
ea  omnia ,  quae  ad  fanfltiffimam  religioncm  perti- 
ncnt,  rebus  humanis  omnibusantefcrre,  &  huc 
fe  quam  primum  reciperc  * 

Adeft  lgitur  Francifcus  Ferdinandus  a  cathp- 
lico  rege  miflus,  &  eo  nomlne,  ut  &regisper 


aliquomodoaberrarunt,  redcantinviam,  &ve* 
ritas  multisincommodisdcbilitata,  tandcmope- 
ra,  fy  «quitatc  veftra  recrectur  ,  &  locum  ,  in 
quo  confiftat  ,  reperirc  poffit  .  Poftularet  for- 
taffe  hoc  ioco  magnitudorei,  cxpc&atio  vcftri» 
quae  mirabilis  eft  ,  ut  Francifcus  Ferdin,andus 
commoncret  vos ,  patres  ampliflimi,  ut  in  hac 
turbulentiflima  tempeftate  reipublicae  ,  in  tam 
gravibu^  cogitatlonibus  veftris  omnia  diligcn- 
tiMmc  difpiceretis  *  Scd  cum  fecum  ipfe  confi- 
derct  incredibilem  fapicntiam  veftram ,  ac  propc 
divinam ,  nullamque  rem  tantam  cfle  ac  tam  dif- 
ficilem»  quam  vos>  non&confilio  regere,  &in- 
tegritat#  tueri ,  &  virtutc  conficcrc  pouitis ,  nihil 
fibi  tcmcre  faciendum  effe  putat,  nihilvos  cu- 
jufquam  monitis  egcre  arbitratur  •  Videt  vos 
quafi  in  vigilia  quadammanere,  necufquamdi- 
fcedete, nec  a  republica  dejicerc  ocuios,  ex  eo  dic, 
quo  in  hoc  concilium  convocati  eftis.  Videtia 
tantis  tenebris  erroris  a  Dco  optimo  maximo 
clariffimum  lumcn  prseferri  mentibus  vcftris  . 
Videt  animos .  veftros  reipublic^e  confcrvandse 
cupiditate  fua  fponte  intcenfos  ,  ab  eodem  in- 
flammari.  Intelligit  vosmhilnequecupide^  ne- 
quetemerc,  fedomaia,  &fapienter,  &  fortiter 
adminiftrare;  Intelligit  Vos  ab  omnibus  ceteu^ 
cogitationibus  ad  unam  lalutem  communem 
conferri:  InteUigitdeniquevos  cogitationes,  & 
merites  vcftras  in  hoc  uno  fixiife  &  locaffc  ,  ut 


io^am  noic  ipfo  in  loco  fuftineat,  &  omniaejus  £>  rempulicam  conftituatis  ,  8t  in  priftinum  gw- 

p^Scia*  ope^Jn^  l^bprem,copiasdeniqueomnc$ 

ad  ampHtydinciH  v^ftratn  coaferat  *  Peniqu^ 

vobis  praeftoadfit,  favcat ,  profit  quibufcumque 

rebu$rexipfi?ppffi?*  Etfi  enim  rcfpublica  Chri- 

ftiana  majoribijspr^lidiistegirur^  acDcioptirai 

maximi  oumHic  ab  omnibus  infidiis  adverfario- 

rum  defeaditur$  tamea  humanis  etiam  ppibus 

aliquatido  contra  vin»,  &  fcelus  vifaefteguifle* 

Etenim  idclr^o  potiflSmum  reges  fan^i  appel* 

Iantur,  &terris  9  JDeo  datifuntji  ut&adrerum 

tciuper^tionem  fede^nt  $  &  reipoblicae  Chriftia- 

nae  non  modo  excubias»  &  cuftodias*  fedetiam 

latcrum  fuorum  oppofitus  &  corporum  polli^ 

ccantur* 

Primijm  igitur  cum  pontifex  maximus  vigi- 
lct»  gdfit,  povideaf  reipubliae.  Deinde  ma^ni 
animi  fint  in  bomsviris,  magnaconcordia^  m- 
credibilis  confpjratio  ,  D<msdcniquie  ipfc  im- 
mortalis  ac  pr^potens  huic  fuo  populo  Chriftia- 
no»  huic  clariffimo  imperio,  huic  pulchcrrim^ 
reipublic»  auxilium  contincater  ferat  ,  non  cft 
de^erandum  forc >  ut  vos ,  patres amplifltmi ,  non 
modo  I^b^ntiChriftianx  reipublica&fubveniatis, 
verumetiam  m  veterem  libertatem,  &  dignita* 
tem  vindicetis .  Jpfa  certe,  quaBnupercrefccnti- 
busm^Iis,  qua* ipf^m  intcrimunt , capiti ,  faluti* 
que  fuse  prope  de(pcrare  vidcbatur  a  &  mikm 


dum  reftituatis . 

Queomniacum  videat,  &#quantum  in  vobis 
fnit,  prt»clarc  jccifle  vos  jam  rundamentaftabi- 
liendae  rcipublicae ,  &  e£rn  fuaviffime  nunc  a 
vobis  traftari,  arte,  qu^  lentt,  non  exafperat, 
fanat,  non  ulccrat:  movct,  non  perturbat  ani- 
mos  homimtm  ,  &  in  poftcrum  nulla  vos  inre, 
muneri  veftro  defuturos  effe  .  Unum  illud  re- 
&ztc  putat  ,  ut  in  proprio  fuo  officio  perma- 
nens  ,  Philippi  maximi  ,  &  potentiffimi  regis 
nomlne  ftudium  ,  officium  ,  operam  ,  gratiam , 
authoritatcmj  copias  denique  omnesvobis,  pa- 
trcs  ampliflimi,  fine  ulla  exceptione^  aut  labo- 
ris,  aut  occupationis,  aut  temporispolliceatur 
ac  dcferat . 


XXXIV, 

in  tdmiffione  watoris  Thiiiffi  Hifpaniamm  regis 
CAtholiei  xvi.Martti  MDUCH.tr  m  ftffione  xxx, 
4h  %lY.M4ii* 

Etsi  ,  FrancifceFerdinandemarchiocxcellen* 
tiffimc,  pium  ftudium  invi&iflimac  Auftriae 
domus  y  atque  animi  propcnfiocrga  rempublicam 

Chri- 


4*7 


Resp.  S.  syn.  in  adm.  Orat.  Prii.  reg.  hisp. 


4*8 


CffR  rsr* 


a<ferant   fe<* 
gati    Chri-» 
fHaniflimi 
Francorum 
?%%%$  Caro- 
}ilX.eccte- 
ilje  catholi- 
«x  filh  pri* 
&oge-jui*  * 
inec  mirum 
«rgo  quod 
ea  Lstatuur 
vcrboranit 


Chriftianam,  veranujue  Chrifti  religbnem  Ro- 
manispontifieibus,  fan&aeque  fedi  fpe&ata,  at*. 
que  probata  femper  fait:  hoctamea  potiffimum 
tempore  catholici  potentiffimique  Philippi  re- 
gis  ,  ettjus  petfonam  merito  legatus  fuftines  » 
promptus,  paratufque  animus  iri  vera  religione , 
quse  ad  paucosreda&adl»  confervanda:  &atot 
impietatibqs  revocanda  ,  adeo  eKoptatus  ^  $deo 
jucundus  facrae  huic  generali  fynodo  extitit,  & 
omnium  animos  erexit,  ut  fperrj  certam  attule- 
rit  ,  Chriftianas  reipublicae  ^raviter  quidetri  *- 
grotanti ,  fatutareremedium,inagnaquee3c  parte 
conyulfae,  atque  collapfae  ,  v^ruin  »  firmumque 
fuhfidium  afferri  pofle  ,  pxaefertixn  ^io  quarto 
pontifice  maximo  paftoreque  vigUantiffimo  du^ 
ce»  &  au&ore,  quieRomana  facra  illa,  &non 
viokbili  fpecuU*  falutare,  &  expe&atum  con^ 
rilii  fignurii  erexit.  Tridentumque  remifit ,  quo 
Chrifhovesaferisapris  difperfas»  &  immaniuni 
luporum  faucibus  erudeliterabforpus»  ad;Chru 
fti  tandem  gr$  gem  noftris  humeris ,  noftris »  an« 
quam*  humeris  patienter  »  manfueteque  porta* 
setnus  :  Ferdinando  Caefare  optimo  Roman» 
eeciefi*  primogenitQ  ,  regibus  %  Chriftianifque 
deniqueprincipibus»  quorumhic  frequeates,  ia-r 
fignefque  legatos  adefle  cemimus  ,  fautorihus* 
beneque  jiivantibus  »  $  quorum  numero  *  faciie 
princepsPhilippusrejtCaroIi  quinti  Caefaris  in^ 
viaiffimif  cujusmemoriainbenedi&bne  eft»  Sc 
otnmbus  virtiitum  numeris  cumulatiffimi  ,  nt 
aliarum  hproicarum  viftutum ,  itaetiam  verare^ 
ligionis  veriffimus  hasres  ,  &  imitator»  omnem 
operam»  ttudium,  induftriam,  facultatcs^  om- 
nem  deniqu^  corporis  fai  iaboretn  bewgniflime 
poiliceatur,  Sc  fiopus  fuedt,  fideiiffime  prsetta- 
bifc,  quem  ita  pium  ,  ita  fanftum,  vereque  re- 
gtum  antmtim  ,  atoue  ftudium  generalis  haee 
fanfta  fynodus  ita  libexiter  totamenteample&i- 
tur,  itamexitolaudat,  &extollit,  ita  jure  Ixtz- 
tur ,  &  m  eo  conquiefcit ,  ut  magnas  quidem  gra- 
tias  potentiffimo  >  Chriftianique  nominis  fir-, 
miffimo  propugnacuio  ,  at<jue  vindici  per  me 
omnium  patrum  nomine  agi  volaerit  :  Tibique 
etiam,  Davale  princeps  ciariffime  ,  ve!  multis 
tuisnominibtis,  vel  honorifi»  hujus  legationis 
namine  piurimum  debere  fateatur .  Atque  omnia , 
quse  ad  iplius  juftiffimi,  pientiffimiqueregis  ho- 
norem  ,  auiftaritatem  ,  dignitatem  pertineant  , 
quantum  licuerit,  Jibeaitatfime  pro  fuis  meritis 
ianda  fynodus  pra^ftabit  ,  Deumque  optimum 
maximum  obfeaat,  uttalium,  tantorumquere- 
«um ,  ita  pios  animos,  ita  proChrifti  fide,  vera- 
que  reUgicme  accenfos,  atque  inflammatos  per- 
petuoconfervare,  ac  tueri  Iiceat*  Mandatumve- 
ro  regiura  quantum  de  jure  debet »  admitm . 

C OU V^i^iTIO  OJ^UTO^IS  €  O  S  M  I 
ducls  Ffarenti*  CT  Scnarum  »    JDiV  xvi* 


Literae  * 
Oratio » 


Mandatum « 
Refponfum  * 


XXXV. 


LITMA&    RUCIS  F  LO  HE^T  tM 

ad  generofiffim<*s  UgaUs  exk&it*  per  eju$  or4» 

toremy  dk  XVI*  Mtrtii  MDLUI. 

Reverendiifimi&iliuftriffimi  dommi,  patrefque 
oaini  venerationecolendiffirhi, 

u  m  fummo  affeftu ,  fuminaque  pietate  jam 
indc  a  majoribus   noftris  ianftam  fedem 


A  apoftolicam  *  fummofqu^  pontifices  Jefa  Chrifti  A  H  K  — 
domini  noftri  vicarios,  &  catholicamecdefiam  CjraisTi, 
in  fide  bt  finceritate  patrumnoftrorumcoluerim     t$$z> 
iemper  ac  ftudiofe  obfervavcrim:  ofticii  ac  revc* 
rentiaemescforearbitratusfum,  ttc  ia  fanda  ifta 
tantorum   patrum  univerfali  fynodo  ,  auftore 
Deo  ,   fummoque  pontifice   pientiffimo  ,  con- 
gregata,  ceffare*  quin  pro  virili  mea  perjoan* 
nemhuncftudiofiffimum  legatum  nobilitate  na* 
talium,  fide,  moribus  ac  doftrina  infignem  re«» 
verendiffimis  atc^ue    illufttiffimis    BD*  vcfkm 
adeflem»  quaoptttnum  fan<Si:a?  catholicae,  atque 
iipoftolicae  fidei  alumnum  decet  promptitudine^ 
atquc  obfequio  :  Hunc  egp  qusefo  ,  ampliffimi 
patres,  ut  asquis  animis^  atqne  auribus  reveren» 

B  diffnnae  &  iliuftriffimae;  DD,  veftrae  accipiant 
iat^grainhis  5  quaeexmandatiseKponet ,  tratta* 
bitque  fide  non  feeus  ac  me  ipfum  coram  audi- 
rent  i  fibiqueipfe  perfuadeant,  fortunasnoftras 
univerfasinpraeclaroifto  negotip^  in  earum  po* 
teftateacnutu  fore  promptiffimas»  <^uarum  vo^ 
tis  &  a&ionihus  Deus  ac  dominus  nofter  Jefus 
Chriftus  adfit  ,  &  faveat  precor  :  meque  illis 
fummopere  commendo  *  Pifis  ,  &c»  Calend. 
Maii  Mi>txii*  Earumdem  reverendiffimarum  & 
illuftriffimarum  DD.  VV^deditiif. 

Cq£  Med*  Hoxentiae  &  Sen.  dux ,  reverendifl*& 
illuftriC  dom.  patrib.  obfervand»  S.Rom*eccI.card* 
apoft.  de  latere  legatis  ia  concilio  Tridentino 
pxaefidentibus  ^ 

C 

XXXVL 

M*AT%8^iTUM    ILLVST  HISS  l.Mt 

domini  Cafmi  Mediees  Florentia  trSemmmdu* 
cis  in  ferfondm  fut  oMtoris  in  fffione  iu»  itim 
dm  xiv.  Mm  mouii, 

Co  s  m  u  s  Medices  Dei  gratia  Flor.  &  Senar* 
dux  fecundus,  &c»  Univerfis  has  patentes 
literas  infpefturis  falutem»  acfinceraediledionis 
aflfeftum.  Sane  jam  inde  abadminiftratione  quam 
gerimus  $  divino  favore  fufcepta .,  officii  noftri 
efle  cogaofcimus  ,  more  inftitutoque  majorum 
S«cathoK  atque  apoftolic^  ecclefiae,  cujus  fidem 

D  pietatemquc  profitemur  ^  veftigiis  atque  obfe* 
quiis  ftudiofe,  ac  reverenter  infiftere:  atque  eo 
ferveatius  ,  quo  graviorum  negotiorum  cura- 
rumque  folieitudo,  &  jjondus  incumbit  ,  ut  ia 
pracfenti  convulte  religbnis,  morumque  lapfo- 
rum  difcriminc  imminere  comperimus  •  Qua- 
propter,^utnoftri  perpetuo  fimiles,  ejufdemquc 
voluntatis ,  ipfi  quoque  pro  viriJi  aoftra  pio  huic 
muneri  adefle  videremur,  nobls  virum  nobis 
dilcftiffimum  Joannem  Strozium  fide ,  probita- 
te,  atque  erudittonepraeclarum ,  ipfifquererum 
experimentis  prohatum  5  ad  facrofan&am  Triden- 
tinam  fynodum,  Deoauftorc,  &e  fanftiff.  N.  D* 
fummo  pontifice  pientiffimo  c&ngregatam  ,  dc* 
ftinayimus  cum  mandatis  *  Eumdemque   iterh 

E  nuncium  ,  procuratoremque  noftrum  ac  nego* 
tiorum  geftorem  dicimus  %  conftituimus,  atque 
harum  patentium  Htcrarum  ferie  deputamus,  ut 
noftrofcilicetnomine,  noftraque  poffit  audori- 
tate ,  quoties  oportuerit  reverendiffimis  illuftrif^ 
fimifque  fedts  apoftolicae  legatis  ampliffimo- 
rumque  patrum  facrofanfto  concilio  3  ipforum 
cuiiibet  adeffe,  atque  in  feffioaibus,  congrega- 
tionibus*  &  cxtra  :  &  in  omnibus  tam  ceiebd 
negotio  quomodolibet  opportunis  &  eKpedien- 
tibus  adfiftere,  intervenire,  profequi,  &  ohfe^» 
qui  :  Cum  C^fareae  quoque  majeftatis  &  fere^ 
niffimorum  regum  ac  fubiimiuuu  principum  ie* 

gatis 


4*P 


O&ATIO   HABlTA   aJoAMM»  StrOZIO. 


4JO 


AWND    gaU$ 

Christi   eorum 
t$$z,     ni  procuratori  ,  „..  ,  -   *. 

tatis,  Deique  ac  domini  noftri  Jefu  Chrifti  glo- 
riam  cultumque  ac  fau&#  matris  catholicae  at- 
que  apoftolicge  ecclefiae  fidem  ,  unitatem  ,  au- 
&oritatem»  puritatcmque  refpiciunt,  profiteri, 
promovere*  fuadere ,  agnofcere,  &  acceptare  , 
ceteraque  ad  h«:e  pertjnentia  gcrere ,  tra&are,  & 
expiicarc  .  Etiamfi  nominatim  nuncupanda  & 
fpccialiori  nota  cenfendaeffcnt,  plena  vidclicct 
U  Hbera  ipfi  ppteftate  per  nosattributa.  Cujus 
afta,  gefta,  tra&ata  &  expUcata  qu*cunque  fue~ 
rintbonafide,  rata  nos&grata,  perpetuo  jure, 
atque  optimo  recipimus  &  ptofitemur.  Dataein 


quietis 

libus  optarif,  haberique  poifit.  Hajc  inquam  ve- 

ritas  fi  juxta  prifcorum  rite  philofophantium  vi- 

rorumfententiam,  iniis,  quiperditiseffentmo- 

ribus  ,  atquc  fcelcribus   contaminati    haudqua- 

quam  poterat  reperiri:  quanto  faciliusauae  fan- 

diffimi  8c  religiofiffimi  homines  fuis  ipu  moni- 

mentis  commendarunt  ,  id  nobis   patcfaeiunt  * 

Omnes  ctenim  ,  qu#  extant  factse  literae  nos  u- 

tramque  cdocent»  Sed  magna  mcanimirumeflet 

audacia,  fiintoteruditiffimorumconfeffu,  nunc 

ego  id  pluribus  verbisvelimdifferere;  quodcum 

veteris,  tum  novaefcripturxmemoriaapertiffime 
~„r 1«*  _._.:,..- : -*r A cc~ 


ducali  noftra  crvitate  Pifarum  ,  anno  mdlxxi»  B  nufquam  noo  explicaturomniafleverationeaffir 


indiftioue  quinta 
yentino 


Noni$  Aptilis  more  Fio* 


C&fi  Med.  FhrentUQ*  Stjudux* 


XXXVII, 


0J{UTJO   HUBlToi   a   UAGT^lfJCO 
domim  Jaanne  S$roz,tQ  otmw  i{t»(Mffimi  Cofmi 
Mcdicis  ducis  flmnii*  €T  Stn*tum  ,  in  ejus 
TS.9MH»      tmjt&tiiont  dk  mv"  M*riU  Mptxit." 


Cosmus  Mcdices  Florentinorum  ■&  Scnen, 
fiwn  dux,  8c  dominus  meus  ,  optimi  at-* 
que  iidem  ampliffimi  patres  >  cum  fit  Chtiftia- 
nae  reiigionis  omnium  maxhnc  ftudiofus ,  &  Ro- 
mampontificisatqueapoftolicae  fedis  audoritati 
plurimum  femper  tribuerit  ,  cum  ipfe  iaquam  > 
praefenferit  tot  digniffimos  facrorum  antiftites  » 
ejufdem  pontificis  voluntatefumma,  atquccon- 
fenfu  in  hanc  utbem  Tridentinam  ideo  conve- 
nifle  1  ut  facrum  cecumenicum  &  generalecon- 
ciltum  celebraretis  ;  %tque  ita  permultos  ,  oui 
riunc  rapti  varios  in  erroresafide  catholica  de- 
fciveiunt»  ex  illis  novis  opinionibus  movevetis , 


mando,  Chriftumjefum»  utnosquoque  malefi- 
cii  gcnere  contaminatosablueret,  nouram  hanc 
induilfc  humanitatem,  &  utramque  nos  verita- 
tcm  docuifle.  Vcrum  haec  omnia  miifanuncfa- 
ciam ,  dicamque  quo4  fi  in  cognitione  veritatis 
vis  omnis,  ac  notio  aoftrae  ipfiusinteltigcntias 
potiffimumconfiftit,  profe^o  ejufmodiveritatis 
cultores  in  hac  vita  aIiorumomniumbeatiffimis 
&  feliciffimi  habendi  f unt ,  contraque  prorfus  mi- 
feri  &  infcliccs  illiuscxpertes,  qui nihilloci ra- 
tioni  &  conlilio  reiinquentes  pravas  multis  de 
rebns  animo  opiniones  imbibunt,  atqueinillis 
acquiefcentes  dc  faqitatc  meatisimpendiomagis 
dcturbantur ,  quam  qui  mifero  diutumoque  mor* 
bo  intexdumaffhgunturj  iisigiturfimagnae  pic* 
tatis  effet  mediciium  adhibcre  ,  &  corporis  ia^ 
columitati  confulere,  multo  majorisetiamforet 
illorum  animis  falutem  afferre  ,  &  ad  integri- 
tatem ,  innocentiamque  adducere  *  Quod  opus 
tanto  majus  plane  habetur  ,  quanto  eft  anima 
pt^ftantior  corpore;  quantumdeniqueaeternitas 
mortalitatem  fuperat. 

Hujus  rei  caufa,  Pius  ille  patcr  fan^iffimus 
&  verus  animarum  noftramm  paftor  &  cuftos, 
non  immemor,  quam eximio ,  quam  fingulari  ftu- 
dio,  ac  voluntate,  eas  fibiChciftuscommcnda- 
vcrit ,  cum  dkit  Pctro  primo  fui  vicario ,  &  dein* 
ceps  omnibusiis,  quibusfanftarumciavium  mu- 
nus  divinonuminetraderc  ar,  fimeamas,  pafce 


coafiliifque  veftris  ad  vitam  pie  fandeque  tra-  D  ovesmeas:  Cum  nle  Chmtianae  rcUgioms  con 


ducendam  dirigeretis  ,  huc  me  mifit ,  ut  vobis 
univ.cvfis  i  fapientiffimi  patrcs,  declararem  fui 
ip!fius  animi  fmgularem  voiuntatem »  ad  ea  va- 
iidiffimc  pertraftanda,  at^ue  adeo  perficicnda, 
qua&  in  primis  ad  Dei  optimi  majcimi  laudem ,  ho* 
norcm  tk  gioriam  i  ac  totius  fuae  ccclcfi»  utilita- 
tcm,  confcrvationemque  potiffimum  ipeftarent . 
Vobis,  item  adhuncpraeclariffimum  ccetum  au- 
^ore  Sc  duce  Pio  IV.  pontifice  inaximo  pro- 
feais,  omiiia  protixe  polliceretur ,  qurbushuic 
taiati  monienti  ,  &  ponderis  negotio  adjumcnto 
effe  valeret ,  . 

Quod  ipfam  hoc  majusacdigniusabonis  om~ 
nibus  ha:bcri  etiamdcbet,  quomagiscirca  a<aio- 
nem  aliarum  omnium  humanarum  honeftiffi-  *« 
maxn  ,  perfcftiffifeamque  vcrfatur  ,  quando  ea 
vis  cft  noftr*  cognitionis,  atque  intclhgenti*,  . 
quse  quidemabfolutior,  etdemque  perfedior ,  h 
nunc  philofophantibus  hominibus  fidem  tnbue- 
re  velimus  ,  fane  videtur,  cumobfcttratanulhs 
cft  infcitiaetenebrk,  atquecaJigme,  fcdabom^ 
ni  procul  crcdendi  vanitate  alienum  quicquid 
ipfa  jam  percepit ,  itaetiam  plane  continet ,  atquc 
ita  inteiligit,  idquodaChriftianadoannaquae 
cuidem  aitius  fefeextollit,  minimeahenumcfle 
arbitror:  quandoquidcm  non  fola  veritatis  m^ 
quifitio  ,  Jed  etiam  Dci  cjufdem  vcruatis  gra- 


fcrv^tor  intelligat,  quanta  ingluvic  lupus  infa- 
tiabilis  palatn  quotidic  magis  trrumpat  inCliri- 
ftianumgrcgem,  hequtfibi  fit  quicquamdelibe- 
ratius ,  quam  iilum  quacumquc  rationc  poffit  ftm- 
ditus  diifipare,  quanddqniaem  poft  fcmcu  illud 
bonum  ,  quod  Chriftus  antea  iparferat  >  quod 
apoftoli  ipfius  imitatores,  quod  ctiatn  aliiinte- 

ferrimi  homines,  in  quibus  quafi  lumen  quod^ 
am  ,  fan&itas  admirabilis  continenter  eluxit, 
fumma  diligentia  aufttim  in  Chriftiana  repubii- 
ca  confcrvare  ftuducrunt:  Venitinimicushomo, 
&  fuperjccit  2izania,  quae  cUm  in  dics  fingulos 
accrefcant,  jaftum  ab  initio  femen  bonum  ,  fuf- 
focare  plane  videntur  :  quamobrem  ,  inquahi  , 
Pius  I V.  pontifex  maximus  ,  ut  hanc  nefa- 
riampcftem  ac  pcrnicicm  a  nobisdepellat ,  con< 
cilium  hoc  peragere  fcmel  induxit  animum  , 
ubi  vos  &  vitae  innocentia,  &  cruditionis  maf 
gnitudine  viri  admodum  itifignes,  dc  vera  fin- 
ceraque  Chrifti  do££rina  commonefaciatis  ,  at- 
que  illa  etiam  evangelii  dogmata  planiffime 
expiicetis  ,  &  quae  tandem  praecepta  a  Chrifti 
fidelibus  tcnenda  fint,  declarare  non  pr^termit^ 
tatis, 

Necnon  quae  confiliis  veftns  atque  luftra- 
giis,  fcd  Spiritu  fanfto  impulfores ,  &  au&ore 
confirmata,  certa,  &  rata  effe  prasrfpue  decreve- 

ricis  x 


4!i 


Oratjo  habita  a  Joannb  Strozio. 


41* 


A  KHO 


ritis,  ut£4cliter,  utreiigiofe,utfafient£rfa&a 


8 


Christi  au&pritate  atquc  judicio  maximi  poatiftciscom*- 
150*2.  prpbentur:  Nor*  ut  atjayeritas  a{>iliaquam  viri 
catholici  omoes  coluerunt  ,  rcnovetur ,  fcd  ut 
lurfus  indicetur  iis,  qui  fefc  ab  eadem  cemcrc 
nlmh  removentes,  yariifquc  imbuti  errotibus  , 
fuaque  *n  fentcntia  pbftiriatione  quad^m  incre- 
dibili  conftantes*  Jatum  uqguem  de  ill*  deeedere 
tergiverfantur :  fcujus  taqti  ac  pra&clari  muncris 
fun&ioni  Dcu5  omnium  rerum  iapicntiffimus 
diftributpr,  vos  $mpIiflimos  ,  &  religiofiilimos 
antiftites  prppofuit?  Pi  us  autem  ponrifex  ,  uti 
fidelis  ^dminifter*  &verusCH?ift*  vicarius,  hoc 
unum  affiduc  cpgitat?  hpc  nnumfeduloquaerit; 
hoc  unurn  potiffin*e  ftudet:  diffipatumvidelicet 
domini  fui  gregein  cpngregare,  &  ove$  grandi 
profefto  macie  fcm  sonfeSas,  lastainpafciiarc- 
duccre,  Srornqi  prorfuscalamitate  liberatas  fum^ 
mocun^arumrerumponditari,  vcftratamcn  opc 
adjutus,  tandem  reftituercj 

Qua  dc  re  pluribus  diflcrerc  confuko  jam 
omittam»  quo  negotia*  $m  gravia  fatisinhoc 
celebcrrimo  conventu  pbituri  eftis ,  minus  im- 
pediam»  Mud  tamcn  attiqgam  ,  quod  Cofmus 
princeps  8$  du^  mc»s  a4  vospatresQptimi  adlc- 

favit  me ,  ut  cjus  nomioe  deterrcm  fe  Pioponti- 
ci  maximo  cfle  epnjunfiiffimum  *  fcquc  in  ea 
facri  concilii  hujus  hene  &  feliciter  perageridi 
voluntate  pcrpctuo  fccum  >  atqucctiam  vobifcum 
cfle  manfurum:  ut  igituriritantQnegotio  expfi^ 
cando  curam  omnem  ,  cogitationeraque  pona*  Q 
tis  ,  pro  illa  Atmma  obfervantia  ,  qm  ynumquem* 
quc  veftrpm  ftudiofiffmecolitr  Vosetiam  atquc 
etiam  cohortatur,  &  omnibus  precihus  item  pe* 
tit,  ia  hanc  rem  unam  (id  qyod  prnnes  ad  unum 
periibentervoseffc  fa<S|uros  jam  fibi  periitus  per-r 
fuaium  cft)toto  pe$orc  incumfaatis  ;  $c  quem* 
admodum  Pio  JV.  fuas  olitn  opfs  ,  facultatss 
8t  copias  qmaes  obiulitj  utdignitati  pontificiae 
cQnf^Ieret^  &  Rom^nae  Mis  majeftatem ,  ficubi 
opus  eflet  %  confcrvaret  ;  ita  ??  nuqc  vpbis  hic 
diviao  miminc  congrcgatis.  nuHum  fmem  f^cit 
offercndi  fui»  fi  mo4o  haecrcs  in  primishonciU 
&  madme  falutaris*  in  quaunatptiusChriftia^ 
t\$  rcipulics?  fumtha  difccptat -,-  ^x  omqium  bo- 
uorum  ^nimi  fcnteatia  dcmuni  conficiatur  >  S?  I> 
Chrifttani  npminis  hpnor  *  &exiftimatio  augea^ 
tur,  Cujus  ^ximiaB  vplqntatis  ut  ampliffimum 
tcftimoninm  trihucrctur  *  mn  modo  mifit  mc 
huc>  fcd  ut  qufquatst  &  yohis  ego  difccdercm* 
etla^i  itiipsnim*  ut  qqandpcumq^c  mc  costfpi- 
cetctis*  ejusanimum  promptum>  ^aiacrem  cflfe 
iad  rcm  iftam  modis  ou(inibus  adjuvand^nu  6f  dc- 
fendcndam  ftatitp  recordarcmini . 

XX&YIIt 

in  admiffione  oratorh  iffa&vijfimi  iomim  Cofmi 
ducls  Morwi*  <F  Senatumy  m  icnmtt  cwgte- 
gttione  4te  ^v^  Mtrtn  MT>hxi%*in  fcjfiom  ttt*  E 

Qham  optatus  &  jucundu$  fanftae  fynodo 
advcntus  fit  iftctuus*  prs?ftan!tiffime  ora^ 
tor*  ex  maximahilaritateatqucl«titia,  quacin 
tcaccipicndo»  fefe aflFeftam cffc  declaravit,  plc^ 
niffimeanimadvcrtcrcpotuifti:  quippe  quae  per* 
fpcftum  habet  ftudium  illuftriffimi  ampliffimi- 
que  ducis,  qui  te  huc  lcgatummifit,  decatho- 
tif  4  eeclefia  >  ac  dc  fanftiffima  fcdc  apoftolic* 
bcne  merendi*  Neque  enim  dc  hujus  principis 
propenfa  io  digtutatcm*  ttaaquillitatemqucrc^ 


il  publicae  Chriftianae  voluntatc  dubitandam  cft  .  a  h  k :V 
Cum  ex  ca  familia  Cofmus  Mcdices  prudentif^  Chkisti 
fimus  princcps  »  pmnibufquc  animia  ingeniique  *■***•, 
ornamcntis  cumulatiffimus  3  origincm  ducat  t 
quse  dups  quidem  antc  hacpontificesmaximos» 
cofque  fapientiffimos  ,  Leonem  decimum  9  Sc 
Clcmcntcm  fcptimum  »  ccclcfia-  dedetit ,  Nunc 
autem  Pium  IV.  qui  no&es  8c  dics  nihil  aliud 
cogitat,  quamtranquiilitatem,  pacemqueocdc- 
fiae  univcrfte,  falutem  omnium  Chriftianorum  » 
impietatis  evcrfioncm  ,  pictatis  incrcmcntum  . 
Quas  ob  res  conciliuoi  csecumcnicum  in  hunc 
iocum,  omni  induftria,  omnidiligentk,  omni 
denique  opcra  convpcandum  curavit  .  Haeredi- 
taria  itaque  Florcntini ,  Senenfifquc  priricipis 
haec  laus  eft  ,  fcd  illa  ccrtc  propria,  quae  nun* 
qtiam  fatis  commcndari  potcft  >  quod  hac  tcm- 
porum  infelicitatc,  hac  rerum  omnium  pcrtur^ 
batione,  majorum  fuorum  pietatem  non  modo 
fervat,  vcrum  ctiam  auget» 

Quod  autcm  fynodum  hortatur  ad  veritatis 
lucem  ex^Iicandam,  quam  apoftoli,  &  pofteos 
fan&tffimi  patrcs  docuerqqt  ,  facit  pic  illc  qai- 
dem  ,  atquc  ut  decet  pririicipcm  Chriftianum, 
Verum  hoc  vcixt  fanfi:a  fynodus  $  fibi  illcpcrfua^ 
deat »  fc  in  cam  caufam  toto  pe&ore  incumbc- 
rc  »  cam  operam  enixc  darc  ,  m  id  omnes  fua$ 
euras  *  cogitationcfquc  confcrrc  ,  nequc  labqri 
parccrc»  riequc  incommodi  quicquam  devitarc  , 
}ut  fan^iffimo  pontificc  au^orc,  ac  ducc  apti* 


mO|  impcratore  favCntc,  potentiffimis  rcgibus, 
principibufque  adju vantibus ,  necnon  fapiemiffi- 
ino  duce,  cujus  hoc  loco  pcrfonam  gcris  ,  cla- 
riffimc  Icgate ,  opem  affcrcnte ,  ignorantiap  tcnc- 
bris  dcpulfis  ,  vcdquc  perfpicicntia  patcfa^a  , 
omnis  diffcnfio  difcordiaquc  tollatur.  Quodquc 
ad  id  du%  ipfc  fuas  opes ,  facultatcs  >  copias  deni- 
que  omnes  pollicetur;  ftudium  illud  fuum  erga 
religionem  5  Chriftiano  principc  dignum  %  de  quo 
dixi  npn  c0e  dubjtandum ,  plattc declarat«  Quas 
pbresipfa  fynodus  profingulari  ejus  prudcatif-^ 
fimi  pripcipis  crga  fmnmum  pontificm  volunta- 
tc>  prp  fumma  crga  ecclefiam  pietate,  pro  in- 
crcdibili  crga  fc  animi  propcnfionc,  maximasei 
gratias  agit  ,  Sc  habct;  rogatquc  etiam  atque 
ctiam  »  ut  fecum  rcmpubiicam  Chriftianam  » 
qucmadm^bdum  poilicetur,  toto  animo  complc- 
^atur,  Tc  vcro  huc  acc^ffiffc,  orator  praeftan- 
tiffimc>  mirificc  la^tatur,  Cum  dctua  virtutcca 
ftbi  promittat,  quac  cpngtuunt  tampii,  fapien- 
tifquc  pripcipis  lcgato*  Atque  ilii  ipfmimium 
in  modum  gratulatur,  quod  viro  tam  folerti ,  tam 
navo,  tam  induftrio,  tamdeniqueiiteriserudi* 
to  9  legationem  earum  rerum  caufa  dctulerit  , 
Sperat  enim  divino  Spirituafflantc,  ca  mente  , 
eoque  confiHo  tc  forc^  ut  fccum  fcnfurus  Rs  M 
quap  illa  codcni  fpirita  afflata  conftituenda  effc 
ecnfucrtt ,  atque  iibentiffimo  animo  complexu* 
rus.  Mandatbm  vero,  quod  illc  tibi  ad  fc  dedit , 
ita  accipit,  ut  jnris  cft* 


C  Q 


MV  dt  \IT  !  0 

0 H  U  T  0  %  V  M 

nifuhtkti 

Fznttomm 

dh  xxv*  *4friii$ 

M  B  t  X 

II. 

Literae,  Mandatum 

Kcfponftim  kti&&  fynodi  < 


XaXIX* 


&    K   K  O 
CSRXSTI 


4$$      LlTB.U      H  B  I  P 

A>  **  **»  X  *v* 


vjuci    Venbtoru  m«     434 


ZirEltJE  ^EITVBLICJE  FETiETOHUM 
ad  facrum  Concilium  cxhibitti  abeJHsordtoribus  . 
<D/e  xxv**Aprilis  MDLXti*  in  cwgrfgdtione  gcne- 
m/i»  CS^  m  fiffiwt  terts49  dh  xiv*M&ii* 

SAcrofan&o  cecumentco  &  generali  coneilio 
ia  Spiritu  fan&o  Tridenti  legitime  congre- 
gato  »  Hi^roaymus  Priolas  Dei  gratia  d«w  Vene- 
tiarum  ,  &c*  commendationem  &   omnimodam 
reverentiam .  Cum  Pio  IV,  digna  Dci  provi- 
dentia  facrofan&ae  Romanx   ac   univerfalis  ec- 
cleCm  pontifice  maximo(utChrifttanigregis  tn- 
columitati ,  falutiqueconfuleret )  univerfale  pia- 
cuerit  in  ifta  urlie  Tridento  haberi  concilium»B 
quod  fan&um  &  vencrabile  omnibus  femperha* 
fcitumeft,  acpropterea  eo  m&ndaveritconvenire 
tot  fingulari  fapientia  ac  religione  prseditosvU 
ros»  qui  Chriftianam  difdplinam  drVinainprU 
mis  aura  favente  ia  fuam  reftituant  iotegritatem » 
ad  nos  eiiatn  pertinere  vifum  eftpro  fummano- 
ftra  in  Chriftom  fervatorem  ac  dominum   pic- 
tate  ,  ac  juvandss  religionis  defiderio»  proque 
ea  ,  qua  eumdem  pontificem  maximum  Chrifti 
vicarium  in  terris  gerentem  profequimurobfer- 
vantia»  quae  omnia  a  majoribus  noftrisedo&i, 
perpetup  retinere  &  volumus  &debemus,  prse- 
ter  eccteftafticos   noftra?  dkionis   viros  »   quos 
iftuc  fe  quamprimum  conferre  curavimus  ,  no~ 
fltros  certos  &  graves  homines  eodem   legare  »  i 
qui  noftro  nomine  fanfto  ifki  eoncilio  interfint 
ac  faveant .  Itaque  primarios  de  noftr*  nobilitate 
viros,  eofdemque  mtegros  &  fapienles  »  Nico- 
lanm  de  Ponte  do&orem  &  equitem ,  ac  Mat- 
thaeum  Dandutum  cquitem  »   oratores  noftros 
mittiraus  eamdem  obcaufam»  rogamufqueillttr 
ftriflimas  ac  feverendilfimas   dominationes   ve- 
ftras»  vofqueceierosreverendospatres»  quiom- 
nes  sa  Spiritu  fan&o  congreg4ti%  facrofan&am 
iftam  eecumenicam  fynodum  conficitis  »    ut  iis 
oratoribus  noftris  eatn  fidem  omnibus  in  rebus 
adhibeatis  ,  quam  nobifmetipfis  4  fi  praefentes 
effemus  ,  coramque  loqueremur  *  adhiberetis.. 
Datae  in  noftro  ducali  palatio  »  die  x*.  Apri- 
li^,  indifttpne  v.mdl&ii* 

XL. 

M*d*K  D.UTV  M     %E  1?VB  l  IC  M 

Vemtutmm  >  in p&finamfhorum  oratorum  >  exhi- 
bkum  infilJiont  ttrtUy  x t v.  Mdii  mdlxi  i. 

Hleronymus  Priolus  Dei  gratia  Dux  Vene- 
tiarum » Src.Cum  fandiffimus  &  beatiffimus 
in  Chrifto  pater  &  dominus  nofter  >  dominus 
Pias  IV".  digna  Dei  providentia  »  facrofand* 
Romane  ac  univerfalis  ecclefiiae  pontifex  maxU 
mvis » utiisdiffidentium  opinionum  malis,  quibus 
Chriftiana  religio  |amdiu  vejcatur»  eoremedio» 
quo  fanda  &  univerfalis  ecclefia  uti  folet »  mcde- 
retur  j  6r  ad  veram  in  fide  concordiam  omue^ 
Chrifti  fideles  reducerct»  oedimenicum  8c  gene- 
rale  concilium  Tridenti  celebrarivoluerit,  nof- 
que  inter  alios  Chriftianos  principes&potenta- 
tus,  ut  hujufmodi  fan€o  operi  faveremus ,  &ad 
facrofandum  ipfum  generafeconcilium  oratores 
noftros  idcirco  mitteremus»  jpaterna  caritate  fit 
hortatus.  Nos  juvandae  religionis  defiderio»  ac 
profumma  noftra  in  eumdem  pontificem  masci- 
mum  Chrifti  vicarium  in.terris  gerentemobfcr* 
y^tntia  fedulam  adhibuimus  operam»  ut  ecclc* 
CmtiU  GtmrdU  Tom.  XXXUI* 


fiafticosnoftrasditioaisviro^,  doftrina»  religio-  A  K  K  0 
nes  acvitxintegtitate  prscftantes,  fefe  Tridea-  c»kisti, 
tum  quamprimum  conferrent ,  &  cum  ipfimet  ad-      i$ez* 
efienequeamas^  primariosetiamde  noftra  nobi- 
Iitate  viros  »  eofdemque  integros  &  fapientes , 
Nicolaum  de  Ponte  ^  doftorem  &  equitem  »  & 
MatthaKum  Dandulum  equitem,  oratores,  nun- 
cios ,  &  procnratores  noftros  ad  facrofanftam  ip^ 
fam  cecumenicam  fynodum  fecimus  y  conftitui- 
mus*  6^  deputavimus,  actenorepraefentiumfaci* 
mus  5  conftituimu^  »  ac  deputamus»  dantes  ei$ 
&  utrilibet  corum  omnibus  nselioribus  modo  » 
via,  jure,  &  forma»  quibus  poftumus  &  debe- 
mus,  plenam&omnimodamfacultatem&aufto** 
ritatemcum  libero  &  amplo  mandato,  ut  ejuf- 
demconciliicekbrationinoftro  nomine  adefie  & 
intereffe,  ac  vices  noftras  in  omnibus  feffionibns 
&coagregationibus  gerere»  eaque  omnia  a^ere» 
dicere ,  &  procurare  ad  vtm  Chrifti  fervatons  na~ 
ftri fidei  &  reiigionisconcordiam »  decus  &  digni* 
tatemfpedantiapoflint  &  valeant,  quae  nomie- 
tipfiagere»  dicere&procurare  poffemus »  fi  prse- 
fente/eflemus,  etiamfitaliaforent »  quasmanda- 
tum  exigerent  magis  fpeciale  quam  praefentibus  eft 
expreffum»  habkuri  proinde  ratum  &  gratum 
quicquid  perdiftosoratores»  nuncios  &  manda- 
tarios  noftros  modo  praemitfo»  &  quofuprano- 
mineaftum»  diftnm»  &  procuratum  fuerit .  In 

auorum  fidem &  teftimonium  praefentes  literas  no- 
rasinhac  patenti  formafieri  juffimus»  &  noft ri 
C  foHtifigiIli»"quoinfimiIibu$utimur»  appenfio- 
nemimiri.  Dataeinnoftroduc^lipalatio  oie  %l* 
Aprilis,  indiftlane  quinta  mplxj  i. 

XLL 

l{E$TO?i$VM  SaiS^CTM  STTSLODI 

%n   admiffions    wratornm   nifnUk*   Femtomm  » 
dk  xxv.  JtprUis  MDLKII*  €7*  in  fijjiwe  tcrtif 

XXV>  Mdk. 

NO  m  poteft  fatida  fynodus  non  incrcdibi- 
km  Isetitiam  &  voluptatem  capere»  ma« 
ximafque  Deo  immortali  gratias  habere  »  cum  tot 
nobilifiimis  legationibus  hunc  facrum  &  legiti» 

D  mum  convcntum  augeri  &  honeftari  videat .  Nam 
cum  a  Pio  IV.pontifice  maximo»  cujusfapien- 
tia&verainDeampietasnunquam  fatis  laudari 
poterit  »  facrofao&um  hoc  generale  conciiium 
z&  catholicae  ecdcfias  pacem  &  dignitatem  vel 
conftituendam  vel  recuperandam  cpnvocatum 
fuerit,  non  ignorat  quantum  prsefidii  ad  divinse 
cjus  mentis  cogitata  perficienda,  omniumChri- 
ftiani  orbis  gentium  &  populorum  confenfus& 
confpiratio  afferre  poffit  .  Verum  ita  vobis  , 
oratores  ampliffimi  ,  fan^a  fynodus  perfua- 
fum  cffe  vehementer  velit»  illud  fibiinoptatis 
fcmper  masime  fuiffe  »  nt  quam  antea  Veneta 
refpublica  in  tuenda  Dei  ecclefia  aJacritatem 
oftendiffet  »  quan^que    itx   ea   mentem   &   vo- 

E  luntatem  effe  difficiJlimo  hoc  reipublicaeChri-. 
ftianae  tempore  dubitare  non  poterat  ,  eam- 
dem  etiam  miffa  hac  legatione  ,  omnibus  de- 
clararet,  quam  ftatim  indifto  coocilio ,  fenatus 
veftri  anftoritate  decretam  fuiffe  in  ore  om- 
nium  atqae  fermone  pofitum  erat»  Ac  profe&o 
in  eo  concilio  »  in.quo  de  componendis  eccle- 
fue  difcordiis  ac  morum  difcipHna  reftituen* 
da  ageretur  »  Veneti  nominis  in  orbe  terra- 
tum  cla,riffimi  auftoritas  &  amplitudo*  deeffe 
non  potuit.  Nam  pr&ter  alias  innumerasvirtu* 
tts  »  quas  in  reipublicas;   adminiftratione   veftri 

T  pru- 


4H 


PROTESTATIO   COMITIS    DB   LttNA, 


4  $6 


An  NO 
Christi 


'prudenuffimi  civcs  melius  expreffenmt  ,  qaam  4  maxitni  juffa  &  ormMum  principutn  approbatio-  "X 


ulli  fapientes  homines  ratione  &  praecepjis  tra 
diderunt ,  nihil  unquam  4ilig£&tip$  ?  quam  ve* 
ram  pietatem  &  religioqem  coiuiftts,  atquead 
pacem  &  concordiam   coofetvandaii*  ,   &   curn 
dignitate  retincndam,  omnes  curas&cogitatio-r 
nes  contulifUs,  Nequ^veroalia  vobisftudiafan- 
&iora  &  annqujora  ull^  efle  debent ,  ut  qui  a 
pmelaris  iismajoribus  orti  Sc  prpcreati  eftis ,  qui 
cum  in  mife/a  iita  tptfusltal»*  vaftkatc,  miratw 
dm  urbis  noftrae  fundamenta  jacerent,  noatany 
ilii  quidetn  fibi  ipfis  videnturocii  &  fecuriratis 
prpfugium  qu&fiviffe,  qpam  pacis  &£raqquiHi- 
tatis  publicse  fedem  ftabilem  &  dorriicilium  cetv 
tum  collocafle.  Nstm  quod  ad   religioncm  attri^ 
net,  hxc  vcitraeb^atifiim^  reip^Micae »  h#c»  ip> 
quam,  vera  ,  fumma  6?,  prppria  laus  eft,  quocj 
fidem  Chrifti  non  accepit?  fed  ln  ca  nata  &  pic 
educata,  eam  deinceps  per  tot  fsecuforumaetates 
puram  atque  integram  fan&e  &  religiofeconfetv 
varit:  ita  utqttam  late  Veactorum  imperium  & 
dittQ  pateat,  nofquain  utlum  peregrmae  doftri- 
nx  veftigium,  nufquam  imerruptus  prthodoxae 
fidel  cukus  appareat,  ubique  fanAicas,  ubiqus 
religip?  &catholicaeecc!efias  difciplina  atque  in-? 
ftituta  plurimum  vigeant,  quin  potius  quod  in 
cxtremis  prientis  partibus  adhue  lumen  aliquod 
veteris  &  fmceras  religionis  eluceat  ,  i4  totmx* 
Chrifti  ecclefia  in  primisPeiclcmenti&j  deinds 
Venetorum  pietati  Sc  virtfcti  acceptum   refert  » 
Haec  autetn,  oratpres  ampliffimi,  cp  dicta  fmt^non 
quod  fan&a  fynodus,  veftrae  reipublicaj  Jaudes, 
quae   ne    longa   quidem   oratipne    cotoprehendi 
poffent,  hoc  loco  prpfequendas  exiftimet  ♦  Ye~ 
rum  ut  iotelligatis  quantam  fibi  hilaritatem& 
IgBt.iuam9  quantum  fpei  pr^eter  iilam  quam  antea 
adtjuvante  dornino,  rei  bene  gerendae  hab^ret  ^ 
^dventus  hic  vcfter  pptatiffiaitus  ^nulerit ,  Acce- 
4it  autem  »4  majorem  harum  rerumcumujutpj 
quod  hujufce  legationis  munus  vpbis  praecipue 
optimi$  k  prnati0imi$  viri$  delatum  eft  t  Etcnim 
^generis  fplendor^  fi  r^rum  uftis  &  prudentia 
(cnjusegtegiaeKCfnpta  in  Roman^  legation^  fe* 
mei  atque  iterum^  vobis  pro  patria  fufcepta  in^ 
lueri  pmnibus  licet)  fioptimaruin  artitim  cogni 


N    N    Q 


B 


ne  convenertt?  quamvis  ex  altera  parteinvifitif-  Chhisti 
!itmi  Caeferis  pptentia  &  aufloritate  non  folum  ***** 
ab  omnj  injuria  defcndatur3  fed  ab  omni  ^tiam 
pericylj  metu  Jiber^tur:  ex  aJrera  tameti  quod 
veftrae  etiam  ditionis  tuteta,  &  praefidioteQ:aSf 
munifa  fit,  permagni  faciet>dum  eif<:  merito  at* 
que  optimo  jure  exiftimat , 

C  0  MT  ji^lT  10  ILLUST^ISSlHt 
dotyim  comkts  4  Lun&  oratoris  Tbilippi  regis  ca- 
thoiict,  in  i$ner4ttewgrt$4tfaw?  Pk  xxi.&fefV* 

MDLXIII,    ' 

PEOTESTATIO    IPSIUS   COMITIS 
fuper  praec^dentja . 

Mandqttum  regis  catholici, 
Oratio. 

Refpoqfutn  fanSx  fynodi  * 

XLIL 


'P^OTSSTUTIO 
$liuftriffim9  domitio  cowife  de 
fipp?  regis  (4tb<^tici ,  in  ejus  frim&  CQmparitiofie  irt 
^eneraii  CQn^regationf  ,  dh  xxl.  Maii ,  MPtxiU^ 
fuper  pr&cedtntU  y  quam  fihi  deberi  poximarn 
0r#t$ril?ifs  reps  ^omanor^m^  4df0ritf 


I 


tuisaissiMi  &  reverendiffimi  domini  fan^ 
ftiffimi  patres ,  Pon  Claudius  Hernandcz  , 
Vegi!  de  Quignone^^  comes  f-unae ,  &c.  Philippi 
Hifpaniarum  >  utriufque  Siciliae  f  Hterufafem,  &c* 
regis  catholici*  archiducis  Auftriae,  ducis  Buiv 
gundise  >  Brabantise  &  Mediolani  &c.  comi- 
tifl  Habfpurgi  ,  plandnas  &  Tyrolis  ,  &c,  Ad 
hoc  facrum  cecumenicum  Tridentiqum  conci- 
iium,  orator,,  &c.Etfimthij  utta!toratori>  h 
&  aHas,  &  in  hoc  canfe0u  locus  debctur  ,  qui 
primus  ppft  imperator?s  ^.amani  oratortim  ?e-^ 
dem  eft  (quod  antepmnia  teftificor  &  proteftor ) 
verumcumhictacusj  &eacaufa,  quade  agitur, 
tempufqwe  ctiamipfum  rdpublicae  fit  ejufmodi» 
nt  humanis  ullis  contentionibusfan^iffimushic 


tip?  fi  pietasr^quiratur,  haecipfaornametttaom^  p  divinarum  rerum  »  &  fahtp$  public^   petcnd; 


iiia  tam clara atqpe  illuftria in  vobisfunt >  ut ali- 
qu$m  fortaffe  vobis  cpmp^randum  efle  (  Ut  ma^ 
gnam  h^bet  refpublica  veftra  praeftantium  viro- 
rum  4€  ci^ium  copiam  )  nemioem  cert^antcpo- 
jiendum  fan^a  fynodqs  judicarit.  Quod  igitur 
reliquurtv  eft  9  primum  quidem  mandatum  vc-. 
ttrum  >  prout  jurjs  eft ,  libenter  admittit ,  Dcindcr 
vps,  pratprescUriffimis  tum  veftro  metito,  tum 
optimae  &  fanftiffim^  reippblic^  v^ftr^nominet 
benignp  &  I^tanti  animo  excipit "f  Etqupniam 
divina  providentia  ladum  videri  potefti  ut  in 
ipfum  divi  Marci  fofennem  dicm,  quem  Vene- 
tx  civitati$  patronum  &  cuftodem  fumma  reii^ 
gionecplids,  ad^entus vefterincurreret  1  qnem^ 
admodum  certe  eo  deptecator^  futurum  fpcrat  A 
ita  a  damino  petcre  &  obfecrare  nuaquam  defik 
ftet,  ut  h^ctpfa  legatio,  confiliaqueveftraom^ 
nia,  vobis  &  catholicae  ecclefiar  profpere  ac  fc» 
Jiciter  ^veniant,  Poftremo  quod  Veneti  imperii 
^mpiitudinem  >  ope$  ,  ibrtunafque  omnes  tam 
prolixe  &  liberalitex  ad  commuaem  faaftae  ma- 
tris  ecclcfise  cauf&m  juvandam  detuliftis,  dehoc 
vobis  eadem  facrofanfia  fynodus  fe  plurimum 
debere  ^gnofcit-  H*tncautem  voluntatis  veftrse 
pr^ectaram  fignificationem  eo  Igbentius  accipit, 
^uod  cam  in  haqc  Ttideatinam  urbem  pontificis 


curfu§  impediri  mimme  d^beat;  cumque  fit  ma^ 
sime  confentaneum  »  ut  qui  ad  juvandun^  ,  fu^ 
fcipiendum  ,  pracftaridum  hoc  communis  caufe 
confilium  adfiat  t  M  primum  ipfi  diligentiffime 
cutent^  dentqueoperam*  ne^  quamafeafferant 
contentionis,  difcordiae, feceffioaisuUtshominu 
bu^  vel  nitQtmato  caufam ;  cum  ha?c  it^  fint , quod 
ad  locumfedemqueattinet»  accipioqupd  datur, 
eoquc  iti  praefentia  1  8?  quoad  e«t  commodum 
utar:  itatamen,  ut  omnes  intelligaqt  velle  me 
( id  quod  fedulo  pr^dico  ac  proteftor)  ne  quod 
haec  mea  modefatio  &  falutarium  hujus  facri 
oecurneuici  conventu$  deliberationum,  a  meha- 
bita  ratto  praejudictum  wllumuIJarattonedignU 
tati ,  majeftatj ,  juri  principis  mei  Philippi  regis 
catholici,  pofterifve  ejus  afferat  ;  neve  attuliff^ 
videatar,  quominu^  &  hoc  &  alio  quovis  tem^ 
pore,  ac  loco,  quavis  caufa>  jus  id  fuumjnte* 
grumeisftlvumquefit,  Quasobt:es|us  id  domi^ 
ni  mei  Philippi  regis  catholici»  poft^rorumque 
cjus  nomtne  ju&ifftmzm  ,  veriffimaknque  inten^ 
tionem  omnibus  ut  regibus  ,  loco  ,  &  honor^ 
omni  pr^feratur;  &adhas,  &allas  omnes  cau^ 
fa$,  omnia  loca,  ttmpora  refervatum  effevoloj 
acrefervo?  utfemper  ea  jura,  eamque  intentio^ 
mm  &  proiequi  ^r  tueri  perind^  poffint  ,  ac  fi 

hoc 


437 


Man  j>  a  tum    Phiuph    regis 


438 


A   K  H   O 

Christi 


hoc  tempore  &  hoc  loco  dcbifcus  mihi,  uttali  ^ 
oratori  locus  quemdixi,  datusfuerit,  iisomni- 
bus,  qu&aquovis  hominum  obje&a,  huic  meae 
affeveratsoai  8e  proteftationi  advctfari  videri  po- 
terunt,  minime  obftautibusomaiaoque  abnega- 
tis  *  Quam  meamproteftationem  ,  hoc  libeilo 
comprehenfam  a  vobis  peto,  patres  fan&tflimi, 
ut  a&ishujusfaa&iffim^fynodiinferi,  adfcribi- 
que  faciatis  :  neque  fine  ejus  integro  cxemplo  . 
hodiernasa&bais  hujus  monimenta  circumferri, 
cdive  cuiquampatiamini:  mihiqueimprimishu- 
jufce  rei  exemplum,  teftationemquc  pbblicis  ta~ 
buiis  obfignatam  a  revereadiffimo  fecretario  » 
fcribifcjue  veftris  jubeatis  dari,  patres  reveren- 
diffitai* 


A  N  N  O 


XLIIL 

R  £  $  T  0  T^S  U  M    0  a  ar  0  ku  M 

Chrifiimijftmi  regit  *d  fnNftdtlmm  omoris  re- 
gis  catholki  ,  fttper  frtceltntt*  in  gerieraii  ton- 
gregathnei  die  %%i>  Maii*  uohKHU 

Si  nos  hodie  in hac fan&a  fyaodo  atio.loco fc~ 
dcremus,  quam  fcmper  majores  noftri  ,  Sc 
noviffime  m  concilio  Conftantienfi ,  &  ultimo 
Lateranenfi,  qui  primi  poft  impcratoris  &ante 
omnes  ceterorum  regum  oratores  iederuht  :  fi 
ettamnovus  hic  locus*  ia  quo  nunc  extra  ordi* 
acm  oratorum  fcdere  incipit  clariffimus  catho- 
lic#  majeftatis  orator  illuftriiKmus  comes  a  Lu- 
na,  poffet  nobis  autaliisoratoribus  effe  damnoj 
vosccrtc,  patres  fan&tffimi,  qui  ecdefiam  uni~ 
Yerfalemreprsefeatatis,  nobiti  veftro  officio  ,  & 
tnajorum  exemplo  nos  bmnes  ad  antiquum  or« 
dinem  revocaretis  ,  aut  faltem  denuaciatione 
cvangelica  nobifcum  ageretis  ♦  Cum  autem  ta- 
ccatis  ,  neque  etiam  huic  novitati  intercedant 
clariffimi  Carfareae  majeftatis  oratores  ,  quibus 
cum  caufa  noftra  non  poteft  non  effe  communis, 
Nos  qui  hodie  in  ardine  oratorum,  &  F?K*aU 
Csefareae  majeftatis  oratori  priftiaam  pofleflio- 
Bem  regi  noftro  confervamus  ,  ftetique  fide  , 
amicitU  >  &  affiaitate  ma^imi  &  potentiffiou 
Philippi  regis  cathoiici  in  Caroium  fratrem  pu- 
pillum  regem  Chriftianifftmum  poftulamus  tan- 
tum  a  vobis,  ut  hodiernum  di&um  ^  fa&um 
iiluftriffimi  comitis  a  Luna  ita  interpretemini ,  ne 
quod  iude  pr^judicium  fieri  poffit  antiquiffimae 
prserogativas,  ^perpetua&pofleffioni  regis  Chri- 
fiianifiimi .  Idque  in  a^a  veftra  referri  jubeatis  • 

XLIV. 

MJi%J>^VM  T  HIZIWZ  ^EGIS 
e*tholici  exhihitum  db  illuftriffmo  domimcomitf 
a  Luna  ejtts  oratore  in  gemrali  mpqpthnedit 
xxi.  Maii  MDUctxi* 


ac  necelfario  operi  »  quando  praefentes  ,  m  cu-  AHH  0 
piebamus  ,  adcffe  non  poteramus»  p^r  noftros  cutisti 
oratores  favere  ,  8c  affiftere  ,  illuftriffimo  mar-  1$$$ . 
chioni  Pilcariae  in  mandatis  dedimus,  ut  oratoris 
noftri  mtxnus  in  ca  fandiflima  fynodo  gererct  » 
nomineque,  ac  vice  noftris  omnia  ea  ageret  & 
procuraret  ^  qusB  ad  prolecutionem  ipuus  con* 
ciiii  &  felicem  ejus  progreffum,  utilia  &aecef- 

.  faria  fore  exiftimaret ,  noftram  operam ,  ftudium, 
Sc  favorempatribusineo  congregatis»  non  irio- 
do  polliceretur:  kd  rc  ipfa  etiam  praeftaret .  If- 
qae  munus  hac  in  parre  (ut  de  ejus  probitate  , 
fide,  &  prudentia  confid^bamus  }  adimplevcrit  * 
Veruntamen  cum  eidem  facro  conciJio  intereffe  > 
noftrifqtte  rebus  in  Infubria,  cujus  adminiftra- 

B  tioni  pra£jeft,  uno  &  eodem  tempore  adeffe  non 
pofiit,  itautcumTridento  abiit,  caufae  Deide- 
^ffe ,  cum  a  Medioiano  difcedat  *  noftris  rebus 
nonbeneconfultumeffc  videatur,  eum  propterea 
Mediolani  fe  continere  juffimusj  &  xn  ejus  lo- 
cum  alium  oratorem»  qui  ineodem  facroconci- 
lio  Tridentino  noftro  nomine  compareat,  no» 
ftrafque  partes  agat  fufficere  ,  &  nominare  de- 
creVimu$  *  Confiderantes  ergo  fingularem  fidem  s 
tcli^ionetn,  &fttenuumanimum,  acinrebusge- 
renl^ts  experientiam  6c  dexteritatemilluftiiffimi 
fidelis  nobis  dilefti  don  Ciaudii  Hemandez  de 
Quignones,  comitisLunae,  confiliarii^  &  apud 
C^fa^eam  majeftatem  oratoris  noftri  ^  eum  ad 
lacrum  concilium  Tridentinum  oratorem,  nun- 

C  ciujn,  &  procuratorem  hoftram  (  citra  aliorum 
proturatorum  >  &  mandatariorum  noftrorum 
revocationem  )  fecimus,  cqnftituimus  &  depu* 
tavimus,  atque  harum  ferie  facimus ,  conftuui* 
tam  Sc  deputamus.  Dante^eiinfolidumpleaam 
facultatem,  &  poteftatem,  una  cum  amplo  &iibe- 
ro  mandato,>>ut  ia  di&a  civitate  Tridenuna  Sc 
Joco  in  eadem  ceJebrationi  facriconciliideputa- 
to  coram  reyerendiflimis  in  Chrifto  patribus  fa- 
cr^  Romanse  ecclefiae  cardinalibus  acbeatiffimis 
pontificis  legatis ,  uommatis ,  &  defUnatis ,  aliif- 
que  patribus  ibidem  congregatis  noftro  nomine 
comparefe  >  praediftseque  celebrationi  concilii  in~ 
tervenire,  eique  adeffe  &  intereffe  ,  locumque 
&  vices  noftras  in  omnibus  feffionibus ,  coniul- 

D  tationibus ,  deliberationibus  &  adibus  obtinere  $ 
atquealiaomnia,  «rfinguiaagere,  facere,dice- 
re*  gerere,  &  tra&are,  procurare  &  promove- 
re  poffit  ,  &  valeat  ,  qua:  cx  u£u  reipublic^ 
Chriftian2e  &  dignitate  noftra  fore  vldebuntur> 
qu^que  nosipfmcerc,  diccre,  gercre^,  tra&are 
poflemus,  fi  coram  praefentes  elfciiius  j  etiam  fi 
talta  effent  ,  q^ae  matrfatum  exigerent  magis 
fpeciale^  qiiam  prsefentibus  eft  expreffum  •  Habi^ 
turi  proinde  gratum,  &  firmum,  quicquid  per 
didum  oratorem  s  procuratorem  8c  mandata- 
rium  noftrum  pramiffomodo  adum,  geftum  8c 
procuratum  fuerit,  doio  &  fraude  remotis  -  Ha* 
rum  teftimonio  literarum  manu  noftra  fubfcri- 
ptarum,  figilli  noftri  impreflione  munkaram 


PHtLifPOs  Dei  gratia  rex  Hifpaniarum  ,  ^  ptarum,  figiiU  noftn  impreilione  munmrum  . 
u  riufque  Sicili^f  Hierufalem,  &c.  archi^  E  fcata.  m  opptdo  noftroMadrrtidte  ^Oftobits 


dux  Auftriae ,  dux  Burgundiae ,  Brabanti*  &  Me- 
didlani ,  &c.comes  Habfpurgi ,  Flandri^ ,  &  Ty ~ 
rolis,  &c.  Recognofcimus  &  notum  facimus  te- 
nore  praefentium  univerfis .  Quod  cum  fuperio- 
ribus  diebus  fandiffimus  ia  Chrtfto  pater  ac 
dominus  nofter  D.  Pius  IV.  divina  providen- 
tia  fan&se  Romatw  ,  ac  univerfalis  ecclefi^ 
poatifex  maximus  concifium  caecumenicum  ,  8c 
univerfale  Tridemi  cceptum,  &  peraliquotan* 
nos  fttfpeafum,  ibtdcm  profequendum  mdixeut 
acconvocaverft.  Nos  volentestam  fanfto,  utai 
Cmlh  GmtrtU  Tom.  X  X  XIIL 


%$6%.  regnorum  autem  noftrorum,  videlkctei- 
terioris  Siciliae,  anao  noaa  ;  Hifpaniarum  te- 
ro  &  aliorum*  feptimo. 

Thiiifflus  Gonfdvut  Tmstfus  ♦ 


T    z 


TET^I 


4S£ 

Oratio  Pethi  Fontid 

A 
XLV, 

CHRtST? 

ONII    DOCT.    THBOIOG, 


440 


^ETI^I  FO^TIDOT^IISECOriE^SIS 

do&oris  theologi  oratw  bdbita  ad  fdtres  in  ja-* 
cro  concilio  Tridcntino  ,  nomine  iMuftrijJimt  *viri 
D*  Claudii  FermnitK,  Quigmnii  ,  comitis  Lu~ 
nenfis  >  riyrV  caibolifi  oratoris  die  xxii.  Miii 
MD&XIII. 


MiRABiTtia  fortaffe  quifpiam  veftrum  , 
illuftriflimi  Iegati,  fan&iffimique  patres, 
$Iariflimi  oratores,  quid  fit ,  quod  eum  jnipife 
jiaJQs  facri  concilii  primordiU  ,  PMHppus  vc%  B 
Hifpaniaram  cathaJicus,  &  itiviftiiBrrms^  illy- 
ftriflimutn  marchionem  Pifcarium,  le&iflimumv 
&  ornatiflimum  virum  ad  vos  jam  legatum  mi- 
ferit  ,  qui  atiis  graviflimis  fuae  majeftaiis  n^gotiis 
pccupatus  diutius  hic  adeflfe  noa  pottiit:  nun? 
tandetn  in  ipfo  conciJii  ffexu  ,  extremoque  de* 
frurfu  ejm  etiam  npmine,  Claudiusj  hic,  Qui- 
gnonius,  comes  Lunenfis,  vir  majorura  glpria.* 
*§c  maximarum  ipfe  virtutum  fplendore  clariffir 
mus  ,  evocatus  ex  Germanica  leg^tione  >  qua 
apud  Oefarem  fungebatur  ,  denup  Ieg&tu$ 
Tridentum  advenerifc ';  Sed  cum  hujus  confi* 
|ii  caufam  rationemque  cognoverit,  nihilabtep  C 
|ieri  confultins,»  nihiliis  temj>or|hasaptiusexco- 
gitari  >  nihil  vobis  nunc  fan&iflimi  patres  gratius, 
liihil  jucandiusacciderepotuiir^judicabit,  f&im 
fum  poft  decimum  p&avum  jam  annun^  quo  fa- 
crurn  iftud  conciiium  incpeptum,  temppnim  in~ 
juriis  intermiffum,  bellorum  procelJis  ja$atum, 
&  inimicorum  noftrprum  infidiis  faepe  diffipa» 
tumfuiffe  videmus,  pqrtum  quetn  jam  veluti  e& 
alto  confpieitis,  graviflimipatr^sdiviniSpiritus 
aura  favxnte,  brevi,  cpmpncatisveliSj  fitis  oc~ 
cupaturi ,  in  quo  &  ros  e*tam  Jpng$  ja&atiope 
ftaqfeaque  recreati  conquiefcere  >  &  afffi&a  ec« 
clefia  Chriftianaj*  ope,  &  auxilio  veftroere£Uj, 
^x  hoc  miferrimo  naufragio  refpirare ,  &  placi- 
diorem  deinde  felicioremque  ftbi  poflit  curfum  D 
pollkeri, 

Cumque  decr^ta,  veflra  fanftiffima  $  qm  fn- 
fpenfi^  omnium  bojnorum  animisfDedtantur^  in 
otnnes  Chriftianorum  provincias  aiffundi  )'am  > 
^tque  diUtad  d^be^nt ,  qua?  magnoperereguni 
prxfidiy^a  auAoriUtetnque  re^ujrant,  in  tan^ 
ti$  pnsfertim  hujus  fseculiinfeliciflSmiperturba-f 
tionibus,»  quibusiicaeftiiatorbis  Ctiriftianus,  nt 
neqtte  conciliorum  au^toritates  fpeftentor^  n^- 
que  leges  ^udiantyr^  fed  vis,  fu(Qr9  4nda(U  > 
gladiique  dominentur  :  cnm  denique  inftct  jani 
tempu$  illud^  in  quo  reges^principesChriftia* 
pos,  quos  hafienushic  per  legatos  rerutn  5  qua? 
&  vobis  gerebantur,  teftes  &  fpe^atores  habui- 
(lis,  nunc  patronos,  ^4eFenforesfitishabitnri?  j? 
nunc,  inquam,  nunc  raltiit  catholica  majeftas 
vobi«  per  hunc  ornatilBnpium  viruiprenunciare, 
fe  pwtum  jm  efle  ad  agendas  illas  p^rtes ,  quas 
Martianus  imperator,  qni  concilio  ititerfuit  Chal-, 
cedonenS  ,  imperatoribus  ^r  regibgs  Chrifti^-, 
ni$  dixit  effe  fuftinendas,  titveritatem  per  fa- 
crum  coociliurn  inveqtam  &$  illi  tuerentur,  ut 
exori^ntibus  illius  caufa  tumulttbu§  obviam 
irent,  &  exortos  fevera  animadverfione  coerce^* 
rent*  Volyitfignificarej  fe  fibeqter  omne  fuum 
imperium,  q«Qd  fibi  in  primis  adecclefisefalu^ 
tem,  a4  confervandamreligionem,  ad  tuendas 
veftras  fan^iffimas  leges  divinitusfeatitefletri^ 


buturn.,  ad  prptegendmn  hoe  fa^rofanftum.con-  " 
cilinm,  &riI{iu^&cretaeffecoIIatarumr  Voluit  ^H^fTf 
demum  fignificare»  fe  cupere  vehemcnter  hanc  yjtf.?/ 
fanftam  fynodum,  quam  Carojus  VJmperator 
<r!ariffimu$  ejus  pater  prjmo  n^fcerjtem  fovit  f 
altiit,  provgxit,  &  ut  adolpfceretfummoftudio 
eiabpr^vit,  cujus  caufa  belladifficjllima&peri- 
culoiiflima  fufcepit  ;  8c  quam  nunc  etiam  re!|V 
giofiflimus,  &  invidiflimus  Ferdinapdu$  im^ 
rator  ejus  patrpus!  £ummsL  pietate,  &ftudiore^ 
farciendae  religionis  inflammatus  ,  confilip  ,  & 
opera  fuftentat»  ipfe  etiani  fimuleam  ad  felicem 
exitum  frugemque  perducere*  Nam  ab  illodie, 
quo  Chrifti^nani  i^ligi-oneiQ»  fimulquccnmam^ 
pliflimoregnoapatfrnishumerisin  fuos  4evoI«- 
Uminclinaritemque  profpexit^  omqia  fua  confi- 
jia,  ftudia>  cogitationes  ad  eam  inftaurandam 
&  reficiendam  conferend^s  putavit  ,*  ^  curn 
duo  fmt  ©flBciorum  genera  ^  qus^  a  principibus 
Chriftiatnis,  iifce  pptiflimum  temporibtis  ec^Ie- 
fia  Chrifti  fuojarepoflSte^ig^re;  alterumut  co^ 
gendo  celebfandoq^e  cpncilia  ^  (  quod  uniatm 
Femper  fuit  afffi^lis^  &caIaniitofisiIlisrebusre^ 
^edfium)ade{fent>  ^tquefaverent :  ^tterum,  ut 
provincias  fibi  fubditasinantiquareligipne^  5c 
pbedicqtia  fedls  apoftolicae  cpnfervarent,  ficin 
# trpque  praeft^qdo  fe  g$Bt ,  m  ft  gloriofam  iilam 
Cathplici  regiscpmpellationem  i  ma|oribush^ 
irditario  jure  noti  accepiffet  ,  illam  nunc  |ore 
optimo  fuiffetomniumjudicioampliffimam  con-t 
fequutus^  acceptam  rerp  pofteris  longefitillu^ 
ftriorem  traditurus, 

EtenitQCum  Pium  IV- f^nfiiflSmtjma  &piilS^ 
m«m  pontificem  ma^imum  &  perfona  ,  quam. 
fuftinet,  &pieta§  incredibilis,  «tmiferabilisec^ 
clefi^  ruina,  &  Chrifti  glprigadcogendym,  & 
terminandutn  jam  hoc  tantutn  concilium  impu-» 
liflet,  nullumilh^pfficuim,  qupdaver<;cathpli« 
co  principe  fperari  poffet ,  jjrgtermifit «  Paftores 
fjupsqos  (ipfum  inqtiam  Hifp^niae  florem)quos 
hic  pr^fentes  intuemmie  fuis  ijlico  fedibus  excita* 
vit ,  &  Tridentum  miflt,  quorum  ftudittm  in  tnen- 
da  religipne  jininftauranda^ue  veteri  difciplina^ 
gravit^tem  >  fapientiam  in  dicenda  fententia ,  ia 
ruend^conftantiatn»  in  pptanda  ecclcfiae  falutes 
pictatem*  in  <juseren4a ,  diiigentiam,  fidem  8t 
indulltiam  nohts tace^ubus^  yd  hm$ ipfa amplif- 
fima  veftra  fubfelli^  teftantur .  Doftpres  prartere* 
omniliterarum&virtutisgenere  prapftantes  quo-. 
rum  fingular$m  cmditioaem ,  quorum  ftudium  h* 
inveftig^ndji  verit^t^  t  in  refellendis  erioribus 
vim%  &acrimom>m,f«ggeftu^etiamiI}u4theo- 
Jogicutri  4bun4e  vobis  fandiflimi  patres  Indicavit  * 
Curavitpraeterea4iligepter?  ne  quid  detrimenti 
concil ium  ab  adverfariis acci^er^t ?  nc quid cccle-, 
fiae  hofte^  molirentur ,  &  ne  iilorym  inlidus  %  aut 
hoftilibnsarmjshicvefter  curfus  felkiffimus  im«* 
pediretqr ,  folicite  provi4it :  (m$  omnes  vires  at^ 
quepotgntiam  ad  protegendumhunclocum  polli^ 
cituseft;  utfmeullometu,  fedfummafecuntatQ 
ecclefiae  faluti  conful^retis, , 

Qu^nta verofolicitudin^,  provincias,  regna^ 
nationes  fuo  imp^rio  fubje^as  in  ofticio  conti-. 
nuerit,  &  confervav^rit,  neabecclefiae  vnitate^ 
&  Romani  ponfciftci^  obedientia  abducerentur  % 
vel  illud  ahund^  magqo  eft  argumcata,  quodia 
illis  potiflimum  fincerajn  religionem,  &apofto^ 
Jicae  iedis  obfervantiam  fforere  videamus.  Teftis, 
eft  in  primis  Hifpania,  in  qua  cw  tothaberet 
Philippus  domeftfca  exempla  clariffimorum  re^ 
gum  ,  qui  acerrimi  religionis  affef tores  esctite- 
vwt,  4quibusdegenerareturpiifimum?  quorum 

virtu* 


44* 


OrAIIO  PeTRI  FONTIDONH  DOCt   THEOiOG, 


444 


inh9    vittatcmimi^rigloriofumduceret»  Cuminmen*  A  haud  dubie  jam  ia  Indiam  cumingentiilliusor- 
Chicisti    tcm  revocaret  vetcrem  ilJam  religionem  &  an-       bispericufo»  &  acerbiffimo  ecclefiae  dolore  pe~ 
*s$i*     fiquum  jusjurandum  »   quod  decretis  Toletani 
conciiii  abHifp.rcgibusexigcbatur,  nealiquetn 
ium  cathoUcum  in  ca  provincia  vcrfari  pate- 
reatar  s  Cum  avi  Philippi  ,  cum  atavi  Ferdi- 
nandi  recordaretur,  dc  cujus  fiagulari  in  reli* 
giociem  ftudio  »  nulla  unquam  setas»  nuila  po- 
tteritas  conticefcet.  Cum  Caroii  V*  imperatoris 
maximi  parentis  fui  viva    recenfque  memorla 
immottalitate  digniffima  ante  illius  oculosob- 
verfaretur »  mempr  antiqu»  religionis,  memor 
Hifpanicse  glorias»  memor  patriae  kviraequevir*. 
tutis:  veritus  nc  Hifpania  m  bas  tantasba?reti~ 
corum  iufidias  incideret»  ne  cfcmmuni  hoc  to- 
tius  orbis  naufragioreligiofiffima  provinciamer*  B 
geretur»  veritus  denique*  ne  atiqua  fuaculpa» 
aut  negligcntia  Hifpania  dehoneftata  »  &  ma- 
jorum  fuorum  gloria  obfcurata  videretur»  tam 
folicitam  curam  »  tam  vigilafts  ftudium  adhi- 
buit,  ut  ejus  beneficio  inter  faucias»  &  furen- 
tes  vicinasprovincias  Hifpaniam  incoiumem  » 
&  fanam  habcamus  »  tanto  ceteris  regibus  an- 
ctquis  majorem  gloriam  adeptus ,  quanto  eft 
gioriofius  »  aavem  in  magna  aliqua  tempefta- 
te,  quaminportu  regere,  &confervare»  quatt- 
to  eft  iUuftriits  &  magnificentiusHifpaniamex 
tam  pemiciofo»  tam  iunefto,  &  tam  vicino  in* 
eendio»  &  quafi  tx  ipfis  fscpe  haereticorumun- 
guibus  &  faucibus  eripuiffe  .  Etenim  cum  no 


bis  periculo  >  Sc  acerbiffimo  ecclefii  dolore  pe-  Cfintsu 
nctraflet.  Cum  magnuoi  prseterea  Hifpaniarpe-  tS6^ 
riculum  ab  hxreticorum  Ubris  imminereconfpi- 
ceret  »  omaes  markimas  oras  >  qu«  mediterra- 
nco  mari  &  oceano  abluuntur,  diligenti  euftodia 
munivit»  ut  nuSlusaditushujufmoaiiibris,  aut 
fceleratisminiftmparerepotuiffet.  Quod  ficon- 
tingeret  aliquando  (  ut  eft  infidiofa  haerefis)ut 
latebram  aliquam(qua  fefe  infinuaret)invenif~ 
fet,  omnibus  in  Jocis  &  in  omnibusoppidisin- 
duftrios  ,  &  dcuIatoS  homines  collocavit  »  qui 
omniaodorarentur,  &fubolfacerent»  omnia  cu- 
riofis  oculisrimarentur»  ut  obfefia  iisfirmi  ffimis 
ptaefidiis,  hasrefis  contra  religioncm  fe  commo- 
vere  noci  poflet ,  quin  quamprimum  emerfiflTet  > 
comprimeretur» 

Sic  ergo  Dei  inprimisoptimimaximi  clemen- 
tia,  &  hujus  clarimmi»  &  verecatholici  princi- 
pis  ind«ftria  9  viget  in  Hifpania  reli^io ,  fides 
&dodrinaepuritas»  fic fioret antiqua  difcipiina» 
fic  fanfta  illa ,  &  minimecuriofa ,  fed  Vere  Chri- 
ftiana  prudenfque  iimplicitas  in  Hifpanorum 
animh  confervatur  :  ut  mihi  quidem  »  quoties 
afflidamaterecclcfia,  reliquasprovincias,  erro^ 
ribu^f  seftuantcs ,  a  quibuslepuifam  lamcntatur, 
segro  &  conftemato  animo  lufttat,  cum  deinde 
Ivtftu  ,  mceroreque  confeda  »  oculos  lacrymis 
manantcs,  ia  Hifpaniamconvertitquam  fibi  /a- 
aamportumdukiffimum»  &  facramanchorami 


fcefc  illud  haerefum  vafrum »  &  callidam  inge-  C   quamafflid«fo!atium»quammifo»pcrfugiumi 

nium»  quse  iniidi^s  araaat»  quaeJatere cupiunt,  t_2„.-  *„..i:  »-  *-i — :.^r«  .^t^^^^t» 

qu^  occuftis  maeandris  &  cuniculis  irrepuntiti 

hominum  mentes ,  omnia  tam  folicite  circum* 

fpexit  »  ut  noa  modo   utcumque   tedos  &  oc- 

cukos  haereticas  ,  fed  ipfom  haerefim*  in  ipfts 

animorum  venis  mcduilifqije  latentem  ietzxz- 

rit»  morbtrm  jpfum  tacitc  graffafltem ,  tam  di- 

ligcnter  inquifierit ,   tam  Fapieriter  aperuerit  , 

tam  oppbrtune  falvaverit?  utfi  ulli  mbrtalium» 

itli  potiffimum»  feeundum  0eum  tanquam  affcr- 

iori  religionis  »  acccpum  Hifpamae  falutem  re- 

fcrre  debeamus. 

Quotics  pbfecro  ille  haerefim  perutrafque  Py- 
renaeorum  montium  fauces  ex  vicinis  provincus 
in  Hifpaniam  mttete  conantcm  propulfavit  >  I 
Ouoties  ilUm  fc  taciteinfinttantcm,  &  obicdre 
ferpcmem» -c  tencbrisinlucem,  clatebnstaho- 
^num  confpcftum -»tn«k,;ft  f Alatis ncfij» 
S«4ucte  ^iuKit  ?  Quoties  illam 

ad  cxtremos  Indos  «avigarc  ciiprcntem  rcprcflit  ? 

Nulla  nnquam  hsrefis  fanaiffimi  patrcs   tanto 

«arfit  ftudio  fe  propagandi  ,  ficuti  h*c ,  qua? 

^ifcre  nuncafftigitecclefiam,  qu^noacontenta 

iis  Europ^  regionibus,  quasomnesfermecrude^ 

liter  vttlaeravit,  neque  interraflammas»  neque 

inmarinaufragia,  nonhomiaumgi^io,^ .ncque 

divinain  iram  perhorrefcehs  y  emcrifo  yaftittimo 

«cla^o  ift  occidentaiem  Indiam  commigrare  cu- 

oiebat»  ut  illic  m  ipfis  Indorum  animis  primo 

Lfcentb»  &  puliulantisreligionis  tpfas  radices 

inficcrct*>  Et  in  illam  latiffimam  regionem,  in 

ouam  rcx  catholicus  Ferdinandus  Hifpanorum 

Lna»  Chrifti  riomen  ilfis  gentibus  inauditum  > 

&  nutiffimam  caftiffimamque  rlhgionem  Chn- 

Kam  primus  invcKit,  ipfa  funas  &  etumyes 

Sportaret  ad  iili«s  pacem  tranquilhtatemquc  tniv 

ffiam.  Et  nifi  iilius  nefari«cupidrtatuntcrr 

cids  fepc  Hbris  &  iccleram  ta*m  m*&m 

c7mprehenfis,  obviam  iflct  Phthppus  ,  mfi*b 

Ub  curfu,  quo  in  Indix  permeiemproperabat, 

.SbflU  impUa  fpe  conatuque^cpulfa  finfit,. 


E 


quam  d«tnique  exuli  &  calamitofae  aflicamarar» 
ad  quam  confugiat  intuetur  ,  fuas  omncs  tnU 
ferias  iltiu$  fuaviffimo  confpcftu  confoJari  vi* 
deatut, 

Utinam»  utinam»  fan<aiffimipatreshan<:»ea« 
tholici  regis  feveritatem  in  coercendis  iis  homi- 
nibus  novarumrerumciipidis,  principes  omnes, 
&  rcfpublicae  Chriftianae  fuiffent  imitatae-  Vos 
titique  hac  cclebrandi  concilii  folicitudine ,  &  ec- 
cleftam  iis  tantis  aerumnis  &  calamitatibus  libe- 
raffent .  Neque  vero  hoc  ardens  inftaurandae  reli- 
gionis  catholicse  majcftatis  ftudium »  Indiae  folum 
Hifpani^que  regionibus  terminatum  eft»  fedin 
aliis  etiamChriftianisprovinciiscmicuit.  Teftis 
eft  Anglia  celeberrima  infula »  quam  cum  hac  hae- 
xchtn  pcfte  non  infe&am  modo  ,  fed  perditam 
prope  atque  defperatam  doleret:  Mariam  An- 
glise  reginam  Icaiffimam,  &  religiofiffimam  fe« 
minam  non  alio  nomineduxituxorem»  quamut 
fi  ficri  potuiilet ,  collapfamibi  religiohem  erige- 
cet»  &  tantum  illud  ineecIefiaefortunisabHen- 
rico   rege  excitatum    incendium    extinguerct  : 
Quod  tanto  animi  ardord  ,  tanta  contcntione  » 
tam  certa  fpe,  aggrcffas  eft»  ut  brevi  tcmpore, 
univetfam  ihfulam  ,   ad  ecclefiae  finum  »  undc 
abftrafta  f uerat »  adduxerit,  &  \xt  publicejulio 
III.  pontifice  maximo  obedicntiam  reftitueret  > 
ut  in  fatanac  miniftros  animadvertcret  »   &  ut 
ecclcfiac  Romanse  Icgcs   &  inftituta  fequeretur 
impcrraverit :  &  nifi  immatura  mors ,  regma  fub* 
lata,  hanc  tantamAngliaefelicitateminvidiffet, 
aut  nifi  potius  divina  bonitas  illorumhominum 
crudelitate»  &  fceleribus  o&nfa »  ut  deillisfup» 
licium  acerbiffimum  fumeret ,  feminam  fandif- 
fimam,  &  religiofiffimam  unicum  ejusgentisre- 
mcdium  illiseripuiffct,  haud  dubic  cam  infulam » 
fi  non  prorfus  ianam»  oon  tamen  ita  valnerataia 
&  fauciam  haberetis. 

Teftis  eft  Flandria »  quae  cutn  ndnnihil  fordiura 
iftarum  geatium  commercio  &  confuetudine 
contraHiffet,  nifi  iilius  faluti  opportune  fuiflfet 

T    3  dili- 


443 


OftATlQ    PETRI    FONTIDpKH    DOCT*   THEQlOG, 


444 


&  KK  0  diligenterque    confultum  ,  eodem    fcuffet,  jam 
CKftisxi    <um  reliquis  provinciis  funere  fubjata  f  Teftis 
>S*J#      eft  Mediojanum  »   Neapolis  >   Sicilia  ,   ceteras- 
queinfuhe*  regna,  provincias,  nationes?  quot~ 
quot  ejus  letiffimQ  fontirientvir  imperip  *   qui- 
bus  antiqua  religjo  fummo  cathalicas  ma;efta* 
tis  ftudio  ,  confilio  ,  &  induftria  confervatur ,, 
Teftis  eft  demum  ,  nunc  etiam  yicina  Gallia  ^ 
in  qua  cum  videret  haerefes   in   ^pertum   furo- 
rem  prorupiffc,  armacontraregemChriftianifll* 
mum  &  contra  religionem  arripuiffe  ;   nonnul* 
los  Anglise  &  ali<juarum*ptpvinciarum  Gernxa* 
*ii«  principes  ad  iJla  etiam  infeJicia  &factile«? 
g%  arrna  folieitaffe*  omnia  jam  turbafle  ,  om- 
Hia  commoviffe  ,   incendiis   omnu   &  rsedibus 
funeftalle  ,  miferorum  Gatlorum  fanguine  ipfa 
templa  cruentatfe,  flumina  infeciffe,  bdium  fu* 
um,  crudciitatem/  &  rabiemfaturaffe?  eadenlr 
queimmanitatis  esempla  in  amicos,  in  fratrps, 
in  parentes,  it|  patriam  $r  in  ecclefiam  edidif. 
fe*  qu«  filicem  dolore  frangere  ,  quse  ab  ipfis 
rupibus  &  faxi$  commiferatiqnem  &  facrymas 
extorquere  potuiffent  ,  ne  ruenti  in  Gallia  re^ 
Jigioni  ,  ne  Chriftianiffimo  &  amiciffimoregi, 
&  clariffimo  regno  tleeffe  in   tanto   difcriminc 
yideretu?  s  contra  tantam  yim  fcelcris  *   auda* 
em,  &  proditipnis  eprum  hqminuma  qui  prae«? 
textu  religionis  regi  fuo  &  infanti,  &  pupillp 
nefarium  beljum  intqlerunt,  fuas  omnes  vires, 
potentiam,  opes,  fe  denique  spfum  cum  magnp 
egercitu  ad  prppulfandam  illam  infignem  inju- 
mrn  \  obtulit  ChrittianiflimQ  >  ^  &&  cariHi^ 
mo  regi :  iHe  vero^  qui  jamc^icimmnumero- 
fum  contra  cives  contumaccs  S^  perfidos  prodi^o« 
xes  comp^rav^rat  ,  &  a4  id  heiium  clariffimi§ 
GaJIitf  ducibus  qtebaturi  exiguk  Hifpanorum, 
&  Germanorum  attxiliaribus  cppiis  contentus  * 
Peo  aufpice  ,  ita  feliciter  cum  adverfariis  pu- 
gnavit,  ut  parta  ^lariffima  vidori^ ,  quamacer-. 
rimis  iliis  relijponis  propugnatoribus   prasftan^ 
tiffimifque  ducibus  catholici  adcpti  funt ,   fra^ 
&i  hoftium  conatus  ,  &  affli&is  Gallorum  re-, 
hm  \  %»um  quoddam  falutis  fuhlatum  /uiffc 
Yideretur*  Etenim  fi  penes  adverfarios  cxtitiffet 
illa  vi&oria  ,  nuljus  erat  ,  qui  non  4e  religio* 
pe  »  &  de  ?atHoSicis  omnibus  aAum  in  GaUu 
^ffe  judicaret .  Mcmini  vos,  fan&iffimi  patres » 
exhilaratos  illoI^tiffnnQnuticio^  &inmaximam 
fpem  % reaos  ,.w  die  decretis  fuppUcationibus % 
&&  agendas  Deo  optimo  maximo  gratias  pro  tam 
Wuiari  beneikio  in  divi  Vigilii  templum  Iaetis 
ammU  ^o^v^niffe,  neque  enim  yJlus  diesl?etior 
G^Ui»»  »at  fclicior  illuxitilla,  ijuoiJUstetcr- 
yimasfuria$  omnia  populantes  in  acie  concidifle 
confpexit;  Nullymque  tunc  «  vpbis  cxtitiffe, 
qui  divinam  mifericordiam  agnofccns  non  ex* 
clamarit ;  O divinabonita$*o fumma clwcntia, 
&  mifcricordia  fummi  Dei ,  qui  licet  haec  mala  in 
ecclefia  Chrifti  ob  noftra  fcel^ra »  e^oriri  patiaris* 
Mn  tamen  illa  diutius  ad  noftram  pcmiciemSf 
tuam  contamcliam  domiwri  permittis ,  Neqne 
«nim  fine  divino  confilio  accidifle  tunc  omnes 
^rbitrabanturfan&iffimipatres,  ut  illi  tamper- 
diti  religionis  hoftes&  regni  proditores  ex  occuU 
tis  illis  jl„&  peraiciofis  inhdiis »  ia  apertum  Jatro^ 
ciuium  conjicerentur,  ut  debitas  aliquaodo  tan- 
tisfceleribus  pcaeaas  fuftinerent^  &  utilla  ferox, 
audax,  cruenta,  &fuperba  h&refis.»  quae  ere^la 
cervice,  evaginatogladio,  ardentibii^oculis^fu- 
rorem  &  crudelitatem  fpirans  ,  tot  populorum 
ftra^es^  urbium  evcrfiones,  templorum  ruinas, 
c^dcs  mifcrafailes  edebat  >  interitunEt  denique 


4  Galliae,  &  extremam  perniciem  minabatur ,  fra»  A  N  N 
da  tunc,  atqu<e  debilitata/aceret»  &ecclcfiain^  cHRlSTI 
gemifccret,  illaGallicanai  quae  quondam  inter  i$6j. 
iummas  Chdftianae  r^ligionis  deHcias,  ob  cjus 
pietatem  incredibilem  habebatur  ,  &  tunc  toto 
corppre  faucia^  &  animo  conftjprnata  jacebat  $ 
pculos  iilos,  quos  lacrymis  pras  doloremadidos, 
prse  pudore  it%  terram  defixo«  hab^bat,  adafpi* 
ciendam  lucem  attojlcret, 

Rmc funt ,  fanftifllmi patres,cathoiici regisin 
Chriftianam  religionem  officia,  qu^  non  folum 
m  fuorum  regnorpm  finibus,  fed  in  aliisetiam 
provinciis  atqpe  nationibus  yerfamur  f  Quae  qui* 
dcm  egp  omnia,  utomnibus  nota ,  &exp!or&ta, 
filentio  libenter  praeteriiffem  j  nifi  nontamego, 

8  hujus  tanti  principis  Iaudes,  quam  veftrum,  & 
affli&ae  ecclefi^  fotatium  fpeftaffem  ,  quod  in 
tantis  pprumais  &  calatnitatibus  hujus  clariffimi 
regis,  &rerumab  illo  geftarum  commemoratio- 
ne  capere  debuiffet  r  Neque  veroilludpraetermit^ 
tendum  exiftimo ,  quod  ad  fummamejjus  laudem, 
&  totius  Chriftiani  prbisutilitatemarbitrorper* 
tinere,  quod  cumgraviter»  &  iniquo  animo  fer^ 
ret  religioqeni  non  terra  modo,  fed  mari  etiam 
abhoftibusinfeftari,  quod  infinitis  fitpraedoni* 
J>us  refertum,  a  quibusnpnfolumor^maritim^ 
omnes,  milere  crudeliterquevexentur:  fedquod 
eft  omnium  Jongemiferrimumi  Chriftianiinnu^ 
merabiles  captivi  abducantur,  qui  (  quod  fine 
lacrymis  &  dolore  commcmorari  non  poteft  ) 
Q  partirn  blanditiis  aHe&i  ^  partim  mifera  ,  &  longa 
fervitute  frafti,  partim  metu  ,  vique  tormento^ 
rumcoadtj!  ad  dcferendam  (pmhdolor)  Chri-r 
ftianam  religion^m  impeUantur  f  Cum  nul!»  prae* 
terea  maritimse  civitates,  nulli  portu^ ,  nullae  or^ 
nulliabditi,  &  fepofiti  finus,  t-titi  fatis*  atque 
fecuri  lint ,  Cum  mlh  n^vis » nulia  triremis  oram 
per  hofce  annos  e  portu  folvat»  qu^enonint^ 
tum^  aut  fervitutem  pertimefca^  ut  aut  hjrcme , 
(um  flu^ibqs^,  aut  vere,  cum  piratisfitpraedo* 
nihufquc  pugnandum  ;  claffem  parat  numero^ 
fam,  quaclaufavpbis  maria  patefaciat,  qua  pi^ 
ratis  expurg^t ,  qua  fccuram  reddat  navigatio^ 
nem,  qu^  denique  Chriftianam  religionem  ter-* 
ra  manque  tueatur,  Et  tamen  in  hoctamvafto 
P  curarum  oceano,  cum  fpem  omnem  ecclefise  fu 
tam  in  vpbis  nunc^  &coilocatam>  eveftrisfan* 
ftiffimis  decretis  potiffimum  pendere  videat  , 
nunquamabhoc  facro  concilio  removet  oculos  % 
fe4  ut  regem  vigilantem,  &  religtofumdecet, 
omnia  circumfpicit ,  confilia  atque  conatus  ho*» 
ftium  diligentcr  obfervat,  ne  ullistechnis?  aut 
pravishaBreticorumconfiliisdiffipctur,  quo  fub- 
latp,  fimul  etiam  fpem  omnem  falaris  ecclefiss 
fublatam^  &ercptamintuctur,  Militumfifitne- 
cefle  firmiffima  hic  praefidia  coliocaret,  &  fi  ad 
tuendum  hunc  locum  facrofaniftum  ,  &  conci* 
Hi  iibertatemfuiffetopus,  jam  hic  ipfe  armatus 
adeffet,  &nuncabfens  corporci  prsefens  animo 
int^r  haec  fubfellia,  &  veftra  latera,  mentefal- 

E  tem^  &  cogitationc  verfatur?  &  fejamadtuen* 
las  veftras  fanaiffimas  leges ,  paratum  cffe  de-» 
nunciat  * 

Atque  hoc  eft  primumhujusjegationiscaput , 
&  ejus  rei  graiia,  hic  vir  illuftriffimus  legatus 
^dvenit,  quem  cum  intuemini,  Philippum  vos 
rcligiofiffimum  &  potentiffimum  regem  intueri , 
atquehicprsefcntemadeffeexiftimate.  Quis  ergo 
jam  erit,  qui  non  iftiuslegationis^  juftiffimam 
hanc  &  optimam  effe  caufam  arbitretur?  Quid 
enimvobisoptatius,  fandiffimi  patres,  evenir^ 
potuiflct ,  quam  tam  pium,  tam  religiofum  >  tam 

catho- 


445 


OftATlO   PfeTRl  FONTIDOKH   0OGT.    THEOtOG. 


44* 


Anmo  eathoHctim»  &  tam  jpotentem  regem  pro  dignu  A 
Chkisti  tate  vcftra  »  &  eccUuae  falate  eootra  facrilegam 
***!•  haereticorum  audaciam  3  pietate  ,  Sr  ferro»  ma- 
gnitudincanimi »  atquc  potentia  armatum  vide- 
re?  Quis  nonvideatDeooptimomaximogratias 
intmpmalesagendasefle»  quod  €jus  divioa  bouu 
tate  in  tanta  catholici  regis  potcntta  »  tam  in- 
xrorrupta  fides»  ptetas»  religio  »  tam  ardens  in- 
ftaurand^  religioni?  ftudium  »  his  praefertim  ca* 
Jamitofis  tcmporibus  eonfervatur  ? 

Sed  venio  jam  ad  alterum  hujus  legationis 
eaput  explicaodum,  in  quoquid  nune  eatholu 
ca  majeftasa  vobis  »  patres  ian&iflimi  »  poftu- 
Jct  »  ^tiii  optet  ,  qui4  cxpe&et  »  breviter  ape- 
Hemus:  qu&mquam  neminem  effe  arbitror  ,  qui 
cum  ea  ,  quae  pro  tuenda  religione  ab  illo  gc^  g 
fta  funt  ,  in  memoriam  revocaverit  »  non  cjus 
mmc  ian&ifftmum  votum  deprehendat :  duocte- 
nim  funt,  quae  a  vobis  praeftari  ecclefiae  Chrifti 
hoc  temporc  vehementer  exoptat :  Alterum»  ut 
ad  reficieo4a$  miferas  illius  ruinas  ,  ad  collu 
genda$  &  confirraandas  hasexiguasreliquiasdif- 
fcpatse  religionis,  omni  ftudio  (ficutivpsfacere 
intelligit  )  incumbatjs  „  Altcrum  vero»  ut  non 
prius  dc  difccffu  cx  hoc  loco  cogitctis  »  quam 
rem  omniam  feculorum  graviflimam»  difficillu 
mam»  &  maximeneccffariam,  fepecceptam»  Sc 
infeliciter  intermiffam  perficiatis .  Neque  enim 
ulla  magis  lethalis  &  mortifera  plaga  infligi 
poteft  ecciefiae  ,  quam  fi  hae  unica  &  extrema 
jjam  fpc  deftituatur  :  non  tam  atrox  ,  exitiale  q 
vulnus ,  hoftium  crudelitate  petita  »  quam  du 
fceffu  veftro  deferta  atque  deftituta  fufcipiet. 

Jamvero  ingerendi$  rebus  illam  quam  ha$e~ 

ous  retinuiftis  eonfuetudincm  magnoperc  proba* 

yit)  &confcrvaricupit>  ut do<5trin&  fimul  atquc 

morum  vulnera  curcntur  *  Et  licct  non  defue^ 

rint ,  qui  vos  prorfus  a  doftrina  ai  ianandos 

morcs  traduccrc  conarcntur  ,   minime  tamen  \U 

lam  praetcrmittendam  prudcntcr  judicatis*  Cum 

fitpraefcrtim  majoris  pondcris,  atque  momenti» 

cumillafemperfuerit  confuetudo  veterum  conci- 

liomm >  cum  majus periculum ex convulfa evange- 

Iica  veritatc  »  quam  ex  dcpravatis  qnorumdaoi 

moribus  ecclefiae  comparetur  .  Sed  illud  ia  pru 

mis  fummis  votis  exoptat  ,  ecclefi»  majeftatcm  JJ 

vobis  (utparcft)  ianaifBmi  patres  etfe  chariffi^ 

mam»  &  illorum  piam  fortaflc  m^gis  quam  cir- 

cuinfpe^am  fententiam  dilfgentcr  avobtsexamu 

nandam  &  cxpendendam  arbitratur  ,   qui  mul- 

ta  nunc  Chriftianae  religionis  hoftibus  a  vobis 

putant  eflc  permittenda ,  ut  indulgentia  yifti  ad 

ecclefise  finum  revertantur .  Qui  vos  ad  id  prac- 

ftaQdum  »  &ad  haoc  ,  quam  putant ,  mifericor- 

diam»  vcl  earationc  conantur  impcllere»  quod 

parentes  fitis»  qui  filiorumpereuntiumialutiin- 

duJgcntia  paterna  profpicere:  paftores»  quiaba- 

ftasovcs»  fummoftudio»  &  charitate  conquifi- 

tas$  adecclefiae  caulas  revocare:  pienuflimi  me- 

dici»  qui  nonaccrbam  aliquam(  nequeenimil- 

lam  tempora  patiuntur)  fed  blandam»  &  exul-  E 

ceratis  animis  aptam  medelam  adhibere  debea- 

tis*  Fuiffe  jam  dicuntquondamfecula  qu«dam, 

<jtt»  virgas  ferreas  ,  8f  feeftres  pati  potuiffent  * 

Nunc  vero  in  tanta    temporum   &  animorum 

acerbitate »  nonnnlla  effe  hominum  fi  non  im- 

probitati ,  imbecillitati  faltem »  a  vobis  condo- 

nanda:  ita  ut  incurandishismorbis,  temporum 

potius  quam  rerum   rationem  habuiffe  ;  pieta- 

tem»  quam  feveritatem  »  fummam  clementiam, 

quam  fummum  jm  fecuti  fuiffe  videamini  »  at- 

quehanc  unicam  efle  viamconciliaad®  pacis  ar- 

bitrantur* 


Pia  faae  »  &  a  fincero  Chriftianoque  peftore  A  N  N  0 
profcfta»  neque  a  vobis»  fanftifEmi  patres»  re-  chajsti 
pudianda  fentcntia,  fi  hacrationc  concordi*  &  t^}m 
«nitatis  conciliand*  ccrta  fpeselucerct  *  Sed  quae 
obiccrofpespaciscumillis  cffcporeft»  quiinfint* 
tis  aliis  erroribus  ita  pertinacitcr  adhscferunt ,  ut 
faeUius  a  vita»  cjuam  ab  illisdepellantur?  Quae 
paciscenaconditio  cumillis»  in  quibus  incrcdu 
biHs  crudelitas  »  ^  nulla  jam  fides  reperiatur  ? 
Cumiis,  quinonipfifeadccckfiam  venire»  fed 
ccciefiamad  fc  adducere  ,  &  fuis  cupiditatibus 
fubjiccre  conantur  ?  Cum  iis  >  qui  illis  rcbus  » 
quas  vehementer  expetunt  »  vel  hoc  uno  nomi* 
ne  »  quod  a  concilio  concedantur  »  fe  minime 
«furosefle  profitentur,  fi  non  concedantur  nihil 
curent?  Quse ifta erit humanitas ,  pietas,  aut  cle- 
mentia?  Noncft  vobiscertamcn»  fandiffimi  pa* 
tres,  cumiishominibus,  quo  ullum  bcneficium, 
ullapietas,  quos  ulla  jam  poffit  fledere  mifcru 
cordia  *  Utinam  fic  illi  vcftram  auftoritatcm 
agnofcerent  ,  utinam  fic  eflent  in  facrum  iftud 
conciliumanimati,  utfiquid  a  vobis,  nunciniU 
lorum  gratiam  decerneretur  ,  optimc  fecum  & 
clementeraaumeffeputarent.  Sed  quis  fibi  per- 
{uadere  poteft  eos  veftramclementiamrequirere, 
a  quibus  auftoritas  veftra  negligatur?  Crudclis 
cflet  haec  fan^  mifericordia  >  quae  in  nultum  eo- 
jrum  emolumentum  ,  &  in  maximurn  fortaffe 
ecclefia;  dedecus  rcdundaret ,  Quae  ca  femper  ufa 
eftgravitateatqueconftantia»  ut  multa  fuis  ho^ 
ftibus,  quachonefteconcedi  potuiffcnt,  adinfrin- 
gendam  illorum  pertinaciam  faepifsime  denega* 
verit ,  non  eft  ncccffe  c^empla  rcfcrre  »  vos  ipfi 
recordamini  * 

Veftrum  igitur  erit  nunc  ,  fan&ifsimi  patres» 

ficillorumfaiutieccfefi^que  majeftati  confttlcre» 

&  omnia  ex  hujus  potius  dignitate »  quam  ex  iflo* 

rum  libidine  geri  videantur  •  Illud  dentque  ad 

extremum  nos  modorex  catholicus»  fcd  univer- 

fus  Chriftianus  orbis  a  vobis  ardentibus  &  fuf* 

penfis  animisoptat»  8c  expeSat»  ut  infruftuofis 

quseftionibus  (quaenulfttm  ecciefiae  commodum» 

adverfariis   vero  maximum  fcandalum  »   parere 

poifunt)  omifsis »  omnium  Chriftianorum  ordu 

num  vulnera  fanare ftudeatis,  nt  omnia  illa  Chri* 

ftians&  reipublicae  vitia,  quae  Depftomachum  mo- 

verunc,  &  ad  fumcndum  hoc  denpbisfupplicium 

acerbifsimum  provocarunt  ,   ab  ecclcfia  Chriftt 

repellatis ,  ut  in  ipfos  matorum  fontes ,  unde  hsec , 

quae  modo  patimur  ,  promanarunt  »  conjiciatis 

oculos  ,  8c  ea  quac  divinos  oculos  offenderunt, 

qux  hoftium  animos  a  vobis  alienarunt»  &quas 

tacitas  etiam  vulnerant  filiorum  cogitationes,  e 

medio  toiiantur,  ut  iplaBdeniquemalorumradu 

ces  exftirpentur,  quae  licct  fine  aliquorumdolo- 

re  evelli  non  poisint»  patientcr  abillis  &  srquo 

animoferendum  eft,  ficcclefiam  falvam  efle  cu- 

piunt:  faepeetenimmcmbra  uruntur  ,  &rcfecan- 

tur»  ut  unius  hominis  falus  &  vitaconfervetur» 

eo  jam  miferiarum  ventum  eft»  ut  (  quod  mcdici 

defperata  asgri  falute  facere  confueverunt  )  ex- 

trema  jam  remedia  fanftifsimi  patres ,  experiri  de- 

beatis:  hbc  a  vobis  ipfa  petiteccJefia»  hoctem- 

porum  conditio  rcquirit,  hoc  omnes  cfamant  ^ 

boc  principes»  regcs,  refpublicae»  popali »  pro- 

vinciae»  nationes»  hoc  filii»  8c  hoftcs»  cathoiu 

ci  »  8c  haeretici  poftulant  ,  hoc  ipfi  jam  lapides 

faxaque    loquuntur  »  hoc  tot  inccndia  ,  caedes, 

ruinac,  hoc  tot  m^rtyrum»  qui  paffim  proChri- 

fto  trucidantur  effufus  fanguis  ,  &  luduofae  vo- 

ces»  hoc  dcnique  hic  tantus,  qucm  vel  hic  vos 

audire  arbitror,  ruentium  ecclefiarum  fragoref* 

flagitat  • 


447 


A«  H  o 

Chrjstj 


OilATlO    P$TRl    EONTIUONII   BOCT.  THEOLOG.  ET  C.         448 

A 


Quaequidem  mal*  omnia»  cum  prae  fe  fcrant 
iram,  indignationcmque  divinam  ,  errant,  qui 
fibi  ullatn  faltttis  fp£m»  nifi  piacato  Beopolli- 
ccntur»  qup  iratp  »  fruftra  Iabores  omnes  fufci- 
pjufltur»  it*ane$funt  omnes  illiconatus,  qui  di« 
Vina  mifericordia  deftituuntur.  &  fpes  fallaces, 
qu*e  non  uaica  placati  Dei  elementia  bonitate- 
quc  nitantur-  Si  Oeum  plaeare  cupitis  »  omnem 
abiniusecclefiaturpitudmem,  &fordes  remove- 
te »  fi  lethal?  vulnus  hoftsbus  inftigere  vultis ,  me~ 
&e3am  priys  noftris  vutneribus  adhibete .  Sauciam 
gcclefiam  inveftris  manihushahetis,  cuj&i  vjalne- 
ra  explkare  non  eft  neceflfe»  quae»  &  vos  prope 
tioftis^  &  qusi  legati ,'  cxomnibus  provinciisnon 
modo  vobis  aperuerunt,  fed  totum  illiu$  corpus 
faucium  vulaeratumque  nudarunt  :  Illam  nunc 
vqs  fplas  intueatem  ■»  veftram  fidem  imploran-r 
tem3  fupplicem  ,  &  qbfecrantem  videtis,  ne  fe 
inifcram  &  aegram »  fine  fpe  falutis  &  veftrisgeni* 
husrfpellatis,  nonhominummodo,  fcd  angeloir 
rum  etiam  ipforum  oculos  in  vos  converfos  at? 
que  deftxosvideris;  (an&iffimosapoftolos,  qua* 
tum  viees  geritis,  paftorefque  illos  beatiffimos, 
quifljoirentem  ecclcfiam  ,  &  haeietieorum  fpoliis 
ornatam  vobis  reliquerunt  ,  &  nudam  mmc,  & 
fpoliatam  intuentur  :  teftes  hi<:  »  &  fpe£tatores 
babetis»  Chriftum  dettiqueipfam,  nonmodore-*- 
rum  qusc  a  vobis  geruatur  >  fed  cogttationum 
etiam  infpeftorem  »  qucm  ecclefise  iponfae  fuas 
caufa»  omni  konove  &  unica  (  quam  falam  ha* 
buit)  tunica,fpoliatum;&  abje&um  «eerbiffimis 
injuriis,  &  crudeliffimse  morti  ,  recordamini* 

Cavetc  igitur  per  Deumimmortalem>  fanftit 
fimipatres,  neChriftus,  ecclefia^  aageli  ,  apcv 
ftoli»  tot  ius  orbis  Chriftianus ,  pr^fens  fam lum » 
^ipfaetiampofterifc^s,  ad  quam  b®c  peftia  non 
cofiapreffa  prpmanabk»  jure  de  vabis  queri  poffit 
aliquanda  •  Eruat  etenim  futuris  iempotibus 
muiti^  qui  cam  e^  hiftariis  hujus  mifeifimi  fs^ 
culix  calamitates,  &eccleiiaBruinasQQUegeriat » 
cum  occurrendi  iis  maiis  gratia »  3xoc  tantum  coa-t 
cilium,  tantapatrum&equentia,  tamopportuu^ 
loco  atque  tempore  »  tarito  regunt  &  principum 
Chr|ftianomm  pr^fidio  coaftnm  celebratumqu^ 
cognoverint.  Si  (qqod  Dcu^  ^vertajO  nihil  vos, 


fanftam  fynodum  voluntatia  &  obfemntias »  in  a  n  k"  o 
religionemftudii»  in  ecclefisc  falutem »  «injmi  tcvCHRi$T* 
ftem  &  obftdcm  mittit  ,  qui  fuum  iftum  vobis  >*•}• 
animum  patefaciat  v  qui  polliceatur  fe  curatu« 
rum,  ne  Ieges  a  vobis  ad  inftaurandam  religio* 
nem  conditae»  violentur»  nedeoreta  ab  hoftibus 
convpiiantur »  fed  haereiis»  veftris  feptentiis  jq* 
guiata»  a  fepenitusinomnibusfuisregnis  atquc 
provinciis  e^tinguatur  »  uc  pax  veftra  fapientia 
parta»  fuapofcentia  confcrvetur,  ut denique fum^ 
mainprimisuaifericordia  clemcntiffimi  udr  vc* 
ftris  deindc  fanaifsimis  dccretis  »  &  fuis  armis 
ecclefiam  (quodfuturumfperat)  priftinae  digni- 
tati  &  fpiendori  reftitutam»  I*tat»  »  florentem» 
atquc  beatam  in  Chrifti  optimi  maximi gloriam  & 
B  la^d?mvideamu$,    Dixif 

XLVL 

tn  admijjione  ittuftrifftmi  dornini  comiih  a  &m& 
oratoris  fennijpmi  V-bitipfi  rtgis  catbolici  d4~ 
tum  i»  gencrqli  congrcgdtiQnc  *   dh  tu  Maii , 

Maomo  in  dolore  iiluftris  orator»  quem  iti 
communibus  miferiis  capimus  »  ncm  me- 
diocremnobis  confolationemattulit  tua  itta  cxi* 
miajferenifsimiacpotentiffimi  Philippi  regis  ca^ 
tholici  in  Chriftianam  rejigionem »  atque  in  hanq 
C  fanftam  fynodnm  pietatis  ac  ftudii  commemora^ 
tio;  Noncam  quidemobcaufam»  quod  ignotus 
nobisanteafucmtampii»  tamque  dc  Chriftiane 
iepublicabenemeritiprincipis  animus,  fcd  quod 
ea»  qua  figiiiatim  fuperioribu  temporibus  ani;< 
madverteram^s»  copiofifsimenuncexplicata»  at* 
queanteocuiospofitauno  afpe&u  omnia  eonfpe* 
ximus.  Atqueiilud  inprimis  gratum  nobis»  at* 
que  jucundam  aecidit»  &  maximam  noftrisani-. 
mis  aiacritatem  addidil  »  qubd  fua  rcx  ftudia 
omnia,  fua$  vircs  (quaequantaefint  nonignora^ 
tnus)  adca»  quac  fanxerimus »  tuenda  atque  de* 
fendendafecollaturum  tanto  animi  ardorcpolli- 
eetui? ,  Quod  idcm  potentifsimum»  atguc  imU 
aifsimumC^fatem,  albfquc  Chriftiani  nomink 


adiumeati  ecciefi^r  rcbus  attulifte,  fed  (re  infe-r  B  reges,  ac  principesfafturos  oim^expioratum  no- 

*\     \      i*r      rrjr        __»..».,    "_^  :__    ._.. -    __U,fL ....,.-    ^..».  I_:i*  /__.       .L^fi»^    ^.«>i(.  Htmitlie   ir._ji.fii_v.iir_    11»* 


&a)  difceffifse  viderint  »  in  guem  obfecro  exi-r 
ftimatis  ,  hujus  mali  culpam  itlos  effe  derivaia* 
xo$}  Yobisplene»  quibastantaaflfuerit^  fananr 
4*  eccieiis  tacultas  »  voluautem  defaiflTe ,  mk 
xabuntur  ilii  quidem  &  ftupefcent*  Efficiteergo 
fan^iffimi  patres,  ut  &  iis  judicibus ,  $:  papu* 
li  nunc  Cbriftiani  votis  »  &•  tanta»  totius  orbis 
expc<ftatiaai  (arisfaftam  a  vobi$  £ui€e  videa- 
lur, 

Hoeeft»  quod  eathoHea  majeftas  vehementec 
«xoptat,  in  quo  fipmnefuumimperium »  digni- 
t&s»  falu$,  &  vka  effent  periciitanda  »  Iihcnter 
h& c  omnia  ad  ecclerGae  falutem  ineoiumitatem- 
ijue  conferret  %  Huju$  mi  gratia  ,  banc  iaftituk 
Jegationem»  &huncilluftriffimum  virum,  cujus  E 
iingularis  prudentia ■-,»  moderatio  animi  ^  fides  » 
religio,  probitas»  inmagnis  &  arduis  rebusfibi 
cognita  fatis,  &0erfpe^aeft»  cujus  majores  beU 
lo,  &paceclariffimi>  &dcHifpani«rcgibus,de 
rcpublUa^Chriftiana»  &  dc  religione  benemeriw 
ti  fempe* cxtj,feerunt»  quiha&omnes  Kaerefjbus  in» 
fedas  pravincias:  pcragravit  %  qui  haereticotum 
confilia  ,  inumos?  fenfus  conatufque  perfpexit, 
qui  eft  fu»  majeftati  clariffimus,  ob  magnasex^ 
ceilentefque  vklutes  ,  qui  denique  dignifiimua 
vifus  cft  »  qui  tanti  principis  perfojaam  tantam 
fuftincr^t  .   Huqc  inquam  ad  vos  fuae  in  hanc 


bis  fit»  quibufdam  quafi  ftimulis  ineitamur»  ut 
accurate  operam  demus»  uti  afl;iones  noftrae ,  tot 
ac  tantorum  principum  ftudiis  cumulate  rcfpon- 
deafm.  Atque  id  no&  quidem  ,  &fponteaoftra> 
&  faaaifsimi  domki  noftri  cohortatione  jamditt 
facimus  x  Nihii  enim  aliud  ex  quo  die  hue  ac^ 
cefsimus,  mcditamur  a  neque  in  aiia  cura  »  at. 
que  cogitatidnc  verfamur ,  quam  »t  &  in  morum  » 
atquc  ccclcfiafticsB  difcipltnge  emendatione ,  &  m 
doftrinse  cathalicae.  explrcarione  »  noftraa  partes 
diligenter  cjfcequamur  i,  ficquc  omnibus  in  refaus 
tueamur  cwm  pietatis  moderatione  juftitiain*  ul 
publicae  utilitati  maxime  confulatur  ,  atque  a<j 
optatym  tandem  exitum  hms  fan^am  fyoodam 
perducamus  \  Id  quod  a  Dco  immortali  pcrere 
quotidie  fummis  prccibus  non  dc  fiftimus  :  &  eirin 
a  bonia  omuibus ,  tum  a  pontifice  ipfo  maximo 
fummopcre  defidcrariintelligimus-  Quamobrcm 
eum  prior  orationis  tusc  pars  ,  quaer  catholicae 
majeftatis  egregia  fafta  ,  prbpenfamque  m  X>d 
ecciefiam  voluntatem  atqueingentiamerita  com- 
plcftebatur  ,  nos  mirum  in  modum  dele€tariti 
pofterioretiam,  quasdelabcnti»  ac  prope  caden- 
ti  Chriftiana  republica  fukienda,  atque  ia  prt- 
ftinam  (quoad  ejus  fieri  pofsit)  dignitatcm  re- 
vocanda  ,  praccJara  muha  contincbat  :  e&  ^  u% 
mirificc  cum  noftris  fcnfibus  atqueconiiJjMcoi^ 


44* 


LlT£R£    CarOLI 


pmim 


veniebat,  ita  grata  nobis  admodttmfuit.  Nunc 
(  quod  hujus  tpmpotk  eft  )  quantas  m&ximas 
poffumws  ,  r$gi  ipu  gr^tias  &  agimus  ,  &  ha~ 
bcmus,  tum  prp  fmgulari  ejus,  $p  perpetuo  in 
catholicam  $dem  ftudio  ,  a  qua  gloriofum  iU 
lun*  titulutn  fibi  a  majoribus  fuis  neliftum  , 
praeclare  tuetur  t  tum  pro  recenfci  ac  tam  piae 
in  fanftam  fy^odumvoluntatisprofeffione:  tum 
vero  etiam  quod  te  potiffimum  »  iUuftri$  ora- 
tor  ,  ex  magqo  clarimmorum  »  aique  orn^tiflu 
morum  virorum  numero  delegerit  ,  quem  poft 
ijfuftrem  marchionem  Pifcarjae,  adnoshucmiu 
teret,  Cujus  prasfentia,  non  mediocre  communi 
Juuc  caufae  &  adjumeatum»  &  ornamentum  af- 
fcrret*  Neque  enim  igaor&mus  quanta  prudenT 
tia,  moderatione  animi,  probitate  »  religione  , 
§c  maxlmarum  rerum  tra&ationeeaxellas.  Qua- 
re  fan&a  h#c  fynodus  laetiflimis  te  oculis  at- 
que  libentiffimis  animis  &  infcuetur  ^  &  exci- 
pit  »  ac  mandatum  tuum  »  prout  juris  eft  »  Ii- 
bentcr  admittft, 

CQMVU^ITIO    O^jITQKUM  CjtB&Lt 
regis  ChriftUniJfimi  dk  XXVJ.  M4*i  Mt)LXU* 

L4ter#t 
Oratio» 
Hefponfum  facras  fytiodi  t 


IX,  REGIS     GaLLI£»  450 

A  praefidem  InparUmento  Parifienfi»  &Guidonem 
Fabrum  judicem  majorem  Tholpfae  »  €[uibus  de~ 
dimus  poteftatem  in  eoncilio  pro  npbis  fiftend  j » 
cumdemquc  in  eo  gradum  &  ordinem  tenendi » 
querahucufqup  regum  Chriftianifsimorum  majo- 
rum  nollrorura  oratores  tenuenmt ,  ac  conjuq$im, 
vel  feparatim  in  co  concilio  requirendi  noftro 
populique  noftri  nomine  quafcumque  reforma- 
tiorjes ,  conftitutiones ,  &  decireta »  fecundum  pu- 
ramdo&rinam,  &  qnae  non  folum  pertineant  ad 
cccIeiiaeGallicanae,  fed  ecclefiae  univerfalis  uli- 
litatem,  fe&amm  &  controverfiarum»  quae  funt 
hodie  in  religione  ,  conciliationem  ,  exaltatio- 
nem,  ^jpropagationemnominisDei,  &  in  uniV 
verfum  lalutem  reipublicae  Chriftianae  ,   mtinus 

B  &  officvum  oratorum  9  fecundum  mandata  quaet 
illis  dedimus.  Etquoniani  jllorum  fid^m,  &iiv* 
duftriam  per|pe£lam  &  cognitam  habemus  ,  ro- 
gamus,  fandifsimi  patres,  sequo  animo  eos  ad^ 
mittere,  attentequequodilli  yobis  noftro  nomi- 
necxponsnt,  audire,  eamdemque  illis  quamno- 
bis,  fi  iftie  eitfemus ,  ftdem  dare •  Deus  vos  fan£lit 
fitni  patres,  pro  fua  gratia  &  praefidio  tueatur, 
Datae  Parifiis  xiu  Aprilis  mdlxii. 


A  HH  O 

Chhisti 


CB*4$LM$. 


MOUHDIT^. 


XLVIL  C 

irre^M  CUI^OLI  CH^ISTIj£liISSIMI 

GaUorum  rtgis  ,  exh&i?<e  *b  *j*s  watwibm  die 
XXyi*  Mtii  tn  generali  tQrtgrcgdtfane  ,  &  fofiea  in 
feffiane  IF,  die  tv.  ^%nii  M  D  h  X  l  u  fm&ffimis 
<*c  rcverendiffimis  pdtribus  ,  Trii^f?  fr9  »»fi7/o 
mn$  ccmgreg4tist 

Carolus  Deigrati»,  Francorumre^,  fan* 
diffimis  &  reverendifsimis  patrtbus  conci- 
III  Trideiitini  falutem»  Exiftimamus  vos  omnes 
fatis  inteliexiffe,  auaatoftudjo  &diligentia  rex 
Chriftianifsimus,  frat^r  &  dominusnofter,  cge- 
rit  4e  concilio  eenerali  &  oecumenicoconvocaa- 
do  apud  fanftiftimum  noftrum  papam  >  dile&os  Q 
fratres  &  coafobrinos,  imperatorem,  regemHi% 
fpaniarum  catholicum»  &  alios  priacipes  ,  No, 
ftis  etiam  qua  diligentia ,  &  eo ,  quem  decet  prin* 
cipemChriftianifsimum  inDeum  &  ejus  S»  eccle- 
fumzelo,  nos,  pofteaquam  re^iamcoronamfu- 
mus  adepti  ,  rem  a  defundo  tratr<;  &  domino 
noftro  ,  adeo  egregic  &  rnagna  cum  Uude  cce-, 
ptam,  fuerimus  fubfequuti,  magno  &grayi  do^ 
lore  affe^U  $  quod  propter  motus  8c  divifiones 
qu&s  funt  propter  religionem  in  rcgno  noftro, 
noapotuerimusejus  prselatos,  noftrofque  orato- 
T€s,  quos  fe  itineri  ac<;ingere  primoquoquetem- 
pore  optabamus  ,  mJtturius  mittcre  ♦  Cujus  cef- 
fationis  caufam  vos  pro  prudentia  veftra  magis 
imputabitis  temporum  calamitati  (  neque  ^nim  £ 
adhuc  fedati  funt  tumultus  }  quam  noftras  vo- 
Juntati,  Quse,  etfi  adhuc  aetate  minores  fimus, 
erit  tamea  tanquam  ecclefiae  filii  primogeaiti  in  re- 
Jjgionem  femper  propenfa*  &  eam  in  ccclcfiam 
Chriftianam  bene  affe^am  re  ipfa  ornnes  intel- 
lig^nt,  Mifimus  interea  aliquot  noftriregniepi- 
fcopos  ,  delegimufque  oratorem  dile6tum  &  fi- 
deie*n*  afecretioribusnoftrisconliliariam»  fum- 
mi  ordinisnoftri  equitem  &  unum^his,  quiad 
latus  noftrum  afsidue  efle  folent  ,  dominum  de 
Lanfaco,  &  cum  itlo  dileftos  &fide!esconfiha- 
rios  noftros?  magiftros  Renaldum  Ferrenum» 


XLVIIL 

C^TIO  H^BITa  <A   GUIDOT^E   ¥<AB\0 
watore  Caroii  Gatiiarum  regh  ChrifiUniffimi  ,  ini 

genertti  CQ#$regatiQne  }  <vi§efimofexn  M<mMD&XlI> 


Leoationis  noftrae  teftxmonium  ,  patres 
amplifsimi,  habetis  ex  literis  ,  quas  vobis 
nunc  a  Chriftianifsimo  Galliarum  regeCaroIo, 
pubiic^  reddidimus:  caufasveroejus,  quaevariae 
tunt ,  8c  maximse ,  quibusnonmodo  opttmi  pria- 
cipis  animus  in  Chriftianam  rempublicam  often* 
ditur:.  fedetiam  fingulareejusdevirtute,  acpie- 
tateveftrajudicium»  quod  ita  nunc  nofeis  necef- 
fe  eft»  ^  cogit  fufcepti  muneris  ratio  ,  expone- 
muspaueis,  ideft»  inornate,  nude,  fimpliciter^ 
que.  Sicenim  apudgraves  ac  fapientes  viros  agi 
oportet,  &quidemii,  quod  magnopere  volumus 
&  obfecramus ,  Carolum  Henrici  regis  filium  effe 
metnineritis ,  &  Francifla  itepotem  ,  non  valde 
noftrum ,  ut  opinor ,  in  explicandis  legationis  hu~ 
jufce  rationibus,  caufifve,  fermohem^equiretis^ 
Ad  auguftaenimilla  Francifci  &  Henrici  nomu 
na  »  ftcile  unictiique  veftrum  occrurret  illico, 
ecquid  officii,  ecquid  in  his  Chriftianisconven- 
tibus  oneris  nobis  impofitum  {it,  8t  quarum  re* 
rum  poftulata  afferamus»  abco  videlicet  leg^tti, 
qui  parerna^  avitseque  laudts  non  semufus  modo 
attque  imitator  ,  fed  etiam  haeres  Sr  fucceffor, 
nullainremagisunquam  putavit  fibi  effe  elabo- 
randum ,  nihilque  vehementius  contendit  quam 
nt  opportuno  loco  &  Jibero,  neque  cpnventuris 
infido,  jufta  quaedam  fynodus  cogeretur,  faero- 
fanftum  concilium  convocaretur,  quam  ut  Dei 
optimimaximi  aufpicio,  pubiici  Chriftianorum 
omnium  conventus,  jure  legitimeque  perageren- 
tur ,  quam  denique  ut  eae  opiniones  *  qu^  in  Chri- 
ftianarepublicacontroverfae  fadbe  funt,  unum  in 
fenfum,  acdecretum,  ex  audoritate  oecumenici 
cujufdam  concilii  altquando  reducerentur  . 

Is  fuit  profeflo  regis;  animus  jam  indc  a  pri- 
mo  aditu  ,   &  ingreuii   principatus  fui  .    Quos 

autcm 


451       OaAT,  C«i»0Nis  Fabiu  in  conc.  Trid*  habita.        452, 


Anho    autem  hujus  ftudji  ac  judicii  »  perpetuasqae  in  A 
Chkistj    rsmpubUcam  Chriftianim  volamatis ,  citare  tc- 
*5***     ftes  vcriffimos  Carolus  re*  poterat,  eofdcmho- 
die  vpluit  Hic  fibi  ad  conciiium  legatos  adefie  / 
Adeft  enim  Ludovicus  Saugdafius  *  Gallici  or~ 
dinis  equcs  illuftriflimus  ,  &  in  fecretius  pria^ 
cipis  coqfiliqm  ob  fingutarem  vin«tcrn  coopta- 
tus,  qui  variis  antea   legatioriibus  fun&us  ho- 
#orifice>  rmper  ad  Piijm  IV.  poatificem  maxi- 
guim  propurca  miflus  eft,  utipfam  pantific^m    r 
Cuaentem  quidern  fponte  fua,  ad  coneilii  pro~ 
curatianem   acrius   incitatet  >  ejufque   aaimum 
j^ligioais  ftudio  iaceufum*  vehementius  (  fifie- 
li  patfet  )   ia^amaurst  :   G&IUsp  ametn  noftiae 
recentia  vulnera ,  quae  fiae  fummo  dalore  tra^ 
ftari  nequcqnt,  ita  nudaret,  ita  detegejet  pon  - 
tifict,  c$tt  paremi  huno>  ut  umen  ea  ipfa,  ne 
ohduci  qutdem   atia  ratioae  ,   nifi  libera  concu 
lia  *   nedum   curari   pcnuus  ,  aut  faaari  pafle 
cont^nderct, 
^ftatdas»      Ad$ft  quoque ''AmoldusFerrerius,  itx  fedatu 
Farifienftpnetes,  qui  altero  fere  4ie  poft  Frau- 
cifci  (seundi  mortem>  aCaroIo  fratrci,  ad  eom- 
dempomificcmallegatus  nihil  potius  ia  manda* 
tis  habuit,  qttamutconcilium,  ideftconveatum 
Chriftiani  nomiais  uaiverfi  ,  iadici  poftularet, 
qufque  occafiones  omaes  ,  quoqua  modo  urge- 
ret  :  admonet  etiam  verendum  efle  ,  ne  ex  ao- 
ftris  homirtibus  quamplurimi,  quosdudumcon- 
cilii  futuri  fpesasgreinofficio  retinebat,  dunur- 
na  sxpe^atioas   fatigati  deficerent  &  nobis  >  & 
adeaspartestraducercntur,  quasnomini,  &per- 
fuafioni  Romanas  madmq  ad^eriadas  efle   fci* 
mus :   tantumque  decederet   de  grcge  domiai  v 
magno  non  folum Gallk >  6?  tqtius  Cluiftianiu- 
tis  incommado ,  verum  etiam  corum,  adquosea 
tz$  potifiimutn  pertiaebat  >  qui  occurrere  malis 
,4um  poterant»  naiuerunt,.  ded^cor^  ,  atque  in~ 
iamia. 

Hdec  apud  poatificem  noa  femel  afta,  utcetv 
nitis,  fi  aliud  profcdonlhil,  ChriftiaaiiTimi  ta* 
jmen  regis  de  publica  pace  conftitueada  curam, 
de  farcieada  inter  omncs  ordiaes  caacordia  folu 
citudinem  >  de  fanandis  ecclefiae  vuineribus  fen- 
tentiam  atquc  judicium  cuivis  faciie  probatura 
funu  grata  quidem,  ni  fallot,  homiaum  recor- 
datione  cum  laudc  ad  omnem  pafteritatu  me* 
motiam  per^uient . 

Neque  vero  folus  pontifex  de  concilio  a  ho* 
3>i$  iaepe  interpeilatus  eft,  fed  etiam  Ferdiaan- 
dus  inviSiffimus  Sc  auguftiifimqs  imgerator  : 
Phiiippus  quoque  Hifpaniarum  wntaximus  au 
que  adeo  omues  Europ^  Chrifttani  ptincipes^ 
&tefpubtkaeomnes,  omnes5  incjuam^  reges,  ut 
ad  rempr^ftanuffijaam,  ^utiHflimamj  tamne- 
ceffario  lempore  animttm  adjicerent  t  ad  confti^ 
tuendam  fcilicet  unanimem  de  religione  coa^ 
fenfionem  %  &  reftiaguenda  ecclefise  incendia^ 
continuis  Isgationibus  ,  quotidianis  precibus  % 
quanta  fieri  potuit  maxima  obreftatione  >  fepe 
famus  cohornti.  Hic  egovos  appdlo,  <juicum- 
que  adeftis  illuftriflimi  atque  ampliffimiregum, 
&  rcrum  pubikaium  Iegati*  Quod  fi  me  ipfum 
quoque  aftor  chare  t^ftem  debeo  ,  liquide  jura- 
re  poffum  d^  ea  re  ,  qua^  mihi  pro  eo  munere, 
quo  in  Gallia  fungor ,  aeque  comperta  &  co« 
gntta  eft,  atque  aiteti  cuiquam ,  praefertimcum 
fpfa  edi^is  regiis  ,,&  publicis  noftris  tabulis 
contineatur**  fed  faqio  imperhe*  ne  dicaminfo- 
]enter,  qui  ia  re  minimc  duhia  &  obfcura  arti^ 
ficiofas  colligo  probationes  pqtiffimum  apud  vos  A 
quibus  nihil  tam  certum  eft  >  nihil  tam  fuum, 
nihii  tam  ratum  $  nihil  «am  denique  ad  v€rita« 


temomniaoperfaafum,  quamid,  in  quovideor  ^  NKO 
haftenus  tantopere  laborafte ,  Quamobrem  tran-  Christi 
fco  nunc  ad  ea,  quae  mihi  pauca  >  fcd  necefia**     xf$u 
rio  dicenda  funt  * 

Magaa,  patres  ampliffimi  ,  Ar  incredibilis  eft 
gxpe&atio  >  quam  de  fe  hic  fan&ifsimus  con* 
vcntus,  &  confeffus  vefter  in  anitnis  mortalium 
excitavit*  Noa  loquorad  gratiam,  nequeenim 
debeo:  nec  eos  unquam  viros  bonosputavi,  qui 
ad  iftas  artes  eflent  eruditi:  fed  quod  in  iaudi- 
bus  veftris  verifsimum  effe  cenfeo,  id  quominus 
eIoquar>  pudore  ,  &  verecundii  veftra  miaimc 
debeo  prohiberi.  Pcrgam  igitur  ,  ut  cocpi  ,  di- 
cerc.  Pr«sclarum  eft,  &  peae  diviaum  >  quod  a 
vobis  expefitant  homines  .  Sic  Ctiim  exiftimant, 

g  vos  eos  effe,  qui  non  veftris  quidem>  ideft  hu- 
manis  viribas  ,  fed  afflati  Spiritu  divino  >  per 
Jefum  Chriftum,  religionem  noftram  totincam 
inve^is  opinionibus  fauciam ,  reficere  &  recrea- 
ic  ,  qui  ecclefiam  Dei  per  hofce  quiaquaginta 
aanos  coatrariarum  opinionum  >  quau  ventp- 
runi  tempeftate  jaftatam  ,  in  portu  coljocare: 
^ui  denique  in  his  pugnantium  inter  fe  doQ:ri^ 
narum  flufl:ibus,  ftatuere  optime  poffitis  ,  quid 
dignitas  ecciefia  ,  &  quid  ipfa  temporum  ratio 
poftulet  * 

Equidem  humana  imbectHitate  fortaffe  ,  & 
afiqua  precfeftorum  ecclefi»  incuria»  vel  etiam^ 
ne  quid  gravius  dicam  ,  pmpqftera  pietate  ir^ 
repfiflfe  in  ecclefiam,  res  nonautlas,  antiquacio- 

2  ne ,  abrogatioae  ,  vci  modemione  dignas  ,  fa- 
teamur  necefte  eft*  Sed  quemadmodum  ii  homi- 
nes  comprimendi,  mihi  femper  vifi  iunt  quiar» 
bitratu  fuo  j,  vel  patius  Ubidinei  fine  auftorita- 
te,  fine  ullo  dccr^to,  ceremoniarumomnempe- 
nitus  rationem  ,  quae  ipfa  comes  eft  &  admini- 
ftra  rdigionisj  CQaveUemes,  atque  dbid  inpa- 
cata  repablica  tumultuantes,  impiumquemdam 
cultum  ,  ritufque  novos  induxerunt  :  fic  contra 
a  nobis  peccari  fortafle  poteft,  dum  omaia  quae 
fascuiis  muniuntur  &  longa  vetuftate,  mordicus 
retinenda  efie  putamus  :  neque  fatis  fpeftamus, 
quid  inclinatia  rerum  jt  quid  momenta  tempo- 
rum  *  quid  pubjica  quies  poftuJet .  .  Nonnulla 
atque  haud  fcia  aa  verius  dixerim  muha  com- 
muni  concardi^e  permittenda  f«nt  ,  neque  quif- 
quam  a  dignitatc  f«a  vel  coaftantia  alieaumpu- 
tarc  deb$t,  aliquid  alteri  condonare  potius ,  quam 
obftmationc  re^ac  fententiae,  tantaminterChri^ 
ftianos  diffenfionem  alere  .  Sed  vos  ,  quam  de 
tnitigandis  iu  ,  ^uae  citra  reiigionem  inolevc- 
runt$  controverfiis  cnram  &  cogitationem  fufce- 
piftis  ,  eamdem  nifi  re  perfeda  *  &  abfolutasi 
ttunquam  abjicietis* 

Ha?c  fpes  reliqua  nobis  eft  ,  qu«  bonbrum 
rnentes  hominum  *  cogitationefque  fuftentat  \ 
Pugnahit  fcio  perpetuus  ille  humanigenerishow 
ftis  >  nihilque  non  aget ,  ut  vos  e  coepto  opere  de~ 
terreat,  ut  hos  veftros  ad  rem  omnium  praeftan* 
tifsimam,  &  fandifsimam  impetus  frangat  >  ut 
honeftos  eludat  conatns  yeftros  ,  ut  avacet  ,  ut 
abducat  vas  ab  inftituta  ,  ab  oificio  s  difiidiu 
quippe,  ac  divortiis  noftris  ,  quibus  exedimur* 
^extabefcimus,  ille  alitur,  illepafcitur,  velut 
fuaviffimo  cibot  egregius  prapterea  fcelcmm  ar- 
tifex  eft,  eft  &  optimorum  interturbator  confi- 
lioruoi*  Quoties,  quaefo,  itavohisobloquetur? 
heu  ftultos  ,  &  fruftra  fufceptos  labores  ,  quid 
aliud  tot  maris,  terraequefpatiaemenfi^  praeter 
invidiam  ,  8c  paupertatem  domum  reportabi* 
tis  ?  Quo  ruitis  nunc  praecipites  ?  Quid  aiiud 
hic  agitis,  quam  ut  revocata  ,  quae  peacs  tepuU 
ta  jaccbat  a  prifca  iila  »  &  rifida  patrum  difci* 

piiaa 


D 


45|        Orat.  Cuidonis  Fabri  in  conc.  Trid,  HABllA. 


454 


£  JHO  plina,  ttinus  poftbac  Iaute>  mious  bcate*  mi-  A 
CttatJTx  *3t»s  feliciter>  tpinufque ^tranquille  vitam  dcga- 
1562.  tisinotio?  N"c  in  principum  fcilicet  aulas  li- 
ceat  penctrare  ,  oe  ipleodide  epjtilari  »  ne  ma- 
gnifice  habirare ,  ne  regio  comitatu  ,  &  ornatu 
incedere,  ne  iis  deptqus  frui  voiwptatibas ,  quae 
fuaviflima?  funt,  fine  quibusvita  omnis»  &in- 
gwa,  &  injucunda  folet  effe*  Ergo  parvo  con- 
tentos  vivere  pofthac  oportebit?  ergo  uniTacer- 
dotio  *  tanquam  fcopulo  affixos  tnfoerere  ?  mo~ 
neado»  fuadendo,  Iargiendo,  alienisfcmper  in- 
fervire  moveodo  ?  quid  concionari  de  loco  fu- 
periore  /-  £}uid  meditantes  tam  cito  fenefeere  ? 
quid  curis,  $r  vigifiis  abfumpto  corpore  ia  ipfo 
artatis  flore  irntiMtura  morte  concidere  ?  Hzee 
aguntur  per  vos  fedwlo,  h#c  acerbae  vitse ,  mu-  B 
netumqac  veftrorum  officia  ,  obfoleta  illa  qui- 
dem  ,  &  antiquata  ,  atque  extin&a  prorfus  , 
vos  renovare  ,  vos  e  rencbris  eruere  ,  &  in  !u- 
cern  revocare  quarrhis  ftulti,  8c  ncfcii  konorum 
veftrorum , 

Recogaofcitis,  arbitror,  patrcs  ,  tum  expro- 
brationes  ,  tuft?;  illeccbras  ,  quibus  adverfarius 
nofter  fpecie  re<Si  fe  infinuat  in  animos  noftros: 
qncm  (i  benigai  fcmel  audiernis  ,  fi  fplendore 
falfi  boai  obje&o,  aciem  ingenii  veftri  petftrin- 
gi  patiami|E>i»  fi  quid  denique  plusapnd  vosva- 
iec,  quam  publieautititas,  pnedico,  &praenun*- 
<io  vobis,  nihil  agetis:  fufceptum  onm  autper~ 
fide  abjicietis  >  aut,  proptcf  animi  imbeciilita- 
tpm  deponetis:  fpem  >  quae  extrema  nobis  pen-  C 
det -f  fulietis  .:  cOftciliorum  deaique  dignitatcm , 
&>udoritatcm*,  quae  initio  nafcentisecclefix  ma~ 
gaa  fuit  ,  &  beae  coaftitnta  republica  maxima 
iuiura  cft,  ia  pofterum  omnem  eievabitis» 

Noftra  ,  patrumque  noftrorum  >  &  avqrum 
memorii  fyoodos  mdiftas  fuiffe,  epifcopos  con* 
ycatflt,  'maximos  ih  Germania ,  atcjue  in  Itaiia 
conventus  perados  efle  fcimus ,  Vix  tamcn  ullus , 
aut  perexiguus  iade  ftu&us  Chriftianitati  con- 
ftitit,  Nolo  CubiHius  in  caufas  inquirere,  nolo 
tumores,  vcatofque  colligcrc:  boc  pr«termitte- 
^e  certe  non  poftum  (  quod  vcreor  ne  nimis  ad 
rem  pertineat)  minus  legitima  ,  minufve  libera 
fuiffe  dicumur  illa  concilia  :  qut  aderant  ,  ad 
valuatatcm  alterius  femper  loqucbantur  ,  aut  Q 
potius  annuebant,  qua  re  nulla  in  judiciis  per- 
nicioftor  ,  nullavc  capitalior  efle  potctt  •  Vos 
quotquot  in  Dci  nomine  huc  convcniftis  ,  non 
delibcrantiiim  modo,  fcd  judicantiumperfonam 
gcritis,  ftatuendi>  ditiRnicndi ,  decerncadi»  Spi- 
Vitu  divnio  fuggerente,  jus,  faculutem,  &po- 
tcfbtc^n  fioe  ulla  cxccptione  habctis,:  haac  fa- 
cultatcm,  $c  Iibcrtatetn  divinitus  vobis  conccf- 
f^m  ex  optima  ,  &  vetere  iiia  difciplina  couci- 
Iiorum,  Carolus  rex  aofter,  vel  fup  foliis  pcri- 
«ulo,  fi  ita  fit  neccffc,  fartam  &  teftam  ordini 
vcftro  confervabit  :  in  eam  enim  caufam  potif^ 
fimum  h*c  Icgatio  decreta  eft.  Quod  fi  in  pri- 
vatarutn  rcrum  judiciis  t  de  fundo  ,  &  ftillici- 
dio  ubi  agiiur>  iententiam  fuamadalicujusgra*  E 
tiam  accommodare  turpe  habcri  debct,  &  fevc- 
riffimis  legibus  noftvis  wndicatur  ,  quonam  , 
qUxfo,  fupplicii  genere  digni  funr  ,  qui  dc  re- 
bus  dmnis  canfcnpti  judiccs,  dignitatis  parum 
memow,  in  tenfendo  vel  auram  captant  popn- 
larem  ,  vei  principibus  >  quibus  obnoxii  funt, 
torpiter  fe  vcnditant  »  vel  ex  aliorum  didatis, 
^r  pcrfcriptis  ,  togata  tanquam  mancipia  ,  fcn* 
i^ntiam  ferunt?  aeternis  certe  tcnebris ,  U  vin~ 
culis  Jeves  ifti  ,  &  nummarii  judices  mandandi 

Haacquerclam  babuh^tasfaperior.  Neidem 


quoque  poftcri,  qiii  incorrupte  judicaturi  funt,  ^'  w  M  0 
de vobis exiftiment  &  Ioquantur,.magaopere  eft£HRISTI 
providendum,  Atque  ctiam  ut  teQi  ad  homines  i56*. 
eflcpoifius,  ad  Dcum  immortalcm  qui  poteritis 
efl*e?  qualis  mim  quifqnc  fit,  quidagat,  quid 
ia  fe  admittat  ,  de  coclo  intuctnr  ,  ccrnit  cupi* 
ditat^s  noftras  ,  8c  cogitationcs  omaes  ,  videt 
quid  in  calculo  ponendo  fpe^emus ,  quidinfuf- 
fragiis,  Sr  feotentijs  fequamur,  num  tacitis>  & 
CQmprefBsiabiisardeamus,  numadujcmur,  num 
glortae  cupjditate  efferamur.,  num  contcntionis 
ftudionimio,  praefcntcm,  &  oblatam  veritatcm 
rccsfemus  accipere  ,  num  Icviffimas  deleftatio- 
ncs  graviflSma?  utilitati  aotcponamus ,  num  ab^ 
errcmus,  &  hallucinemur,  prudcntes  ,  fcientcf- 
que  ,  num  denique  imperatotum  ,  aut  pontifi* 
cum,  zut  regum  liberalitatcs  er^a  nos  turpilii* 
mo  obfcquji  gcnere  ,  gratiofo  kiiicet  calcuto, 
&  judiciarits  tabellis  provocare  ,  atquc  eficere 
cupiamus  ,  Quod  ti  quid  ejulmodi  in  hi$  con* 
ventibus  peccetur  (  quamquam  fecus  exiftima* 
m«s,  frptt  vcftra  bonitate  ac  pictate  )  fi  pecce- 
turtamcn*  nihii  eftprastereaquoconfugerepof- 
fimus  ,  mihi  hcrcle  omhia  jam  addida  vaftitati 
vidcnturefle*  Utinam  longe  a  veritatc ,  a  conje^ 
ftura  ccrte  non  muftum  aberrabo:  Ruct  diffidiis 
Chriftianacivitas,  ardcntcm  &  flagrantcm  inte~ 
ttinis  beliis  cernemus  Europam,  civilis  ferri  aut 
fubeundaaob  erit  crudelitas,  aut  faltem  func~ 
rum  patrise  fpedatores  cogemur  effe,  a  quorunt 
caufabcllifortuna  ftctcrit ,  ab  iisftabhtnisomnes : 
quse  mihi  profe&o  tam  vidcntur  effe  mifera  ,  & 
miferaada  ,  ut  ad  eorum  cogitationcm  totus 
perhorrcfcam* 

Quamobrem  excitamini,  patres,  &  incumbite 
inean^curamdies,  noiiefquc  ,  ut  hocquodatgro- 
m ,  ac  propc  defperatae  retpublicae  ChriftianaD  u  ni- 
cum  remediumcft,  non  fruftra  exoptatom  ano- 
bis  ,  non  temcrc  a  vobis  adhibitum  cffe  videa* 
tur-  Et  ,  cum  ,  cx  noonullorum  fortafle  conci- 
liorum  invidia  iijec  fynodus  Jaboret  ,  curatef  ut 
omacsinteiligant  abnflc  ilfudtempus,  muxatam 
efferatioaem,  paterenunc  aditum  unicuiquc  ad 
difputandum,  non  flammis  hic  difceptari ,  non 
fidem  frangi ,  non  agi  praqudictis ,  veritattsdifce- 
ptationem  ir^tegram  effe  :  quippe  cum  uoa  ea- 
dcmque  femper  fit  veritas  ,  ex  omai  «ternitate 
fluens,  Spiritum  faaftum  hicadcffc,  praefidere: 
illius  deniquc  iniltndu ,  Bc  afBatu ,  de  pubiica  uti- 
litatcagi,  depacificationecommuni ,  necnonec- 
clcfiae  totius  conciliatione,  Sc  reftituenda  vctere 
ejus  difciplina  hic  trafitari  rite,  legitimcquc .  Ope- 
rje  pretiumeft,  patres,  ut  rcmitafehabereiiitel- 
Iigant,  &animorum  vcftrorumcontentiones  h«c 
fciaut  pertinere:  ad  hanc  quippc  famam  maxima 
iila,  &nobiliffima  Eurqpa&parsGcrmania ,  pro 
quapotifflmiimlaboratur,  velut  e  fomnocxcita- 
ta,  convcniet,  legatos  mittit,  adcrit  hic  vobif- 
cum,  fuos  dereligione  fenfu-sexponet  familiari- 
ter,  fuofque  intimos  nudabit  dofores,  fic  deai- 
quccoatrariisopinionibusjamdifle^a,  &  divuf- 
fa>  atque  ob  id  adomncs  cxternas,  ^fuasquo- 
que  injurias  opportuaa  Chriftianitas  in  unum 
tanquamcorpuscoalcfcet»  firittcrra  Iabiiunius, 
&cordisunius>  utquidamait^  cquidemhancvo- 
luptatem,  qux  incrcdibilis  cft  ,  jam  nunc  mihi 
fpc,  &cogitationeiubet  praefumere,  jtivatoculis 
inentis  intueri  idtm  fenticntes  omnes  Chriftia- 
nos  >  idem  credentes  ,  iitm  fperantes  >  eodem 
caritatis  igac  accenfos  :  quam  fanc  conjun^io* 
nem  ,  &  divinam  animorum  confpirationcm  vi« 
nullapofthacreperietur ,  qugtperfringcre  aut  la* 
befa^ftare  poiBt , 

Utau- 


455 


Rhsponsvm  sacr^  synodi  Trid, 


4** 


&$#  0  Ut  autempatres,  quod  fufcepilUs  non  medio-  A 
.  Christi  cre  murius,  aUcrioreafttmocpnficiatis,  Carolum 
*****  Chriftianiffimiim  regem  Francorum  (  quando  is 
nosftise  voluitefTenuncios  &  interpretes  yolunta- 
tis  )  ad  oamps  conatus  focium  fideiiffimum  ,  & 
adjutorem  fortiffimum  vobis  futurum  fponde- 
mus,  acreligiofe  promittimus.  Quem  vero  iaq- 
datprema&ionum  veftraruo*,  &  affertorem  acer- 
rimum  perpctuohabebitis,  eumdei$hicteftem& 
fpe&atoremer^tis  habituri ,  niii  teqella  aetas,  itv* 
folens  laborum  atque  itin?rani  prqhibuiflet,  aut 
pptutsnificivjlistumultusterrores,  inGallia  ne^ 
Ceffariqr^tinaifleat,  SedquocUHecoram  ftudipfe 
fa^urus  erat  ,  ut  (e  ,  fuaque  omnia  ultro  vobis 
qfferret,  id  nos  ut  diligeater  atqueofficiofe  curar 
remus,  pracepit:  8f  com  ex  $u£toritate  fua  a!i-  B 
qtiid  acceflioriis  $4i4>  quod  per  vos  ^giitur,  fie- 
ri  poffe  coafiderct,  fuffit  ,  mandavitque,  ut  id 
ipfum  "figai^caremus  ,  cqm  magaa  teftificatione 
fingularis  fuae  erga  vqs  heqeyolentias  ,  erga  or- 
dinem  veilrum  valanfatisatqueohfervantue,  er« 
ga  rempublicam  Chriftianam  ftudii,  pro,  quibus 
omnibus  non  fortunas  modo  &  facultates  ,  fed 
etiam  vitam  &  fanguinem  ,  fi  opus  fit  ,  cupiat 
effundere » 

%  E  S  P  0  ?s(  S  UM     SU  CB^JZ    STTiODI 
in  admijjione  Qratwum  regis  ChrtfiUniJJimi  ,  d&- 
tnm  in  'fifflont   fH&rt4  Jacri   concilii  Tridentini ,  C 
fitbS.D.T^.ThTafelF*  dh  iv.Jiwii  mdlxu. 

Ex*eCTATU$  ,   Jueundufque  adventus  ve- 
jfter  ,  iUuftriffime  domine  a  I-anfaco ,  vo{- 

,■  que  clariffirni  leg^ti  a  facrofan&ae  huic  fynodo  » 
tionmpdofummam  animorum  igtitiam,  fed  cer- 
tiffimamquoquefpemattulit,  ut  quae,  vel  tem- 
porum  vitio&infelieitate  ,  vel  potius  perfidorum 
hbtninumfcelere&pertinacia,  aprifca  illa  verae 
religionis  puritate  multis  ia  regais,  jampridem 
in  variosdiverfafquehaerefumerroresdefliuxerant 
atqu<^  deciderant  (ut  volumus  atque  cupimus  ) 
iti  priftinum  dignitatis  ae  finceritatis  gradum 
revoearemus .  Nam  cum  perditi  homines  fuis  con-^ 
filiis  atque  pertinacia  »  multos  jam  annos  non  D 
xno&o  pontificum  atque  regum  humana  jura ,  fcd 
etiam  divina  ah  apoftoiorum  jam  temporibus  , 
Chrtfto  ipfo  magiftro  &  autftorc,  partim  monu-* 
mentis,  partim  viva  vocc  permanus,  velut  hx- 
rgditaria  nobis  ad benc  beateque  vivendum tradU 
ta  atque  relifta,  fuo  arbitrio  atque  libidine  ita 
violare&perturbare  auil  fuerint  ,  novis  quibuf- 
dam  lieenttae,  ftcrilegii,  impietatis  ,  omaium 
denique  fcelerum  ritibus  fupenndu^is ,  ut  ad  unU 
cumfalutarequefacrioecumeaki  remedium  a  pon- 
tificemaximoPio,  foiertiffimoquq  paftore »  tam 
Jibenter  ,  quam  necefiarioconfugiendum  fuerit. 
Quod  Spiritu  fanfto  praslucente,  tanta  optimo- 
rum  regum>  Chriftianorumque  principum,  non 
nlodo  animorum  confenfione,  fed  etiam  cpncor-  E 
diilimis  amnium  Chriftianse  reipublic*  bene  ju-. 
vand^ftudiisfufceptnmeft,  &ornatam,  ut  bre- 

.   viDeieecIefia,  multopurior,  fandUorque  futu- 
rafit* 

Meritoit^queChriftuniffimum  GalKarum  re* 
gem  Carolum  ( in  quo  celerior  eft  regiarum  virtu- 
turn,  atque  retigionis  curfus  ,  quani  setatis)  & 
laudamus&admiramur:  qui  &  Henrici  patris ,  & 
Francifcl  avi ,  Chriftianiffimorum  regum  clariffi^ 
misnomtnibus,  ^ergafedem  apoftolicamexem- 
plisexcitatusatque  inftammatus,  cumperaetatem 
riondumconfirm^tam?  &impiosfuorum,  tamin 


fe,  quam  in  Chrifti  religioneflo  tumultus*  huic;^  N  K  0 
faluberrimo  ,    fan£Uffinjoque  generali   cqncilio  Christi 
adeffe  non  poffit ,  vosprxftantimmos  viros  fuouna     i$6%> 
prudentia  ,  fide  ac  religione  pmditos,  legatqs  mi* 
f?t,  qui  iUiusnomine  omniemoperam,  opastftu* 
dittm,  denique  &  parendiobfequium  (utdecet) 
facrofanctas  fynodp  liberaliffimcpromittereUs,  &, 
reipfa  fideliflime  praeitaretis . 

Quarn,  apudbopos,  piofque  nulla  aliorum  WB„  ..4. 
conci!iornm(qu«nec  legitima,  nechbera  fuifle,  nePariffen- 
qui  conciliis  malea^ciuntur,  p^rum  yerc  obji-  ****»» m*j. 
ciunt)  invidia  kborare,  qui  refte  fenferit  facile  Euinej°*p^ 
se:ffiimabit :  cum  clarum  fit  facra  generaliaque  con~  H* 
cilia ,  rite  Chrtfti  fpiritu  ab  eo,  qui  poteftatem  ha- 
beat  ,  inchoata  »  ritcque  abfoluta  »  &  Iegitima 
femper  fuiife  habita,  &  iibera:  &  ad  hominum 
fanitatem  ,  *tc  falutem,  quantum  per  eos  ,  qui 
Spiritui  fando  non  rcftitqrunt ,  licuerit,  fpe^af* 
fe,acfatutariafttiife.  Necadverfus  Trideatinum 
facrumiftiidiconcifium,  fatan^  inftdi^,  ac  fr$u- 
des  j  per  vos  copiole,  fubtiliterque  enumerata, 
quamvis  variae,  atque  ingentes ,  Chrifti  Spiritu 
pr^ftdente^  prfieyalebut^t ;  qui  illius  conatus  om« 
nesfua virtutes  & potentia ,  cui fbli confidimus t 
inquofolo  omnes  noftra^  fpes,  accogitatuscol- 
locavimus,  franget;  fubpedibufque  noftris  fub- 
fternet ,  nofque  ab  ecclefiae  fqae  finceritate  ac  veri* 
tate,  necaberrare,  necdecipi ,  aut aquoqueco-, 
giperrnittet  •  Itaquefedulamveftram,&  liberam 
adujpnitionem ,  viriclariffimi,  nefciiicetincon-» 
fultationibus ,  fententiifque  noftris  ferendis  ,  aut 
popularemauramcapiamus:  aut  princtpibus  no* 
ftrkobfequamur  (itaenimmavultfanftafjnodus 
fenfum  veftrum  interpretari ,  ne  quid  praetcr  man^ 
fuetum  ,  piumque  propofitum  $  atque  conftitu- 
tumfutrm  refpondere  cogatur )  &fi  noa  neceffa- 
riamfortaffe,&fuperfluamexiftimat:  tamen,  ut 
a  vobis  bonis  viris ,  bona  mente  atque  animo  pro- 
feftam ,  ita  in  bonam  quoque  partem  accipit  •  Et , 
ut  vos  ifto  vano  mettii  aHpfque  dmnes  liberet: 
fuique  propofiti,  ac  veritatis  certiores  fauciat,  aper- 
tepr«edicit :  fe  cujufvis  voluntatem  ,  potentiam  , 
autcupiditatemfacrofan<3;3efynodi  dignitatij,  & 
auftoritatiperpetuopaft  habituram  .Quod  ipfum 
vobis,  aliifque,  qui  facro  huicconcilio  adfunt  , 
aderuntve,  resipfachriffimecQmprQbabit  *  Ita- 
que>  uttandenaredeamus » 

Sacrum  hoc  gener^Ieconeilium  vos  italibenter 
accipit  &  ample&ittir ,  ut  faluberrimi ,  fan&iffimi- 
quecelebrandiconeilii  operis  focios,  ac  partici-* 
peshabeat,  Chriftianiffimo  vero  regi  veftro  Ca-t 
rolo ,  ita  regie  atque  fan6te  educato ,  fideiifsimif- 
que  &reNgionis  amantiflinais  fenatoribus,  accon-. 
filiariis  nuncornato  acmuntto,  tantum  fe  debe- 
refatetur,  utquarcumque  ad  ipfiushpnorem,  di- 
gnitatem  ,  regni  ftatum  ac  Jtligionem  tuendum  ac 
confervandumpertineant,  Ubentiifime  praeftatu^ 
ram  fe  polliceatur,  quae  falva  fide  &  religionis  pu- 
ritateprseftari  poterunt,  tantoque  Jibentius,  ac 
jucundiuspragftabit,  quanto  ceriius,  firmiufque 
exiftimat ,  nihil  a  vobisprxftantiffimis  viris ,  re^ 
ligionifqueamantiffimis  regisveftri  Chriftianiffi- 
mi  nomine poftulatum iri,  nifiquodhonefte>  }u- 
fte,  reiigiafc  per  tales  viros  poftuJari,  &  a  fa- 
crofando  cecumenico  concilio ,  &  religionis  Chri^ 
ftianae  dignitate ,  &  fiqceritate  fan&e  prseftari  pof- 
fit,  &  debeat  .  Et  mandata  veftra  libentcr,  & 
prout  juris  eft  t  accipit  &  stdmittit  • 


IITE- 


4*7 


LlTERiE     CaroH     IX.     FHANCORTJM    REGIS. 


458 


ChjUstx 


HTE^M  C  JiS^OLl  CH^ISTIjiT^ISSIMl 
regis  Framorum  exhibit*  patr&ns  ,  ah  iiiufirijjl- 
mo  &*  revertniiffimo  frincift  Carolo  tariinate  4 
LotharingU  ,  m  %emrdi  c&ngregttthne  mmmenici 
Triiemini  cmcilii  iie  XXIII»  Ityvemfois  ttrtni 
MDXXII. 


Ctr&fa*  Dei  grati*  Francorum  rtx  ,  fanflijjimis  & 

revereniijpmis  fatrihus  in  facrofonfto  Tri- 

ientino  contilio  con$n%atis  fatwtem  * 

B 

Etsi  ea  fuit  Dei  optimi  maximi  voluntas ,  ut 
jam  inde  ab  ineunte  aetate ,  nos  ad  tanti  hujos 
regmimpsriumvocarit,  ejufque  altae,  &  infini- 
ta/udiciorumprudentiae  placuit,  nobis  commit- 
tere  hujus  principatus  initia  ,  adeo  tumultuum, 
&  cinlium  bellorum  plena,  ut  nulla  illius  vel 
minimaprovincia  inveniri  pofiit ,  quae  hifce  cala- 
mitatibus  careat:  oculos  tamen  pueritiae  noftrse 
haec  ipfa  divina  bonitas  ita  apemerit,  ut  tanto- 
rnmmalorum  caufam  facile  judicaverimus,  non 
aliundequamexvaria,  &multiplici  dereligione 
opinione,  quapopulus  nofter  imbutus  eft,  pro- 
cefsiffe  cognofcamus :  &  jam  hujus gravifsimimor* 
biremedium  nonabhominum  prudentia  effe  pe- 
tendum,  fedaDeovivo  &inexhaufto  mifericor-  C 
diaritmfonte ,  quirequirentibus  eum  ex  anirno, 
fuiquenomanisgloriamtantum,  &honoremfpe- 
ttantibus,  aunquamdefatigaturbeneficia  &gra~ 
tias  conferre  «  Itaque  eodem  fan&o  Spiritu  du- 
fii  ,  cum  primum  rcgta  corona  fumus  infigniti, 
3jihilnabismagis  fuit  invotis,  quamcum  raajo* 
rum  noftrorum  e^empio ,  ad  facrosconventus ,  ve- 
Iut  adejus  segritudmis  unicum  &  prsefens  medi- 
camentum  confugefe  ,  tam  in  bonse  memori» 
Francifci  regis  domini  &  fratcisnoftriamantiffi- 
jmveftigiispermanere,  &  quanto  potuimus  ftu~ 
dio>  &diligentia,  hancipfara,  inquamnuncex 
variis  orbis  terrarum  partibusconveniftis,  celc- 
berrimam  fynodum  ^xpetcre*  Ac  Hlud  quidem 
gravifsimetulimus,  nos  qui  hujusinftituti  adeo  D 
pii&optati  au&ores  fuimus,  noa  tamen  efficere 
potuiffe,  ut  praelati  noftriinhocgeneraleconci^ 
lium  primi  convenerint ,  fed  hujufmodi  dilationis 
caufam,  &aliiomne$  &  vosipfi  neceffariameffe 
judicaftis.  Cumque  amantifsimum,  &dile£Uf$i- 
xnum  confobrinum  noftrum  cardinalem  Lotha- 
ringum  archiepifcopum  ducem  Rhemenfem  pri- 
mumFranciae  parem,  inque  illius  comitatu  ali- 
quofc  regni  noftri  epifcopos  &  abbates  advenirc 
videatis,  nihilquidem  a  nobis  cumfimuiatiane, 
aut  exquifitis  diffugiis ,  fed  omnia  ferio  ,  &  ex 
pia,  fanftaque  voluntate  gefta  effe  facileexifti- 
mabitis . 

Caufa  autem ,  fanftifsimi  patres ,  propter  quam 
confobrinum  noftrtim  ad  vos  mifimus ,  duplex  eft :  E 
altera,  quodiHemunerisfuinonoblitus,  quique 
optime  novit  ,  quid  ecclefiaftica  profefsio  ,  ho- 
rumquetemporum  calami^s  ab  eo  fuique  ordi- 
nishominibusrcquirat,  faspius&  vehementeriftuc 
eundi  facultatem  anobispetiit  «coptavit.  Alte- 
ra,  quod  il leateneris  annis  ad  fecretiora  noftra 
eonfilia  evocatus  ,  &in  regni  noftri  gravifsimo- 
xum  negotiorum  adminiftratione  educatus,  opti- 
me  novit  fontes,&  origines  tumultuum  noftrorum 9 
&quibusrebusegeamus,  utiifedari  pofsint:  ei- 
que  ia  mandatis  dedimus »  ea  apud  vos  exponere, 
&qU2e  a  prudcntia  veftra ,  &  amore  paterno  re« 
ComiU  Gewrd.  Tom.  XXXIII, 


media  vitae  expe&ari  poffuat  5  non  foluol  propter 
regni  tranquillitatem ,  fed  etiam  totius  reipubficse 
Chtiftianae  falutem,  a  vobis  impetrare :  cum  e- 
nim  pras  ocufi$,"quisfitverus,  &puru$Deicui- 
tu$  ,  femel  habuerimus  ,  poterimas  tandem  ad 
laudatam  iilam  &  adeo  expetitam  rerum  commen- 
dationem,  quaeepifcoporum ''injuria,  &  homi- 
num  matitia  funditus  perierat^pervcnire:  acin 
honorem  &  exaltationem  Dei  nominis  ,  unita- 
temqtie  ecclefiae»  antiqua  illa  catholicas  ecclefi», 
majeftas  &integritasfplendebit.  Quam  rem  ve- 
Iutmunereveftrodignamuniverfus  orbis  jurefuo 
avobisrequirit,  eamque-fifeceritis,  accedet  vo^ 
bis  inenarrabilis  remuneratio  a  manu  illius  libe- 
rali,  quifeharumrerumliberalifsimum  remune* 
ratorem  profitetur ,  Reges  itcm  &  refpublicae  prin- 
cipefque  omnes  vobisfe  merito  devin£los  exiftima* 
bunt,  rcftramque  pietatem,  magna  cum  veftra 
laude  pofteritati  commendabunt  :  &  qui  eo  eft 
ingenio  confobrinus  nofter ,  ut  ea  plane  novcrit , 
quse  vos  fpeciatim  fcire  cupimus  ,  obfecramus 
vos  fanfiiuimi  patres  ,  illum  ut  aequo  &  lu- 
benti  animo  audiatis,  eamque  illifidem,  quam 
nobis,  fi  iftic  effemus,  adhibeatis*  Petentes  in~ 
terea  a  Deo  optimo  maximo  ,  ut  vos  fuopr^fi- 
dio*  totique  orbi  Chriftiano  diutius  confcrvare 
dignetur* 

pat.  F&wilk  vn.  oMmdixi  1. 


LL 


Q^aTIQ     IL  LU  S  T^I  S  S  I  M  1 

&  reverendijfimi  dQmini  Caroli  cardindis  «t  Lotha- 
ringU  ,  hahitd  infdcrofanSo  ceamenko  imcilh  Tri- 
imtim  dis  xxnu  Ttyvembm  MDtxix. 


ILIuftriffimi  domini ,  revereadiffimi  epifcopt, 
Chriftianifiimus  rex  Carolus  reginae  matris 
Chrillianiifimseauftoritatc,  ac  prsecipuo  regisNa- 
varras  affeafu ,  procerumque  omnium  conftripto- 
rum  confilio ,  has  literas ,  quae  modo  perie&se  funt 
decrevifc ,  mihique  ad  vos  perferendas  dedit :  qua^ 
rum  praecioua  ea  capifca ,  quae  majorcm  a  me  expli- 
cationem  defiderant :  pro  ea ,  quse  mihi  credita  eft 
fide  explicabo  quam  breviflime  potero.  Hae(ut 
meminiftis)  ftatimiuinitiorerumregni  illius  no- 
ftri  nobififfimi ,  ampliffimi ,  ac  florentiffimt  quon- 
dam,fummaequeerga  rcgemfidei,  &obfervaitti» 
ftatum&conditionemteftantur%  Dicam  itnover- 
bo  non  fine  incrcdibili  animidolore :  fuimusGal- 
li ,  fuit  ingens  gloria  Francorum.  Hse  rerum  om- 
nium ,  clariflimi  oratores,  funt  viciffitudmes :  M^ 
nusDQminitetigttnot,  virx  patres  &  fratres:  Haec 
nobis  juftumDeiin  ira  fua  judicium  provbcavc- 
runt,  corruptiomniumordinummores,  aceccle- 
fiafticaomniscoUapfadifciplina:  Has  turbas  ex- 
citaverunt  hsetefes  non  fuppreife  ,  &  a  domiuo 
Deo-noftro  inftituta  remedia  tamdiu  ncglefta. 
Hinc  illa?  lacrym* ,  &  per  totum  tcgntim  diffidia , 
odia,  rapin$e,  bellainteftioa,  acpiufquamcivi- 
lia:  ludusubique,  ubique  dolor ,  &  flurima  mor- 
tis  imago .  Nec  facrofanftis  Dei  templis  parcitur , 
ptesbytert,  &reIigiofi  viri  ad  aras  ufque,  quas 
amplexantur  morientes  ^  trucidantur  :  vifibilia 
facramentorum  figna  pedibus  concukantur  ,  & 
comburuhtur:  pauim  ercdi  apparent  rogi  exom- 
hi  gcnere  ecclefiafticorum  ornamentorum :  acccn* 
fm  ex  imaginibu^  dcjedis  pyra:,  additis  omnium 
non  folum  ecclefiarum  *  (ed  antiquiffimarum  bi- 

V  blio^ 


Chmsti 

i"5«a* 

*  1*  tdit. 

quod  eJt 
vere  4t 
pure  J>ci 
cuttus. 


Partfienii 


4*s 


ORATIO   ILtUSTRlSSIMi    D*   CaroH   C  A  R  D» 


4<Jo 


Christx 


I.N0M 


*  hHothccarom  libru .  Ncc^ujcquamcxch&rtispu-  A 
biicif ,  Sc  ia&tummtls ,  q  tjsp  ad  ^Qtationem  pcrci- 
ncnt  »  refemtur ;  fan&orum  rcliqui*  ruptis  alta- 
jrihlis  m  cincrcs  rediguntur  ,  qtit  funt  poft  h*c  in 
proflueotem  proje<3l  f    BprrcfcQ  refere**:  ,   he£  a 
fummorura  pontificmrx  ,  Jmpcratorum  ,  regum , 
priadpam»  epifcpporum,  V&jc  difcrimins  paf- 
fimaUarmBmtmium  fepuieris  abftinetur,  corum 
maxime,  qtt|  deecdefiaDei  bcnemcriti  permo* 
mimenu  repcriunttjr .   Nomen   Domini    ubique 
Wafphenutur:  fpmtusmendaeii  in  $re  omnium 
eft,  qui&lfov$rbi  Dci  minifterjum  «furparunt? 
atfjueitac^pulfispaftorjbMs*  alien*  ovfs  cuftos, 
fur^  8?  latm  in  ovilc  afc^ndit  •  Poftremo  (quod 
longc  oiqriisiftt  cft  graviffimum  )  juge  ,&  facrofan- 
dumfacrificiumapud  eos  ccflat^  quo4  intermif-  B 
fum  qqan$am  ruitHm  fecqm  affcrat,  ac  ^uantam 
regihus  ja&uram  j  &  m^miniftis  v$ri  4o^iffimi 
ex  prophetarum  qracui|ss  &  e^pericntia  jam  ii> 
magpis  imperiis,  fjprentillimis  regnU,  amplifli- 
mis  provinciis  didiciftis  ,  atque  ir*  QaUia  nunc 
afpkitis.  Regts  e*vm  majeftas  cont^mnHur,  im* 
peru  detre&antur  , non  modq  v^ig^lia  , fed  pro~ 
vcntusetiam  negantur;  jur$  omnia,  &  leges  &> 
lent ..'  Quilibet  y$ndi&am ,  quam exercct ,  e*  pri- 
vatopdfometiuir:  a4  defe&iqnem  pqpulus  exci- 
tatur,  &e*cu(rqmpnarchiae,  quodajunt,  jugo, 
anarchia  in  concionibus  publice  nrpponitur .  H«c 
pmnia  apudyoscogitat$,  cfarffsimioratores,  & 
quod  in  Gallia  vobis  nunc  videre  otiofis  Iicct ,  fera 
tumi$paenitentia$sperieraint,  fi  molc  fuaGallia  C 
ex  vkittia  vqs  in  ruinam  trahat , 

Sedquid  vos  fan&ifdmiepifcopl  detineo,  aut 
diutius  affligo  ?  Superfunt  tanto  huic  noftro  malo 
pppartuqa  remedia,  Habemus  enim  magnae  fpei 
pupiJlum  regem,  non  tamregni  eitlegitima  fuc- 
ccfsionemonaviham,  cjuam  reJigionis3  &  virtu- 
lum  omnium  avitarum  h^redem  ,  quem  pater 
Hcnricus,  &avusl;rancifcu$excit5nfc>  6r  in  <juo 
jam  Francifci  fratris  demortoi ,  omnis  generis  vir- 
tutum  igniculi  reluccnt  *  Nec  dcfuut  Catharinae 
ycginae  viduse ,  8r  Navarrae  regis  optima  confilia , 
& infra#« proeerum  vires-  Nullis  opibus  parcu 
tur^  ut)4i^ia^  anxiliares  copia& ^  compatantur  :  fit- 
qim  via  vi ,  fed  in  noftra  vilcera ,  quantumcumquc 
viStm  dextra  fit,  ferrum  couvertitura  eruuntur  j> 
opes ,  &  8t  iamentabile  regnum :  Jamcjue  nulia  ad 
fedandos  tantos  tumultus  aptior via ,  nuUum  prae- 
featiuseft  reaiedium,  quarn,  quodabhacfacro-* 
fanfta  uravcrfaiiseccieuae  kghimcinSpiritufari- 
ftocongregatafynodo  expetitur*  Huc  wvos  ma^ 
jorumcjtemplatrahant ;  Hoc  Dei  verbum  docet, 
ac  ut  fperamus  m  promifsis  fuis  (quasnunquam 
fecit  irrita)  imperat ,  atque  ita  acmum  «x  hoc 
locopaxI>ei,  quaRcxugerat  omncm  fcnfum,  cx- 
pe^atnr;  TempIttmcnimDeifanCtumeft,  quod 
fumns  nos ,  viri  patres ,  &  tamctfi  divifioncs  gra- 
tiarumfint,  omnestamcnin  uno  fpiritu,  qui  in 
nominc  Domini  Jcfn  Chrifti  congregati  fumus, 
quos  &  diccrc  neccflc  cft ,  prout  Spiritus  fanftus 
dabitcloqui*  Quaeomnia  utmagis  fcire  poteftis  E 
adbenc,1bcatcqucdcccrncndum,  cx  divinopr^ 
fcripto  funt  ncceflaria . 

HxcomniaChriftianifsimus  rcsc  cum  fibi  fatis 
perfuadcat,  ncc  quicquam  alicnum  ab  his  ano- 
bis  c^pcftct :  duo  taracn  praccipua  funt  ea  ,  dc 
quibus  vos  admonct  pro  fua  in  hanc  fynodum 
obfervantia ,  fir  proea »  quam  fcntit  z%  his  in  re~ 
ligionedifsidiis,  fumma  moleftia  ♦ 

Primum  itaquc  a  nobis  poftulat»  ut  guantum 
ficrf  potcrit  nova  difsidia  vitemus,  novas  (mquam) 
&  infru&uofas  relinquamns  ^useftiohcs  ,  ac  dc- 
mum » ^gantum  nobis  licct  cnitamur»  ut  principcs» 


&prQvif>ciarbmne$  ab  armis  abftineant,  ab  hpc    ^'^"JT 
dcfideriocxcitandorumbeUorumprorfus  nosalie^  Chrish 
nos efle oportct ,  nequi  escnobis  difcefferunt,  &     ijfi*. 
fcabccclcfiapei  praecidcrunt ,  exiftiment  magb 
hocconventu  princip^s  ad  arma  cxciUri^  &  fo- 
cietates,  8c  fcedcra  iniri  ad  beUum,  quantum- 
cumque  facrtnn  ?  quam  de  univerfali  omnium ani- 
momm  rcconciliaripqe  deccrni  ;  folliciti  $mnU 
fervare  unitatem  pacis  f 

§i  quid  in  ea  fenrentia  peccatum  eft,  parcitc 
qusefo^  p^tresamplifsimi,  Henricus  pater  auftor 
fuitpacis,  quae  inChriftiano  orbe  tam  foeliciter 
IiaQenus  fcrvafcur  :  eam  qu$fi  t^ftamcnto  paulo 
poft  moriens  filio  Fraqcifco  rcgi  commeadavit. 
lianc  Fraqcifcus  fratcr>  fi  nobis  tam  cito  ereptus 
non  fuiflet ,  magna  prudentia  retinereconabatar  , 
PupiHa,  &  vidu^iniquifsimasfem^crturbas,  8? 
bella  int^ftin^  re$,  ^r  regina  mater  valdcpcrti- 
mnerunt*  &  ^acatos  fubditorum  omnium  animos, 
n^^ujcspublicaint^rturbaretur,  fumma  prudcn* 
tia  ,  ac  ut  setatem  $c  fexum  decet ,  pcrpctuo 
^optgverunt.  Quod  &fi  (ufe  negarinon  poteft) 
iofoeliciterfuccefsifc,  infeiiciarcs  tambeili  evtn* 
tusfuntp^rtim^fc^ndi,  nefiomnes  in  codem  pe- 
riculovcrfcntyr,  eadem&tempeftatea&i,  nemo 
periclitantes  adjuvct ,  ac  fic  unnm  idcmquc  omnes 
naufragium  f^ci^mus  t 

Summam  propterea  rationem  haberi  defidcrat  $ 
eorum  qui  lapfi  funt,  trt  &  iliis  ,  quantum  tx 
peo  poterimuj  condonernus ,  quibus  &  nos  amicos 
e(f?]ic?at,  fcdulqucadaras  • 

Alterum  Iegationis  meas  caput  eft,  quod  jam 
a  principio  rcgi  meoChriftianiftimocumferenif- 
fimoimperatore,  &  regibus  &pnncipibus  viris, 
quorum  hic  oratorcs  clariffimos  viros  habctis ,  fuit 
commune»  nempc,  ut  de  reformatione ,  Sc  mo- 
rum,  &  ecclefiar  difciplinsc  omnino  deccrnatur, 
Dehacitcrum,  iternmquc  vosadmonet,  ad  cam 
ferio  ainple&endam  ( qu^t  poteft  obfervantia )  hor^ 
tatur,  &perDominumnoftrumJefumChriftum , 
qui  judicaturus  cftvivos&mortuos,  obteftatur: 
fi  ccclefi«  au^ioritatem  integram  eife  vultis  ,  fi 
ejus  dignitatem  confervare ,  fi  jam  incHnatum  no- 
biliffimaeGailias  regnum  retinerepoffejudicatis: 
nec  vos  ex  veftrfs  commodis,  noftra  incommoda 
metiria&quumcft.  Sienim  univerfa  hajcItaUa  »  fi 
Hifpania  omnis,  fedem  &  clavumtenet,  gratu* 
lamurvobis  feliciflimipatres.  Nos  puppi  excidi- 
mus,  Sc  vh  fuprcmo  digito  gubernacuia  retinc* 
mus. 

Hic  vobis  liccat  jure  veftrocaufasanobistan- 
tast^mpeftatisexquirere*  Qucm  accufabimus  co- 
cpifcopifratres?  Qiiem  tanti  mali  aui9:ore«i  con- 
ftituemos?  Mcminiquid  velitis,  necmemoriaex- 
cidit  veftrumdc  carecommuneomnium  judicium, 
hocnon  finc  innato  pudore,  &  magna  anreatflae 
vitae  pocnitentia  diccre  mc  oportet .  Propter  nos 
tempcftas  haec  orta  eft  ,  virt  fratres  ,  propterca 
mittitcnos  inmare,  Quid  addam  amplius?  ha- 
bctis  confitentcsreos,  ineosutlibet  animadver- 
titc.  Ttync.  judlcmm  indpiat  adomoDri^  &* mnn-  w&t  4» 
icntury  qui  ferunt  <vaf<$  Domini*  Uttsnddmm  no-  ji^tkQp 
hU\  e?"  univcrfa  gregi .  Qiiiefc&mui  fernserfe  4$cre  , 
&*  difcamus  bem  dgere ,  Imo  potius  tu  mifericors  -  l^u  u 
&boncDeus  per  vifceramifcncordiat  tuse  atten> 
de,  pfacare,  &fac,  adaugenobisfidem,  ut  finc 
timore  de  mam   inimharnm  iibemi  fewiamuttibii1**'17' 
Nunc  viribus  optis   eft   patres  ,    nunc  peftorc  ^*'*1  ^ 
firmo . 

Sed vereor iiluftriffimi domini,  & rcvercndifsi* 
miepifcopi,  ne  nimis  importune  agam :  noneft 
eaim  fpoute  currentibus  addendum  calcar  .  Fi- 
nemigiturfaciam:  eftcnim  mea  baec  expedita  a 

rcge 


4#i 


A  N    K   O 

Christi 

t$62. 


OaATIO  ARNALDI  FBKKftRIt   PniESlDIS*  4*2 

A  quodvos,  eeclefiaquevcftraGallicana  tantopere  a  n  n  o 
*  concilii  Tridentini  patribus  cxpetit?  Non  fu-  Christi* 


regc  legatid.  Si  quid  fcire  vos  tmplius  operte- 
bit »  hxc  omnia  clarifsimi  regit  oratores  cura- 
bunt;  ego  vcro,  &mecum  una,  qui  ex  Galliis 
advenerunt  revcrcndifsimi  coepifcopi  ,  in  hae 
univcrfalis  ecdcfias  facrofan&a  fynodo  teftamur 
beatifsimo  papse  D.  Pio  pontifici  maximo  poft 
Dcum  in  pcrpctuum  fubdkos  dfc  vcfle  ,  ejus 
enim  nos  in  tcrris  priraatum  fupcr  omnes  ecclc- 
fias  agnofcimus  ,  cujus  nunquam  imperia  dctre- 
dabimus  :  eccjefi»  autcm  catholioe  ,  ac  facr« 
generalis  fynodi  dccrcta  veneramur.  Vobisillu- 
nrifsimi  »  ac  revcrcndifsimi  legati  fafccs  fubmit- 
timus ,  fandifsimis  epifcopis  dcxtras  focietatis 
offcrimus  »  &  clarifsimos  oratores  teftes  fenten- 
tiarum  noftrarum  hic  adeflc  vchementcrgratula- 
mur  »  ut  Spiritu  fan&o  duce  in  omnibus  »  pcr 
omnia  »  &  fcmper  honorificctur  Deus  &  Patcr 
domini  noftri  Jefu  Chrifti, 


Tridentum  Affulit  cum  IX.  cftfstft* ,  &*  IF. 

akkttibus  mcnfsTS{ommbri%  anno  MDLXII, 

wmine  whfittum  Gtttit* 


Llt 


naldo  *■  (eu 
ReaaUo  • 


snus»  patrcs fapientifsimi ,  in petitionibus  noftris 
admodummorofi ,  &difficiles,  nihi!  aliud  peti- 
mus,  quamquodtotus  orbis  Chriftianus  cfflagt- 
tat  3  quod  a  concilii  Nicaeni  patribus  petiit  ille 
magnusConftantinus,  Hocipfum  a  vobis  requi- 
rit  rcx  Chriftianifsimus  :  omnia  illius  poftulata 
continentur  aut  facrisbibliorum  literis  »  aut  vetu- 
&h  ecclefiae  catholicae  conciliis ,  aut  antiquis  pon- 
tificum  &  patrum  conftitutionibus  »  defretisY  & 
canonibus.  Hsecfunt,  haec,  inquam,funt»quo~ 
rumnominerexChriftianifsimus,  ecclefiae  catho- 
licae  primogcnitus  filius,  ecclcfiae  (inquam)  ca~ 
tholicae  petit  reftitutionem  in  integrum  apud  vos» 
per  g  quosdominusnofterjefus  Chriftus  praetorcs  legi- 
*""  timoscreavit»  neque  hoc  ipfumpetiturcxclaufu- 
ia(  ut  dicitur)  generali,  fed  ex  verbis  exprefsis 
cdi&i  illius  divini,  &  perpetui,  adverfus  quod 
nunquam  fuit  ,  nequc  unquam  erit  ufucapioni, 
aut  praefcriptioni  locus . 

Redeant  faltem  quafi  poftliminio  in  fan&am 
Dei  civitatem  ,  &  in  lucem  hominum  tandem 
prodeant»  quae  antiquus  hoftis  fatan  vi  eripuit,. 
&  longo  tempore  fuppreflit  .  Sic  Darius  Perfa- 
rum  rexmotusinjudaea  proptcr  religionem  exci- 
tatos  fedavit .  Nonenim  ad  arma  continuo;  ve- 
xumutmajorumfuorum  leges,  8c  antiqua  cdifta 
inquirerentur jufsit ,  inventumque  regis  Cyri  edi- 
ftum  de  redttu  Judacorum  in  Judseam ,  &  templt 


i5<a* 


OB^UTIO    M*4BITa    a    DOMIT^O        4  . 

"  cArndldo  Ferrcrh  frtfidentc  m  pxrUmtnto  1><t-  C  inftauratione,  amajoribus  fuis  negleftum ,  man 
rifienfi  y  oratote  Caroii  GdtUrum  regis  ChriftUnif*         *  -  --  -  — 

fimi  ,  in  genertli  congregatiQnc  ,  iit  Xxlll*  7N(p- 
'vembris  ,  *nni  MDLXH» 


davitexecutioni ,  &  ita  pacati  funt  tumultus ••  Jo 
fiasrexlaudatiffimus,  &fynccriffimus  ecclefiaftu  ^*/***. 
cae  difeiplinae  cxaftor»  &  reformator,  librumle- 
gis  ab  Helcia  magno  facerdote  repertum  (poftea- 
quamhominummalitia  longotempore  fuppreffus 
fuerat)  primum  legit  diligentiffime,  deinde  le- 
dumrecitavit  populo:  Tum  exillius  praefcripto  4t^„ajtt 
rittts,  &  praecepta  dkina.  Judaeis  reftituit  *  Strc-  ^2jf 
nui  illi  Nehemiae  mi!ites»quostantoperecommcn- 
dac  Chryfoftomus  »  altera  quidemmanu  tcium  te- 
nebant,  altera  muros  Hierufalemaedificabant ,  hoc 
cft»  ecclefiamexantiquispatrum  legibusreftitue- 
bant , 

«uwwi««w.v».«  ^ww.^v. - Nifihaecfiant,  patresfandiiffimi,  fruftra  avo- 

&7evVrendTfs]na  adeo  eft  E>  bisrogabimur:  numetiampaGataeftGallia.^  nos 


Orationibus,  quas  nuncf  audiftis  ,  il- 
Iuftrifsimidomini»  fanftifsimi  patres »  nt- 
hil  eft  quod  a  nobis  quicquam  addi  aut  detrahi  de- 
bcat,  tantumunum  dicemus  bona  venia  paterni- 
tatum  veftrarum  pro  muneris  noftri  ratione  . 
Chriftianifsimi  rcgis  pius,  religiofus  »  &  in  ca* 
tholicamecclefiam  propenfifsimus  animus»  antea 
quidem  erat  omnibus  fatis  perfpeftus»  &cogni- 
tus,  nuncautemadventuT&orationei!Iuftrifsimi 
principis 

illuftratus,  ut  ne  uilum  quidem  dubitationi  io- 
cumrclinquat.  Namquo  minus  antea  tanti  viri 
adventu^  ab  hominibus  prudentibus  ,  &  peritis 
rcrumhumanarumfperabatur»  eo  magis  cum  ve- 
nerir»  nemo  ^ft»  vei mediocri ingenio  prxdifcus» 
quinonplanetvideat»  quantum  Galliccclefiaeca- 
tholicae  confuJtum  velimus  :  quique  non  intelli- 
gat  plures»  eafque  gravifsimasetfe  caufas » quibus 
adduftus  rex  Chriftianifsimus,  illum  advos  xnu 
ferit»  cu/us  fingulari  confilio  »  in  rebus  magnis 
agendis,  cumantcafemp^erufuseft»  tum  maxime 
his mifcrrimis ,  &  calamitofifsimis  Gal lias  tempo- 
ribus:  quiautemcxiftimant  privato  magi$  com- 
modo,  quamreipublicae  Chriftiana?  caufa  harc  a 
nobis  fieri ,  vehementer  fajluntur .  Poteft  (  fi  mo-  ^ 
dovelit)  rexChriftianifsimus  vel  tnduo  feditio- 
nes  omnes,  ac  motus  faortim  ccmponere,  mquc 
officio,  &  obfequio  Gallis  innato  ,  fubditorum 
omniumanimosretinere:  fed  nontam,  quae  fua 
funt  quserit»  quam  quae  funt  cathohcae  ccclete, 
&  pontificis  maximi ,  cujus  digmtatcm  ,  &  autho- 
ritatem »  ut  fartam  teftam  in  Gattu  retiocat » non 
dubitat  tanti  regni  impcnum »  vttam  ,  &  tortunas 
magnorum  principum ,  proccrum  &  ^ihorum  u 
penculum  adducere  •  Hic  eft  Gall»  noftr*  ftatus  t 
hsec  fundi  noftri  ccUmitaa. 

Quod  fi  quis  nos  roget ,  quid  tmiem  MM  Clt, 
Concil.  Gcneral*  Tom«  XXXIH. 


enim  ^vobis  refpondebimus',    quod  Jehu  regi  Jo-  **<£•& 
ranroganti:  num  pax  ?  numpax?  &  quomodo, 
inquittlle»  pax»  cumadhucfuperfint  &  vigeant? 
"noftiscetera.  Nifi  hisrcbus  diligens  detur  ope-  n   . 
ra :  nos  fruftra  confugiemus  ad  potentiffimi  illius ,  editioSijb«» 
&  maximi  regis  catholici  affinitatem,  fingularem  P«riJScttfifcw 
amicitiam  »   incredibilem  libcraUtatem  »  fruftra  fmuJthu* 
fidem  &  auxilium  implorabimus  pontificis  ma-  J*f*Bet  m*~ 
ximi  ,   fercniffimi  Vcnetorum  dominii »  Lotha-  tV»^iV  ^ 
ringtac,  AIIobrogum,&Hetfuri«e  princi^umau-  «>*  mntt*i 
xiliarcs  copias.  Faltax  cnim  (  mihi  crcditc)  erit  ^nJf*fc 
equus  ad  fatutcm  »  nifi  haec  a  vobis  fiant  :   Tur-  denmt   m£> 
babitur   brevi    nimia   quorundam  fecuritas  ,  &  *K*  «ppo^ 
quod  caput  eft,  quiintereapcribunt»  tametfiid 
illis  fua  propria  iniquitatc  &  pcccato  eveniet» 
vobis  tamert  peribunt:  hoc  eft  fanguis  iihrum  &**Pf*u%%< 
mam  veftra  rcqmrctur.  &$*ki*tn  # 

Sed  priufquam  nos  ad  ea  veniamus ,  quae  fuo  54* 
Joco  ,  &  tcmpore  fumus  diduri  ,  fccundumque 
mandatorumnoftrorum  formulam  agcmus:  Pcti- 
mus  a  vobis » fapientiffimi  patres » a  vobis  inquam  , 
quos  vcftra  fponte  fcimus  cfle  fatis  incitatos  , 
quorumquc  pietatis»  religionis ,  &inomnes  ho- 
mincs  caritatis  ,  fumus  non  folum  auriti  ,  fcd 
ctiamoculati  teftcs:  utea  »dequibus  jamdiu  ccse- 
piftis  dclibcrare  »  quam  breviffime  ficri  potcrit 
abfolvatis ,  quo  citius  poffitis  dc  muito  gravio- 

V    2  ribus, 


AN8  O 

Ckjust* 


4^3         Responsum  jancts  synodi  a  Mvtio  Calino.        4^4 

jribus,  &magis  hoc  tempore  neceffariis ,  fenten-  &  te  fiagulare  aliquod  pietatis  exempliua  ad  pul 
^iamveftramdicere*  & his  conventibus  ecclcfia-       cherrimi  fadi  imitatjoaem  pofteritati  prodcre. 


"foii  etrdt- 
mHrefpon- 

tur  tditio 
Parifienfi*  f 

idocen  ora- 

tioi 


ilicis  finem  imponere,  ad  laudem  ,  &  honorem 
Dci  Patri$  omnipotentis  ejufque  fiiii  domini 
noftri  JcCvt  Chrifti. 


LIII. 


\ES^Q1^SUM  HUBITVM  SJL^CTM 

fynoii  nornine  ,  &  reverc^dijfimo  domino  Mtitio 
CdttWf  trchiepifiopo  faderenji ,  JiveZarenfi  >  iU 
luftrijjimo  cardtoali  4  LQtharmgit  *'  4c  Chriftiamfi- 
Jimi  rep*  oratmbm  ,  in  %merali  tongregatione  * 
<fo  XXilU  *N**vembri$  >  mni   UVLXiU  g 


r. 


lustrxssime  ac  reverendiffimc  domine , 
__  Inter  ceteras  Chriftianae  reipublicae  miferias, 
&  calamitates ,  quarum  meqiQriam  facrqfan&a  fy~ 
nodus  neque  deponere  ^  neqaefine  lacryrnis  repc- 
tere  unquampoteft,  nuUaejusanirnumcurama- 
g-is  ausium,  ac  foHicitum  femper  hahiiit,  quam 
feditiones,  &  bellici  tumuHus  ,  qui  religionis 
caufa  in  florentiffimo  Galliarum  regno  commo~ 
ti,  <& concitati dicerentur .  Namcumomni  tem- 
pore  regnum  illud  firmiflimtim  catholicaeverita- 
ti$  praefidium,  &  columen  jurc  optimo  habitum 
fuerit:  cogebatur  fan£ta  fynodus  incredibili  do- 
lore  affici»  cuminteUigeret  ejufmodi  £a£fcameffe  q 
rernm  commutationem  *  xxt  rionin  una,  aut  a!te- 
ra,  fcd  itt  pluribus  ejus  provinciis  omnia  fer$, 
impietas  ,  csedcs  »  yaftitas  occupaffe  videretuiv 
Accedebat  prasterea  ad  augendam.doloris^cerbU 
tatem  *  quod  nunciabatur  ,  tiobjiiffimos  gentis  ve^ 
ftrs  proceres  ,  quod  fcilicet  alii  orthodoxam  fU 
dem  labefa&atam,  &everfam,  aliidefenfam>& 
confervatam  maxime  capererit ,  tanto  animorum 
ardorc  ad  arma  concurriffe  >  quanto  olim  Chri- 
ftiaaiflimi  reges  veftri  totius  Gallici  nominis 
<?onfenfu  prp  Chriftian^  r^Iigione  propaganda^ 
ejufque  dignitatc  ;recuperanda  difficillima  faepe 
bella  fufcepiffent ,  ac  cpnfeciffent ,'  Verum  aqtea 
cum  haec  mala  f^nfta  fynodns  multorum  fama, 
&  audkione  accepiffets  gravfter  Cine  dolebat  Sf  j) 
praefentem  incliti  regni  ftatum  maxime  deplora* 
bat  :  ita  tamen  »  ut  facUe  ^rederet  multo  fibi 
Btiiferabiliorem  ejus  fortunam  videri  poffe  ,  fi 
qu»  aurium  ftnfti  perc^perat  ,  cernere  etiam 
pculis  j  &  propius  omnia  e|us  vuln^ra  intueri , 
ac  penitiis  pernpfqere  licuiffet .  Q^od  quidem  iili 
nunc  ifperato  quodam  modo  contin^it  •,  Etenim 
iliuftriflima  &  reverendimma  ampUtudo  veftra 
Chriftianiflimi  regis  Uteras,  qua?  nupe*  recita- 
tm  funt,  oratione  fua  fuhfecuta  ,  ea  verborum 
copia,  gravitat^,  prudentia,  Gallicarnmreruni 
ftatum  ,  &  condittoqem  expofuit  >  ut  eas  non 
commemoraffe ,  fed  earum  YelutieXpreffaoiima- 
ginem  omnium  oculis  fub|eciffe  videatiir.  Qua^ 
re  conftanter  fan€ta  fynodus  aftkmat  ,  fe  nullas  £ 
$i  proprias, ,  ap  praecipuas  doloris  partes  conce* 
4ere,  verum  eo  acerbius  hanc  calatnitatem  fer- 
jre>  quod  ampUtudo  veftra,  matri  %  fandae  fy- 
nodo  cariffimar  8c  dulciffimae  filiae  aarumnas ,  '3c 
incotnmoda  dcfleat^  &c  conqu^ratur,  Sedtamen 
|n  tantis  matlis,  animum  erigit ,  &  <ronfirmat  , 
fi  quidem  brevi  futurum  confidit,  ut  Peusred-. 
dat  puero,  regi  priftinam  majorum  fuorum  ,  & 
prae&rtim  ayit  parentis  ac  fratriscUrifsimorum 
regum  virtutem»  ac  fortitudinem  >  qaa  non  fo- 
lum  nefarios  hoftium  conatus  reprimere ,  Sc  au~ 
daciam  ulcifci  queat  r  fed  xn  tenera  etiam  %tat- 


proden 
Dcindc  verp  cum  divina  clementia  atque  sni- 
fericordia ,  &  fandifsimi  domini  noftri  Pii  ponti- 
ficis  maximi  opera  ,  &  auftoritats  hoc  fanftum 
&  generale  conciliumcoadumfit,  ftunquaman- 
tea^  nunc  certemaximefperandumeft,  fore»  ut 
vcrttsDeicuJtusdifcuffacrrorum  caligine  abom- 
nibus  agnofcatur,  mores  emendentur  ,  pax  ,  & 
tranquillita$  ecclefiae   reftituatur  .    Qua  in  re 
quemadmodum  adhuc  fan^a  fynodus  omnem  di» 
ligentiam  adhibuit,  ut  quse  fuimuneris,  &offi- 
cii  effe  intelHgebat  (adjuvanteDco)  perficeret* 
ita  in  pofternm  nihif  fe  de  ea  cura  remiffuram* 
Vcrurn  fificripofsitaliquidpotiiis  adeam  ftudii 
&induftriee  addituram  cffe  poUicetur  ,  ac  fpon- 
det.  Neque  vero,  illuftrifsime  domine,  te  im- 
pulfprefoium  >  atque  hprtatqre,  fed  multo  ma^ 
gis  (quodfummae  felicitatis  loco  habendumexi'* 
ftimal)  adjutorc,  &  confiliario  id  faciet  .  No- 
yit  enim  quanta  tua  fit  optimarum  artium^  & 
praecipue  facrarum  literarum  fcicntia»  maxima- 
mm  rerum  ufus>  atque  traftatio  *  apud  regem 
potentiffimum  fummofque  principes   exiftimatto 
&  au&orita$  ,  8?  quod   caput  eft  ,   pietas   in 
Deum ,  vitae  integritas  »  &  iqnocefttia  *  ac  ve- 
xx   &  catholicae    religionis   fincerum  ftudium  . 
Qtt3B  quidem  tot  &  tanta  funt,  ut  quid  potiffU 
mum  in  te  homines  Iaudare  debeant  ,  maxima^ 
uumne  virtutum  cumulum-,  an  in  quoquegene?- 
re  abfolutam  ,    &   perfeflam  «arum   formam  , 
merito  dubitari  poffit  .    Iflud   autem  explora^ 
tiffimum  fanda  fynodus  hahet  ,   tam  multa  ab 
illuftriffima  amplitudine  veftraadcommuniscau- 
fae  utilitatemadjumentaallatum  iri,  utfibinun^ 
quaim  minus  jucundam  ejus  adventus  memoriam 
futuram  confidat,  quam  ille  ipfe  dies,  quo  ve^ 
nientem  excepit  laetiffimus,  acjucundiffimusom- 
nihus  illuxiffe  vifus  eft  • 

Itaque,  illuftrifsime  domine  s  omnes  hi  fan^t 
diffimi  patres  ,  quod  tam  longo  ,  difficili  »  ac 
periculofo  itinere  fufcepta  ad  tuendam  fanftae 
inatris  ecclefi»  dignitatem,  tanta  animi  alacri- 
ratc  accurrerisj  quod  falvus»  &  incoJumis  cum 
tot  graviffimorum  patrum  comitatu  adveneris  , 
quod  tua  prsefentia,  au^oritate,  fplendore  frui 
Uceat »  primum  Deo  immortali  maximas  gra* 
tias  agunt  \  deinde  tibi  ex  animo  gratulantur, 
fauftaque  omnia  ,  ac  felicia  a  domino  precan- 
tur  .  Ceterum  quae  vel  de  communibus  catho-, 
licae  ecclefise  rebus  ,  vel  de  privatis  Galiicaruni 
ecclefiarum  commodis  proponendaerunt,  eafan- 
#a  fynodus  quotiefcumque  regiis  oratoribus  vi- 
ris  prseftantifsimis,  vel  illuftrJtfsimaB  amplitudi- 
nis  veftrse  de  his  dicendi  locus  ,  &  poteftas  da* 
bitur*  libentifsimeaudict,  Nequeenimdubitat, 
quin  ejus  regis  nomirie,  qui  pueritiae  commen- 
dationcm  %  pietatis  acerrima  defcnfione  duxerit » 
cujjufque  in  Qmni  vita  j>raecipuumornandg5  atque 
amplificandae  rcligionis  ftudium  efle  debeat  , 
illa  propona^ntur»  quae  iq  primisi  cum  vera  Dei 
gloria,  pcrpetuaque  fanftae  ejus  ccclefias  utilita- 
te>  &  fumma  apoftolicae  fedisdignitate,  &am- 
plitudine  conjunfta  effe  videantur. 


Anno 
Chrtsti 


COMPA- 


4*?  L  I    t  E  R  M      E   T      M  A   N 

Arno  COMPARITIO    ORATORUM' 
Christi        leptem  caatonumHelvetiorum  catholieorum, 
*$«*•  &  Cleri  eorumdem  feptem  caatonum* 

Litetae»  Mandata. 

Oratio «  Refponfum  S.  fyrtodt  • 

LIV. 

LITEl^M  SZTTEM  CAT^TOTiUM 
catholkorum  ,  txhihit&  in  fefflom  fuarta  ftcrieon- 
citii  Triientini  ,  /»£  P#o  I^  iffV  IV.  jfanri»  4*wif 
MOLXII. 

Nos  Schultetus,  Ataanni,  Sruniverfalisfe- 
natus  infrafcriptorum  veteris  catholicaefi-  B 
dei  cantonum  ,  Luceriae,  Uraniae,Svitiae,  Sylvaaiae 
fupra&infraSyivam,  &Jugium  unacumtermo* 
rionoftroextrafito  recognoicimus,  &publice£a- 
temurprsefentium  pertenorem.  Quod  cum  reve- 
rendifhmus  in  Chrifto  pater  &  dorainus  nofter,  do- 
minus  Joannes  Antonius  Vulpius  epifcopus  Co- 
menfis,  fan&iflimi  iaChrifto  patris  &  domini  no* 
ftri,  dominiPiipap*  ejus  nominis  IV*  &fafr3:ae 
fedis  apoftolic*  nuncius,  cum  potcftatc  Iegati  de 
Iatere,  nosinccrtis  iater  aos  paffimhabius  diae- 
tis:  quatcnus  noftrarum  ditionum  praelatos  eo 
permoveremus,  ut  facrofan&um  cecumenicum  ge- 
nerale  concilium ,  quod  Tridenti  incgptum  in  prse- 
fentiarum  celebratur  ,  per  fe  ipfos  perfonaiitcr, 
velperfuosidoneoslegatosinvuerent,  fumrnope- C 
te  crebrius  interpellarir  ♦  Nos  idcirco  (quatuvis 
non  dubitaverimus  ipfos  ad  cupita  implendum 
Xponte  etiam  non  commonefa&os  fore  promptiffi- 
mos)  quo  fan&iffimus  nofter  papa  fanftitatis  faae 
petita  cernat  apud  nos  plurimi  (  ut  par  eft  )  effe 
momenti,  eofdem  noftrarum  ditionum  pnelatos 
Srferio,  quantoquefieripotuit  ftudio  fumus  ob. 
teftati,  ut  unanimiter  convenientes  inter  fe  le- 
oatum,  qui  adhujufmodiconcilium  mitterctur, 
eligerent.  Peiitionibus  igitur  noftris  ad  id  ,  quod 
alioquin  procul  dubio  eraat  fa&uri ,  invitau ,  rc- 
verenduminChriftopatrem  &  dominum,  domi- 
numJoacMnumabbateramonafterii  Eremitarum 
in  antiquorum  confederatorum  noftrorum  Sviten- 
llum  doraitiio,  &  illorumprote&ione  fituati,  in  D 
eorum  &  fcujuflibet  legatumdeputarunt  :ea  qusein 
mandatoprocurationis  defuper  emiffo,  &  fuae  reve- 
rentiae  concetfo  continentur ,  mandando  ;-  Nos  ye- 
ro  ea  quae;  di&i  domini  praeiati ,  revereado  domino 
abbatiinhttjufmodiprocurationis  mandato  cotn- 
miferunt*  non  folura  approbamus,  verum  etiam 
magno  fumus  gaudio  pcrhifi,  quod  hoc  muneris 
illi  delegarint .  Idoneum mim  ilium  cenfemus  ad 
ea  expedienda ,  quae  in  adeo  toti  orbi  neceffano 
negotio  faftu  fuerint  opportuna ,  quaeque  ipfius  Je* 
«ati ,  &  cgtcrorura  praelatorum  officii  efle  quomo- 
lolibetcognofcatur,  Omniaenim&fingula,quae 
difttts  dotftinus  Iegatus  praemiffo  noftro  egerit,  va- 
lida  femper  &  infraQa ,  quantum  nos  cbncemant , 
inanfurateftamur,  harum  per  anHquos  confgdc-  E 
ratos  noftros  Luceranos  ,  figillatarumhterarum 
tenore*  DatumVcnerisxx.Februariii  anno  do- 
mini  m  » t  x  i  u  .» 

LV.  \ 

Htfoetwum  cathoticomm  j»  ftrf*n*m  fa  oratork , 
exhibitum  infejfiom  ^mru ,  facri  comilii  Tridzntt- 
ni  ,  fnh  Tio  IV*  die  iv*  J^nii  MDLXli* 


D   A  T    U    M      H   B   I  V   B   Tf 


4*<r 


N 


o  s  Schulteti ,  Amanni ,  atque  univerfalis  fe. 
natus  feptem  cclebris  Helvetise  laudabtlw 
Cwtil*  Gen^rdU  Tom.  XXXIII. 


fuperioris  Atamaniae  antiquae  &  magnae  Hgae  ,vc-    a  «  n  o 
rse  ac  vetcris  catholicae   reiigionis  cantonura  ,  CH«isti 
Luceriae  ,  Uraniae  ,  Svitiae  ,  Sylvaniae  fupra  &      *$**• 
infraSylvam,  Jugium  una  cum  territorio  noftro 
extra  fitum,  Friburgum,  &  Soiodorum  •  Reco» 
gnofcimus  cuilibet  infpeduro  per  prsefentes .  Cum 
reverendiffimus  in  Cnrifto  pater  ,   Sc   dominus 
nofter  ,  dominus  Joannes    Antonius  Vulpius  , 
epifcopus  Comenfis  ,  fanftiffimi  in  Chrifto  pa- 
tris  &  domini  noftri,  domini  Piipapafe  ejus  no- 
minis  quarti ,  &  feu  fedis  apoftolic«  nuncius  ,  cum 
poteftatc  Iegati  delatere,  nobisincertisper  nos 

Saffimhabitisdiaetis,  fignificarit:  QuodunQif. 
mus  dominus  nofter  papa  divino  pariter  ,  ut 
paterno  zelo  addudus  ,  ex  officio  quo  dignifli- 
me  fungitur,  totum  Chriftianifmumpaci,  tran- 
quillitati  ,  atque  catholicae  Sc  orthodoxge  fidei 
per  totum  tcrrarum  orbem  promulgato  gencrali 
concilio,  perque  fupremos  Chriftianiflimos  pro- 
ceres  approbatum  gencrafe  concilium  Tridenti 
indidum,  reftituere  intendat  .  Cumque  nos  fa- 
crofanftse  apoftolicx  fedis  obedientes  filios  ac 
defenfores  oftenderimus  ,  ab  antiquo  faaftitas 
fua,  nobis  quoquc  hoc  (ut  decuit  )  fignificare 
volens,  paterne  nos  admonuit,  quatenus ( quod 
vel  praecipuum  Chrifti  fideliummunuserat)  non 
folum  in  concilium  hujufmodi  coafentire  ,  ve* 
rumctiam  religiofos  noftrarum  ditionum  praela- 
tos  ad  id  vifitandum  adhortari ,  atque  nos  fe- 
cularem  legatum,  quemadmodum  &  ceteri  pro- 
ceres  fadfcuri  effent ,  eomittere  velletnus  ,  ac  a- 
mandare.  Quamvis  igitur  nos  quicquid  pergc- 
nerale  concilium  j  quod  ad  communem  pacem 
Ss  tranquiilitatem,  atq^ue  almaenoftraefideiuni- 
tatem  ,  quomodolibet  ipe£tare  poffet  ,  conclu* 
deretur  accepturos,  tunc  promptiflimos  oftende- 
rimus:  Ad  majorem  tameaobcdientiae,  propen- 
fae  voluntatis  ,  proinde  animorum  in  Chriftia- 
nam  noftram  ficlem  ftudiioftenfiohem ,  non  folum 
penes  nofttorumdominiorum  praeiatos,  ut  nim- 
cium  fuum  ad  concilium  mittant,  obtinuimus» 
verumetiam  in  noftrorum  omnium  &  fingulo- 
rum  ,  vcrum  &  certum  Iegatum  deputavimus, 
prout  deputamus  per  praefentes ,  nobilem&ftre- 
nuum  Melchiorem  Luffi  ,  equitem  auratum  > 
AmannuminSyivania  infraSylvam:  Mandantes 
eidem,  ut  noftrum  omnium  nomine  in  concilio 
hujufmodi  Tridentino  compareat,  atque  omnia 
&  fingula  tranfigat  &  cxequatur,  qttae  nos  ,  fi 
praefcntes  effemus ,  exequeremur .  Quicquid  etiam 
in  difto  generali  cecumenico  conciiio  prb  pa- 
ce  &  tranquiHitate,  atque  etiam  reformatione 
ecclefiae,  noftraque  religionis  eiucidatione  ,  8c 
feu  augmentatione,  tuitione,  ac  defenfionefta* 
tutum  fuerit  atque  decretum,  noftro  atqueom- 
nium  npftrarumditionum  nomine  acccptandum, 
confentiendum  ,  atque  nos  omnes  &  fingufos  > 
ea  fideliter  8c  ftricle  complexuros  promitten- 
dum:  promittimus  infuper  intcrcedentibus  fide 
atque  honore  noftris  ,  Nos  omnia  &  fingula  , 
rata,  grata  ,  atque  firma  perpetuo  habituros, 
quaecumque  in  praemiffis  ,  feu  aliquo  praemiffo- 
rum  ,  per  hunc  noftrum  legatum  aSa  geftaque 
fuerint,  prout,  &  quemadmodumdevotafacro- 
fanftae  noftrae  matris  eccfefiae  (  apud  quam  nos 
in  perpetuum  permanfuros  confidimus )  membra 
decebit.  In  quorum  omnium  &  fingulorum  prae- 
mifforum  fidem,  robur,  &  teftimoniumpraefen- 
tes  noftras  litcrasexindefieri,  atque  fideliffimo- 
rum  antiquorum  noftrorum  confgderatorum  Lu* 
cernenfium  ,  noftrorum  omnium  nomine  fecimus  3 
figilli  appenfione  communiri  -  Datum  xx.  Fe* 
bruarii,  anao  domini  mdlxii. 

V     5  LVL 


4*7 


MANDATUM    HtiVETlORUM    CATH.OUC. 


4*8 


Ati  **  o 
jputim 


LVL 


O*  chri  feptcm  ttntonHm  Heiwhrum  ?atk#lko~ 
rum,  cxbibitnm  in  f*ffi#M  ^Mtu  feeri  swcUU 
Tridmini)  fuh  Vio  IV* 


Nos  Diethelmus  fan&i  Qalli ,  Betrus  in 
Vettingen  ,'  Michad  in  Rynow  ,  Joanncs 
Chriftophorus  in  Mpri  ,  jacobus  fandi  Urbani , 
Henrieus  jn  Vifchingen,  Jodocus  m  monte  An- 
gclorum  monaftcriorum  abbaies,  Leonardus  Do^ 
vius  Carthufianae  fan&i  Laurentii  u\  luingem, 
Jacobus  in  epifcopKrii  Cella  *  NicoJaus  in  aula 
propc  Lucetiam  ,  Heinrisus  in  Tursachio  prae-  B 
pafiti  *  Heiaricus  Cuitsjigenfis  :  Joann^s  Jaco^ 
&us  in,Pfe#ers,  monafteriorum  Qecani ,  &  Hp- 
nofrius  monafterii  inEgroniacuftos,  ut  Sc  tan- 
quamabbatum  &  praepoftti  ooftrornm  |efpc&iv§ 
commiftarii,  ad  hoc  per  ipfumabbatcs,  arprsu 
pofitumrefpcftiyenoftros  lcgiticne  amandati  jam 
m  oppido  Rappefvilla  ua&mmiter  in  dofnino  con-. 
jgregati  ,  recognofcimus  per  .prasfentes  ..  Quod 
cum  wpvbHc»  Chriftuntt difftdia  ,^ ovilis  Chrifti 
ovibu^  pafltm  trucidatis ,  disje&io  *  aeftuanris 
mundihujus  freti  turbulenti  motus ,  diffidia  nu^ 
merum  excedentia  ,  proceram  fe invicem  uicifcen* 
dU  rabida  libido ,  &  omnium  rsrum  etHm  optime 
Conftitutamm  imcnutationes  van  dcprayationes 
dicamus,  haud  conftat :  cum denique  naufragium  C 
pr^tiofeiUiusnaviculaBC^  (nifiidpfepup- 

pi ,  pronsqus  pr&ftderet,  atquc  exufcitatus  pavt- 
dos  difcipufos  TOnfolaretur  immineant.,  prsecla- 
riifimc  equidem  fan^illimus  domlnus  nofter  Pius 
IV*  pdntifex  ma*i$w  egit ,  quod  facrum  i^cume- 
micumgeneraleconcifjum^quo  rugientem  iilum 
lconem,  qui  yaftis  difteaiV&ucihiis  mortalibus 
haud  anim^dvertentibus  Jtigiter  infidiatur,  eom- 
pcfeat,  aiqucatrocem  lapum  neci  ovium  fan£U- 
tati  fuasc6nimiCarum  inhiantem,  quantumpoC 
iit  at  (poteftautem  phmmum)abigat ,  indixerit, 
ne  dereli&ee  *  &  funeftis  morfibus  e*pofit*  con- 
querantur  %  fafifcse  f  «mus  opprobrium  inimicis  no* 
ftris  &  defpe&to  fuperbis  ,  neve  dk&nt  gentes, 


A  indefinentibu^  prcculis  non  deiiftemes  acclamare    a^ho 
p^trem ,  m  iile  prjefens  cominus  porenti  manu  fuc-  Christi 
currat*  Cupercrnqs  fane  aos  ipfis  exintimisani-      ^tfa» 
morum  praetordiis  ,  concilio   (  Jicet  forte  mini* 
mum  profuturo)  intcrcflfe:  ScoDeum  tcftamur, 
noftrae  non  finunt  reculx ,  &  ea  cjuibus  in  praefen- 
tiarum  diftinemur  impedimenta  ,    fmgulos  cffc 
prefente^,  Attamcn  ut  ojbedicntise  fijii,  nefan- 
SiflRmus  nofter  papa  ,   fcu  fanftitatis  luae  reve- 
jrcndiftimi  lcgati ,   patriarchae  ,   arcbiepifcopi  > 
cpiftopi,  ^abbatcs  at^ue  alifpatres,  jam  Tri- 
dc»tiin  fpiritu  fando  congregati  nobis  incertis, 
aut  ofcitantia^ ,  vel  etiam  deteftandi  fuperiorum 
contcmptus  notam  inurant  ;  Jdcirco  animo  'ma- 
ture  prius  deliberato,  unanimitcr  omncs  &  !m~ 
guli  praenominati  ex  certapoftrafcientia  &{pon- 
tanea  voluntatc  conftituimus  in  noftrumQmnium 
&  finguforum  ,  verum  ,  certum  ,  legitimum  &: 
iiidubitatuin  procuratorem ,  fc^  potiu§  abfcnttje 
noftrae  cxcufatorcm ,  rcverendiffimum  8c  iJiuftrcm 
principcm  8z  dominum  dominurrt  joachinum  fo» 
ci  Ercmitaram  apud  HelvcttQs  >  abbatem  it>i- 
dcm  praefentem,  &  onus  procurationis>  fivc  cx- 
cufationis  hujufmadi  infe  (licetscgre  acccpun- 
tcm )  concedentcs  omnes  finguli  pracdifti  ,  pl^- 
nam  ^  omntmodam  poteftatem  coram  praefen- 
tibus  fanftiftimo  domino  noftro  papia,  fcu  fau- 
flitatis  f«a  rcyerendiffimklcgatis^  patriarchis» 
jcardinalibus,  archiepifcopis,  epifcopis,  abbatf* 
bus,  ceterif^uc  patribus,  qujibus  in  concilio  ge- 
ncrali  federe  aut  fcntcntias  fcrrc   de  jnre  com- 
niQai ,  pri  vilcgio ,  ant  antiqua .  confactudinc  lu 
cct  comparcndum,  cidem  concijyio  omninm  no- 
minc  intereflfendiim  &  affiftendum>  ac  omnia  & 
fingula  ,  qup  fad  facrofan5:a&  noftrae  reiigionijs 
diffidia  tollenda  fpe^are  cognovcrit  agcndiim  $ 
difibnaque  componendum  ,    dc  cpmponi  videnr 
dum  ,  univerfalis  alm«  noftrse  ma^ris  ecck^ae , 
conveniens   bonum  ,   quantum  queat  %   promo* 
vendum  ,    illiufque   naevorum   fi  qui    rcperiri 
qucant  ,  exafitipnem  petcndiini  &  obtinendum  * 
Necnon  quae  ad  Chrifti  fponfae  reformati<jucm$ 
paccm  &  tr^nquillitatem  e^pedire  pcrfpcxcri; 
allegandum,  promovendum,  cpnfuitandum  ,  $$ 
decidendum,  atque  nos  omnes  Sc  fingulos  ,  no* 


fy&  m    ^y  0jj  peps ep^uoi  >  fcd  td Chriftum  tuto  clama-  D  ftramque  abfentiam  proptcr  prseidiifta  impcdimert 


re  qucant:  Laqueuscantritus^eft,  &  nosliber*- 
W*t<*n*  t#  hmm  *  Hoe  nimirum  >  hpc  decet  vicarium 
Chrlfti  ,  hoc«ft  m«neris  paftoris  fuper  gregem 
fuum,  die  no&uque  vigitarc  *  Gratulamur  noa 
nobi&folina»  fedunivcrfo  orbi,  quod  tflcm  fu* 
mm  nafti  pontifajm ,  qui^clo  fponEae  Chtifti  non 
comcfus»  fcd  fcrc  confumptus,  maculas  ilJinon 
afperfas,  q»as  qttantum  eflct  abftcrgerc ,  &  tem- 
pprb  diuturnitate ,  (  Deo  conni ventc  )  infixas  ra« 
dicitus  fatagat  evcllerc*  I>eusquiutpoteft,  ita 
vult  ,  finat  fe  exorari ,  &  nobis  omnibus  abje- 
ifikv/ticet  -(pwcau  enim  iioftra  divifcrunt  inter 
nos  ^illiim)  dc  patris  tamcn  in  nosaffe&tinpp 
iubitantibtts  filiis,  reconcilietur  :  Etfi  non:p«^ 
tiatur,  utfilios,  attamen  m  rnicas  folo  colHgcn-  E 
tcs  »  &  de  mukitudine  mifericordiarum  fuarum 
fperantcs,  nondefpiciat,  fcdadfaciemfuampcr^ 
mittat  aliquando  accedcre  ,  uf  omncs  illumfner 
mur  inacvnm,  Amcn»  XWnam  poflemus  noftris 
non  folum  retw»  verumctiam  propriis  corpori- 
busncgotium  hoc,  tum  univerfd  prbiA  tum  no- 
bis  apprimc  necclfariumj  aliquantulum  son  di- 
cimus  promovcrc,  fedadjutarc,  uttatidcm  diffi- 
4iis  fcmotis,  ac  vcra  orthodoxa  rcligione  in  pri- 
ftintim  ftatum  reftituta  in  hac  lacrymarum  vaU 
lc  &d  aeternam  patriam  anhelantibus,  jugidctur 
firui  confpcftu  Dci  •  Quaatiim  vcro  in  nobi$  eft  > 


ta  fidelitcr  &  humiliime  excufandum*.  omniar 
quc  &  fingula  alia  diccndtim,  gercadum  9i Jk 
cwcendum  ,  qu$  in  prasfcnti  negotio  diccrc  > 
gcrerc,  &  csierccrje  neceffaria  fuerint,  aut  quo- 
modolibct  opport^na*  Quaeque  no$  ipfi  omnea 
Sc  finguli  agcre  aut  cxequi  poflcr^usj  fipr«fcn^ 
tcs  &  pcrfonaJitcr  omnibus  &  JingoUs  pmxniffi^ 
intcreftemus,  unqm  quoque  vef  plurcs  procur^ 
torcm  fcu  procuratores,  <&mt  fmili  aut  Hmitat* 
poteftatc  iocp  fi|i  fubftitucndiip .".,  etimquc  v^I 
cos  rcvdcandum,  &  onusprocurationis ^  hujiifmo^ 
di ,  ut  prius ,  reaflfumendam  totieqs  quoticns  opus 
fuerit,  ipfique  plaeucr.it « ^  fcu  yifumfuerit  cxpc- 
di$c  ,  pwfcnti  pihilominus  procuratorio  in  fuo 
robqre  fempcr  duraturo  *  Prx>mitt^ntes  &*  quili^ 
bet  noftrutn  promittcns  ,  nos  ratum  ,  gtat^ni, 
atquc  firtnqm  pcrpetuo  habituros  totum  id,  9t 
quicquid  per  diftum  noftrym  conftltutum  ,  aut 
ab  co  fubftituendos  procuratorcs^ ,  &  eorum 
quetnlibet  diflum,  adum ,  geftumquc  fuerit  in 
prasmiffis  feu  aliquo  pr^miffomm  x  Rclcvantcs, 
Bc  rclcvare  volentes  cofdcm^  &  eorum  qucmll- 
bet  ab  omni  bncrc  fatifdandi  fub  e3?prcfla  hy^ 
potheca  &  dbligationc  ,  omnium  &  finguia* 
vum  bonorum  noftrorum,  &monaftcriorumno-; 
%orum  mobiliuQi  &  immpbilium ,  praefcnHum 
$&  fatarorum  »  fupcr  quibas  pr^nniffis  omriibu$ 


4«£        Orati  o  P.  Adamantu  in  conc.  trid.  habita 


ANno  &fmgulis,  praefentesn  oftrasliterasesinde  fieri, 
Christj^  fingulprumqucpraefatorura  dominotura  DietheU 
'**?•  rni  fan&i  Galti,  &  Michaelis  ia  Rcynowabba* 
tura  ,  &  Nicolai  in  aula  propc  Luccriam  prscpofiti 
noftrorum  omnium  nom  ine  appenfione ,  &  notarii 
noftri  iafra  fcripti ,  feci  mus  fubfcriptionecommu. 
Iiiri  -  Datum  Rappsfvi  Ilae ,  dic  xxvi  i,  menfis Ja- 
nuarii,  aunodomini  m  dlxii. 

LVIL 

Q\*ATIO  UjlBITJL  oi  $,Ey&t{E7iDO 
* '  Diamsntt  fAtrft  "  JLdamantfo  orlinis  Eremitarum  fantli 
tdbioric*  nAu$uliim9  nomine  oratoris  fhftem  cdntonum  Hti- 
Pariiictifi»  mtmum  cathoiicorHm  in  cJHs  comgaritiQne ,  die 
tnni  X5<£|.         xx.Martli,  dtwi   MDUCIX. 

Qu  a  ntu  m  parentibus  vitas  noftrae  auftort- 
bus  debeamus,  illuftriflimi  acrevcrendif- 
Umi ,  facri  &  cecumenici  coacilii  praefides ,  orato- 
res  clarifllmi,  vofque  antiftites  reverendififimi  , 
ncmini,  arbitror,  eft  obfcurum,  aut  dubium  * 
Taati  $nlm  eftofficium,  quoparentes  cplereju- 
bemur,  ut  ftatim  poft  illa  tria  fumma  de  Dco 
praecepta,  nobistradi&um,  &  comtnendatumfuc- 
rit,  quointelfigeremusdeberenosprima  &  prae- 
eipoa  pfficia  parentibus  poft  Deum  impendere . 
At  fi  iis ,  qui  nos  in  hanc  corporalem ,  &  commu- 
nem  iucem  ediderunt,  tanfcum  tribucndura  cft  , 
quantum  ,  quaefo  ,  iiiud erit,,  quod  matri  ccclcfisei 
quaenosin  Chrifto  genuit ,  debebimust  Ab  ipfa 
enim  fola  ia  nos  raanant ,  quaecunque  vera  ,  & 
folida  bcneficia  funt:  ipfa  nos  ia  veramvitam, 
fcu  potius  aeternam  beaticudincm  gignit,  verbo 
Dei  alit ,  facramentis  fatutaribus  nutrit »  denique 
quicqutdhabemus  falutis,  eidem,  ut  piae  matri 
totum  acceptum  referimus .  Eam  ob  caufam  om- 
nes,  qui  fe  legitimo$ejusfiiiosprofitentur,  ma~ 
ternoquodamjuretenentur  ejus  digaitatern  con-. 
trapppugnantes,  fuoetiam  curti  periculo  defen-* 
dere  dareoperam,  conari&niti,  neiliiusjacro- 
fan&us  hpaor  ab  uilo  hominum  violetur ,  cunSa 
cjus  opprobrianonfecusacfuaducere  &  vindica- 
re,  acdenique  vitamipfam,  ficontingat,  expo- 
nere  •.  &t  fi  vero  nunc  pcradmodum  paucos  vide- 
imusian&tflimo/ifto  ?cio  accenfos  ,  qui  hifce  fe 
pericuils  illius  caufa  objiccreaudeant,  acpotius 
fint  vald^  multi,  qui  ilUm  magis^fj  deiertam 
quam  defenfam  vefinti  fideiis  tamen  Deuseft, 
qui  cum  ecclefiae  fuac  nunguam  fe  defuturum 
p^Qmiferit ,  nee  nunc  etiam  iliam  in  tanta  pertur- 
battQne  deferuit,  Ecce  eftimPiu«nofterpontifex 
maxtmus»  non  paffusecclefiam  fibi  creditam  tot 
periculu  agitari,  actothapreticorum  fa^tionibus 
fcinlt>  illud  adbibuitremedium,  quod  in^ejuf- 
modi  graviffimis  :tempeftatibu$  tutiftimum  per* 
fugium ,  &  qoafi  facra  ancora  femper  exiftimatum 
eft.  Hte  enim  h  hac  Tridenjtina  eivitate  facro* 
fanfltum  gcnerale  atque  occumenicum  concilium 
inftituit  &  aperuit,  Quod  faae  lit  ad  opcimum 
finem  perdiicat ,  utqueillud  patrtbu$  pietate ,  & 
doftrinacIari$numerofius,  &ornatius  in  diesef- 
ficiat,  nulli  Iabori ,  nuilis  incommodis  omnino 
parcit.  EKiftitnatenitn  hac  una  rationem  rebeliium 
animos,  acccrvkesiacili^fleai,  fiintercatho- 
Jieorura  gregem ,  traflandi,  colloquendiquegra^ 
Siaconvcniant,  ut  auditis  fanioribus  ratmnibus 
mitefcant,  &  fonentnr.  Fuitigiturhic  nuncius, 
Chriftianorum  aurjbus  gratiffimus  Juxta  ac  l«tif- 
ftmus,  kic>  inquam  ,  promuigati  conaln  nun* 
cius.  Ncmo  enimnoncredithanc  urum  efle  u- 
tfonem ,  qu*  tantis  ecclefise  malis ,  eum  divino  in 
ptimisatt^i^f^curri  &  fubvcniri  poiut,  n«no 


470 


A  non  fperat  fc  hacrationea  tantisanguftiis,  tan-  a  a  u  q 
toque  timore  facile  emer^cre  ,  &  ereptum  iri  .  Chaxsti 
Quamobrem  pene  cun&i  Chriftiani  principes  ,  »s^a* 
hoc  tampiumnegotium,  non  magis  ad  ccclcfias 
paftores ,  quam  ad  fe  pertinere  rati ,  fuos  huc  ora- 
toresmiferunt,  cum,  utgerendisinfacroconcilio 
corumnomineintereflent,  tum,  ut  rem  tamne- 
ccftariam  omnibus  viribus  adjuvarent  .*  funt  enim 
&ipfimembraccclefias,  &tanquamfte!Iae  in  fir- 
tnaraento  pofitae,  quorumcftpoft  Solem,  id  eft 
fummum  pontificem  in  fubjeftos  populos  fecun- 
dum  datam  de  coelo  poteftatem  ,  virtutem  in- 
fluere»  Itaqueconfulcsfeptempagoruni  feu  can*- 
tonum  ,  ut  vocant  ,  Iaudatiflimorum  Helvetio- 
rum  fuperioris  Germaniae,  quales  funt  ,  Lucer- 
B  nenfcs  ,  Uranienfes  ,  Suithienfcs  ,  Sylvanienfes 
fupra  &  fubtusSylvam,  Tugienfes,*Friburgen- 
fcs,  &  Solodorienfes,  qui  erga  fedem  apoftoli- 
cam ,  fy  veftrum  hunc  fandiflSmum  ordinem  benc 
femper  fuerunt  affefti  ,  noluerunt  &  ipfi  in  re 
tam  neceffaria,  8c  in  publica  quafi  totius  orbis 
caufa,  fuosoratoresdefiderari.  Ea  pmfertimde 
caufa,  quod  cumaudierint  hisfacrofanaiscomi- 
tiis  jadta  effe  tatp  pia,  tam  religiofeaufpicata 
fundamenta,  ii\  eam  fpem  vcnerunt ,  ut  bre^i  fe 
vifuros  fperpt,  quse  nunc  in  ecclcfia*,  nequitia 
fatanae,  mii  fuperfeminavitzizania»  funtdifper^ 
fa  &  disje&a,  nedum  congrcgata,  fed  omnia  unum, 
uti  priu^  erant,  effe  eflfcSa .  Quod,  ut  ad  Dei 
laudem,  &Chriftianorumfalutemquam  ceierri- 
C  me  fiat ,  in  fuis  orationibus,  &  privatim  &pu* 
blice  comprecantur. 

Quamobrem  iidem  Helveticorum  confulcs 
communi  confcnfu  dominum  hunc  Mekhiorcm 
Lufi  Amannum  Subfylvanienfium  fubtus  Syl- 
vam  nobilem  &  ftrcnuum fanftae  Romanaeeccle- 
fiae  njilitem  deauratum,  virum  omni  probitate, 
&  virtute  ornatum  ,  uti  intcr  fuos  praecipuum 
hucad  vosdefegarunt,  utomnibus,  quae  in  hoc 
facroconciliogererentur,  intereffet,  &inomni~ 
busdccerncndisfidem  &  obedientiam  eorumno- 
minepublice  fponderet.  Cupiunt  enim  maxime, 
&vehemcnter  exoptant,  hoc  vobts  teftatum  re* 
linquere  ,  fe  quidera  quod  ad  fidem,  religionem , 
&obedientiamattinet,  itemque  alacritatem,  & 
t)  fttidium  juvandi  Romanamfedemnullis  populis, 
quiChriftianicenfentur,  cedere,  nullifquefein- 
feriores putare *  Gratiasenim  Deo  agunt,  quod 
ejusmunerefibidatumeft,  quodiisvtribus,  qui- 
bus  invidifere  femper  cxtiterunt,  in  hujus  fedis 
bcncficium  femper  ufi  fjnnt- 

Et  ne  commemorem,  quaiem  operam  ecclefiae 
antcjuliill.  tempora,  ipfi  Julio  II.  &  Leoni  X. 
pontificibusmaximts  prseftiterunt,  ut  prseteream 
tot  contra  infeftilEmos  ecctefiae  hoftes  partas  vi- 
-dorias,  fatis  erit  hoc  tantbmargumento  eorum 
fidemcomprobaffe,  quodcumfint  ipfis  fidei  ho- 
ftibus ,  nedum  finitimi ,  fed  etiam  conjundiflimi , 
nunquam  adduci  potuerunt  ,  ut  in  eorum  per- 
v«rfa  dogmata  aiiquando  conccderent  ,  aut 
-E  tranfircnt,  iicet  ab  eis  quotidie  omnibus  penc 
machinis  oppugnentur  ,  quin  potius  cis  femper 
conftantiffime  reftiterunt  ,  &  tanquam  legitimi 
Ifraelitae  nunquam  cum  execratis  Moabitis  jua- 
gere  prophana  connubia  volucrurit. 

Et  hoc  apertiffimedec|ararunt,  quando  inito 
cumillisipfis  religionis  caufa  bello,  iramaniiTi- 
mum,  ac  nefandiflimum  ecclcfise  hoftem  Zwin- 
giium  haerefiarcham  percmcrunt  ,  extraQ:umque 
e  cadaveribus  combufferunt,  quo  teftarentur  fi- 
bi  cum  iUis  5  quamdiu  extra  ecclefiam  manere 
vellent ,  perpetuum  bellum ,  Sc  vere«e*w(?^v fore. 
Nec  fine  caufa  arbitror  in  ipfis  Itaiiae  iimitibus4 

&fiai- 


47i 


RSSPQNSUM  SANCTjg  SVNODI    AD   ORAT.HltU, 


47i 


A  n  **  o   &  finibus  conftituti  funt  ,  ut  lcilicet  tanquam 

Chkisti    validum  propugnaculum  obftarent  ,   ne   grave 

15«*»      malum,  quodabaquilone,  juxta  prophetae  vati~ 

cinium  quotidie  panditur »  in  ipfius  Itali»  vifcera 

tam  facile  irrumpat  &  penetret , 

Haecautem  atque  ejufmodi  multa,  quac  HeL 
vetkontm  virtutemteftantur,  etfivobis,  ampiif- 
fimi  patres,  perfpecHffirna  &  notiffima  effe  ar^ 
bitror,  teftari  tamen  placuit,  non  quidem  ja&a- 
tionis,  autuHiusgratiaspromerendarftudio,  fed 
utquiqueexptoratiifimum  &  perfuafiflimum  ha-< 
beant  ,;HeIvctioserga  Romanam  fedem  tales  fcm- 
per  fore>  quales  omnibus  prope  feculis  fuerint , 
atque  eundcm  fempcr  animum  inejijfdembenefi^ 
cium  &  fua  fponte,  &  rogatos  allaturos  - 

LVIII, 

J^MST&I^SUM  S^^CTM  S.Tl^O&I 
inadmiffione  orAtommfeptem  cantonum  Helvetio* 
rnm  catholkomm  ,  Datum  in  eadem  eorutn  com- 
ftritfam  j  die  x$.  Mtttii  ,  <tnni  MDtx  1 1 . 


M' 


ulta  funt,  oratorespraeftantiffimi  ,  &ea 
_  _  quidem  praeclara  fortiflimse  Helvetiorum 
gentisin  Chriftianam  refigionem  merita  ,  ejufque 
xnagna  &  eximia  in  fan&am  apoftoficam  fedem 
pietatis,  &  obedientiae  ofticia  omnitemporecx^ 
titerunt.  Quae ,  etfi  nunc  a  fan&a  fynodo  non  comT 
metnorantur ,  clarifiimis  tarncn  literarum  monu- 
mcntis  confignata  ,  fempiternam  vobis  laudem 
pepercrunt,  acquod  vereChriftianishominibus* 
&  fotidac  felicitatis  amantibus ,  muho  optabifius 
cffe  debet,  apud  Deum  (ut  apoftoli  verbis  uta» 
9*  <?«r.  4*  mui«  )  xtemum gtoriae  pondus  promeruerunt  v 
Verum  quatnvis  cetera  pietatisveftrae  fttidiama^ 
gna  fane  &  illuftriafint,  tamen  haud  faciledi- 
xerim,  an  ullum  magis  opportunutn  officit  ,  & 
obfequiigehus,  vel  Cbriftian*rcipublic3e  magis 
falutarc  ab  Hclvetus  profe&om  fuerit  ,  quam 
quod  ad  fan&am  banc  cecumenicam  fynodurn 
honeftiflima  legatione  miflfa ,  fe  tanqnam  optimos 
ecclefiae  fiiios  oitini  ratiorte,  comtruinis  matris 
caufam,  &  digniiatem  defenfuros  efle  apertiifi-r 
mc  declararint, 

Teftatum  illud  quidcm  antea  fsepius  fecerunt 
invifta  quadam  animi  fortitudine  &conftantia, 
eumferro,  &  armisi  pro  veu  religione  dimican- 
dumfuit:  Attamen  eo  nunc  commendatior  apud 
omnes,  8c  Pio  IV*pontifici  maximo  gratiorefle 
debct  veftrah3?c>  quamfeduioprseftatis,  opera, 
jnduftria  , ac  fanfl;a  falicuudo,  quia  non  ad  unam 
aliquamChriftiauae  reipublicae  partem  juvandam, 
fed  ad  univerfam  pen^  ab  impioxam  fcelere,  una 
cum  aliis»  quibus  ecckfise  faluscursceft,  vindi- 
candam  prompto  %  8c  alacri  animo  accurriftis  * 
Quod  igitur  fanfta  fynodus  ad  officium  fuum 
pertinereexiftimavit ,  primumquidem  vos,  ora- 
tores  praeftantiffimi,  faivos,  &incoIum^s  adve- 
niffe  tam  vehementer  lastatur ,  ut  de  eo  etiam  ma- 
ximas  gratias  Deo  optimo:  8t  immortali  nullum 
neque  agendi ,  neque  habendi  finem  faciat :  quip- 
pccumprsFteroptimi,  &Chriftianiffimi  Ca^faris 
Fcrdinandi ,  in  cujus  fide ,  &  clientela  potiffimum 
conquiefcit  >  regumque*  ac  principum  egregiam 
crga  fe  voluntatem ,  &  propenfionem,  magnum 
ctiam  praefidium  in  veftrae  laudatiffimaenationis 
ftudio  ad  ea  perficienda  jam  pridem  eoISocarit, 
quae  Pius  IV.  divino  quodam  beneficio  turbulentis 
hifce  temporibusecclefiaepontifex  datus,  rite  & 
legitime  convocato  generali  concilio  inftituit  • 
Hoc  autem  fan&a  fynodus  de  optimo  Helvetio- 
rumanimoantefemper  cagnitoi  ac  perfpefto  co 


A  magisfibinuncpollicetur,  cum  vos  tales  viros  ad  ^  K  N  Q 
tantae  Iegationis  munus  obeundum  deledos  effe  Christi 
animadvertat,  quoruminaltero  maximarum  re^     %$$*• 
rumufum^  fummamquebellicae  virtutis  laudcm, 
inak^rofummam  ecclefiafticae  difciplinae  gravi- 
tatem,  religionem,  doftiinam,  in  utroqueau-- 
tem  incredibilem  in  Deum  pietatcm,  &  in  fan* 
^lamapoftolicam  fedem  obfervantiam,  Sc  devo- 
tionem  mirifice  commcndari  non  ignorat.  Qiii* 
busdecaufisvos  jam  fummo  amore  profequitur, 
&  in  potterum  omni  officii  generg  complefte- 
tur,  Quodvcroindefeftdenda  fandac  Dei  eccle- 
iiae  auftoritate,  &  dignitatc  perpetuum  Helve^ 
tiorum  ftudium  profitemini  ,  de    tam   pia   vo- 
luntate  ac  rriente  ,  ex  qua  pnaecipuam  nominis 

B  commeadationemmajores  vcttri  fibi,  &  poftcris 
compararunt,  vobisfanfta  fynodus  tum  immor- 
tale$  grati^sagit,  tum  ex  animogratulatur,  nec 
dubitat  quin  (  adjuvaate  domino  )  conftantiffi- 
ma,  &  invi&a  natio  ineademfententiaperman^ 
furafit,  nonfolum,  quiadunuma,  autfirmalU 
bertatis  veftrae  defenfio  a  verae  pietatiscultu  fc* 
junfta  efle  non  poteft  5,  verumetiam,  quod  tantu 
jam  rebus  pro  fidei  catholicas  ,  &  eeclefiaftitae 
libertatis  propugnatione  fortitet,  6c  feliciterge* 
ftis,  veftrijam  fimilesnon  efle  vobis  unquam  H- 
cebit.  Mandatavcro  vcftra  ^juoad  juris  eft,  Ji-» 
benter  admittit, 

COMPARITIO  OHTORIS 
C  3igifmundi  regis  Poloniae  ,  die  xxiii, 

Oftobns  ,  anni  mdixu, 

Literae, 
Oratio. 
{iefponfum , 

I-IX. 

LITEB,JE  S  16-lS  M  t/.H  &  I  B,  S  G  IS 
'Polonid  ,  exhittita  ab  ejus  Qratore  in  Tha  com* 
paritionet  die  xxlii*  Qttobris >  in  gcmrali  con- 
gregatione  MDttii.. 

Sig.ismundu  s  Auguftus,  Dei  gratia  ,  resc 
Polonisei  magnus  dux  Lituani» ,  Ruifi»  , 
Pruffiae,  Mafovise,  Samogitiaeque ,  &c,  dominus 
&  haeres,  revercndiffimis  in  Chrifto  patribus  , 
dominis  fandae  ecckfiar  Romanae  cardinalibus  » 
ac  facrofanfti  conciiii  Tridentini  legatis,  cete- 
rifque  reverendis  &  vcnerabilibus  dominis  epi- 
fcopis,  abbatibus^  ordinumgenerafibus,acaIiis 
omnibusuniverfale  cecumenicum  concilium  Tri^ 
denti  reprsefentantibus  ,  atnicis  noftris  cariffi- 
mis,  falutem,  &  benevolentiaB  noftrat  commen- 
dationem  *  lleverendiffimi  in  Chrifto  patres  t 
Bc  rcverendi,  ac  vcnerabiles  domini  amici  no- 
ftri  cariffimi,  fecimiis  pro  officio  noftio  reeio  » 
ut  ad  hunc  celeberrimum  &  facrofanftum  domi- 
nationum  veftrarum  conventum  ablegaremus 
E  noftro  nominereverendum  in  Chrifto  patrem  , 
dominum  Valentinum  Herburtum  epifcopum 
Praemiflicnfemoratorum  noftrum*  Cui  quoniam 
noftro  nomine  quaedam  ad  dominationes  veftras 
renuntianda  commifimus  ,  ab  illis  petimus  ,  ut 
eumdiflercntem  benigne  audiant,  ipfiufque  ver* 
bis  non  muko  minus  quam  noftris  fidem  adhi-, 
beant.  Quasoptimcvalerc  cupimus.  Datas  Vil* 
nae  ,  die  vi*  menfis  Septembris  >  anno  domini 
MPtxix.Regni.  vero  noftri  anno  xxxnu 

Sipfmundm  Uuzuftns  rex. 

<A  ter* 


473  OHATIO  KABITA  A  R,D*  VaLbNTINQ  !  PI S»  P  R  JT  M. 


A»rs 
.CJrarsrr, 
i>$z. 


«4  ter$o9 

SiErKJiEiiDtssmis  r^  chwsto 

$4trifa$t  dominis  fantta  ccckfis  fytnan*  cardi- 
nalibus  ,  4t  fitmfm&i  fancitii  Tridmtini  U%t- 
tt*>  tmrtfftz  rewrmtdis  ac  mmmbilibsts  dom^ 
nis  efifiofis  ,  dbtfibm  ,  Qrdinnm  zeneralibus  > 
4c  4lm  mnihm  univerfih  mumenicxm  tonti- 
tium  Ttidcnti  nfrtfintMtibus  amkis  mfith  w~ 
riffmis  > 


474 


QB^ATIO    UABTTji   ^t   £,  i>*  r^LMTSfTniO  B 
tfifiefo  ¥*4mi$tknfi  ,  vwwe  fermijjimi  iomini 
Sigifmnnii  regis  Toloni^  ,   in  tjw  comparithne 
m  genemii  tan^re^atione^  die  KKXIX*  OStbrh  , 
mni  MDLxtx, 

StitfcKrsstMus  8t  clementiffimus  dominus 
meus  tw  ,  illnftriffimi  fedis  apoftolica  Ic- 
gati  ,  ampfiffimi  oratores  ,  reverendiffimi  in 
Chrifto  patres,  venerabitefque  viri*  eo  nomine 
qnod  hoe  facrofan&um  concilium  tam  ncceffa- 
vio  tcmpore  coa&um  fit,  ecclefiaeDei  unioe  di~ 
Je&&  in  dominonoftroJcfuChrift;oparcntifu«, 
vehementer  gratul&tur  .  Cui  pravis  &  pernicio* 
fis  impiorum  hominumopinionibus,  ccu  violen* 
tiffunis  tempeftat*bu$ja&ataeat£jue  affli&ae,  ni-  C 
hii  opportunius  >  nihilque  magis  nece0atium  , 
quam  hoc  facrofanauim  concilium  accidere  po- 
tuiffe  extftimat.  Scit  cnim  faera  illius  tnajeftas 
cjus  generis  tempeftates,  ottlla  rc  commodius  , 
quam  cecnmenicis  conciliis,  poffe,  aut  unquam 
potuiffe  ab  ccclcfia  Deiproputfari.  Etutexop- 
tsmo  animo  fcreniffimus  rex  hoctam  peroppor- 
tunum ,  &  perneceffarium  negotium  ecclefitf  Dei 
graiuiatur :  fic  dsfmgulari  veftra  pietate ,  omnia 
preclara*  atqaeegregiafentiens,  facile  fibiper- 
fuadet*  Vos  unum  id  agere,  inidunuitunettm- 
berc ,  ut  falutaribus  hujus  facras  fynodi  conci- 
liis,  tam  horribilis  ecdefiae  Dei  tempeftascom- 
poni,  aut  disjici  poffit.  £teft(Deooptimoma- 


A  v«ro  pro  veftra  pietate>  aoa«modo 
cictisj  fed  m  co^itabitis  tjuidcm. 

<^uod  wtem  m  tanta  oppugnatione ,  acma- 
gjnis  proccjlis  ecclefiae  ,  facrofandum  hoc  couci- 
Jium  velut  pracfens  ausriiium,  ac  gratiffimus  Soi 
illuxit,  id  primumDeibenignitah,  deindebea* 
iiffimo  ac  maximo  pontifici  Pio  ^uarto  merito 
acceptum  fcrre  debcmus,  Quas  enim  ille  ponti- 
h%  lmpcnfas,  guos  labores,  qtuscuras  aon  fu- 
fcepit  ac  pcrtulit,  priufquam  huac  veftrumfan- 
t5liffimum  graviffimuoaquccceptum  cocgit!  Qum 
igitur  illi  pro  tam  ingenti  divinoqucbeneficio 
pmmit,  qi^feonodsinfignia,  quslatidum  mn- 
nimenta  ab  ecclelia  DeF  non  debcntar  ?  Se4 
cum  ille  fuo  tam  praeclaro  ac  egregio  fado  con- 
tentus  y  ifta  non  poftulct  ,  hoc  tamen  vel  invi- 
t«§  confequetur,  quod  id  illius  pratftans  in  ec« 
clefiam  Dei  bencficium  mortaiium  mcmoria  ale- 
tur  ,  fcrmonibus  crefcct  ,  atcjue  litcrarum  mo*> 
nimetttis  invcterafcct  ,  corroborabiturque  :  ac 
it&  dcmum  fempiternum  cft  futurum,  necillud 
ulla  unquam  aetas  conticcfcct»  Neque  vero  il* 
lud  non  opportune  Dci  bcnignitate  accidit  , 
quod  ad  ecclefi^  fahftem  defcndendam  tuen* 
damquc  pius,  &  inviaifiimusimperator,  acalii 
catholici  reges ,  principes ,  refque  publicse  magno 
ftudio,  utcKhacoratorumclariffima,  magnaque 
frcquentia  cognofci  potcft  ,  coufentiunt  +  Qoid 
fcrcniffimus  ac  clemcntiffimus  dominus  meus  rex  ? 
diffeafit  ne  ab  hac  tam  pk  cfcufa  a  reliquis  ca- 
tholicisrcgibus?  Is  vcro  cum  illis  mentc,  volun* 
tate,  ftudio  ac  virtute,  ad  confervandumvete- 
rcm  illum  catholicse  reiigionis  ftatum  vehemcn- 
ter  confeufit .  Ac  in  eo  nudioferegiisfacultati- 
bus  fuis  huic  facrofan&o  concilio  non  defutu^ 
rum  offert  atquc  pollicetur»  Nam  cum  is  fere* 
niffimus  reK  meus  fapicntia,  juftitia,  fortitudi- 
ne,  tempcrantia , omnique  illo|>ulcherrimo cho- 
ro  virtutum  ftipatus,  ac  in  primis  ornatus  fit: 
tum  pictatis  tanto  ,  quantus  effe  maximus  po* 
tcft,  lucet  fplcndore  .  Quot  eflim  is  tcmpla  $ 
dclubraque  honotis  ,  &  cultus  Dci  optimi  ma* 
ximi  gratia  magnifice  extruxit  ,  ac  copiofe  am^ 
pliffimeque  ditarit?  Quanttimextate/usftadium 
i-n  vera  religione  augcnda,  dilatanda,  acetiam 


ximo  fit  gratia  )  fercniffimi  regis  mei  hssc  de  D  ad  barbaras  gentes  regno  fuo  vicinas  profcren^ 
vobis  opinio  minimc  vana  »  Nam  video  omncs  da?  Jam  vero  quanto  ftudiocontendat,  &ela- 
curas  cogitationefque  vcftras  in  falutemecdefiae 


Dei  convcrfas  i  video  vos  ea  de  re  vehemcater 
effcfolicitos*  Eft  omnibuscatholicisviris,  fem. 
pcrque  erit  fereniffimo  regimeograta,  «rjucun- 
da  vcftra  tam  ncceffaria,  &piafolicitudo,  eam 
vos  mcmorcs  falutis  vcftrae  non  debetis  dcpone- 
re*  H*c  cnim  muneris  noftri  conditio  ,  nobts 
divmitusdataeft*  utomnescurasj  folicitudmef- 
que  patienterperferamus,  dum  iis  rebusccclelnB 
Dei  pax,  ac  tranqttillitas  falufquepanatur.  Et 
eo  certeidnobisdiligentiusfaciendumeft,  quod 
nifiidfecerimus,  certo  fcimus  nobis  lllam  aeter^ 
nam  curam  atquc  folicitudinem ,  cjuae  inltat :pe^ 
ftifcri  vermis  confcientiam  conficit  ,  eflc  iub-  i^ 
eundam.  Scd  non  eft  quod  quifquam  vercatur 
commiffuros  vos  unquam^  ut  cu«  aliqwd  &  di- 
ligenti*  pwtermittatis ,  m  hoc  facrofanfto  con- 
cilio  optato  finc  tcrminando.  Nam  camobicfla 
impiorumhominum  furore,  vclnt  facibus  ac  tc- 
lis ,  ad  vos  tendat  fupplex  manus  cathohca  ccclc^ 
fia,  vobisfc,  vobisgrcgemprctiofofanguincdo^ 
mini  noftri  TefnChnftirtdcmptum,  vobisaras, 
templa,  ipfumque  fummum  Dci  optimimaximi 
colwm commcndans ,  eritis ne tam duri , util  am 
in  cxtremo  difcrimincdeferatis?  nccdcifliusfas 
hte,  inftituta  confilia  inire  pcrfcverctis  ?  Vos 


boret,  ut  haec  lucs  tetra,  qusenoftroHcculople- 
rafque  Europf  provinciaspcrva^ataeft,  fiminus 
funditiis  evclli,  faltem  rcprimi  &  fopiriqueat, 
nos  qui  rcgni  illius  incolse  fumus  ,  tcftes  Iocu* 
pletes  effe  poffumus. 

Sed  quid  omnia  fereniffimi  rcgb  meipietatis 
ccrtiffima  figna  perfequi  neceffe  eft  ,  cum  non 
mediocre  ejus  rei  documentum  fit  ,  quod  cum. 
ipfe  belli,  ac  regni  fui  graviffimis  negotiis  im~ 
peditus,  ad  hoc  facrofaaftum  concilium  vmitc 
non  poffet,  me  Iicet  indignum  fuum  oratorcm 
mifit.  Noluit  cnim  pius  rex  in  hoc  totius  Chri* 
ftiani  orbis  ,  de  componendis  diflidiis  religio- 
nis  ardore  a  beatiffimi  maximique  pontificis  , 
ac  ab  omnium  catholicorumregumltudio,  ftu- 
dium  quoque  fuum  abeffc  *  Sed  faftum  fortaffe 
eft,  ut  facra  itlius  majeftas,  in  ea  re  feriusafi* 
quanto  ecclefias  Dci  ac  ipfi  religioni  officium 
faum  praeftitiffe  videatur*  Id  vero  officiumfidi» 
ligentius  examinetur  ,  pcnitiufque  infpiciatur , 
profefto  praematurum  jjotius  ,  quam  ferum  efle 
ludicabitur.  Namcuminveterimoreac  inftituto 
regnifereniffimiregismeihoc  pofitum  fit^  ut  de 
decernendis  ,  mittendifque  quac|uaverfum  lega- 
tionibus  in  comitiis  regni  fufcipiatur  delibcra* 
tip^  utique  nifi  comitiali  decreto  intercedcnte^, 

orator 


475 


IVESPONSUfM  SAHQtM  $¥NO»I 


47* 


;a"ii"h  0  0r^r  ttglm  majeftatis  hue  aon  ttzt  mhtmdus .  A 
Chr.isti  $$^  cum  fcreniffigaus  rex  aliquot  jim  annisare- 
Mtfa*  gfto  foo  in  remotioribus  regianibqs  belli  nego- 
tiis  vehemenfcer  impeditfts  abeffet  ,  ae  ob  eam 
caufam  facultatem  cef$brandoruiri  cpmitiorum 
jregni  ad  hoc  ufque  tempus  prorfus  fublatan* 
fibividcrct,  diutiuspro  fuapietate  fe  tenere  nofi 
potuit,  quin  htte  oratorem  fuum,  non  expe&a^ 
t0  *y*  4e  re  comitiali  d^creto  abiegaret  *  Exqup 
fatis  cuivis  perfpicuurn  effe  pqteft,  quod  f$rc- 
niffimus  rex  meus  maturins  oratorem  fuum  huc. 
miferit,  quam  per  tnorem  in  regno  receptum, 
ei  Jieere  videbatur*  Id  vero,  eo  Tecit  alacrius , 
quod  **  a  quse  in  Chriftianarn  religionem  hac  no- 
ftra  infeJici  artafce  graffatur  peftis  »-  peftiferum 
virus  fuum  in  regnum  quoque  iiiius  majeftatis  B 
longe  latequedlffudit;  *  Quoa  quidem  malum  fe* 
reniffirnus  rex.a  fuoregno,  acabuniverfoChru 
ftiano  orbe  averfum  &r  pmpuJfatunri  in  falutari*. 
bus  ejus  eoncilii  decretis',  confidit  ac  fperat  * 

Qim  nt  fpes  eum  atque  adeo  univerfum  ter*? 
rarum  orbem  fallafe  *  per  vifcera  mifericordiae 
domifU  noftri  jefu  Chrifti  obfecro  >  ea  quacoe- 
piftis  fclidtudine  curate  «  Nihii  enim  ad  cam 
tempeftatera  ,  qua  navis  vobis  eommiffa  jafta- 
tnr',  componendam,  nihil  ad  eam  peftem,  qua, 
gregem ,  eujus  paftores  eftis,  popuiari  videtis  , 
depellepdam  vobis  deeft^  videtqr^  Nam  8c  prae* 
elara  ejus  confilit  occafio,  8c  tantaquantavide* 
tis,  catholicorum  regum  ac  prmcipum  ftudia*, 
modo  non  emiffa  voce  ,  veftri  officii  vos  admo-  C 
nent,  utqne  iis  taotis  malisoccurratisatqueob-* 
fiftatisexpofcunt.  Qpihusautem  ratioaibus  fieri 
poffit,  Deus  optimus  maximus  vobis  infpiret, 
ae  quaecunque  iufpiraverit  ilja  m  honorem  & 
glomm  fuam,  vetkam  totiufquc  catholicse  e^ 
clefi^  falutem  propitius  r^dundare  veiit^ 

iXL 

tn  admiffione  watsrte  (tnmffimi  iomlni  Sigifmun* 
di  reps  'Pohms  in  genertli  congregdtfone  »  die 
x Kll J.  Qftobrh)  anm  mdlxi  i. 

Reverenpi$sime  &  iHuftriffimedomi-  D 
neorator,  Sigifmundi  Auguftioptimi,  ac 
potentiffimiregisveftris  fmgularis  pietas»  &  ex- 
cellensjuvanda  cathoJicae  ecclefisc  ftudium  adeo 
perfpeftum  facra»  fynodo  femperfuit,  ut  quem- 
admodum  fumma  cum  laetitia  fi^  vofuptate  ejus 
legatum  advenientem  excepit^  ita  certe  nuJlam 
mcncft  &  tarditatis  excufationem  ab  ejus  m^j^ 
ftateexpeftandameffeunquam  exiftimavit*  Cum 
enim  fereiuffimus  Polonise  res  is  fit »  qui  acceptam 
a  dariffimis  regtbus  majoribus  fuiscatholicaefi- 
dei  veritatem?  non  foJum  ipfe  conftanter  reti- 
nuerit »  verumetiam  optimis  Jegibus  ,  ac  conti- 
nentibus  prope  bellis  >  a  nefariorum  hominum 
fcdere  atque  impetu  defendendam  fumma  curn 
Jaude  fufceperit »  fatis  per  fe  facra  fynodus  intel*  £ 
ligebat,  eum  celeberrimohuic,  ac  legitimo  to- 
tius  orbis  concijio  animo  intereffe  >  eandemque 
pietatem  omni  tempore  hn&m  Dei  eccJefiae  reipfa 
praeftiturum  effe»  quaminvidiffimtisCsefar,  ce- 
terique  Chriftianiorbisreges,  acpopuli,  miffis 
legationibus  profeffi  effent  •  Accedebat  autem 
Hofii  cardinalis  ampliffimi  afpedus,  praefentia- 
que  ad  declarandam  re^iam  ment^m&voluuta* 
tern,  veluti  magnumaliquodatqaeilluftretefti- 
monium.  Neque  enim  dubitari  poterat ,  Sigif- 
mundum  Auguftumregem  omnia,  quaeadf&crae 
hujus  fynodi  decus  &  omamentum  pertinerent »  - 


A  n  nr  o 

STl 


fummoftudiocuraturumeffe,  k  qua  ditloms  fu  ^  ^ 
hominem  apoftolicx  fedis  iegationem  obireper-  ^ntn^ 
benigne  pateretur.  Haec igitur fuat ,  praftantif-  t^z 
fime  orator ,  qu«  haftenus  fecerunt  ,  ae  ab  hoe 
generalicoacilioregis  veftripietas,  &  au£toritas 
abeffe  videretur  ;  Verum  quando  per  Jegatum 
etiam  fumma  religionis  8c  prudenti*  ,  fieintegri* 
tatis  laude  praeditumadeffe  vo|uit:  hoc  tjuidcm 
facrae  fynodoeo  jucundiusaccidit ,  quod  intelJe^ 
xit  ejus  majeftatemi  noa  exp^ftatis  regni  comU 
tiis,  dehacr^deliber^ffe*  nefciJicetcumealon- 
gius  differrentur ,  aliquod  pi^tatis  ofticium  ab 
aptimo  Sc  religiofiflimo  rege  dcfuiffe  iJIisyideri 
poffet,  qui  minus  fincere,  atque  adeoinvidiofe 
catholicorum  principum  fafta  interpretari  fo- 
lent  .  Quare  fanda  fynodus  regiae  mafeftati  ib 
honorificenlilRma  legatione,  deque  £ju$  in  ca* 
tholicam  Bc  apoftoiicam  ecclefiain  cgrcgi*  vo* 
luntate,  maximas  gratus  agit,  Deindcvero te^ 
reverendiftime  domine  ,  non  folum  quia  iilius 
regis,  cui  nihiJ  anti^uiusver^religioneunquam 
fuit,  petfonamgcris,  fedquiaHoUicardinalisar 
Jegati  ampliffimi  laudationeesornatus,  non  po- 
teft  hoc  munere  non  digniflimum  judicarc,  it- 
bentiffime  excipit  ,  mandatumque  feuum  ,  prottt 
juris  eft  ,  admittit,  Quod  autem  fandamfyno* 
dumbortaris,  utDeieaufam,  quam  fufcepit,ita 
tueatur,  ut  aliquando  fa^nfta  ecclefia  priftinam 
dignitatem  recuperare  queat  ,  illa  quidem  fua 
fpoafce  incitata,  inhanccuramomni  cogitatione 
incumbit:  JaetaturqueDeimifericordUtam  prac- 
clara  divini  hujus  operis  fundamcnta  ja<3:a  effe  > 
ut  divina  ope  &  auxilio  freta  ,  fperet  fore,  ne 
cum  fibi  a  Pio  IV.  pontifice  maximo ,  cujusvir- 
tutem  immortaJitati  confccratam  omnes  aetatesi 
admirabuntur,  fumma  conftituendse  ecciefi*  ad- 
jumcnta  fuppcditata  fuerint,  ipfafuomuneri  & 
o(Kcio  defuiffe  exiftimari  poffit. 

COMPARITIO    ORATORIS 

Emmanueiis  Pbiliberti  d«cis  Sabaudiae* 

dic  uitimajanuarii,  anniMDLxux» 


Litera?  * 
Oratio  * 


Mandatum « 
Refponfum. 

Jx  jL*  i  It 


IITE^M    DVC  JS  S  *AB  UV  D  J  M* 
exhibiu  4b  *jns  oratore   in  gencrdii  cwgrc&tttb- 
<m%  ultima  Janu<trii &  anni  mdlxiii. 

IttusTRissiMJ  &  Ttyer^niif&mi  patres  ;  In 
tanta  rerum  perturbatione  ,  in  qua  totus 
Chrittianusorbis  periclitatur,  illud  nobis,  ut  cer- 
tiffimnm  ita  unicum  remedium  y  quod  ab  iftius 
facrofanfti  concilii  diu  defiderata  diffinitione 
dependet,  reliftum  effe  videtur.  Reliquae  enim 
omnes,  quae  huic  morbo  adhibentur,  medcl^  » 
vulnus  potius  exacerbareS  quam  obducere  di- 
gnofcunttir*  QptteBc  pontificefumrno,  qui  hoc 
Um  falubre  medicamentum  adhiberi  voiuerit ,  & 
vobisomnibus,  quiveftraopcra,diligentia,  vir- 
tute,  inhancremprorfusincumbere,  &prore!i« 
gione  tot  iabores  fuftinere  non  recufatis ,  maximg 
funt  agenda»  gratiae  :  Chriftianis  vero  omnibus 
fummopere  gauddndum,  quodreiigionefuo  pri- 
ftino  candori  reftituta »  &  omnibuserroribus  vde-  *>/je^iii$ 
plofis,  viam,  quam  fequantur,veritatisminime  *w*flvfm 
fint  ignoraturu  Mihi  quidem  nulla  resgratiot,  ncc 
defiderabiJior  obvenire  poterat,  tum  totius  rei^ 
publicasChriftianaecaufa,  turn  etiampopulorum 
meorum,  utquosabellorumanfra^ibus,  divina 


477 


M 


ANDATUM        BUCIS       S    A    B    A    tl    D    i   £ 


A  H  N  0  tnuocre  liberatos  mea  magna  laetitiaconfpicio, 
Christ*  eos  etiam  animarum  paccfruentes,  majorcscum 
»5<J*  gaudip  intelligam.  Quodfiferius  advosorato- 
rcm  &  procuratorum  meum  ,  qui  mos  oranibus 
cathoiicis  principibus  cft  antiquus ,  deftinavi ,  id 
facilc  mihi  a  vobis  condonatum  iri  exiftimo  >  fi  va- 
rh  atque  eadem  gravia  negotia ,  quse  me  ha&enus 
totum occupavctuot  ,  confiderare  non  dedigna- 
bimini*  Nune  cum  primum  Iicuit,  reverenuum 
epifcopum  Augufteufem,  ifthuc  mutendum  cu- 
ravi,  qui  &  oratoris&procuratorismeimunere, 
apud  iftam  facrofan&am  fynodumfungatur:  ab 
co  intdligetis ,  &  quanto  inperieuloconftituti 
fimus  ,  &  quo  teneamur  defiderio  conventum 
hunc  veftrum  uflanimi  confenfu  ad  totiusorbis 
Chriftiani  quietem,  &  ad  cathoiic*  religionis 
augmentum  ,  pcrfici  :  qua  dcnique  afiicia- 
tnur  volutttate  veftra  decreta  ,  veftrafquc  diffi- 
nniones,  quantum  in  nobiserit ,  omnibus  favo- 
ribus  profequi&adjuvare ,  ut  quod  a  vobis  (Spi- 
ritu  fan&o  cooperaotc  )  dietcrminatum  fuerit  , 
id  a  nobis  pro  virili  noftra  itnceriffime  execti- 
tioni  demandetur  >  Valcte  *  Taurini  Kalend. 
Januarii  mblvus* 


478 


U    T  E  \G  0. 

I  L   L  V  $  T  ^   l  S   $   I  M  U  K    V  H 

tf  rtverendijJimarHm  DD*  W*  obfequentiffi* 

mtts  fitius  dux  Safaudis . 

E.  PhiKbertus. 

LXIIL 

Mjt^DUTUM*  DUCIS  SJB*AUDlM 
cxbibitum  ak  tjns  oratore  ingeneralicongregatione 
ih  uitima  Januarii  MDLxiii. 

Cu  m  Philibertus  Dei  gratia  dux  Sabandiae  , 
Chablafii,  &  Auguftae,  facri  Romaniim- 
perii  princeps,  vicariufque  perpetuus  ,  marchio 
in  Italia  >  princeps  Pcdemontium  ,  comes  Ge- 
bennarum ,  Gebennefii ,  Baugiaci ,  Recondimon- 
tfs,  &Aftae:  baroVaudi,  Gai,&Faucignuci , 
Niciaeque,  Brefcite,  ac  Vercellarum ,  &c.domi- 
nus.  Univerfis  pateat,  quodcumfercnilijmusin 
Chriftopater,  dominusPius  divina  providentia 
Papa  IV.  pro  hasrefibus  cxtirpandis ,  moribus  re- 
formandU ,  abufibus  corrigendis,  atque  aliis ,  quae 
&d  catholica?  rciigionis  veritatem  affercndam ,  pri- 
ftinumquccandoremreftitucndum  neceffaria  fue- 
riat,  proponendis,  tra&andis»  diffiniendis,  & 
exequendis  >  faerum  oecumcnicum  concilium  in 
civitate  Tridentina   profequcndum  indixerit  , 
quo  in  loco  multi  jampatrescdnvenerc,  atque 
hutc  tam  falubri,  ac  ncceflario  negotiooperam 
havare  minime  dcfinunt.  Nos  proea,  quaerga 
rcligionem  catholicam  afBcimurpictate,  facro- 
fanfium  hunc  conventumomni  ftudio,  omniquc 
favore  profequi  cupientes,  ut  pro  virili  noftra 
univerfaBreipublicscChriftiansc,  &  hispraefertim 
populis,  quibus  regendis  divina  nos  prsepofuii; 
benignitas^  ia  re  um  neceflaria  prodeffe  vaiea- 
mus,  ut  principemdecetChriftianum,  noftrum 
illuc  oratorem  &  procuratorem  tranfmittcre  de- 
crevimu^  -  Confifi  itaquc  de  ftde,  leg«Iitatev  fcicn- 
tia,  probitate,  rerumexpcrientia,  alitfque?irT 
tuturit  moribus,  reverendiffimi  confiliarii  noftri 
cartffimi  domini  Marci-Antonii  Boba:  epifcopi 
Auguftenfis  ,  cundem  epifcopum  oratbrcm  ,  & 
procuratorem  m&ftrum  eiegiitfus,  dcputavimus» 


A  &  fccimus,  ac  teaore  prjefenttumexcertaaoftra    * — ^~" 
fcientia,  motuque  proprio,  &  citraalioramper  CHRi&if 
nos  ha<3tcnus  conftitutorum  procuratorum  rcvo-      tS$^ 
cationem  cligimus»  deputamus,  &facimus,  ei- 
que  auQoritatcm  &  facultatem  impartimus  no- 
ftro  nomine,  fcfedid»  facrafynodo  prrfcptan» 
di  in  congregationibus,  feffionibus,  aliifqueia 
focis  j  ubi  fucrit  opportunum ,  interveniendi ,  ea  > 
quac  Chriftianae  reipublicae  ncceflaria  &  utilia  fue* 
riat  ^  proponendi ,  decrctis  &  diffinttionibus  afE- 
ftendi  *  iifaque  &  illas  acceptandi ,  atque  illorum, 
&  iilarumobfervantiam  promittcndin  acdemum 
omnia  aiia  in  praemiffis  >  &circa  trafltandi  t  geren- 
di,  negotiandi  &conc!udendi>  quaenos,  fiprae- 
fentes  cflemus ,  tradare  >  gerere  >  negotiari  &  con- 

B  cludere  poflfemos.  Promittcotcs  in  verboprinci- 
pis,  omnia  &  fingula  pcr  dominum  epiicopum 
oratorem  &  procurator^m  noftrum ,  propofita  0 
tratflota ,  conclufa ,  acceptata ,  &  prdmiffa  >  rata  % 
gtata,  &  firma  habere,  &tenere,  caqueinvio- 
labiliter  obfervarc:  renunciantes  quibufcumque 
Icgibus  ,  privilegiis,  &  aliis  omnibus,  quious 
contra  praemifla  ,  vei  aliquod  praemiflbrum  fa- 
cere  ,  vel  venire  poflemus  .  In  quorum  fidcm, 
has  manu  propriatubfcripfimus ,  DatumRipqJis 
dic  i.Januarii  molxiii. 


£•  Vhttibertusn 


LXIV. 


Q\UT10  UJmTU  Jt  \nvE\E^pimuQ 

domim  epifiopo  JL*%uftenfi  ,  aratore  iltuftrijfimi 
domini  Emmcnueiis  Vhilibertiy  dttcis  S^andUy 
in  ejus  eomp4rithne « 


Veulem  illuftriflSmi  &  rever^iidiffimi  pa* 
tres,  tantum  mihihodiedaretur  cloquen*- 
ti«,  ut  in  hoc  digniffimoconfeflu,  prorei,  de 
qua  agitur ,  gravitate ,  &  pro  ejus ,  cujus  nomine 
advosvenio,  principisegregia  inreligionem  ca* 

D  tholicam  pietatc  ,  noonulla  breviter  explicare 
poflem,  non  quod  exiftimem  oratione  quantum- 
vis  prolixa  &  elaborata ,  pofle  me  quicquam ,  non 
dicamplenecomplefti,  fednefummatim  quidem 
per  capita  attingere,  quodnonavobis,  &  acu- 
tiflime  praevifum,  &  diligcntiflSmecxaminatuoi 
fuerit :  Ied  quoniam  rem vobis  minime  ingratam , 
&  fortaffe  non  omnino  inutilem  mc  fatSurum 
puto,  fi  quanti  apud  homines  vcftri  fiant  Iabo- 
res  ,  quomodo  veftra  probentur  confilia  >  qu« 
dcnique  fit  omnium  de  vobisexpedatio,  curfim 
expoiuero:  moxaliqua  de  gloriofiffimo  principe 
Emmanueie  Philiberto  Sabaudi^e  duce  fubjece- 
ro,  qu»  licet  vobis  fintnotiffima,  eatamenfi^ 
Ientio  praetereunda  non  effe  duxi,  quod  earum 

£  rerum,  quae  maxime  expetuntur  &profunt,  ju- 
Cundamirumin  modum  folet  efle  remcmoratib. 
Illud  itaque  vos  minime  latere  fcio ,  cum  fupcrio- 
ribus  annis  feditio  h«c  pefiima  ,  Chriftianata 
Rempublicam  invafit ,  &  modicis  non  contenta 
finibus,  longe  latequepervagarctur,  eambono* 
rum  omnium  fuiffe  fententiam  ,    concilium  co* 

fendum  efle  >  cujus  auftoritate  falubris  huic  mor- 
o  medela  adhiberetur,  eoque  non  tantummalc 
affeftae  provinciae  purgarentur,  fed  nealiaepol- 
luerentur,  quam  citiifime  provideretur,  idali- 
quando  impetratum  eft ,  conciliumque  hac  in  ea- 
dem  civitatc  agi  coeptum ,  qua  in  te  cum  a  patri- 
bus  vigilanttfume  infudaretur  ,  renovato  intcr 
cos principcs  btllo ,  apud  quos  fomma  Chri fttani 

orbis 


479 


Okatio  habita  a  d.  episcopo  Augustenst. 


480 


A  K  $  o 

Cmrxstx 


orbis&rpoteftas^arau&otitaserat,  abeo»  reim-  A  gand*  ftudioadfmbunt ,  iUio^cuitand^defide 
perfe&a,  ceflatumeft:  quece#atioui  maximum        '*      "  M        A 
honis  omnibus  dolorem  attuiit  ,   ita  catholisae 
religioni  graviores  peperit  difficultates  ♦    Na,m 
multi  »  qui  cum  conciiium  perageretur  «,  illiu^ 


Cenfuram  perhorrefcentes  ohmutuerunt  ,  ut  eo 
timore  fefe  liberatos  dimiffis  patribus  credide** 
mntji  attdacipresfafli*  quafi  terapus,quo  tacue* 
rant »  recuperare  voientes  s  non  fecus  ac  amnis in» 
tra  clauftra  aliqtiandiu  conclufus ,  fublatis  obici* 
bus,  vehemetitios  defluit,  acriusvetienafuadif- 
fundere  ,  &  contra  receptas  ab  Ecdefia  fenteh* 
tias  novas  afferere opinioftes  non  deftiterunt ,  do« 
nec  omnibus  perturbatis,  GaUiam  ipfam  nobi* 
Kffimam,  atquo  eamdem  religiofiflimamprovhu 
ciam  in  hoc ,  qtiod  ^idetis  patres  >  difcrimen  tra* 
xerunt.  Sed  quid  dixiGalliam?  imo  veriusuni- 
verfum  orbem :  hac  enim  amiffa ,  alias  provineias 
diu  in  religioaeconiinerinonpofle*  fummopere 
timendum  eft , 

Qtiare  cum  res  in  maximam  viderentur  reda^ 
&edefoiationem,  omnipotensDeus,  quifemper 
praefto  eft  in  tempore  opportuno ,  paceinter  prin- 
eipes  eonciliata  »  hujus  inftaurandi  eoncilii  facuf* 
tatera  nobis  reftituit ,  quoddivinaprimumboni.* 
iate »  deindefanftiffimi  domini  noftri  Pii  IV*  »ru- 
dentia*  Srincomparabili  erga  creditam  fibiec- 
defiamcaritate  >  hngulari  etiam  principum  Cfm** 
ftianorum  voluotate  ,  veftra  praeterea  patres  , 
virtute  &  diligeftti*  frequeniiffimum,  &  certe 
reipubiicas  Chriftianse  tnaxime  neceffarium  con- 
fpictmus,  quam  vero  utile  futurum  fit,  resip- 
u  ihdicabit,  Hoc  tamcelebricoaventu  amnium 
permoti  animi ,  omnium  excitata  ftudu  >  omnium 
fpesereftse;,  omnesvos  Iaudare  ,  omnes  vos  ad~ 
inirari»  quod  in  tempofe  tam  diiScUidomibss* 
opibus,  amicis,  propinqtris,  ecclefiisveftris  re^ 
liftis,  non  ^ftus,  nonfrigora,  Jioitmaria,  non 
hoftiumgladiose^bomuftis,  quod  voshue  reli* 
gioitis  taeodse ,  &  pacis  in  ecclefia  Dei  cotiftitu^n* 
d^>  gratta  cqnferretis  , 

Fingite  vos  >  patres  ,  in  ampliffimo  theatro 
conftitutos  efle  9  &  hujus  veftrae  a&ianis  omnes 
homines  fpedatores  habere»  fummos,  infimos, 
bonos ;  m^los ,  pios  ,  impios » fed  non  omnes  eif- 


v  Akno 

irio  attribuunt,  ifti  caritatisignenosflagrarear*  christi 

bitrantur^  i!H  contradidionis  fpirituagitarica*     t$$$* 

Jumniantur:  quid  plura  ?  boni  bene  omnia  in~ 

terpretantur,  maii  in  malum  umnia  detorqueat 

Quocirca»  nt iftis,  patrcs(quod  vos  prorfus 
velle  certo  fcio)  fatisfa<5tum  eratsillum  potjffimum 
a  nobisexpeftariexiftimate,  ut  cum  aliqua  quse* 
ftio  difcutienda  proponetur ,  iljud  Caffianum  iem« 
per  praa  dculis  habeamus ,  cui  bono  f  ut  fcilicet ,  fi 
quid  ira&andum  fuerit»  quodaddifciplinamec* 
clefiafticam  temporum  injuria,  &  hominumvi* 
tio  inclinatam  iublevandam  ,  quod  ad  h^refes 
extirpandas,  quod  ad  paceminecclefiaDeicom^ 

B  ponendam  pertineat,  inhoctotisviribusfnfude- 
mus,  ^quidagendumfitjfincereexplicemus  rat 
ff  aliqua  incideiint,  quaenobismagnum  faceffant 
neg-otium,  rei  vero»  dequanunc&gitur,  mora*^ 
potius  injieiant  y  quam  adjumentum  aiferant,  hasc 
prsetereuntes  y  ad  ea ,  quse  maxime  profuturafunt, 
unanimcsdefcendamus.  Duofunt,  quas  a  nobis 
defiderantur,  morum  caftitas,  &puritasdo&ri~ 
nae;  haec  fi  fideiiter  praeftiterimus,  brevi.nosfum- 
ma  bonorum  omnium  cum  laetitia  ab  hocnegom 
tio  expediemusj  quo  nihil  primo  afpedudrffici- 
lius,  at  fi  remiuterius confideremus ,  nihi!  explK 
catu  facifius  efle  poteft.  Quid  enimdiflicilius^ 
quam  morespertotfaecuia  depravatos  eorrigere, 
&  iicentiofam  multorum  vltaui  duro  feverioris 

C  cenfurse  fraeno  cohibere  ?  Quid  diflicilius,  quam 
ia  tanta  opinionum  varietate  s  ita  veftras  proferre 
fententias,  ut  bene  fentientes  con6rmetis>  mak 
autem  opinantes  a  tenebrisad  veritatis  Iucem  re* 
vocetis?  Quid*  inquam,  bominibus  difficilius , 
qu^m  facra$ aperire  icripturas ,  facra  traftare  my* 
fteria ,  &  quafi  Dei  eonfiiijarii  fuerimiis  >  iiiius  ar* 
eana  ,  fenfufque  fcrutari  &  interpretari  velie  ? 
Contra  quid  facilius,  quam  id  agere»  qubdut 
fiat,  intuapofitumeft  voluntate?  Jure  eaim  ea 
diflficilia  credemus,  quae  nobi$*etiamrnaximead~ 
nitentibus ,  affequi  miuime  poflumus :  at  hu|us  no* 
ftri  negotii  ea  eftnatura>  ut  qtiicquid  velimus». 
idinDomino  poifumus»  a  quo  fexcent«e  nobis  de 
hac  re  faftac  funt  promiffiones  .   Fidelis  autem 


dem  oculis,  eauemque  mente  vos  intueri:  non  D  Deus  eft»  &r  eas  irritasfierinanpatietur,  Quid 


omaes  eumdem  exitum  hujus  negotiiexpeftare 
Alii  mim>  quamfibifolifaperevidentur»  &  de 
nobis  peffime  fendunt,nihil  aiiud  in  votishabent, 
quam  ut  convefttus  hic »  qui  pr^terfuam  ipforum 
opinianem  ceieberrimus  evafit»  difcordibusfen- 
tentiis  diflbfvatur>  iilud  fecumratiocinantes  ( & 
mehereule  fumtna,  cum  ratione)  nihii  religioni 
Catholioe  perofciofius*  nihil  quod  eorum  maiam 
caufam  magis  ^djuvet ;>  evenire  pofle  :  quare  fi 
qum  inter  vos  aliqti^ndoexoriunturquaeftiones» 
quse  longiori  egeanttraftatu,  tumreroma^ime 
exultant,  &  ut  hominum  funt  ingenia  >  quieafa. 
eillime  credunt,  qu^e  vehementer  cupiunt,  has 
controverfias  ad  concordiam  redigi  minimepof, 
fe  certiffime  fibiperfuadent.  nihilminus^  quam 
Spiritum  fan6tum  in  nobis  effe  conftanter  affir^ 
mantes*  Alii  vero  m  vobis  omnem  fpem  repofi^ 
tam  effe  cogooftentes*  qua  ft  failamur^  omnia 
nobis  mala  timenda  efle,  tumprecibus^pud  Dcum 
contendunt  >  tum  vos  rogant  obteftanturque  , 
ne  communi  &  neceffariae  caufjedecffcvel ith*  in 
hoc  cum  atiis  convmhntes  >  concilii  re  infe&a  di- 
miffionem  graviflimas  univerfo  orbicalamitates 
aliaturam  >  iu  cctcrh  ab  iilis  omnino  difleutientes 
fiquidem  iftis  veftri  eonatus  multo  cumhonore 
eKtoliufttur,  illismagnaeumdeteftatione  depriT 
muntur  t  Ifti  difceptationesTieftras  veritatis  |nda* 


facilius,  quam  ne  cogitantes  quidem  ea,  ioqui> 
quae  hominum  prudentiffimi  fummo  ftudio »  fum- 
ma  cura,  fumtha  diligentiaj  non  folumnonin* 
lel  ligere ,  fed  ne  attingere  quidem  (  nifi  Deus  ad^ 
fit)umquampotuerunt?  Atnobu,  necogitemus 
quid  io<juamur ,  a  Domino  mandatum  eft  >  quem 
fubminiftratoremveiborum  noftrorum  lubcmus, 
quodfuampernos^  non  noftram  veiit  pra&dicari 
dodririam.  Quid  faciJius,  quam  veritatis  inter- 
prete  Spiritufanfto,  verasproferrediffinitiones? 
IJIe  nos docebit  omnia>  nihil  tam veritati  contra- 
rium  eft  >  quam  erron  at  ubi  Spiritus  fandus  adeft, 
i I tinc  ut  omnis  error  abfit  neceffe  eft :  ergo  ne  faili 
quidem  poffumus,  nifi  Spiritui  refiftamm  ,  ilfe 
fempernobifeum^ft,  hic  circumvolitat  i  i$  haeret 
parietibps  quidem>  hic  in  medio  aoftrum  manet , 
non  tantiim  ut  omnia  compleat ,  fed  finguiari 
quodammodo  noftros  occupaturus  fenfus,  quos 
fi  ei  aperirevolu^rimus,  profe&o&corda  noftra 
facris  repleri  myfteriis  ,  &  linguas  noftras  (m 
cogitantibus  quidem  nobis  )  ad  ea  pronuncian*. 
da  foivi  fentiemus  ,  &  magnalia  t>d  Ioquen- 
tes  ,  ab  omnibus  fumma  cum  admiratione  au* 
diemur . 

Reliquum  eft  patres,ut  ad  religiofiffimum  prin» 
cipem  Emmauueiem  Phiiibertum  Sabaudiae  du, 
cem  mea  convertatuj?  pratio,  qua  in  re  paucb 

me 


4« 


RESPONSUM   SANCT2E   SYNODI 
A 


JLtnto  «le  ex}>ediam :  Neque  enim  inilluftranda  fereniffi- 
Christi  mae  illius  famiiix  nobilitate ,  in  ditionis  latitudine 
i$$S*  defcribenda ,  in  rei  militaris  fcientia  Iaudanda ,  in 
ckriffimis  vi&oriis  recenfcndis,  denique  iu  vir- 
tutibus»  quibus  falgct,  inaumerisconnumeran* 
dis  iramorabor*  tum  quia  isnoneft  locus,  tum 
etiam,  quiaeavositacognitahabetis,  utdigitos 
vcftros.  Dua  tantum  dicam,  quae  rationi  hujus 
temporis  maxime  conveniunt  ,  primum  nobis 
gaudendum  efle  ,  quod  ttrenuiffimus  princeps, 
non  tam  fua  fortitudine  antiquum  regnumfibi 
recuperaverit,  quamfuapietatein  religione  Ca~ 
tholica  confervavit ,  fiquidemeoproceflerat  mi- 
iitumlicentia ,  invitis  &  repugnantibus  iis,  penes 
quos  tunc  erat  adminiftratio ,  ut  mukoties  dubu 
tatum  fuerit  penitus  a£fcum  effe  de  religionc  ,  B 
quac,  quod  adhucinillispartibus  retineatur,  id 
totum  poft  jpeum,  Sabaudise  ducis  virtuti  acce- 
ptura  ferre  debemus  *  AUermn  iljudcft,  quodab 
eo  praecipuum  mihi  datum  eft  io  raandatis,  ut 
fuo  nomine  vobisprpfitcar,  vos  in  veftrisdecre- 
tis  obfervandis  alacriorem,  inexequendisprom* 
ptiorem  babuurosaemifcem  *  Dixi ♦ 


LXV- 


in  ddmifjione   ordtoris   iltuftrijjimi   domini  ducis 
Suttaudt£  ,  datnm   in  gencrdi  congre^rione  die  C 
nteima  *$4nu4rii  MDLxiii, 


Reverendissime  domine  ,  ac  illuftris 
orator ,  multae  funt  ,  &  ese  quidem  gra- 
ves  rationes,  quse  hujuscecumenicse  fynodiani- 
mum  &  voluntatem  excitare  debent  ad  ea  ora- 
ni  diligentia  peffequenda,  &  juvante  domino, 
perficienda,  quae  fumma  bonorum  omnium  ap- 
probatione  inftituit»  Hoc  enim  Chriftianse  rei~ 
publicae  afflifta  fane&miferaconditiopoftulat, 
fidelis  populus  non  fdlum  expe&at,  fed  etiam 
flagitat ,  caritas  fuadet ,  &  fereniffimi  domini  no- 
ftri  Pli  quaiti  pontificis  maximi  fumma  au&o- 
ritas  fuo  jureexpeterevidetur.  Verumtamen  fpcs  D 
illa,  quseindies  majorbenegerendae  rei  oftendi- 
tur,  ita  ejus  ftudium  commovit,  ut  fuafponte 
fatis  incitata  nullius  cohortatione  indigeat  •  Nam, 
ut  omittamus,  ejus  benignitate,  incujus  manu 
corda  funt  regum,  faftura  effe,  ut  praeter  ooi- 
nium  opinionem  pax  interChriftianosprincipes 
conftitueretur,  fincqua,  aut  generaleconcilium 
cogi,  de  eo  autconvocando,  necogitariquidem 
ullo  modo  poterat ,  cum  fan&a  fynodus  animo  re- 
petit  ,  quae  deinde  confequuta  funt  ,  in  maxt- 
mam  fpem  adducitur  fore,  ut  Deus  fan&a?  ec- 
clefiae  calamitates  miferatus  ,  laborum  fuorum 
exitum  afferat,  quem  omnes  optamus, 

Ac  primum  quidem  illud  mirutn  videri  dc- 
bet ,  tantum  brevi  tcmporis  fpatio  ex  remotis  ,  &  E 
disjun&iffimis  locis  patrum  concurfum  fa&um 
effe.  Deinde  poftea  quam  dc  graviffimis  rebus 
agi  cceptum  cft,  quamvis  ih  deliberando  non- 
nuUse  interdum  &  variae  difputationes  orircn- 
tur  (  quod  alia  ratione  veritas  fatiselucerenon 
poffit )  tamen  in  dccernendo  fumma  inter  omnes , 
Sc  vere  Chriftiana  confenfio  numquam  defuit. 
Praeterea  in  quo  omnia  fere  effe  pofita  viden- 
tur ,  tanta  catholicorura  principum  alacritas  ,  tam 
propeufa  in  orthodoxam  fidem  omniumvolun- 
tas,  tanta  animorum  confpiratio»  tot  honeftif- 
fimis  legationibus  declarata  eft ,  ut  hoc  veluti 
Cmcih  Gencral*  Tora«  XXXIII. 


482 


certiffimum  conftituendae  ccclefise  pignus  a  Deo  A  N  w ^  c 
immortali  facrofanfia  fynodus  habeat  •  At  vero  Christi 
inter  ceteros  maximi  nominis  principcs  ,  cujus  i5«j* 
fe  vel  dignitate  ornari,  vel  pietate*  &  opibus 
plurimum  juvari  poffe  fibiperfuadet,  quanttfa- 
cerc^  debeat  Emmanuelis  Philiberti  optimi  ,  & 
fortiffimi  Sabaudiae  ducis  clariffimum  nomen  , 
atque  auftoritatem,  multo  notiuseft,  quamut 
pluribus  verbis  demonftrarioporteat.  Ut  autem 
multa  paucis  comprehcndantur  ,  fatis  illud  ar- 
gumento  cffc  poterit,  quod  dux  vefter  nobiliffi- 
mi  generis  fplendorem  ,  ditionis  amplitudi- 
nem,  fummam  bellicae  artis,  &  ceterarum  vir- 
tutum  gloriam  ita  cum  verar  pietatis&  religio^ 
nis  ftudio  conjunxit,  ut  fimul  regnandi,  &Ca- 
tholicse  fidei  defendendac  initium  fecerit  *  Ita*- 
que  reverendiffimc  domine,  vei  quod  ejusprin* 
cipis  perfonam  geris  ,  in  quo  fan6ta  fynodus 
multum  praefidii  pofitum  effe  jure  optimo  exi- 
ftimat  ,  vel  quod  te  iis  virtutibus  ornatumeffe 
intelligit,  quse  tam  gravi  perfonae & caufae  ma- 
xime  conveniunt ,  &  fumma  laetttia  venientem 
cxcepit,  8c  ea  modo  ioquentem,  quaeapruden- 
ti  viro  ,  &  pietatis  ftudiofiffirao  expedanda 
erant,  libentiffime  audivit,  atque  in  pofterum 
omnia  benevolentiaj  &humanitatis  oflicia,  quse 
nunc  tibiprolixepollicetur,  reipfamuitoliben- 
tius  praeftabit,  Mandatumvero  tuum,  prout  ju- 
ris  eft,  benignoanimoadmittit* 


LXVL 

LTTE^JE  C  HKISTiaTilSSIMI 
regis  Caroli  ,  cxhibit*  ab  cjus  orutoribus  in 
generali    congregtttfone    ,    die    %  I»    Februdrli 

MDtXIII. 

Carolus  Dei  gratia  Francorum  rex  ,  fan* 
ftiffimis  &  ia  Deoreverendiffimispatribus 
apud  Tridentum  celebrandae  fandac  fynodigra* 
tiacongregatisfalutem.  Non  dubitamus  fanftif- 
fimipatres,  quin  nobis  cariffimus,  noftrique  a- 
mantiffimus  confobrinus -tlpfter  cardinalisaLo- 
tharingiavosejusnunciiparticipes  fecerit,  ^quem 
nos  ad  eum  nuper  fcripfimus,  defelici&divini- 
tus  nobis  oblata  viftoria  adverfus  eos  noftro- 
rum  hominum,  quifalfo  religionis  praetextuex 
ipfa  facrarum  rerum  profanatione ,  Sc  alieniffimis 
in  facrosecclefi*  miniftroscrudelitatis  exemplis , 
nihil  fe  aliud  conari,  autqusereredeclararunt» 
quam  ut  catholicse  noftr*  religioni^,  &  Chri- 
itianae  pietatis  ftatum  omnem  everterent,  &ar- 
morum  vi  atque  injuria  reliquos  omnespopulos 
noftros  in  errorem  fuum  inducerent  *  Quorum 
audacias(ficuw  omnes  norunt)  tanto  nos  animi 
ardore  obftitimus ,  ac  obftamus  quotidie ,  ut  nul- 
la  nos  aut  rerum  difficultas  ,  aut  pcriculorum 
difcrimen  ab  hoc  inftituto  avertere  ,  aut  remo- 
rari  potuent,  quin  fccleratis  eorum  confiliisac 
incoeptis  *  vel  ipfam  vitam  noftram  opponere- 
mus,  cum  non  ignoremus  in  hoc  totonegotio, 

Erascipue  de  omnipotentis  Dei  honore ,  quo  ni* 
il  nobis  poteft  in  hac  vita  effe  carius,  &  ca* 
tholicac  ejus  ccciefiae  ftatu  ac  falute  dccertarl: 
cuj*us  ut  primogenitus  ,  &  majorum  meorum 
hxreditario  titulo  Chriftianiffimus  filius  ccn- 
feor,  ita  equidcm  defenfor  ,  prote&orque  prae- 
cipuus  toto  orbe  Chriftiano  agnofci  haberique 
ftudiofe  percupio  ,  &  exopto  .  Cum  igitur 
certo  nobis  perfuadeamus ,  vos  in  hoc  tam  fe- 
lici  tamque  falutari  inftituti  noftri  fucccffu 
optimo   maximo    exercituum   ac   vidtoriarum  . 

X  Deo 


48$ 


LlTER^    CaXOL.1    CHillSTI  A.NIS  J,    fcEGlS   F&ANC, 


484 


A   N  N  O 

Christx 


B 


Deo  gratias  cx  animo  efle  adurps  ,   frp&amque  A 

hujas  rei  beneficii  ad  vo$  prae  cetsris  facife  in- 

telligamus    perventurum  ,   Iubenter    vpbifcum 

commune  hoc  gaudiurn  pariter  gaudere  conftir 

iuimus  ,  planeque  atque  palam  teftifieari  hanc 

taua  infignem  ,  tamque  admirabilcm  vifionam 

nos  uniChriftofummoreguni  regi,  ac  bonorum 

qmnium  au&ori  referre  acceptam  *   Unde   eun| 

nostotqftudiq  totaqiie  mente  laudamus,  &  im? 

raortaligratiarumaftiqne  profequimur,  majefta- 

tetn  ejus  obfecrantes  ,  ut  in  perficiendo  ,  quod 

feliciter  ipiius  gratiainchoatum  eft,  negotium, 

tanta  virtutis  fuae  prasfentia  adeffe  atque  adfiftere 

dignetur,  nt  ad  laudetn  ejus,  &  ccclcfiae  pacem 

prqnoftro  dcfideriopmnia paffim  fedata  ac  tran-? 

quilla ,  &in  antiquumftatum  fplendoretnque  re- 

ftituta  prppediem    poffimus,   intueri  ,    Ceterutn 

cum  probe  npverimus  fanftiffimi  patres  optima 

8c  falubcrrima  eorum  malorum,  qnae&nos  ho- 

die  hicaffiigunt,  &peneomnihusChriftianinor 

ininis  provinciis  impendere  videntur  ,   remedia 

&  fan&iffimis  Chriftianse  ecclefiae  paftorum  co- 

mitiis,  publicifqiie  fynqdisquqncUai  petit^efie^ 

atque  habita »  cmn  illi  beatiffimi  patresproin- 

jun&i  fihi  muneris  ofliciqde  univerfalisccclefiss 

faiute  fqiliciti  ,   tam  mature  ,  tanque  accurate 

enafcenubus  erroTibus  obviam  ircnt ,  tantaque  vi-v 

gilantise  affiduitate  eis  refiftere   perfeverarent  , 

ut  nunquatr*,  nifi  extimSisillis,  &emcdiq  fub- 

Iatis  fibi  quiefcendum  efle  arbitrarentur  .  Ora^ 

mns^  yos  fan&iflmu  patres,  tk  inDei  atquetmici 

fiiii  ejus  Jefu  ChriftinGmineobfecramus,  ^tpro 

ea  expe&atione,  quam  dc  pietate  ,  ac  paternp 

in  ffc  animP  veftro  amnescoacepeutnt,  tam  fan- 

#am»  tamqueferiamrenim,  qtise  turiri  bellorum 

injuria  ,   tum  tetnporum   iruqujtate    i^   populo 

Dei  vitiata;  corrirptacque  funt  a  emendationetn  , 

^C  reformationem  inftituerc  ,  atque  inire  v^ll^tis, 

vit.  qui  fe  ex  animi  ievkate  temere  ab  eccleiia  fe- 

pararunt  ,t  ex  ea  quam  inftauratam,  probe  ^tque 

perfe&£;rcftitutamL  ipiis  expeaandam  exhibebir 

tis,  .ca,thplic«  ecckfise  antiqua  facie,  puritate, 

^tque  integritate^  in  falutis  viam  faciilimeredu- 

cantur.  Atque  ut  neque  nps,  quicquid  ppum  ac 

virium  nobis  eft  divinse  gratise  muncre  cpncef- 

fum,  ad  Chriftianae  reiiglonistuendam  digaita- 

tem  cupide  impendimus,  &  nobifcum  nonpauct 

pTseftantesviri,  3frnilitiae  noftr^duces  ac  praefe- 

di  nobis  chaxiffimi  in  eadem  ifta  caufa  fipiiplis, 

non  pepercerunt,  fed  vitam  &  fanguinemfuum, 

(n  hoc  recenti  prxlio  dominoDeoconfecrarunt : 

fic  vos  pro  veftri  muneris  ratione  eo  animican- 

dote  &    confcientise    finceritate   in   hoc   ipfun\ 

(  cujus  gratia,  conveniftis  )  negociutn  in<^umba- 

tis,  ut  e»;  fan(Siffimo  labore  veftro.  verum  tin- 

Cerutnque    Dei    caltum    ,    tanquam.   praecipuum, 

operae  vcftrse  fruftum,  paffim  renafci  atqiie  in- 

ftaurari  videamus,  atque  adeo.  ean^  in  eccleiia 

morum  emendationem,  ac  difciplinam  yigere  , 

qua?.  non  modo  placandis  rcgninoftri  procellis , 

fed  etiam  conciliandae^  &ineademj;engioneper 

pmnes  Chriftianae  ecclefiae  popuios   conftituen- 

dae paci  fufficere  poffit .  Datum in civitate  Carnu. 

tenli,  diexviir.Januarii  mdlxiii» 


XLVIL 


A   N  N  O 

Chkisti 


Ferrerio  oratore    Chriftianijpmi   reps   iti  genzrdii 
congregntiom  Ate  xi.Februarii*  MDUHll. 


Q 


c  a  ^  0  l  u  s\. 


R  Q  U  ^  &  I  ^ 


uonum  ex  literis  regis  Chriftianidimi  /. 
_/  quse  nunc  reckatae  funt ,  &  ojationibus  noa 
itapridem  habitjs,  tum  ab  eloquentiffimo  pritt-. 
cipe  cardinale  a  Lotharingia ,  tiun  aberuditlf- 
fimo  viro  epifcopo  Metenfi ,  intellexiftisGallia- 
rum  vaftitatem,  8e  regis  Chriftianifiimi  aliquoc 
egxegias  viftorias ,  nolo  effe  Yobis,  patres  lanftif- 
fimi ,  in  illis  rurfus  recenfendis  vel  eo  maxime 
moleftus;  quod  fi  vpbiscalarnitates  noftras  qua- 
lcs  funt  e^ponerem,  n^mocertcveltrum  eft,  qui 
rem  non  potius  fi&am ,  quam  faftam  exiftimaret  * 
De  poftrema  autem'  vifloria  tametfi  magna  8c 
gJojriofa,  quaut  Deus  fua  iinmenfaprovidentia, 
Ut  eam  not»is  d^ret  de  manu  viftoxishoftiseri- 
puit,  quid  ego  plura  dica*nf  cum  adhucinme^ 
diis  Galliae  vifceribus,  vivit ,  &  graffctur  viftus 
inimiqus?  utar  igitur  eo  axgumentp  ,  quofoleo, 
&  orationcm  meam  totam  convertatn  advosfa- 
pi^ntiffimi  patres  ,  unicurn  tniferiarum  noftra* 
rum  perfughun:  (%  enim  per  vos  naufragii  ao- 
fti  tahnlas  (  fi  mpdQ  ullae  fuperfimt)  non  cPn- 

C  fervamus,  omnino  periimus  *  Moyfes  cutfi  pu- 
gn^r^t  adv^rfus  Amalech,  habebat  magnumde- 
ledlorum  mtiitutn  numerum  ,  illifque  praeerat 
fortiffimus  imperator  Jofue:  verum  nifi  montem 
Cpnf^endiflet,  nifipetra,  cuiinfidwt,  fuppofi- 
ta  ei  eflet:  nifivirgatn  inmanu  interea  dum  pu- 
gnabatur  habuiflfet  ;  nifi  Moyfis;  iitramque  ma« 
num  Aaron  3c  Hur  ufque  ad  PCCafum  Solisfu- 
ftentaffent ,  nteas  in  fublime  attolleret,  viftu- 
rurn^  fuiiTc;  Amalech  ve!  ep  folo  cognofcimns  , 
quod  limul  ac  Mpyfes  manurri  demitteret ,  vin* 
cebatur  Jofue .  Non  defunt  regisChriftianifEmo 
CopiaeSf  propriae&auxiliares,  illantmque  impe* 
rator  prudens,  &  maguanimus  princeps.  Guyfix 
dux,  nihiinonmplitur  Chriftianiflimaj!  Bf  pru* 

D  dentiflima  regina  piiffima  regisxnat^r,  quod  vet 
ad  recondliandos,  v.el  propnlfandos  hoftes  per- 
tineat:  verum  Aaronem  &  Hur>  qui  regi  Cnri* 
ftianiffimo  petranifubjiciat  5  qui  illius  manus  in 
altum  tplla^  (fi  vos  patres  fandiffimiii  npneftis ) 
netninetn  pra?terea  habemus  .  Moyfes.  pmnium 
rnpdeftiffimus,  quotqijot  in  orbe  unquam  fue* 
runt,  pei  vir,  cui  dominusr  non  in  aJtugmate , 
&  fimulacro ,  fed  ore  a.d  Ps  Ioquebattir ,  pcr  qucm; 
tat  tantaqu^  miracula  cditafunt,  Sfuttinover- 
bp  dicam  ,  Moyfes  typus  Chrifti  non  poterat 
vincere,  nifi  manus  fuhJimes  haberet  *  Quid  eft 
quod  de  noftris  vi.ftoriispoilit  merito  fperari,  & 
fegisChriftianifGmi manusdemiflae funt ?  Moyles 
per  fene^utem  5  &  grandiorem  aetatem  non  poceft 

E  rcx  npfter  pupilkis  per  impuberem  &  teneram 
adhyc  aetatem. .  Veftrum  eftrpatxes  fanfliffnni,  qui 
veri&  Iegitimiefti$  Aaronis  fuccefibres,  n6n  ib- 
lum  regis  Chriftianiffimi  veftriprimogenitifilii  3 
fed  etiam  omnium,  Chriftianorum  principum  'tna- 
m\$  ufqucad  occafum  Solis  fuftincre:  id  autern 
fieri  a  vobis  facile  poteft  ,ii  petra  illa  >  cui  Moyfcs 
inlidens  vicit  Amalech  ,  fit  veftrorum  decreto- 
rum  bafis&  fundamentutny  itaeiiTO  ad  Solisoc- 
cafum  ufqne  pexdnrabunt ,  neque  Sole  meridia- 
no  diffolventur  ,.  6r  nos  tum  rcvera  vicerimus  ; 
finminus,  neqneviftorianoftracritviftoria,  ne- 
que  iniinici  naftd,  iidemque  veftri  reconcilia^ 

bnntur^ 


Anno 

CHklSTI 


riamindivinismedioQribuseffe,  non  dii ,  noa  ho-  Ck&mxi 
mines,  nonconcefferecoiumnae:  Nemoenimpo-      l$&i* 


485  Oratio  habita  Aa  Arnaldo  Fsrresio. 

buntur,  imoquafiremedHsirrkatimagis  ac  ma^  A  genushommuminprophanis 

gis  vociferabuntur,  vos  inSomariaa  ab  horaini-         -..*...         -      -. 

bus  excogitato,  non  Hierufafem  Pei  tabernacu- 

lo  femper  pemanere  ,  vofque  non  Aoliba  ,  fed 

Aola  filiam  appeJlabuntuo  Sed  quid  egoadver- 

farios  veftros  moror?  fi  eosconternnitis,  habete 

faltem  rationem.cathoiitorum  ,  *&  Chriftiano- 

rum  hominum ,  qui  hucufque  in  fide ,  &  religio- 

ne  fanSbe  Romana&  ecckfiae  permanferunt*  Non 

eadem  eft  hodie  aetas,  noa  mens  omnibusChri- 

ftianis  hominibus,  atque  erat  ante  quinqua^in- 

ta  annos  .  Labovamus.  fere  catholici  omnes^eo- 

dem  morbo(fimodo  morbus  refte  appellari  po- 

teft)quoquidemolimSamaritani,  quimulieri  a 

puteo  redeunti,  Bc  dicenti  Chriftum  veniffe,  vi~ 

diife,  audiiffe,  famiiiaritexaiiocutumefle,  non   B 

priuscredideruntqaamurbemexiiflfent,  remojn* 

nem  diligeriter  inquifiiffent  :  ctimque  Chriftum 

agnovifient,  crediderunt,  nonquidem,  utdice- 

bant,  ampiius  propter  mulieris  ferruones,  fed  quod 

iHiipfiChriftumcognoviffent.  Scrutatur  hodie, 

fcrutatur  (mihicredite)  patres  fapientiffimi  %  bo- 

na  pars  Chriftianorum  hominum  facras  fcriptu* 

ras  ,  reje&is  aliarum  diicipiinarum  libris  *  Hoe 

ipfnm  proipiciens  rex  Chriftianiffitnus  curavit  di- 

Iigenter,  ne  quid  mandatis  noftris  cominerctur, 

quod  ad  iliam  petram  non  proxime  accederst , 

quodque  a  catbolicis  omnibus  vchementer   non 

expetetetur,  &  ab  adverfariis  nullo  jure  repeili 

aut  repudiari  poffet.  Ea  atttem  illuftriffirrtisdo^ 

minis  Iegafcls  dedimus ,  ii  propedi^m  ( uti  pollieiti  C 

fiint )  vobis ,  patres  f  an&iifimi ,  examinanda  &  ju, 

dicanda  proponent  :   ad  vos  erjim  potilfimurn 

mittuntur,  veftrumque  de  illis  judiciummagnq 

defiderio  expe&at  rex  Chriftianiffirnus,  &  tota 

Gallia*  inillis(ut  vidcbitis )  mhil  prscipuuma 

ceteris  Chriftianis  petimus  ,   omnia  funt  nobis 

cum  eccleiia  catholica  commmua.  Quodfivide- 

mur  plerifque  graviora  &  magis  neceffaria  prae- 

termififle,  iliifipiacet  exiftiment,  nos  confulto 

a  Ievioribus  coepiffe,  quo  facilius  graviora  pof* 

fent  fuo  tempore  projponi  »  utque  horum.  Ievio- 

mm  facilior  effet  executio3  a  qua ,  patres  fapicntif- 

fimi  i  nifi  vos  inceperitis  priufquao*  hinc  abeatis  * 

clamabunt  eatholici»  ridebuntadverfarii  &  di 


48tt 

^ciYilibusrcbus, 


teft  duobusdommisfervire.  Proponite  vobispa- 
tres  fapientiffimi  ,  qui  profuerit  eccleflae  catfio^ 
lic«  moderata  illa  eccleiiallicae  difcipJinasemen» 
datio  fa&a.  in  concilio  Contantienli ,  aut  paulo 
fev^rior  in  fequenti  concilio,  cujus  ego  uomini 
parcam,  ne  quorumdam  dciicatas  acteneras  an- 
res-offendam  ?  quid  ea  quae  in  concilio  Ferrarien- 
fif  Florentino,  Lateranenfiultimoj  Tridevntin& 
primo ,  aut  qui  unum  tantum  fuiffe  concilium  pu- 
tant:  quid  profuerunt  decreta  Tridemina  faflta 
poft  duofdeviginti  annos  :  quot  interea  om- 
nium  hominum  ordines,  quot  provinciae,  quot 
regna,  quot  nationes*,ab  ecclefia  Romana  defe* 
cerunt?  Noneft,  patresfapientiilimi,  hajcGaf- 
lorum  caufattantum  valeant  Galli  cum  fuis  tumul* 
tibus ,  rcs  fuas  fibi  haWant ;  vos  Itali ,  vos  Hiipa^ 
nlpatresappello:  periculum  ex  aliis  facite  vobis 
quod  ex  ufu  fiet ,  cujus  magis  interiit  hancve* 
ram  tk  icriam  difciplinae  ecclefiafticge  emcnda- 
tionerh  fieri,  quam  Romani  epifcopi  pontificis 
maximi »  fummi  Chrifti  vicarii ,  Petri  fucceiloris 
in  ecclefia  Dei  fupremam  poteftatem  habentisc 
Nunc  hic  agitur  de  ^apite,  de  fortumsveftris. 
Hoc  ego  pluribus  dicerem,  nifivosveftra  fponte 
adeamrem  fatis  inckatos  cognofcerem»rInterea 
verodeveftrainr^em  Chriftianiifimum  pia  vo- 
hmtate&gratoofficiogratiasagimus,  &  oramus 
Deumoptimum  maximum  patrem  domini  noftri 
JeiuChrifti,  ufmpsepclefi»  aoftr*  diutius  fal- 
vps  &  incolumss  confervct »  Disii  * 

LXVIII. 

admiffhm    oratorum   regis ,  Chriftianiflimi   >   dd« 
tnm .  in  gemrati  Con^4tianc   *  U  Fefauarii  , 


Mttth*  &> 


q:< 


Illufttiffimi  oratores* 

antam  iaetitiam   facrofanda    fynodus» 
ceperit  ex  ea  viftoria ,  quam  proxime  ChrL 


cent  patresquidemTridentinosfcire,  fed  facere  D  ftianiffimusrex  vefter,  Dei  praefidio  munittts  ab 
nolie:  optiraasquidem  leges ftatuifle *  eastamen 
ne  digito  quidem  attigiffe,  pofteris  tantum  & 
fuccefioribus  obfervandas  reliquiffe  *  Qua  in  re 
etiam  atque  etiam  coafiderandum  vobiseft;  ju» 
rifconfulti  enim  putant  legcm ,  cujus  caufa  Sc  ra- 
tio  eft  antiqua,  non  folutn  futuris ,  fed  etiam 
prajfentibms  negociis  formam  dare.  Qui  autem 
impietatis  nos  infimulant ,  quique  fe  olfacere  di- 
cunt  inpoftulatisnoftrisnonnulla,  quaecumad* 
verfariorum  libxis  faciunt»  nos  quidem  iliosre*- 
fponfione  indignos  exiftimamus:  vosfialiter  ju- 
dicatis,  ipfipronobisrefpondete»  vimenim  pa^ 
timur .  Qui  vero  in  iliis  modum  ac  moderattonerri 
quandam  defiderant,  &  fi  aiiquid  videanturdi* 
cere,  dumnosprudentiae,  cujusinvita  maximus 
ufuseft,  admonent,  duorumtamea  meminerint 
oportet :  primum  quod   Marcus  Cicero   fcribit 
advcrfus  Neoptolemum  ,*aut    potius   adverfus 
Ennium,  apudquem  Necsptoiemus  ita  loqucba- 
tur:  philofophaudnmeffe,  fedpaucis3  Erat,in- 
quit  TuIIius  ,  qui  temperantiam  ,  mediocrita* 
tem,  modtim  denique  detideratinrc  optima.,  & 
co  meliore  quomajoreft:  alterum  quod  de  iftis 
tepidis  moderatoribus  &  (  ut  ita  dicam)  lepidis 
&  bellis  mediatoribus  fcriptum  reliquitSpiritus 
fanftus:  incipiam  inquitille,  vosevomere:  xni* 
nam  aut  calidi,  auttrigidi  fuifletis.  Vakathoc 
Cowil*  Gmrah  Tom*  XXXUL 


hoftibus  reportavit,  fingulari  pietatis  iignifka* 

tione  ab  ea  declaratum  eft:  tanquamehiaicom- 

mune  catholicae  religionis  pericuium    propuifa- 

tum  eflet?  ita  communibus  omnium  votis  gra» 

tuiationes  habendas  ,  &  gratias  Deo  immorta.H 

agendas  effe  judicavit .  At  vero  optima  &  egregia 

Chriftianiffimae  ejus  majeftati$  voluntas  .    qu^s 

c^  omnibus  partibus  in  iis  literis ,  quse  modo  ie*- 

dse  fimtj  &inveftra  oratione  fe  oftendit,  adeo 

fandae  fynodi  ia;titiam  &  voluptatem  auxit,  ut 

nihii  iili  jucundius ,  nihil  gratius  accidere  potue^ 

rit.  Nam  cum  innumerae  caJamitatescathoUcam 

ecciefiam  pene  opprefleruut ,  quis^  non  mirabil^- 

ter  laetetur?*  cumdivinoconfilio  fa^umeffecon* 

fider^t,  ut  potentiffimiregispueriiis  «tas  ita  ad 

veram  pietatem  informaretur,  ut  ineo  laudisge  • 

nere  nihil  fe  unquaxa  majoribus  fuisclariffimis 

regibus  conceffurum  effe  prsefeferat  »  Atque  hoc 

qutdem   Dei  optimt.  maximi    beneficium   qua 

ampiius  exiftimandum  eft,  eo  ardentiori  ftudio 

precari  atque  optare  fanfta  fynoduscogitur,  ut 

affliftae  Chriftianae  reipublicse  tanto  8c  tam(  prae- 

clarobonofruintinquamnon  liceat  *  Deinde  ve~ 

ro  fummae  ipeiregemhortatur,  8c  perDeimife- 

ricordiam  obfecrat,  ut  (  quod  ha&enus  fecit  ) 

ejtnfit  memor,  quod  majoxum  fuorum  fide  &  re- 

ligione  partum  ipfe  Iiajreditarium  accepit  >  oomu 

X    %  fua* 


vo»] 


A.  N  N  O 

Chriiti 


4S7         LlTERiE    II   MAND.     II.   pOMIHI    CoSMI    MeDICIS, 
fnaftudift,  #cogitauonesadDgigloriamainp!i-  A  4umque  aifumpfitj  feryee  incolames» 


488 

Florentias 


ficandam  convcrtac  fan&am  fedem  appftolicam 
defenfam  ,  atque  omnibus  ornamentis  au&am 
velit  ,  veterem  fidem  eonfervet ,  iJJorum  eonfiltis 
benignas  aures  praebeat,  quf  rqpiifirmitatem  & 
iroburnoninfortitadineequiautym»  fed  in  Dei 
potentia  &  virtute  collocatam  efle  exiftimeut : 
contra  vero  eum  fortaffe  defuturi  non  finc ,  qui 
omnia  utiiitate  metienda  effe  contendant ,  tran~ 
quillitatem  ,  &  pacem  qum  non  erit  pax,  fuadeant, 
ne  patiaturoptimamiJIammentem,  &Chriftia- 
ttifhmo  rege  dignam,  quam  libidorninusdcdit  > 
peftileqtiffimis  veluti  incantantium  &  veneficp- 
rumvocibusinficiacdepravari.  Sed  hsee  quidem 
pptimus  rex  ,  tum  Dei  ope  adjutus ,  tnn$  propter 
excellentis  cujufdanpt  naturae  bpnkatem  fponte 
fua  impulfus,  $um  reginae  matris ,  &  nobiliifimo* 
rum  procerum  fan&ilfimis  monitis  incitatus  cu- 
mulate  perficiet  .  Interim  vero  cum  ilJeomnia  pie- 
tatis  officia  cathoiicae  ecclefiap  henigne  pollicea- 
tur,  &  fbrtiter  praeftet,  facrofanfta  fynpdus  ia 
eam  curarn  toto  animo  incumbet  ,  ut  cum  ea  a  quae 
ad  univerfas  ecclefias  emendationem  pertinent 
definiantur,  tumverodehisagatur»  quae  priva~ 
tira  Gallicarum  ecclefiarurn  commpdif  &  ratio- 
td  maxime  convenire  arbitrabitu^  ,  nqque  iimT 
quaort  committet ,  ne  ipfius  diligentia  8p  ihduftria 
jureineorequiripoflevideatttr,  quod  fui  mune- 
ris  effe ,  tvjufque  rei  caufa  fanftiffimi  domini  no- 
ftri  Piit  V-  authoritate ,  fe  in.  hunc  fandum  &  Ie~ 
gitimum  ccetum  convocatam  effe»  obtivifci  non 
ppteft. 

LXIX. 

%  l  T E^  £    M   T    H^t  JID  aT  V  M 

itlufyrijfimi  domini  Cofmi  Medkesr  glorentte  W 
Senarum  ducis  ,  eKhibitd  a  reverendijjimo  domi- 
710  Hierony.mo,  egifcopo  Cqrtoneny  ejus,  omtore  dh 
XX IV*  J»W  MQtxl  1 1* 


Nonis  Julii  •  MOLxrix, 


U    T  E  %G  Q. 


A    N   N    O 

Cnmsrt 


I 


uustrissimi  reverendiffimi Sr ampliffi- 
^  mipatres,  domini  obfervandiffimi,  Hierony- 
mum  hunc  Gaddium  epifcppum  Cortonen.  non 
minus  nobilitate  natalium  ,  literarum  petitia, 


ILLUST&JSSJMU  ET  HEFE^ETiprS. 

dowmis  obftrudndijjimh  fitnQg  Ejtmnn^  ct$iep# 
c&rdintlibitss,  frdtftdentihm  ,  CT  fntrihm  in  fa~ 
ero  Tridtntino  comilio  tQngregath  • 

Eorumdem  deditiffirnus  CofmusMedicesFioren- 
tias  &  Senarum  dux. 

LXX* 

B  MjiXD*ATUM  IL  IVST  ^IS  $  I  M  l 
dominiCofmi  FfarentU  CT  Senarum  ducis ,  exhibi* 
(um  4  reverendiffimo  dominoepifcopo  Cortonenfi  ejus 
oratore,  diexxi  11.  J«//#MDXxlix* 

Cosmus  Mcdices,  DeigratiajFIorentia,Se- 
nar^mque  dun;  illuftnffimus  8&c*  univerfis 
haspatentesliteras  infpeduris,  falulem,  &  fin- 
cerae  diledionis  affeftum.  Sanejaminde  ab  ad^ 
miniftratione  quam  gerimus  ,  divi^p  favore  fo- 
fcepta,  pflSciinoftrieffecognofcimus,  more,in- 
ftitutoque  majorum  *  fan$*e  catholic»  atque  apo- 
ftolicae  ecclefi* ,  cujjusfidem,  pietttemqueprofi- 
temur  ,  veftigiis  atque  obfequiis  ftudiofe  acre- 
verenter  infifterei  atque  eoferventius,  quogra* 
C  vior,um  negotiorum  ,  curanimque  folicitudo  & 
pondus  imcumbit,  ut  inprsefenti  convulfac  reli- 
gionis,  morumque  lapforumdifcrimineimmine-- 
re  compeiimus.  Quapropter  ut  noftri  perpetuo 
fimiles^  ejufdemque  voluntatis  ipfi  quoque  pro, 
virili  noftra  pio  huie  muneri  adeffevideremur, 
^verendum  virum  nobis  dileftiffimum  Hierp* 
nymum  Gaddium  *  praefulem  Cortonenfcm ,  fide > 
probitate,  atqueeruditipnepraeclarum,  ipfifqqe 
^eram  exp^rimeatis  pjrpb^tum,  ?d  facrofand:am 
^tidentinamfynpdum,  Deoauftore,  ac  faniftif. 
ftmp.  domiao  npftro  fummo  ppntifi<re  pientiffi^ 
rxip,  cpngregatam,  deftinavimus  cum  mandatis, 
^undemqu^  item  suncium  >  ptocuratpre.mque 
barum  patentiim  Jiterarum,  ferie  deputamus:  ut 


morum  gravitate  ,  rerumqijte  agendaru.m  foler-  D  ©oftro  fciiicet  nomitie,  noftraque  poffitauAori- 

tia  9  quam  ordine  pontificio  acreligionepj-^l^  '  *       **  "    ~ 

rtim  ad  ampfitudines  vettras  ,  ac  facrofanflam 

ift^muniverfalem  fynodum,  atterum  jaraprato- 

rem  legavi,  proftquiendi  offieii  caufa  ipliusaffutii- 

xus  f  atque  iis ,  qqa?  ad  divinae  majeftatis  gloriam, 

refta?  fidei  cuJtum  x  atqqe  facras  Romanae  cathp- 

licae  atque  apoftolicae  ecciefiae  reverentiam,  no^ 

ftrae item.  perpetuae  vpjuatatis,  & in. ampliffimpm 

ordinem  iftum  obfcquii  promptitudinem  perti- 

nent,  explicaftdis»,  parteinoftras,a&urum*  Sicut 

^utetaq^SBfuimiiin^s  fuejrint,  prpbe  ipfum  iu 

que  e^  animi  mei  fententia  impleturum  fpero;; 

viciffim^uaque  ftudiofe  peto,  eafque  impenfius. 

rogo,  u,tcomiterillumac  benigne  excipiaatr  8% 

qu«  iilarum  eil  humanitas,  audiant  patienter  ; 

ipfique  ia  omnibus  co rameKpIicandis  8c:  tra&an-* 

dis,;  indubitatam  fidem  non  fecus  acmihimeti- 

pfi  habcre  velint :.  ac  fibi  perfuadeant  A  nihiimihi 

antiquius ,  nihiJ  optabilius fore  1  qupdque  ftudio- 

fius  ac  vehemeatius  curatyrus,  fim,,  quam  ut  di- 

gnitatis  8s  exiftimationisearum ,  ahi^ue  gentium 

ratio»  &  honorifica  imprimis  memioiiabe^turi 

utpote  qu®  maxime  Chriftiani  orbis  afflifta?  rei- 

pubHcae  mifereantur,  eongruamque  tandem  cor* 

poris  hujus  vulneribusacfciffnrismedelam  adhi- 

bere  conentur ..  Qua^  Qmnipotens  Deus ,  quieas 

adidmunusj,  &  mirufterium  oheunduni,  curan- 


tate,  quotiesoportuent,  illufttiflimis^  revereo- 
diifimifque  fedisapoftolicaele^atis,  ampliffimo- 
rumque  patrum  facrpfanftp  concilio  ,  Ijpforum- 
quecuilibetadeffe,  atqueinfeflionibus,  ^ongre» 
gationibus,  8$  extra,  &inpmnibustam  celebri 
ticgotio,  quomodolibet  opportunis  &exp<?dien-? 
tibus,  afliftere ,  infervire ,  profequi ,  &  obfequi • 
Cum  Caefareap  quoque  majeftatis  ,   &  fereniffi- 
morum  regum ,  ac  fublitruum  principum  legatis , 
nunciis ,   negol;iorumve  geftpribus  ,   &   eorum 
quolibet,  quotieiexpedierit,  Sf  ipfi  Hieronyma 
pKocuratpri  placuem,  ea,  quae  fanaiflimae  TrU 
nitatis,  ac.  domini  npftri  Jefu  Chrifti  gloriam  , 
cultumque  ,    ac   hn&x  rrwtris  cathohcae  atque 
^poftolic»  ecclefias  ftdem,  unitatem,  auflorita- 
tem ,  puritatemque  refpiciunt ,  ptofiteri ,  promo- 
vere,  fuadcre,  agnofcere,  firacceptare:  cetera-. 
qqe  ad  h«c  pertinentiagerere ,  ua&are  8t  explica- 
xe ,.  ^tiamfi  aominatitti  nuncupanda ,  8c  fpecialio- 
ri  no$a  cenfenda  effent ,  plena  videlicet ,  §:  libera 
ipfipoteftate  per  nos  attributa.  Cujusafta,  gc-- 
fta,  tradata,  &  explicaca  quaBCumqiie  fuerint, 
bona  fide ,  rata  nos  8$  grata  perpetuo  jure ,  atque 
pptiirio  recipimus&profitemur^  Datum  Flo^en- 
tiaeaanoMPLXUl-Indi<3:ipne  fexta,  nonis  Julii*, 
Cofinus  Medices  Floremia  &  Semrnm  dnx  * 
fiiit  Lalim* 


48? 


Oratio    domini  Jkatris    M&RTlNl  R.OJAS. 


490 


A  K   N  O 

CanrsTi 


LXXL 


A       Quorom_  cum  duo  fint  omniuitt  capita  ,  hoc  a 


N    N    © 


oii^r/o  DOMitii  f  j^j.  r  b^i  s 

M&rtim  fyjts  Tortateuhi  illufitifflmi  ac  nve- 
rendiffitni  domini  magni  magifiri  ,  ac  totius  or- 
dinis.  Hierofolymitani  oratQris  ,  Tridenti  in  gtne~ 
r&H  congregttione  h<tbit&%  dieyit*menfi$Septern- 
hris  &nm  MDLXIIX* 

Cxxu  nuticiis  ,  mujtorumque  literis  magno 
magiftro ,  ordinique  noftro  ( reverendimmi 
5c  uluftriffimi  prasfides ,  oratoresclariffimi,  pa- 
trefque  ampliffimi  )  nunciatum  &  fignificatum 
fuifiet  ,  hanc  facrofanftam  Tridentinam  fyno- 
dum,  non  parva  antiftitum  frequentia  haberi,  B 
&  celefarari:  tantum  laetitiae  &  volupi&tis  acce- 
pimus,  quantum  ex  ea  re  debuimus,  cujus  nos 
bonofque  omnes,  multum  atque  diucontorferat 
expe&atio.  Namutantea>  pro  noftra  in  Deum 
religione  &  pietate,  praecipuus  erat  dolor,  ex 
miferrimis>  maxime  calamitofis,  &  turbulentis 
ecclefise  temporibus,  a  nobis  fufceptis  itanunc, 
eximias  cujufdam  laetitiae  caufam  ^fferebat  nova 
tranquillitatis  fpes,  ad  quam  facrofan&i  hujus 
conventus  nomen  atque  frequentia  invitabat  ♦ 
Haud  enimaiiter  nobisperfuafumfuit,  qu&mfi- 
cut  ipfe  conciliorum  aufchor  &prsefesDeus,  ad 
caufam  fuam  agendara,  hoc  tempore  vos  advo- 
cavit:  ita  adiones  veftras  dire&urus,  &  illumi- 


praecipuum  eft ,  utquamvis  procompetto  habea*  Quusti, 
mus  ,  reque  ipfa  jam  fati*  expertt  fimus  ,  vos  (  ut*  i|$3_ 
potepaftores)Iongeprudentiffimos,  omttia  quae 
ad  Deiommpofcentisgloriam,  ecc]efiaECa.thoUcae 
exaltationcm  >  popuiique  Chriftiani  pacem,  & 
concordiam  maxirne  funt  neceffaria,  eoftudio, 
&  animi  ardore  effe.  curaturos ,  utnnlliusrecor- 
dationeaut  monitione  indigeatis:  Prcfertim  vi- 
rorum  militiarum,  quibusarmamagis,  &  n&vi- 
gandi  inftrumenta  ,  quam  «Ifius-  facundae  aique 
expolitae  orationis  ornamenta  fuht  nota*  Attamen 
quia  univerfa  >  quae  hic  tra&antur,  negotia,  ad  nos 
etiam  non  parum  pertinere  videntur ,  tanquam 
non  otiofa  reipublicse  Chriftianae  membra  (  ufc 
inferius  deelarabimus)  non  alienum  a  partibus 
nofttis  exiftimamus,  fivos  fponte  veftra  eurren- 
tes,  hortationibusnoftrisaccendereconemur.  Et 
noji  cumdivitibusingentiamunera,  fedcumilla 
vidua  paupercula,  in  gazophylacium  Dei,  mi«*  *«•*** 
nutaduo,  hoceft  quadrantem,  ex  inopia  &  in- 
digentia  nbftra  ,  puro  finceroque  animo  affera- 
mus.  Namcumintempora  haec,  adeo  perverfa, 
&  diffoluta  >  veroqueChrifticuItui,  exempliique 
fanftorumrepugnantiainciderimus,  utvitia  pro 
virtutibus  habeantur:  nefermefit  aliqtia  provin- 
cia  >  refpublica ,  curia ,  aut  fenatus ,  qui  ab  fparfis 
erroribus,  pravifqueperfuafionibuseximatur?  in 
veftraque  fit  fitum  poteftate ,  tot  maiis  remedium 
adhibere  >  omnefque  ab  ius  periculis  Iiberare  : 


naturus,  ut  quicquid  a  vobis  decretum  &  cbnfti-  C  «quumprofeftoeft,  utquoniamnuJIa  aliarema- 

*  * .  •  %  *     ^   ^    i  ir^  .  .  .  ?  fif?  ..     ._ *  _._._^_._!_.i___ __— *  iT. ..  i.  «___.■  ___-  __..___  ____     J  _>  rr««  tm  ^lai  _^_ 


tutum  fuerit,  id  nonipfi  folum  Deogratiffimum , 
reique  publicse  Chriftianae  utiliffimumfore:  fed 
etiam  fummam  pacem  >  fummamque  concordiam, 
&  tranquillitatcm  mortalibus  omnibus  perpe- 
tuo  allaturum .  Quamobrem  tam  faufto  atque ju- 
cundo  nuntio  accepto,  ppft  incredibilem  animis 
noftris  conceptam  Iaetitiam ,  decretafque  plurium 
diertim  fupplicationes>  &  maximas  Deo  maximo 
habitas  gratias ,  optabat  quidem  prudentiffimus , 
vigilantiffimufque  magifter  nofter,  in  ho.c  am- 
pliffimo  &  celeberrimo  totius  Chriftiani  orbis 
conventu,  una  cum  totfummisecclefiaeviris,  & 
de  rebus  maximis  &  graviffimis  ,  ad  totamque 
rempublicam  Chriftianampertinentibus,  confti- 


jor  perniciofiorqne  exiftat  animorum  defiunftioj 
reique  puhlicae  perturbatio>  quam  ex  fententia- 
rumquasdereligionehabenturdiffidio  ac  difcar- 
dia ,  ea  in  hocfacrofanfto  ccetu ,  de  doft rinispu- 
bliceproponatitur&conftituantur,  qu#(tofc  er- 
roribus  Sc  falfis  perfuafionibus  expulfis  )  omnes 
ubique  Chrifti  fidem  profeffi  teneant  >  &  credant , 
ampleftanturque  &  fequantur  *  Sic  enim  ignar» 
6t  imbecilli  multitudini  opportune  confuletxs ,  8c 
robuftiorum  firmiorumqtie  mentes  in  religione 
femel  acccpta,  magismagifque  in  dies  confirmabi-* 
tis .  Ad  haec  >  cum  non  parva  in  ecclefia  detrimen- 
ta  &  incommoda  »  quae  rempublicam  Chriftianam 
etiamnum  perturbant ,  eic  corrupta  vita  ?  morum- 


tuentibusj  prsefens  adeffe:  (  quid  enim  illi  aut  D  queChriftianorumdifci|>lina  exorta  fuifte  pleri- 


jloriofius,  autoptabiiiusaccidere  poterat  ?)  quo 
fuum  ,  tqfciufque  ordihis  propenfum  animum  , 
promptamque  voluntatem,  fingulare  ftudium  > 
curam  &  diligentiam ,  in  re  Chriftiana  tuenda  > 
propaganda ,  &  amplificandamajori  cutn  ardore , 
&  fide  teftatiffimam  &  confpicuamvobisfacere, 
&  oftendere  poflet .  Verum  negotia  infulas  noftr^, 
inimicis  catholicae  fidei  exj>ofitae ,  irt  qua  tuenda  & 
defendenda  >  magna  adhibenda  eft  diiigentia  : 
rumorefque  qui  de  Turcica  claffe  >  noft ris  cervici- 
hus  affidue  imminenti,  atqueetiam  dc  Draguto 
archipirata ,  aliifque  praedonibus  mantimis  incre- 
buerant,  idminimepaterentur:  quod  ipfe  adire 
munusmaximecupiebat,  aeqiie  ullo  modo  prae 

■      V  ^         1    *      ..  J_  -         i-  _»    _._, '___-_    ___.J_L  _l>«       t«L  _l_4l  *4   t   . 


quefateantur,  dum  ab  iila  prifcorum  temporum 
fanditate  &  innocentia  omnes  degenerarint:  ut 
hacetiaminpartecuretur,  quo  ii  praefettim  qui 
reliquo  populo  exemplo  debent  effe  virfcufcis  &  fan- 
ftitatis,  adgermanam,  rcteremqueecclefiaftioe 
difciplinse  obfervationemtraducantur . 

Agite  fariffciffimi  antiftites  ,  vofque  alii  viri 
Ionge  prudentiffimi  ,  &  ad  falutem  reipubiicae 
Chriftianae,  totis  peQoribustotifque  animis  in^ 
cumbite  ;  eaque  de  do6fcrinis  &  moribus  deli- 
berate,  decernitCi  &ftatuite,  quae  fanftiffimus 
iilchujusfacri  concilii  gubernator&reftor,  pa- 
racletus  Spiritus  vobis  fuggefferit ,  anaeque  po- 
pulus  omnis  Chriftianus ,  pro  certimmisab  ipfo 


ftTre^Doterarrid^ex  publico*totiushoftri6rdinis  E  Deo  editis  oracuiis  libens  compie&atur  &  te- 
"    ^,.    i     ^__F-j_.tr:___.~A~«~«~    -.M».i>!        neat.  SicenimuniusChriftifcrvatorisnoftriglo- 


fenatu,  NicokoDurando  Villagagnono,  equiti 
noftro,  acfingulariprudentia,  &eruditioneor- 
hato  viro»  planeque  digreo,  cuitantaprovmcu 
committeretur  ,  mihique  pariter  demandayit  . 
Qua  quidem  in  re>  onus  quod  mihnmpofitum 
eft  libens(fiadeffct)coIIe^ae  conceffiffem,  adeo 
de  ingenio  meo>  exercitationeque  dicendi  (quse 
fcio  qoamfintcxigaa)  nihtl  mihifumere  ioieo: 
vtftam  &  neceffitate(quam  &  colfega  abientia, 
&  fuperiorumpraeceptaafferunt)  coaSus,  ac  de 
veftra  humanitateplaneconfifus^  adpaacayobxs 
cxponenda  accingor.  VVVTTT 

Goncih  Generm  Tom.  aaAiu. 


riam  infanis  dogmatis,  corrttpfcisatquepcrditis 
moribusnoftrisobfcuratam(pene  dixcrim  fepul* 
tam)  illuftrabitis ,  &  propagabitis:  fponfsequel 
fuae  languenti  atque  fordefcenti ,  priftinam  fanfti- 
tatem&  pulcritudinem  reftituetis.  De  magiftro 
autcm&  iocietatenoftra(quando  mc  fu*  volua- 
tatis  nuncium ,  &  interpretem  effe  voluerunfc  )id 
vobis,  ampliffimipatres,  fpondeo  >  atque  faniEfce 
promitto : .  quse  ab  hoc  fanftiffimo  conventu  de- 
creta  cmanabunt,  ea  omnia  prompto  akcrique. 
^nimo  acceptaturos  &  obfervaturos ,  eorumque 

X    5  curam, 


Oeatio  Frat&u   Martini  &OJAS, 


4#I  UEATIO    t  RATRU    MARTINi   &OJAS,  491 

cui&m,  patrsctnlum  3  &prapugn*ti0nem(prout  A  tnoio  tusatur  atcjue dcfendat  <  Qua (quod Deus  "£ J» «"* 

limum  totiretpublicatChrfftiana?;*  acforft^nin*     «5*1*  * 


CfNLttTt    a^  eol?  *t*ioct)fttfcep-tar5s}*pro  iirquc:  omnihus 
litto-     no^fortutiasmo4o&facuhates>  fedeti^tn  vititiii 

jtte  fanguinem  (  fi  opus  fuerit  )  eife  efFufuros * 

Quod  vero  ad  akerum  orstionis  fftius  caput 
pertiaefci  hujjufmodieft»  ut  cum  ordo  nofter  de 
yepublic^  Chriftiana  tam  benemeritusfit,  nulli 
vi%  ( quod  pac<?  aliorum  dixerim  )  iu  hac  parte  con- 
cedere  debeaU  hicq^^tanti^calatnitatibusHodie 
j($bjace$t  *  quibus  h$e  tempeftate »  fin.e  veftro  mi-n 
^ilio  ilb^ratri  mimme  poflit ,  vos  pa,tres  ampUffi- 
mj ,  ca erga  illum  pietate  uumini » qua  fefe preces 
fuasr  non,  ftuftra.  vobis  porrcxifle  ,  ac  4pWem 
fuum  eKpofui0eintelIigaV  Dequomihi(quacfo) 
ignofcite  9i  fi  quasdam  fummatim  in  pxarfentu  p^r~ 
ftriaxero  »  ne  fine  maxinu  ac  juft.ii3S.QjA  cau&ad  B 
jkanc  peiitionem  defccndjffe  v*dear,  Et  (  utab 
ejus.  antiquitate  principium  fac5am)^^addogcnr 
tisfermcannis,  antei  Afi^icum *  quod  &facrum, 
^tiamdicitur,  accommuaibusChriftianorum  ar^ 
mis  (  Oodpfredo  daceJgeftumeftbeUum  ?  ordu 
t#$ ^oftri,  foaiameat*  in  Hierofolyma  urbelo- 
cata*  effe  co.nftat;  quamqu&m  nonnu-lii  ea  pluri- 
bus  ant$a  feculis*  i  Joarine  Hyteano  Machabaeo- 
fum  gentiii  ja€U  fiuifeajunt:  Quandoquidemis 
JXQbije  quoddam  ex:truiterat;  xenodochium  >  fupcr 
cujtis  ruihjs  noftrum  pofte$  sedific^tum  fuit .. 

in  Qtjoprimiillinoftri^  aic  vetuftiffimi  majores 
tanM  fempet  exwue«;uat  pietatisoffi^ia *  ut po-. 
jft^a  ipfemet  Godofredus  »  cum uirbem  ipfanve  bar- 
fearis  recepiffe^  eorum  inftifeutum  a,c  humanita^  C 
te.m.  admirafcus,^  eosJiberaJitatefuatusiendbsat^ 
quQ;  ornandos  duxeat  :  dum  Kenqdochii  facul^. 
tates  i  tant^  hofpitum,  muhitudini  »  qun  ad. 
ipfam  affidue  Hierofolymamcoiy|uebat  J;  akndae 
mlnimc*  fufficereintemgeret.  <|mttancaatenta$ 
propter  infignem  eorum  forfitudinem.  &  fidcmv 
^uam  multis.  experiimentis  euplomtamhabueratj, 
loca  c^uaedam  muatfei^tma /,,  iis  contra  barbaros 
ajffervanda  commifit>  Hinccumfan^illa  hofpi* 
taiitatCf  intrepida  ?  Chriftianaque;in noftroo^k 
m  militia»  conjungi  cocpit  t  ^uibustanquamtca* 
putCJiltu^  divinus  fuperimpofitu^  eft>,  aciahis 
quidem fi^  ac  fertiter eKtrcendis cumordonofter 
perpetuo  incumberet  {  omnipotente;  Deo  fum^ 


ftnabile  vulnus^cciderett  utjam  non  noftro  to« 
Iitoi»  fed  ^mnium  qui  ubi^ue  funt  Chriftiano^ 
rum  nomine,  v^sp^trespientiJ^mosf  z  magifter* 
ordoqnc  nofter  v^hementer  obfecrat «  txti  anti« 
<juitati«»  n<>bUitaUsj  acma^atotum  m^ntorum 
in  Chriftian^m  rempubJic^m  afe  ordine  noftro 
profedorum  mtmores ,  o^c  non  periculorum  (  nift 
cidem  opportune  fuccur?atut)non  tamilHquam 
$un#isirominentium  word^tis  auxili^res  chari-i 
tatisveftraemauus  eidem  porrigatis:  utque,  pof^ 
(e^iones»  atquq  commendae  %  ceter^que  quae  per 
fummam  vim  ^c  injurlam  eidem  erepta  fimi  bo-* 
na »  reftituantur ;  a^  ne  ea  inpofterum  a  quo^uauaL 
ufurpcntur^  neve  zliu  ab  ordine  nqftm  alienis 
eonferantur  ,  dece.matis  :  tmmunitates  quoqu^ 
*C  privilegi^  noftra ,.  ne:  ea  «juif^uw  it),  futurum 
vioJare^udeat^  confirtnstis*  Deni^uecunQa  ua- 
gulaque  ad  eundemordin^m  pertinentia»  itivt* 
liram  tqte  lam  ac  fide:m,  fufcipere  dignemim  *  Qu&, 
quidemi  perfiqecefiin  animum  induxeritis »  prae^ 
ter  quam  <Juod  rem  &op$ramt  humanitatc,  Sc 
authorhate  vcftradignamefEcieti&^  tumfocicta^ 
ti  npbiliffimse  quam  optime  coiyfuletis?  TumSS 
de  republiea  Cnriftuna)  culnosperpetuo  mili^ 
tam«s)hae  quoque:  in  parte  pwclare  atqueam* 
pliter  yos  effe  promcritos  ommes  pmdic^bunt  >> 


JL*  J%  JjL  X  X», 

iik  ddmi/Jtone  watms  itfM$rifJxmi  te  revm&dtjji^ 
mi  m.a$ni  ma$Mri  $  &*  otiinis  Himfofymi^nii 
iik  {«tferu/*  wnini€$im$  dfa  VI xu  menfts  Se~ 
umxttu* 

IlIuftrifEme.  ac  revereade  orator-, 

OD  iltuftfiffiLmus  &  reverendiffimusm^- 

gnus  veftri  o  rdinis  magifter  *  ad  hoc  facriua 

generale  concilium*  utoptabatipfe»  aon  vene- 

titx  tuque  munusiftudtuumnoncitiusobiveris, 


Qii 


mommpontificum,  principumy  aliorumtjuepio-  0  fanfta  fynodus  eKCufatioaem  ^ufcmattulifti,  nb 

mm  hominum  animos  permoyente)  tandemseflfe^  ^-    -— s-^    «.._  —  —  •.«_-_„ 

&um  eft:  *  ufc  aon  exiguiiok  facaitaium  atque. 

^rtun»  accepetintincrementumii,  adeo  utnottri 

Juijufmodi  o^ibus  »  tanquam  aptillimis  inftru-^ 

mentisufi>  didndifficiteeft*  quam  gloriofa  fa* 

cinora.:  marique  contcabarbiiro^Chrifti  hoftesp^r 

xnult&s  astates;  ediderint».  Qu^fimihi  figillatim 

recenfeada,  effent »  tempus  potius  quam  maJteriai 

cleficeret « 

In  quibus  iic^tadlhuncttfquediemfempeeper^ 
ifevemiiit^  aomdeEkerunfctamen,  nec  adhuc  de~ 
fuat,»  quiomni  humanitafe&pi^aterejeftanos 
terris  ac  gofleiConibu^expeJIexey  ae  omni  hono» 
re  SrattKiUo  fpoliare  nituntur  *  Adeo  m  In  eas  an- 


juftam  accipit*  Nam  cum  noa  ignoreteKtmium: 
veftrum  erga  fanftarn  apoftolicam  ecckfiamfta^ 
dium,  cujus  in  magnisClirittian^rdpublicsepe- 
riculis*  conira  immaiuCfimos  noftri  nominisho* 
ftcs  t/  teftimonia  extant quamplurtma :  non  dubU 
taA»  nift  piratae  itet  im^ediviffent»  quin  multa 
antea  fajcer »  ftrenttwfque  stlc vefter  ordo  fuiffet  de- 
ctaraturus,  quantum  hiinc  facrofanftumconven^ 
tumprobetf  atque  ejus  progrcffus  cxanimo,  ut 
Chrifti&aosdecefc,  exoptefe.  Nunc  te  nobiliflimi 
ordinis  oratorem*  Sr  ecclefiae  diie^um  fitium  > 
^uando  militum  Chrifti  ,  &  acertimomm  verae 
religionis  propugnatorum  ptam  8c  Chriftianam 
voluntatem  teftaris,  haec  fan&a  fynodus  I ibenter 


guMasiamrdkftifimusr  ut  R  maxime  vellemus  £  excipti»  atque  ck  lucuknta  illa,  qurmodoate 


munefibus  folitis;  fatisfaceres  minime  poffimus 
Quontm  iane  crudelitas  (  11  quando  reipublicae 
Chrifttan^  perniciofa  fuit  )  nunc  certe  multo 
perniciofior  effe  apparet  :  Quandoquidem  Me* 
lite ,  in  qua  commoramut ,  inter  Skiiiam  &  Afri- 
®&m  fita  *  ceu  commodiffimum  propugnaculum 
contra  barbarorum  potentiamj,  quae  nuncinim- 
menfum  crevit  >  oppofitum  fit  ,  clariffimafque 
pcov3neias(Italiam  dico  atque  SiciJiam  )quibus 
iUiinhiaat?  at^ueabeorum  infultibus  cjuodam* 


habita  eftoratione,,  totiusilliusordinispietatem. 
erga  .Deurn.  *  ttniverfamque  rempublicam  agno- 
fcUi*  vehementerquc  diligifc.  Qa»  vero  decom* 
me^dis»  &  privilegiis  veftris  <onfervandisdiIU 
gcnter  pctnfti  >  in  his  fanfta  fynodus  habebit 
(  quatenus  licebit  pro  chavitate>  qiu  magnum 
magiftrum  fatrae  iftius religionis ,  atque  ilhua  or- 
dinem  ampleftitur)  ratioaem  dignitatis,  8t  <;om^ 
modorum  veftmrum- 


DQCTO^ 


m 


434 


A  »K0 

Ch&ist* , 


PARS      Q^UARTA 


zty*  s* 


DOCTORUM  VIRORUM  ORATIONES 

ET  CONCIONES  HABIT^E  AD  PATRES 

SANCTjE    SYNODI    TRIDENTINjE 
5U8      PIO     IV,      PONTIFICE     MAXIMO. 


ChktSti 


LXXIIL 

'.C.«4M/£i;i  CQMVEGIt  *PWPlE*iiS  1$, 

Thftl%i  Dmimteni  ,  iap&fitmt  ¥m4- 

rknfis  Qr4tio* 

D£    MUNPI    FALLACIIS 

A    T   «^  «    S      &    U    X    tf    A» 

Xit  dominic*  I,  adventus  domini  MDtxt* 

ad  illuftrifftmos  &  reverendifsimos  le- 

gatos*  &  ceteros  paires  facricecu* 

meniei  Tridentmt  conciiii  * 


Umim  \n  maligm  fofitus  eft. 


B 


s 


[ !  de  fummo  periculo  quempiam  admonere , 

maximum  beneficium  eft»  vos  hodie,  fan- 

p^^  &ifsimi  patres »  attentos  atquo  benevolos 

habere  confido,  quosdegravifsimo  omnium  di- 

fcrimine  ,   deque  cvadendi  modo  ex  evangelicis 

verbis  brcviter  commonendos  effe  putavi  .  Nul- 

lum  quidcm  orationisgcnus  ornattfsimo  huic  fe- 

aatui  *   vel  temporum  horum  infelicitati  magis 

accommodatum  fore  crediderim»  cum  jam  fene- 

fcit  orbis  ,   hoc  quo  tegimur  corpus  putrefcit, 

&  in  cinerem  pafsim  omnia  redcunt  *  (^ui  enim 

fine  fidei  lumine  mundum  contempiati   funt  » 

mundum  quem  ccmmunem  hominum  atque  deo- 

rum  urbem  quidam  appellant  ,  una  cum  mota  C 

ac  tempore  perpetuo  ftare  ,  humanum  fpiritum 

extingui  cum  carne,  aoimam  necari  cum  corpo- 

re,  &  id  genusabfurdaquampluradocuere.  Ho- 

rum  profe&o  fe&atores  univerfa  fibi  tuta  putan- 

UHf  nihil  timendumeffcexiftimant.  Proindeva- 

nam  quandam  pcccandilicentiamfibivendicaot, 

■xm.u        q»a  Sybariticaia  vitam  ducentcs  ,  crapulac  &  e~ 

brktfati  3   cubiHbus  &  tmoudicitits  iofcrviunt  , 

&  in  turpifsima  qtiajque  facinora  fcipfos  praecU 

pites  agunt.  Nosautem,  quiabilIuminatoMo~ 

fe  didicimus  Deum  optimum  maximum  pwnct- 

pio,  non  ex  aliqua  fubje&a  ,  ut  ajunt  ,   mate- 

ria,  fed  ck  nihilo  cunfta  creaffe  ,  &  a  Davide, 

T/J.ju      vcrbo  domini  firmatos  effe  coelos  accepimus,  & 

~i  1         ab  evangeiifta,  &abinttamerisfcripturarumora- D 

*        culis  aperte  cognovimus  omnia  pcrverbumfada 

effe,  oihiloae  fine  ipfo  in  iucem  prodiiffc  ,  itx 

fidci  Chrifttans  fymbolo  omntjK>tentem  Deum 

coeli  tewqoc  fa&orem  ,  vifibilium  omnium  & 

invifibiiium  ctaris  voc%us  confitemur*  Atnefa- 

etum  mundum  putaremus  ut  femper  effefc  ,  pro- 

«ifcm.    pheta  nos  admontt,  inittodominumterramqui- 

dem  fundaffe ,  aperaque  manuum  ejus  ccelos  efle , 

hos  tamen  perifcuros  :  il»««»  fempiternum  efle  , 

rcfera  ficut  veftimenta  veterafcere*  Quoclhnni. 

caique  ift  arte  fua  credendum  effemundi  faptcn- 

tes  affirmant,  adificatori  de  «Uficiowm  refohi- 

tione  atque  ruina  differenti  profe&olides  adh^ 

benda  eft .  Cum  itaque  mundi  opificem  Deum 


fuiffc  fcripturae  tradant ,  cur  Dco  UHufque  fpi- 
ritui  de  mundi  excidioadmonentinoncredcmijs? 
Nunc  precor  aures  erigant  mundi  cuhores ,  fub 
quotcftodegunt  videant,  &feincapitis  pericu- 
lo,  atque  in  vitae  difcrimine  conftitutos  efleco- 
gnofcant  *  Quamvis  enim  neque  mundo  ouic- 
quampukhrius,  neque  cjus  aedificatore  praeftan- 
tius  concipi  pofsit  ,  fatanica  tamen  tyrannide» 
nobis  fponte  peccantibus  ,  Deoque  permittente 
introduda  ,  nihil  eo  turpius  aut  pcriculofum 
tnagis  apparet,  Ob  eam  ipfam  caufam  ^*11?5»-.  , 
qui  rex  olim  fuper  pmnes  fupcrbi*  filios  dice-^€/t^# 
batur  ,  mundi  etiam  hujus  princeps  a  domino  B?htj*& 
quandoque  appetlatus  eft ,  O  durifsimum  atque 
afperrimum  diabolic*  fervitutis  jugum  *  O  pe* 
ftilentifsimum  Luciferi  principatum  .  <^uaenam 
Jibido,  quod  facinus,  quod  fl^gitium  ,  illoim- 
perante  ,  ab  univerfo  unquam  abfuit  ?  Quid, 
nifi  venenum  aut  mortem  >  cx  hoc  tam  turbido 
&  inquinato  fonte  mortales  unquam  exhaurire 
potuerant?  Hinc  mox  fraudes  fubortas  viderunt 
homines:  hinc  cxicre  fallaciae,  doli  ,  mcndacia 
hinc  impiae  illae  feft»;  hinc  fchifmata :  hinc  hae* 
refcs :  hinc  univerfa  crimina  inmundumprodic- 
re.  Nihil  quippe  boni  fpcciem  babet,  quo  caU 
lidifsimus  humani  generis  hoftis  ,  cum  maxima 
mortalium  jaftura,  non  utatur  ♦  Invcrfo  fummi 
architefti  praecepto  ,  eoque  iuis  mendaciis  con-^»»J* 
fperfo ,  protoparentes  in  paradifo  invadit  &  vin- 
cit  *  Chriftum  Dci  filitim  in  defcrto  fcriptura-  Mgt%+ 
rum  armis  aggreditur  ,  fed  confunditur  :  facris 
itidem  oracuiis  incautos  homines  in  crronea  ac 
perniciofa  dogmata,  cum  maximototuisecclefias 
Chrifti  dedecore  ,  quotidie  trahit  ,  quos  etiam 
philofophorum  placitis,  &  mundi  doftrinisim- 
pugnat,  capit,  &  perdit  .  Hcu  quot  homtnum 
lcgiones  inanis  haec  feduxit  philofophia  ?  Eodem 
naturali  Iutfiine,  quo  omnes  prcediti  fumus  >  ab 
cifdem  principiis  non  modovarias,  verumctiam 
adverfas  educunt  fententias ,  quia  fine  Chrifti  ra- 
diis  nihil  perfpicuum  aat  dilucidum  cffe  poteft  * 
In  hujufce  rei  fidem  tot  t^ftes  ab  infcris,  aute< 
annalfum  monumentis  cxcitarem  ,  quod  phyfici 
feu  natur®  venatores ,  extiterc,  nifimevobis  ve- 
ftrum  ,  ut  ajunt,  fomnium  narrare  putarenu 

Verumfapientifiimusarchitedt  filius,  apofto- 
Ioteftc,  ob  id  apparuit,  utopendiabolidiflbl-  UJ**3* 
vat.  Namquod  mundum  seternum  mortates  exi* 
fliment,  quod  nimium  il I £  confidant  ,  quod  il- 
lius  capti  pweftigiis  tot  fceleribus  impficantu? , 
opera  effe  diaboli  jam  confpeximus,  quae  modo 
kftum  evangelium  vana  impiaquc  fuiue  convin- 
cit.  Dicat  itaquemundus  fenunquam  ruiturum,x^f  %u 
dicat  Sol ,  dicat  Luna  ,  dicant  omnia  fydera  fplen- 
doris  fui  lucem  in  generationis  commodum  per- 
petuo  viventibus  miniftratura ,  nos  archite&i  ver« 
bum  quo  omnia  condita  funt,  ampledtentes  ad* 
verfus  haec  aciem  ftruimus  ,  iuda6ter  pronun- 
ciantes  fignainSoIe,  Luaa,  &ftellistuncfutura 
cum  Soi  Qofcurabuur,&  Lmi*  mn  idbltlumtn  fuum,  g%*ab>  i^ 

cum 


495 


Camilli    Campigii  Papiensis  Oratio. 


AW 


CHaisTi 


3W>»  ^. 


3?'i*«t 


^f.  »Si 


cum  $o?  conwertetur  in  tenebras^  Luna  infangninem  * 
ScJlclU  de  ccelo  cadent*  Videtepatrcs  irtunaniflL 
murn  fcediffimumque  monftj:um»  tptum  exfrau- 
de  &  mendacio  compoii.U|m  .  Promittit  fallacif- 
fimus  hic  mundus  tranquiliam,  quietam,  bea- 
tam  vitam:  at  quis  ilii  credere  poterit  dic^me 
domiao  ,  ia  mitnclo,  prcffuram  habebitis  ,  & 
maxima  in  terris  erip  freffnra  gentittm  ?  Suadet 
deceptor  iJU  ,  oihil  mocUlibu»  injucundum  , 
nihilque  ttifte  contingere  poffe  ;  at  quis  illuan 
audiet,  cum  Chriftus  admoneatprQceUar^mtnr^ 
biaes  tam  ingcntem  fonitum  concitaturos  effe, 
ut  homin.es.  effugiendi  cupidine  ,  fe  ipfos  con- 
fundant  aocomprimant  ?  Mundusalacres&pitH 
gues  homines  femper  futuros  effe  praedicat,  afe 
quis  has  naenias  amplius  excipiet  ?  ^[or\ne  Dei 
filius  arefcentes  eos  futuros  effe  praenunciat  prae 
timpre  &  expe&atione^  quae  non  aticuitantum- 
modip  orbis  angulo,  fed  mundo  univerfo  fup$r- 
yenient  ? 

Mundus  adhuc  regibus  &  principibus  blan- 
<|itur,  procnittens  eisimperiiartemitai;era,  pra* 
fperam  liberorum  fucceffionem»  fideliflimufn  po-> 
pulprum  obfequium  ,  ingentem  auri  rerumque 
pmniUira  copiam:  at  quis  iUumexaudiet,  archi^ 
te&p  clamante,  ccelorum  etiam  virtutes,  a  fuo 
regendi  offieio  tandem  amovendas  effe  ?  Hae  funt 
li]»  tcelorum  eolumnae,  quas,  ex  libro  Job  con^ 
tremifcere ,  &  ad  judicis  nutum  pavere  didicimus  * 
Hsefunt,  de  quibus  Beda  itlevenerabilis  exda- 
jna-Wt  :  qnid  faciunt  tabulae  ,  quando  tremunt 
columaae?  quid  virguladeferti,  cjuando  paradi- 
fi  cedrus  concutitur  ?  Ccelum  igitur  &  terra  tranf- 
ibunt,  verba  autem  domini  non  tranfibunt .  In- 
clamat  fuper  his  Chriftus  ;  mundus  autem-qui 
eumaoncognovit ,  qui  extremam  judicis  fenten- 
tiam  non  veretur  $  qui  fe  perpetuum  exiftimat , 
archite&i  verba  contenuiit ,  Chriftum  illudit ,  ju- 
dicem  illum  venturum  negat ,  inglorium,  innr- 
mum,  &  impotentem  vocat*  Quod  fe  crucifigi 
femel  permiferit,  6c  ab  impiisqaotidieblafphe- 
mari  patiatiir ,  debilitati  virtutis  ejus  adfcribit  • 
Sed  abflt  ut  finfc  inhac  tam  illuftri  virorum  co- 
rona  qui  mundum  colant  ,  qui  fatanicis  adula* 
tionibus  aures  apenant,  quiChrifti  monita  non 
fufcipiant . 

Vosetenim,  optimi  patres ,  taoquam  lapides 
vivos,  fuper  fundameritum  apoftolorum  &  pro- 
phetarum  in  ecclefiae  ftrudura  fapientiffimus  ar- 
chiteduscollocavit.  Vos^aftores,  epjfcopos,  & 
ifpeculatores,  iniilaeccleha  Chriftus  ipfeconfti- 
^tuit  i  quam  fuo  pretiofo  fanguine  illuftrem  &  glo- 
tiofam  reddidit  ..  Vos  denique  vere  genus  eftis 
eleBnm  ,  regate  fttcerdmnm ,  gens  fttntla  ,  pofulus 
acfuifithnts  .  O  praeclaros  miniftrorum  Chrifti 
titulds.  O  egregia  jSdeliumfacerdotum  munera. 
Nos  igitur  non  mundum,  fedillips  architeaum 
audiamus  ,  qui  fe  in  extrema  orbis  refolutione, 
judicem  in  nubc  venturum  promittit  ,  non  de- 
bilem,  aut  impotentem,  fedeum  omni  ea  judi- 
candi  poteftate ,  quae  in caelo  & in terra  a  patrefibi 
tradita  eft,  non  vilem  aut  inglorium  ,  fed  cum 
Jilultriffima  &  plufquam  regia  autimpeRialima- 
jeftate. 

D^hacomniamcommttnidompfuttimi  archite- 
&i  judicium  audiftis,  ampliflimi  patres  ,  parie- 
tespenecollapfos,  fciffum  te&um  ,  omnia  vetu- 
ftate  perfraSa  ipfijamcernitis,  &  maximum  pe- 
dculum  jamproscimum  effe  videtis .  Quid  obfecro 
mundo  vetulxius  ?  Quid  autem  infelicius  nobis 
pbtingere  poteft  >  qu^m  fub  vetuftiCGmis  aedificiis 
qndi^a^  ruinam  minantibus  diu  vivere  ?  Sed  cur 
p^netaspeneCQlIapfosdixi|  cum  jamplurescor- 


A  ruiire  fcripEum  ipfW  teftentur  ?  parum  profedo  £""K  N 
abfuit  quin  tota  hacc  mundi  machina  ceciderit,  CrfKisTt 
cum  mortales  omnes  ,  0S0  dumtaxat  exceptis,     i$6i$ 
aquatpm  ingluvie  periere  :  Univerfum  tunc  ftri-  ^^7* 
dere  videbatur  sedificium  ,   cum  tot  dlds  plagis  ^»0.7»  * 
/Egyptum  ultimum  ipfedominuspercuflit .  Rui*^8S*'  l$* 
nam  tunc  quidem  minabatur  hacc  noftra  domus, 
cum   ignea   fulphurcaque   pluvia   nefandiffimas 
iljas  urbes ,   cum   adjacenti  regione   fubvertit. 
Tunc ,  inquam  paries  magnus  cecidit ,  cum  aperta 
tcrra  infelices  illps  viventc^abfumpfit^  Atquid  ^i5r# 
mpror?  Quidfacra&antiquafque  fcripturas  com- 
memoro  ?    Cur  proli^iori  oratione  jam  defeflas 
aures  veftras  obtundo  ?   Mundi  ipfius   annales 
evolvite,  &urbes  aliasigne  ccelefticpnfumptas, 

g  aiiasgrandinecomminutas,  aliasventis  &  terrae 
motu  proftratas,  alias  marisaut  amniuminuada- 
tibnte  fubmerfas  1  alias  peftilentia  ,  fame  ,  .bello- 
qucTidebitis  a  propriis  incoiis  dereiiftas.  Ecce 
collapfosparietes.  Jam  gens  contra  gentem  *  & 
regnum  adverfus  regnum  furrexit .  JamConftan^ 
tinopolitanaefedis  majeftas  evanuit .  Alexandrinae 
ectlefi*  zelus  interiit.  Antiochehae  religib  excu 
dit>  Hierofolymitanae  fanftitas  periit  *  Orienta- 
lium  prsefulum  auftorifcas  abiit.  Jam  cecidit  ab 
ecclefia  Anglia,  jam  corruitGermania>  &  quam 
pluresorbispartes  titubant>  ftrident, & ingentetri 
ruinam  mmarttui  t  Dehorumregnorumttagcediii 
fi  nonprolkius  tharrandum,  certe  dolcntius  de* 
plorandum  neceffario  nobis  effe  arbitror  .   Quid 

q  igitur  hic  amplius  iti  tanto  rerum  dcfirrimine 
moramur  ?  Hincprecor  abeamus  omnes ,  non  etiiin^ 
haec  noftra  patria  eft ,,  fed  futura  aobis  inquireft* 
da  eft . 

His  demum ,  inquit  architeftus ,  fieri incipien-  m%%u 
tibus ,  terras  relinquitc  ?  munduni  finite ,  metum 
excutite,  fpem  cpncipite,  capita  veftra  furfum  tol- 
lite,  quia  proximaredcmptio  veftraeft.  Redem-  ^^ 
pti  etenim  per  crucem,  &  in  Chrifti  fanguine, 
per  fidem  6^  facramenta  juftificati  ,  falvatorem 
ac  redcmptorem  fterumexpedamus,  Qui  nfwma-    ■ 
h\t  corpHS  hnmilitatis  noftr# ,  configuratum  corfori  cla-  Ko«!sl 
ritatis  fu&  :.  &  tunc  a  fervitute  corruptionis  ,  & 
ab  omni  periculo  perfefte  libcrabimur .  Eja  igi- 
tur  ,  optimi  patres  ,  fi  vos  religionis  honor,  fi 

jy  C;hrifti  pietas ,  fi  vos  tandem  aeternae  retributionis 
movet  affe^us,  fiuvem  hanc  archite&i  vocem  aa» 
diaraus  ,  faluberrimum  iiiius  confilium  ample** 
ftamur  ,  &  periculum  tam  proximum  intuentes 
ad  Chriftum  ipfum  confugiamus  j  ut  illo  6p6m  fe- 
rente,  ex  hocingenti  difcrimine  tuti  evadamus^ 
Bora  qmdem  jam  efi  de  fomno  furgere  ,  cum  nos  Esm*tfi 
facri  adventus  tempus  invitat  ,  indiduiti  conci- 
iium  admonet,  Chriftianae  reipubticse  negotium 
excitat  ,  pereuntiiim  fratrum  calamitas  uirget  , 
fummusilleChrifti  vicarius  vere  pius ,  pontificis 
maximi paternis  adhortationibus  impellit.  Nam 
hujus  facrofandas  &apoftolic3e  fedis  Ieg4ti  illu- 
ftrifftmi  ac  rcverendiffimi  in  hoc  facrp  concilio 
prxfidentes  ,  pene  collapfum  ecclefiafticum  aedi- 
ficium  reftituere  ciipientes ,  vos  omnes  hodie  ro* 
gant,  &obfectaht,  ut  proprisedignitatismemo- 
res,  eamftudiofediligenterque  adornarecuretis. 
Quod vosoptitneprseftaturos  effeconfidunt,  fi 
quae  in  prima  hujus  fynodi  feffione  (mSti  patres 
olimfanxerunt,  prsecipue  obfervabitis  *  Me  ita* 
..que  nunc  apud  vos  prasconem  agere,  &  <;ontra- 
dam  decreti  illius  fubftantiam  ia  medium  pro- 
ferre  jubent.  Ut  omnes  videlicet  epifcopi,  om- 
nefque  facerdotes  aflidue  divinis  laudibus  ac  preci- 
bus  incumbant,  rnifleB  facrificium  quolibet  die, 
dominicofaltemofferaat,  fingulis  iextis  feriisin 
tm^moriam  paffionis  domini.  noftri  Jefu  Chrifti 

jeju* 


Akk  o 


Maith*  j» 


Jta,  i?. 


i«Car«7r 


l*7tf<m*  ** 


497     OUTiO      &     M  A   X  I    M 

jejunent  ,  clcjcmofyps  pau^eribti?  ,elargiantjjr  ,  A  | 
menfam  non  co&quifitis  cibis  extru&am,  fedfo- 
briam  ac  moderatam  habeant ,  facramque  le&io- 
n$w  ferculis  in^mifc^ant,  familiares  inftruant& 
erudiant,  in  veftitu  &  cultu,  atque  inomnjbus 
3&ibus,  honeftateqi ,  modeftiam  &  fanditatern 
praefeferant :  epifcopps  etenim,  apoftoli  fenten- 
tia,  irrcprehenfibiies,  fobrio*  ,  caftos  >  domui- 
que  fuae  bepe  praspofitos  effe  oportet ,  qups  terr 
rae  fai,  civitatpn*que  inmontemconftitutamdo- 
minus  appellavit .  Qfer*f  Igitar»  tmhr&rum&h- 
jUfdmw,  qma  luch  affttmamits  ,  nos  ipfos  comT 
ponamus ,  wt  m  die  bonefte  a,mbuUmm  .  Ttyn  irt 
eommtjfitthmik** ,  O*  cbrktatibus  ,  non  in  whilibm 
0*  impudkitih ,  non  i>  cantentione  gr  amuUtfanc , 


lANt       B   B   N    1    A   M   !•     498 

uftiae  ,  ex  hinttc  huc  Patavio  in  hac  horrid*    anno 
lyeme,  tnjnanimi,  tumcorporisdefatigatio  ftu  Christi 


fccpta.  Ifucaccedit,  quodfereimparatustantum 
negotii  fufcepi ,  ferius  cnim  ,  quatn  res  ipfa  pottu- 
Jabat,  mihiceterumpccupatiffimo  deiatum  fuit: 
auamen  (utreseflet  habitura)  malui  gvuitorara 
reprehenfionera  fubire  ,  quat£  tantam  rem  dene- 
gare  iis,  qui  non  folumcorporis»  fedUmmiquo- 
que  mci  potcftatem  omnem  propemodum  ha~ 
bent.  Dicamigitur,  &brevkerdicam?  quinpp- 
tinsrem,  dequa  di&urus  fum,  paticis  perftrin- 
gam,  illius  benignitate  fretus,  qu*  dat  verbura 
evangelizanti ,  &  fermonemreSum,  ac  bene  fp- 
natuem  virttne  multa. 

Incomprehenfibiiis  ille  rerumpmnium  parens, 
fed  induiminidominumJefumChriftum.  Tranjit  B   &rau£tor,  eaqfarum  cauf$?  fimpliciffima  unjtas, 


ijtfi. 


cnim  mui\du*  tF  amcHpifcentia  */«*,  pratcritfigu 
T4  mundi  hujusy  pereunt  omnia. 

Solus  Chriftus  ip  aiternun*  permanet  .  Solus 
Ipfe  t$m  magnum  ab  hacreticisadverfus^cclefiam 
concitatun*  ihcendium,  cxtinguere  poter|t  .  So- 
lus  ille  ,  a  quo  f^cri  cecumenici  hujqs  coneilii 
felix  initium  ,  prpgrelTum  fanftum  ,  finemque 
pptimum  eKpe<9:aredebemus»  Ipfe,  inquam,  ei| 
quivospatres  ante  mundi  cpnftitutionemeiegit, 
ilt  fandi  &t  immaculati  exiftentes ,  fidei  negotia  in 
(Cpnqiliprefte  traftare,  haerefiarchas  prpfternere, 
ecclefi»  vineam  purgare,  gtfgem  vpbis  commif» 
fum  verbp  &  exerr$pio  pafcere,  mundi fpftatores 
^rguere,  %  philofophia  deceptps  inftrticre  ^  uni- 


veritas  ineffabilis,  fumma  bonitas  ,  &  nidetgr-f 
jninata  potettas,  quicunfta  inunitate  implicat, 
cxplicat  |n  vcritate,  efFundit  perbonitatcm,  cu- 
juscentrum  ubique,  quia  cuiquerci  interioreft, 
quam  ipfa  fibi,  circumferentia  nufquam  ,  quia 
extra  cunfta  exiftens,  ita  fup^reminet  univerfa, 
ut  cujufque  rei  iuminum  apicpm  dignitate  exceU 
Jac  immenfa  *  Hic,  inquam  ,  rerum  omnium  8t 
officiorumfpns,  &origo,  ut  ipfe  mirabilis,  ita 
admiratione  dignar^tionibus  quibufdam  incom-j 
inutabiljbus,  seteynj^  ,  &  ftabilibus  coaeternifibi 
Yerbi ,  ac  quodam  (  ut  ita  dixerim  )  fl^tu  coaeterni 
fan&iSpjritusfui,  fetjipcroperatus  eft,  &  ufquc 
rnodo  operatur*  ^cprimumpmnium  cpm  probi- 


verfos  de  mundi  ruina,  dequ?  judicii  dic  admo*  C  tatis  poteftatifquc  fu»  fppcimen  nobis  darecpn- 

itere,  8c  ad  pceleftcm  patriam  dirigere  valeatis.        ftv   '" 

Ipfeeftqui  elcftos  vocat,  vo^atos  juftificat ,  ju* 

ftificatosacorporeis  vincplis  redimit,  reder^ptos 

inmundiinteritu,  &  intremendo  judicit  die  ad 

iljius  de^teram  inter  pves  collocat,  &rut  fecum 

in  seternum  vivanc  &  regnent  ,  in  codefti  folip 

^andem  conftkuit*    Dicebam* 


LXXIV, 


Crtmcnfts  ,   orimh   tmvmtmtmm  fm&i  Fran- 


ftituiflet,  divinaquadam,  &fibiinfita  vi,  rebus 
pmnibus  ordine  digeftis  ,  fic  effinxit  hpminem, 
ut  nihil  antiquius  unquam  fibi  fuiffe  vide^tyr, 
At  ipfe  a  muliere  .viue  fociae  impulfus  (proh 
dolor)  uxorios  affeftus  divino  pracepto  praifer- 
re  atifus,  ex  fumma  felicitate  in  fcediflimam  de- 
yolvitur  cakmitatcm'.  fapientia  exuitur ,  inno- 
centk  ornatq  fpoliatur;  e«  foJo  ubcrrimo  in  ter- 
ram  tribulos,  fcntcfque  ferentem  pellitur,  ama- 
riffime  fenfurus  aquantis  bonis  exciderit,  quan- 
U$  viciffim  in  «rumnas  mifer  inciderit ,  quas  etiam 
nunccum  noftro  magno  malo  experimur*  Equi- 
4em  quis  morbps  enumeret  f  quis  moriendi  tot 
vices  incertas?  tot  pericula,  curas,  atquemetus 


aa  iiiuflnffimQs   €T  xwercndiffimos  lt$4tos  ,  €T 
cctcros  patrts   fmri    wumttnki  Tridentini  cw« 


$Uu 


rffci,  in  II,  dominhs  tdvcntus  domini  MDLXI.P  recenfeat?  inflamur cibis,  folvimur  jejunio,  cu- 
'  "  -"**        *  "       racmac^rant,  quies  hebetat  .  Quid  plura?  quis 

nonvidethomiaesterraeincolas,  effe  moribundis 
membris,  levibus  &  anxiis  mentibus  ,  brutis  & 
obnoxiis  corporibus  ,  diflimilibus  moribus  ,  fi- 
millimis  erroribus,  pervicaci  audacia,  pcrtinaci 
fpe*  caffolabore,  fortunacaduca,  tarda  fapien-. 
tia,  citamorte,  querula  vita?  Non  funt  tamea 
totmala,  tamque  variaecalamitates,  quasinobe-* 
dientiae  peccato  fecum  advexit  homo  ,  quin  ma- 
Jor  fuerit  acterni  Dti  iu  hominem  providentia; 
qui  cum  tanquam  ab  aha  fpeculapraevideret,  & 
quanti$  bonis  exceflurus  eflet  :  ea  tamcn  fumma 
£>ei  bonitas  homini  dona  elargita  fuit,  quanta 
ne  ipfe  quidem  expetere  aut  excogicare  potuif- 
fet  .  Acerrimam  ingenii  aptitudinem  ,  ct^jm  vi 
numerofiffimam  rerum  feriem  percipere  valerct, 
memQriam,  quam  vere  thefaurum  quendam  re- 
xttm  atbitrari  poffumus.  Nondeeft  in  quamplu- 
rimis  fatidicus  item  fpiritus,  8c  quacDeum  mo- 
da  deceat,  perfpicax  futurorum  iafpeftio*  Ad- 
dita  eft  poftremo  loquendi  pateftas  inter  cunfta 
fumme  mirabilis,  flexanima,  atque  omniuoi  re- 
gina  oratio>  quse  non  currentem  modoexcitare, 
fcd  &  languentem  poffit  commovere^ 

Haec  in  homine  tam  magnafunt,  atque  adeo 
fufpiciunda  ,  ut  hominemipfum  miraculum  ma* 
gnum>  aaimai  adorandum  &vencrandum,  non» 

nulli 


OUAM  beae  fpeandum  fit,  tlluftriffimi  ac 
reverendifEmi  patres,  ^miftitesvigiJantif- 
fimi,  cujufvis  ordinis  auditores  ornatiffimi ,  quam-* 
queprolixe  deampliffima  fervatoris  noftri  beniL 
gnttate  &  clementia  ,  nobis  ipfi  polltceri  poffi- 
mus ;  ex  iis  quae  nobis  hodierna  die  propofita  funt , 
&  auribus  noftris  haufimus  fatis  ,  fupcrque  nos 
edoiceri ,  neminem  veftmm  ignorare  arbitror ,  Per 
f^uftiffimosnamquenunciosutilia,  grata,  ac  ju- 
cundamortalibusdeferuntur,  etenim  coecosillu- 
minari,  furdos  audire,  claudos  incedere  ,  mor» 
taosrefargere,  &pauperesevangeli^ari  quidlae- 
tius,  quidjucundius,  quid  utilius  proponi  pote: 
rat?  Ek  quo  contemplarijicet  incredrbilemDei 
beneficentiam  ,  &  omnium  noftrum  procuratto- 
nemejusimmenfam.  Porro  fi  taotse  ret  magmtu- 
dini  exponenda?,  taatummihimgenu,  tantaque 
dicendifacnltas  effet  ^quantum  obtemperandi  ftu- 
diumfait;  nondubimrem  profedo,  fingulaha;c 
proloci,  temporis,  frequentiffimi  ac  fi  unquam 
faudatifEmicpnfefftts  dignit^te,  &  exiftimatione 
perfequi»  Quamvisdifficuitates  ahscnonminores 
tanto  oneri  imparcm  me  faciant  *  tempom  aa- 


499    .    O  R  ,A   I   I  O  ,  F.      MaXIMIANI      B   £   X    l    A   M    I*       50O 


A    3?   N    Q 

Christi 


§ap    *. 


nulli  divinirore  quodatn  fpicitu  conciti,  &  in-  A  Chriftas.  eft  )  obtutumfigere  poflit?  fenfuumva-    anjso 

'  rt     rt?  '     *      *     -J" —  —;a;         nitate,  carntslibertdfce,  mundideliciis,  inCfm-  ckriszi 

meriis  obtcuriores  hserefurpi  tenebraV attraMrtiur :      i$6t+ 
nolite  ambulare  (inquitpaulus)iicut  gentcsam- 


teriore  inftru&i  iapientia  nuncupandum  Qzi&i-* 
maverint*  Hsec  funt  in  ipfo  ;  qua;  vero  prseter 
ipfum  (  Deum  immortal^  I )  quanta  funt  ?  ccelum 
expandit;  fulgidis  ftelli&adornavit;  ccelo  affixit 
Solem,  ayreis  fptendentetn  fulgoribus  ;  Lunana 
fecitno&ivagam*  ut  obfcuranadisilluftret:  ter* 
ramcoegit,  arboribns,  herbi$s  floribus  decora* 
vit:  fontcsaquarum*  ad  fedandam  hominum  fi- 
tim,  prseparavit  <  Procedente  deinde  tempor^, 
ac  crefcentegenere,  &r  in  omnem  malitiam  ver- 
gente  ,  qui^  videbat  incurabilia.  efle  vulnera; 
operatores,  m^los  a  quafi  fomentum  quaddam 
iautile,  abolevit,  reli&ojufto  illo,  qui  radix, 
&  origo  foret  humani  generis ;  quo  rurfus  inftau- 
tato,  de^os  dcinceps  patriarchas  ,  praeceptores  g 
deditx  qui  fua  virtuteomnes  nosinftituetent  >  S$ 
quafi  medicps  ,  qiii  segrotantes  fanare  poflent, 
pxophetas  monftrat  ,  prodigia  facit  t  poftremo 
0#mium  patefa&urus  fuorum  abyffum  bencfi- 
«riorurn,  unigenitutn  filium>  ex  paternis.  finibus 
smrgentem  ad  nos  mifit  :  qui  fufccpta  forma 
fcm,  ex  virginenatus,  nobifcum  verfatus,  om- 
nia  noftrafereus,  genus  humanuru  peccatis  op^ 
preflum  jacens.,  $  terris  in  ccelum  fubtraxit. 

Quis  valeat  cogitatione  ,  nedum  oratione* 
comple&i  tantorum  beneficiorum  meufuram  , 
magnitudinem*  excellentum  ?  Baptifma  irobis 
contqHt,  remiilionem  peccatorum  >  ultionis  ab- 
folutianena,  regnique  pofleffipuem:  infinita  be- 
fiemerentibus  bona  promtftt  >  porrexitque  ma-  Q 
mim,  3c  in  tota  corda  fpiritumeffudit ,  oleoju- 
ftitisenosunxit ,  quaipfeuadus  erat,  cujus  gra- 
tia  ik  mifericordianos  fempet  praevenit ,  a  peacu^ 
lis  iiberat,  err^ntes  reducit  ,  ignqrantes  docet^ 
peccantcs  compit  ,  triftitia  affcdos  coaiolatur^ 
Si  eadimus,  erigit :  fi  ftamus,  tenet:  fi  profici- 
fcimur^  ducit:  fivenimus,  fufcipit  ,  O  miran\ 
fervatoris  noftri  Iargitatem!  Et  ne  imgula  per- 
fequendo,  longius,  quam  temporis  anguftias  ex- 
poftulant,  divagetur  oratio  >  in  memoriam  ve- 
itram  revocate  patres,  quicquid  hodicrna  fandti 
evaugelii  ledtio  in  aures  noitras  infundit  .  Per- 
pendite,  qugefq^  fy  ad  interna  mentisveftrae  rc- 
deuntesj  intueamini ,  quanta  fixit  ea*  qus&  fide^ 
lis^  mniflimus  medicus  nofter  Chriftus  ad  Joan- 
Qem  deferri  jubet  ,  &  yidebitis  modo  corporis 
partem  ,  aliquando  totum  cotpus  ad  fanttatem 
reftitui,  &  id  quod  mors  abftulerat  *  $d  vitam 
revocari  .  Fcelix  nuncium  •  Cmc%  viient  ,  cUnii 
Amkulant ,  f&rdi  4»di#nt ,  teprofi  mundantury  mor- 
tui  rtfmguntt  Quiequid  morborum,  Stvitioruiri 
contraxit  genushumanum,  ipfum  fibicaufafuit ; 
quicquid  bencficioxum  confecutus  eft  ,  Deo  to-s 
tum  ,  ne  m.inimum  quidem  fibi  ,  acceptym  re- 
ferre  debet.  Chriftusnoftrasa&grhudincs  videns^ 
aiiquantifper  moram  traxit^  tandem  veniensve-^ 
nit ,  &  fanavit,  In  (empon  (inquit  fapiens)  erk 
refpecltts  iihrurn  :  toilere  morbos  ,  &  vulnera, 
xnagnum  quidem  eft  >  fed  id  Ionge  majus  ,  vita 
funftos  ad  vitam  revocare  :  id  vero  maximum 
otnnium  >  &  quod  mens  humana  VI25  capere  po- 
teft ,  mortem  vincere  ,  juftificare  credentes  ^  ad 
vitam  gratiae,  Sz  fid$i  fufcitare  quofcumqtte  pcr 
peccatum  mors  abftulerat, 

Ceterum  recondita  magis  penetrantes  ,  dili^ 
gentius  intueamur  ,  qui  ,  quakfve  morbi  funt  , 
quos  hodierna  die  Chriilusfanat .  Magnaprofe- 
6to  calamitas  eft,  tuminibusprivatumefie,  quia 
liuc  ipfum  Solem  qui  fuo  lumine  illuftrat  uni- 
vcrfa,  intueriaonlicet:  quaptpcal^mitofiuseft, 
m^ntis  acieir*  obtufam  habere,  ne  dicam  c^cam, 
<ju,a  qui?  prohibetur  %  m  in  vmm  Splem  (^ui 


bufant,  In  vanitate  feoffts  *  t^nebrisbbfcuratum  fybef.4; 
hi^bentes  inteileflum  ,  aiienati  a  via  Dei  per  igno* 
rantiam^  quse  eftinillis^  propter  cgcitatemcor- 
dis  ipforum,  Cceci  funt  omnes,  qui  ab  ecclefia 
Romaqa  deficientes,  non  folum  fuis  legibus  vi» 
vunt  *  fed  adverfus  eam  ^rmatas  acies  inftruxe- 
runt,  bqllum,  igni,  ferro,  manu ,  copiis  indi* 
xerunt ,  intuleruntque:  Hos  percuilit  dominus  , 
ne  videant-  An  non  legiftis  ,  quotquot  domum 
Loth  obfederunt  ,  foris  manfifle  &  oculis  faifie 
captos?  An  non  vidiftis,  regis  Syrias  phalanges 
inftruftas  populum  Dei  qppugnantes  in  cqecita- 
tem  incidifle?  Claudi  funt  illi  ,  qui  unum  tan- 
tum  pedem  habent,  aut  cum  duoshabeant  5  uno 
tantum  incedunt;  hi  autem  funtilli,  qut  fid^m 
fqlam  ad  falutem  confequendam  fatis  effe  exifti- 
mant,  aut  quitancummodododrina,  nonexem- 
ptis,  ambuUnt  ,  hi  a  gloria  xterha  dejedi  re* 
pulfam  patientur;  cqecus,  8c  claudus  hon  intra- 
btmt  in  templttm^ 

Heu  vos,  qui  vobisChriftum  imitandum  pro* 
pofuifie  jaftatis,  fide,  §?  dpedbus:  operibus,  6c 
fide  ambulate,  quiaaiterum  fine  altero  efle  noa 
ppteft.  Antiftitesdodtrina,  S$  exemplo  ,  exem-^ 
plox  &dodtrina,  &utroquefimul ,  iteradChri- 
ftum  fufcipite,  quia  ipfe  eft,  qui  fatit  falire  fi- 
Q  cut  cervum  clauaum,  6?  claudicantem  robuftum 

reddere  promifit  :  propter  quod  remiffks  rnanns ,  Htbntt* 
&T  folt§t4  ienMA  ertgirt  (f*aulusait)  O"re£los  gref* 
fus  facite  pedibus  wftris  ,  ut  non  claudicans  quis. 
erret,  magis  autem  fanetur  aCIirifto ,  quiiden^ 
tidem  iepram,  genus  morbi  abominabiles  homi- 
nes  faciens.,  mundat,  &  fanat  ,  pcr  quam  qui- 
dem  hserefim  intelligendarn  puto  »  Cujfus  fcele- 
ris  contagio  latius  hoc  tempore  ferpifc  ,.  quam 
quifquam  putat ,  quippe  quae  muitos,  acvarios 
infecit  populos:  cujus  etiam,  ut  diverfae  leprae», 
in  facris  literis  leguatur,  inearne,  incapite>  m 
crinibus,  ia  barba  ,  tnuna  corporis  paxte,  totum 
obtegens  cprpus,  fic  diverfae  haerefum  formae  re- 
periuntur.  ln  Chrifto  capite  ,  in  ecclefiae  ejut 
j)  dem  doirio>  in  fan&is  ejus  luminibus,  in  crinu 
bus,  hoceft,  in  ecckfi^  cseremoniis ,  haereit&fin- 
guiaris,  h^refis  generalis  :  hujus  fane  leprac  jtt- 
dicium  ,  8c  expiatio  folis  facerdotibus  conceffa 
fcit. 

Surdi  andiunt  )  Ut  illi  auribus  capti  efle  di- 
cuntur  ,  qui  vocum  varietates  intcrnofcere  nori 
valent :  fic  in  facris  literis  IIIos  furdos  cenfemus 
effe,  quinonintelligunt ,  Scft  inteliigunt ,  non 
obtemperant^  aures  fuas  aggravaverunt,  ut  non 
intelligerent  (ait  propheta)  quam  quidemaegri-  IW»& 
tuditiem  miraadam  ,  ^n  potius  miferandam  di* 
cam,  vix  fcire  pofium  .  Referate  obfecro  aures 
veftras,  qui  ad  voeem  incantantis  illas  obtura- 
ftis,  tunc  andtetis,  &  intelligetis .  Sic  fiet,  ut 
E  non  folum  auditum  recipietis,  iedetiamquiper 
iilum  jamdju  mortut  eftis,  ad  vitam  gratiae  re- 
ftitrtemini  per  Chriftum,  qqia  ipfe  eft  qut  vivi- 
ficat:  o  morbos,  pvulnera,  qua? hac nottra tem- 
peftate  univerfum  fere  otbem  terrarum  tnvafe- 
runt  ,  gravat^  funt  ,  opprimunt  ,  confnmunt! 
Quando  magis  tpt  aegritudinesinvaluerunt  ?  ( in- 
quit  ille,  ut  doaiis,  ita  fandus)  omnia  impro^ 
bitas  ,  intemperantia  pccupat  ,  omnia  a  re&o 
^quitatis  &r  juftitise  tramite  devlant ,  in  obli- 
quum  tendunt  :  unicuique  dentque  omnia  li^ 
cent  .  Qiiando  unquam  ambitio  petulantioi:  , 
^uando  cupiditas  inflainmatior,  quandoaxidacia 

^dv^r- 


A  R  K  O 

Chmsti 


y/ntm*  z* 


"Acce4ite> 
HfeJ  fingite  • 

Mmb*  *«. 


Aft*  *<*•, 


501  Oratio  Fratris   Ed 

adverfus  pietatem  loquendi  ,  difputandt »  fcri-  A' 
bcodi,  autfecurior,  autfrequaniorfuit  ?  quan- 
do  i%  populis  rerum  facrarum  ,  quando  facra-, 
mentorum,  quando  clavium  &  fan&arum  prx- 
ceptorum  ,  nor\  modq  negligentia  ,  fed  contem- 
ptus  major?  quando  apertius  religio  noftra  ,  & 
fides  iudibrio,  vel  tenui  plebeeujae  fuit  ?  pafto- 
rihus  grex  non  obtemperar .  Pontificibus  princi- 
pes  non  parent:  nec  facerdotes  populus  venera- 
tur;  t^mpla  fpoliata  :  inde  facerdotes  detra&i; 
arae  dirutae :  facrificia  contaminau  :  cceremoniae 
fublatae  funt,  ridentnr  ,  &  irridentur  ,  qui  cas 
tuentur,  &  magis  qui  obfervant  •  Sed  ^ni  hdi~ 
t&p  m  coeVa  hridsbit  eos  ♦ 

Sedendum ,  patres  optimi ,  &  flendum  cft  ,  dorx* 
recordamur  Sion  illius  ,  quae  in  primordiis  fuis  g 
tam  florcns,  pura,  &  fpeciofa  fuit,  ut  omnium 
credentium  cifet  cor  unum,  &  animauna  in  Do- 
mino«  ^q^Wdicofedendum?  infurgendurnpo- 
tius  ,  acriter  inftandum  ,  &  omnibus  viribus 
agendum,  ut  fchifmata,  haercfes,  fcandala,  ab 
eccleiU  Bei  tbllantur.  Pro  fe  quifquc  v^ftrum , 
quos  jam  yideo  accenfos,  &  inflammatos  ad  pe- 
ricula  quasque  fubeunda  ,  vel  difcrimine  vitae 
fuae  ;"condite  :  a  grcgc  veftro  turham  luporum 
immaniffimam  arcete .  Vobis  non deerit,  quidi- 
xit;  FobifcHm  tro  ufjuead  confummationem  feculi  1 
ille,  inquam  ,  vobis  aderit:  ftudu  veftra  fove- 
bit:  conatus  &  vires augebit  :  linguam  cxpcdiv 
tam  faciet  :  orauoni  eloquentiami,  addet  ;  inge- 
niofuppetiasferet,  tjierufaiem  haecmyftica,  quae  Q 
fua  vetuftate  attrita  ,  &  corrofa  ruinam  mina- 
tur,  a  vobis  inftaurationem  expeda,t:  vobis  hic 
kbor  defertur,  vobis  hic  locus  reli&useft  :  ve- 
ftxu.m  hoc  eft  ftudium  :  veftxa  intcreft  :  ad  vos 
fpeftat:  quantum  de  expcftatione  veftra  detra- 
heretur  ,  fi  in  tantis  anguftiis  ,  in  quibus  uni- 
verfam  ecclefiam  conftitutam  videtis  ,  ab  ofEcio, 
veftro  decedere  voJueritis  ? 

Yos»  va.s,  inquam,  veftra  fapientia  y  audtori- 
tate,  diligentiA  poteftis  providere:  hacde  caufa 
hijc  convenittis.  Sufcipite  igitur  caufamint^gri- 
tatis ,  fidei  >  religionis  ;  fufcipite  caufam  veftram , 
&  oronia^  noftrorum  capitis.  Chrifti  ,  cjufque 
viccs  in  terris  g^rentis, :  huc  Paulus  vos  adhor- 
tatur,  fic  enim  teftatum  rcliqnit:  Mttnditc  wT  D 
bis  y  %F  univerfo  gregi  ,  in  qm,  vos  Spiritm  fanthts 
fofuit  epifiopos  regere  ecckfi&rn  Dei ,  quam  ac^uifi^ 
<vit  fartpdnc  fnor.  ia  hanccuram,  &cogitation,en\ 
co  alacrius,  Sz  lubentiusincumberedebetis,  quo. 
inajtis  praefidium  in  regibus  fortiflimis  ,  princi-. 
pibufquq  optimis,  &  potentiffimis,  conftitutum 
videtis  :  qui  omnes,  operam  fuann  %  auxiiium  » 
&  autloritatem  pro  religione  ^  fideque  confer- 
vanda,  &  amplificanda  libere  poliicentur  ;  qui 
quicquidconfilio,,  laborc,  ingenio,  conftantia  , 
&  ftudiQ  poffunt,  id  omac  vobispromittunt,  &: 
deferunt  ^ 

Tu  Pie  pontifeit  maxime  ,  a  Dea  tanquam 
Aaron  Yocatus,  fuper  gentes,  Sc  rcgna  pofitus , 
quem  abfentem  perinde  ,  ac  praefentemalloquor :.  £ 
qnod  ccepifti  jam  perfice  id ,  quod  te  fa&urum 
omnino  non  dubitamus^quippe  quod  huc  ner^ 
vos  omnes  intenderis  ,  &  conatus  omnes  contu- 
leris,  qui  facrafanftum  hoc  cecumenicum  conci^ 
liiim  indixifti:  ex  omnium  cardinalium  coetnvi. 
ros  ampliffiuios  ,  dodrina  clariffimos  ,  virtuti- 
bus  illuftres  ,  tua  fungentes  poteftatc  huc  mifi- 
fti:  tot  epifcopos,  ahbates  ,  religionum  pr«fe- 
&os,  pietate  &  reiigione  infigncs  accedere  juf- 
fifti:  Quorfum  tandcm?  nifi  quia,  cumdc  ura. 
ma  rerum  agamr,  aliquando  pareres,  quoddiu 
parturieras  * 


OEN  II    PlSAURI  EN5JS* 


502 


Agite  igitur  ,  praeftantiilimi  patres  ,    vofmefe-  a  h  n  o 
ipfos  colligentcs  confiderate  ,   qua  de  caufa  pa-  Chkistx^ 
triis  commodis  pofthabitisr,  ovibus  propriis  de-      *&l 
relidis,  huc  contendiftis  :   quot  pcriaila  inter- 
convenicndutn  fubiiftis  ,   8t  nihil  vobis  reliqui 
facietis,  quin  id  onminoabfolvatis,  quod  tam- 
diu  a  vobis  univerfits  orbis  tcrrarum  anxiismen- 
tibus  cxpeitat.  Sic  coecitas  in  vifum ,  tcnebraein 
lucem  ,    furditas  in  auditum  ,  claudicatio  in  re- 
&um  inceflum  ,    lepra   in   nitidiffimam  cutem^ 
mors  in  vitam  convertcntur:  pauperes  ,  Sc  mi- 
ferrimi  illi  ,    qui  tanidiu  fame  Jahorant  ,  evan-„ 
gelicum  panem  efurientcs  ,  ilhim  alacri  animo, 
quin  potius  avide   fufcipient  :   quos  jjaiit  videre 
videor  nihil  magis  defiderare,  &  e^pectare. 

Tu  vcro  Chrifte  fcrvator  notter  in  nobis  effi- 
ce,  qusefo,  ut  licut  omnes  nos  unam  lucern  ha^ 
bemus  ,  un^m  fidcm  ,  unum  baptifma  »  unum 
Deum,  unam.fpc^n,  unumfpiritum :  ficfitcem^ 
muneftudium,  in  unafide,  innnofenfu,  in  una 
vpce,  in  una  caritate,  in  una  denique  tui,  tuo- 
rumque  miniftrorura  permancndi ,  acperfcveran- 
di  obtemperantia ,  Ut  una  tandem  fn  Petri  do- 
mus  ^  tc  cleda ,  &  dile£U ,  tantoque  ftudio  com* 
plexa;  jube  quacfo,  non  Joanni  folum  per  nun- 
ciosdeferri,  fedGermaniae ,  Galliae,  Hifpaniae, 
Italiae,  univcrfae  Europ»  ,  npper  adinventis  or- 
bis  partibus,  vel  exteris  quibufcumque  nationi- 
bus  >  a  te  omnia  vulncra  obfligata  efle  s  omnes 
morbpspropulfatos,  quafcumqueaegritudinesdc- 
linitas,  advcrfas  quaflibet  valctudin.es  ,  &  om- 
nia  tandem  rnala  ad  fanitatem  reftituta  efle. 
Tu  ,  qui  iempcr  mirabijia  opcratus  es ,  hoc  unum 
fiodierna  die  a  te  petq  ,  quin  totus  hjc  confef- 
fus  ,  univerfa  haec  fanftiffimorum  patrmn  coro* 
na ,  hoc  praefertim  mane  animi  (ordibus  fandii- 
fima  confeffione,  &  facrpfanftxeu^hariftiae  fum- 
ptione  cxpiatis  ,  fcelerum  labe  deterfa  ,  fumrui 
pontificis  au(3:oritatc  noxa  quacumque  dimifla, 
detecto  capite,  poplitibus  humi  jacentibus,  ma- 
nibus  in  c^Ium  extenfis  ,  profufis  Iacrymis  obfe- 
crat ,  obtcft^turquc:  ut  ccciefia  priftino  candori 
reftituta ,  finc  labc,  finc  ruga,  propulfatis.  om*. 
nibus  morborum  generibus  ,  valetudinem  intc- 
gram  confequatur  •  Quod  nobis  qtiamprimum  con- 
cedastu,  quiomnisfanitatisesau&or,  Diti* 


LXXV. 

O  H  *A  T  10     ^.     P.     M.     E  V  G  EK^  11 

Tifturenfis,  eremitti  ^iuguftiniani  ,  ad  facroftn- 
ffam  fynodnm  Tridentinam  habit*  .  In  dominicA 
tertit  advtntns  Domini  MDLX  !♦ 


ET  fi  multae  fe  mihi  offerant  rationes  (rcve- 
rendiffimi  &illuftriffimi  facri  concilii  hujus 
prsefides  )  quibus  hodiernum  dicendi  munus 
omnino  recufare,  meifque  humeris  imparem  far- 
cinam,  in  viros  pierofquedofiiffimos  rejicerc  ju- 
reoptimo  debuiflem,  antiftiti  tamenmeo,  (qui 
mihi  hanc  curam  demandavit , )  meam  operam  ne* 
gare  finededecore  non  poteram.  Et  licec  arduam 
iufcepiiTe  provinciam  3c  onus  ,  qupd  meas  virc^ 
fuperat ,  me  fubiifle  cognofcamus ,  domini  tamcn 
dicentis  voce  commotus  :  Aperi  os  tunm  ,  tk  Tf*li  %** 
implebo  illud,  &  qusc  a  fan&oEvangetifta  fcitu 
digna  memorantur  obfervans  ,  multa  ad  noftre 
fidei  confirmationem ,  8c  pios  morcs,  ianftamque 
converfationemneceflaria  pcrcurram.  Cum  enim 
variae  inducantur  perfonae  ,  Jud^orum  Jegati  , 
Joannes,  &  poftremo  Chriftus  ,  de  finguhs  ali- 

quan- 


s©s 


ORATIQ    ^RATRIS     EtfGEHII    PlSAUHlENS  IS. 


J04 


A**»o    quaado  diectur  ♦    Qua?  omnia  donee  brevitcr  A 
CKixm    perftrinxero  ,   quaefo  (  q«ae  veftra   eft  huraani- 
isfn      ta§)  ut  benigrns  mihi,  &  patientcs  aurcs  prae- 
be^tis, 

Cum  fan&iffiraus  Patriarcha  Jacoh  ,  certum 
vcnturi  Meffias  pracdixiffet  adventum ,  nimirum , 
quando  fceptrura  ,  &  rcgia  pateftas  ,  a  Judaeis 
$bl$ta  effet  %  Sc  numertis  annorum  a  mille  prae- 
fcriptus ,  raagna  cx  parte  jam  evblutus  eflet x 
indiefque  expeftarent,  quando  Meffias  appare* 
reu  Tunc  duo  aderant,  Joannes,  &  JefusNa^ 
zarenus*  8?  alterum  eorutm  eflV  Meffiam  fufpu 
cabantur .  Joannes  raulta  habebat,  quas  illi  au^ 
Cfcoritatem  con^iliabant ;  nam  mirabiliter  con-* 
ceptus  erat  *  nunciante  angelo.  ,  multfc  aecide^ 
rant  in  ejus  nativuate»  nuflis  umquam  tempo-,  B, 
ribus  audita  .  Et  pneter  haec  omnia  au&arita* 
tem  ftbi  paravera*  ipfe  non  vulgarem  ,  vit© 
auftcrkate,  &  praedicatione  ,  ut  non  immerito 
a  quihufdam  pro  Meffia  habcretur  ,  $c  volue- 
runt  ad  horam  exultare  iu  luee  ejus;  Jefu  au- 
tem  Nazareni  quamquam  non  tanta  effet  exu 
ftimatio  ,  non  tamen  ignotum  erat  angelos  in 
ejus  uativitate  annunciaffq  gaudium  univerfo 
orhi terrarum ,  Magos  illura  adhuc  infantem 
adorafle  .  Ad  haec  Joannes  Spiritu  fan&o  edo- 
&us  »  apertum  illum  Meffiam  effe  dicebat  ;  & 
hinc  jarii  oricbatur  diffidium  ,  illi  teftabantur 
Joannem, ■  illi  Jeftim*  aliineutcum:  arbitrantes 
non  temgre  nova  fe&an&o  a  veterura  &  Pha- 
xifeorum  inftituto  recedcndum  effe .  Q 

Ut  igitur  concordia  fidei  *  do&rina  inter 
populos  confervari  poffet,  Iegatos  ad  Joannem 
j&iferunt  ,  5f  fcdulam  navarunt  opcram  ^  ut 
npv»  doftrin*  caufam  fcirent  ,  ha,c  quidem  ia; 
parte  infigniter  cornm  diligentia  Iaudandaeft:: 
&  utiaam  omnes  ccclcfi«:  praeQdes  noftro  tem- 
pore  id  facerent  x  atque  hadenus  feciffent  >  & 
non  omni  fpiritui  credidiffent  ,  fed  probaffent 
fpiritus,  an  ck  Deo  effent,  n^m  alioqui  eo  res 
noftr^  deveaerunt ,.  ut  non  folum  princeps  unuf-. 
nuifque  fed  ctiam  unaqu^que  civitas  ,  nobi-, 
lisr  praefefttK  ,  prwdicator  ,  atquc  adeo  ctiant 
paterfamilias  in  fide  &  religionu  caufis  aliquid 
novi  (  &  id  quaft  impune  )  inveniat  ac  prsedu 
cet  ,  cximiam  profefto  laudem  promeriti  fuif-  jy 
fent  Jud3eorum  primates*  fi  cx  animoidfaaum 
fuiffet,  &non  pQtiusveritatemobfcttrarcr  quam 
ipfam  illuftrarc  qu3efiffcnt  ^ 

Nonne  &  fercniffimi  apoftoli  hujus;  rei  gratia 
iniere  concilium,  uc  novam  de  Iegalium  obfer- 
vatione  ddftrinam  tollcrent,  8c  evangelicamve- 
ritatcm  confirmarent  ?  Quid  fanQum  evangeli-. 
ftara  Joanncm  movit  »  ut  poft  omne^  evange- 
lium  fcriberet»  nifi  ut  Cerinthi*  &Ebionisno» 
va  dogmata  pcnitusi  amoveret  ?  Nifi  publicaex^ 
titiffet  Nicgni  concilii  definitio  adverfus  Arium  ;• 
&;  Canftantinopoikant  advcrfus  Eunomium  & 
Macedonium:  &  Ephefmi  adverfu&Neftpriums 
Chalccdonenfis^  adverfus  Eutychen,  adhuc  eo* 
rum  herefes  viverent»  nec  deeffent,;  qui  cprutn  E 
perniciofam  doarinam  fe&arentur  *  Cur  totics 
in  tot  urbibus  cclebrata,  plenaria  cpncilia  f  cur 
totics  fimui  cojere  tot  fanSi  doCiores, ,.  &  ec* 
elefise  lumina  f  nifi  praecipue  ad  novas.  ^xtir- 
pandas  doftrinas  8  Nonnc  &  vosreverendiffimi 
huiufce  rei  gratia  *  tanquam  paftores  vi^ilan- 
tiffimi  «  diverfis  orbis  partibus  conveniftis  ? 
Videte  tamen  (  quod  etiara  Deus  intendere  vo$ 
non  permittat  )  ne  in  totum  Judaeorum  exem- 
plum  fequamini  *  Quid  enim  perverfius,  8c 
fmpiutn  magis  eft  *  quam  in  rebus  tamarduis, 
Dei  honorem  ,  &  animarum  falutem  concer- 


ncntibus  ,  nihil:  aliud  qiiam  proprias  fequi  cu-  y^ N  K c 
piditates  ,  &  obtenttf  pietatis  rem  impiam  mo*  qhristi 
Jiri?  Meffiam  volebant ,  non  qucm  illis  Deus      1561* 
dabat  >   fed  quem  ad  fuas  cupiditates   attem^ 
perare  potuiflTent »     Dcus    illis  inifcrat   Chri- 
ftum  de   tribu   Juda  ,   tam  longe  autcm   pro* 
miflfum  ,    fed  illi  Joanncm  de  tribu    facerdo- 
tali  ,  non  regia  natum  attendebant  ,  quem  esc 
fcriptqris  Meffiasr  praecurforem  futurum  potuif- 
fent   cognofccre  :   volebant  tamen  ut  .Meffiam 
fe  faterctur,  credebantque  illum  honorem  ,  quem 
illi  ultro  offerebant  ,    utrifque  (  ut  dici  foJet  ) 
ulnis  amplexurum:  jam  illis  non  placebat  Chri- 
ftus,  &  ftatim  obfcrvarunt  eum  operibus  eorum 
reluftari  % 

tftinam  horum    exemplorum    nullum    apud 
nos  Chriftianos  videatur  ,   &  ufu  veniat  /    At 
certe  timeo  vota  mea  irrita  fore  ,  poftquam  in 
diverfis  mundi  partibus  contrarium  a  multis  fie- 
ri  confpicitur  ,  qui  quae   fua   funt  quaercntes  , 
non  quae  Jefu  Chrifti  ,     rejedis  jam  diu  recc- 
ptis   eccleife  moribus  novos  fequuntur  ,    8t   ut 
a  maximo  exordiar  *     Quis  non  videt  hoc  tem- 
pore ,  quam  fpeciofo ,  &  plaufibili  titulo  (quem- 
admodum  creaere  par  eft  )  hono  animo  conci* 
lia,  fynodi  ,  comitia  indicantur  ,   fidei  pacis*  , 
&  reipublicae   Chriftianse   ncgotia   pertraftandi 
gratia,  ut  idipfum  dicamus  omnes,  &  nonfmt 
in  nobi^  fchifmata  ,   Sc  ut  plurimum  per  pri- 
vatps  affeftus  impediuntur,  &  alio  torquentur? 
ita  ut  quifque   hoc   maxime   urgeat  ,  ut    Chri- 
ftum,  id  eft  fidem,  rcligionem,  &  ecclcfiac  or- 
dinationem,  &  politiam  fuo  ingenio  attempera- 
tam  habeat  &  obtineat,  five  ea  fint  facris  lite^ 
ris  confentanea,  reique  publicae  Chriftianae  con* 
ducibilia  ,  five  non  ,   facras  Iiteras  ad  fuam  ip- 
forum  fententiam  ,  non   ad  legitimum   fenfum 
detorquentes  ^    Talem  vellemus  Chriftum  ,  per 
quem  omnia  nobis  impune  licerent,.  quae  flagi» 
tiofe  patramus »    Alii  Chriftum   habere  defide- 
xant,  qui  illis  omnia  approbet,  quaecumque  per 
tot  anno^  haficnus  delirarunt  •    Noftra   fides?, 
Chriftiana   doftrina   neutrum  patitur  ,    nec  na- 
ftros   abufu^,  &:  morum  pravitatem  ,  nec  erro- 
res  ,  &  temeritatem  commendat  ,  fcd  obedien-i 
tiam  ecciefm  prseftandam  expoftulat,  quamqux 
non  audierin  ,   tanquam   ethnicum    &  publica- 
nura  habendum  cenfet  :  quam  fi  fequuti  fueri- 
mus  ducera,  cum  fit  columna,  &  fundamentum 
veriutis,  non  crrabimus  :  fi  atitem  ab  ecclefiae 
confenfu   femel   difcefferimus  ,   eveniet  nobis  , 
quod  viatoribus  ufu  venire  folet,  fi  quando  a 
refto  itinere   aberrarunt  ^    Ut   enim   illi   alias 
cx    aliis   femkas   ingrediientes    vagantur  &  er- 
rant ,  nullum  peritum  regionum  ducem    fequu-^ 
ti,  fic  nos  ducc  carentes  ecclefiam,  quam  reli- 
quimus ',  cum  a  reftae  fidei  religionifqtie  curri« 
ctilo  deflexerimu^  ,  alia  ex  allis  impietatis   dU 
verticula  ingredicmur* 

Sed  veniamusad  aliud  nobis  in  evangelio  pro- 
pofitum  ,  Joannis  videlicet  perfonam,  &  videa- 
mus  quomodo  conftantiffime  perfeverct  in  offi- 
cio  ,  uti  fidelis  fervus  &  prudens  ,  domini  fui 
honorem,  cum  poflet  non  ufurpavit ,  nequ^  Ju^ 
dieorum  blandimentis  quicquam  commotus  , 
confeffus  eft  ,  &  non  negavit  ,  quod  non  erat 
Chriftu^.  Haec  fingularis  eft  conftantia,  quae  in 
paftoribus  Bc  prsedicatoxibus  maximc  reperiri  de- 
bct;  unico  verbo  omnium  magnatum  favarem, 
&  benevolentiam  fibi  conciliarc  potuiffet  ,  fed 
vcritatis  partcs  tuetur  fortiffime,  8c  non  folum, 
fc  non  effe  Chriftum  affirmat,  verum  etiam  di- 
gito  quis  cffet  oftendit  >   unde  magnifica  eum 

laude 


505        OratioJgan*  Francisci   Lombardi   Neapolit.       $o& 


Christi 
itft$ 


Mtftk*  i$, 


laudeextoIIitChriftus,  curadicit,  eumnonfuif-A 
fe  arundinefti  agttatara  vento  ,  fed  columnam 
fottem ,  arborem  fixam  ,  quam  nulla  ventorum 
tempeftas,  &  non  huraana  laus  ,  non  adulatio, 
non  metus,  aut  minae  »  non  promiffa  felicius  , 
non  adverfa  fortuna  ,  a  propofita  &  vera  con- 
feffione  dimoverc  potuit  <  Hxc  animi  conftantia. 
Chriftianis  omnibus  communis  effe  deberet  ,  ne 
damito  aut  probro  affefti  excandefceremus ,  ne 
amore  aut  Iaudibus  turgidi  fuperbiremus  ,  ne 
rebus  fecundis  elati,  adverfis  animo  confternati 
effemus:  anteoraniaautem,  ut  in  fide  noftra ,  in 
ecclefiae  cathojticae  veritate  tuenda  firmi  effemus 
8c  ftabiles ,  nec  (  ut  Paulus  docct  )  cireumfera- 
mur  omni  vento  doctrinac»  Sed  Joannem  ad  hoc 
nobis  hodie  propofitum  imitantes ,  pluris  facia-  B 
mus  veritatem  quam  omniumhorainumgloriarat 
aut  benevolcntiara . 

Altera  taodem  nobis  ,   qu»  in  evangelio  po- 

nitur,  Chrifti  perfona  infpicienda  eft  ,  de  quo 

dicitur;  Medius  veftrum  ftetit,  medius  quidem 

fecundumhiimanitatem,»  quiaexinanivitfe,  for- 

mam  fervi  accipiens,  &  in  fimilitudinem  homi- 

num  fa&ns  ;  fecundum  divinitatem   etiam  me- 

dius  :  quia  omnibusaeque  prsefens,  eftque  intcr 

nos&Deum,  vclutimediator  Dei  &  hominum, 

nobis  propofitus  ad  utilitatem  &  falutem  ,    nec 

non  paratus  omnibus,  haud  fecus  ac  lignum  vi- 

tae  in  medio  paradifi.  Nonne  igiturhoc  verbum 

omnera  vobis    praeiripit   excufationcm  ,   fi  opus 

Domini  negligenter  fccerit  ?  Nonne  dixit  ipfc:  C 

Vbi  fnerint  dm  mi  tres  in  nomine  meo  congregati* 

in  medh  eornm  fuml  Quara  ergo  praptexetis  ex- 

cufationem  in  hoc  facrofan&o  concilio  ,  fi   non 

omnia  juxta  ordinem  ac  debite  fiant  ?  Adeft  Deus 

ipfe,  &redemptornofter,  via,  yeritas,  &yita, 

ftat  mcdius  ,   vidct  corda  ,  aftiones  examinat. 

Nondeftituetcorpus  fuum  ecclefiam,  nec  deerit 

unquam  fan&us  Spiritus  ,  qui  vivificet  illam  , 

qui  regat,  &gubernet,  ducatque  ip  omnerave- 

ritatem;  facite  vos  quod  ia  vobiseft.  JLttendlte 

*oobis  ®*  univerfo  grepi  Gregi,  ne  pereat  vobis, 

ne  domifius  requirat  eum   de  raanibus  veftris  : 

&  ccffare  Vobis  faciat,  ne  uhra  pafcatis  gregem 

fuum.  . 

Grave  eft  onus  quod  humeris  veftris  nunc  ira-  D 
pofitumeft,  utinamque  vostametfi  graviffimL& 
fapientiffimi  fttftinere  poffitis,  Non  unius  civi- 
tatis  aut  regni  vobis  cura  deraandata  eft  ,  fed 
univcrfe  Chriftianae  reipublicse  ,  non  in  partem 
folicitudinisnuncvocatieftis,  fed  nunc  in  vobis 
eft  folicitudo  omnium  ccclefiarum  ,  nec  integm 
quidem  rcbus  fed  deploratiffimis .  Noftis  Chn- 
ftianinominisja£luram,  noftis  calamitatem ,  no- 
ftispericulum,  notafuntvobisomnia:  nolucer- 
go  nomini  veftro  ,  reipublicae  vcftrae ,  &  com- 
muni  omnium  ialuti  deeffe  »  quin  pouus  omni 
ftudio  ac  diligentia  in  hoc  unum  lncumbtte ,  voi- 
que  totos  ad  hoc  ipfum  convertite  ,  ut  fedatis 
procellis  &tempeftatibus,  quibus  ccclcfiae  navis 
faftatur,  &agitur,  ad  optatum  tandem  ahquan^  E 
do  quietis  portum  pervcnirc  liccat  :  ponue  vos 
inuros  pro  domo  Ifracl  ,  ut  fciant  omncs  ,  non 
minorcm  a  vobis  adhibcri^liligcatiam  in  arccn- 
dislupis,  in  tucatida  vcritate,  m  erronbus  tol- 
Icndis,  quam  a  fanftiffimis  illu  Pftnbos*  quo- 
xumimimorcsfaai,  talem  Chriih  ovibus  p». 
parabitiscfcam,  ita  prctiofum  m  hoc  iacrocon- 
Cilio  conficictis  panem  ,  quo  umverfx  ecclefiar, 
confcfto  ncgotio  hinc  reccdentes  ,  oves  veftra: 
poteruntepulariinazymis  fincentam,  &m^ 
£s,  ficpafcentur  in  pafcuis ubemmis ,  mherbis 
Cmcn.Gemrfit*  Tom.  XXXUL 


virentibus  fuper  montcs  Ifrael  ,  cum  deftruftis  A  H  N 
advcrfitatibus  ,    &  erroribus  univerfis  fecura  H^christi 
bcrtate  Deo  ferviet  ccclefia :  hoc  pa&o  quod  periit     i$&u 
requiretis,  abjc(ftumreducetis,  confradum  alli- 
gabitis,  infirmumconfolidabitis,  piogue  &for- 
tecuftodictis. 

Aperiantur  audtoritate  veftra  juxta  fanam  & 
Catholicam  dodrinam,  mandatorum  ,  oraculo- 
rum,  promiffionnm  libri  ,  ut  cunfti  videant  9 
intclligant,  faciant  voluntatemdomini.  Difcent 
exlcgc,  qusenosdeterrct,  dominum  deumtime* 
re  ,  qui  poftquam  occiderit  ,  habct  poteftatem 
mittendiingchennam.  Difcent,  fi  dcfecerint  esc 
oraculis  ,  rcverti  ad  dominum  ,  qui  mukus  cft 
ad  ignofcendum  •  Difcent  ex  promifiionibus  cari- 
tatem,  qua  dilexit  nosDcus,  &eaipfaacccn!t  , 
quam  Iibentiffime  facient  voluntatem  doraini . 
Quod  totum  Dco  in  primis  optimo  maximove- 
ritatis  omnis  au&ore  ,  &  Chrifto  eccjefiae  fpon- 
fo  ,  qui  ufque  ad  confummationem  fecuii  cum 
illa  fe  futurum  promifit :  deinde  veftrae  fapien- 
ti^,  veftra:  fingulari  diligentiae  acceptum  refe- 
rent:  nomenque  veftrum  apudpofteros  pro  tan- 
to  accepto  bcaeficio  iemper  ia  benedi£tione 
erit . 

Hoc  autem  ad  vos  maxime  fpe&at  ,  reveren- 
diffimi  fanftae  fedis  apoftolicae  Iegati  .  Quod  Jfi 
iis  qui  forisfuntveftradiligentia,  acfolicitudo, 
juftoocculto  tamen  Dti  judicio,  profutura  non 
fint,  prompta  tamenveftra,  acilfos  falvandi  at- 
que  ab  errore  revocandi  propenfa  voluntas  Deo 
optimo  mascimocordiuminfpeftori,  grata  atque 
acceptaerit:  per  vos  enim  non  ftetifie  quinillis 
optime  confultum  foret,  clare  perfpicict.  Ad 
retincndos  fortaffe  cos  quiintusfunt,  ne  inhse- 
refimlabantur,  plurimum  folicitudo  veftra  con* 
ducct  •  Quod  fi  neque  hoc  ipforura  malitia  prseva- 
lentedatum  fucrit,  muneri  veftro  omnes  iatisfe- 
ciffe  intclligent,  &  vos  ipfi  confcientia  refte  fa« 
ftorum  ingenti  Iaetitia  in  Domino  femper  gau- 
debitis» 


JLXXVI. 


yO^iimiS  FH^T^CISCI  LOMBJL\Dt 
T^eafolitani  Theolop  oratio  ,  habita  ad  fatres 
concilii  Tridentini  ,  die  ftnSli  Stefhani  frotomar~ 
tyris9  anno  molxi. 


Cum  Heroum  cncomia  a  praeclariffimis  vi- 
ris  tantum  celebrari  aequumfit,  illuftriffi- 
mi  fedis  apoftolicae  Iegati  ,  reverendiffimi  anti* 
ftites  ,  patres  ,  audicorcfque  ornatiffimi  ,  ncmi* 
nem  veftrum  Iatcre  arbitror  ,  qudd  Davidcm 
pfalmorum  auftorem  nullus  laudare  poffit  ,  nifi 
qui  Davidis  fpiritus  compos  fa^us  fuerit«  Pau- 
li  quoque  Iaudcs  enunciare  nemo  potcns  erit , 
nifi  qui  Pauli  cceleftem  dodlrinam  fit  affecutus. 
Hocenim  eratillud,  in  quo  apud  ethnicos  lau- 
dabatur  Afcxander  ,  quippc  qui  a  nullo  ,  prae- 
terquam  ab  uno  Apelle,  pingi  voluit.  Ita  glo- 
rioium  Stephanum  hodic  commendare  nemoun* 
quam  audebit  ,  nifi  dona  linguarum  ,  ut  ipfe  , 
fit  aflccutus*  Ne  dum  ifta ,  fed  &  fpiritalis  gra- 
tiae  facultatem  ,  qua  Chrifti  advcrfarios  facile 
confutavit,  qui  fimul  menfisrainiftrarc,  &apo- 
ftolicum  munus  ,  quod  ipfis  apoftolis  minime 
conceffum  effe  Iegimus  ,  exercere  idem  gratiofe 
Yaluit  ♦  At  bene  res  fe  habet  ,  quod  humanis 
Y  viribus 


CfMtmt 


M*ttb.  ta* 


•*&*$* 


Matth  *$* 


M*Hb*%y; 


4*  «•' 


?/*$*  4n 


Luc.  *U 


?/«M* 


.*/*«.* 


Tr«lfc  i$* 


>.  C*A> 
Mmttfa  U 


JO^  O-R.ATJ.6  JOANr    FftANCUC 

viribus  aQH  eft  tribatum  ,  ccelefti  beoefkio  *aow  A 
bis  copjofc  dpnatum  eft?  Dam  beatum  Lueam 
hodie  nobis  excitavit  ,  gui  ia  a$ibus  apofto* 
licis  heroica  hujus  matyris  gefta  graphfce  4c^ 
pinxit.  t^tc  1100  beatumMaithammextuJit,  qui 
m  evangelii  pericope  >  hujus  fan&i  viri  e#imu$ 
ymutes  feliciffime  nohis  defcribk  *  Quas  adclc- 
pfydram  breviter  &  celcrite?  pcrftringere  con^ 
hor* 

In  hac  cv«*ngelica  Ic&ione  primt  martyris  ty* 
picc  recolitur  memoria;  oec  prseter  iaftitutimei 
mionem.  Nam  ficut  iVbelus "in  exorientismun^ 
4i  primordiis  prlmus  martyrium  fuo  faaguin§ 
coniecrayn  5  ita  nafcentem  Chrtfti  ecclefiam 
gloriofus  ifte  martyr  primarius  effufo  fangaine 
ttahilivit  :  dum  apoftolos  omnes  ,  a  quibus  in  g 
diaconoruov  collegium  cooptatus  erat  ,  felici 
tnorte  anteivu  ♦  Qucrci  qobis  humani  generis 
fervator  prsefe&ti  ^vangelia  veluti  digitp  quo- 
4am  monftrat ,  4um  Pharifeos  hypocdtas  m\\U 
\is  execr^tionis  notis  mtnaciter  perterruit .  Intcr 
quast  ifta, qu#  ad  fepulcrorum  ftructqram  fpe- 
&at,  in  ptophetarum  memoriam  ere£Um  e*Ue- 
mum  locum  phtinerevi4$tur«  IHosargueasmen- 
dacii  y  cumindicathrcvitcmporejuturum,  quod 
prophetarum  domino.  altaturi  cffeat-  mortem  * 
iic  multc*  magis  crcdibile  ejffet  illos,  occifuros 
prophetas  „  Subditqu^  fe  hx  di^  p^ntecoftes 
miifurum  ^poftolos  8c  Levius,  quosprQpbeti&i 
fapientiae  3  &  erudttionis  fcrifturarum  gratiis 
exornar^t  ,  Iqter  quos  unus  Stephanus  pmci*  C 
pue  emtwt,  Quem  dominus  mirabiiibus  do- 
nis  locuplet^vn,  ut  fapkoter  *  do^c  pcr  (crU 
pturarum.  traditiones,  legis  pr^fcript^  fmerprC"- 
tarctur  %  quem  Ju4»i  tamen  interiec^funt,  ut 
parentum  fuorqm  impkreht  menfuram»  quipro- 
ph^s:oCcider«nt>f  inter  quos  Abdum  *  &  Za- 
chariam  Barachi^  6Iium  ,  cujus  meminit  Ubcr 
Paraliporiienon  >  ^ruci  morte  mulftarunt  *  Quo- 
rum4u^m^xempia  (  uuUos  vitasameafepoeni- 
teret)  forte  propofuit^  qqQniaminommfaagui- 
^is  ultionem  apertiffime  facra  Bibli^  t;eftantur-, 
De  iUo  namquefeguurV  vidett  Dmim&y  &*n>* 
(jtiirdt :  de  hoc  aut^m  fic  %  fangms  frttris  tni  cfamte 
de  ttrr*  t 

I)einde  Oominus  nofter  affumpta  gallinac  aH-  j) 
tis  paraboh  »  ut  depofita  cordium  duricie  Vo^ 
cem  ejus  attente  audirent  >  fic  illos  alloquitur, 
dicens :  Jtrnfitk#*  $  IferufSem  *  fmtm  tga  *gdm 
ton$reg4n  filhs  tuos  fab  <tUs  ,  8s  tu  pras  tux  vo- 
luntatis  neqnitia  (  qu®  eft  malorum  omnium 
caput  5?  femiaarium  )  a4  me  venire  aoluifti  , 
&  omne  confilium  menm  pertinaciter  defpexi- 
fti  *  qna4que  loage  pejus  eft  ,  incredulitatem 
incredulitati  in  4ies  ad|ecifti  *  ficut  bene  pro- 
phetavit  Ifajas^  dicens;  Domint  qais  mdidit  au* 
ditui  mfiro  }  <(X hrAthtHm  domini  tui  revcUtum  efi> 
Has  dutas  prophetse  quetimonias  hodie  Chriftus 
iafinuat  ^  cum  pomum  occiiioais  ,  ^  mox  la- 
pidationisi  meminit  *  tyx%  utraque  in  marty* 
«  Stephaao  abfoluta  efle  intelligimus  ♦  Is  e-E 
riim  primus.  ia  martyrii  fladium  defceudens  , 
calicem  paffionis  Dominkae  primus  bibit  ,  ut 
&  mandatorum  ejufdem;  Domiai  fingulare  prae- 
ftaret;  exemplar,  4um  non  fibi  vindiftam  mor. 
xh  %  fcd  lapidatorihas.  ac  interfeftaribus  Ve- 
niam  poftutavu  ,  Sic  fane  opo«ebat  effc  pri- 
mum  Chrifti  marryrem  *  qui  fecuturos  marty- 
;e«  %  gloriofa  morte  praecurrens  ,  uon  tan|um 
dominici  calicis  effet  praedicator  ,  fe4  &  pa- 
tieatiffimaj  lenitatis  imitator  t  cqi  fefe  in  plu- 
ribusi  comitem  dedk  ^  Ille  quippc  cxtra  pouam 


u  n  o 


t   Lombardi  NftApoi.xt*      508 

civiutfs  Hierofojymk^aa?  crucis  fupplicio  pc-  JT 
tiiu  hic  vero  c*  c|»f4em  civitatis  finibus  extru*  ChrisiT 
f us  cft  *    JJIc  orando  peccatis  indulfit  eorum     ij«i. 
qui  crpci  cum  affixerunt  :  hic  pro  Japidatoribus 
hami  dcfixo  utroquc  genu  regem  gloriae  etot^  luctp 
vit»  IHeerat  angelus  tcftamenti,  at  hic  an£eIi-'*f*/*^,^ 
Cim  in  vujtu  gfatiam  habuit  ^  Ambo  graviflime  m*k*  %+ 
accufaatur   de   templi  everfionc  r9c  ambo  fal-^*^'*^ 
fam  teftium  crimin^tionem  funt  perpeifi  *   Am-  0/«% 
bos  tandcm  referato?  cqgiois  vidiflc    fingulari  sp**f*u 
prodigio  facris  litcris  memor»pro4itumcu:;  ut  *#  ***** 
verc  fto  %w%&  ajffinitatis  fymb&to  dici  poffit; 
l^apidcm  tetigilfc  lapidem  angularem  ilium,  fu- 
per  quo  ecdefia  fartfta  fund^mentttm   crat  h^ 
&itur^ , 

O  beati  Upide«  *  cx  quibus  creiSum  eft  tem-  4p***tu 
plum  Jerufalem  coeicftls  matris  noftrae ,  quae  ex  ^f^X» 
vivispraedeftin^torumlapidibus  eedificatur  ut  ii-*£f*i.  \%u 
vitas,    O  4ulces  torrentis  4omiaici  lapides  .$  n^"*** 
exquibu§oicumeffufemanavit,ut  inteftimonium 
domifto  altare  Chrifti  fideUum  edgeretur  «  In 
quounipeomartyrumquotidic  facra  perfolvens 
incmcnta  fumma  piccate  offert  fandta  mater  ec** 
dcfia,  qaae  tatrigionoli  mifitis  hodie  tetatur  co* 
rona  *  Etcmmcuminvocibusaliquafubfit  ratio, 
qu^  fafta   hominum   Cxpreffa  perfooarum  pro* 
prietate'  interpretamur  ,   quis  Stcphanum  apud 
Grsecanicam  diateftum  coronam  fignificare  igao-7^«»« 
tu  ?  Illam  fciHcet  coronam  vit* ,  quam ,  qui  cer-  ^*^ 
timen  prsoccupavit,  primus  a  4omiao  acciperc 
meruit  *  Qui  fiorem  martyrii  praevendicans  ,  de 
corona  nominisin  coronam  gforiae  tranflauis  eft, 
k  M  diadema  puiciuitudinis  gemmeis  Iapidibus  m** 
contextus  c  terra  triditus  eft  in  mantis  Chrifti; 
qui  hodiernoevangelio  (utvidimus)  hujus  pr&~ 
clari  martyris  Csedem  fub  Abeli  typo  appofite  *a&& 
profcripfit ,  '  - 

Sedtempuseft  ut  accedamus  ad  aftorum  apo- 
ftolicorumfacra^hiftoriam,  quam  beatns  Lucas 
£umma  animi  obleftatione  complexus  cft  :  qufls 
le^iopiurimumhabetadmirationis,  &  non  mU 
auscontinet  digriitatis  in  myfterio,  Initio  fiqui- 
dem  de  $tephaai  caftitate  bonum  exbibet  tefti^ 
monium  ,  dnm  ad  viduarum  cuftodiam  ab  apo- 
ftolis  prafpofitum  fuiffe  commemorat  ,  Qui  8c 
ipfum  fide*  fapientia,  &  Spifitu  ftn^o  plenum 
praedicat,  utquivim  fideiChriftianaE  in  confpe* 
«u  regum  tcrrae  effufofanguine  opc  Spiritus  fan~ 
difapientereffetteftaturu^*  Etemm  poft  adven-  *&•  uS* 
tum  Spiritus  paracieti  credentiutri  multitudo  in-  ^cJ^  * 
ciementum  erat  fufccptura  a  domino  quotidic 
in  sdipfum  ,  -ut  falvi  fierent  homines ,  pcr  fa« 
pientiam  ,  ac  pet  verbum  Dei  ad  obediendum 
fidei* 

Adjungit  huic  plemtudmi  gratiam  &  forti- 
tudinem:   alteram,  ut  figna:  alteram,  ut  pro- 
digia  in  populo  faceret  ,     In  quibus  verbis  non 
exile  latet  myfterium  ;  quippe   qui  loqucas  ar^ 
changelus  Gabriel  dixit  bcat^e  virgbi  ;    S^lve  ^ 
gratU  flen4  :  idem  Lucas  iifdem  verbis  dc  Ste- 
phano  locutus  eft  ,    diceos  :     Stephanm  phrws 
gratia  ;    fed  poft  excellentiorem  modum  genin 
tricis   Dci,  fublimius  gratia  genus  in  hoc  mar- 
ryre  (  Chriftum  fcmper  excipio )  abundc  magno 
iaudum  praeconio  laudatur.  Cvtfus  animus  i^fu*«,^t8 
fo  libertatis  cvangelic^  fpiritu  in  lucem  verita-  a.ccr.^ 
tis  foniter  &  ftrenue  profiliit*   Adverfus  quam 
coeleftis    gratiae    fortitudincm   ,     quidam    He-^w* 
btaii   in^  Tyna^oga    fatanae  cducati   ,     nec  noa 
ex  variis  gentibus  ,     qui  erant  libertate  dona- 
ti  a  Romanis,  Cyrenes,  AIex;andria;,  Ciliciac, 
Afia^que  civcs  furiofe  infurrcxerunt  •    At  cedat 

pietati 


5op 


I    N       D    I    E       S   A    N   C    T    t        S    T    E    P   H   A   N   T 


510 


A  H   M  O 

Ch  fclSTi 


2,€«r#  it> 


?/-/,  *s« 

7r*v*  1. 


T/V*  «47t 


7/*/.  iS. 

Gtktffr 
*/*/.  UJ- 


pictati  impietas ,  &iniquitasfibimentiatur:  non  A 
poterant,  ait  fcriptura,  refiftcrc  illi,  fapientiae 
&  fpiritui  ,  qui  loquebatur  ,  diccntc  prius  do- 
mino  omnibus  amicis  fuis  ..  E$o  d*bo  wbh  os, 
id  cft  fpiritum  oris  mci  ,  &  thefauros  fapien- 
tise  Dcx  mei ,  cui  mn  foterunt  refiftere  omnes  ad- 
wrfdrii  lucis  #  Siquidem  divina  do&rina  ,  & 
fapicntia,  quae  defuper  eft  ,  in  perfecutionibus 
magis  floree  ,  quam  cmoriatur  ,  aut  flacce- 
fcat :  quae  dum  prcmitur  ,  crcfcit  :  dum  con- 
temnitur,  proficit :  dum  fuperari  videtur  ,  tunc 
vigct:  quae  tande»  quanto  pfustyrannorumfae- 
vitia  urgetur  ,  tanto  plus  pictatcm  .,  &  Cbrifti 
nomen  inclytum  toto  terrarum  ambitu  latc  pro- 
fitctur  • 

Adducunt  martyrem  mox  in  concilium  mali-  B 
gnantiutn  ,  &  gaudent  illum  in  fua  retia  con- 
ciufiffe  .  At  fruftr*  j&citur  rcte  ,  inquit  parcemia- 
ftes,  ante  qcuIqs  pennacorum  :  quoniam  tunc  vox 
libcrior  profunditur  ,  &  Spiritus  fan&us  totum 
fibi  martyrem  rapit  .  Ex  cujus  flatu  copiofi 
latices  fluxerunt  ,  qui  in  Stephani  ventre  fecc- 
runt  fontem  aquae  vivae  falientis  in  vitam  aeter- 
na  .  Dum  foecunda  ,  divinaque  oratione  illos 
primum  patrutn  ac  fratrumvocabulohoneftavit. 
Qui  &  compcndiofa  brcvitatc  inftrumenci  vete- 
ris  difpendia  libere  enunciat,  legemque  domini 
immaculatam  cxponit,  ut  effet  praedicator  cjus, 
cujus  vaftator  cffedcnunciabatar.  Et  na&o  cxor- 
dio  a  fide  Abrahami  ,  Ifaaci  ,  &  Jacobi  in  re* 
promiffionibus  obfignata  ,  fingularem  Jofephi  C 
gratiam  in  ^Egypto,  nc  ipfinecarentur,  inme- 
dium  profert.  Cui  annc&itMofeosminifterium, 
per  quod  Ifraelitae  clare  cffulgentc  divina  di- 
fpenfatione  in  manu  potenti  tradu&i  funt  in  fo- 
litudinem  .  A  qua  egreffi  fub  Jefu  Nave  intro- 
jcrunt  in  terrae  olim  promiffae  poffeffionem ,  uf- 
quc  ad  Davidis  tempora  .  Cujus  pacifico  filio 
tantam  gratiam  largitus  cft  dominus,  utillifo- 
li  sedificium  templi  HierofoJymorum  vifus  fit 
concedcre. 

Haec  fane  funt  Dei  optimi  maximi  beneficia 
crga  popuium  Judaicum  ,  quae  generofus  Levi- 
ta,  magna  dexteritatc  ,  &  admirabili  pruden- 
tia  in  mcmoriam  revocat  .  Qui  paululurn  in 
iram  fuecenfus  ,  illos  fpiritui  fan&ificationU  j> 
contumaccs  appellat  ,  ccrvicofos  ,  corde  ,  auri- 
bufquc  incircumcifos  ,  vocat  pariter  proditores 
&  homicidas  ,  quoniam  eorum  patres  interfecc- 
runt  Dci  prophetas  ,  qui  longo  fcculorum  tra- 
ftu  praedixerunt  de  felici  advcntu  jufti  FiliiDei 
(quifa&us  eft  nobis  juftitia,  ut  in  juftitiaam- 
bulantes,  jufte  vivercmus  in  hoc  feculo  )  quem 
ipfi  morte  crucis  turpiflima  condemnarunt  . 
Qu«  omnia  cum  illi  audierant,  eveftigto  dif- 
fcfti  cordibus ,   dentibus  tabidis  fremere  cgpc- 

runt  ♦ 

Atfpiritusplenitudo,  dum  raartyr  oculos  ln 

coelum  attolht  ,  illum  m  fe  rapuit  :  quum  is, 

qui  divinitatis  afflatur  fpiramine  ,   coaculcatis 

terrcftribus  ,   coelcftibus   inhians  ,   videat   glo-  E 

riam  Dei.     Qua  vifa  ,    ietiam  Jefum  ftantem  a 

dextrisDei  in  illa  viditt  ftantem,  inquam,  & 

non  fcdcntcm  Jefum  vidit  ,   ut  magnam  Chri- 

?f*t,zi.6k  ftos  fttoathletseexhiberet  alacritatem.   Vxditfa- 

•»•«  »       nc  illum  ,  quem  peffimi  Judaci  in  crucis  Iigno 

*'  *  '   pcndentcm  Kriferunt:  &  vocat  filmm  hominis, 

pro  ratione  honoris,  ut  illorum  nequitia  retun- 

datur,  qui  eum  in  miindo  nfegabant:  ut  &  ilii 

c  ccelo  daret  teftimonium  Veritas,  cui  fidem  in 

tcrris  pcrfida  impietas  negavit  .    Vidit   fitium 

Dci*  nonoculiscarrteis,  fedpedoris,  quosapo- 

ftolus  cordis  oculos  cvocat.  Quod  cum  cx  fcn* 

€wcil*  GcncraL  Tom.  XXXHL 


x*h  to; 


1*  Ccr*  1» 

Timet.z* 
Stpitnt*  Zm 
T/4/.l**, 


Mattb*  10* 


Bfbtf  u 
S»C«M4c 


pturis  canonicis  clare  elicinequeat,  fecurac  am-  AKNe 
biguitati  cum  Pauli  raptu  commitrensncgotium ,  Chr  iitr 
niliil  audebo  temere  definire  ,  fed  filcfltio  libcntcr     4$*.i. 
practcribo .  Idipfum  dici  arbitror  de  curiofa  apcr^ 
tionis  ccelorum  thcoria ,  quac  ad  animorum  profc- 
dumnihil  valct . 

Redeoadid,  a  quodeflexit  oratio  mea.  Cum7^y^ 
ifthsec  illi  audiviffent,vocc  pctulanti  rugientfcs  au- 
res  fuas  ritu  afpidum  continuerunt  *  Et  merito,non 
crantcexte  digni  prophani  animi  coeleftesaudirc  S4tp,'u&% 
orationes ,  neq  ue  mences  corruptae  Dei  facramenta 
fufciperc.  Inde  fa&um  eft,  ut  unanimi  confcnfa 
impetum  fccerint  ia  ovcmChriftimanfuetam,  8c 
cordc  rabido  manu  caedem*confpirante  cucurrcrint  ^VTi^ 
ad  Japidcs  ,  iracunde  diceaces  ad  invicem:  quid 
fibi  vuitiftejuvenis?  fecimus  falfumteftimonium 
contradominumfuum»  dum  perCayphae  osdixi- 
mus,  Expedit  ut  unns  moriatur pro populo:  faciamus  7»*»»»«* 
&nunc  contra  famuiusti ,  dicentes :  Exterminemus 
tum  de  terr*  *uiventium  ,  &*  nomen  ejus  non  mcmore-  7*r*m* « t* 
tur  Atnflius .  Proh  ftupor  !  il  Ji  currunt  ad  lapides  , 
&iftecurritadpreccs:  iiiiejiciunr  eum  extra  tu 
vitatemhbminum  ,  &iIIeeosaIIicic  ad  ingrcffum 
civitatis Dei ,  dequa  gloriofa  funt  diflra.  Tunc  yfst»$^ 
teftesillinequam ,  quoeffent  expediciores  ad  la* 
pidesjaciendos,  pouierunt  vcftes  juxta  pedesado- 
lefcentis  SauJi  ,  qui  neci  ipfius  confenferat.  At  ^tl%m 
officiofusadoIefcensoratproSauIo,  ut  ad  gratiae 
divinae  capeffcndam  fiduciam  fpcm  noftram  nutri- 
ret&foveret:  namdumproperfecutore  deprcca- 
tur,  proculdubio  fuiscultoribus  falutariafuffra- 
giapollicetur . 

Oefficax  oratio,  quae  dc  Saulo  Paulum  fccit.  rft]u* 
Qui  de  difcipulo  fabularum  Pharifaicae  fup^rfti-  <*«/li, 
tionis,  fa&uscft  magiftergentium  in  veritate  re-  KQm:Um 
ligionis  noftrae  •  Qui  e  terra  creftus  cft  fuperca-  7/«/.io^ 
thedram  feniorumecclcfiae,  dum  in  terrainclina-  J**»S" 
tusStephanusexauditus  eftprae  fua  reverentia  in 
ccelis,  quifubingenti  lapidum  cumuloait,  Do- 
minejefufufciperpiritummcum,  ut  fic  imitare- */*'••& 
tur  teftem  in  coelo  fidelem ,  qui  aeterno  patri  fpiri-  ^J>/*j0. 
tum  fuum  commendarit  .    Quo  difto  (alubriter  i.rim,t*_ 
oftendit  martyrum  candidatos  exercitus  iUico  evo- 
larc  ad  ccelos,  Sc  animas  fidelium  tranfmitti  ia 
manusDei  perunicummediatorem  Dci  &:  homi- 
numJefumChriftum.  Nec  fimpliciter  Stephanus 
oravit,  fed  cum  attentione ,  dum  pofitisgenibus 
proinimicisprecatur,  quiprius  erefte  pro  fe  cx^ 
oraverat  dorainum  glorias  • 

Quisvidit  unquamhuic  fimite?  certe  nec  pri- -V* L^* 
mumeft  vifusfimilem,  nec  habere  fequentem.  O  I#  *r'*h 
incredibilis  caritas ,  quac  non  quaerit  quae  fua  funt, 
naminillalapidum  ruina,  quando  quis  poterat 
cariffimorum  8c  domefticorum  oblivionem   ca- 
pcre,  tunc  ifte  fanftus  domino  fuos  commenda- 
vitinimicos,  dicens  vocc  magna ,  &  clamorcva- 
Iido  :  Dotnine  ne  ftatuas  iilis  hoc  pcccatum  :    plus  #&?,  ^ 
namqueillorum  vicem,  hoc  eft  lcelcra  dolebat,  V/1/.4. 
quamfiia  vulnera  .  Et  cum  hoc  dixiffet ,  obdarminfit 
in  domino  ,  O  beatum  fomnum  pacis  curn  volu- 
ptatedeliciarum  domini  ,  Quid  ifta  dormitione  c*nt.iu 
quietius  &  pacatius  ?  per  quam  abforpius  in  a-  e^*S$*0# 
byifum  caritatis  fpiritus  martyris  interDei  bra-  N*m*'*o. 
chiatuciusquiefcit,  corpus  vero  cum  plandu  of-  f/^J#4'  # 
ficiofe  fepulcro  committitur}  ficut  mos  erat  pa-  7>a^ii* 
trum  antiqui  teftamenti  mortcm  fanftorum  deplo-  ^  j^?* IO" 
rare  cum  fletu,  &vehcmenti  ludlu  foJemnescxe-  rfJ!t\f/ 
quiarum   pompas   celebrare  •     Etenim  dominus 
virtutum  mirabiJis  agnofcitur   in   facris  ele&o- 
rum  fuorum  reliquiis  ,  dum  per  Illorum  meri- 
ta  &  preces  ,  fideles  fua:  prote5ionis  munit  au- 
xilio. 

Teftanturprofe&ovetuftiffimi  acquc  acgravif. 
Y    x  fimi 


jn        OratioJoan,  F&ancisci  Lqmbardi   Neapout.       $iz 


Aiiiio  '  fimi   p&tres  fummam  rerum   otnfcium  opificem 

Chkisti    Deurn  pcr  hujtt^  fancii  pretiofam  inortem  cgds 

i*<*if      vifum  refUtuiffe,  podagra  ,  fiftula  ,  Jithiafique 

aife&os  eurafle »  piauftro pbtritos folidaffe , ac  tre- 

mulosfirmaffe:  quodque  idem  domiaus  excitavit 

mortuos  ad  vitatn ,  &r  snultos  «egrotos  ad  fanitatis 

^M-tn     xvbw  revocavk*   Yerum  cnim  vero  cum  fan&os 

i.cy.^n,  yiros  non  JolumoboeuIosnobisChriftus  objidat 

i^ri*. 3j.4    ut  *"qs  pf^cemur »  fed  tft  illprurn  veftigia  fedemur 

?^«m»«    &  imitermtr»  ideocotumna  veritatis  ecclefia,  & 

3ttmh*iiB    Cbrifti  fponfa  (cujus fpiritii  gubernaturufquea^ 

feculi  coqfummatidnem)  finguiare  hujus  marty- 

ris  hodie  fidelibusfuisproponitexemplua),  durn 

-«— . *-      i^  facro  lkurgias   officip  (  colleftam  voeat  eccle- 

jt*m»i3,      iiaftlcus  uius)  l\c  orans,  4*Ctt:  D*qti4fHmusd<j~ 

'-**£'**;       rninc  imit4ri  qu&d  cofimus ,  &c, 

fr*b,$,  Ecce  nmc ,  patresamphmim ,  rm/^mttatio- 

?*«*•**•    nh  acceptttltfte  >  me  num dhs  fsiutis .  Inr^acquip^ 

pe  folernni  die   fummus   hierarcha   &    poatifex 

faturoritm  bonprum  Chriftus  ,  non   fine  'mirabit 

ii,  finguiariqueprovidentia  iq  pafcendis  pvibus 

ceclefiae  fuae  de  t&ruo  paftore  providitt  Bium  in* 

jnttm.4*     quam  pontificem  madmumir^teltigo <  Cujuscrea- 

tionis  in  pontificatus  apicemhodie  bienniurti  agi~ 

%ut  &  abfolvitur:  cujus  vejpietas  ad  omnia  va~, 

'$amj%ut    je£l  Dumintaoto  reUgionisChriftianseuirbine, 

|^r.'i"!    quantum  in  ipfo  e{k  (  liceat  vera  rruhi  dicere  ) 

x.Rtfrtt     nut^nti  ecclefiae  otnni  pietatc  &  officio   opem 

praeftare  yidetur  ♦  Qiti  noAu  diuqae  incumbens 

folicitudini  pmnium  ecciefiarttm>/ut  honipaftov 

ris,  ac  epifcopi  aaimarun^  noftrarumoflicia  rite 

fungatur  $   diligentiffime   curat   exort^   dffidia 

fomponere,  &  pacem  quafi  intermoruut^  abin- 

leris.  revocare  .  In  quo  patrando  minifterio  ad^ 

mirabili  folertia  (  p ace  aliorum,  di^erim; )  viros 

fide,  fapiemia,  8t  pia  eruditione  praeditos  ,  ad 

noftri  feculi  refelleados  errores  in  fai  nq^\iah 

Jegatione  delegit*. 

Vos,  vos  itaquo  apoftolicae  fedss    lediffimos 

*  p.rocere$  ohfecro   per  vifcera    mifericordias   Dei 

*p/?Ltf;     uoftri  %  qui  heri  vifitavit  nos  oriens   e  fumma 

W-H»      coelorum.  cardine,  qui  attritus  eft  propter  fcele- 

*****       ra  noftra,  imo  qui  &  refurrexic  propternoftra^ 

jaftificationem:  w  fcilicet  Pei  gratiaf  fuffulti 

iandi  paftoris,  animum  opere  compleatis  j    fc 

iuCMwV^    ^«^  t0*  patrim  antiftitum  cuneis  Stephani  ca* 

*•*•*«»•'     dtatem.  imitemini  9i  ut  pro  adverfariorun^  fidei 

ftTlrn*.    converfione  (  quos  tantum  caufa  reJigionis  fecit 

inimicos )  Deum  tqtitts confolationis  noftrac  atbf-. 

qae  ttlia  temporisi  diferimine  orar^  velitis  :  ut 

quotquot  annos  quadraginta  &  amplius  di^bo- 

Uca  fraude  hasrefeon  fuat  decepti  ,  Cbrifti  gra«* 

%ia  %  fatan^  Nquei?  abfolati  relipifcant  x  &feva- 

^ant  ^b  intcritu  mortis  aptemae  x  quoad  vixerint 

inunaarca^oe^  quse  fuit  typus;  unim  ecclefiae, 

^•4.       iit  loquerite  Spiritufanao  inpfalmis  ,  D**s  <$*i 

wfike?!      hthHm \fdsit  unanimes  m  dom&9  fcnisenim  qwod 

?,clr™L     fumus  invicem  rnembra  de  membrisf  fub  uno  ca-i 

£«/e.i7>     ph^,  quodeftCh.riftus  Deus:  qui  mwi*Mt  *m~ 

j#r*5f       cflif»*-  d?  prQxim&  fuo\  Recogitate  preeor ,  quod 

Uftef* 4;     c«tn fit  aaus Peus ,  qui  creavit omnia  t  $£  una  ec- 

clefi^  catholicr  fides ,  ficut  docet; Spiritus fim&us. 

\i%  canttcis  ;  quam  portse  inferi  labefadare  noti 

$ant,&       vajent;.  quis  nif*  Chriftianus  it\  Chriftiani  falu-- 

j&*#k>\4i    te^  ^oquamfiyproprianonfemper Istetqr ?  auc 

?*  p«ti|t    ^^  fraternitas  in  fratmm  gaudio  non  ubique 

gratuletur  ?  Ja  Chrifti  namque  cultaribus  mms, 

junfta,  &  individuaconcordia  effr  dcbet  %  Fack 

7^*n.^      ie  nt  f^tanas^  (quifuit  homjcidaahinitia,  &it% 

*•?**»•*%    quem  amnis  ifthaetc    caufa  rejicienda  eft  )  tanti 

cxerchcs.  uniti  fide  nanfi&a*  ^caritat^  de  cor^ 

de  puroretundatur»  &  dracoiJIeruffus  fummum 

apoftolorum  coryphaeum  ,,  &  milites  Chriftian^ 


A   reipublicae  evigikr?  intelligat  #  Soljiciti  eftote  £#$& 
prpviriliveftramfernreunit^temfpiritus  invin-  Christi 
culo  pacis,  &faIut>crrimisOeicoi5fiiiisadinoniti     is#t* 
in  hoc  anno  qovo  ,  quse  $$  corona  benignitatis  *J^:\* 
aommicae,  preifuras  fratrum  ^rr^ntian»  in  Ipiri*  £&.+ 
tusqovitate,  ideft,  fratprnit^usmutu^dile^io*  ^  ^4* 
neretevaret  Hoc  eft  ^tenim  infirmos  infideafiu*  ^el^u 
mere;  inquietosfpiritu  lenitatis  ut  fratres  corri-  ^-f- 
pcre,  &^Iter  alc^rius  onera  pprt^re,  ut  Chrifti  tlrh^jif, 
kx  adimpferetur:  fic  n^mque  facilius  adChrifti  tf*/-*tf. 
^ccfeiiatn,  a  qua  ad  tempus  receflerunt»  ovauti  #£*^** 
animoredibunt,  &  eorum  mentes  aberrorumca-     " 
Jigine  expiabuntur  f 

^Quac  eft  *neHor  Sf  major  cur^  pwpofitorum* 
quam  medela    falubd    fauciis  ovibus    fovcndis 

B   provideri^  dicente  domino  Samaritano  in  evaa»  £iif,io. 
geliis  :  l^on  tft  of?»s  fanls  mtiU*s  %  fed  m&lt  h&~  &***•** 
bsntihns  ?   Non  patiamini  quacfo  ovcs  Chriftij 
quas  ille  pretiofo  fanguine  redemit  ,  crudeliter  ^*^0,* 
(ine  medicamentis  defpici  ac  calc^ri  ,   Ne  vobis  y$rem*%z* 
objici^tur  a  domino  *  quod  ait  per  prophetam;  ^^1* 
Qvetmeas^  dicitd^rninus ,  mn  f4<v$is  :  f*p4  W- 
ftrmatum  eraf  ,  #an  c$nhrt$fiis  \  quqd  mahat  y  m& 
fevotaftisi  quod pcrkroit ,  #<&  reqwftfth  *  Qpapro* 
pter  d^te  |lii«  per  omnia   multiforniis  gratiap  8$ 
fapientiae  Dei  facrament* ,  &  fidet  catholic*  vc-t  Bph&i* 
ritatem  elucidate,  ut  fitrml  nobifcum  dulces  ci-  &f** 24f 
bos  fanorum  dogmattim  capiant  ;   8?  aritiquus  g>».^% 
ferpens,  quihucufque  divifit  interfratres  inop*  <W.ii*t 
probrium  fempiternurn  (ub  pedibus  veftris  conte*  If^ff^ 

O  ratur,  ,  ,         .  W^iel 

Ej^agite  fperemusomnes  in  dorniao  %  imo  &  rlblu* 
fpe  gauderedebemus,  quo^poft  Ucrymas  fucce^  ?&%?< 
dent  gaudia  >  &  ppft  terHebr^s  videbimus  Jucem  ^jf/J 
fratrum  noftrorum  n  Idem  eftenim  dominfjs  ,  %*i  £*eie.  & 
fm*titt  %?*  qaifan&tX  q*i  martificdt ,  €T*  *vi<vifitdt  1  l$j%&l9tt' 
qui  duci$  adinfem%  Ct*r*d*eit «.  Qqisnamquefcit  t.c^ 
(  ut  quidamex  ecclefia&  propugnatoribus  in  domi-  ^*^ 
minoconfidensflagranticaritate  piefperat,  &in  $*£* 
(pem contr^  fpem  pie  credit )  quodficut  ille,  qui 
Chriftum  hqdie  in  Stephano  perfecutus  eft,  ra- 
^lnseft  poftea  Chrifti  vindex  acerrimus;  ita,  & 
ifti  ^gnitaveritat^  in  haccccumenica  fynodo  le- 
gitime  ia  fpiritu  Dei  congregata ,  faturi  fint  fidei 
Catholicae  longcs   poienuffimi  patroni  Sf  afferrQ"» 

D  res,  quamhaaenus  fuerint  noftri  orthodoxi  pa* 

tres/  \Jt  fi  terra  propediem  (curantibusiUiste^  Gtn.tt; 
rjiere  in  ecciefia  cvbolic^  id  quod  femper&ubu 
que  haereditari^  patrum  tradhione  ah  omnibus 
creditttm  eft  )  futur^  fit  unius  labii  l^ftio  9  Sc  $0j,b*t* 
pmnQs  idipfum  uno  cordc  >   unoque  ore  ftqtia-  uCm'u. 
rnus^  qecfint  in  nohis  fchifmat^t  f<?d  in  eadem  j^.tV 
pcrmanentes  reguJa  %  gaudeamus  it\  domino ,  Sc  W*  4« 
iterum  ga«de^mu$  x  ncc  not\  pfallcnces  Deo  in  £?he%* 
cordihus  noftris  hymnis3  8$  canticis  fpiritalibus 
dicamus:  Ecce  qu$m  bonum  ,  &  q*am  jucundum 
fratres  halritare  in  nnumy  Nam  qui  perierant  tq-  lf***l}th 
veatifunt,  Ssquimaccui  erant,  ad  vium  redje^ 
runt  fcmpit^rnam  *  qu^  hodie  gloriofus  martyr 
Stephanu$  cumaliisfandis  civibus  frqitur  inre*. 

E  gnocceCorum. 

Eiautem,  quipotenseft  ecclefiafticao!  hierar^>^t. 
chi^m  m  f»o  fervitio  confervare,  oppugn^tores  &*"*•*** 
vedtatis  catholicas  in  obfequium  fidei,  humilia- 
re ,  &  adliones  hujj  us  f^crofanfti  Cpncilii  afpiran-  *%Cm  t% 
do  praeveqire ,  &adjuvando  profequi,  fit  gloria 
inecclefia,  ^in  Chrifto  inomnes  gente$  feculi^  f^t^* 
nunc^  Sc  iti  diem  «ternitatis,  Amen»  s*  e^'*% 

D  I  X  I, 


ixxm 


5*3 


Paoli  Gtrii>fti.Li  Tridentini  oratio 


5H 


A   N  N   ° 

Chmsti 


LXXVIL 


VJ.VLI    GUIDELLl    T  B,ID  £*h{T  IT^I 
QrdtiQt  #d  patres  concilii  Tridentini  habit4> 

amo  dornim  MDLXU, 


SI  quod  anquam  fuit  tempus  (  fan&iffimi 
pnefides ,  optime  atquc  integerrimc  princeps, 
ampliffimi  patres,  auditores  ornatiflimi)fi  qua 
unquam  fefe  obtulit  occafio  ,  in  cjua  univerfa 
Chriftiana  refpufalica  ob  aliquod  fingulare  ac 
immortalc  beneficiuut  fufceptum  Deo  optimo 
maximo  quam  maximasgratiasagerc,  eiqueho* 
ftias  laudisofferredebuerit,  hiprofe&o,  hi,in~ 
quam,  funtillidies,  inquibusfaufto,  felicique  B 
omine ,  fefta,  folemnique  pompa  omnis  fexus,  om- 
nis  otdo,  omnifqueaetasapertijlimum  gratiffimi 
anirai  argumcnturn  erga  divinam  clementiamin 
medium  afferre  jure  merito  compellunt  ♦  Cum 
nunquam  antea  melioribus  aufpiciisja&afuerint 
uniyerfae  noftra?  falutis  fundamenta,  quam  ho- 
dierna  die :  quandoquidemclementiffimus  illeex; 
alto  tandemprofpexit,  tantafqueChriftianipo* 
puli  calamitates  miferatus,  vos  P.  A*duccs  de- 
dit ,  &  moderatores  rerum  omnium ,  quae  ad  pera- 

fendum  publicsefalutis  negotium  in  facrofan^ta 
ac  fynodo  maxioie  fpe&are  yidentur ,  Eo  namque 
fasvicntis  Herodis»  infanientifquefatanaeimpetus, 
rabies,  crudelitafquepervenerat,  utinChriftum 
domini  ,  fan&amque  ejus  fponfam  ,  Aquilone  C 
fufcitato,  univerfi  Chriftiant  orbismeliorespar- 
tes  mortifero  execrandarum  haerefum  &  fe&arum 
veneno,  ac  contagione  infecerit:  afacro,  pio, 
veterique  illo  ,  nobifque  a  fan&iffimis  patribus 
ptr  manustradito,  bcne,  beateque  vivendi  in* 
ftitutoaverterit;  &,  quod  reliquum  eft,  maxi- 
mum  adduxerit  in  difcrimen  .  Quod ,  quale,  quan- 
tumquefit,  cumexeo  cognofcere  poteftis,  quod 
ampliffima  regna ,  potentiffima  imperia ,  maximas 
provinciae  &  regiones,  innumerae  civitates  ,  & 
oppida  ab  orthodoxa  fide ,  veraque  pietate  de* 
fecerunt-.tumexeo,  quoddomus,  patriam,  pa- 
rentes ,  cariffimofque  penates  dereliqueritis :  huc- 
que  ex  remotiffimis  orbis  partibusconvencritis: 
non  ut  de  privatis  commodis,  non  ut  de  focis,  D 
aut  Iaribus:  feddecommuniomnium  falute,  & 
de  Dei  optimi  maximi  honore  ac  gloriaftrenue 
ac  viriliteragatis:  omnemque  motum ,  acimpe- 
tum  animorum  veftrorum  ad  facrofan&ae  eccle- 
fi#  dignitatcm  tuendam ,  ab  omni  alia  cogitatio- 
ne  traducatis,  veftramque  ac  cjus  majeftatem  in 
tanta  hominum  &  temporum  perfidia  rctinea- 
tis .  Id  quod  prseclariffime  praeftiteritis,  fi  omnem 
xrioram  ,  omnes  inducias  ,  omnemque  cun^a- 
tionem  abftuleritis  ,  maximum  illum  Alexan- 
drum  imitati,  q«i  nihil  aegrius,  quam  moram 
patiebatur  .  Quando  unum  ,  idque  potiffimum 
tantis  calamitatibtts  remcdium  in  celeritatc  vi- 
detur  cfle  pofitum ,  &  coUocatum :  alioqui  laben- 
tis  religionis  rem  &  fortunas  eo  brcyi  maximo  £• 
vcftro  cum  dedecore  deduftas  confpicietis  ,  ut 
nulla  amplius  auxilia  ,  prxterquam  lacrymae  , 
poffint  ab  hominibus  c^peftari . 

Etenimquisiamdurus,  vel  potiusferreus,  qm 
fletum  &  lacrjrmas  in  tantorum  malorum ,  tanta- 
rumque  tragcediarum  fcediffimoafpeftu,  turpif- 
fimaque  recordatione  contineat  ?  dum  verum  , 
&  gcrmanum  Dei  cultum,  cui  prima  femperof* 
ficiaboniquique  debuerunt,  impu  noftri  boites 
tollere  conantur:  quoviolato,  nedumfublato, 
toIHtur  omnis  humanarum  rerum  delcftusj  fa- 
Ctntik  Gmrd*  Tom.  XXXIII- 


luftjue,  &  beatitudo  uriiverfi  Chriftiani  gregis    Akno 
periclitatur.  Undefadumeft,nt nunquamantea  Christi 
Chrifti  ecclefia  ve!  vigente  Aria  ,  Mitnich«o,     itfz, 
Pefagio,  Ncftorio,  Eutyche ,  Donato,  rciiquifqUfe 
cjufce  notae  haereiiarchis  >  graviotibus  periculis 
fuerit  expofita,  turbufeatioribufque  tempeftati- 
bus  agitata,  quam  hodierna  die:  ita  utomnia 
dtra,  omniaprophana,  omnia  portentofa  praete- 
ritorum  temporutn  invcnta  io  praefcntiarum  re- 
vixifte ,  in  unumque  eoa&a  confpiraife  videantur 
in  dileftam  domini ,  eique  immaniora  bellaindi- 
xiffe,  acerbiorefquecladesintuliffe,  quam  olim 
Claudii,  Nerones,  Domitiani,  univerfsequety- 
rannorum  acies,  dumflorentcmillam,  licct  ad- 
huc  adolefcentulam ,  diftri&is  gladiatorum ,  tor- 
torum  ,    &  camificum   gladiis  ,   uncis  &  acu- 
Ieis  infcquerentur.  Ncc  profc&o  credcndum  eft 
eos  ipfosGothos,  Hunnos,  Vandalos,  &  Scy- 
thas,  ajcerrimos  ex  profcffo  Chpiftiani  nominis 
hoftes  ,  tantas  clades  ,  tantafque  ftrages  rel>us 
noftrisferro,  flammis,  depopulationibus,  dcva- 
ftationibus,  &caedibusattulifle,  quantasimpius 
ille  fatan  caput  ecclefiaBaggrcffus,  ^rfaftigium 
domus  domini  fua  intulit  impietate,  atque  li- 
centia:  cumiliiinagros,  inoppida,  inipfaque 
tantummodo  virorum   corpora  >  apcrto   Marte 
fueriat  graifati:  at  hi,  veluti  omniinfidiarum 
genere  armat*  vulpeculae ,  dolomalo ,  fraudibus, 
technis,  phaleratis  verborum  lenociniis,  trucu- 
lentaqueplerumquearmorum  rabie  tn  ipfas  Dei 
imagines ,  animas  fcilicet  noftras  fuerint  debac* 
chati ,  omnia  defcedando ,  &  confpurcando ,  a  fa- 
cra,  totque  facculorum  ufu&confenfu  confirma* 
tadoftrinadiffentiendo,  fibipopuli  Dci,  pietsi- 
tifque  miniftcrium  vindicando :  &  (  fi  diis  j>Jacet) 
polliccndo  fe  ex  tenebris,  &  umbra  mortiseru* 
turos,  in  lucemque  daturos  facrofandam  hanc, 
quam  nos  incolimus,  &  veneramur  ecclefiam  ; 
quamque  artifex  illefapientiffimusfibifundavit» 
&  «dificavit  in  fundamenti?3iQnoperefane  ad- 
mirando ,  non  in  exercitu ,  aut  robore ,  fed  in  fpi~ 
ritu  fuper  lapidemprimarium,  probatum ,  angu- 
larem ,  pretiofum ,  qui  faftus effi incaput  angulh 
quamvis  cum   antca    reprobaflent  sedificantes  : 
quafi  vero  prophanis  hifcc  impoftoribus  novam 
nefcio  quam  Babylonem  molientibus  major  ad- 
hibenda-fit  fides ,  quam  ipfi  veritatis  parenti :  qui 
Ut  difperfiones   Ifrael    congregaret    in   unum  , 
nempe  myfticum  ecclcfise   corpus  ,   cum   adve- 
niflet  plenitudo  tcmporis  ,  fe  cruci  ,  mortique 
obtulit  ,  quo  nobis  certarn  falutis  viam  ,   ve- 
ram  luccm  ,   apertamquc   veritatem   ob  oculos 
poneret . 

Quafi  vero  credehdum  fit  idco  Chriftum  Jcfum 
exiffc.ab aetcrno  patrc ,  tot  tantaque  incommoda , 
(ormenta,  &crnciatusadjifle,  ut  apoftolis,  pri- 
inifqueillis  ecclcfise  proceribus  fubtatis,  iterum 
eiin  antro  Trophonii,  in  Democriti  puteo,  ht 
Cimmeriis  fpecubus  eflet  delitefcendum  ,  donec 
poft  mille  quingentos  &  amplius  annos  unus 
cum  nefandiffima  fua  fchola ,  unus ,  inquam ,  im- 
puriffimus  Lutherus  infurgerct ,  qui  eam  ipfam 
omni  (  quod  ajunt  )  impictatis  gencre  defoeda- 
tam  ad  antiquum  genuinumque  candorem  rcvo* 
caret ,  in  pnftinamque  Iibertatem  &  majeftatem 
vindicaret .  O  mores ,  o  tempora ,  o  aniiia  delira- 
menta,  o  capita  plane  deteftanda!  Siccine  cre- 
dendumeft  aeternam  patris  fapientiam  cariffimae 
fponfae  confultum  voluiffe?  Nonne  hoc  perinde 
effet,  acfimercatorpropretiofa  margarita  com- 
paranda,  nullis  laboribus,  nullis  aerumnispar- 
cecet  ,  diaanefque  licet  quam  maximas  &  opes 

Y     3  &for. 


515 


Pauli  Gvidblli  Thxi>bntjni  OUAtlO 


$16 


ASN6 


&  fonuoas  erogaret;  ubiauiem  votifa&us  effet  A  patres  *  extftimetis  >  ut  intelhgant  propham  A  w  ^  o 
'     *         *    *~  -"         '  ""  Graetpos  Casfares  ferc  omnes   Romanae  ecclefiae  christi 

proteftores  faiffe  nfque  ad  magni  Caroli  fcem~  J5S2.' 
pora;  tunc-fiquidem  vexata  ,  agitataque  eccle- 
fia  ,  nullafque  fuppetias  afferente  G«cos'C«- 
fare»  Stephanus  pontifcx  PipinumFraneorum  rc- 
gem  accsrfivit,  &  lieo,  &  HadrianusCarolum 
ipfum  contra  Aftulphum,  fe  Defiderium  Lon- 
gabardorum  tyrannos  ,  quibus  profiigatis  ,  at- 
<jus  devi&is,  ut  tanto  beneficio  paremgratum  w^  ^ 


caoapos,  ia  profqndum  abyffi  iliam  ab/iceret  , 
atque  demergerei;  :  quo  qutd  ftolidius  ,  quidve 
demeatius  poflet  unqu^ua  excogitari  ?  4*  car$ 
ufque  adeo  noftri  }iofte$  ,  pernkiofiffimi  profe- 
tftofatan^  f&teliftesfintftupidi*  toatumaces?#t- 
que  rebdfes,  utDeidipentis,  eccfefiiE  admonen- 
tis  ,  valid^rum  raf  iomtm  convincentinrn  vim  > 
yocem  ,  dignitatem  ,  &  auftoritatem  contem- 
mnt ,  deberfnt  faltem  Itncero  mentis  ex&nune 
fcrutari»  &cont£mpfari  quis  i^fms  fmStm  eccle* 
fiae  fuerit  &  eurftis5  &  ftatusaChrifto  paflbad 
haec  qfque  tempora,  ut  inde  manifefto  cogno* 
fterent ,  quantum  a  fcopo,  ab  ipfaque  veriute 
aberrarent  t 


referret    Hadrianus  ,   %f  coa&o    Romae   conciiio  dtUftU$jfJ 


Micbaele 


Caefarc  Leom.-ne- 


Ch*   patrum  ,   impenum 

Grseco  in  Carolumtranftulit:  cumquenonmul-  c-haeICf  fed 
to  poft  ab  impiis  Romanis  iterum  perturbare-  irenes  tem- 
tur  «clefia,  nullamque  opem  ferret  Ludovicus  g^;w6- 


coa* 


Primo  namque  primi  ifJi  apoftoli,  apoftolo*  B  Caroli  fucceftbr,  Leovfeptinw  genere  Germa-  €nto,  &c> 


rumque  difcipuH  omne$  a?5^^>  atcjue  validiffi^ 
mi  duces  8c  ante%n$ni,  iti  proprio  fan^uine, 
propriifque  vftae  m^ritis^  penndeac  ia  vivis  & 

f)retiofis  lapidibus  per  trecentos  annos  ineffkbi^ 
e  ipfius  pietatls,  8c  reUgionis  jecexunt  funda^ 
mentum:  deinde  apertius  Chriflijefu  imperium 
P!p?pit  orbi  innotefcer^^  cosperunt  t^mplaaperi* 
ri  %  Chriftufque  ipie  pubiice  pr^dicari  :  quod 
$ut$a  minime  licuerat  ob  tyrannorum?  mprtif* 
^Hit  formidiAem;  tuncque  (  jqxta  prophet^e  va- 
iiciniun^  )  multiplicatum  eft  ejus  imperium  • 
Et  quamviY  reiigioiiffimo  Coaftantinp  e  vivis 
recedente  ?  fifius^eju?  Conftantius  Amana  Hae* 
refi  fuerit  infeSus,  ec^Iefiam  ve^averit,  Atha 


nm9  Othonem  primum  Saxonum  ducem  mec-  J.£}g0"JJ: 
clefi^  fubfidium   erocavit  ,   eumque   compreffa  rihus  erm 
hoftium  feemeritate  Imperii   diademate   decora-  *^  ^g** 
vit*  Huicque  *  fecundus^  ^  tertiusOthocon-  ^t^l^ 
tinua  ferie  fucceflerunt,  tuncque  perGregorium  m*n*  &z* 
quintum  natione  itidem  Germaonmioveftafoit  «*"«»• 
C^farum  eleaio  per  feptem  Germaniae   princi- 
pes,  qu^  in  hane  ufqtiediemperdurat,  &tam- 
diu  perdurabit,  quoad  Chrifti  fidelibusexpedi* 
re  judicaverit  facrofanfta    ipfa    Romana   eccle- 
fia,  qu#  fupremum  gradum»  &  primas  inlm- 
pcrio  jure  merito  fibi  vendicat,  ob  caufas  ,  & 
rationes  ,  ouas  &  quamplnrimas  >  &  validiffi» 
mas  vcl  ipte  ego  ,   Hcet   afymbolus,   &  pefte 


n^iitts,  Htiacium  >  complurefque  alios  ecsk&as  C   prophanus?  in  medium  afferretn  ,   ni  tempons 


fceroas  in  exilium  miferit  ,  8c  relegarit  t  atta 
incn  Conftantino  fublato  ,  apoftataque  Jujiano 
interfefito  in  bello,  quod  advcrfus.  Perfasfufce* 
perat  ,  reddiU  eft  pax  ecclefiae  per  Jqvianum  , 
ab  hocqus  Joviano  ad  nfque  Caroli  cogoomen- 
to  magni  t^mpora  ,  pcmes  pii  C^fares  ,  reli^ 
gioiique  principes  fe  fanft^  Romanae  ecclefiag 
fubdifos  efte  juxta  Nicen^  fynpdi  fandiones 
profeffi  funt. 

Id  quod  prsEciariffime  omnium  Valentiniauus 
Javiani  fucceffor  *  cum  Mediolaneofis  poatificis 
inftaret  &e!edio,  his  verbisdeclaravit  *  Taiem 
(Inqui.t)  nobis  in  poatificaliinftiturtefede,  cui 
na$%  qui  guhernamus  imperium  ,  noftra  capiia 


anguftia  me  deterreret,  neve  (  quod  proverbio 
ajunt  ).Athenas  velle  portare  noduas  viderer, 
fufque  Minervam  docere, 

Ex  diftis  modo  confideret  ilia  olim  Romansg 
inajeftatis  propugnatrix  &  amplilicatri^  Germa- 
nia,anmajorum  fuorum  virtutem,gefta,  facino- 
ra,  exempla,  &  meritavelfequantar,  vd  aemu- 
Jentur?  an  potius  toto  (quod  ajunt  ccelo  &ko~ 
po  aberrantes  degenerent  *  Refipifcani  quaefo, 
&  dent  honorem,  &  gloriamDeofuo,  necani- 
plius  tot  ineptiis,  quas  fuggerente  fatana  adin- 
venerunt,  mentes  piorumimplicent.  Adeoenim 
inanes,  pueriles?  abfurdaequeefleconfpkiuntur, 
ut  a  nullovirobono,  nifi  maximocum  ftomacho 


fubmittamus,  &  e/us,  dum vefutihominesdeli- D  audiripofle videantur,  cumdamnatos,explofos, 


quenmus,  veJuti  curantis  mcdicamina  fafcipia- 
mm*  Hoc  igfiim  pr^ftiteruntipfynodo  Nicaena 
Conftant/nus^  fcaior  Thcodofius  in  Conftanti- 
nopolitana ,  Theodofius  junior  in  Ephefina ,  & 
Marcianus  in  Chafcedonenfi*  Accedatdivusille 
quoque  Jegum  conditorjuftinianus ,  quifiinhi- 
fce,  qu3Badveram  pietatem  fpeftant  ,  aberrafle 
credatur,  vix  fieri  poterit »  utinfegibu^conden- 
dis  ,  orbique  promuigandis  pie  fanfteque  fenfe- 
rit.  Nonne  hic  iri  epiftola,  quam  Conftantino- 
politano  celebrato  concilio  ad  univerfasgehtes, 
&  populos  direxit,  fandae  Romanse  ecclefi^e  fta- 
futis,  &  fan&ionibus  fe  fuppofuit  ?  nonne  di- 
^orum  quatuor  conciltorum  edi&%   &r   decreta 


&  toties  exibilatos  veterum  haereticorunj,  gen- 
tilium ,  &  philofophorum  errores  nobisiterum, 
perinde  ac  divina  oracula,  obtrudere  laborent . 
Quid  enim  aliud  moliuntur^  dum  humange  vo* 
juntati  libertatem  adimunt,  nifi  ut  impiam  iUam, 
&  prophanam  Zenonis,  Democriti,  Carneadis, 
rehquorumque  Stoicorum  opinionem  nobis  in« 
cuicentf  qua  aiferebant  omnia  certa  legeftare, 
de  neceffitate  ,  fatoa^ue  evenire  .  Id  quod  non 
modo  facri  ordinis  virieruditi,  verumetiamipfi 
mundi  fapientes  confutarunt  ,  dicentes  omnia 
quidem  faio  contineri,,  non  tamen  omnia  fato 
eflTe  decreta:  fatumque  ipfum  nequaquam  dice- 
re,  hic  taliafaciet»  hic  tafia  patietur:  fedlegis 


confirmavit,  mandansomaibus,  ut  eifdem pare-  E   inftar  in  hanc  fententiam  perfonare  ;  Qu^cum- 


rent  ,  ac  obtemperarent  ,  omnefque  leges  quas 
promulgavcrat  ,  ecclefiae  cenfurae  fuhje&as  effe 
decernens?  Nec  ab  hoc  facro  piogue  inftituto 
aberravii  junior  Conftantinus,  quiannocirciter 
centefimo  &  quinquagefimo  poft  Juftinianum 
cum  imperaffet ,  habitisdemore  ma|orum  comi- 
iiisinurberegia,  Monothelitas  ha&reticos,  quo- 
rum  patet  &  ^vus  faatores  fuerant,  penitus  de- 
tevit ,  temjplaque  oomia  ab  eis  everia  a  funda^ 
mentis  inftauravit. 
Haec  aut^m  omaia  idcirco  fufius  dt^ta  velim 


que  anima  h«ec  vel  illa  fecerit,  hasc  veliJIavel 
promerebitur  ,  rel  feret  .  Quae  autem  noftras 
a<3ione$confequuntur,  abipfofato  perficiuntur* 
Quodprsetereacontendunt,  cum  nullis  honeftis 
a&ionibus  ad  immortalitatem  comparandam  0« 
pus  effe  aflerunt,  nifi  ut  Epicuro  ,  Ariftippo  , 
Cyrenaicaque  turba  longe  fordidiores  inhu/ufce 
&mtimo££  vitm  profcenio,  atquetheatro,  luxu 
&  ocio  marcefcentes,  Sardanapalos  tantum  aga-» 
inus,  &PhiIbxenos? 
Sed ne  fingula  hujufce  peftilentis  hydrse  capita , 

ne 


*»7 


AD   PATRSS    CONCILII     IRIDENTINI    HABITA. 


518 


ne  dicam  deliramenta ,  recenfere,  a&aqueagere 
videar,  vos  videtis  P.  A*  ut  haec  Chitonia  ulce- 
ra,  harc  Telej)hia  vulnera  irrepferint  in  intixna 
ufque  praecordia  ipfins  pietatis  &religtoms,  cui 
veftris  gentbus  advofafe  y  veftramque  opem  & 
auxHiom  implbranti,  niquantocumque  fieripo- 
reft  confilio  &  auxilio  medelam  &  antidotum 
praifentiffimum  aflferatis  ,  periculum  &  fane  ve- 
rendum  imxninet,  ne  vehcmentiffiraus  hicaquU 
lo  irrtfens  a  regione  deferticoncutiat  omncsan- 
gulos  domus  naftrae  ,  neve  dominust  Dci  cceii 
det  hano  noftram  Hierufaiem  in  acervos  are- 
nse*  ia  cubilia  draconum  ,  in  folitudinem  & 
dcfertum  »  itt  ut  fanftiffimo  Jofeph  una  cum 
puero  &  ejus  matre  iteruxn  in  iEgyptutn  fit  fu- 
giendtun:  ecclefiseque  in  Tyrum&Sidonem,  in 
exteras  genfces  ,  in  extremos  nuperque  repertos 
lndos  &  tranfmigrandum  ,  omni  nobis  tum 
adoptionis,  tum  hsereditatis  cceleftis  fpe  penitus 
fublata. 

Curate  igitur  P.A.eurate  pro  veteri  illa  ,  & 
facrofancfca  inter  vos  ,  ipfamque  ecclefiam  con- 
junftlone ,  pro  fingulariqne  veftra  humanitate,  ut 
quibufcumque  rebus  poteritis  (  poteritis  autem 
omnibus  )  languentis  religionis  rationib^s  pro- 
fpiciatis:  <5am  enim  de  vobis,  veftraque  divina 
virtute  concepimus  fpem,  ut  longe  melius  quae 
ex  re  noftra  fint  vos  perficere,  quam  nos  exopta- 
re  poffimus:  fi  praefertirn  vos  ad  hanc  rem  adju- 
torSs  habuertmus  ,  fufceperitifque  hanc  procu- 
ratlonem ,  &  vobis  gloriolam ,  &  ChriiUanae  rei- 
public*  maxtme  utilem  .  Neque  enim  fieri  po~ 
teft  >  ut  vos  in  ocio ,  &  illa  in  pace  poffit  quiefcere : 
&  quo  fcedius  ac  indignius  rem  &  re&iffimam 
&  honeftiffimam  impudentiffimorum  hominum 
temeritas  vioiat  &  audacia  fummo  cum  reipu- 
blic#  detrimento,  eo  ftudiofius  &  ardentiusillis 
reiiftere»  &  univerfe  reipublicze  confulere  veftri 
muneriseft* -Quo-peregregiefungemini»  fi  intei- 
letferitis  yosfupraomntaopera  manuum  domini, 
fupra  ccelorum  vertices  ,  fupra  ipfos  angeiicos 
ordines  efie  conftitutos  ,  atque  adeo  vere  maxi- 
mos,  &  non  minores  effemundos,  contraquam 
veteres  UUfomniarint,  fi  cpgnoveritis  vos  f  a&os 
eflefpe&aculummundo*  angelis,  &hominibus, 
qui  vos  amant  ,   &   quaerunt  quod  laudent  in 

yobis.  «•-•-• 

Et  quemadmodum  in  unum  Solem  reiiqua  fi- 
dera  intuentur,  ut  inde  cariffimam  lucem  hau- 
riant;  fic  in  vos  univerfae  Chriftian»  reipublicae 
oculos  &  ora  efle  converfa,  fi  memineritis  vos 
effe  genm  illud  eh8*m  »  iHudque  regah  facer- 
Aotmm  y  quod  apoftolus  pr^dixerat  gentibus 
datum  iri,  ut  annunciaretis  laudem  &virtutem 
iUins  qul  de  Unebris  Unxit  &  ewcavit  <vos  in 
simirMle  Ummfuumi  ft  deniaue  vos  xion  ia^ 
tuerit  veftra  nomina  nihil  aliud  fonare,  praeter 
quathregesjinfpedores,  confultores,  fpeculato- 
res,  cuftodcs  ,  ultores  ,  &  propofiti  compotes: 
cumeademmens,  idemqueanimusvobis  effe  de^ 
beat  in  ecdefiam  domini ,  quipnncipibus  &  re* 
mbusinfubditos:  &eoardehtior,  quoneomnes 
Suidem  human*  res  cum  minima  divinarum  re- 
rum  portiuncula  funt  comparand^  -  Incumbite 
i£ttur ,  per  Deum  immortalem,  incumbitem  hanc 
curam  &cogttationem,  ipfamquepietatem,  relu 
eionem,  ecclefiam,  bonofque  mores,  queohca 
I  Deo  optimo  maximo,  a  veftnfque  majonbus 
hmvao  omnium  cum  ftudio  &contentione,  vo. 
bisintaaa,  inviolata,  impollutaquetradttatue- 
funtj  veftr^fidei,  veftraepietati,  veftr^quebo^ 
nitatietiamatque  etiam  commendata  eiie  mteU 


A  liglte  *  Et  fi  Dei,  &  hominum  gloria  vosdele-  ^  K  ^-™" 
^tat,  in  eo  potilfimum  virtutum  genere  &  cam-  cbkistx 
po  aiiimorum  vcftrorum  vires  &  magnitudinem      \$6z* 
exercetet  quod  cam  rebus  noftris  pene  perditis 
praefentiffimum  attulerit  auxilium  ^   voois  am- 
pliffimam  dignitatem,  immortalemque  gloriam 
fit  ailaturum:  quandoquidem  omnem  eam  dili- 
g*entiam ,  folicitudinem  ,  &  animorum  propen- 
fionem^  quainhaccaufa  ufi  fueritis,  &  praefens 
aetas,  &  univerfa  pofteritas  divinis  profequetur 
honoribus,  &admirabitur. 

Huc  (qusefo  )  ad  pietatem  confirmandam  & 
amplificandam  omnes  nervos  dirigite,  folareli- 
gionis  falus  vobis  ob  oculos  verfetur,  tanquam 
e  fpecula  ad  tjm  commoda  &  ornamenta  pro- 

B  fpicite:  vos  in  efus  periculis  propnlfandisfoler- 
tiflimos  &  fortiiBmos  praebete  ,  eumque  animo- 
rum  ardorem  in  ea  tuenda  exhibete,  utuniver- 
fus  tcrrarum  orbis  fatericompellatur,  nullosun- 
quam  neque  praefentibus,  neque  praeteritis tem- 
poribus  ejus  amantiores  extitifle,  ardentiorique 
eam  caritate  fuiife  profecntos,  quam  vos.  Vos 
feliciffimos,  vos  beatiffimos  fore  exiftimate,  fi 
omnia  confilia  veftra ,  omnesaftioncs,  omnem» 
que  veftram  virfcutemin  pietatem,  inecclefiam^ 
in  ipfumque  Deum  ojptimum  retuleritis  :  cutn 
riulia  videatur  cenfencfa,  necappellanda  virtus, 
quae  in  Deum  ,  perinde  ac  in  fummum  &  in- 
comm-utabile  bonum  non  referatur  *  .Infurgite 
alacres  in  hofcc  perditos  &  delirantes  homines, 

C  nec  ullas  eorum  amplius velminas,  vel  infidias 
extimefcite:  nam  illi  ubi  primos  impetus  effu- 
derint  ,  veluti  vefpae  ,  &  crabrones  emiifo  ac^* 
leo  illico  torpefcent. 

Etfihoneftumeftobcommunes  fiuxas,  &  fere 
inanes  Kominum  utilitates  nullos  labores  5  nul- 
lac^ucpcriculaevitare,  qua;qui  faciunt,  hi  ma« 
xime  naturae  bonitatem  praefeferunt  ,  hique  ad 
communem  omniumutilitatem,  falutem,  &or« 
namentum  fe  natos  efferecordantur,  qttantoho» 
neftius  &  praeclarius  exiftimare  convenit  id  fa- 
cere  non  propter  homines  folum  ,  fed  propter 
Deum,  proptcr  fervatorem,  propter  Chriftum» 
qui  nuilo  a  nobis  officio  provocatus  ,  praeter^ 
quamquod  ampliffima,  immortaliaque  antea  ia 

D  nos  contulerat&beneficia,  &ornamenta,  ultro 
fe  noftri  caufa  snorti  dedit,  quique  cariffimam 
fponfamhtfceperdttiffimis  temporibus  adeotor» 
queri  &  lacerari  permittit,  ut  nullum  ejus  fit. 
membrum,  quod  non  fit  fra&um ,  deluxatum  % 
debilitatumve:  quo  vos  P.  A.  fitum  &  fquaIo~ 
rem  e  divinis  vellris  mentibus  excuteretis,  dor- 
micntifque  veftrae  virtutis  aliquod  praeelariffi- 
mum  fpecimen  ederetis  .  Nam  quemadmodum 
bonus  agricola  ,  ut  tandem  omnium  Iaborum 
fuorum  Frugcm  &  mercedem  confequatur,  fpi- 
cas  &  paleas  ad  ardentiffimos  Solis  radios  ex* 
pofitas,  affidua,  validaque  triturationecontun- 
dit:  &  pigmentarius  ,  ut  ex  mufco  ,  myrrha  , 
cinnamomo,  reliquifquc  aromaiis  odoris  fuavi- 

E  tatem  eliciat  ,  ea  ia  asneo  vafe  affiduis  ittibus 
terit,  ignique  admovet:  ficChriftusdominusixi 
ecclefiam  ,  vofque  ejus  paftores  »  permifit  ut 
tam  dtra  ,  tamque  execranda  haerefum  flagel- 
Ia  &  tormenta  infurgerent  ,  vos  exagitarent  , 
contunderent  ,  ac  excruciarent  ,  quo  Frudum  , 
odoremque  Deo  dignum  aliquando  in  lucem 
daretis . 

Rebus  itaque  omnibus  fulgenttffimttm  lumen 
afFerte  ,  recondita  nudatc ,  abftrufa  aperlte ,  dubia 
cert  efficite,  corrupta  infkurate,  memoria  re- 
petentes  iliud  in  religione  S^pietate,  vitiishq- 

minum 


519 


P  4  0L1   GuiDELLI   THtDBKTI-UJ    ORAT 10 


%%o 


A  w  H  o 


minum  invalcfcentibus  ,   ufit  veniffc  ,■  quod  in  A  impofitam,  adverfus  Othomanorum  »  uhiverfi- 


jpfmn  fpecioCa»  &  fchc  quid$m  depi&atabella  ,  qu* 

1 562.     luccm  illam  &  nitQremcoIp?isprimifi?nfimami- 

Jit »  locifque  aliqupt  eft  fuis  deleta » 9**ae£  non  e& 

pingenda  dertuo,  eftcerte&fitu  &  fqualore  de- 

terfc  iuftaurand* *  &  quod  interlitum  eft  ,  a  vobis 

eft  iiluftrandum:  3£  lt  ha&cnus  tumfatali  graf* 

Santium  bello^um  luc »  tum  naftrorum  principum 

.difcardia  atque  focardia  fegniores  ia  nancrem^ 

quam  p^rcratfuiftis,  nunc  aJacriorcmimpendite 

operam:  &  quo  plqs  receffus  vobis  aflumpfiftis 

.(  quod  clarorum  virorum  efttnaximeproprium) 

$0  nunc  vchementiores  impetus  edite  >  hafque 

,veftras  potiffimum  eife  partes.  ducite,  ut  agatjs 

de  Dei  cultu  confervando ,  depietateprapagatu 

da,  de  animis  conciliandis,  $?  depace,  &con- 

cordia  in  domodominicon6jmand«i'  FJocfiqui- 

dem  immeafu.s  Uie  ia  nas  omnes   Pei   optimi 

3mor,  &cariUs:  hocimmortaliaejjusin  voscok 

lafca*  &beneficia,  &ornamenta:  hocaaturael^ 

ges,  quibu*  fupra,  ihfraque  guhenumur:  hoc 

fentium  jura ».  &  inftituta  x  hpc  fides  .*  hac  piefcas: 
QC  religio  :  hac  denique  majorunj  non  modo 
naftrorum*  verumetiam&gentilium,  &  ethni- 
corum  &  gefta  >  &  exempla  expoftulant  atque 
contendunt  •  QuaQdoquidem  tantuin  fuit  ftudium 
prifcisillis»  &praefertimRomafUs*  &  fervandae 
&:  ampJificand»  religionis ,  ut  ei  fupira  omnem 
Jiominum  opinionem*  omr\e  fummum  imperium 
femper  cefferit:  ita  sxiim  fe  rerum  potitqros  ar* 
bitrabantur ,  fi  divinae  potentiae  &  bene  &con- 
fkanterfuiffentobfecuti,  Nec  vobis,  ut  pote  vi~ 
iris  fortiffimis  ,  iifdemque  fapientiffimis  quam 
maxirna,  validiffimaque  prafidia  &  auxilia  de- 
jfutura  vereaminh 

Aderit  |>rimo  cbmentiffimus  ille  rerum  om^ 
nium  parens,  &  creator  Deus,  qui  cum  fempcr 
faveat  >  praeftoque  fit  juftis  cceptis ,  fanifque  ca- 
natibus »  in  medio  veftrum  non  commovebitur : 
adjuvabit  vosmane  dijticufo,  &aquisex  Ubano 
maximo  cumimpe.tu  ftuentibusconfalahiturvos, 
fanftamque  ecclefiam.:  quam  Iicet  intcrdumca- 
iliget  propter  eledorum  cxercitationem  &  falu- 
tcm,  nunquam  tamen  eam  morti  devo.vet  >  fed 
deportismortisexaltatillam,  utannunciet  pm- 
pes  laudes  ejus  iix  Sion  :  quique  8c  multa^  & 
;malas  tribulationes.  oftendit  illi  ,  conyerfu&  ta- 
uien  vivificit  cam  >  &  de  abyffis  terrae  iterum 
cducit  cam. 

Aderit  Pius  quartu&pontifexmaximus,  acer- 
rimua,  fapientiffimufque  Petri  navicute  defen- 
ibr,  &guhernatorfoJertiffimus>  vigilaatiffimut 
■qucChriftiani  grcgispaftor,  abfolutiffimum  fan- 
^itatis  ,  omniumque  bonorum  exemplar  >  qui 
<juam  primum  uno  omnium  purpuratorum  pa- 
trum  voto  inChrifti*  Pctrique  fuccefforem>  ec- 
clefiaeque  moderatorcm  cft  copptatus,  nihil  an* 
tiquius  habuit,  quam  ut  vos  P,  A-inunumco- 
geret ,(  quotamdiriferpentiscaputcontereretur, 
tantifquc  calamitatibus  confuleretur  - 

Aderit  Auguftiffimus  ille  Ferdinandus  Csefar , 
quo  principe  nemo  unquam  Romano  impcrio 
obtigit  vel  clcmentior^  vel  prudentior>  vel  fa* 
pientior,  velperomnempietatis,  juftitia?,  reli* 
quarumque  virtutum  laudem  immortali  Deo 
carior,  vci  hominibusacccptior.  Hiccftilledi- 
vus  Ferdinandus,  qui  alacriori  animo,  majori- 
bufquc  conatibus  ,  quam  ullus  unquam  antea 
Csefarum ,  religionis ,  Chriftianique  imperii  de^ 
Cus  adverfus  crudeliffimos  barbaros  cft  tutatus; 
utpotequicernens  'propciis  humeris?  perinde  ac 
Herculeis  %  uaivcriaD  Chriftianas  rei  molem  effe 


A    K    M   O 


que  Orientis  diftri&os  gladios  ,  infeftiffimaquc  (;HRXSTx 
arma ,  advcrfus hofce etiam  ftnftas  rcligionis cor-  t$6z* 
rdptorcsfcitJperfeobjeccrit,  veluti  validiffimum. 
murum,  munitiffimumquepropugnaculum,  eof- 
que  toties  reprcfferit,  atque  confregerit.  Hujus 
profefto  divini  imperatoris  opera  ac  induftria 
fadum  iri  &  brevi  fperamus,  ut  &Mahulmetici 
imperii  tyranni  penitus  tollantur,  Sc  hserefes  , 
&  corruptelse  ab  univcrfa  Chriftia^na  republica 
relegentur  t  quando  in  prxfentiarum  huc  om* 
nem  animi  contentionem  direxit  ,  ut  deducat 
hujufmodi  hacrcfum  fautores  ad  hoc  facrofan^ 
£tum  oecumcnicum  concilium  ,  quo  rite  fan- 
Q;eque  pera^to  ,  gloriofum  ,  huilaque  unquana 

B  temporum  injuria  delendum  ,  perindc  ac  alter 
Alexandcr  ,  alterque  Auguftus  ,  de  omnibus 
Chriftianae  pietatis  hoftibus  fit  afturus  triunu 
phum, 

Aderit  una  cum  duobus  Chriftianiffimis  re* 
gibus,  Francorumfeilicct,&Lufitanorum,  po- 
tentiffimus  illa  >  religionifquc  obfervantiffimus 
Philippus  Hifpaniarum  rex,  quidivinafua  vir* 
tute  obftinatiffimos  Chriftianorum  principum 
in  mutuam  perniciem  animos  fu^erioribus  an- 
nis  dum  jura,  &injuriasarmorumapparatu  fu- 
pra  hominum  memoriam  maximo  inviccm  pro* 
fequerentur,  crudeliffimaqucbefia,  varia  dubia* 

C  que  fortuna,  fed  certiffimis  cladibus  rempublN 
cam  Chriftianam  affligentia  ita  compofuit ,  atque 
fcdavit,  ut  auream  illam,  &  auguftam  pacem , 
a  Chrifto  mortuo  ad  h^sc  ufque  tempora  nun* 
quam  vifam ,  &  toties  omnibus  omnium  votis  ex* 
petitam  nobis  reftituerit  *  Aderit  etiam  illa  du 
vinis  elogiis  vcre  digniffima  Venetorum  refpu^ 
blica»  in  qua  una  omncm  veterum  rcrumpubli* 
carum  virtutem»  gloriam  ,  &  majeftatem  rcvi* 
xiffe  confpicimus,  &admiramur.  Aderunt  prae* 
terea  una  cum  reliquis  Chriftianisprincipibus, 
&  illuftriffimi  noftri  Madrucii ,  qui  tum  ut  ve- 
tera  ilia,  &  facrofanda  hofpitalifcatis  )ura  fer^ 
varent,  tumut  hifce  principibus,  quibus  femper 
addiftiffimi  fuerunt  ,  rem  gratam   facerent  ,  & 

D  obfcquerentur',  omnes  quantafcumque  poffidenfc 
&  opes ,  &  fortunas ,  hanc  pukherrimam  urbem 
ad  Germaniac  radiccs(ut  vidctis )  fitam,  huicque 
obeundo  negotio  mascime  opportunam  ,  nofqu^ 
omnes,  quotquot  fub  eorum  feliciffimo  impc* 
rio  vivimus,  veftris  commodis  »  vcftrifque  ob^ 
fequiis  obtukrunt,  dicarunt,  &  confccrarunt  ; 
vos  ctiam  atque  etiam  orantes  ,  atque  obtefta- 
tes,  ut  ca  vobis  de  eorumhumanitate,  &beni% 
gnitatc  polliccri  velitis,  quae  a  principibus  mu^ 
nificentiffimis,  veftrumquc  omnium  obfervaniiC* 
fimis  expedari   poffe  videantur. 

Infurgite  igitur  P.  O.  infurgite  >  &  vobif- 
cum  univerfus  Chriftianus  orbi£  exurgat,  ferte 
pietati  periclitanfei  auxilium  :  fertc    religioni  : 

E  ferte  ccclcfia:  :  fertc  Chrifto  Jefii  :  ferte  rebus 
veftris,  vobifqueipfis.  Noliteampliusper  Deum 
immortalem  pati  tantampeftem,  tantampernu 
ciem  adverfus  Chriftianam  rcmpublicam  inva^ 
lcfcerc  ,  incrudcfccre  ,  debacchari  .  Laudantur 
prophani  illi  Heroes,  quodpropatria,  fideque 
iervanda  filios  virgis  cxfos  ad  paIumdeligato$ 
fecuri  pcrcuflerint :  quod  $t  volcntes,  &  Iuben* 
tes  fefe  morti  devoverint ,  quod  in  vaftifiimo^  , 
terr»hiatusj>r*cipites  fcfe  dederint,  quodacer^ 
biffimis  cruciatibus,  turpiffimifque  confeumeliis 
intrepidos  fe  objecerint.  At  quanam  rationc  \U 
los  du^tos  fuiffe  arbitremur^  nullanempealiay 
nifi  ut  inanera.,  umbratikni ,  &  brcvi  interitu» 

ram 


%%l 


AD   PATRES    CONCItll    THlDBNTINl    HABITA. 


$11 


A  N  N  0    ram  hujufcc  fecqli  glcriaia  vel  mortai  quoquo  pa- 

Chkisti    &°  viderentur  affccuti , 
is$zt  Et  vos,  qui  ad  cclcbrem  bujafce  vitae  gloriam 

fuprajcceleftemillam*  &  immortalem  cftts  addi- 
turi,  &affecuturi,  cuo&abimini  diutiusobviam 
ire  pracclariffimis,  gioriofiflimifcjuc  triumphis  ? 
Tollite  quaefo,  tollitefeticia&vi&riciafigna  in 
hofce  communes  omaium  bonorum  hoftes,  qui 
cum  verbum  vitae  toties  fufceperint  ,   illudcjue 
sneretriciafrontecontempferint,  fa&i  funt  fimi- 
Jesterraedepravatae,  cjuaeoptimp  fetninc  faepe  ac 
faepius  fufcepto,  nthil  tamenaliudreddit  praetcr- 
quam  infelix  Iplium ,  &  fterilcs  avenas,  Neque 
enim  dubitamus,  quinproexcelfaanimorum  ve~ 
ftrorum  magoitudine,  proincompar^bili  fapien- 
tia,  pro  divina^ue  veftra  vjjrtute  omniafitisge- 
fturi ,  moderatun ,  conftituturi ,  &  perfeifturi .  Sic 
jios  qui  quatuor  &  quadraginta  annos,  ex  quo 
Jiaec  immanis  Iues,  teterrimaque  contagioinva- 
iuerunt,  una  cum  propheta  inter  veftibuIumSr 
altareploravimus,  exclamantcs:  T?me  domine  » 
f4m  pQptth  r»o,  &  procul  fac  a  nobisdeteftan- 
dum  hunc  Aquilonem,  noftrae  tandcm  fortunae 
exultantes,  pvantefquQgaudebimus,  utpotequas 
nos  in  tantos  hcroas ,  intantosduces,  in  tantos 
moderatores,  in  tanto.s  rerum  noftrarum  ampli- 
ficatores  conjecerit :  &veftrae  divinze  virtutigra- 
tulabitnur  ,  qua  duce  &  aufpice  ea  propediem 
aderunt  tempora,  ia  quibus  ,  fublatis  una  cum 
immaniffimo  Herode  univerfis  Chriftianae  con- 
cordiae  perturhatoribus  ,  ftillabunt  montes  dul- 
cedinem,  coUesfluent  ia&e,  peromnesrivosju- 
daibutitaqu^  &  dominus  Deus  Sion  habitans, 
|n  monte  fan&o  fuo  convertct  captivitatem  no- 
ftram  in  paccm ,  vequiem  >  &  tranqujilitatem  fem-. 
piternara »  D I X I . 


LXXVIII. 


ZITEHJB  ILLUST^lSSiMl  DOMIX?' 
Marci  ^intonii  cardinalis  Jlmulii  ad  legatos  fit* 
tri  cQncilii  Tridentini ,  fuper  profe/pgne  fidti  f4~. 
trUrchd  ^gfjriwm.  Qnwt4i«m  % 

REVERENDlssiMl  &  inuftriffimi  dpmini  co-. 
Ien4.iffimi,  reverendus  dominus  AbdJfu  », 
Aflyriorum  Ortcaulium  patriarcha  ,  eledus  a. 
Clero,  &  eoKumpopuIorumconfeafu,  quifinxt^ 
inaTi«rifluviolocaincoIunt».Turcarum  &  Pe^ 
farumxmperiofubjeai,  anno  fupeaojre,,  u_t  con, 
firmaretur  a  pontifice  maximaad  urbem  fe  con. 
tulit»  cumqu^  literis  ac  teftibu.  fide  dtgni,co, 
enita  ejus  ekaio&probitas  eflet,.  ac  per  m«U 
fos  non  folum  dies,  verumetiam  meafes^bfolu-, 
tam  noftrorum  rituum  co^nitionem^ ,  a  auibus. 
anteainnonaullis ,  nonqutdfcmgravibus,  dtffen- 
ferat,  *  catholicis&erudittshomlnibus  accepiU 
fet,  tandem  (  proponente  me  )  a  S.  D.  N.  trcr 
quenti  confiftorio,,  patrurcha  &  paftor  ifloium 
populorumdedaratus cft:  Cum pruts fe  aunqoam 
i  fanftiffimis  fedis  apojlohoe  dcctctw  efle  dit 
fenfurum,  autdifceffurum,  ^f^^^1""/ 
confeflione»  &  jurejurando  pohcKus  eft  .  Qua^ 
m  rerum  aemoria .litcris  dihgentet:  conhgna^ 
ta,  inarchiviocuftoditur*  Quod  nifi  fenio  jam 
confeai»  redire  ad  fuos  ,  impetrata  primom «  * 
S.D.NJiccnm»  properaffet,  uteosecclefiaftica 
doarinapJeniusinftrueret,  ad  facrumconQihum 
profcaus  eflet ,  ut  ifthic  fidcm  cathohcam ,  luum- 
^ue  erga  fedcm  apoftolicam  fingulare  ftudlum, 


A   «    KO 

Christt 


A  &  obedientiam  profltelptur,  Abcuntem  futamas 
pontifex  ipfum  ,  fuofque  prcsbytcros  ,  &  &h- 
conum  veftimcntis  ,  &  rebus  omnibus  ad  ejus 
facerdotium  pcrtinentibus,  &  viatico  i&ft  profe* 
cutus.  Hujus  viri  eximiam  in  Deum  pietatem  9 
optimumqne  de  vera  fidcfenfum,  cuminmultis 
aliis,  tumineoperfpeximus,  quodcumdifccde* 
ret,  petiit  ftudiofiflime  ,  ut  iftius  facri  concilii 
canones,  &  decreta  perferenda  ad  eum  curare- 
rnus:  fe  enim  quicquidinconcilioftatutumerit, 
omnino  fervaturum  prpmifit  ,  daturumque  opc- 
ram,  ut  omnes  fui  ferv^nt,  ut  chirOgraphofuo 
Chaldaica  lingua  confcfto,  quod  Latineexpla- 
natum  cum  hts  Iiteris  mittimus  ,  confirmavit  . 
Nos  autem  libentcr  tecinius,  ut ejus probitatis, 
Jg  prudentiae,  cmdiUpnis  ,  ac  nobilitatis  teftimo- 
nium  his  Iiteris  daremus,  Nam  cx  celeberrima. 
ortum  familia.,  opibus  etiam  pro  locirationea- 
bundantem  ,  jam  fexagenarium  ,  non  4liam  ob 
caufamtam  tongum,  tamquediflicile,  acpericu- 
loium  itcr  fufccpifle,  nifi  ut  vifitaret  apoftolo- 
rum  iimina,  &  pontificis  maximi  pedibus  ofcu- 
Iumferrct,  optimamquc  crga  hancfedemvoiun- 
tatemoftcnderet ,  perfpicuecognovimus.  In  iti- 
net;e  femel  a  '*  crudis  populis,  hisaTurcis  ma-  'eprw<j&^ 
le  acccptum  9  ac  fuftibus  percuflum  effe  ,  fatis 
conftat . 

Hic  faepe  de  facris  Hterisinterrogatus,  gravite? 
admpdum&  cppiofe  refpondit»  magna  omnium 
admiratione;  qui  fententiam  ejus  verbprum  ab 
C  interprete  audicbant,  nominabat,  eofque  fc  ha- 
bere  dixit,  librosomnes  veteris,  &  novi  Tefta- 
menti ,  etiam  quos  Hebraei ,  au,t  haeretici  qon  pro- 
bant ,  antiquos  do&ores  Graecos ,  &  Latinos ,  eoL 
demfere,  quibus  uosutimur,  Chaldaice,Syria- 
ce ,  aut  Arabice  verfos  diligcnter  legifle ,  nonnul- 
los  etiam»  quorum  nomina  a.  nobtsignorantur, 
Addcbat  hoc,  in  Caraemiet  Turcarum civitate 
libros  effc?  ab  ipfa  fere  apoilolorum  aetate  con,- 
fcriptos,  qui  nunc  in  quadam  bibliothecacufto- 
diuntnr.  Stimmam  prore&o  Dei  beneficientiam 
licet  agnofccre,  quodintamlonginquis  rcgioni 
bus,  quoe  n.obis  vix  fama  nQtas.TunV,  verasfidci 
cultus  adhuc  vigeat.  ,  &  Chriftuna.  reltgio  non 
minore  fortafle,  quamapudnos  pietatc  excola- 
D  tm,  confcrvatado(flrina  :;  quamperea  loca  bea- 
torumapoftolorumTbomae  &Thadaei  piis  fermo- 
nibus  difleminatam.  ,  &  Marii  corum  difcipuli 
praedtcationibusco.nfi.rmatam,  hic  patriarcha  ita 
^ilevera.bat  %  ut  etiam  id  fe  fcriptis  probaturum 
promitteret .,  Sacram.enusajebat  uti  fe,  acpopu^ 
losilJos.iifdemfere,  quibusnos:  confeflione  au- 
riculari;  precatione  pru  falute  mortuorum:  ca~ 
none  iifdem  fcre  verbisin  celebranda  milfa  ;  con- 
(ecratione  prorfus  eadem:  imaginesquoqtiefatv* 
ftorum  pii.s  prccibus  vencraatur  •. 

Fideles  autemhuic  patriarchatui  fubjedos  dt^ 
cunt  effe  ufque  ad  ducenta  millia:  quod  argu- 
mento  c.tiam  ,  praeter  fexcenta  alia ,  inania  impro- 
borum  haereticorum  commenta  refelluntur,,  cum 
E  pcr  annos  millequingentos  eccfefisedignitas  ,  ac 
do&rina  falutaristapud  gente.s  a^nobis  tahto  ter- 
rarum  intervallodlisjunftas,.  in  tanta  rerunv,  re- 
gum,  &  regnorum  mutationc^  religionis  varie- 
tate,  fub  infidelium  gravi  ac  jugiperinjurias& 
conturnelias  vexatione  ,  in  mcdto.  barbarzae,  ca- 
demtamenadhancdicm  permanferit,  quas  nunc 
a  ge.ntibus.  nobis  propinquis  dppugnatur  «  Sed 
h»c  quanti  fint ,  atque  adeo  quantum  fint ,  do- 
minationes  veftrae  illuftriffimae  ponderabunt.  . 
Ego  vero  defandiffiml  domini  noftrimandito, 
confeffionem  ipfius  patriarchae  de  obedientia  fa~ 
cro  conciiio  praeftanda  ,  cum  his  literis  mitto, 

eiquc 


PrOFESSIO    FlDfil    PATRIARCH£   AsSYRlORVM.  $24 


A  H   H  0 

Chk*sti 


523 

eique  me  humillime  commendo  .  Romae  die  A 
xxvm,  Aogufti,  awu  mdlui* 

DJ>*V¥,  iiluftriffimarum  &revcrcndiffimarum, 

Humiilimus  fervus,  Marcus  Antonius 
cardinalis  Amulius. 

*A  tergo  i*ro, 

wvertndifltmis  dominis  tolcndifftmh  »  domi- 
nis  dominis  ctrdin&UhHs  hf4$is  f*cri  CQncilii 
Tridentini  * 


LXXIX, 


B 


^B^QFESSIO    FlDBt  Jfc    D.  otBD-ISV$ 

patrUrcb*   Jtffjtkmm    Orientalium  »    &$* 

fafi*  faltS*  Dm  H*  ?<*  W*/ft 

ohfessus  fum  puro  corde*  &  fidc  non 
^  fi&a  coraai  revcrcndiffimis  &  illuftriffi- 
#iis  domiais  Michaclc  *  tituli  faa&se  Sabins  ? 
Alexandtino. ,  Sf  Marca  Aatonio,  tituli  -fanfti 
Marcelli  ,.  Amnlia  »  faaftse  Romanae  ecclefias 
prcsbyt^ris  cardi^alibus  ,  in  hane  formatn  »  vl- 
delicet < 

Eqo  Abd-Ifu  filius  Joannis,  de  domo  Mar-. 
*Cezir*     tia,  ex  civUate"Gezire  in  Tigri  flumine,  olirn 

monachu.s  oxdinis  fan&i  Antonji  *  monafterii  C 
fanftorumRahae&jQannis  fratrum,  ele&us  pri- 
mas  five  patriarcha  eivitatis  MuzaJ  in  Affyria 
Grieatali,  juro*  quod  ita  corde  credo  •,  &  ore 
confiteor ,  fan&aeque  Romana?  ecelefiae  fidctn  » 
epprobatisomnibus,  &  finguiisiilis ,  quasipfa  ap^ 
probat,  &  danxnati&fiauliteromnibus,  quaeipfa, 
datnnat»  ample&or,  &  perpetua  me  amplexu- 
n»m>  &retenturtim  effe  profiteor,  &  promitto, 
$:  omnes  Iratres  meos  metropohtas,  five  epifco- 
pos  ,  ac  dioecefanos  quovis  modo  me«  jurifdi- 
ftioni  fubjcftos,  ita  credendum ,  &  tenendum 
eftedoceba,  6c  modis  amuibus,  quibus  potera, 
perfoadere  conabor ,  ita  meDeus  adjuvet ,  &  h&e 
£an$a  Dei  cvangelia ..-  In  quorum  otmiium  fidetn  x 
Junc  nieac  fidei  profeffioaem  x  &  atteftationem  D 
manu  mea  fcripfi,  dc  fubfcripfi  coram  reverecv» 
diflimis  ,  &  iUuftriffimis  dominis  domino  Mi- 
chaele  tituli  faaftaef  Sahios  %  Alcxandrino  ,  & 
domino  Marca  Aataaia  feituJi  hn&i  Mareelli. 
Amulio,  vulg^riter  nuacttpatis,  S.R.  E.presby* 
tcmcardinalibus^  Romse^  diev^1'  Martii^anni 
domini  mdlxii^ 

fidts  publka  i&  ihy  qux  in.  infrafcripte* 
ftri]>t&  tQntinentHVi 

Ahng  domini  mdlxii.  die  xxii  1.  Julii  % 
Ram*coramiMuftriiEmo,  &  reverendifli- 
sna  cardinal^  Amulio  ,  conftitiutas  reverendiffi- 
njus  dominus  Abd-Ifu  patriarcha  de  Muzal ,  in  E 
Afijfria  >  conieffus  cft  hoc  fcriptum  inclufum ,  lin* 
gua,  &  ehara£tere  Chaldaica  fiveSyriacoexara* 
tun^ ,  manu  fua  prapria  effe  confcriptum ,  cu jus 
m  fidem  fecit  dominus  Joannes  Baptifta  Abi- 
feiriu&  Jndus  iaterprc^  ,  &  praefeatibus  etiam 
teftibtts  infrafcriptis^  canfeffus  eft  fe  velle  ob- 
fervare  totum  id,  quod  in  fcripta  huicinferto 
coatinetur,  &  de  ipfius  voluntate  in  praefentia 
tcftiutn  inlrafcriptorum  ,  &  de  mandato  illu- 
llriffimi  domiai  mei  ut  fupra  ,  propria  manu^ 
iidem  facio,  ut  poffint  h«c  fcripta  authentica 
mitti  ad  facrum  concilium  >  &  inde  coafici  pou 


bHca  documenta.3  fiopus  fuerit,  &  idcm  etiam  A  H  H  Q 
Latin*  Iingua  verfam  adjunxi.  Ckristi 

Romae  in  acdibus  illuftritfimi  d°m^^  cardinalis      156& 

de  Urbino, 
Jca  eft  Marcus  Antonins  cardinalis  Amulius* 
Ego  Barthofomeus  EuftachiusSanfto  feverinas, 

aifirmo  ut  fupra  t 
Ego  Antoniusjoannotius ,  affirmo  u  t  fupra  * 
Ego  Chriftophorus  Anichinus  f  affirmo    ut   fn* 

pra. 
Ego  Aurelius  Savignanus  de  mandato  * 

Tdtrurch*  *4ffyrfowm  OrUnulium  farat  fe  credt- 

rtj  rccipert  ,  &*  tenere  omnis  decreta  comi^ 

ItQrumy  frafertim  Trlientini  ,  &c* 

Eao  Abi4fu  fiiius  Joanais,  de  domo  Mar^ 
tia,  es  civitate  Gexirae,  iaTigriflumine, 
plin^  moaachus  fan&i  Antonii  ,  monafterii 
fanftorum  Rahae  &  Joannis  fratrum  ,  nunc 
P*i,  &  apoftolicae  fedis  gratiaprimas,  fivepa-. 
triarcha  civitatis  Muzal,  in  Affyria  Oricntali, 
fub  cujus  |urifdi<9;ione  multi  mctropolitac  epi- 
fcopi>  &dia?cefanicontiaentur5  videlicet  Arbel 
metropoiis;  Sirava,  HancavaepifcopatusrChe- 
ptiammetropolis,  Caramleys,  Achufch  epifco- 
patust  Naffybinmetropolis»  Macchaz^in,  TaU 
lefcani,  Mardinepifcopatus:  Sccertmctropolis, 
A*2€nepifcopatus:  Elcheffenmctropolis,  Zuch, 
&  Mefciara  epifcopatos ;  Gurgel  metropoiis  : 
Efci  epifcopatus  :  Amed  metropolis:  Chiaru- 
chise,  Hayn,  Tannur  epifcopatus  :  quae  omncs 
fimul  regiones  fubfunt  Turcarumimperio.  Or- 
mifuperiormetropolis,  Ulcifmi,  &Cuchiacpi-t 
kopatus:  Ormi  inferiormetropojis:  Durrafold- 
4os>  Efcinuch  epifcopatus;  Efpurgan  metropo- 
lis,  Nare  Gien  nunc  epifcopatus:  Salamas  me- 
tropoiis ,  Raumar ,  Schiabathan  >  Vafthan  epifco- 
patus^  omnes  Perfarum  regi,  vulgo  Sophi  nun-> 
cupato  fuh|e<3i .  Ia  India  vero  Lufitanis  fubjeda  , 
''Cufchirametropoiis,  Cananor  metropolis ,  Goa  *'  CocHin. 
metropoHs  ,  Caiicuth  epifcopatus  ,  cui  fubcft 
Carongol  civitas,  quae  adhucabidololatris»  & 
cthnicis  hominibus  poffidetur* 

Jura*  &  polliceorcummihinonliccatad  fan^ 
^lam  facram  Tridentin^m  fynodum  accedere  >  fed 
neceffe  fit,  utadpatriarchatnmmetim  me  tranf- 
feram,  quimeoegetau^ilioy  &firie cuftode , me 
abfente^  permaaet :  munusenim  ecclefiarum  prae- 
fulis  eft ,  animas  fibi  fubjeftas  qudtidie  in  fan&a 
Chriftiana  fide  iaftruere,  &  moribus,  vitaeque 
integritate  eas  in  fide  confirmare,  ne  grex  fibi 
commiffuspaftorisregiminedeftitutus,  ia  varios 
incidat  morbos,  quod  eo  facil ius  grcgi  meoac- 
cedere  poffet ,  quicumfit  fubinfideliamtyranhU 
de>  adhucmultos  in  Chriftiana  fide  imbecillcs 
tenet,  &quatidie,  etiam  mea  diligentia  ,  Dei 
gratiacooperante,.  ampliaripoteft,  Cumquedif- 
ficilc fratre^ mei  metrapolita ,  epifcopi,  &  dice- 
cefaai,  qui  tam  longe  abfunt,  poflint  inhanc 
iacram  Tridentinam  fynodum  convocari., 

£a  de  re  ,  ita  meo ,  quain  eorum  nomine ,  quos 
oimtes,  excofdefanaaeRomaaa&cathoIic«  eccle^ 
fi.«  partes.jenere  non  dubito,  iahaerendo  jura* 
meato  fidefitatis ,  alias  per  mc  confe&o ,  five  per 
mepraeftito»  Juro,  inquam ,&polliceor,omoia 
nostenere,  &credere,  quaeinfan&iscecumenicis 
conciIiishucufquefunta<aa,  &  fecundum  eorum 
decrcta  promitto  omnes  fiiios  noftrosinftituere» 
&  praecipue  in  iis,  qu«ia  faada  facra  eecume- 
nica  Trideatina  fynodo  fcermiaabuntur.  De  cu*. 
jus  legitima  congrcgationcnihil  penitusdubito, 
fed  ei^  &  meO|  &  eorum  nomine  reverenter  & 

humi- 


A  N   w  6 

Chkisti 

***** 


515  R.  R  Gasparis  a  Fosso  archiip.    oratio         51^ 

humiliter  mefubjicio,  vocatufqueadhanc,  feu  JV  quos  alii  quivis  gravia  fideidubia,  &ecclefi* 
ad  aliam  fan&amfynodum,  cum  diais  fratribus 
meis  iibcnter  fempcr  acccdam»  ficmc  Deus  ad~ 
juvet,  &  h^c  fan&a  evangclia» 


i-<  A.  A.  /v* 

vwmenicHm  concilium  TrUentinum ,  £*;*  de  tc- 
clcp4  4uBor$t4t*  ,  €Z  imitandis  apojiolis  difftri- 
tltt*  Hfibit*  fet  J{.*£*G*fp4r*m  4  Foffoy  &rchi- 
epifcppu-m  Bj$e$inMm  in  cjufdem  coneilii  apertio- 
nty  dfc  %¥itiiJ*nU4rU.  MI>LXU. 

Sub  Pio  IV,  pbntif.  max. 


B 


D 


SI  daretur  congteffus  cum  vatealiquo,  illu- 
ftriffimi  apoftolicae  fedis  Iegati » &  patres  am- 
pliffimi,  iliumdeNilioftu,  vel  Darii  fuga  ( uti 
Alexandrum  fecitfe  ajunt)non  percontarer,  ne* 
<jue  de  prtmis  rerum  feminibus,  fint  ne  Pythago- 
rca?  dccifiones  in  coelo,  Empedoclis  elementa  , 
atomorum  congeries ,  vel  indigeftum  Anaxagorae 
chaos:  nondeoriginefontium,  &aliis,quorum 
fcientia  inflat  potius,  quam  asdificat:  Verum  a  C 
certiori  oracuto  ipfe  libcniius  peterem,  fi  Deus 
Jtominemre&um,  rationeornatum,  beatitudinis 
patticipcm,  &fuainfignitumimaginecreavit  ab 
initto,  curipfefxumetoblitus,  &Dci>  inriume-. 
ris  fe  immifeuit  quseftionibus :  quo  fa&um  eft ,  ut 
priori  fpoliatushonprecomparareturjumentis  in^ 
fipientibus ,  QuUprgterca  eumdem  homioem  Dei 
bonitate  per  mortcm filii  ejus  fpo  candori  reftitu^ 
tum  ,  &  ifca  eriutritum  in  evangelio  ,  ut  -azymus  , 
& novaconfperfto effe deberet :  tantus ftuj>or op- 
g^cffcrit, -utadvcterisncquiti»,  &  maliti*  fer- 
snentum   reveneretur  ?   Qumimo   ad   detetfora 
prolapfus  eft,  dum  iiegle&a  vcritate ,  quamin 
orthodox*  didicetat  ccelefia,  poft  impias  abiit 
opinioncs,  dicens:  Capitis  fai  tenehras  effe  iu- 
cem,  &  ccclcfi»  cathoticfc  lucem  cffe  tenebras. 
Utinamsevonoftro  tot  non  effent  hujus  infaniae 
feftatores*  ut  veredicinonpoffet:  ftukorumin- 
finitus  eft  numerus. 

Magna  profe&o  circa  rehgtonem  illorum  in- 
faniaeft,  quicum  Chriftum  opera  bona  &  prae- 
ccpiffe,  &:cxemplofuocommendaffele§erint,  & 
tandem  voluiffe  patif&  fic  intrarc*  in  glonam  luanu 
ipfi  tamen  fub  uli  capite  gcoio  &  dclitiu  iaduU 
eentcs  in  otio  fc  vivere  poffc  exiftimant ,  Et  fi  qut 
fonimfint,  quih^cipfaopera  verbo  non  negU- 
gant,  ea  tamen  ad falutcmmmusneceflftriaeae 
dicunt ,  inanem  reddentes  illam  fidci  noftrae  con- 
jfeflionem :  rcddet  Deus  unicuique  fecundum  ope- 
ra  fua :  &  qui  bona  egerunt  ibunt  m  vitam  acter- 
nam  Cttm  autem  ab  eccleftas  initio  facramcntorum 
ufumfemperfuifleieg^int(ritusenim  fi  qui  alu 
ouando  immutati  funt,  hoc  ideo  faftutn  fuit ,  qma 
tcmporam  &  ftatuum  conditiones  llfod  expete- 
bant :  fed  quantum  ad  fu^ftantiam  attmct ,  in  eo. 
rum  intci?ritate  fmealiquamutationepcrftneie) 
cur  ca  nunc projiciunt » deteftanturque  ? eo  magis, 
quod  fanguis  Chrifti ,  quo  ipfi  tantopcre  glorunr 
?ur,  &inquofcuaicedkuntconfidcre,  folo  ia- 
cramentorum  medio  nos  .blutt  ,  &  Deo  concu 
Iiat.  CuminfupcrbeatiPem,  ejufquemRoma. 
na,  &apoftolicafedefucceflbrum  auaomatem , 
eminentiamque  fuper  cetcros  omnes  ab  ipfa 
Chrifti  refurreaioneindubnatamacccpcnnt,  a4 


ncgotia  ,   tanquam  ad  fuprcmos  do^orcs  ,   &  chsisti 
totius  dominici  gregis  paftores  fummos  refcre-      ,5^3, 
bant:  cur  hodie  ab  eis  tanta  cum  indignationc 
deficiunt?  Unde  obfecro  nefas  tantum  populis, 
&  iis  qui  aliquando  paftores  erant  ?  Unde  haec 
tctigit  o  Chrifte  tuos  infania  cives? 

Non  defunt  in  facris  literis  oracula ,  qutbus 
mese  petitioni  fadsfiat  :  dum  enim  de  pecca- 
toribus  ajunt,  non  cognoverunt,  ncqucintclfe- 
xcrunt  y  in  tenekrh  ambuUnt  :  peccata  &  mala  *fj*i.  t<>* 
quarvis  ex  ignorantiaprovenifleoftendunt,  quas 
eft  altcra  peccatorum  origo;  &.caufa,  nec  im- 
merito:  omais  enicn  pravus  ignaruseft,  &  ne- 
hio  ampkftitut  vitititn.nifi  fpecie  honefti:  nec 
virtutem  odiffe  poterit  ,  nifi  turpitudinis  fpe* 
ciem  prae  fe  tulerit.  Sienimillius  formamocu- 
lis  corporeis  fpedaremus,  magnum(ut  dicebat 
Plato)fui  amorem  e*citaret  in  cordibusnoftris: 
cadcm  oracula  cum  de  eifdem  peccatoribus  di- 
cunt  ,  obccecavit  eos  ^malitia  eorum  ;  alteram 
oftendunt  vitiorum  caufam  ,  m;a!itiam  fcilicet 
priori  longe  deteriorem,  quibus  ignorantiae  & 
malitia^  morbis  intell-eftus,  &  voiuntas  animae 
nottr«,  vires  praccipue  inficiuntur  uri  fuit  ab; 
initio:  &  fic  homo  a  fua  reftitudine  receffit  , 
comparatufque  eft  jotxientis  infipientibus  .  At 
dominus,  qui  mifericordia  &miferatj'Qnibusdi- 
vcseft,  noluit  hominem  in  tenebtis  &  in  iim- 
bra  mortis  fme  remedio  dereiinquere  :  fed,  ei 
ineffabilem  bonitatis  fuas  dexteram  porrexit  oriens 
ex  alfeo,  ipfe  iuquam,  pater  ac  dominus,  qui 
condidit ,  firmavitque  coelum,  qui  libratamfua 
magnnudinc  terram  vallavit  in  niontibus,  ma- 
ri  circumdcdit,  omnibufque  diftinxit;  quicquid 
in  hoc  mirabiie  ccrnitur ,  conflavit,  acperfecit 
ex  nrhilo  ,  perfpeais  erroribus  noftris  ducem 
mifit,  qui  viam  nobis  juftiti^panderet;  quem 
audiremus,  quem  fequeremur,  cujus  monitis& 
pr^eceptis  devotiflimc  parcrcmus:  quem  quinon 
audierunt  jam  judicati  funt:  quia  lux  venit  in 
tnundum  ,  &  illi  dileKerunt  magis  tenebras  , 
quam  lucem  ♦ 

Verum  enimvero  ex  iis  qui  eum  audierunt  , 
&  fe  ejxts  nominc  Chriftianos  effe  profitentur, 
aliimoribusdiffentiunt,  alii  verodoftrina.  Pri- 
mis  facramentornm  remedia  contulit  ,  quibus 
vdftem,  quam  amifere  caftdidam  recuperare,  & 
ia  viam  poterunt  redire  Juftitise  :  adverfus  vc* 
ro  crrorem  ,  haercfcicorum  dodrinam,  pertina- 
ciamque,  patrum exhort-at ioncs,& tandemcecu* 
menica  concilia  inftikuit;  quippe  qus&  adevel- 
Icndas  haercfes  prsecipua  femper  fuerc  mcdica- 
menta,  ita  ut  ipfe  dominus  faluti  noftrae  fem- 
per  confulere  vidcatur:  olim  quidem  perfilii  fui 
miffionem,  detnde  vcro  per  internas  infpiratio- 
nes,  pcr  patrum  exhortationes  ,  per  facramen* 
torum  minifteria,  &  in  rebus  arduis  (  uti  nunc 
funt )  per  geoeralia  concilia ,  ubi  Chriftus  affiftit, 
&  Spiritus  fandus  operatur  :  cuju?  direftione  , 
&  nutu  totum  ecclcfise  corpus  fanflificatur  ,  & 
rcgitur » 

Hasc  itaque ,  patres  fanidiffimi ,  caufa  fuit ,  cu* 
vos  a  Chrifti  vicario(cui  foli  hacc poteftas data 
eft)in  hunc  facrum  &  Icgitimum  coetum  vocati 
eftis,  ut  fcilicet  prudeotia  veftra  ,  &  fingularl 
doftrina  crrores  (adjuvante  Deo  )  eradicentur, 
vcritas  catholica  confirmetur  ,  &  pax  reftkua- 
tur  ecclcfix  :  in  eam  enim  Spiritus  fanSus  ad 
hoc  potiffimcconcilia  iritroduxit ,  ut  fiquasinter 
Chriftianos  dc  re  fideiorlaeffet  diffenfio,  patri- 
bus  in  unum  convenientibus  per  invocationem 
nominis  fui  vcritas  appareat,  errores  > .  opinio- 

nesj 


5iJ 


R.  P.  Gasparis  a  Fosso  archiep,    oratiq 


$1% 


A   8  N   O 


nes,  &f?hifmata,  quaeinreljgione  cmerferunt,  A  nibus  apte,  quqdapoftoli  docuere»  apponhur: 


ijpforiim  concilinm  au&oritate  amputentur  ,  & 
peniiusextinguantur.  Quaeaptem,  &quantafit 
conciliarum, &ccclefiae  au&oritas,  qualefve  vof- 
tnet  ipfos  patres,  in  hoc  negotio  gereredebeatis. 
pmni  verborum  ornatu  &  lenocinip  exclufo  bre* 
viffime  percurrcmus. 

Scrjptura  cum  non  abhumana  voluntate,  fe4 
a  Deo  ipfo  audoritatcm  accepcrit  ,  idea  nullus 
uuquam  fuit  fanae  menus,  quiillicontradicere, 
aut  ^liquid  falfuth  ,*  inconftans,  vel  otiofumob* 
jicerepraefumpferit.  Ecclefiaetiamnpn  minorera 
adominoau&oritatem  obtinuit,?  ita  ut  quicum* 
que  eam  audierit  ,  vpl  fprevcrit  ,  Deum  ipfum 
audivifle ,  vel  fpreviffe  dicatur :  ei  datum  eft  inter 
canonicum&apqcryphum,  catholicum  &  haerer 
ticum  4ifc6rnere,  kripturas  fidcliter  interprctari, 
peregrina  8?  noxia  refpuere,  &  amplefti  utilia  ^ 
Undenpnabsre  Atfguftinus  dicebat  fe  evangelio 
non  eredere,  nifi  illum  auftoritascommonuiflet 
ecclcfiae :  verum  tamen  cutn  fidelium  ccetus  ^  prae- 
latorum  conventus,  ac  pnelatus  ipfe  nomineecT 
ciefiae  intdligantur  ,  licebit  eos  fub  eodem  no- 
Hiine  appcllare  *  Cum  autem  caput  ecdefiae  Chri- 
ftus  fit,  cujus  fpirituiJIucnipatainiisquafad  fi_ 
dem  pertinent ,  etrarenpn  poteft :  quicumque  ei 
non  crediderit,  &iniis,  quaeabea  determinata 
fuerint  non  acquievcrit ,  repugnat  ipfi  Chrifto ,  ac 
cjufdem  fentetnta  tanquam  cthnicus&puhiicanus 
habendus  eft. 


Vifum  eft  Spiritui  fan&o  ,  &  nobis  .   Cum  ergo  Chhisti, 
determinationes  veftrse,  patres  fan&iffimi,  Spi-     t$$z* 
ritui  fanififco  praecipuc  tribuendas  fint,  certe  ilie  W#?  «s« 
fpiritus  veritatis,  ficut  non  poteftfalli,  itane* 
que  vos  dccfpi  patietur* 

Fatemur  etiam  faepe  contigiffe,  utfemeldefU 
nita  ,  poftea  revocata  fuerint ;  f?d  nunquam  in  iis, 
quae  ad  dogmata  fidei  pertinent  fa&um  fuiffe 
Jegimus,  fed  ad  mores  &  rittts  tantum:  quippe 
qui  pro  temporum  &  Jocorum  varietate  mutari 
poffunt,  &  interdum  debent  ,  ut  apoftolos  ali* 
quando  fecifle  legimus  ,  dum  abftinendum  ^ 
fanguine  &  fuffocatis  ftatuerunt;  &quafdamlc* 
gis  caeremonias  permilere  i  &  Paulus  Timo-* 
B  tfe^um  circumcidi,  &  ipfemet  more  gentis  fuae 
purificari  voluit,  ne  cfletjudaeiscredentibusof» 
fendiculo,  &.fynagoga  fine  honorcfepelirctur; 
quorum  cxemplo  poftcri  locis  &  tcmporibus 
prudenter  aliquid  condonarunt-  Sed  in  iisquae 
ad  fidem  pertinent,  quod  femel  determinaturn 
eft,  mutatum  fuitnunquam:  necaliquid erroris 
inventum  $&  ha&c  ufquc  infeiiciffima  tempora 
(  quod  fine  Jacrymis  commemdrare  non  poflh^ 
mus)quibus  a  mille  &  trecentis  antvisecclefiam 
erraflecontenditur:  forteidfcilicet  ideo  evenit» 
quia  dormicnte  fponfo  ejus  Chrifto  tamdiu  in 
erroribusfluduavic:  fuifletqucfunditus  fubmcr^ 
fa,  nifiilluma  fomno  Lutherus  excitaffet.  Quis 
tam  impias  voces  perferre  qucat?  quistamfcr* 


Nec  etiam  funt  audiendi  qui  drnuo  deiisre«.  c   reus,  utteneatfe?  &haec  audiensjuftiffimodolo^ 


ferri  volunt,  quae  femel  facra  cancilia  determN 
Barfint ,  &ab  apoftolica  fedefirmata  funt ;  Ct  quu 
demhocnihil  aiiud  eflct,  quam  Sifyphiam  voN 
vcre  faxum:  &  dum  in  pelagodubiuuonumflu* 
£tuatnus,  portum  quietis  &  veritaus  nunquam 
^ttingere  .  Defideraiur ,  proh  dolor ,  concilium  ah 
omnibus ,  quis  ejuserit  finis ,  quae  uulitas ,  &  quis 
ufus^,  fipoftquamd^crctum  in  to  quicquam  fuc- 
%hx  illud  denua  aliquibus  in  dubium  rcvpcarej 
veldifpurarelicebit^  Idem  profcdoiis  cveniet, 
cju.od  fcbricitanribus  cvcnire  confpicimus  x  quU 
busdulcia  quaevis  morbi  initio  atnaicfcunt:  qui 
fupcfioribus  conciliis  non  crcdunt ,  nec  iis  cre- 
dent,  quaefuturafunc:  ficuti  qui  non  cr^dcban^ 
Moyfi  &  prpphetis,  neq  iiii  q«i  a  mortuis  fur- 
r^xiffet  credituri  erantr 

Sed  quia  haeretici  (empcrcoaciliorumauSori- 
tated^mnatifuerunt,  miraadumnoncft,  ficoa^ 
tra  candem  aufloritatcm  (m  fpiculajaciunt,  ar- 
bitrati  biafphemiis  &  arguciis  quibufdam  poflc 
illam  demoliri:  ajunt  %n\m  fenuilius  velleftare 
judicio  ^  nifi  folius  verbi  B^i :  quippc  quod  fo- 
kmcftver^x,  &  manetin^tcrnum::  at  cqncilion 
ruta  verit^s  cum  hominum  judicio  acvotoinnK 
tatur,  quinaturamendaces  funt,  ^a  poffunt  fa-. 
cilkatc  alios  faljerc,  qua,ipfi  dccipi  poflunt .  Qua- 
re  hinc  6f>  «t  aliqua  unius  concilit  dccretaab 
altero  faepcnumcro  revocata,  fucrin.t*.  Impiorum 
voxeft  adverfus  dominum*  &  adverfus  Chrifto$ 
?/atm,  ti.    e>us  :-  Dir%mp*mus  (  inquiunt  ).  *vinwU  wmm  , 
Ct  projiciamns  4  nokis  jttgutn  ipfQrum :  ftdquiha- 
bitM:  in  wetU  irridebit  w$  x  &  idcm  dominus  fub* 
fannabit  iilos»  Si  y$rc  divini  vcrbi  judicium  ma^ 
gaifacicndum  exiftimarcnt  %  ecclefiam  &  illioa 
proccresaudirent,  qwos.vcrbum  domini  praecipit 
fflfc  ^uditendos .  Fatemur  homines  cffe  mendacesi 
dum  loquuntur  a  feipfis:  u  cum  in  Chriftino- 
mine  congregati  funt,  defummareligionis&fi^ 
dei  traftaturi»  Hcct  in  cxamiaanda  vcritate  iti~. 
tcrdum  difcrepen.t,  in  decretis  tamen  non  ipfi 
funt  qui  JoquuHtur ,  fed  Spicitus  fanftus;  qui  lo- 
quhur  in  *k  %  wndc  conciliorum  decerminatio*. 


re  atqwe  indignatione  fc  commovcri  non  fcntiat  ? 

dum  enim  his  blafphemiis  fatanse   miniftri  ec- 

clcfiam  nitunturdcprimere,  Chriftumejusfpon^ 

fum  promiflorumfide  &  vcritateexpoliant;  ip- 

fc  cnim  ait  :   Q%*  froceinnt  4  Ubiis  meis  ,   non  tytlm*  58» 

fdcinm  irritd  ;  Irrita  certe  effent  verba  ejus  ,  fi 

ecclcfia  erroribus  {  ut  ipfi  dicunt  )  diu  fuccu- 

buiflet:  ipfe  ait;  JtygabQ  patrew  ,  €T  alium  pd- 

ractetum  dabit  wbisx  ut  mantdt  wbifcum  in  #tcr~ 

num\  non  crroris,  fed  Spiritum veritatis .  Etali-  ^**"*  *** 

btah:  Fobifcumero  ufyue  ad  confummathnem  f*r 

tuti  5  qua?  promiffio  non  folis  iHis  ,  quibufcum  ***-■•*** 

loquebatur,  fafita  eft,  qui  nec  in  terrisin^tcr^ 

num,  neque  erant  ufque  ad  contummationcm 

P  faeculi  permanfuri,  fed  ecclcfise  fafta  cft  ,  cujus 
ipfe  eft  caput :  caput  dico  non  errantium  aut  <?rro- 
ris ,  fed  veritatis. 

Non  cafu  evcnifle  judico  ,  ut  hic  di^s  ,  quo  tot 
fuperatis  difficultatibus  ,  &  fufpenfione  iublata 
eecumenfeum  hoc  conciiium  aperitur ,  tathedra^ 
Pctrifacereflct ,  ac  eodem  die  cvangclium  nobis. 
legerctur,  quandoChfiftus,  materejusfanaiffin 
ma,  &  difcipuJi  ad  nuptias  invitati  convencrc 
(utrumqueenim  hujus  diei  minifterio,  convenit ) 
in  cathed ra  ,  quam  Pctrus  fibi ,  cjufque  fucceffo-- 
ribus  Romae  erexit ,  Romanat  ccdefise  cminentiam 
acdptesprapcipuas  licebit  infpicere,  quas  ita  xn 
Petro  fufccpit  a  domino,  ut  fupcr  cunftas  alias 
fupremummagifterium,  &  ducatum  obtinuerit. 

E  Tut  inquit,  esVetrus ,  trfuper  hanc  fetram  sdi~  **ffc  ■<? 
ficabo  ecciefiam  meamx  Chriftus  cnim  ipfc  ,  ficut 
tibi  tanquam  primario  ,  &  independenti  capiti 
uni  vit  ecclefiam,  ita  ut  eadem  fempcr  habcat  caput 
vifibile,  Petrum  conftituit  ,  qucm  Ccpham  ap- 
pellavit,  id  eft  petram,  fuper  quam  ecclcfiam  fuam 
fundandam  cffe  dixit:  &  quemadmodum  infa-» 
cramentkoperatur  omnia  ipfe  folus,  miniftcrio 
tamenutiturvifibiliumfacerdotum;  fic  vifibilcm 
intcrrisminiftrumelegit,  perquemeccIefiaF  mo* 
Jem  hanc  fuftincret,  &  grcgem  fuum  vifibilem 
invifibitis  iliegubernarct  • 

At  h8prctici,qui  nihil  ftud^ntaccuratius^quam 

P<?tri 


5*9 


ADPATRESCONCH.il    TRIOENTINI    KABITA, 


5*o 


Ahno 
Christi 


Petri  fueceffbrem  Chrifti  yicarium  exofum  om* 
tiibus  reddere*  ut  unitas  in  ccclefiadiffojvatur, 
diffeminant,  nos  dum  Pctrum  ecclefise  caput  vel 
fundamentum  praedicamus  ,  Chrifto  petrs  pri- 
mariae»  &angularilapldi,  aefundamento  praeci- 

Suo »  praetcr  quod  nullum  aliud  poni  poteft  co« 
cm  modo  quo  ipfum  eft  ,  quoquo  modo  dero- 
garc:  ubi,  ficutiaaliis»  &decipiumur,  &  alios 
ftudent  decipcre .  Nos  enim  potius  Chrifti  glo- 
riam  &  majeftatcmcxtollimus,  dumeum»  quia 
principio  creaturas  omnes  voluit  bonitatis  fuae 
effc  participcs»  prardicamus  participationc  cjua- 
dam  tempore  gratise  voluiffe  illam  homimbus 
copiofius  &  auguftius  communicaire:  ita  ut  curn 
folus  ipfe  fit  lux  mundi,  folus  poffit  peccatadi- 
mittere»  tamen  haec  hominibus  communicavit  5 
folus  cft  filius  Dci  »  &  tamen  quod  ipfc  cft  natura» 
contulit  ut  aliifierentpergratiam:  quifaccrdos 
eft,  facerdotes  facit »  &  qui  petra  eft  »petram  facit  * 
Unde  quod  dixit,  fuper  hanc  pctram  adificah  ct<~ 
glefiam  mcam  »  ita  ad  Ghriftum ,  &  ad  fidem  »  quam 
Petruscoofeffuseft»  rcfertur;  ut  hifi  ad  Petrum 
ipfutn  referri  etiam  intclligas»  diminutecredes, 
8c  piope  nihil ,  riequc  ubi  fit  ecclefia»  fcies :  nam  fi 
perpctramChriftum  folum,  aut  Pctri  fidem  in~ 
teltexeris,  quilibct  haereticus  pcnes  fe  &  Chri- 
ftum&fidemeffedicet :  fi  vero  Petrum  ,  &  Petri 
fucccfforcm  intelHges»  nullus  fchifmaticis&hae* 
reticis  locus  relinquetur. 

Confirmat  hoc  B*  Hieronymus  ad  Damafum 
papam  fic  fcribens:  Cum  fuccejfore  pifcatorit^  0* 
iifciputo  Chrifti  loquor  »  ego  nuttum  alitim  »  nifi 
Chriftum  fequcns ,  beatitttdinitm^  ideft  *  tathedr* 
Tetri  communione  confockr  :  fuper  hanc  petram 
tfdificatam  ecclefiam  fcio  t  qui  extra  hanc  domum 
agnum  comederit^  prophanus  efti  qui  non  fuerit  m 
arca  ?^oe»  peribit  regnante  diluvioi  h#c  enimfan- 
£fca  ,  &  apoftolica  omnium  ecclcfiarum  Chrifti 
mater  ecclcfia»  quae  per  Dei  gratiarn  a  tramite  a~ 
poftolicae  traditionis  nunquamreceflk,  nec  h«- 
rcticis  pravitatibus  aliquando  fuccubuit:  fcdut 
in  exordio  fidei  Chriftianae  normam  acccpit  ab 
au&oribus  fuis  apoftolorum  principibus  ,  eam 
illibatam  fempcr  fervavit  juxta  ipfius  domini 
pollicitationem,  qufcjus  difcipulorum  principi 
ait:  *PetrC)  ecce  ftcanas  expetivit  te,  ut  cribraret 
ficut  triticum ,  ego  <vero  rogavi  pro  te  ,  ne  deficiat 
fides  tua,  &  tu  aliquando  converfus  confirmafr*** 
trcs  tuos*  Sola  haec  ccclejia  nunquamfuiterrori- 
busdepravata»  necadeam%  ut  Cyprianusait,  4c- 
ceffum  potuit  habere  pcrfidia*  Defecit  Hicrofoly- 
tna ,  ubi  Jacobus :  Afia  ,  ubi  Joanttes ;  Achaia ,  ubi 
Andreas:  India,  ubi  Thornas :  ^thiopia,  ubi  Mat- 
thseus:  Perfia»  ubi  Judas:  Phrjrgia»  ubi  Philippus. 
Defecerunt&  aliae,  quibusChrifti  &apoftolorum 
difcipuli  praefuere:  fola  hasc  apoftohco  culmine 
infignis  afidc&  vcritatcnunquamdeclinavit,  ut 
a  domino  promiffum  cft:  quod  porta  inferi  non 
Mtttb.  i&  pravalebwt  advcrfus  eam*  Si  portae  inferi  ,  quae 
funt  hserefes,  &dofl;rinae>  non  funt  contra  eam 
prsevaliturae»  cur  fic  impudcntioretamdiuiner- 
roribus  illam  fuifle  proclamant  ?  nemo  dicat 
Deum  fe  habcre  patrcm ,  nifihancccclcfiam  ma- 
trcm  agnovcrit.  * 

Sed  tcmpus  cft »  ut  ad  illius  auftoritatem  (  undc 
di^rcflifumus^rcvertamur:  &  in  ca  infiftendum 
cft°:  talis  enim  eft  hujus  aevi  haereticorumcondi- 
tio ,  ut  in  nul  lam  rem  magis  incumbant ,  quam  ut 
fub  praetcxtu  vcrbi  Dei  ccclcfiae  auftoricatcm 
evcrtant;  ac  fi  verboChrifticorpuscjusccclcfia, 
vcl  corpori  caput  poflct  advcrfari  :  quinimo 
auftoritas  ccclefiae  tunc  a  fcripturis  maximc  iU 
luftratur*  dumeascommendat»  divinas  cffc  de- 
Concih  QeneraU  Tom.  XX  XIII  * 


tnd  zz, 


A  elarat»  nobisIcgendaseHhibet,  mdubmfidcfiter  ^  K  u  0 
exponit,  &  tis  contrariacondemnat .^.dumlega»  Christi- 
liainfcripturispwcepta  a,  domino  eadcm  au&o*     *$**• 
ritatc  ccffarunt  ^  Dics  fabbati  ia  Icgc  celeberri- 
mus  tranfiit  in  dominicam  :  cireumcifio  Abrahae  ^e«*  J7* 
&  fcmini  cjus  ea  fub  comminationc  ordinata  » 
ut  cujus  praeputii  caro  circumcifa  noa  fucrit ,  de* 
Icretur  de  populofuo,  ficfubiatacft»  utapofto- 
Iusobtcftetur,  ficircumcidamini»excidiftisagra«  gu.  5« 
tia»  &ChriftusnihiIvobisprodeft.  Haec»  &  his 
fimiiia  non  Chrifti  praedicatione  ceflavunt  (  ait 
enim  fe  venifle  implerc  Icgcm,  nonfoiveia)fcd  Matsb*  y, 
auftoritate  ccclcfi»  mutata  funt  :  etenim  fl  ca 
tolleretur  (  cum   oporteat   hacrefes   efle  )    quis 
oftendet   ventatem   ,   &    haercticorum    confun- 

B  det  pcttinaciam  ?  cruat  confufa  omaia  ,  rc* 
deuntibus  mox  hferciibus  illius  audomatc  dara- 
natis  * 

Quiyoscontcmnunt»  patres  ampliflimi » Chri-  £»*,  to» 
ftum  contemnunt »  &  eundem  audiunt  cjuicun-. 
que  vos  audierint  .   Ordini   veftro  fubjiciuntur 
aaemones»  &datumeftangeIosqtiidem  ipios  nc-  1.  Cqu& 
dum  faecularia  judicarc.  Vobis  diftum .clti  quo-^n  aa, 
rum  pcccata  remifcritis »  remittuntur  eis :  &  quo- 
rum  retinucritis,  retincbuntur  .  Vobis  id  mira- 
bile  dicitur»  ut  fitincoeloligatum»  aut  folutum 
quod  ipli  iigavemis»  vcl  folvcritisin  terra  •.  Hsec 
Deum  potius»  quam  mortale   fonant  :  vos  eftis 
ilii  principes»  quos  pro  apoftolis  patribus  Da* 
vid  fuper  omnem  tcrram,  eqnftituendos  cflcprae-T/^  14* 

C  dixerat:  qui  principatus  co  omni  terrcno  cftdi- 
gnior  »  quo  divina  humanis  ,  &  ccelcftia  funt 
tcrrenis  digniora.  Hoc  Conftantinus  agnovit  , 
cum  in  cpifcoporum  fynodo  voluit  humiiiorem 
fedcm  retinerc»  ac  libeilos  contra  epifcopos  fibi 
oblatos  comburi  juflit  »  diccns  :  Qcus  confiituit 
n>o$  facerdotes  »  &  poteftatem  dedit  judicandi  d$ 
nobis  *  Hoc  idcm  Thcodofius  (  cujus  rcligio* 
ncm»  &  humilitatcmnuaquamfatislaudare  pof- 
fumus  )  agnovi  »  cum  de  fxvitia  ab  Ambrofio 
redargueretur,  &ab  ingreflu  arccrctur  ccclcfiae, 
f^cerdotis  noncontcmpfitimpcrium,  fedhumili* 
ter  paruit  • 

Haec  cadcm  audoritas  Chriftianiflimos  prm- 
cipcs  »  ac  dominia  movit ,  ut  ad  hos  clariflimos  o- 

D  ratores  tanquam  defenforcs  &  obfides  dcftina^ 
rent*  Eadcm  auftoritatc  potcftis  rebelles  hxre- 
ticos  ad  parcridum  veftris  decretis,  &  ad  venien^ 
dum  ad  nuptias,  quae  hodic  Tridcntiillisape» 
riuntur,  compcllcre*  Chriftiana  cnim&patcrna 
caritasdocet»  filiisctiamiavitis&rebellibus  cflc 
bcnefaciendum  ♦  CJuod  fi  (  ut  vultis  )  efficcre  non 
potcftis»  &haereticos»  pro  quorum  ialute  tot  in* 
commoda  &  labores  fuftinetis»  &  periculis,  & 
peregfinationibus  vos  coftjcciftts»  adhasnuptias 
traherc  non  valetis,  proquibus  fternuntur  men* 
fse»  dapes  apponuntur,  &  vos  ad miniftrandum 
accingitis  »  ubi  Chriftum  invcnircnt  ,  matrcm 
ejus  »  ac  fan&os  »  quos  ipfi  e  fuis  commerciis 
ejeccrunt»  ubi  lapidca?  corum  hydriae  evaderent 

E  carneae»  &aquae  errorqm  in  vinumcceleftis  do* 
ftrinae»  &  fpiritualis  Iaetitiae  vertercntur  :  quia 
cos  defendit  numerus  »  funEiaque  umbone  pha~ 
tanges  :  eadem  monet  caritas  aflidue  Chriftum 
dominum  orare  »  ut  qui  lux  eft  mundi  ,  di~7#^S- 
gnetur  illorum  tcnebras  cxcutere  »  ac  cis  lu- 
men»  &  cognitioncm  catholicae  vcritatis  impri- 
mcrc . 

Reftat,  ut  in  quibus&vosexercerc,  &bcatbs 
apoftolos  imitari  dcbeatis,  brevitcr  abfolvam  • 
Praefentis  ecclcfiae  ftatus  nonnunquaminfcriptu-^^#  3, 
risvineaouncupatur,  &cacertceft,  quamdomi- 
nus  fuis  hodic  non  Iocat »  fed  commendat  agrico- 

Z  Hs: 


A    N  N  O 
CHRlSTt 


A&*  12* 


\48>  y» 


5jt  R.  P*  Gasparis  a  Fos 

!is:  &  ficuti  ad  culturam  illiu$  nunquara  fe&U  A 
lit  a  primo  mane  vocare  pperarios  ,  fic  nunc 
vos,  patres,  vocavit,  &  mifit  ,  non  ut  vinum 
bibatis  ,  aut  in  otio  delitiis  fruamini  ,  fed  ut 
apoftoli  quibus  vos  fuceeditis  ,  praecipui  hujus 
Vinear  cultorcs,  c*emplum  reliquere,  ineaope- 
remini,  Finis,  &fcopus>  itx  quem  toto  pe&ore 
debetis  incumbere  ,  eft  vineam  domini  excolc- 
re,  fuperflua  amputare,  utilia  enutrire  ,  nocua 
evellere,  &circumquaqueomnia  fpeculari  ♦  Vos 
enim  turres  eftis  ,  &  firma  advcrfus  inimico- 
tum  infidias  propugnacula ;  vos  fepes,  &  muri 
eftis,  qui  faevicntibus,  &  cxtcrminantibusapris 
viam  clauditis  ,  quibus  etiam  fatagendum  eft 
vulpeculas  capere  ,  ne  fi  creverint  ,  colligatis 
mutuo  auxiliaribus  eaudis  (  uti  haeretici&pec~  B 
catores  majores  effc&i  facere  confueverunt  )  to~ 
tam  vineam,  &  meflem  domini  hserefum  &  vi-p 
tiorumincendiodepopulentur»  Vosdemum,  pa^ 
tres,  eftis  torcular  illud  ,  ubi  vineae  fru&us  ex~ 
primitur,  colligiturque :  nec  aliam  ob  remdo^ 
minus  vohiit  hic  adefle»  nifi  ut  frufium  atfera^ 
tis ,  &  fru&us  vefter  maneat :  quod  accuratius 
fiet,  fi  in  cildeo*  cordium  veftrorum  torculari* 
bus  diu  no^uque  verfabitis  ,  quorfum  Trideti-* 
tum  veneritis ,  qua  in  difcrimine  refpublica  Chd* 
ftiana,  repcriatur  ,  quid  a  vobis  catholici  expe** 
ftent,  in  quibus  (  ficut  aviculae  deplumatae  in 
nido,  &  nautse  firma  in  anchora  )  omnemeo- 
rum  fpem  collocarunt:  &  fuh  quo  fitishacretU 
corum  judicio .  C 

Quae  fi  accurate  cogitabitis,  &tabuIiscordis 
veftri  fcripta  deferetis »  efficient ,  ut  in  opere  tan- 
tae  molis  non  otiofi  ,  fedfdlertesfitisoperarii,  ac 
orbis  expe&ationi,  &  temporam  horum  calami- 
tatibus  digne  fatisfaciecis.  Et  quia  in  aftioni- 
bus  noftris,  dum  ftudemus  nobis  ipfis  placere, 
faepe  hailucinamur:  ideoapoftolosdo&orespraev 
cipuos  in  oratione  &  canftantia  ftudcamusimi- 
tari  ;  quarum  prima  ilhiminati  fcietis  potiora 
deligere  :  altera  v^ro  adverfa  omnia  fuperabi- 
tis  *  Sine  intermiffione  patrcs  fan&iffimi  oran- 
dum  eft:  nam  ha?c  religionis  negotia  funtora* 
tionc  potius  exarninanda*  quam  verbis:  quac  ft 
a  corde  puro  procefferit  ,  ccelos  penetrat  ,  & 
veluti  fidelis  nuncius  mandatumpcragit ,  &at-  D 
tingit,  quo  caronon  pervenit .  Necaliquis  de- 
bet  taotum  libiplacere,  ut  fe  non  pofle  dcfice- 
re  arbitrctur,  cum  non  defint  occultae,  &falfae 
fuggeftiones  dsemonum,  qui  in  habitulucis,  & 
fub  fpccie  redi  decipiant ;  ideo  orandus  eft  Deus  % 
ut  qui  (ux  efty  vos  illuminet:  qui  viae&y  vos 
dirigat,  Scqui  <verit<is  efix  vos  manu  ducat.  Sit 
ipfe  txcerna  pedikus  weftris  ,  &*  lumen  femitts  wc- 
ftrist  fic  enim  apoftolos  feciffe  tegimus  ,  Petrus 
&  JoannesinSamariam  profefti  nonpriusiisqui 
crediderant  impofuere  manus,  utacciperent  Spi- 
ritum  fandum,  quam  pro  ipfisoraffent,  &dum 
Petrus  fervaretur  in  carcere  ,  oratio  fiebat  fine 
intermiflione  ab  ecclcfia  ^d  Deum  pro  eo  :  di- 
vina  noa  nifi  a  Deo  petenda  funt,  necpoflunt  E 
humatiis  viribus  comparari^  Conftantia  infupcr 
&  fortitudo  vobis  ncceflaria  eft:  quae  fi  defue- 
rit,  nullum  ferme  opus  optato  &  Iaudabili  -fi- 
ne  coronabitur  :  ea  armati  Petrus  &  Joannes 
cogentibus,  ut  Chriftum  negarent ,  &  a  fuino- 
minis  praedicationc  defifterent,  audafterrefpon- 
derunt  :  Si  Dco  magis  ,  quam  hominibus  oW/re 
cfortedt  ,  ipfi  judicate  *  Quaproptcr  nec  Deum 
negabimus,  nec  a  fui  nominis  praedicatione  de* 
fiftemus  *  Cum  Andreas  paratam  fibi  crucem 
longe  profpiceret,  fupplicii  fpedaculo  non  ter- 
ritus,  fed  fenefiute  gravatus  coepit  alacri  mu 


$0   ARCHIEP»    ORATIO 


531 


mo  ciamare:  Sdlve  crux  diu  defiderata  •  Omnes  ^  H  w  d 
denique  apoftoli  ibant  gaudentes  a  confpectu  christi 
concilii,  quando  digni  hMti  funt  fro  nwineje-      %$6z. 
fu  contumeliam  ptti  9        '  ^*  '• 

Eaodem  quibufvis  in  periculis  &difficultati- 
bus  debctis  conftanttam  imitari,  ac  vofmetpro 
gloria  domini  tanquam  parietes  opponere,  iii- 
centes  cum  Davidc:  7{o»  timebimus  dum  turbabi-  ?/»!,  ^; 
tur  terra  ,  V0  transferentur  monrcs  in  cor  m&ris  * 
Gentium  hiftoriae  Horatium  miris  laudibus  pro- 
fequumur , quia  toti  fe  Hetruriaeoppofuit ,  ut  pa- 
tria  redderetur  incolumis  :  Spartanafque  fcemi- 
nas,  quia  fiiiis  euntibus  ad  beliumclypeosfub 
his  monitis  porrigebant:  fili  aut  atm  hoc ,  wlin 
hoe :  ratas  digniuseffe  ia  bello  audafter  pugnando 
occumbere,  quamindeturpiterreccdere-  Quan- 
to  magis  eorum  fortitudd  celcbranda  eft  ,  qui 
non  pro  inani  mundi  gloria,  fedpro  fidei  con* 
feilione ,  &  fratrum  falute  periculis,  Jaboribus,  & 
incommodisnonccdunt  .^  de  quovis  praeJato,  & 
de  religione  Chriftiana  b?nemerenti  gioriofius 
narratur,  eum  alicubi  proDcicaufa,  impiorum 
gladiis  occubuiffe,  quam  illac  tranfiffc  dum  ^j^f9t<m 
geret.  Quid  homini  prodeft,  fi  animam  amando 
perdidentf  autquamdabit  commutatioaem  pro 
anima  fua? 

Volui,  ampliffimipatres,  haec  dixiffeprofor* 
titudine,  quam  quifquevcftruminanimipraepa- 
ratione  habere  debet:  non  quodhaccpcriculavi-. 
neae  in  his  Tridentinis  montibuscolledximmi- 
neant  :  eam  enim  dominus  protetSionis  fuae  Sc 
evangelicae  cuftodix  fepe  munivit  ,  circuivitque 
non  horum  montium vallo,  fedCxfarisinvi^if- 
fimi :  ac  catholicorum  principum ,  qui  nec  fumpti* 
bus  parcent ,  nec  laboribus ,  ut  foelix  fit  iacri  hujus 
concilii  progreffus,  utnecapillus  quidem  cadat 
a  capite  veftro*  Superfunt  adhuc  parvo  in  hoc 
ambitu  piusquamfeptemvirorum  miliia,  quico-  &***  »** 
r$m  Baal  genua  nontur*varunt .  Dei ,  non  mundi 
opusaggredimur:  hinc  necformidetis,  necdifti- 
cultatum  ventis  drcumferamini,  experti  fandos 
per  fidem  regesvicifle,  &imperia,  &  apoftolos 
pauperes  ,  &  infimos  audader  pracdicaffe  Chri- 
ftumcrucifixum ,  mundoexofum,  Judaeis  fcanda^ 
lum,  &  gentibus  ftultitiam  :  quibus  etfi  mundi 
fapientia,  &  vites  contradixerint,  Deus  tamcn 
voci  fu«  dedit  virtutem  ,  &  evahgelizantibus 
verbum  potentiam,  ita  ut  adverfarii  fapientias» 
&  fpiritui  qui  loquebatur  in  illis ,  refifterenoa 
potuerint,  Sic  vos  fi,  quod  in  vobiserit,  fece- 
ritis,  qui  incremehtum  dat  Deus  efficict ,  utlux 
yeftra  luceat  in  univerfoorbe:  &  expeftatos  fru- 
dus  populo  Chriftiano  afferatis:  quibus  ipfiim- 
mortaiitatem  apud  pofteros  affcqucmini ,  &  ec«* 
clefia  a  tot  perturbationibus  liberata  quiefcet  * 
Quod  ab  eodem  dominonobiscertopromittitur, 
cum  his  temporibus  eccleiiae  fuae  Pium  pontifi- 
cem  maximiun  prsecffe  voluerit:  decujusfapicn- 
tia,  zelo,  &  re&itudine  fpemcertamcomponen- 
dae  religionis  accepimus  *  Adeft  illuftriffimorum 
Jegatorum  prudentia,  &  fides ,  ac  omniutn  ve- 
ftrum  patrcs  reverendiffimi  conftantia  &  pietas: 
quae  quicquid  antea  difficile  videbatur  ,  facile 
futurum  oftendunt. 

Adfis  ergo  domine  Jefu  mentibus  noftris  ,  &  0Tath  eit! 
eccJefix,  acfidei  tuaeafpira  negotiis,  quae  hodie  TfaimitP^ 
fub  fpe  tuaeprote£lionisaggredimur;  fieut  ocuii  ^*1*  ton~ 
omnium  in  te  fufpiciunt:  ut  tu  apcriens  manum 
ubertatis  tu#  expleas  omne  unimal   benediclione  : 
fic  nunc  oculi  noftri  funt  ad  te  dominum  Deum 
noftrum ,  ut  noftri  miferearis ,  &  tnittcns  auxilium 
defanflo,  deSiontuearisnos.  Tucaput  cs,  nos 
membra  :  vivifica,  &illumina  nos ,  &  unigentum 


grauas 


53  3 


I    M 


CONCILIO      T 


RIDENT.      HABITA, 


534 


' ■  gratiae  tuaeatecapitedefcendatinbarbam>  &ad  A 

GH*im°  oramveftimentitui,  ita  ut  hi  ecclefi*  tuae  proce» 
i$tz>  *es  «  fideles  populi  fint  iliius  unguenti  particu 
pes:  &  cumfinetuohuminenihilfit  in  homine» 
aihil  fit  innoxium »  Veni  tu  fanile  Spiritus ,  rep /e 
tuorum  torda  fidelium  »  &  horum  patrum  mentes 
ipte  tui  amoris  incende  • 


hXXXL 


QHjiTio  uuniru  u  z>  ?  ar  ^e  s 

concitii  Tridentini  dit  fanSi  Gregorii  »  MDtXllt 
Ter  nwrendum  patrem  domnum  ^iugufiinum 
Lofcos,  abbatem  ordinis  Cajfimnfis*  B 


v 


EiiM  hodie»  patrcs  ampliflimi  ,  clariffimi- 
que  otatorcs  »  &c.  Velim>  inquam,  mihi 
apudfuprcmospatriaepatres,  apudele&os  totius 
orbis  pattores  verba  fadturo  mellifluam  ac  ne&a- 
ream  dari  dicendi  copiam.  Quandoquidem  ad  tan- 
ti  onerts  provinciam  fufcipiendam  ,  non  hominum, 
quorum  minimus  ego  fum  >  fed  angelorum  lin- 
guis,utitadixerim>  mihi  opus  f uiflet .  Sed  quam- 
vis  hujus  negotii  magnitudini  impar  fit  dicentis 
eloquium>  fpcsomnisefttamencumprimis  in  eo 
fita>  quiverefcientiamhabetvocis>  &hominum 
mentes  Iuce  veritatis  illuftrat,labia  infantium  fol- 
vit>  &  fantium  ora  tum  linguarum  generibus ,  tum  C 
fermonum  interpretatione  affatim  replet  ♦  Ipfc 
enim  >  cu jus  dicere  eft  facere  >  proprio  ore  promi- 
3VA  *o.  fit;  *Aperi  (dicens)  ox  tuum,  O*  implebo  ittud  . 
Omnis  igiturfpesineocumpmniscftfita,  dein- 
ceps  xn  vobis,  P.  A.qui  pro  veftra  fingularihu* 
xnanitatc,  benignitatc»caritateque,  animo  Iacto> 
hilarivultueaaccipitis,  quasa  filiisveftris,  afi. 
iiisfponfae»  quamvisparva,  quamvisminuta,in 
templt  gazopJiylacio  mittuntur  .  Ea>  inquam, 
accipitis,  penfantes  non  tam  uniufcujufque  ma- 
num,  quam  animum*  Non  igitur  meisviribus, 

Suaenullaefunt,  nixus»  fedDeooptimo  maximo 
dens»  veftraquebenevolentia  fretus,  hoc  onus 
aequo  animo  fubire  non  dubitavi.  Verum  nc  fru^ 
ftra  ipfa  conteratur  oratio,  noftri  prcrpofiti  nar-  D 
rationem  jam  aggrediamur. 

Mihi  quidem  iblicitecogitanti»  quemfcopum 
dicendi  proponerem  ,  illa  perpulchra  evangelii 
modo  recitati  verbain  mentem  venere.  Vos  eftis 

mttb.  5.  ^  terrd)  *vos  eftis  luxmundi.  Hicfuisdurntaxat 
difcipulisfervatornofter  verba  facit:  atque  ape- 
rit,  quales&diicipuli,  difcipulommque  fuccef- 
foreseffedebeant:  cumilliomnesnon  unum  op- 
pidum,  non  unam  civitatem  ,  non  unicam  pro- 
vinciam,  non  (  inquam)  fingulare  uuoddamre- 
gnum,  feduniverfum  imperium,  fea  univerfam 
terram,  imo  univcrfura  orbiscircuitumdeberent 
&  fapientiae  fale  condirc  ,  &  bonorum  opcrum 

fM*  i&     *ucc  iHuminare  .  fo  omnem   enim   terram   exivit 

fonus  eorum ,  &  in  fines  orbis  terrx  <verba  eorum .  E 
Sedebat  fiquidcm  populus  ,  ^  univerfum   fcilicet 
hominum  gcnus  ,   in  tcnebris  &  mortis  rcgio* 

%U  &  ne  >  quando  orto  juftpiae  Solc  ,  vidit  lucem 
magnamt 

Hoc  ccrte  illuftre  &  fulgentiflimum  tcmpus 
vidit  propheta  ,  vidit  inquam  ,  &  ita  gavifus 
eft  >  ut  maximo  animi  affeftu  in  hsec  verba 
proruperit  ;  Surge  ,  illuminare  Hierufaiem  %  quU 

ifai*  fa      wnif  iumn  tuum  ,  &  ghria  domini  fuper  te  or- 

U  eft .  Populus  fedebat »  quiefcebat ,  immobilif- 

que  permanebat.  Erat  namque  corporiscalami- 

tatibus  prsepeditus  ,   tenebris  iMorautiae  obrur 

QontiU  GlmraL  Tam«  XXXDI. 


tus>  pravis  cupiditatibus  ligatus  ,  atque  gravi    A  K  N  0 
peccatorum  mole  oppreffus*  Hx  funt  illae  evan-    Christx 

felici  Samaritaai  profundae  plagae:  hae funt iliae  t$6u 
>avidicseacut»j  fagittse»  quibus  univerfum  ho* 
minum  genus,  peccante  Adamo»  aftu  diaboii  , 
fuittran&folfum.  Perprimumnamqueillud  Adae 
peccatorum  magnas  &  graves  admodum  plagas 
humanum  gcnus  accepit;  non  ia  corporefolum, 
quodtunctadumeft  imbecillum»  &  morbis,  fe* 
nio,  mortique  obnoxium»  fed  etiam  in  anitno» 
parte  hominis  Ionge  diviniore  .  Et  quod  fijpra 
modum  intime  dolendumeft,  ia ipfa voluntate, 
graviflimum  corruptionis  vulnus  accepit  :  quae 
cum  antea  refta  in  fummi,  maximiquecondito- 
ris  amorem  ferretur,  tum  demum  ab  illo  vero> 
perfefto»  optimoquebonoavcrticoepit,  &adrcs 
vanas»  futiles»  nihilique  deflexit:  tum  inmcn- 
te  >  fuprema  hominis  veluti  fpecula  ,  caliginem 
quandam  tenebricofam ,  hoc  eft  ignoranticm ,  coe- 
citatemque  contraxit»  ut  jam  inde  per  fefe  non 
fatis  perfpicerc  valeret,  quid  redum  fit,  &  quo 
dirigere  debeat. 

Degente  itaque  humano  genere  in  his  denfis 
ignorantiae  &  vitiorum  tenebris,  quum  nox  in 
fuo  curfu  medium  iter  haberet ,  mediumque  filen- 
tium omnia  tencrent »  advenit  illa  temporis  pleni- 
tudo,  inquaabaeterno,  a  regalibusfedibus  om- 
nipotens  Pater  Verbum  fuum  in  terram  mittere 
conftituerat ,  ut  ex  muliere  virginc  non  corrupta  , 
formam  fervi  accipiens  ita  fub  lege  viveret ,  ut  nos 
ab  omni  infirmitatecuraret,  atquefeliciffimafi- 
liorum Dei adoptione  donaret .  Hoc igitur  oppor-  y^  ^. 
tunotempore»  populus^mfedebatintembris^  <vidit 
lueem  magnam  ,  habitantibus  in  repone  O*  umbrt 
mortis  lux  orta  eft,  lumen  jitflitiaapparuiteis  y  uti  jac%  f. 
Sot>  apud  quem  non  eft  tranfmutatio  >  necviciftitu- 
dinis  obumbrath  •  Non  mutat  horizontem  »  non  joam  i. 
variat  hemisphaerium ,  femper  illuminst  omnem 
hominem  venientem  &  exiftentem  in  hac  tene~ 
brarum  valle.  Venit  quidem  Dei  filiusecodo  in 
mundum ,  ut  ipfum  illuminaret :  quamdiu  (inquit)  joan*  9» 
fum  inmundo,  Inxfummundi.  Atquoniammulti 
hominum  tenebras  potius  dilexerunt  quam    Iu-  Joan,  $. 
ccm,  hac  de  caufa  non  omnes  illuminavit,  fed 
csecosdumtaxat  illuftravit*  Venit»  inquam»  ut  J*ar**$. 
non  videntesviderent»  &  videntcs  caeci  fierent, 
Quamdiu  igitur  cum  hominibus  converfatus  fuit , 
Jux  profefto  ipfius  mundi  fuit. 

Attamen  quemadmodum  adventus  fuitempus 
ab  aeterno  praefinitum  efleapatre  legimus:  fic  & 
receflum  fuumincarne  aflumptaemundo  ad  pa- 
trem  prseordinatum  fuifle,  abfquedubio  inteili- 
gcredebemus.  Xtaquefun&usfua  lcgatione»  ja- 
&h  ecclefiae  fundamentis,  quadragefimo  die  poft 
fuamamortuis  refurreftioncm ,  videntibus  difci- 
pulis ,  comitantibus  angelis  >  pfallentibus  &  exul- 
tantibus  coeleftibus  fpiritibus,  coeium  perpetuo 
rcgnaturus  afcendit.  Et  ne  omnino  fuanoscor- 
porali  praefentia  deftitutos  ,  orphanofque  dere- 
Iinqueret ,  priufquam  a  nobis  difcederet ,  divinam 
fuam  praefentiam  nobifcum  ufque  ad  faeculi  con- 
fummationemmanfurampromifit,  &unicum  fibi 
vicarium  in  terrisconftituit .  Cui  &  ejusfuccef- 
foribus  pafcendarum  ovjum  fuarum  univerfum 
negotium  perpetuoduraturumdemandavit,  aliis 
etiam&apoftolis,  &omnibus  difcipuIis»eorum* 
quc  fuccefforibus»  pariordine,  ufque  ad  faeculo- 
rum  finem,  &  evangelii  ubique  praedicandi  o- 
nus»  &  ligandi  ac  folvendi  poteftatcmplcniffi- 
me  conceffit  f 

Quamobrcm  non  illis  tantumdifcipulis»  fed 
vobis  etiam  in  pofterum  fuccefluris  ,  a  Chrifto 
di&umfuit;  Vos  eftis fat  terr&  >  ws  eftis  lux  mundi  »  H*uh* 

Z    %  ac 


535 


ORATIO  R.    Pf  AUGUSTINI    Lo'$  C  O  S  A  B  B  A  Ti$ 


53* 


Akkq 
1562* 


&&!&»  *$« 


*c  fi  dlceret :  EgovQSprsefcivijpraedcftinavi^vo-  A       Otcter&ampliusbcatum,  i*ho  beauffimum»  \KVo 


*Jfc*/h  ife 


<**/*»  »7» 


iftir.  u, 


cavi  3  jaftificavi  ,  s|tgue  glortficavi  ,  gloriofos, 
falgemiffimps  vqs  re^didj:  Fcci  vps  difcipulps* 
miniftros,  $z  araicos  tr-fos,  £t  ficut  mifit  me  vj- 
venspater,  ita&egommavos.  Gmne  judiciutr* 
dcditmihlpater,  ipfe  enim  nemincmjudicat:  $: 
ego  pmne  judicium  vobis  4o .  Qusecut^ue  fo! verU 
tis,  vcl  in  tcrris  Jigaveritis  ,*erur*t  iri  ccclo  fo- 
Iflti  vci  ligat*  .  Infuper  fedebms  fu  per  fedes 
duodecjm ,  judicantes  duodccim  tribus  Jirael^ .  Ad 
|ioc  ornavi  fiquidem  vos  facerdotaii  gemma:  de- 
Conm  epifcopali  infula  .  Iliuftravi ,  raagnificavi  , 
$tque  glorificavi  facri  paracleti  chatifmatibus  «  At 
qui^obfecro?  ut  fitis  fal  terrsp ,  utfiqsiu^  mun- 
4i ,  ut  omnia  vcftro  3c  kle  condiantur  ,  &  lumine 


feiiciffimumque  papam  Pium  IV.qui  tot  aeta-  CnitisTi 
Jibus  collegis,  commilitooibus  ,  coadjutodbuC*  *$*** 
que  es  praedftus*  R.$  vera  qualcs  ptincipes  ,  ta- 
I$s  &  eorum  aulici  invcnhmtur»  Qua  de  rc  h$~ 
quaquam  putaverim  poritificeni  nbftrum  degc- 
pcrarc  a  veftigiis  fan&iflimorum  majorum  fuo- 
rum,  cxquorumcollegiounumhodietno  die  ha* 
bctnus  Gregorium  9  dc  cujus  kudibus  modo  a* 
liquid  dicerc  operaepretium  fore  putavi  :  dicam 
bnivius  tamen  quam  xqs  ipfa  fuopte  ingenio  auw 
plifiima  dici  gotfit , 

Gregorius  igitur  &Roma;  natus,  &ciarifEmi$ 
parenubus  ,  Gordiano  fcilicet  &  Sy  Ivia  ortus  fuit . 
Qui  ab  itifantia  corgerensfenile,  nulliuriquam 


iiIuftrentur^Ecc^PwA/quakseiHs,adquamprap*  B  voluptatianimumdcdit^  f$d  ^mpcrdoftiffimis 


cellensmunus,  ad  quam  alurn  fp^calam  eftis  a 
Deoevedi?  Specul^torespofuit vpsDeus,  utve-r 
arrientcm  rapacem  luputn  ad  maftandas  &perden- 
4as  Cbvifti  pvcs  emir^ivs  ^ernere  ,  cique  obviam 
ire  poflitis ;  atque  vobis  cmincntipri  loco  ppfitis , 
pves  vobis  commiflap ,  &  veft^  virtutum  eKcrn^ 
pla  intueri  &  fidei  verba  commode  queant  audi-i 
re .  Ideo  eftis  civit^si  non  in  vallc  ?  fed  fnpra  mon- 
tcm  pofita,  inlbliscpnfpkua»  Lucerna  non  fub 
modio,  fed  fuper  emincq^  camdcfabrum  <:onfti% 
tuta,  plco  fanfti  Tpiritus  fufTqlta^  ut  pmnesqui 
ftt  facram^ntprum  januam  domum  Chrifti  in- 
grcdiuntur,  lumcn  videant ,  &  ut  mpre  Solis ,  cun^ 
tfta  fuppofitat  virtutumradiis,  inuftiiorafulgca 


rcligiofifqucviri^adhserendo,  maturis  &  gravif» 
fimisftudiis  ita  operamnavavit,  utctfituncRo^ 
inae  ftudiamaxlmefiorerent ,  nuilitamenGr^gp-. 
rius  in  pbilofophia  fecundus  haberctvtr  ,  Cixm 
ccaeleftium  tamca  illuftris  juvenismaximpflagra* 
^et  arnorc,  cum  primum  fuitpatrcorbatus,  flu^ 
xas  &  inancs  hujufcc  mundidivitiasatquedcH* 
tiasj^  cum  coe!eftibu$  prudcntj(Iimccommutavit\ 
Sex  «amque  ftatim  in  SiciHa  cp^nobia  crcxit  » 
ibiquc  quattiplurimls  colle&is  ,  qui  Deo  mini- 
ftrarent ,  monachis , tantum  praediorum  contulit ', 
quantum  ad  coruui  vi&um  fuiiccrc  vidcbatur  * 
geptimum  tandem  cpenobium  intra  urbis  mpc^ 
pia  *  in  fua  propri^  domo  conftruxit  s  dicavitque 


tioraqu^  r^ddatU,  atque  fapientia?  catholicae  fa-  C   divo  Andrc^apoftolo^  1%  quo  rcmota  purpurat 


Jcgregemvobiscreditum,  abomnjvitiorum  labc 
corruptipneque  immunem  &  impolfutum  cufto- 
diatis, 

Ad  hoc  c?egit  vos  %  pofuit  vos ,  P^  A*.  SS.  fua  in 
CCClcfia  cpifcopos.  &paftorcs»,  Nofc  quidcm  eftis, 
e%  eorum  numera,  qui  non  pcroftium,  fedalU 
tmde  afccndunt  in  avilc  ;  quibus  hoc  duu>taxat 
cnm  ^ft>  **t  maftcnt  ,  &  oves;  pcrdant:  ita  la^ 
riam  vcIUcanda  »  ut  una  cum  Ipf^  pcHcm  aufc^ 
Tant,  ita  ubcra  prcffando  %  M  fim«I  cum  ladc 
pvium  fanguincnt  fugant,  Ncquc  vcramcrcenan 
fii  eftis*  qui  nullam  ob  ajlam  caufam  fuo  fun- 
guntur  officio*  nifi  ut  vclicribuscurulaacftuan- 
tnr.  Horum  quidcm  omniurn  non  (untovcsprQ^ 


reIi<£Hs  fcricis ,  abjedis.  argcnto  &  auro  *  relcgatif-* 
qucwcantibusgemmis,  fub  HHarionc  &  Maxi- 
miatio  monachu  hunc  divi  Bcnedi&i  habitutn 
induit,  ut  paupcris  habitu  indutus,,  pauperibus 
infervirct^  &  omnia  fua  cis  erogarct  \.  Cumque 
InilUusmonaftcriiabbatcm  cvafifict,  tot  pia  &? 
divina  opcfacdidit^  totqueclara&hcroicageffit 
facinora,  ut  c|us  odor  non  mintis  undcquaquc 
diffundcretqr  ,  quam  virgulae  fumi  cx  %romati-* 
t>.us  myrthap  >  thuris  ,  &  uaivcrfi  pulvcris  pig- 
mentarii  ^  Hoc  tam  fuavi  odorc  fummus,  ponti- 
fex  Bcnedi^tus  aHcftus,  ipfnm  Gregorium  a  mo- 
naftcrii  qui^te  invitumadfctnuit,  eicclefiaftici- 
quc  ordinia  officio  dccaratum  ,  feptimum  ht^u 


pvim  %  qui  jam  evangelii  lau  fcntcntia  fum  D  tamadfuia4]utpriumprdinavit<  Nec  multopoft 

**L  *  *       f*  f         _  <         _.  1  IkT        ....      t  _.    . 1*i       \    >  __   _. *  _         *f^  ^*m.  iX_-  __»____. f  *  _____  _..  «_L_  __  ____.         ___"_*__.        _fc  <•_•?__. 


&  mercenam  funt  dcclarati*  Notiitavos,  P>Ak 
cftis;  abfit  %  fcd  pofuit  vps  SS,  verc  cpifcopps, 
yerc  paftorcs .%  vcre  animamm  noftrarum  redo- 
scs,  vobisvcrccuracftdcovibus,  qui  huc  nul.l* 
«lU  movente  rationc,  nifiutChriftipvium  cau^ 
fam  ageretis ,  acccffiftis  t  pro  quibus  regcndis  % 
inftitucndis,  cx  profundis  fatana^  vifccrihus  cdu^ 
ccndis,^  atquefervandis,  maximiscumpcricuHs^ 
fprcti^  patriis  focis  &  laribus*  carorum  abdka- 
ta  parcntum  coafuetudins  >  contcmptp  corporis 
folatio  ,  atquc  pro^ria  ncglc^a  vita  %  buc  yosi 
contuliftis, .  Imo  Tridenti  vps,  Deo  obtuliftis^  s 
boftiam  vivam  Dco  plaqcntcm  ,  facrificium  in 
odorcm  fuavitatis.  &m  odot 1  filM  mtiyficm  oMr 


temporc  in  Conftatinopolim  urbcm  pro  eccle^ 
fiac  negPtiis  &  Pclagiq  dirigitur,.  ubi  praetcr  im* 
pofitum  fibi  munus,  quod  fummacumgratia  & 
auSorltate  apud  impcratorcm  prseclarimmc  gef* 
fit,  nafccntcm  hasrcfim  dc  rcfurrc^ionu  corpcN, 
rum  noftrorum  ftatu  ,  rationc  &  au&oritatibus 
ita  «tin.xkji  ut  ipfius  h^refis  Eutjrchiurn  aufto- 
rem  cjufdctn  civitatis,  cpifcopum  ad  vcritatcnt 
rcvocavct  ■,  Qui  morti  proximus  In  haec  verba 
proxupit  :  Confitcpr,  j&e  iti  hac  pcUe  rcfurrc* 
durum* 

Dcindc  vita  funwtp  Pelagiopontificc»  univcr* 
fus  clerus  ipfum  GregoHum,  quoad  potuit  reni* 
nitentem  tn  fumrnum  pontificem  delegcrunt  *  Qui 


4%n  flcm<>  wi  hemdxxlt  domtms  «  Nonne  unde-  E  mcditata  fug^,  mutato  habitq,  iter  arripicnsin 


quaquc  rcdolent  qua&fo  5,  ifthaec  fragantia  mel- 
la  ?  Quis  cft  qui  non  vidcat  fingularcm  om^ 
nium vcftrum  P*  A.  gravitatcm  9  venuftatem,  mo- 
deftiam.  9  honcftatcm  ,  rcligioaem  *  atquc  erga 
Deufl*  pictatcm,  frequcntius  divinis  rebus  aliU 
ftcndo,  at^uc  ipfa  facra  tra&ando  £-  Quis  ob^, 
fccro  ignorat  veftram  crga  paupctcs  &  cgeaos 
ingcntem  caritatcm  t  cum  in  primis  vobis  cor^ 
di  fucrit,  ut  carum  uakuiquc  in  fuis  pxopriia 
Jhofpitiis.  neceflaria  trlbuercatur,  nc  per  civita* 
tem  vagarcntur?  Ttlibm  fifHidm  foftwfnmm-* 


opacas  fylvas  ,  ^bditafque  cavernas  fc  contu-, 
Ht*  Nectarneniuccrna  fupcrcandclabrum  pofita 
diu  ihi  latcrc  potuit.,  Nam  dum  abomnibusan- 
scie  rcquiritur,  indicia  fulgidsecolumnae,  fupcr 
ipfum  jugiter  depeodentis,  agnofcitur,  capitur, 
trahitur  :  &  apud  divi  Petri  afjoftolorum  prin- 
cipis  templum  pontificiis  {acrisinitiatur,  Sufcc- 
ptp  igitur  ecclefi_e  gqbcrnacuJo  cumprimisjudU 
cavit  epifcopum  oporterc  domui  fua&  bcnc  prce- 
cflc*  Remotishacdecaufaafuo  cuHculo  kcuh* 
ribusi  ,  dcricos  &  monachos  probos  familiarcs 
fibi  dclegit  s-  putans  non  convenirc  inter  mL 

tr^ttos 


jQ4ttt  21. 


557  Ad  patres  concilii 

-t tratos  verfari  calimiftratos  :  eum  quibus  Gre- 

PJlmt    ^otim  dia  ndftuque  Dcofetviens,  nihiimona- 

i5*      fticsc  perfe<aionis  in  palatio  reliqun  ,  faccrdo- 

tes  fuos  in  fummo  habebat  honore  :  cos  enitn 

tlegerat »  qui  cjus  contubemio  &  fodalitio  di~ 

^ni  videntur.  m  # 

Verum  &  catholic»  ecclefi»  optime  praefuit : 
tiamquc  confudtudines  omnes  ,  quas  contra  pri- 
fcosmores&patrum  traditioncs  puliulaffe  rcpe- 
rit,  aRomanaeeccIcfiaecorj>orc  omnino  fegrega- 
vit  .  Dcindc  cx  pontificiorum  indumcntorum 
confidcratione  i-d  affequebatur  ,  ut  qaalem  cum 
oporteret  cfle,  &  «clefiarum  &  fubjeftarum  o- 
vium  modcratorcm ,  apcrtiffimc  cognofeeret .  Ini 
tellcxit  namque  fibi  claves  creditas ,  fibi  com- 
miffas  ovds:  &  non  folumovium,  fed  8c  pafto; 
rum  fe  paftorem  rccognovit  .  Quod  cx  Chrifti 
vfcrbo  conje&avit.  Cui  enim  alii,  nondicoepi- 
fcoporum,  fednecapoftoIorum,ficabfbIutc,  fic 
indefinitecommiffelunt  bvcs>  ficut  Petro  :  fi  mt 
tmas,  inquit,  Tetre,  paftc  oves  mtas,  non  unius 
re<mi ,  fed  omncs  abfquc  ulla  Ioci  circumfcriptio^ 
ne°.  At  antc  omnia  fratrcs  fiids  epifcoposjuxta 
Chrifti  praeceptum  confirmarc  ftuduit,  quod  in 
rcgiftroluceclariuspatet.  Sciebat  enim  fc  nequa- 
«juamcorumfideidominari ,  fedcorumefle  adju- 
torem  gaudii.  Nam  quemadmodumin  coelisfub 
uno  capite  Dco  Seraphim  &  Chcrubim ,  ac  ce- 
tcri  quoque  uf^ue  ad  angelosordinantur  atque 
fcrvantur  :  ita  m  tcrris  fub  unofummopontifi- 
ce,  cardinales,  patriarchae,  archicpifcopi,  epi- 
fcopi,  abbates,  &  gencrales*  ceteriqueccclefia- 
ftici  conftituuntur,  atque  fuisinhonoribuscon- 
fcrvantur.  Bonos  itaqueampliffimisprofequeba- 
tur  honoribus  ,  &  in  malos  ,  ut  refipifccrent, 
acrius  animadvertcbat ,  Pofthsec  manusfuasapc* 
ruit  inopi  ,  &  palmas  fuas  ad  paupcrcs  exten- 
dit;  ut  veluti  omnium  patcr  toto  terrarumor- 
pe  ,  piis  muneribus  paupcres  Chrifti  fuftcnta- 
rct  .  Adeoque  hae  e/us  bcnignitatis  hoftiaeDco 
acccptae  fuerunt,  ut  propter  has  nonfoluman- 
<*eJos  ,  fcd  ctiam  angclorum  dominum  mcnfa 
exceperic. 

Pnetereo  quanta  aeternae  ,  immarcefcibilifque 
gloriae  diademata  comparavcrit  ,  cum  fteterk 
contrahorrcndosrcges,  &  immanfffimos  tyfan- 
nos.  Inprimisfchiimaticos  fidcjunftos»  fedpace 
divifos,  ad  priorcm  unitatem  reftituit-  Ligures 
dico ,  Iftros ,  aliofque  quamplurimos :  dcihdc  Do- 
natiftas,  Manichaeos,  Arrianos,  Agnoitas,  do- 
mino  opitulantc ,  ab  ecclefiae  ovili  feparavit  .  Poft 
haec  &  gentilibus  obtulit  Chrifti  cvangclium  * 
Miflb  cnim  Augufttnocumaliisfratribusad  An- 
glorum  populos,  tantam  eis  Dcus  graciamcon- 
tulit,  ut  vcrbum  fidei,  quod  orcprsedicabant, 
fignorum  cfficacia  confirmaretur  ;  Plures  quo- 
que  Judasos  mira  fua  induftria  ac  dodirina  ad 
Chrifti  cognitionem  pcrduxit,  Scd  quid  fingu- 
la  in  tanta  temporjs  anguftia  fan&iffimi  hujus 
viri  facinora ,  pr«clariffimaque  gefta  dinumera- 
re  laboro^  Cum  tantus  fitiuarumlaudumcam- 
pus,  ut  vcl  cuique  difertiffimo  maximum  poffit 
faceffcre  negotium  ♦  O  verc  fal  tcrrae  ,  o  vcre 
lux  mundi  ,  o  vcra  pralfulum  idca  ,  monacho* 
tumque  cxemplar,  vobis  quidcm  vcrampafccn- 
darum  Chrifti  ovium  formam  tribuit :  nobis  vc- 
xo  vidcndi  rcgulam  a  fandiffimo  Bcnedidto  cdi* 
tam,  propriis  operibus  adimplcvit  ,  &  apofto- 
licis  fcriptis  authenticam  tradidit.  Huncigitur 

fraviffimum,  maximumquc  ccclcfi*  dodorem  , 
oc  fplcndidiffimum  mundi  Jumcn  ,  toto  cona- 
tu*  totifque  viribus  fequamur:  ambabustn&m- 
bus  amplcaamur. 

CanciL  GeneraU  Tom,  XXXIII. 


TRIDENTINl    MABIIA,  $$% 

A      Ad  tc  igitur,  o  fumme  rcrum  moderatorac-    a  «  «  o 
ccdimus,  tc  fuaviffimcChnfteoramus,  poftula-  Christi 
mus:  ccccomncsifticongrcgatifunt,& vcricrunt      *$6z> 
tibi ,  nt  tuatn  agcrcnt  cauiam,  fac  ut  coram  volun- 
tatcs  interccdcnte  gloriofiffimo   Grcgorio    igne 
iI!o  divinse  charitatis  ardcaat,  qufcminterram 
mitterc  venifti  :  InteHe&ufque   corum  fcrutcn- 
tnr,  quid  fit  impriiiiis  proccclcfia  tuaoptimum» 
tum  quid  cxpcdiat ,  quid  deceat ,.  quid  liceat ,  ut 
fratrcm  noftrum  juniorcm ,  qui  vere  cum  merc- 
tricibus  jam  fuarn  portionem  dilapidavit ,  ad  tc 
piiffimum  patrem  revocare  poflimus  .  Fac  bonc 
DcUs,  utnihil  fibifavorhumanusufurpct:  nihii 
p raemium  corrumpat ,  nihil  poffit  timor ,  vel  prin» 
cipum  amor  •  Abfint  impictatis  confilia  ,  fuperci- 

B  liacoritentionis,  &  malignantium  conventicula  » 
utccclcfiae  tuae  I^bchti,  quiete,  tranquillc  >  & 
cito  (utiopuseft)  provideatur*  Amcn» 


fnv*  ji» 


h  XXX II 


OJ^UTIO  F.  f  H  EO  B  0  1{I  M  *d  $11 
Mttntttani  Carmelirsy  ^tum  habuit  ad  pdtr* $  ia 
concilio  Tridentino  s  dic  oclava  Martii  3  qu*tr<tt 
quarta  dvminictt  ynitdrazefim*  * 

IN  facris  ccclcfiae  ritibus ,  tametfi  plurimis  & 
copiofis,  niHil  finerationcinftitutum,  nihil-* 
que  otiofum  cfle  crcdidcrim  ,  illuftriffimi  fcdi$ 
apoftolicae  Icgati  ,  oratores  prapclariffimi  9  pa- 
trcs  fumma  vcaeratione  digniffimi.  Eftenimec- 
clcfia  myftica  illa  &  divina  fponfa  ,  pro  qua 
fcrvanda  &  ornanda  immortalis  Dcus  homo 
fa€lus  fanguinem  fuum  fudk  :  cujufquc  amo- 
rcm  ,  fidem  ,  pulchritudinem  rcgcs  ^  prophc- 
tae  Spiritu  fanfto  plcni  admicati  funt :  &  ccci- 
nerurit . 

Quar^  facros  illius  ritus,  facrafque  caeremo- 
nias,  noninaniaquaedamaut  levia ,  fed  Sc  puU 
cherrima  &  myfticae  fignificationis  plcna  orna- 
menta  exiftima.rc  oportet .  Et  profcfto  decuit ,  ut 
quae  fponfum  habcbat  non  folum  omnium  preflan- 
D  tiffimum  ,  fcd  &*  amanriffimum  ,  &  fuavimmas 
omniumdelicias:  fuam  quoque  ipfa  in  iUum  fi- 
dem ,  fuumque  amorcm  non  verbis  tantum  aut 
fcriptis  aliquando  profitcretur,fed  canribus,  hym- 
nis,  Ic^ionibus,  variifquccaercmoniis&:  ritibus 
perpctuo  demonftrarct.  Proptcrca  ccrtiffima  to* 
tius  anni  diftributione ,  fponfi  fui  advcntum ,  na- 
tivitatem,circumcifidncm,  baptifmum,  paflioncm, 
mortem,  refurrcdionemexmortuis,  afcenfum  in 
ccelum,  omniadcnique,quafiipfa  vitam  iJliusa- 

fat,  fivclaeta,  fivc  triftia  ,  fbltnniritu  percele- 
rat.  Ncquc  id  folum,  fed  mundi  crcationem, 
coaditumhominem,  peccatum,  Icgem,  cvangc- 
lium ,  variofque  morcaiium  &  cafus  &  ftatus  (my- 
fticis  quibufdam  temporum  numeris  cx  divina  fci- 
£  licet  lcriptura  dcfumptis)  annivcrfaria  memoria 
recolit:  ut  nulla  ficanni  pars,  qua  fuae  fidci ,  fui- 
que  amoris  ccclcfia  apud  mortalcs  tcftimonium 
clariffimum  non  rclinquat.  Quam  obremhodie 
ouoquc  fi  fimul  omnia  ,  tumquas  cx  cvangc- 
hfta  Joanne  ,  tum  quae  ex  apoftolo  dc  duobus 
Abranae  filiis  audivimus,  nec  non  illud  fufsinde 
repctitum  cvangclici  prophetse  oraculum  :  La~  jj^  ^ 
tare,  inquam,y?w7w,  <ju*  non  fAris:- nobis  animo  fi^*  4* 
Cogitationcque  comprehcnfa  fucrint',  indc  pro- 
cu  Idubio  colligcmus  ,  myftcriumiJIud  maximum 
nuncab  eccfcfia  cclcbrari,  quod  olfm  prophetae 
fanflifEmi  futurum  prsedixcrant,  ut  gcntes  uni- 

Z     j  vcrix 


SS9 


F»  ThBODORI  Ma?U   CAftMEUTiE 


540 


A  N    K   O 

CftKisri 
litfa* 


-~~-  verfeadfidciwthoUeaBycriiatcmevangelic^pff-  4  propterea  in  univerfum  terraram  drbem  videtar  j£ 
0    dic&tionc  advocarentur:  cadenteque  veterifyaa*       ------ =  ^«--     --*  *■--*-•  — *-*-—=:-  *- —  :-:?-»-    >i-i~.-    *_ 


1*  h  o 


y<*  <*** 


£??**•.  4* 


gop»  novaconfthueretureccleha. 

Quae  re$  Hcet,  ittfchudigni/Hmaj  ita&am* 
pliiima  fit:  Egotamenfanit  omiffismulm,  ut 
jpfa  tetnpori§4ng#i^  poftulat  5  it|tria  illa  capha 
contraham,  rattonem,  inquam,  modum ,  &&* 
nem  •  3$am  primumcurJudasQrum  fynagogae  Dcu* 
£cclefiamcatfcoiieam  fyfBcere  votuerit,  qufr$cv* 
dum  videtur,  ^mc  tn\m  facilius  feeundo  Iocq 
modum,  quo  HJudfa#UK|  fit^  &  finem  denique, 
jn  quem  ecelf  lia  conftituu  fuerh,  addere  pote? 
rimus  •  Sic  Ighur  dhenti  favcae  $pirhu$  fap&p** 
faveat  eonfeuus  ifte  graviffiimis,  ucfiminu$,prp 
rei  dignhate  propofitum  abtolvere  ppterp  ,.ali~ 
quid  ialt^rp  de  re  tantaftudiofevidcar  attuliflei 
quod  veftrh  auribus,  Vcftraqueatt^ntione,  pa«- 
tre$  ampiiffimi  ,  non  omnino  indignum  videri 
poflh. 

Jpc^s  author  omtiiiim  enm  w  wiverfa$  primucn 
eonderet  ^  nufqu^m  4$q  homimtm  genera  ?6n- 
didiffe  Icgitur :  fed  ut  un^m  rerum  univerfitat^m  ? 
quam  dictmus  tnundum  it  ha  unttni  condidhho- 
fninum  gcntts ,  e|ufdem  naturae  fcf  f  icet  %  &  iogenii* 
quod  &b  wo  eod$mqu§  parente  commtiniqrigi- 
liemduceret?  rationi$p$tticep$,  arbitrii  liberta- 
tfinffgne,  cuijjufti»  injufti,  honefti,  inhonefti 
fiot*  ignota^eflent  difcrimina:  vivach  animaE  , 
raortis  ticfciae»  ac  penc  diviii^,  Iilud  enimvhae 
fpitaculuni  eft ,  tjuod  tx  ore  fuo  Deum  immort^ 
|em  eftkffe  I^gimus;  ^  a^erho  ad  imaginem  Dei 
fa&usdlchur  homo,  qui  haeffbrmatnseft  *  ut  4it 
VlQorun)  bonqrum  poi^ifidnem  adipifci  poifet  . 
Quis  ighur  f^nae  mentts  ^ffirrnarc  aticfcat  pllas 
homines  a  Deo  prlmutn  creatos  fuiflfe^  ut  ^beQ 
glteni  eflcnt,  ntiferiifqu^otnoxii^  tand^mfem- 
piterna  moiteinterir^qt }'  llltid  nbs  potius  &  lori^ 
geveriusdwmusi  ^noixniUvm  atque  iaterhits, 
Cftufa  pecc^tum  dl;  pecc^re  ^titsm  ctw  hominU 
quidem  fit  t  D$i  4Utem  t|?^^ti4'm'>  nece^fario % 
ttt  mn  %]hM$  quam  e*  ipfis  homiuibusQrta  fit 
|IU  fiomiMm<lifferentu,  ^ua  e^  «na  dti^fafta? 
funt  hor^inum  ^.n«i<i  famiiiag-Srcivhates^  alter^ 
JDci,  alter^di^boUt  ficut  ^  apoftolo  duo  regnat 
^iteruirtjwfthix»  «lt$rqm  peee^ti  tj$t  hujas  Squi^ 
demftipendtamiferia&mdrsi»  &i!Hussautem  fa~ 
Jus  &  felicitas  J^m  vero  divina^  mtferieordhe  dcbe» 
ri  cc3?ptum  €ft4';qtto41i<non)qe«p«Kati^gQp.^ 
morti  obno^it  mkmtm%  qaidam  tamenai  xm^ 
qmm  fipoftlimmo  redlrent^  in  iuftitia?  regnum^ 
f ooptentujr  %  84 [  (alvi  fiant  ♦  Et  qtjidem; fi  prima& 
popujojum  origtnes  cqniidercmus  9  lactie*  co* 
gnofcemus  %  non  Dei,  pamm  bcAign^  voluma- 
%c$  f^d  fua  qjuofdam  pravitate  ^  cuJp^  a>  Dei 
popu!o  iemotos  futfle^  ut.  alienos  habhos  am* 
bulafle^  MX  dhit  propheta  ?r  in  ttnekrh  <r  nmhrt 

Caiuqidletnprimusdiaboiictvitatem  a&dificare^ 
ca&ph*  k  pcriit,  Abe|autemfrater  juftitiam  8r 
pietatem  ampfesua eft  t  tk  a  fratje  occifus >  Deo ^ 
queni  coiebat »  perhe  non  potttit ,  Pnde  hxc  obfc- 
ero  dtfere^tia  orta  eft?  Nutnquid  forre  impius; 
llle  $uae  iniqttitatis$  futque  interhus  caufamin 
D^ym  referr^  pqterh  ?  AnaoniliidixhDeus,  fi 
bmc  eprhy  wipin}  numquid  non  ambo  eifdem 
orti  parentibus?  An  non  eifdem  infthuti  praece^ 
pti$  &  moribus  ?  An  non  fimul  educati  funt  ,f  Et 
qut  quidetn  iUum  proxime  iecuti  funthomines 
impit  $  m  noft im  pwm  qmm Dei  voiuntate  im- 
pii  futfte*  &  contra  Deum  pugnaflVdicendi  fun^  i 
Cam  etiam  poftea  magt^  in  dm  au^a  fuiffec  iai- 
quha^»  &peccatiregnua\v|reaacquifiviffet  fem-? 
pcr  majores*  tuneDeus  aquarum  inundatiQnem 


Kml  t&i 


immififler»  at  fubi^tisimpiis  hominibus^  deleta^  Chruti 
que  iniquaatei  &  fervats  tnhifico  navigiofaa*  T0z> 
fta  pii-  Nocfamilia».  nul{jpi?deincepsefietimpius 
populus ,  mqu$ ^ui a  Deohaberetur aJicnus  ?  fed 
ficut;  pti^nes  ex  eademfamilia,  eodemquepaten« 
te  cotnmuni  ex  faodo  Noe  trahehaqt  originem » 
ita  detnceps  ^aadcm  fervarerjl  piftatem  ^r^U^ 
gionem:  iitque  co  diligentiu«t,  quomaioradivi» 
Hag  faevjentis  irapatquehQrr^nd^  nndi^sp  wm- 
pla  prgeceffiftV  noverant » 

Quidam  lamcn  rurfum  in  impietatemprolapfi 
funt?  #tque  tandem  eo  infanhe  devenerunt,  ut 
^ultum,  quem  Deo  vero  audori  exhibenduma 
psircntibus  cfidicerant  ^  bptninibiiSr  vpiucribas  » 
B  quadrupedibjis,  i^anibus  deniqug  fimttlacrise^" 
hibercntp  Quid  veto  tum  Deus?  N«mquidiur- 
fuin  fontes  abyffi  magnae*  c<3cliqu^  Cftara^as^- 
periret  f  atqui  prius  t^ut^  mo$;taIium  ftragi$ 
mifertus?  fan£liquc  Noe  pietate  placatus/  pro* 
miferat  fe  nunquam  pofte^  quic<juam,  tftlf  fa* 
$urtitn, 

Tunc  igitur  pto  ?pterno  iliojuae  iapienti^ 
confilio  3  quod  omms  excedh  cum  homtnum  4 
tum  angelorum  mentes  s  de  prbterenda  morta* 
Jium!  tQllei^daqu^  impietateagereccepit*  Tnnc 
^nim  ccrtuni  pQpulum  fibi  elegh,  &  fuum  vq* 
cavit,  nonqnodprseterillum»  n^minQni  fibi  gr^? 
%um  effe  vsellet  ,  ftd  qttod  «  mm  communfetii 
mortalittm  faltst<?m  orituam  .promitimt  r  my- 
C  ftko  ^ppQfito  circumcifiani$  figno,  Jnterea  perr 
mhtens  fent&  in$redit  ut  didt  «tpoftolus  , -^ias 
fudSy  qp^bu$  tamen  quamvis  impiis?  non  fecus 
auam  p^tter  ille  adolefcentipri  filip  e^t  paterna 
flomojnvhisparentibus  abeunti^  fuam  non  ne** 
gavit  fubftantisi*  portionenv  :  propterea  ^tiax^ 
in  ^is  tanta  fuh  divinarum  terum  cognitio^  ut 
ex  illi*  quidam  Dei  viventis  benevolentia4igni 
habiti  fint:  donec  tandem  veniret  temportsple^ 
nitudo,  qua  longe  alias  aby(fifonte$i  aliafque 
coeli  catara^asaperiret»  diluvioqu^  dio  omnc^ 
hominum  deleret  iniquttates ,  &  perdhum  ge* 
nus  humanum  pr^ftantius  tnftauraret  ?  nequq 
enim  >  wt  prius  t  defeviit  in  untverfum  genu^ 
mortaUum,  fed  omnes  irae  fuge  fluftusitifclium 
D  fuum  unigenitum  immifit,  &.  myftico  aqu«  ba* 
ptifmo  v^tetem  Uluia  hontincm  cttmfuistniqu^ 
tattbu^  fepei|vh  * 

Et  quicumqu^  myfticam  ecdefiae  navim  con% 
fccnderunt,  a  dtyina  ira  falvi  fa^ifunt,  Con-,; 
teeaderuntt  autem  qaicumqtie ;  voluerunti  omnesi 
enim  vocati  funt  ?  Judaeorutn  tamen  plurimi  con* 
fceudere  noIuerunt\  le^iqueilM  veteri  nimis,  ad-* 
di&i quidam,  itavChnftum  ample^ebantur»  ut 
Jegcm  quoque  fimtil  tueri  vellent ,  impie  Chrt- 
ftunv  dividcntcs,  a;  quo  nptitotamfalutem,  fed 
partem  quoque  %  Mofalca  Jege  agnofcendatn 
efle  cenfeTe^t:  quod  in  illa  meretrtce  prius  o^ 
ftenfum  fuerat  ,  quap  corram  Salomone  fecari  a-. 
iienum  filium,  quam  vere  matrireddimaiebatt 
haec  enit^  Jud^orum  populwn  *.  ajtera  Genti-* 
Jium  pr^monftrabat  .  Quare  fapicntifRme  non 
fecanti  ,  fed  aheri,  id  eft,  non  Judseis  lcgcm 
cum  Chrifto  commifcerttibus ,  fed  getitibus  it%- 
tegrum  fervatorem  defendentibu.5  deberi  illum 
judicavitalter  Salomon,  Petrus,  inquam,  apo-, 
ItdlusjCum  fubortam  itiam  qua?ftionemincon*, 
ciiio  publico  definiret  ,  Propterea  Judaros  j^- 
tnm  quidem  DEJ  habuifle  dicebat  apoftolus  , 
fe4  mn  feewdum  fcien$Um  ,  quippe  qtli  Mo- 
Uk&  legis  ufum  atque  ingenium  ignorabant  . 
Nam  ,  m  ide.m  docebat  ,  Jcx  lata  non  erat , 
qm  vivificare    pofiet  n    cum    ejus   occafion^ 

potius 


^MF*  t^ 


54* 


N      COHCltloX 


Jflfc  *?# 


pQtim  p*opter  membrorum  legem  peccatum  re~  A 
vixerit  t  &  quod  vidcbatur  faccre  adl  vitam» 
fai  maledi&ione  mortcm  afferret .  Ufus  autcu* 
jejus  aoft  parvus  erat  »  cum  &  peccatum  indica* 
ret  $  naiurae  Jnfirmitafcem  aperitet  »  8c  viam  » 
qua  progrediendum  clTet  ,  oftenderet  »  ac  tan* 
quam  pasdagogus  fa&a  ad  illum  denique  falutis 
au&orem  pcrduceret »  quem  Dcus  multo  ante 
quam  legem  ferret  mortalibus  promiferat  i  quo 
munerefun&a»  cur  obfecro  loco  non  ccdcret  ,  ut 
svangelium  fubftitueretur  ? 

Quare  oon  eft  cur  mutatas  quifpiam  miretur 
leges  *  hoc  mim  &  ratio  temporum  »  &  rerum 
conditio  poftufabat:  oeque  ctiam  cur  Judaeomm 

f>opulus  prius  pco  gratus  ,  nunc  autcm  invifus 
it,  Nooentm  Dei  muutii  volyntas  %  fcd  eo*  B 
mm  obfirmata  iniquitas  hoc  fceit  »  quibus 
apoftoli  dixerunt:  Pvtis  ofortuit  frimum  h$ui  r*~ 
%mm  Mt  fed  ^uoniam  rejeciftis  Mud»  metmvtr* 
timur  ad  gentes  .  Et  Paulus  tantam  quaeftionem 
iogreilus;  Cur  Ifrael  »  ij&quit »  feftando  iegem 
juftitiae  f  ad  legem  juftitiaBUonpervenit?  quia» 
inquit  »  non  c*  fidc  »  fed  quafi  ex  operibus  • 
«iS5i!  ft*  clarius  infra  eleganti  trarmationc  uftis  »  fra* 
" "  ftos  dicit  fuifle  oaturales  ramos»  propter  incre- 
dulitatem  :  quos  tamen  rurfum  inferendos  aifir- 
mat»  fi  noo  permanferint  in  iucreduUtatc  ,  In 
eo  autepci  cpmmendabat  apoftolus  divinam  pie*. 
tatem  *  quod  quafi  folicitu$  pro  falute  filiorum 
pater optimus»  nunc  hos,  nunc  ilios»  acceptis» 
ttt  oflwbantur»  occafionibus  »  ab  interitu  re-  C 
vocarct»  Nam  non  credeotibus  Judaeis  »  occafio 
accepta  cft  praedicandi  evangelium  gentibus  ; 
quibus  crcdentibus  »  Judaeos  rurfus  aemuiationc 
quadam  ad  fidem  evangelicaminvitare  ftuduit : 
tantuin.  abcft»  ut  in  Dco  vel  paternam  diledio- 
mm  »  vel  propofiti  conftantiam  defidcrare  quis 
po0it, 

Quibus  paucis  mihi  fatis  pro  terapore  often- 
diSQ  videor»  patrcs  optimi  »  qua  ratione  Dcus 
poft  vetcrem  iegem  »  &  Jxidasorum  fynagogam » 
uoyam  conftitucrit,  ecclefiam  »  evangelica  do- 
ftrina  infignem  »  atque  omnibus  patentem  , 
|am  itaque  modum  apcriam  »  quo  illud  fa- 
&um  fit  »  quod  fecundo  ioco  dcclarandum 
nobis  propofitum  cft  *.  Secus  autem  ecclefiam  D 
quam  finagogam  conftitutam  invenimus  »  Et 
Joannes  quidem  brevibus  rcm  hanc  nobis  fi~ 
gnificabat  »  cum  verba  pontificis  iutcrpretatus 
dixit  »  Jefum  noh  foium  pro  gente  uioriturum» 
fed  ut  filios  Dei  qui  erant  difperfi »  congregaret 
ia  unum* 

Vobis  hodierna  evaagelii  Iedio  idem  nobis 
&  clarius  &  jucundius  explicabit :  idque  tan* 
quam  fi  rem.notam  in  tabelU  contcmplare* 
mu**  Tunc  enim  Jefum  ultra  mare  Tiberiadis 
abeuncem  turbs  multae  fecutae  funt  »  cum  Ti- 
beHo  imperante  occifus  r^furrexit  a  mor* 
tuis . 

Pafchatis  autem  omnino  congruunt  &  tcm* 
pora  &  facramenta*  Et;  profefto»  fi  conferan-  E 
tur  fingula  »  mirifice  convenient  ♦  Tunc  enim 
Jefus  navim  confcendit »  cum  a  cohorte  capi* 
tur  .  Tum  navigare  fncipit  »  cum  ad  pontifi* 
ces  ducitur  *  Tum  navigationem  profequitur» 
eujm  intertogatur  »  alapis  c^ditur »  reus  mor- 
tis  judicatur  *  Tum  immenfis  fludibus  jafta- 
tor  »  cum  flagellatur  »  cruci  affigitur  ,  Sc 
affixus  fumma  fupplicia  atque  opprobria  pati* 
tur  *  Tum  dffcendit  e  navi»  cum  emiflb  fpi* 
ritu  loca  inferna  pctit>  Tum  afcendit  in  mon^» 
tcm  »    cum  ad    immortalem  vitam    rcfurgit  # 


Jean^  II* 


Jtan  •  €* 


R    I    D   E   N   T.       H    A    B    1    T   A«        54% 

Tam  mirificam  ejus  beneficentiam  turbx   au-  Xr7o^ 

diunt  »  cum  prajdicatur  ia  nominc  ejus  poeni-  Christx 

nifeentia»   in   remiffiooem   peccatorum  »    Ttim     H«^- 

dcnique  popuii   relifta  Hierofolyma  >  pedibus 

ultra  mare  Chriftum  fcquuntur  »  &  in  montchi 

cohfcendunt»  cum  relida  fynagoga*  abjcftifque 

yanis  idolorum  cu ictbusf  per  baptifmum  ^Chri- 

fto  conjunfti  in  evangelicam  ecclcfiae  fublimi- 

tatem  attolluntur  »     ^  mirificis  »    divinifque 

aaUUbaa  infigncs  (iis  enim  datum  cftfiliosDci  |^*;A 

fieri  )   in  novam  cxcitantur  (  at  dixit   Apofto- 

lus  )  creaturam ;     neque  enim  naturali    virtu- 

te  »    fed  es  aqua  &  Spiritu  fan&o  ecctefi^  fi- 

lii  propagandi   erant :     nam  »     qmd  natum  eft 

ex :  etrnt  ,     ctro  eji   >     m  ipfe  fponfus  Ecclefiae  J***'* 

di%it  ;     c^*  fwd  nttnm  eflt  ex  ffiritu  ,    ffiritnt 

eji  .     Proptcrca  quoque  non  itk  Ifm^cle  »     fcd 

in  Ifaac  vocatum  Abrahse  femen  fcgimus  :     ut 

enim  ille  naturae  viribus  genitus  eft  »    ita  hunc 

divina   promiffione   centenaria    peperit    vctula 

fteriiis  ,     £t    Paulus     quoque  :     J^on    amne$  *  /um.$» 

^ui  ex  Jfraele   nati  funt  fecundxm   carmm  ,     hi 

funt  Jfraelita  f    fed    qm  fuunium   fmxmijjioncm  . 

Promiffioni  autem  debetur  fidcs  »    &  cognata 

eifc  gratia  ,    Ifajas  quoque  matrem  credentiurrt. 

tum   fterilem  »    tum    defertam    vocabat   »     (k 

quae   videretur  noa  habere  virum  :     mox   ta- 

men  ei  propbeta  Deum  pollicctttr  virum  futu- 

rum* 

Eccc  hodiemam  turbam  fine  duce  »   iine  bu* 
mano  auxilio  »     atque  omnia  fua  ipfius   cura 
deftitutam   vidcmus  »    Quae  fui    propemodum 
oblita  »    civitates  »    domos     proprias  »    fine 
commeatu  »     fine  rebus  neceflariis  dcferit  »     ut 
Jefum  ultra  mare  abeuntem  »     &  defcrta  loca 
petentem  ufque  ad  ftudiofa  fedetur .     Quo  uno 
invento  »  deefle  obfecro  quid  illi  potuit?     His 
autem  omntbus  prsefcriptttm  nobis  qucfi  figura 
quadam   modum  intelligamus  ,     quo  renafci  , 
&  filios  Dei  fieri  ,    &  Chriftum  denique  fequi 
oporteat  *    Qui  enim  per  baptifmum   Chrifto 
infiti  funt  »     in  hoc  mundo  tanquam  peregri- 
ni  &  alieni  verfari  debent  ,    &  ut   qui  perma- 
nentem  non  habent  civitatem  »  fed  futuram  in- 
quirunt  »    myftico    interea    pane  »    divinique 
verbi  dodrina  confirmati  :     quod  in  pafcendis 
turbis  hodienobis  lucuieuter  fignificatur  •     Qua 
in  re  iltudmyfticefpecularioportet»  quod.Cnri* 
ftus  qiiinque  panes   hordeaceos  &  duos    pifces 
tunc  tn  manibus  accepit  »   cum  in  libris  MoXai-* 
cis  Iatentem  veritatem    oftendit  »    &    ciinda 
praeftitit  ,    qu«e   in  pfalmis    &   prophctis,    de 
jpfo  fcripta  Iegebantur  :     in  quibus  duobus  ma- 
jor  fane  copia  fpiritus  efle  videbatur.  Hi  nam* 
que  duo  illi  pifces  funt  »<   qui  craflac   legi  ad- 
diti  fuerant  »     ut  palato  fpiritus  efca  gratior 
redderetur  .    A  puero  autem  haec  omnia  acce- 
pta  funt »    quia  populus  Judaeorum  fub  pseda* 

Sogia  &  onere  lcgis  vitam  agens  »     ad  ChrU 
:um  tanquam  bajulus  »    antiqui  tcftamenti  li^ 
bros  ferebat  *     Et  quid  tandem  eft  »   quod  fre- 


git  »  deditque  difcipulis  »  iit  diftribuerent 
turbis  :  nifi  quod  apoftolis  ,  immiflo  divino 
fpiritu  ,  apermt  fenfutn  »  ut  inteiiigerent  fcri-  L«sK*4* 
pturas  »  juflitque»  ut  cuntes  ia  mundumuntver- 
fum  prasdiearent  evangelium  omni  crcaturae  ? 
Cetirum  non  abfumuntur  myftkae  dapes  ,  fed 
longe  plura  fuperfunt  »  qu»  nimirum  »5c  Chri- 
fti  »  8c  apoftoiorum  opera  colliguntur  ,  ut 
j^pofita  in  ufum  vitae  pofteritati  cedaat,  Tan* 
tus  autem  mundi  thcfaurus  non  alii  quam 
Chrifti  fponfa&  reliftus  cft  »  nt  fumma  fide  ac 

diligcn- 


54  3 


A    H  H  O 

Chrjsii 


F.    THBODORI     MaSXI   GARMELItiE,   &C. 

A 


544 


diligentia  ferraretur *  nccjue  decffent  apoftolo- 
rum  fuceeffores,  qui  Chrifto  jubente  recondita 
depromercnt  ,  &  fidelihus  populis  fuo  tcmpare 
diftribuerent . 

Sed  qui  jam  modum  audiftis  ,  patres  opti*. 
mi*  audite  obfecro  patientcr  Sc  finem,  in  quem 
eccjcfia  conftituta  fit  :  quod  poftremo  loeo  no~ 
fei$  cxplicandum  rcli&um  eft  :  jam  enim  &  ofa- 
tio  brcvi  curfu  ad  fincm  fuum  properat  ,  Hae 
Igttur  de  re  loquens  apoftolus  nos  gravher  mo- 

*?*..»«  sicbat  ,  up.  *faeg<tnte*s  impkutem  £f  ficcuUri* 
dcftderU  ,  qUod  ,  ut  proxime  dicebamus  ,  fit  in 
baptifmo  ,  fohric  tT  f*fi$  £F  f*h  vivdmus  in  hos 
facuhi  in  futurum  autem  cxpcftemus  heatdm 
fpem  y  cr  advcntum  $hrU  ma$nt  J>ei  ;  atque  in- 
tcrea  progrcdientcs  de  virtute  in  virtutemafcen-  B 
damus  cum  Chrifto  ad  montem  damini  virtu-* 
tum  .  Unde  mundi  pecturbationes ,  &  varias 
temporutn  viciffitudines  excelfo  animo  defpicia- 
jftius  :  &  ad  fydcra  converfi  ma^no  ac  ferventi 
fpirku  ad  ccelcftem  pattian*  fefttnemus.  Ubi , 
inquatn  ,  divitiarum  focHium  ,  &  voluptatum. 
hcrbas  ,  bmtorum  potius  animalium  quam  ho- 
minnm  prxfcttim  Cbriftianorum  eibos  eoncul- 
Cemus  :  atque  eis  utamur  ,  iit  nobis  commo- 
da  effe  poflSbt  ad  ca  perficienda  bona  ,  qu« 
nobis  mimftcria^fanifeoram  e  Chrifti  manibus 
afferuntur  *  Hac  enim  ratione  ad  illos  aeter* 
nitatis  ,  &  divinae  vifionis  montes  iter  pate- 
bit  ,.    quos  dominus  polIiceb&ttH   ovibus  futs  , 

?<«M4*  cum  cas  de  cunftis  locis  &  populis  fe  congrc-  C 
gaturnm  &  Hberaturtwn  dicebat  ,  ut  ibi  quie- 
fcerent  in  herbis  fcmpet  virentibus  ,  &  jttxta 
rivos  aquarum  viventiu-m  accubarent  *  Ubi  ni*» 
hil  abje&um  , .  nibil  confraftum  ,  nibil  infir^ 
tnum  :  ied  mortale  induet  immortalitatem  , 
IgttobiHtas  gloriam  ,  infirmttas  virtutem .  Ubi 
denique  a  cun^is,  cum  divinis  illis  exercicibus , 
quorum  Iinguas  nema  mortalium  novit  ,  ku-* 
iibm  immortafibus  bonorabittir  Deus  ,  qui 
nmfr  trtt  omnia  in  omnibu^.  Nequc  enim  un~ 
quam  fine  divina  gtoria  falui  hominum  fuerit  j 
ftam  &  Chrfftianis  hohminibus  in  bunc  fi- 
iiem  omnia  t^ndujac  ,  ut  non  folum  ferventur 
Ipfi  ,    fed  cx  fua  falutc   laudctur  auftor  fahitis 

t)cus  +  #  /  D 

Propterea  qnoque  turb*  bodie  fumma  Chri- 
fti  bcneficentia  infpeda,  cum  fummam  ejus  vir- 
tutem  admirarentur  ,  ia  iliam  honorifieam  vo- 
cem  eruperunt :  Hk  eft  W  propheu^  qni  ven- 
turus  eft  *n  mundum  *  II  le  autem  fummus  re- 
rum  finis  eft  ,  fummaque  perfefiio,  itltraquam 
progredi  non  licet  :  ad  quam  non  vctus  illa 
fynagoga  ,  non  lex,  non  Mofes  ,  minus  etiam 
liaturafc  virei  ,  ffed  Chriftus ,  fed  ecclefia  , 
fed  evangtlium  (  qti^;tria  fimul  jungantur  ne- 
eefie  eft  )  perducere  potuerunt*  O  admiran- 
d^m  ecclefi*  ftatum  :  o  certum  mortalium  pra&- 
filium  $  ubi  veram  evangelium  eft  ,  ubi  facra? 
menta  *  ubj  divina  virtus  operatur  in  falutem 
omni  credenti  ,  ubi  fponfus  cft  ipfe  Chriftus,E 
ubi  Deus  homo  homines  facit:  Deos  I  Timere 
ic^ttur  ecclefia  non.  potcft,  nc  a  fuo  fponfo  ali- 
quando  deftituatur,  aut  ficut  prifca  illafynago^ 
ga  f  videat  altcram  grati^rem  duci  *  Eft  enim 
flla  Rachel  pukhemma  ,  qu#  non  nt  Lia  fo- 
ror  natu  major,  id  eft,  fynagoga  ,  lippitudine 
oculorurn  dchoneft^tur  :  .fed  facie  decora,  Ve- 
nuftoquc  afpcfiu^  8^  mentis  acici  fidcique  lu- 
mine  infignis  .  Qjum  unam  cum  ardentiftime 
Jacob  nofter  Chriftus  verus  Ifrael  adamaret  , 
Jonga  quidem  ac  difficili  fcrvitute  ,  fcd  alacri 


$tn.  X4+ 


tamen  animo  pr*e  ambris  magnitudine  fibi  ae-  anno 
qttifivit  ,  &  pdft  quam  unam  ,  nuIlAm  ducc- CHRisxt 
te  voluic  .  Haee  eft  iila  Sara  ,  patres  opti-  ^62* 
mi,  quae,  ut  audiftis  hbdie  ,  ludentes  Ifmaeies  w,ai- 
,/Egyptiac  fervac  filios  sequo  animo  fcrre  non  po* 
tcft  •  Ludebat  tanqtiam  puer  Judaicus  popuius, 
qui  tuni  etiam  ctim  temporis  pienitudo  advenif* 
Jct,  qua  virum  eflc  decebat  ,  puer  c(fe  non  de* 
fiit:  fed  puerilibus  adhuc  immorabatur  elemcn- 
iis,  Se  oeremoniis  inanibus  dctinebatur ,  Lude- 
bant  cultores  idolorum,  npn  folum  quod  etiani 
ridiculus  per  fe  non  potuit  non  effe  rerum  cul- 
tus,  quibus  nullum  divinitatis  numen  inefle  po* 
terat  .  Ludunt  deniquc  quicumque  a  vero  Dei 
cultu  ,  veraque  religione  alieni  funt  *  An  tjon 
ctiam  pueri  ,  ludefttefque  funt  ,  qui  in  ipfis  fi~ 
dei  rudimentis  adhuc  haefitant  ,  necdtim  firma 
tenent  fpiritualis  acdificii  fundamenta?  qui  pue- 
rili  quadam  jaftantia  elati  ,  de  re  quavfs  etiam 
graviflima,  ut  libuerit,  loquuntur  ?  qui  de  re- 
Hgione»  de  facris,  de  divini^  ,  non  fecus  quaoi 
de  ludicris  &  pueriltbus  rebus  agere  videntur  ? 
quibus  nihil  ccrtum  ,  nihil  fcrtum  ,v  nthii 
conftans  efle  poteft  ?  Hi  autem  omnes  licet  fe 
Abrahae  filias  ,  licet  fc  Chriftianos ,  &  evan^- 
gelicos  jadcnt  :  cum .  tamen  illam  ,  commu- 
nem  credentium  matrem  Saram,  ecclefiam  ,  .ia- 
qitam  ,  cathplicam  non  a^nofcant  ,  iEgyptiae 
krvae  filii  funt  ,  in  tenebris  yEgypti  &  gravi 
fervitute  detenti  ^evangclica&  lucis  ac  libcrtatis 
expertcs. 

Quare  tandcm  merita  c\xm  Ifmaele  fuo  expa* 
terna  domo  expellcndi  ftmt  ,     nifi  forte  refipi- 
fcant  :  fccns  enim  cum  filiis  libcrae  paternorutn 
bonorum  hac;redes  eife  non  poflunt  *    Sed  heu 
nos  miferos  ,   quot   rnxnc  expcrimur  Ifmaeles  % 
qui  communem  credentium  matrem  perfequan- 
tur!  qui  liberac  filios  oderunt !  qui  fuis  dolis  & 
Iudis  nihil   non  audent  ,    omnia  cotrrumpunt  , 
omnibusilhtdunt !  JNcc  tamen  propterea,  patres 
optimi,  haec  a  me  dici  credatis»  quodegoforte 
de  matre  noftra  catholica  minus  bene  fperandum 
crediderim.    Jubetur  cnim  divino  oricufo  pater 
Abraham  etiam  invitus  obtemperard  voci  Sarsr* 
II  le  pater  credentium  diftus  eft,  m  quounopro- 
pofita  funt  credcntibus  fidei  Se  fpciexemplapul- 
cberrima  ,  qui  ,    ut  docebat  apoftolus  ,  divinae:    ******  ^ 
promifiioni  innixus  ,   in  fpcm  contra  fpem  cre- 
djdit.     Nam  profedo  quemadmodum  fupra  na* 
turaftviresDeonafcuntur  legidmi  filii,  ita  etiam 
divina  virtute  educari  &  confervari  nccefle  eft\ 
At  non  ctiam  Chriftus  ipfe  ,   quo  infirmior  fa- 
das  eft,  eo  fe  nobis  potehriorem  oftendit?  Vi- 
(km  vicit  ,  fervus  fa-cfcus  mundo  attulit  libcrta- 
tem  ,   mortuus  denique  mortem  occidit  ,  &viw 
vam  mortalibus  recuperavit  .    Ulud  vero  divtna& 
virtutis  privilcgium  cft  ,  ut  eo  majorem  eccle- 
fiac  fuas  de  hoftibus,vidariam  paret,  qtto  magis 
cos  faevire  permiferit .  Quare  femper  de  ecclefia 
quo  mihus  bene  fpcrandum  externa  facie  vifutn 
fuerit  ,  co  melius  credentibus  fperandum  cft  *  Ea 
namque  ratione  fit,  ut  fplendidior  nobis  divinav 
virtus  cluccat,  fi  ma|or  nos  itrgeat  rerumnecefK 
fitas* 

Semper  tamen  cavendum  eft  ,  ne  Chriftia^ 
na  fpes  temcraria  quasdam  confidentia  fit  Sr 
otioia  fecuritas  .  Chriftus  hodie  prius  excita- 
vit  difcipiilos,  Srquafi  exercuit,  quosproturbis 
folicitos  cffz  voluit,  cum  tamen  ipfe  non  igno- 
taret  quid  effet  fafturus  *  Cumque  ipfi  fate^ 
tcntur,  nec  dbi  ,  ncc  pecuniae  tantum  fuppete- 
rc  ,    quod  pafccndae  iili  multitudini  fatis  eflfe 

p  ofTet ; 


545 


F.  Fiuncisci   a   ZamoraMinorum  gen. 


54* 


A  H  h  o  poffct;  moxumen,  )ubcnteChnfl:o,  nondubi-  A 
Christi  tavcruntcurare,  uttanta  multitudodifcumberet» 
1562,  &  ad  fumendum  cibum »  quemipfi  quidcm  igno- 
rabant ,  fc  praepararet ,  Oportet  igitur  Chriilia- 
num  hominum  »  rcrum  primum  neceffitatcm  agno- 
fccre  ,  fatcrique  fuam  impotcntiam  »  animo*  de- 
jnde  folictto  effe  »  Sc  fpe  tandem  erigi  divinic 
promiffionls:  orationibus  intcrca  &  fupplicatio- 
nibus  vacare»  viriliteragcrc,  &asquo  animoex- 
pc<5tare  divinumauxilium.  Vobis  autem  praefer- 
timpatrcsampfiffimicurandumcft,  nc  quiequam 
quod  pafloralis  officii  fit ,  in  vobis  defiderari  pof- 
fit*  Tunccnim  veftra  illafpes  proculdubio  cxU 
ftet,  quaeChriftianos  homines,  quae  faoctilfimos 
ccclefiaeantiftitesdeceat»  ncfciaconfufionis,  pic- 
na  folatii,  TttncDeusoptimus  maximus  pafto-  g 
rum»  qui  folus  rcrum  novitoccafiones  ,  tempo- 
ra  non  praetermittct  opportuna  vjfitandi  plebem 
fuam  :  pcrpendit  illc  rerum  neceffitates»  &  mira 
fapientiamoderatur  univerfa»  nccunquameccle- 
fiae  fuse  deeflfe  poteft  * 

Atqu&»  pateroptime»  majoranobis  mala  ex- 
pe&anda  funt  ?  quae  nos  tandcm  manent  rerum 
qifcrimina?  fa&a  eft  quafi  vidua  fpanfa  tua»  & 
qusequondam  orbi  latiffimc  ieges  ferebat,  nunc 
maximis  prcmitur  anguftiis,  ma/orcm  iuae  haerc- 
ditatis  partem  occupaverunt  hoftesejus.  Ubi 
nunc  illae  patriarcharum  iedes  toto  orbe  clariifi- 
mae?  Ubi  domine  Jciu  fedes  tua  natalis?  ubi  fc- 
pulchrum  ?  proh  dolor!  cuncta  prophanat  Tur- 
cica  impictas  ♦  Vidc  dominc  potentiam  »  vide  q 
fupcrbiam  nitmicorum   noftrorum  ,  nc  forte  di- 

T/#!mitt$i  cant  :  Vfo  *ft  &e**s  wuff*  ?  Ecclcfia  tua  undiquc 

inccndiis  ,  depopulationibus  ,  vaftationibtis  cx- 

polltaeft»  nechicmalorumfinis.    Viperinos  ex* 

peritur  fcecus,  qui  maternam  difcindunt  alvum, 

dilaccrant  ,  dilaniant  :  quibus  nihil  intachim, 

3*&£  14.17*  nihil  fanctum  ,  prophana  omnia  .  Nonoe  vidcs 

t$.rM*«*9»  domincAhfalonesimpios»  quicontrarcgemtuum 

David  pontificem  maximum  feditiones  comtno^ 

vent,  populos  folieitant»  concubinas  patris  vio- 

lant»  $c  a  rcita  fide  avcrtunt  eccleitas?  An  non 

audis  »  pfttcr  optime  ,  quas  blafphcmias  contra 

».AeAitf;    paftorcswwjacianc  improbi  Scmei?  Da  dominc 

*/u*i7*    Chufios  Arachitas  »  qui  Achitophclum  diffipent 

confilia,  Et  spfema/ora  molientibus  obfiftc,  ne  jj 
propinquum  incendium  omnia  corripiat  ,  Noii 
nuncobiivifcimifcricordiae  tuae  antiqua&dominc» 
fcd  qui  vidifti  patientiam  David  ,  vidc  quoque  pa- 
ftorumtuorumpictatcm,  videftudia:  multicnim 
piopriisfcdibus,  ut  illccivitatcrcgia ,  pulfi  Ab- 
falonum  fuorumcupiunt  falutcm :  ncc  minorc  fo^- 
te  paticntia  ferunt  hi  maledicorum  hominum  con- 
vitia  i  quam  illc  convitiantem  Semei  tulerit .  Sim- 
pliciquoquepopulo,  &  ii$  quidolis&fraudibus 
dcccpti  funt,  parce  domine»  placarc»  mifercrc» 
ut  tandcm  matris  dulciffim*  grcmiocollcdi»  te 
uno  ore ,  uno  cordc  in  perpctuum  Iaudcnt  ac  vene* 
rcntur*    Dixi* 


LXXXIIIL 


A    K   O  « 

x>$a 


ILLV$TB,1SSIMIS  T%IDE7{T!1SII  COT^CILII 
cardinAliims  tegatis  CQram  ,  fUnaque  amfliffimQ- 
rum  ctctimcnicA  fttrum  coronn^  oratio  habitt ,  fgr 
tQtius  inftituti  Minoritans  obfer^vationis  rcoertn- 
dijjimum  patrcm  F-  Francifcum  a  Zamara  gtnera- 
Itm  minijhum  .  Dominica  fecunda  QHadragefimf 
MOLXII. 


VE&EOR ,  iHuftriffimi  ac reverendiffimi  domi- 
ni ,  ampliffimique  praefules  (  vereor  ,  in- 
quam)  ne  mihihodiernodie  accidat  inhocorna- 
tiffimo  purpuratorum  ccclcfi^e  patrum  confeffu» 
quod  cvangelium  proteftatur  in  monte  Thabor 
olim  contigiffe  apoftolornm  pra-cipuis  :  qui  ad 
transfigurati  corporis  contuitum  ,  &  ad  divinae 
vocis  (utita  Ioquar)  tonitruum  timorc  perculfi 
cxpaverunt ,  Ita  proculdubio  ipfc  bene  pr3£cl4ram 
infignemquc  circumftantcm  coronam  confpiciens » 
videor  mihiillam  cceleftem  &prope  divinam  in~ 
tueri  majeftatcm .  Qnare  ftupefcit  intelle&us  vc- 
ftrisdoaiffimis  auribtis  rccenfcrc  molienti  5  quas 
ChriftusinThaborea  celfitudinc  divina  rcferavit 
myfteria.  Verumipfius  voce>  veftraquehumarlu 
tatefretus,  hujusceleberrimi  montiisabditifJRma  » 
fermonis  compcndio  diiflurus  accedam . 

Sacrofandlse  ecclefia;  typum  montem  gerere , 
divina  tradunt  eloquia ,  ac  propheticse  -prsfen-iio- 
nes  prodideritnt.  Erit3  inquit  Ifajas,  in  noviffi^ 
mis  diebns  praparatm  mons  domus  domtni >  in  wr-  V***u 
ticemontinm*  Non  cnimabrepietatis  opera»  do- 
cumenta  falutis ,  reparationis  humanas  monumen- 
ta,  quse  in  catholica  modocelcbrantur  ccclefia , 
olim  a  patribus  fub  tniro  velamine  »  i'n  monti- 
bus  fada  Ieguntur*  Totte,  inqiiit  dominus  Ahra- 
hamo  »  filmm  tuum  quem  diligis  Ifaac  »  &  *vade  G 
i»  terram  vifionii  9  ibique  offeres  eum  in  hohs&n*  tmJ*zz* 
ftum  y  fuper  unum  montium  quem  monftravero  ti- 
bi :  latent  cquidcm  myftcriorum  prctiofa  moni- 
iia.  Paternus  quippe  animus  ,  non  folum  po- 
fteritatisgratu,  vcram  &  promiflionum  fpe  ac~ 
ccnfus  erat  amorc  .  Dominus  autem,  quem  pa- 
tcr  tcnere  amabat»  gladio  interimi  jubet,  ac  ut 
concurfantibus  curis  vifcera  quatcrentur  fenitia» 
caris  ac  dulcioribus  appellationibus  iterum  ac 
facpc  rcpctitis,  grandaevi  patris  fufcitantur  affe* 
ftus  :^  ut  amoris  evigilante  mcmoria  adverfus 
animi  fidcm  tota  rcpugnarct  carnis  militia  : 
<vade  ,  inquit  »  in  terram  vifionis  *  Quo  fpeftat 
tanti  itineris  diuturnitas?  quo  montis  afcenfus? 
cquidem  »  ut  fpatium  certaminis  accipiant  affe- 
titus  &  fides:  amorDei  ,  &  amor  carnis  :  prse- 
fcntium  gratia  »  &  fpeftatio  futurorum  :  hinc 
pcrurgcntc  praecepto,  hinc  vero  paterni  affedus 
pcrluftante  amore  .  At  ftrenuus  ille  patriarcha 
in  rcpromiflione  Dei  non  hajfitans  diifidcntia » 
fed  confortatus  ia  fide  »  non  deliberat  ,  non 
detrcftat  ,  hominum  non  quaerit  icntentiam : 
fed  fubito  occupat  iter  ,  puerifquc  ad  radi- 
cem  montis  dimiffis  ,  ac  fiiii  rcgreffum  polli- 
cctur  in  dubium  .  Afcendenfquc  montem  ar~ 
matus  fide  ,  futurae  veritatis  imaginem  gercns, 
quod  nondum  faftum  fucrat  3  futurum  ccrto 
fpcrabat  :  adeo  ut  pcrcontanti  filio  ,  futura 
refpondit  ,  de  praefentibus  requirenti  ,  Dorni* 
ntts>  inquit»  prwidebit  fibi  'viffimam  hoiocaufti  fi+  fhidtm 
h  nti . 

Quando  harc  crunt  ?  Tunc  enim  ,  quando  aster- 

nipa- 


547 


F.   Franchci    Z.AMQKM    MiNORUM    6£N. 


548 


Antno 

Cmxsr% 


£»««$* 


tfot&i-ti 


m  nipatrisfilius,  non  exSara,  fed  ex  utero  proce-  A 
dens  paterxio:  non  tcmpor&lis,  fed  ante  Lucife- 
ntm  genitus  ,   mortali  iadutus  natura  monteai 
confccndetecciefiae.  Ubi  tantum  domicitio  dele- 
&abittir  montano,  quod  afapientiffitno  Saiomo- 
ne  (velut:montiu:m  accola  )  jam  faliens  ia  monti- 
bus,  jacn tranfilienscolles  decantetur.  In  monte 
illo  videbiturDeus,  magnifieacumhominibus  1U 
beralitate  concertans;  quando  noa  Ifaac  morta-* 
lis  &non  moriturus,  fed  immortalis  Deus,  ho- 
xainum  inveteratam  labem  morte  dirimet  fua :  noa 
Jignarumfafcicula,  fcd  pondcrofa  cruccmontein 
confcendet  oauftus  :    non  arietera  inter  vepres, 
fed  humanam  prseaflurrqttam  naturam,  diris  ob~ 
ieflam  fpinis  tradct  facrifi.caadam.  Tantum  e*at 
decorandusmaasifte,  quod  Moyfesecciefiaeprae^  B 
fagiam  in  ilio  ut  agnofcerqt  ,  calceatis  pedibus 
ceu  ad  fan&a  fan&orum  ne  accederet,  prohibe- 
tur  a  Domina  :  ibidemque  oratioae  velut  cly- 
peo  munitus  &  hafta  ,   habito  de  Amalechitis 
triumpho ,  vifiori  Deo  aram  dedicavit  infignem  . 
Siigitur  haec  omnia  patribus  in  figuram  contia^ 
gebant  $  quid  figurabant  ?  quid  portendebant  ? 
quid  fibi  volebant  prationes ,.   benediftiones  & 
maiedi&ioncs  ?  quid  facerdotes  facris  induti  ve« 
ftibus,  aiiisverofpoliati?  quidere&ae,  oleoque 
delibutae  arae  ,  foci  ,  vi&imae,  facrifieia,  fepuU 
cra,  &  id  genus  Gmiiia  in  montibus  celebrata? 
Quorfum  denique  Noe ,  Ahraham  ,  Ifaac ,  Jacob , 
Moyfes,  David,  ceteriqucproceres  acpatresan*- 
tiqui  in  montibus   facrificaruat  ?   Typici   erant  C 
montes,&  figuram  fublimisgeftabant  ecclefias :  \xqc 
alio  tcndcbant  ilia  montana  myfteria,  nifi  eo  , 
quiaiamoatcbeneplacitumeft  habitareDeo.  Et 
licet  omnium  rerum  opifex  ,  &  orhis  fabricator 
omnifeius  (jtixta  Platonem)  totius  mundi  arnbu 
tum,  fibipro  facello  conftruxerit  oruatiffirnum, 
fuam  fibi  praecipue  delegit  ecciciiam  ,    8c  hanc 
praemaaftrabit  in  monte  ,   ad  cujus   dignitates 
capefsendas  ,  4ffmnpfit  Jefus  Tetrum  ,  Jmbum^ 
CT  Junmtn  fratrem  ejus  ,  0*  duxit  Uiis  in  mon* 
tem. 

Animadvertue  obfccro  patres  ;  Chriftus  alli- 
cit,  Chriftasfuftulit,  &Chriftus  montemfecum 
juffitafceadcre.  Noneos  fanc  qui  indepreflis  & 


vincerc  difcat.  Nam  tam  foedumcfta  femctipfo  AwKO 
vinci>  quant  pukhrum  rciiquosfuperaffc.  Joan-  christi 
neta  vero,  quivirginitatispriviicgipceterispoi*  ij«au 
iet ,  ut  iitecebras  quafquc  coerccat  cupidinis :  car* 
nis  enim  infracnis  cupido  de  ccclefis  montibus 
quatnplurespraecipitesdedit,  &  a  Chriftiana  re- 
ligionetransfugoscffecit .  Secumcosduxit  (inti^ 
mam  praelatorum  cumDco  familiarhatcm  oftcn- 
dens)  quietfihumanisoculis,  corporc  Yclut  ccr 
teii  pcregriacntur,  miro  quodamaeificanturnu* 
minc,  fupremis^tiamcrcaturis  condonatum  nuf- 
quam.  Cuiuaquamangelorumdidlum  eft:  Qnod- &****>& 
tumque  ligttvcrit  ,  erit  ligatum  ,  1?  qnid  fotveris  % 
eritfotutum  ?  Moy fes  obnoxio  populo  inftanter  di*> 
mitti  pofcebat  :  Chrifti  vero  vicarius  judiciaria 
iungens  auCtoritatc,  quae  Chriftus  fui  fanguinis 
cftuiionc  promcruit ,  alumnis  diCpenfans  ecclcfiae , 
non  clatnat  dimitte ,  nec  ut  abfolvat  precatur :  fed> 
inquit,  abfoivo.  Adcujusvocis  ionitum  infcro- 
rum  profligantnr  horribiles  furiae  ,  angeiorum 
tripudiant  agmina  gaudio .  O  fuprema  hujus  moa* 
tis  dignitasl  oregalefacerdotium! 

Sedquia  alternae  funtomniumrerum  vices:  nec 

aliquid  adeo  profperum  aut  fublimc»  quin  gra* 

viihmis  tangatur  aculeis:  nec  quid  tam  durum, 

quod  praemuwfecuritas  non  maturefcat :  Chriftus 

optimus    maximus    praslatorum   Jaborcs  profpi- 

ciens,  ampiiffima iilis  prae  oculispraemiapofuit, 

duqci  transfiguratusanteeos,  incorporemortali, 

gloriamimmortalitatisoftendit :  &  fuse  majefta- 

tis  gloriam  >   jamdudum  velamiae  carnis  obte- 

flam,   humanis  oculis  confpiciendam  dctexic  . 

Nulla  profeSo  ab  orbe  condito  anguftior  vifio 

mortalibus  innotuit  >   qux  futurae  beatitudinis 

confignatoarrabone,  temporarios  ad  fufferendos 

labores,  animidefiderium  tantum  excitarct.  Sic 

uiiilafntensPetrus,  ab  ilfopopofcit  non  dirno* 

veriloco.  Et  quia  lex  &prophctas»  hujus  montis 

abditiffima  compleftebantur   myfteria  ,  ecce  ap* 

faruerunt  eis  Moyfes  <THelias>  fayuentes  cum  Jc- 

/#:  dkentefyne  excejfuto,  quem  cQmpteturus  eratin 

Hierufthmi  utecelefiae  myfterium  abfconditum  > 

manifeftum    faceret   mundo  •     Mirabantur  quo 

amoreduSus,  rimasacfiffuras,  quas  in  ecclefiae 

monte    antiquus   fecerat   ferpens ,   pretiofiffimo 


fTecuritate. 


tm%  tfa 


humanae  vitaecaliginofispeccatorumvallibusper- D  cupiebatoccluderefanguine.  Noninfifcella  fcir- 


ftaat:  nec  qui  fuos  nonfugillantesaffe&us>  ta- 
Jem  ultro  quasrunt  honorem  :  nec  qui  deprava- 
tas  opiniones  ftilo  ferreo  ia  ungue  adamantino 
fupra  Iatitudinem  coddiumeorumexaratashabenK 
tiec  eos  denique  qui  carnis  libertatem  >  ejufque 
cffraenem  cupiditatem  >  fub  prxtextu  fanditatis 
in  pufillos  diflemiaare  conantur  .     Tales  enim 
funt  falfi  fratres  ,  qui  (utinquitapoftolus)/»^- 
introjewnt  expforare  tibertatem  mftfdm  ,  quam  h&- 
hemus  in  Chrifto  Jefur  :  ut  in  fervitutem  earnis  nos 
"redigant*     Sed  quos  duxit  ?    IJlos  proculdubio  > 
-qui  tanquam  juuitias  cultores  >   procerefque  di- 
vini  cxercitus,  primipiii  ac  tribuni  vitiofum  ni- 
hil  admittaiK  .     Illos  qui  xigc  glorias  ftudium  , 
nec  rerrenarumrerumcupiditates*  necpriacipum 
applauius,  aec  etiam  mortis  metus  e  monte  de- 
pellat  ►     Illos  qui  in  vera  fundati  humilitate  , 
fucccfTores  fibi  in  regimine  forentecclefjae.  Nam 
fuperbe  dominari  fubjeais  ,   noa  Chriftiani  vi- 
ri,  fed  gentium  gerit  ofticium.  Illos  infuperaf- 
fumpfit,  quos  indefecatae  fanditatis,  &  purga- 
tae  virtutis  permanfuros  pr^vidit .  Petrum  nem- 
pe,  quietfiadanciilae  vocem  pertimuit»  proiap- 
fum  tamen  de  praecipitio  revocans  pedem  ,  quac 
negando  pcrdidcrac,  amare  fiendo  recepit  .  Ja- 
cobum  ,  qui  yitia  qusequc  fupplantet  >  feipfum 


peaconfeda,  bitumineque  linita(velutMoyfes) 
fed  ligno  crucis,  fuo  fanguine  rubricato*  Non 
virga  marc  percutiens  rubrum  >  fed  ira  futoris 
Deifacrofanfitaejushumanitatcpcrcuffa,  ut  prae- 
dcftinatorum  coetus  ad  fupremam  traduceret  pa- 
triam .  NonmiaasJezabelisfanguinoJentaB  (velut 
Heiias)  fugiens,  fcdimpiiffimis  ultrofeofferens 
Judaeis.  Nonfubjunipero,  paneconfortatusfub- 
cinericio,  fedacetofelle  mixtopropinato>  mente 
integra  ,  fuperata  camis  mortalitate  ,  cxpetivit 
animae   fuae    ut  moreretur  .   Refercbant  infuper 

?|uo  zelofeipfum  morti  dare  volebat,  ut  notum 
aceret  nobis  facramentum  voiuntacis  fuae,  quan- 
do  mortis  foluto  prctio ,  profuggs  Slios  ad  gre- 
miumrevocaret  ecclefias* 

Supremus  itaque  pater  ididcm  voce  retegenss 
Wceft  >  inquit,  filius  meus  dileftns.  Petra  angu- 
iaris :  Petra ,  fupra  quam  excelfus ,  perpetu^quc 
durationis  ecclefiatj  mons ,  tanta  ftabilitur  firraita- 
te,  netota  inferorumclaffisillumdiruere  poflit. 
Ideo  ipfum  tanqnam  tanti  operis  mirificum  ar- 
tificem  jubet  audiri  ,  qui  per  fanguinem  crucis 
cjus  tam  tcrreais  quam  coelcftibus  pacem  im- 
partiturus  venit .  Ipiius  jufla  capefsere  mandat, 
qui  fervili  indutus  forma  praefe^orum  quorum* 
cumquc  pcraiciofam  ambitionem,  vit»  fuae  con- 

temptu 


w 


ORATIO   AD  PATR8S   CONCHll    TrIDENX*    HABITA.  5SO 


"XitHo    tempta  damnavit  .  Chrifti  pneceptoris  difciplU 

Chhisti  namedifcere  roandat»  qui  ad  tam  fublimem  di- 
is**>  gnitatisgradum,  oedumilluftres,  regiogue  fan- 
guinenatos,  verum  demiftbs  etiam  homines  vir- 
tutibus  tamenpraeditos,  non  dedignatur  affume- 
rep  Chrifti  Jegiflatoris  edi&um  nobis  fervandum 
proponit,  qui  pretiofa  quaeque  contemnens,  fu*. 
perbam  hominum  vitam  iua  profundi0ima  fuggil- 
lavithumilitate. 

Operae  pretium  ergo  crit ,  patres  ampliffimi , 
ipfumutaudiamus:  qui  progrege  vobis  commik 
{o  ,  animam  tradidit  fuam  ,  morbidas  oves  fa- 
nans,  difperfas  congregans,  errantefquc  hume- 
ris  fuis  reducens.  Ipfum  audite,  qui  vanam  ac 
fiuxibilem  hominum  pompamconculcans,  abje- 
Aiffimum  fuae  nativitati  &  morti  locum  ele- 
git:  ut  ecclefiap  fuae  alumnis  manfiones  praspa- 
raret  perpetuas.  Ipfum  audite  ,  qui  deriforias, 
faHaces  atque  caducas  mundi  nil  pendendo  du 
vitias,  uudus  afcendit  cruccoi:  ut  ecdefiae  mon- 
tem  aeternis  ditaret  thcfauris  *  Ipfum  audite  , 
qui  non  ovium  pellem,  fed  fuam  pro  illisvir* 
gineam  ,  diris  dilaniatam  flagellis  :  pafcendas 
$c  non  perdendas,  n$c  excoriatricibus  mercena* 
riorum  manibus  commitrendas  oves  inftanter 
pofcebat  f  Ipfum  audite  ,  qui  acerrimis  clavis 
sontufis  manibus»  cruci  affixus,  nequisilli  alU 
quam  abripere  poffet ,  ad  unuis  ovis  balatum 
impiger  ,  paradifi  pafcua  ftatim  promifit  •  Ip- 
jjam  audite  ,  qui  toto  exulcerafco  corpore  (  etfi 
paterno  deftitutus  amcilio  )  pvium  tamen  fua* 
rum  fajutem  fitirefatebatur.  Ipfumaudite,  qui 
diro  lanceac  vulnere  fauciatus  ,  intima  eordis 
patefaciens;  nedum  acjuam,  verum  fanguinem, 
fitibundis  ovibuspropinavit.  Ipfumaudite,  vos 
qui  ad  hujus  celeberrimi  montis  faftigium  eve- 
dieftis:  quinoninadumbratisfacramentis  (ve- 
Jut  patribus  antiquis  )  fed  in  ipfa  relucet  veri* 
tate . 

Vobis  enim  ad  dextcram  patris  regnans  Chri- 
ftus  ,  hujus  montis  haereditatem  poffidendam  , 
moderandamque  reliquit.  Quare  in  vobis  fuprc- 
mis  re&oribus  ,  rcfugium  omne  ,  prasfidium  ac 
fpes  uoftra  poft  Deum  conftituta  ett.  Atrendi- 

Thwn.fy  te  obfecro  ,  patres  piiffimi  :  nam  parvuli  petie- 
runt  panemx  Panem  ,  inquam  ,  purgata;  do&ri- 
nae:  Panem  caftigat»  difciplinae  ;  Panem  deni- 
que  exemplaris  ac  regulatae  vitae .  Heu  mc  pa- 
tres,  tcr  millics  heu  me  .  Non  deficiant  obfe- 
cro,  qui  frangant,  &  porrigant  eis .  Quidpro- 
derit  nobis  inter  veftibulum  &  altare  ciamoro~ 
iis  vocibus  Oeum  optimum  masimum  interpcl- 

?«^.*.  iare  *  clamantes :  Varcv  domine^  parce  populotuo: 
W  ne  des  hareditdtem  tu&m  in  perditionem :  fi  con- 
fpiciendo  ferociffimum  aprum  de  fylva  egredien* 
tem ,  vaftantemque  Chrifti  haereditatem  ,  (  ut- 
pote  ecclefiamfuam)  &  (olumfibilis  eam  defen- 
fare  conamur  i  Manusmittere  ad  fortia  neecf- 
fum  eftt  Quid  utilitatis,  quidemolumentiori- 
ti  poterit  ,  otiofis  vacare  difputationibus  ?  Se- 
mel  in  Chrifti  tunicam  inconfutilem  fortemmi- 
ierunt  crucifixores  :  cecidit  namque  fors  fupra 
ecclefiae  filios.  Noftra  enim  eft  haereditas.  Ta- 
laris  tunica  Jofeph  ( etft  fanguinolentis  hacreti- 
corum  dogmatibus  circumdata  confpicimus)  no- 
bis  tamen  de  jure  debetur* 

Quorfumjam  denuo  difcutere  debemus,  cujus 
fit?  Equidcm  nonfinemagnodifcrimine  de  reli- 
oionis  veritatc  difputaremus  ,  quam  tantorum 
fan^uine  confirmatam  videmus  ♦  Magni  periculi 
res  eft,  fi  poft  prophetarum  oracula,  poftapo» 
ftolorum  tcftimonia  ,   poft  martyrum  vulnera  , 


A  veterem  fidem  quafi  novellam   difcutere  praefu-^NKO 
numtis*  Quorfumpofttammanifeftosduccs,poft  Christi 
martyrum   fudores  ,   poft  confcfforum   &  virgi-      i$6z. 
num  illibatam  vitam  &  conftantiam  ,  poft  tot 
concilia,  poft  tot  fanftiones ,  poft  totdecreta  ia 
errorepermaneamus?  Abfit  *  Refcindite  quasre- 
fcindenda  funt .  Purgate  quaf  purganda  funt .  Eji-  ^J *'*'  *• 
cite  vendentes  &  ementes  a  templo.  Menfas  nu-  x«c.'i9/ 
mulariorum,  &  cathedras  vendentium  cvertite.  5»-** 
Tunc  enim  res  falva  erit»  Vos  qui  lucisnomen 
adeptieftis,  in  tenebrofa  vitiorum  valle Jacenti- 
bus  fulgentiffimos  virtutum  radios  emittitc  ,  ut 
vobis  aufpicibus ,  vobis  ducibus,  inde  iili  ad  fplen- 
didiffimosfidei,  &  ceelcftium  montium  vevtices 
afpirent . 

B  Vigeat  nunc  tanti  muueris  folicitudo  in  hac 
turbulentiffima  tempeftate  ,  in  qua  Chriftianam 
patriam  ipumantem  haerefibus  cernimus  •  Pro- 
phanaviget  libertas;  terra  fcatet  fcandaiis,  ke- 
lera  perpetrantur  innumera.  Pivinuscultus  per- 
fidi»  rubigine  Iabefa^latur  :  facra  prophanantur 
loca:  religio  corruit ,  ac  crucis  Chrifti  inimici 
facrofan^las  ecclefiae  montem  tangcre  minime  ve- 
rentur  ,  ac  fi  qui  hunc  tetigerit  montem,  non 
fit  Upidibus  obruendus  •  Nonne  vulgus  ,  ut* 
pote  vulgares  homines  ,  ne  propius  accedant  , 
prohibentur  a  domino  f  Contendite  igitur  ma- 
nus  ponere  adjutrices  ,  extrcma  qusevis  pericu* 
la  pro  hujus  montis  indemnitate  minime  fubi- 
re  timetc:  utfit  paratus  mons  ecclcfiae  invertice 

q  montium:  fitdomus  Dei,  domusregia  ,  domus 
quse  in  cundis  nominetur  nationibus  :  ejufquc 
cultores  in  Chriftianam  mutentur  metamorpho- 
fin:  Ex  peccatoribus  in  refipifcentes :  ex  carnali- 
bus  in  fpirituales:  exhominibusinDeospergra- 
tiam ,  ut  pofthac  poffint  frui  eo  in  gloria .  Ad 
quam  nos  perducat  Chriftus  optimus  maximus  , 
Amcn. 

d  i  x  i; 


LXXXIV- 


D  O  K^  TI°  *K  StACHOSa^CTO 
cttumenico  concilh  Tridcntino  coram  patribus  in 
dominica  tertu  quddrage/im*  ,  pcr  rcvcrcndum 
mdgfftrum  jtngelnm  Fcrrum  Venetnm  theolo- 
gum ,  ordinis  fratrum  Ercmitarnm  fanili  <Augn- 
ftini  htbita*  MDiXli. 


Eoo  illuftriffimi  acreverendiffimi  hujusfacro- 
fandi  cecumenici  concilii  prxfides,  iti  hunc 
ornatiflimum  dicendi  locum  meorum  majorum 
mandato,  de  hodierna  evangelii  ledione  verba 
fadurusacceffi:  verum  quia  tanto  oneri  me  im- 
parem  effe  intelligo  ,  Chriftum  dominum  no- 
ftrum,  qui  hodierno  die  muti  linguam  folvit, 
E  precabor,ut  &quaedidurus  fum  mihi  iuggerat, 
6c  labia  mea  aperiat  ,  quo  praefentis  evangelii 
myfteria  contemplari,  atque  explicare  valeam : 
quem  pro  fua  clementia ,  acpietate,  quadatfpi- 
ritum  bonum  petentibus  fe ,  fa&urum  non  dubito  . 
Idcirco  oratos  vos  velim  ,  ut  ad  me  audiendum 
benignasaurcs,  acpropcnfum  animum  affcratis 
Erat  (  inquit  evangelifta  )  Jefus  cjicicns  Jemo-  lne4li; 
nium>  &*illud  erat  mutam.  Homo  (ampJiffimi 
patres)  intercorporalcs  acvifibilescreaturasproe- 
ftantiffimus  ftatim  ut  pcccavit ,  mox  jufto  Dci  ja- 
dicio  poteftati  fatan»  traditus  eft,  qui  non  fo- 

lum 


55i 


F.  Angeli   Ferri    Veneti  Auqustiniani 


5J» 


A  K  K  O 

CKRliTi 


¥>r.  *?. 


yvw*  $* 


'*PM.tf- 


LttiN  I  Iv 


lum  Ulumteatare»  fed  quod  gravius  eft,  in  va*  A 
rjasacpemiciofasadmodura  teatationes  iaduccre 
caaatus  eft,  prsetctquam  quod  etiam  mujtiscorpo- 
raiibusmorhisatqueiucommodis  illum  ipfumaf- 
fecit,  &oneravit»  AtDcus  iliius  commiferatio- 
nc  du&us,  incredibiii  pietatciilum  fanandoadfc 
revocaviu  in  pienitydine  tamen  temporis  ,  hoc 
qu^m  maxime  feciffe  Ic^imus  ,  cum  Deus  per 
Chriftun\  brachium  virtuus  fuae  hominem  fuis  nu-* 
meris  abfolutum  reddidi* »  euai  ab  omaimorbo^ 
xumgenercpurgando,  tumcorporis,  ad  manife- 
ftandam  glqriamDeiiniUQ-  tumanim_e  >adejus 
falutcm  »  qu^  omnia  ah  evangeliftis  geftorum 
Chrifti  piisacfidis.fcriptoribusyider^licct.  Uno 
tamen  admirauons  dignocontcntierimus,  quod 
quidemquafioboculoshodicrnodie  abQvangeli-  B 
fta  nobis  proponitur  .  Nam  haminem  diaboli 
opcre  mutpm  effe&um»  mox  cun&is  audientibus 
Jbqui  fecit . 

Attaati  actamadmirabilis  opcris  magnitudi-* 
ne,  humiIe$turbaeftupo.re  quodam  confc&_$  ad- 
miraricceperunt,  &  fortaffc  parum  aberat ,  quin 
ipfa?  ttirbas  credcrcnt ,  Snperbi  vem  &  arrogatf tps 
$ctib,_e  »  3$  Pharifaei  cpgca  invidia  exagitati  , 
Chtifti  a,dmirandum  ,  &nunquamantea  auditum 
fa&um,  neturbfcvcrederent»  glorioiiorqucChri- 
ftus  indea.pparcret»  calumni-_ri,  acobfcurarcco- 
Tiabantur _  Proindcr  hoq  pr#ciariiTimuai  fa&um 
maxima  admirationc  dignum»  in  auftorem  di__** 
boiuminvidircferrc  nituntur»  dicentes  intra  fe* 
In  Beetz^buk  frindfe  d^monhrum^  ejicit  damonU,  Q 
Undcin  illos  quod  regius  propheta  cecinit  com* 
tnode  dici  potcft :  In  mcdio  jqvcmutis  tum  men*. 
tientur  tibi  mmhi  tui^  Quid  mirum  ,  quod  fu~ 
perbi  &  nrsogantes  Judasi  faoc  faciant-  ^  quando 
ad  crcdcndumfuperbiam  atque invtdiam  icnpedU 
mcnturtvfea>p^r  cxtitiflc  nemini  diviaarum  litcrar 
rum  ftudiofoobfcurum  cft aur dubium?  Inquiunt 
enim  prapftantes  ac  pii  interprctes  ^  Quomodo 
Eva  communis  omnium  mater  diabolo  credidif* 
fct  ,  ni.fi..  antc  in  mente  cju^  prsccfRflet  clatio  .? 
Et  veritas  Chriftus  nonne  Jud^os,  dc  incrcdu^ 
litatc  argucns  ,  cur  ctiam  illi  ipfi  crederc  non 
poflfent  oftcndens ,  diccbat :  OuGmodo  potefiis  cre^ 
dere  fui  gtoriam  &b  m<vi<;em  Mcipitis  ?  At  Chri^. 
ttus,  dominus   nofter 

nofttarum  infpe&or  x  qui  novit  cogkathnes  ho~ 
minum  y  fHQxidm  *>4n&fnnt  *  quiquc  in  mun^ 
dum  venerat,  ut  vcritati  t;cftimonium  perhibe^ 
rct,  miraculi  vetitatem  a  Judacisohfcurari  aon 
eft  paflus,  fed  Judasos  ipfos,  cum  fu^faifttatis, 
tum  impietatis  duabus  validi/fimis  rationibus. 
convicit ., 

Una  fone  qu«  ab  hominibus  affidua  verborum 
confuctbdincaici  folet :  namin  orc  omaium  tnta 
eft  vctuftatefententia:  Concordia  parv^e  rescre-. 
fcunt. ,,  difcordia.  ma^Lm£  diiajbuntur  .  Idcirco 
Chriftus  dominu&  nofter  y  qui  comprehcndit  £a* 
pientesiaaftutia,fua,  Judaeos  fuae  faJiitatis,  con-* 
vincerc  volens,,  ait  :  Omm  regnMm*  in  fiij}f$$m  di* 
*vif&m  defolabitHr*  Quae  enim,  domus.  tam  ftabi^ 
lis ,,  quse  tamitrmacivitas,  quae  non  odiis  5?  dif~ 
fidiis  brevi  poiEt  evcrti  ?  Cnm  vem  regnum  fa- 
tanae  maneat  ,.  manfcrit  y  &  pofthac  manfurum 
fit^  divifumnoncflcpetfpicuumeft  i  quod  fi  di- 
vifumnQneft^  quonam  pado  pcrditorum  hujuf- 
modifpirituuth  alterum  alteri,,  quo  ex  corpori- 
bus  obrefforum  hominum  iilico  cxcat  ^  vim  faccrc 
poffic  aon  video.. 

Alia  ratio  advcrfus  Judseos  haec  cft.  Siergoin 
Btelzfb&b  frincife  damonforum  ejicio  ddmonU  *  fi~ 
fU  vcftri  in  fM  ejuiunt  i   Hoc  cft  »  cxorcifta:  ad 


cxpeilendos  da&rnoncs  fub  Davidc  &  Saiomonc   Ahno 
inftituti^  inquo  cjiciunt,  dicite  mihi?  Vcl  ie*  christi 
cundum  aiios  :  apoftoii   a  gcnte:  veftra  ortum     \&z> 
habeatcs  >  difcipuli  vero  mei,  quos  ejicere  dae- 
monia  vidctis ,  in  quo  cjiciunt  ?  Qui.fi  in  Beetec- 
bubpriacipe  dasmoniorum  ejiecrent,  atque  ipfos 
fugarent»  ergo  majorum  veftrorum  pia  acfanda 
inftituta  rcprehenditis  ,  quod  fi  non  in  Beeizc- 
bub,  fcdinDei  virtute  illi  hocfaciunt,  cur,  in 
d«monisvirtqte  mihi  hoc  crimxni  datis,  &  non 
apcrtcpotius  me  cadcmvirtutc  id  cfficcrc,  quod 
exorciftae,  veiapoftoii  mei  faccrc  confuevcrunt» 
omni  livorc  depofito  confitemini  ?  His  fane  ra- 
tionibus  iufirmatse  funjt  contra  cos  lingu»  co- 
rum* 

Tandem  in  majorem  Judaeorum  confufionem* 
Mulier  quaedam  ,  quae  dominum  difputantem 
cum  Jud^is  ac  differentcm  /am  audierat ,  miracu- 
iique  magnitudinc  permbta  ,  quam  fane  vcluti 
infirmam  ad  confundcndum  fortia  Deus  clege* 
rat  ,  non  Pharifaeorum  aucioritate  pcrtcrrira  % 
fcd  Spiritusi  (anfti  vcritatc  illuftrata^  eorum  te- 
tncritatcm  coarguit  ,  &  quo  cjus  praedicatio  de 
Chrifto  faciUus  ab  omnibus  audirctur,  cxtoiicns 
vocem  %  Chriftum  dominum  noftrum>  g^m  Ju- 
daeicalumniis  deprimcrc  quaercbant,  divino  nu* 
mincafflata>  vere  fummis  laudibus  cactulit*  IHi 
namquc  Chriftum  qualifoedus  cum  diaboio  iniif- 
fet  cjiminabantur »  quod  quidem  Deo  optimo 
maximacxecrabile  fcmpcr  admodum  fuiffc  divi- 
narum  Iiterarum  monumcnta  tcftantur  »  Nam 
fcriptum  Icgimus>  MagwW&iQhs  mn  patierhYi- 
vcre .  Haec  vcro  mulicr  Chriftum  non  cum  diabo- 
iQfcedusiniiffepraedicat,  fcd  iongc  aiitcr  remfe 
haberc  oftendit  •  Nam  Chriftum  eo  bcatiorcm  s 
quo  nihiibcatius  cffc  poteft,  appcllat  ,  prpptcr 
quem  vcntcr,  qui  iilumgeftaverat,  beatus  quo* 
que  dKcretur . 

Ampliffimi  patres  >  cum  omnia  quae  fcripta 
funtadnoftramdoftrinamfcripta  fint>  Chriftum 
igitnr  dQminum  apftrurn  vcritatis  omnk  au&p^ 
^cm  ac  magiftrum  >  vos  uriiverli  >  quos  Spiritus 
fan^us  pofiiit  epifcopo&  regerc  ccclcfiam  fuam> 
quicodcmSpiritu  fan^o  ducc  huc  vcniftis,  om-» 
ni  qua  potefti$  ratione  imitari  ooortct  *    Nam 


oportct 
cogitationMm   omnium  Q  ^ucmadmodum  vcritatis  magifter  Chriftus  vc- 
„:        :fc  _...-* -..        i  ivutC-ti  a  Judaeis    obtenebrari     fcu    conculcari 

(  quemadmodum  cvangelii    lefiio  planc  nobis 
oftcndit)  non  eft  paffus,  fcd  hanc  ipfam  oppu- 
gaantibusJudaBisiaiacicm  fcmper  rcftitiffe,  fcrin 
ptum  legimus »  Nam  adverfus  Sadducseos  dc  re* 
furrefiione  pravc  fcnticntcs  ,  factis  fcripturis  in 
medium  aliatis ,  quas  cos  ignorare ,  ncquc  inteHi- 
gcre  dicebat  > fuae  impictatis  convicit :  carSimifew1 
iacrarum  litcrarum  &i&i$   atquc  fcntentiis  coi~ 
dem,  quomodo  illc  ipfe  eftct  filiusDci  non  crc- 
deates  ,  quoniam  David  iilum  ipfum  dominum 
appcliat,  pubiicc  fupcravit,  His  igitur  rationi- 
bus>  quas  paula  antecpaimcmoravimus  >  Judaeh 
iaSpiritumfandum  dirc  blafphcmantibus,  Chri- 
E  ftuscftadverfatus*  Ita  Sc  vos  ( patrc^  ampliflimi ) 
peftilcntem  hsercticorum  do&rinam »  quorum  nc- 
quitiae  virus in dies  longius  ferpit,  quibus  undi- 
quevallati  fumus  (nam  malum  hoc  jam  vilias> 
civitatcs  plurimas  >  pmvincias  >  &  quod  vobis 
omnibus  tanquam  cathoiic^  vcritatis  defcnfori- 
husmaximc  terroric^ffedcbet,  prahdolorl  regna 
occupavit  )  hanc  itaquc  peftilcntcm  doftrinam 
facrarum  Ixterarum  monumentis  ,  plcnariorum» 
^ucconciliorum»  quorum  cft  inccciefia  falubcr- 
nma  auSoritas»  fanftorum  quoquc  vcterum  pa- 
trum  tcftificationc  »  &  pii*  uaivcrfalis  ccc|cfi3d 

confue* 


553 


OflATlO    IN  CONCILIO    TRID6NTINO    HABITA, 


SH 


Ano  O 


confuetudinibus  ,    ncc  non  rationibus  ,   atque  A  ccclefiam:  Dequabeatus Auguftinusait:  Semper   ^NKO 

in  cithotica  eccleiia  3poftoIic«e  fedis  principatus  cHRim 
viguit.  Qtuntiquc  ille  ipfc  tantus  do&orfum-      |5«z. 
xai  Romani    pontificis    aucioriutem   in  haereti- 
cos   confutandos   fecerit  »    cpiftolas  ipfius  le- 


Chiisti  esemplis  imitationc  dignis  ,  &  quod  omnium 
y«a.  fnaximum  cft  atquc  prxcipuum  »  optimo  vitae 
exemplo  t  ut  diflis  fa&a  concordent »  penitus 
confutetis »  atque  zizania  ifta  ,  quac  paftoribus 
dormientibus  inimicus  homo  fuperfeminavit  » 
toWs  vigilantibus  radicttus  cvcllitc »  ecdefi* 
fupra  quam  dicl  potcft  flu&uanti,  &  quafi  pe- 
riclitanti  fubvenite  ,  ut  quiefcat  aliquando  ab 
univcrfis  fcrme  haercfibus  tamdiu  vexata  mater 

ccclefia» 

Utvero  hoc  comraodius  faciatis»  procul  abfit 
ab  animis  &  cogitatsonibus  veftris  omnis  vcftri 
^ommodiratio,  tantum  Dei  timorcm  atque  ho- 
norem  *  nccnon  fponf*  Chrifti  ccclefiae  pacem 
prae  oculis  habentes»  omncm  veftram  cogitatio- 
ncm  intutanda  catholica  vcritate»  a  qua  omnis 
falus  proficifciturconferatis»  quidvis  potiusper- 
peffuri,  «uiamtampium»  ncceflarium»  falutare- 
que  ecclenae  ncgotium  dcferatis  *  Ad  hoc  enim 
huc  veniftis»  ut  vcftraomnium  diligcntia  ac  fo- 
licitudine  opera  diaboli  diffolvantur  »  quorum 
praecipua  haerefes  funt »  &  fchifmata  .  Non  minoris 
effe  au&oritatis  hoc  praefens  Tridentinum  conci- 
lium»  quam  alia  plcnaria  concilia  unquam  fuerint, 
cogitetis.  Quorum  conciliorum  patribus  in  illis 
ipiis  confidcntibus  adverfus  haereticos  »  qui  w«4- 
*.?ffi>t.  Utte  vtlamentum,  ut  ait  apoftolorum  princeps» 
libtrtatem  habentes  ,  eatholicam  vcritajtcm  Spiri- 
tus  fan&us,  Spiritus  vcritatis  rcvelavit. 

Quibus  plcnariis  conciliis  cclcbratis  »  totius 
ecclcfiae  paci  optimc  confultumfuit»  donecdia- 
bolus»  pacis  inimicus»  novas  haercfes »  vci  jam 
damnatas,  jufto,  occulto  tamcn  nobis,  fortafle 
judicio  pcrmittcnte  excogitaflet »  vei  excitaffet. 
Quas  ctiam  Deus  optimus  maximus  rerum  om« 
nium  providos  effc  non  fineret »  nifi  ia  ecctcfiae 
utilitatem  eas  facile  vertcre  poffet  .  Quemad- 
modum  Jofeph  a  fratribus  venditus  jam  vita 
Gni&t  funftum  exiftimantibus  dixit  :  Coptaftis  de  me 
malnm  »  fed  Deus  <vertit  illud  in  bonum  .  Ita 
hgreticorum  occafione  excitantur  ftudioforum 
ingenia  »  divinarum  Iitcrarum  ioca  elucidan- 
tur.  Unde  poft  haerefes  magis  quid  ecclcfia 
tcneat  patct  ,  praeterquam  quod  eledti  a  Dco 
fideles  tentantur  ,  probatiquc  magis  invcniun- 
tur.  Undc  beati  tunc  funt »  qui  non  fucrint 
fcandalizati  in  do&rina  Chrifti  ,  quorum  plc- 
nariorum  conciliorum  auftoritati  ac  judicioom- 
nes  ftarc  dcbent ,  neque  cuiquam  ablque  fuae 
faiutis  periculo  pertinacitcr  rcfragari,  actcmcre 
contradiccre  licct :  nam  qui  ecclefiam  (  quam 
facrofanfta  plenaria  concilia  repraefcntant )  non 
audierit»  tanquam  ethnicus  &publicanushabcn- 
dus  eft  .  Quorum  concilxorum  auftoritati  tan- 
tum  majores  noftri  ac  fandi  viridetulerunt»  ut 
nunquam  adverfus  illa  vcl  fcripfiffe  vel  aliquid 
dixine  inveniantur  * 

Quid  de  Nicsno  concilio  divus  Ambrofius 
dicat,  legatur,  qui  verbis  apoftoli  adRornanos 
alludens  ait:  Quis  me  feparabit  afide  318.  pa- 
trum  Nicaeni  concilii?  &  quae  fequuntur*  Quid 
Auguftinus»  Bafilitts»  Hieronymus  »  &  alii  de 
plenariorumconciliorum  auftoritate  dicant,  vc- 
ritatis  catholicajinimicrattendant»  quorum  pa- 
trum  non  funt  digni  folvere-  corrigiam  calcea- 
incnti  *  Q?id  S.  Grcgorius  ecclefia?  Romanae 
pracful  dc  qtiatuor  generalibus  plenariis  conci- 
liis  dicat,  advertant»  quas  non  fccus  acquatuor 
evangelia  veneratur  .  Romanae  quoque  ecclefiae 
detrahere  ccffent ,  de  qua  bcatus  Ambrofius  lo* 
quens  ait  :  In  omnibus  cupio  fequi  Romanam 
ComiU  Gencral.  Tom.  XXXIII, 


gant, 


His  igitur  rationil>us»  fqlida  fide  ac  firma  in 
Deum  fpe  animati»  jam  coeptum  Dei  opus  pcr- 
ficcre,  &  adoptatym  fincm  perducere  co.ntendi- 
tc,  Chriftocnim  domino  noftro  ia  med io  vcftri 
pofito»  nihilerit  quod  arduum  vobis  fit»  atque  t>/,  j^ 
dijfliciles  in  eo  fanc  facictis  virtutcm»  &  in  lu- 
mine  ejus  videbitis  lumcn  .  Namquc  fidelis  cft 
qui  dixit:  E$q  'vobifcnm  fum  »  ufjne  ad  confum-  Mattht%% 
tn&tfowm  facnli .  Fidclis  cft»  qui  dixit  :  Ego  r©-,  ^ 

B    gafa  patrem  »    <7*  alium  pArArfctttm    dtbit  wbis   >  *^*ff%  I4" 
ut  mantat  wbifcnm    nfque   in   atcrnnm  •    Fidclis 
eft  qui  dixit  :  l^olitc  timcn  »  ego  vici  malignum .  7«*»«  >ft» 
Nonhaefitemusigitur  diffidentia»  fed  confortati 
folida  fidc  »  ac  firma  ipe  ,  pleniflimc  fcumus  , 
quiaqii2ecumqucpromiiitChriftus,  potens  eft  &  &*«•  «• 
raccre.  Eft  enimillefortisarmatus»  qui  iritrabit 
in  domum  fortis,  3c  alligabit  fortem,  armaque 
ejus  aufcrt ,  atque  fpolia  diftribuit .  Sed  quid  non- 
ne  riovorum  inventores  codem  ferc  argumento  > 
quojudaeos  ipfos  hodicrno  die  Chriftus  revicit» 
rcvincuntur&ipfi?  Annonilliipfi  intcrfedivifi 
atquecontrarii  ?  Eorum  igitur  do#rina  nullate* 
nuscxtare  poterit  «  Nam  Spiritus  veritatis,  qui 
eftDeuspacis,  illiceffe  nonpoteft.  Qu«  tamen 

C  omniautfaciiius,  ccleriuiquefiant,  aDeoopti- 
mo,  maximoquepctendafunt. 

Vosigitur»  patresampliifimi  ,  myftcriis  divi- 
niscontcmplandis  atquc  examinandis,  aliifquea 
vobis  ad  univerfae  ccclefiae  ftatum  pcrtinentibus 
deccrncndis  ,  non  viribus  vcftris  fidcntes  »  fcd 
orationibus,  jejuniis,  aliifque  piis  operibus  ve- 
ritatem  catholicarn  invenirc  »  rcliquaque  refte 
difponcre  fatagitc.  Haecuna  eft  habcndae  ac  in- 
veniendaecatholicae  veritatis  via:  neque  hoc  fo« 
lo  contenti  cflc  dcbetis  »  verumctiam  quantum 
invobiscft»  lucrarifratres  veftros,  qui  de  re^a 
viadeflexerunt»  laborate.  Omnesvias  perfequa^ 
mini»  quibus  eorum  faluti  confulatur.  Itaquea 
bcncficentiflimo  Deo  prccibus  contcndite   ,   ut 

D  convertatcordapatrum  infilios»  aperiatque  iliis 
oftium  cordis»  &  ad  fc  animum  ac  malamdeni- 
quementdmrcvocet»  neamplius  mendacio  fidem 
adhibcant,  fedmajorumfuorum  piam  atque  c&~ 
tholicam  fidem ,  ab  illis  diu  intcgram  atquein- 
concuffam  retentam,  quarn  paucis  abhinc  annis 
adiabolofuggerente  fedu&i  miferidefcruere»  iu 
fe  reverfi  Deo  infpirante  ample£tantur  »  &  co- 
lant  :  &  nox  eorum  ficut  dies  illuminetur  »  fi- 
cuttehebrae  ejus,  &Iumencjus. 

Advosvcro  inhocfacro  concilio  ,  iiiuftriffimi 
&  reverendiflimi  apoftolicasfedislcgati,  pro  mu- 
ncris  vcftri  rationc  maximc  pcrtinet  ,  univcrfos 
hujusfanftae  iynodi  patres  in  vinculo  pacis  reti- 
nere ,  nihilquein  hoc  ipfo  tempore  quo  haec  fan- 

E  &a  fyndduscelebrabitur,  dici  aut  fieri  permitte» 
re  »  quod  ejufdem  dignitatem  »  feu  exiftimatio^ 
nem  imminuere »  veleorum  qui  foris  funtcorda» 
quo  fuis  erroribus  tenacius  inhgreant»  concitare 
poifit,  quin  potius  contradicentium  (  ut  ita  lo- 
quar)  animi  feritas  aliquandomitefcat ,  fcu  co- 
rumcordisduritiacmoUiantur .  Tunc  cnimapud 
vos  fortaffe  »  non  aptrd  fe  Chriftum  dominum 
noftrum  ,  atque  catholicam  ecclefiam  eflc  iritel- 
ligent»  excuffumque  Romang  feu  catholica?  ec- 
clefiae  jugum  ingcnti  gaudio  denuo  recipicnt  « 
Quod  fihoc  vcftraopcra»  acdiiigentiafiet ,  cle- 
A  a  mentif- 


$55 


Oratjo  Gaspakis  C-Aabiiirvni.AmNaBi  555 

ingcniftii»  praefentia  «ercctfs,  ut  pcenitere  vos  a  V  tr  o" 
tmquamjarepQffitimpeofe  illw.  lcgeodis  opem,  Cfcv.im 


mentiffiau  Dei,  $ul  tfuli  omnes  hdmtiies  hlvos  A 
ficri,  *  adagnitfoaem  vemam  vemre  *  vofan- 
tatem  factctfs,  $c  fanftifttmt  Pii  quarti  pontifi* 
m  masimt,  $vtm  hh  vices  geritfs,  pium»  fan- 
fbmque  propomam  impfebitvu  acoamiumtam 
sbfeattam  catholtearum  priacipum  »  quam  om- 
mum  qui  hk  «4fant »  of>taioni ,  atqus  fammae 
cxpeftationi  refpondehitts  *  t*m  &%*i  opcris 
veftri  copiofam  mercedcm  a  D«  opttmo  t»«K 
moomruumbonarum  largttoreaeeepturi  < 

LXXXY, 


B 


&  (7  0  #    H  ©  H   S  I  T    l  wC  iC  /£ 
ftftfx  pttmittsniut  , 

fyn^Mm  Tridmttmm  *  «ttutkm  Gaff^rs  C&dtf- 


Seio  ego,  illuftrilEmi&temendtffimi  lega* 
ti,  fan&iStmtque  patres,  «et|ae  calpa,  ne* 
<jue  reptchcoffone  vaeare  etiim  intcrdum  folete, 
qut-titiAtmeiHlidircqtiircntibua  confiliam  ptaebtt: 
tum  maxime  cum  ii  quihus  canfattam  vohtmtts* 
preftjtfttifltaurum  artium  notitia*  pictatc»  eoa~ 
filia,  &multarum  rcrum  ufuetati  funt*  qualem 
unumquemque  veftrum  effe  ,  cmnes  plane  &  C 
agnafcuntjk  &  f&tentur  lihentcr*  Nam  etfi  mn 
fusMinervam,  (uteftin  proverbio)  inepte  (ut 
i!le  *ft )  qaifquis  Minenram  doeet ;  Yeftra  tamcti 
hitm&mtas,  atqueanimt  candor*  qu&  multis  fa* 
cittntAuimum  addiccndunu  dciade  ftudium  ve- 
ftram^  &  accurata  diligeatU  &  ad  ejcquirendam 
altoram  fentetittam  ,  cum  qua  vcftram  conferaus : 
tn  ea  ratiotie  tjuod  optimum  cft  ,  &r  ecdefiae 
ChrifHconvenientiffimum,  Intelligereatque  am* 
pteftipofima:  pnterca  Ckiifttaai  hamiiUs*  fa~ 
cerilotts  ,  atque  theologi  offitium  x  a  qua  me 
R0fi  omnifio  abharrere  apertt  confoeor:  dcrnum 
perfo^a  iiia  »  quam  in  huc  fanfta  fxnoda  fuftiaeo  * 
dam  ytc&tiam  operam  navo  ampItffimaepifcopQ 
AbulenfijL  hortanturme,  ut»  quod  dequseftione  D 
propafitafentio,  expOHambrcvitcr»  atquc  illud 
vobk  fattftifitmi  Patres  rcnuntiem  .  Quod  dum 
efficimu^f  n&n  tam  vobis coflfilium  damus ,  cujusi 
admodum  eftis  locuptctes  %  quam  ut  memoriam 
Ydftram  refricemus,  negoeibalii^,  curifque  im- 
pedttam»  gravemcjue  .  Tametfi  cnim  nos  inge- 
nio$  jtidicio^  littri^,  atquepr^dcntkparumva*. 
kamu&5a&d&nu$tamen  ^  divina  Chrifti  Jefu  (cu- 
}us  ncgotium  agimus)  ape  freti ,  candide  atque 
ingenucaniminoftti  icnfe  depromere>  atquc  cx- 
prtmei^  diccttda  »  non  tgnari  fepenumero  ita 
e^eniret  ut  vcl olttor  fatis  foquatur  opjportuna  . 

Ho^oncre  quod  fabimus  modo  t  racile  qtti* 
dem  tevarcmur,  fi  »  cum  eft  de  ufo  cucharifti^ 
pubUcCi  in  confpcftu  veftro,  a  theologis  difpu»  E 
tatum»  orationcm,  moreccterontmat  habere  po* 
turffemurjfcdquandoadventus  noftrt  ex  Hifpa- 
nia  in  hanc  civitatem  tardita^  diccndi  nobis  op^ 
portunitatem  eriputt  ,  ne  fcratis  »  obfccro  vosr 
jniquo  animopatres,  eju^hominis  fcriptam  ferv- 
tentiam  diligetiter  infpicere  >  qucm  vcftra  con. 
fuetudtne^  intentk  animts  coram  diffcrentemde 
hac  ipfa  quaeftione  fimuf  cumcetcris^  fi  in  tcm<* 
pore  Tridemt  adfuiffet,  eratts  audituri  :  neque 
enim  tam  tiuHius  pretii  ,  neque  tam  omntbus 
obvia  atque  e^pofitaeaqu^ftioeft^  quam  veftrir 


qua  de  eadcm  <tomi  thcplogi  meditantur  ofco  *!**• 
pictatis  impulfi  *  &  chariUtTs  ftudio  dufti  >  pri- 
mumquidem  erga  fanftlfSmum  iftum »  atquena* 
mcrtV  omnibus  abfolutum  ordinem  vcftrum  : 
dcmdc  erga  ecclcfiam  RQmanam  9\  chartfsimam 
Chriftt  fponfam  i  quam  eum  ceraamus  3  ncque  fine 
hmm^  accrbitate  atquc  animidolore»  lndijgui$ 
Sc  mifcrismodisabimpii5hEreticis  dtlaceraa  kU 
que  difccrpi ,  qua  parte  pofsimaa  ,  debemus  et- 
dem  opttulari , 

Qtti*  cft  enim  tam  temerc  audax  5  ufqucadco 
confiliiatquerationisinop$s  quinonvidcat  ma^ 
gnum  advcrfas  Chriftisnam  rcligioncm  momcn- 
tuminearefitumeflc^  fi  contra  quam  par  fit  Sc 
ratio  poftulat  3  Gcrmanis  A  aliifve  priva.tts  qui- 
buWamnationibus,  veftmdecrcti$.(hocc^,  ec 
clcfiie  uttiverf«fis  judtcio)  ItberamfaeuJtatemfa- 
ciatts  bibendi  calicem  $  qucm  antiquitatis  confen- 
fut  gravibus  &  doftis  rationibus ,  iata  lege*  fai- 
ciso-iim»  ^  facerdotibus  *  qui  euchariftiam  non 
conficiunt^  ademcfatis,  Priusigitur  quam  de  re 
quidpiam  ftatuatis  patres  ^  diligenter  eamdem» 
qucmadmodiim  Cccpiftis  $  quaefo  animadvertitc: 
nea  fi  ttegotio  confefto »  alitcr  quam  vclhis  res 
accidat ,  ( quod  avcrtat  Dcus )  Tera  fit  pcenitentiat 
magno  ctenim  opere  occurrcndum  eftvobis»,  pa~ 
tres^  illimorboj  qui  fifemcl  contra&us  fit>  aut 
ctirati  difficiie  poitic  ^  autfaciSe  inalioscontagib- 
ne  fevire  *  Ne  vos  tamen  ultra  quam.fatis  eft..» 
orattone  mea  fufpenfos  teuens,  in  publfca  com- 
moda,  quibusprocurandifoccupaticftis  3  pccca* 
revidear,  qoantamaximapoflimbrcvitatc,  dere 
propofita  fententiam  dkami  atcjue  ita  dicam 3  pa* 
trcs,  utillam  judicio  %'eftro  pednde  atque  me, 
fubje6tam  effe  Iibcntifltme  fcram  *  &  ftudeam « 

Qu^ftio  ilia  quae  perplexos  ,  atque  ancipites 
animimultos  tenet  cvcntus  expeftatione  (fit  ne 
kicts»  &rfacerdotibus  non  facicntibus  facra  *  ca- 
hVporrigendus)  cum  proximis  fuperioribus  4te- 
bus(  quod  vos  probe  noftis )  fervcntiari  quorum- 
dam  ftudio  agitari  coepta  fit ,  admirabili  quadam 
providcntiaj  autdivinopotiusconrilio,  omnium 
fenhe  calculis  miffa  fafta  cft,  atque  m  commo- 
dius  (m dicebatis )  tempus rejeda : hanc eamdem 
quaeftionempatrcs,  inmedio  cut£u  aiiarum  gra-* 
viffimaru-mrerumhoc  temporis  articujo  funt  qui 
revocent,  atqueurgeant  tam  magnis  conatibus, 
tamque  impotfcntibus  animis,  ut  fufpicari  liccat 
nontamcosfolicitoscfie»  ne  vos  quidpiam  con- 
tra  dignitatcm  vcftram ,  atque  auftoritatem  facro* 
fanaioecnmmici  concilii  admittatis5quam  ut  ipfi 
fefttnatione  fufcepta  voticompotes  evadant.Quod 
fi  riuilum  aliud  nobis  argumentum  fupcrcflct  {qui 
multa  quidem  &  potcntiffima  funt )  ad  perfuaden- 
dum  de  hujufmodi  quaeftionc  amplius  .traftandura 
noncfle^  neque  movendam  rurltis  hancCamari- 
nam* 

Illudunum  magnam  abunde  &&.txi  facere  pof- 
fit,  quodcam,  nonfuo  temporc»  vcftris  fuffira- 
giis  dcfiniri  hujus  negotiiarchttc^i  atquc  patro* 
nipoftulant.  Ncque  enim  yos  latct  ,  m  quavts 
quaeftione  ,  ad  quam  defintcndam  confilio  opus 
cft,  magni  ia  utramcjue  partcm  temporis  ratio- 
ncm  momenti  eflc.  Nunc  vcro  qui  intcmpeftivc, 
hoc  eft  ,  alicno  tcmpore  ,  atque  una  cum  afits 
graviffimis,  &praeftantiffimis  qujefttonibus  con~ 
troverfiam  hanc  pofcunt  a  vobts  dirimi,  delibe- 
randi anfam  infringunt ,  &  libere  cogitandi  facuf~ 
tatcmeripiunt:  rteque  eaim  tamatiguo  tempore^ 
&  tot  ac  tantis  negotii^  impcdito ,  ingenii  lumtfr 

atque 


Amo 

ClJtlST! 

Iltfa. 


S57  QttOD  .LAICI*    MON    SIT 

atque  animi  vi$,  qua  plurimumaddifficillimam  A 
Controvcrfiam  dirimendam  indigemus  ,  escrete 
fc  ulla  ratione  poteft :  neque  illuftrc  altquod  ve- 
ritatis  vcftigium  apparere  ,  quam  fummi  philo* 
fophi  in  profundodemcrfam  effe  in  fcriptis  fuis 
nobis  reliquenmt.  Fit  cnim  ita  poftulante  na~ 
tura  ,  qu*  nobis  animum  anguftum  fccit  ,  ut 
4um  multa  minamur,  feriamus  re&e  nihil:  at- 
cjuc  agitantibus  muka  ,  procedat  parum.  Huc 
acccdit,  quod  rcrum  ufqueadeodiverfarumcon- 
fufio,  atque  ordinis ,  ck  quo  cunda  benc  pro* 
cedunt,  pcrturbatio  ,  cum  non  aliundc  ,  quam 
mb  omnium  malorum  artifice,  atque  fatorc  dia~ 
feolo,  qui  rerum,  quae  anobisordine  8c  rationc 
gcruatur  »  capitalis  imprimis  hoftis  cft  ,  ortum 


*ERMITTENDt*S    CALIX. 


n$ 


nem,  nifi  ca  plane  abfoluta  fit  Intenmttere  p^    a  nno 
rum  dccorum  putatis,  excuute,  fi  placet  jam  vc*  Christi 
ftris  humeris  moleftum  hoc  jugum  ,   atqu<*  vos      15*** 
fufpcndio  ifto  tandcm  libe*ate:  Ita  tamen  Hberate 
patrcs  ,   nc  vitalcm  Chrifti  faoguinem  profundi 
quifpiam  poffit  cum  rationcputare  :  quod  nullo 
ncgotio  confcquemini  ,   fi  ncmini  calicem  alteri 
propinavcritis ,  nifiquiconciliiConftantienfis  dc 
Bafilcenfisdccrcto,  qaod  vctus  firmavit  confue- 
tudo,  iHum  ha&enus  hiberunt  .   Tametfi  enim 
vobis  integrum  fit ,   vctuftam  hanc  confuetudi- 
nem  dc  mcdio  tollere,  &r  fivelitis,  penitus  ab- 
rogarc,  qui  una  cum  Chriftifanguine,  rciiquo- 
rum  ctiam  myftcriorum  ab  codcm  miniftri  &rdi- 
fpenfatorcs  cftis  conftifcuti  :  ita  tamcn  altiffima 


Kabeat ,  quo  pa&o  boni  cujufpiam  caufa  cffe  B   ccclcfise  myfteria  a  Chritto  Jcfu  fcrvatore  noftro- 
poffit,  noa  fatis  intclligo.  f  cdoai^  juffiquedifpenfare  debetis,^ut  fideles  dc~ 


Timeoenim  graviter,  patres,  ne  dumparum 
opportunequaeftionem  minime  neceffariam  difcu- 
tere  in  animum  inducitis ,  non  modo  cetera  ne~ 
gotia  deferatis  ,  de  quibus  his  diebus  agcre  c$~ 
piftis,  Sc  quibus  expediendis  dixiftis  dicm,  fed 
(quod  ego  non  fme  lacrymis  mcminiffe  poffum  ) 
re  infc&a,  fau&iffimi  ifti  ccclefiaeconventusdif* 
folvantur:  nam  qui  ufquc  adco  cnitc  ,  &  ^uo- 
dammodo  contcntiofc  dant  operam  ,  ut  calicem 
Germanis  ,  atque  aliU  quibufdam  nationibus, 
minime  illum  tortaffe  pofcentibus  portigatis  : 
ubi  quod  tantopere  laborant,  fc  minime  confe-' 
quutos  viderint  (  quod  ego  vehementer  cupio, 
&  futurum  fpero  )  pre  animorum  impotentia 
quam  dejefifci  ab  fpe  induccrc  atque  gerere  foIe~> 
mus,  in  illud  unum  totis  (  quod  ajunt)  nervis 
intcndent ,  ne  facrofan&a  comitia  veftra  univerfi 
orbis  Chriftiani  ardentibus  dcfidcriis  ,  crcbris 
fufpiriis  ,  maximifque  veftris  laboribus  atque 
fumptibus  coafta  longius  proccdant  :  quod  fi 
fiat,  non  fiet  fane  fme  fummo  dedecore,  atque 
ignominia  veftra,  patres  ,  heque  fine  reipubli» 
cac  Chriftianae  detrimento  ,  quae  in  hac  fanfta 
fynodo  univcrfam  ferme  fpem  fuaj  falutis  collo- 
cavit.  Sed  tufummeDeus,finguIaris,atqueuni- 
ce  Chriftiani  coetus  patrone  ,  tctcrrimam  iftam 
pcftem  terris  avcrte  * 

Non  obfcura  ,   ncque  Jgnota  vobis  ,  patres, 


cet  difpcnlatores  :  tales  autem  nufquam  eritis, 
nifi  gravis  imprimis  caufa  fit,  qu»  id  facereju- 
beat,  8c  quam  interroganti  intrepide  ac  fincru- 
bore  poffitis  reddeve . 

Egovero  ficextftimo,  patres,  nonfolum-mriU 
lam  legitimam  caufameffc,  fcd  neque  fingi  pof- 
f e ,  cur  de  confcnfu  vcftro  caliccm  Jaici  bibant: 
plurimas  autem  fupercffe,  quibus  fi  rem  accura- 
te  atque  ad  amuffim  expcndatis  ,  facile  doceri 
poffitis  ,  perfuadcrique  ,  antiquum  ut  morcm 
Chriftianac  reipublicse  veftm  retincatis  :  neque 
pati  ullo  modo  velitisabeo  quempiamdifcedcrc 
latum  unguem.  Has  in  praefcncia  vobiscomme- 
C  morabo  patres,  ne  firufticano  pudore  impeditus 
taceam,  officioquodecclefii»  debeo,  defuiffc  vi* 
dcar:  vos  illas  admirabili  judicio  vcftro ,  &pru- 
dentia  pene  divuu  diligentcrconfideratc,  atque 
excutite :  hinc  autcm  ut  oportet  initium  fumam'* 

Si  calix  ullis  eft  hominibus  a  vobis  hoc  tem- 
porc  porrigendus,  autiseft  porrigendus  hxretU 
cis ,  aut  fidelibus ,  nihil  eft  medium:  neutri  tamen 
vcftra  au&oritate  conccdi  debcre  autpoffe,  gra- 
viffimamulta  incommoda,  quas  utramvis  fenfccn- 
tiae  partem  confequuntur ,  plane  atque  aperte 
declarant:  &practerea  probabiiis  ratio  nulla  fu- 
pereft,  quafaccre  jubeamur,  Etenim  qui  Roma* 
nae  ecclefise  obtemperant ,  neque  caufam  ,  ncque 
rationemullamhabere  mihividentur,  qua  addu- 


Barro  ,  vos  hujus  fcncenti«  mcae  tcftes  appcllo,  D  fti  caliccm  a  vobis  petere  poffint  ,    nifi  fibi  per 

-  *•  _    .11  .  .„     _      _.  ._        „'_i __     ^..i-i:^.-  r    ./.._•„..      „__.._..._   r._i_  _  t_ ,_„_    _!_._._.:_.  _*M_  „:_!.,._.. 


qui   propriis  illam  vocem    auribus    in   publica 
concione  hau  fift is  :  nifi  hanc  rem  procurantibus 
mos  geratur,  non  poterit  fortaffe  concilium  ha- 
bere  ic^eliccm  exitum;  quorfum  vero  haec  infau- 
fta  ,  feralifque  vox  pertineat  ,  fcitis  patres :  & 
quid  portendat ,  fcitis  *  Ceterum  cum  vobis  hac 
in  re  ,   perinde  atque  in  ccteris  omnibus  ,   quae 
ad  fufcipiendam  ,  tuendamque  religionem  fpe- 
&ant,  parere  principes  debcant  ,  reges  ,  atque 
imperatores  :  cum  vos  ipfi  reliquis  omnibus  Ic- 
ges  praefcribcre ,  atque  jura  darc  debeatis  ,  non 
accipere  ab  aliis  :  cum  minime  occafiones  tem^ 
porum  ignoretis ,  gefendis  rebus  ccclefl»  pro  di- 
gnitateaccommodatas,  convenientefque :  Sumi- 
te,  obfecro,  atque  obteftor  vos  pcr  Deum  im-  E 
mortalem  patres,  concilil  capiendi  ,  deliberan* 
diquc  de  re  ufque  adeo  gravi  tcmpus  idoneum. 
Et  quando  impriefentiarpm  multarum  aliarum 
numero  rerum  ,  pondcreque  fatis  oppreili  eftis , 
futuram  aliquando   opportunitatem  expeftate  : 
quod  fuperioribus  proximis  diebusprudenterad- 
aiodum  faccre  cceperatis  :   fuppetet  illa  vobis  9 
cum  reliquis  id  genus  curis  ,   negotiifque  fueri- 
tis  expediti  * 

Quodfivosfufceptamjam,  atque  inconfuita- 
tionem  adduftam  nupcr  de  hac  re  difputatio» 
ConciL  GtmrtL  Tom.  XXXUU 


fuafcrint,  minime  fubalterutra  fpecic  Chriftum 

integrum  contineri,  aut  verumeuchariftixfacra- 

tnentum  non  cffc,  aut  dcnique  ulla  quantumvis 

exigua  gratia  deftitui  nos,  dum  alteramtantum 

fpecicm  fumimus,  quas  Gt  ad  falutem  homini  ne- 

ceffada:  quem  dumnimium  impotenter  calicem 

expctunt  ,  animum  prodere  proculdubio  viden- 

tur  :  fed  hos  fcrnpulos  vos  ipfi  jam  patres  fan- 

ftiffimi  condita  lcge  ,  proxima  feffionc  omnium 

animis  cxemiftis,  ut  concilia  duo  gencralia  prae- 

termittam,  Conftantienfe  8c  Bafilccnfe,  in  qui* 

bus  de  re  eadem  decretum  ccclefia  confcccrat: 

tanti  vero  apud  nos  (modo  pie  ,  Chriftianeque 

fimus  inftituti  )  ecclcfiae  audoritas ,  &  caritatis 

opinio  valere  debet  ,  qua  nos  illa  femper,  tan- 

quam  piiffima  mater  libcros  ,    tenerrime  profe- 

quutaeft ,  noftraquecommoda  procurat ,  ut  poft- 

habito  ,  atque  abje&o  procul  quocumque  affc- 

diu,  quem  fortaffe  nos  ergacalicem  hunc  temc* 

re  admoduminduimus,  gerimufque»  illiuninos 

atque  omnia  noftra  fubmittere :  illud  vellc  unum  , 

quod  illa  vnh:  illudoptimumputave,  quodoptu 

mumilladucit:  fufpcftamque  habcre  fentcntiani 

noftram  ,  quac  non  cx  obedientia  ccclefiac  orta 

fit  ,  &  ortam  jam  continuo  dcfercre  debeamus. 

Nunc   vcro  contra  videntur  faccre  ,  qui  nimia 

Aa     s.  (ut 


Oratio  Gaspajus  Car.dhli   Villalpanpei 


GtwratU 

frtnrtjea- 

mrttm  1 0* 


55P 

(utajtmt)  cuptditate  atqae  affe&y  ergs  talicem  A 
e$fi£iy  pr#  impotenti  quadam  fiti  vel  Ulam  bi- 
buntecclefiarepugnantej  vel  ufque  adeo  ftudjo- 
fe  y  perditequeealicenvambiuntjrUt  millis  ratio- 
nibus,  null*  legc,  auHaOicetiiuiqua)  confue- 
tudioc  perfuadcri  qucant  ,  ut  cifufdem  oblivi^ 
fcantur.  NulJa  igttttr  (  utdiccbatn)boncftacau- 
fa  reddi  poteft,  propter  quam  qui  fiddes  iant, 
rfcceptani  diu  eonfuetudinem  eeclefiae  labcfa&ari 
veiint,  &fuppetnntel8cacesratione$muItae?  cur 
alterqtra  fpecic  coutenti  effe  debeant  * 

•  Ia  prtrni*»  qttoniam  illud  nobi$  ecclefi*  prae* 
cipit*  ut  ^lteraMti  tawum  fpeciem  laicls  porri-* 
gamus  »  atqtje  infuper  Ut  aitera  taqtum  J^ici 
fint  cont^nti  :  cui  merito  obtemperaodnm  no* 
bis  eft  :  quu  nihil  agtt  finc  magoa  ratione  ,  B 
nihil  ftatwit  quod  honeftum  noo  fit  ;  nihtl  f 
qUpd  beng  inftitutis  prabari  non  debeat  ,  de- 
crevit  nuquam:  oeque  in  hujufmodi  legibusfe^ 
rendis  errare  potcft  .  Petnde  fi  Utam  legem  % 
quam  plurimss  retro  annis  confnetudo  jucundik 
iimam  effecerat  \  nulla  evidenti  nccefRtate  con-> 
vellatis,  patres,  fufpicari  mnltis  in  mentem  ve- 
nkt,  aut  vos  illam  temere  ,  nulloqne  confilio 
tulifte  olim^fufcepiffeque  :  wt  fufceptam  cum 
rarione,  &  fervat^m  dintifOme  inChriftianare^ 
publica  nulla  vel  caufa  vel  ratione  pro  nihila 
ducer^;  quo  nihil  fingt  poteft  gravitate  veftra» 
aut  hujus  amplilfimi  ordinis  majeftate  magisin^ 
dignum- 

Acceditadhoc,  quod,  tttnobis  locupicti(Gmi  C 
teftes  >  atque  amni  estcepuone  majores  retute- 
tunt,  q«i  plurimis  Qermauorum  (cum  in  Gcr* 
mania  agerent)  famiUariter  ufi  iunt»  gui  eolo-* 
ci  peromniaabediuntKomanispoatificibus,  non 
folumealicem  vitas  noa  cupiunt^  aut  petsreau- 
dent,  fed,  quod.  nvaxime  miran.dum  eft  t  co.n-« 
ftanter  afErm.aiit,*'  nihil  fe  tam  indignc  laturos 
efle  »  quam  fi  contra  fervatum  diu  in  rcpublica 
Chriftiana  morem  >  pontifeK  maKimus  ,  vej  fan* 
&a  h«c  fynodus  de  calice  biberefinat^  utfufpi* 
cio  fit  %  hunc  ipfum  >  quem  plerique  tantopere 
jaftant  affeftum  %  difecflionis  ab  ecclefia  argu^, 
meatum  effe  potius*  quamejuscharitaris»  quam 
erga  ineffahile  hoc  cuchariftiae  facramentum  gc-^ 
rere  le  fimulant*  .    .  ^ 

Hanc  opinionem  probabilem  fuf^erioribus  ra* 
tionibus  ,  longe  probabiliorem  facit  audoritas» 
&  do&ruus  opinio  confirmata  Ipngo  ufu  rerum  % 
quorundam  epifcoporum  Germanorum  ,  qui  de 
hae  ipfa  qufcftionc  in  publica  concione  veftra 
illam  fententiam  dixerunt  ,  nihil  minus  expedi- 
re^  quam  utGermaais,  hominibusnationisiu^* 
tiegatus  haftenus  calix  permittatur*  Cum  enim 
prudentcr  admodum  (ut  pareft)  in  eorum  ma- 
res  inquifierint,  ingenta  probc  norint  %  rationem 
vitie  diligentcr  inipexerint ,  conatus  dcnique 
omties  ad  ungucm  fint  pcrfcrutati  ,  nifi  ratia 
aliud  &  pietatis  officium  pofceret  %  non.  diflS-. 
cile  horum  cpifcoporum  animos  atque  ttudia 
patriae  caritas  incendcre  ,  inflammarequc  po-  E 
tuiffet  ,  ut  fuis  hac  partc  hominibus  confule- 
rent  •  Quod  fi  negatus  laicis  calix  compendium 
aliquod  tei  familiaris,  honorifve,  pontifici  ma- 
ximo,  ecclefiae  prsefulibus,  am  denique  ullis  fa- 
cerdotibus  adferre  poffet  ,  haberent  fortaffc  qui 
ccclefiam  Chrifti  hoc  nomine  reprehendunt ,  oc* 
cafionem  aliquam  exiftimandi  ,  maligne  a  no« 
bis  ,  &  qujcftus  proprii  fpe  calicem  furreptum 
fuUfej  modo  cum  nihil  fimile  dicere  aut  puta- 
re  queant,  ob  eam  rem  maxime  quod  eumdem 
ncque  faccrdotibus  permittamus,  nifi  cumChri^ 


5^0 


fti  rnunere  in  poftrema  cccna  ftingentes  ,   Oeo  ^  K  N  c 
opttmo  maximo  in  miffa  exMbent  facrificium  :  Christi 
ad  cujus  naturam  atque  fubftantum  illod  per-     1^2. 
tinet  ucceOario,  ut  Chriftum  fub  utraque  |pe- 
cie  offerant ,  atque  fqmant ,   Dubium  fane  non 
eft,  quin  hujufmodi  calicis  amatores,  vitio  po- 
tius  quam  jufta  ulla,  honeftaque  oceafibne  hoc 
tittUo  ecclefiam  Chrifti  traducaqt  ,   atque  fug* 
gillent, 

An  no^  illud  vidiftis ,  patrcs ,  fi  Germanis ,  aut 
privatisaliis  nationibus  calicem  concedatis,  eflfe 
continuo cumdem Italis, Hifpaois ,  atqtie  tioivcr- 
fe  piis  omnibus  bonis  porrigcndum  ?  quos  con* 
fentaneum  eft  $  pari  aut  majori  potius  cum  Germa- 
nisftudio  8^  pietatis  affeftu  fanftiffimum  eucha- 
riftiae  facraincatutn  colcre  »  vencrarique  ?  Quis 
enim  fibi  poflit  pcrfuadere ,  fi  vos  calicem  uni  aut 
alteri  provinciae  pcrmittatis»  nonprotinus  eum- 
^cm  ceteras  omne$  fumma  cum  ratione  petitu* 
ras»  daturofque  vos  illis  ?  nifi  fchtima  velitts  tn 
veftra  ecclefia  encitari^  ^tque  fciJfttram  fieri  iti 
Chrifti  cotpore :  rem  fane  perniciofatm  *  cxitta- 
lemque»  Quod  fi  iniquum  exiftimatts  liifpanis 
calicem  propinarc ,  ttalifque  parumdehacrcfo^ 
Ucitis  hoc  tempqre  *  quorfum  tllum  bibendum 
reliquis  nationibus  oflferetis  ?  Neque  modo  ,  fii 
his  hominibus  calicem  porrigatis,  ea  incommo- 
da  confequentutj»  qtiae  numerata  funt  ame?  fed 
alia  i^fuper  Ionge  gravioran 

Fergent  enim  tidem ,  credite  mihi,  eadem  ar* 
teai  urgebuntquevos,  aliisut itk  rebusipforumfi* 
mtUtcr  voluntati  moremgeraLti$rquod  veftroin 
confpe^u  %  habiu  publtce  oratione  %  quidam  i»  omione 
iitorumpatronizelo  permoti  (utputo)  Ggnificai  JmS^SSI 
verunt:  nampr«tetrc^Ucemquem  deberi  fibi  ho-  «•qu*  omif* 
rum  plerique  divino  jurcexiltimant;  a  qua  opi^  &eft  *?*»*« 
nionenonfacile  fe  abdud  poffc  plane  teftantur,  patiWW 
facerdotium  maritis  petunt ,  &  concionandi  fa-  w  a*««* 
cult^tem  efflagttant  illis  viris  x  qnt  nullis  facris  £  ^iut^ 
ordinibus  funt  inttiati  ;  contra  Chriftianam  ce-  p«ftmo4am 
conomiam,  contra  morem  cccicfiae  veftr^^  con-  4^«^ 
tra  fummorum  ponttficum  decreta  t  contrar  fan-  loco  mo«e» 
tltffitnas  legcs   in  concilits  gencraltbus  l^tas  » Wmu$.* 
dcnique  contra  ju$  omne  atque  fas  ,    H»c  enim 
non  tam  atfto   Jcgurn    Chriftianarum  vincuio 
conftare  crcdunt,  8z  pari  ratione  necdfaria  ar-* 
bitrantur»  clamantque  >  ut  fuos  in  ofllicio  rcti^ 
nere  queant^  neque  facile  res  novas  moiuntur, 
atque  ad  defefttonem  afpirent  .    Ita  fiet  ,   ut 
laxatis  femel  folutifque  inftttutis  4   legibufque 
Chriftianis ,  magna  ad  contcmptum  cetcrorum 
omnium  fencftra  patcfiat  ,  &  univcrfa  difcipli^ 
na  Chriftiana  fcnfim  rcmittat  vires  ?  atque  k- 
bafcat, 

Praedare»  mea  fententia,  Ariftot^Ics  dtligen- 
tiffime  cavendam  effe  praecepit  omnem  mutatto-» 
nem  legum ,  ne  %  ut  ait  >  reipublicae  difctplina  cor-t 
ruat  labefadata,  atqiie  homines  afliicfcant  Icgi- 
busnonobedtre*  Ferendumautcmvobis,  patrcs, 
non  eft  ulla  rationc  ,  hujus  legis  obfcrvationc  % 
quam  vel  folum  nomine  %  quod  a  vobis  condi-* 
ta  fit,  omnes  falubcrrimam  putare  debent  ,  S? 
reipublica:  vcftr*  neceffariam  $  Chriftiano^  ho^ 
mines  ab  hacrcticis  ftipcrari,  quimorefua^divi^ 
naomnia  atque  humana  jura  pervertunt ,  Atqui 
fcimus  exhiftoriis,  Anglos,  naereticam gcntem , 
cum  primum  ab  ecclefia  difceflerunt  ,    pafTos  _  *f****. 
non  ruitie,  ut  populus  ,    more  iacerdotum  %  cu-  ho^  »er«^ 
chariftiam  fub  utraque   fj>ccie  fumerct ;   qttini*  ^0^^ 
mo  nova  lege  Jata  ,   antiquari  de  hac  rc  pri*  tMm* 
fcam  ecdcfiflE  Icgem  prohibuerunt*  An   vos  un- 
quam  sequo  animoferetis,  patres?  turpemillam 

macti* 


$*I 


T~rr  macufam 
Chmsti 


iwm% 


QtfOD     IAICU   MON  S 

atque  notam  facrolando  ceeumenico 
concilio  inuri  ,  quod  contra  morem  vetuftae  in 
ecclcfia  difcipliaae  ,  coutra  fan&orupi  patrum 
exempla,  contra  fynodorum  inftitutionem  ,  ab- 
rogatione  faluberrimae  legis  judicio  ecclefifc  condi- 
tm9  &  magnoantiquitaciscqnfenfiicomprobat», 
velitis  hasreticos  homines  ab  errore  revocaxe  , 
^ticmnon  deferent,  credite  mihi,  phtrima  licet 
alia  concedatis  eifdem  :  aut  retincre  ia  eadcm 
difcipiina  orthodosos,  qui  diiigentjffimi  lcgum 
veftrarum  ,.  &  morum  ecdefiae  cuftodes  eflc  <Ie- 
benjtfinemurmurationc,>&  qui  dumecclefiae  fta- 
tutisnon  planc  aequiefcunt,  manifeftae  dcfcftio- 
nh  a  vobis  indicinm  praebcnt  * 

Minime  fane  puto,  aeque  id  ufque  Chriftus 

pati  poterit  ,  qui  matrimonio  fibi  junxit  eccie- 

iiam,  puichram,  immaculatamque  :  addo  prse- 

terea,  ft  caliccm  lm  hojnlnibus  ,  qui  fe  fidelc$ 

profitentur  ,   porrigatis  ,  tantum  abcfle  a  judi- 

cio  meo,  ut  eofdem  arftius  ia  officio  religionis 

impofterum  poffitis  contincre  ,   ut  Iiceat  potius 

cxiftimare  hac  uha  re  *  veluti  initio  fumpto  » 

eofdem  occafionem  reperiffe  ,   ab  ecclefia  catho- 

jtonmitfi*  Hca  difcedeadi  ;   quod  unum  quidam  veftri  or- 

j%m%  etrdt-  &if&$  pktate  atque  literis  infignis  ,   in  fcriptis 

mHnfifir  te  admodum  prudenter  animadvertjt  *   Quor- 

ttmmmhm  fum  enim  tanta  contentiouc  calicem  avobiscxu 

ftlctor*S0>§Mt>  qtteia-vos  illisfimuIcnt^fanctiilimoGhri- 

JLttahm*  Lii  corpore  fub  fpeciplpanis,porrigtti$  ,  tauiana 

ntfliam  video  ,    nifi  ut  feparationis  anfam  ha- 

bcant,  dccreta  veftra  con*emnant ,  conciliis  re- 

pugnent  *  atque  ec^iefiam  Chrifti  difcant  uon 

audtre ; 

Ba&enus  quidem,  kn&iffimi  patreS',  ufurpa- 
tus  a  quibufdam  »  aut  potius  contra  ecckfia? 
Romanse  legem  pcr  viamptuscalix,  illudcom- 
snodi  a&rebat  ,  judicio  eorum  quLvixerunt  ia 
Germania  diu  ,  quod  hac^vclnti  nota  »  atque 
indicio  non  obfcuroj  homincs  ortkodoxi,  ab  h&-> 
reticis  difcrcti  ,  fibi,admodum  diligcntcr/  cave- 
bant  ,  m  quid  in  fide^  dctrimenti  jmcrpntur  : 
nunc  voro  fi  caliccm  laicis  .permittatis }  non  ib- 
lum  hunc  aditum  ad  judicium.  de  religione  fa^ 
ckndum  plutimum  neceffarium  praeckdctis  r  fcd 
quod  graviffime  ferendum  eft ,  Iimc  facile  impii 
&  novatores  occafionem  arripient  ,  qua  aniou- 
ti  ceteros  omnes  pravis  opinionibus  corrumpant 
atque  pervertant  *  Cum  enim  tam  fatniliaritcr 
in  pottcrum  cum  cathoiitis  hominibus  agere  de- 
beant  ,  &  ufque  adeo  cum  illis  ardo  yincula 
copulari  ,  ut  in  cadem  facratiifima  menfa  ,  da 
manu  ejufdem  patris  familias  f  eumdem  panem 
facratiffimum,  &  calicem  quosjue  eumdem  >  hoc 
eft  f  corpus  &  fanguinem  Chufti ,  fint  ftimptu- 
ri:  nemini  dubium  eft  ,  quia  callidiffimi  ha;re- 
tici  ,  qui  omnibus  artibus  atque  modis  »  fidei,. 
religioni,  &  pietati  inftdiasparant,  fumma  ope 
laboraturi  fint  ,  Ut  cos  homines  ,  cum  quibus 
verfantur  ,  focios  fceleris  atquc  flagitii  effeftos, 
in  errorem  fuum  pertrahant  :  atque  hoc  fanc 
detrimcntum  non  hi  modo,  qui  inftabiles  funt, 
atque  in  fide  parum  firmi ,  ferent  ,  procuIdu« 
bio,  fed  horum  pneterca  cxemplo  ceteri  provo- 
cati,  qui  religione  addufti  neque  extrcmis  !a- 
biis  caliccm  attingunt,  in  abfurdiffimas  haereti^ 
eorum  fententias  fenfitn  prascipitcs  abibunt  *  Ita 
fiet,  uthacipfaindulgennaveftra,  patres,  quge 
vei  hocfolumnomin^inclcmcntia  putari  potcft, 
hatretici  intclligant  ,  commoditatem  fc  rcperifle 
noccndi  rcipublicse    veftras  ,    minori    negotio 

Quod  fi  hoe  incommodum  mmimc  timcre-^ 
CimtiL  Gtntrth  Tom*  XXXDI. 


1T  PERWITTINDCIS   CALlX. 


$SZ 


A  must  quod  certo  fcimus  pro  foribus  inftare,  ac  ^{""^7^ 
fefefpome  ingerit,  quis  eft  obfecro  ufque  adeoQIRISTt 
plumbeus»  autmente  captus  5  qui  non  videat,  fi     i$6*. 
iemel  quifpiam  calicem  auctoriratc  vcftra  atquc 
confilio  bibat,  hxreticos  omnes  ,   neque  facra- 
mentarios  modo ,  fed  cujufvis  etiam  ordinis  atquc 
inftituti  ,   protinus  Stentorea  voce  clamaturos, 
facile  ut  ab  omnibus  pcrcipi  poffint,  atque  etiam 
iibriseditis,  (quod  faciunt  non  gravate ).  vi&o* 
riamftareprofe,  papiftas(milli  loquuntor^vi^ 
dos,  atqucproftratosjacerej  quod  qui  olimira- 
Iicemiaicisfubripueratisinvjdia  potius  quamra- 
tionc  ,  cvangeficorum  argumentis  fuperati  pro- 
prii&cumdem  dominis  reftunatis  •  Tunc  vero  cum 
nullumjam  fuppetat  remedium,  nifi  vobti  dijt- 

B  gcnter  caveatis ,  aperte  inteilfgetis ,  rcligionis diu 
iidium,  mmifterio  fatan»  api?d  quofdamcKcita- 
tum,  minime  compqni  mt  fedari  poffe»  fi  calj^ 
laicis  permittauir,tquod  urgcnt -hujus  fententiis 
patroni ,  defcoforcfque :  et^nim  hoc  (  magnoruol 
virorumopinione)  alere  potiuseft,  quamfcdartj 
diffidium»  Namquife  ab  ecclcfia  fegregavemnt , 
iHudunumardentibusvotisexpetnat,  ut  vel  um 
aliquainre  abuniverfa  ecckfia  Romana  difcede* 
rc  fibi  integrum  fiat ; ,  quo  tundamento  difceffionis 
jafto ,  quo  non  eos  progreffuros  pxitemus  ?  Irnpri- 
mis  erroris  arguent  totam  ccctefiam%  quod,  iine 
caufa,  hisqui  famunteuchariftkm  extjra  facrifi* 
cium  ,s  ^ajipem^abftuleri^ :  exeodem  deinde  prin~ 
cipio  cotHigent  >  liberum  efle  fibi  ^  a  ceteris  eeciefisgf 

C  pr^cepjtis  diflentire ,  atque  in  contrariam  H  velint 
abire  lententiam :  atqucidfacii^  t-Tudibu^hommi* 
bus  perfuaderc  poternnt  ,  Nihil  enim  impedit 
(dicent)quominusid  aliisquoque  rebus  iiceat  fi- 
bi,  perinde  atque  ia  h^c:  ita  fiet  procufdubiot 
ut  nihil Jdt  fidc  noftra  ictecrtius  i  nlhii  noftris  legi- 
bus  mutabilius ,  nihil  denique  ftatu  ccclefias  pc:^ 
turbatius ,  Scid  maxime  culpa  noftra « 
-  Sunt  qui  magno{)ere  mirentur  ,  atque  alioi 
fubindc-rogent,  quid  potiffimum  caafo  fit,  cm 
hujufmodijaationes,  qua?  calicis  ftudio  tencri  fc 
dicunt,  cumdemavobis  tantaariimi  contention^ 
tequirant,  &  tam  ftudiofeacfoiicitc  ambiant  at» 
que  procurent  ,  nequc  pontificem  adire  vdint^ 
cumdcmquc  precibus  foiicitare ,  cum  perinde  at- 

1)  que  vobis  ,  patres*  facultas  ineft  ,  calicis  ufunu 
laicis  permittendi,  cum  res  poftulare  videatur  : 
bonamtamen  corum  homimtm  partem,  qui  rcm 
iftamacuteadmodum,  utapparet,  pcrfpexcrunt, 
quod  fuerint  camdem  propius  contemptati ,  dkc~ 
rcvideo,  illudunumincaufaefte,  putaquodho- 
rum  pleriquc,  qnibus  pettturcalix,  pontificibus 
liac  in.re  fucrint  mcntiti  non  femel ,  fidemqae  iliis 
datam  frcgerint .  Plurimutn  igitur  verentur  ,  n^. 
jam  vera  euatn  dicentibus  non  crcdatur :  atque  ita» 
conatuscadat  irritus , 

Altcra  pars  (  quam  vere  ,,nefcio  )  eo  confiiio  fa- 
#um  extftimat  ,  q«odj  hujufmodi  homines  non 
tanti  faciant  pontificem  maximum,  &:  vicarium 
Chrifti,quantidebcnt.  figovetoftrenuam  iftam 

E  diligentiam  ficinterprctari  foleo  (atquc  utinam 
dum  ita  divino ,  verns vates  non  fim )  ab  his  homi^ 
nibus  id  curari  maxime  ,  ut  femel  ab  eo  caiicem 
ferant ,  qui  eumdem  faciie  non  poffit  adimere  ?  fi 
calicem  pontifex  porrexerit ,  cum  primum  eodeni 
intempcrantius  laici  fint abufi ,  aut  impofitas  con- 
ditiones  praetergreffi ,  nullus  fane  fabor  erit  mu» 
tarefaftum:  at  vero  fi  ducenti  fandiffimi  patres, 
dodiffitnique  ,  fi  facrofanfta  fynodus  inSpiritu 
fan€to  Txidenti  Jegitime  congregata  ,  aut  po- 
tius  univevfa  ccclefia  Chrifti  ,  quam  concilium 
cecumenicum   repraefenmajt  ,   CaliCem   propinct  A 

A  a     3  uhi 


5*3 


QUOB    IAICIS   HOM  SIT  PRRMI ITEMBU  S  CAAIX. 


A*>  KO 


T 

ubt  fcelerati  homincs  ,  transfug*  ,  atque  fidet  A 


5*4 


CHKiSTt  dcfcrtores  condttioncs  contempferint  ,  ac  pro 
ij*z,  nihiio  duxericit ,  quod  remcdium  capietis  paT 
trcs,  advcrfus  fan&iffimi  fcederis  atque  pa&i 
tranfgreffores  ,.  wt  illatam  Chrltto  injuriam  uU 
cifcamini  ?  Vocabuntur  fortatfe  praefules  fta~ 
tim,  deferent  cpifcopi  cedefias  fuas,  &  mari, 
terraquc  iterum  pcricula  fubibunt  ,  atquc  ita 
conciliura  turfum  magnis  fumptibus  inftaurabi» 
tur  *  ut  qui  laicis  copiam  calieis  feceratis ,  fu~ 
bl&tom  eumdem  impofterum  cuftodiatu  dili|*en~ 
tius.  Quando  igitur  proprjo ,  patres  ,  petku* 
lo  eompcriftis,  quantae  moUs  fit,  comiua  ifta> 
&  convcntus  ecclefige  cogerc  ,  cavctc  pcr  Dmtn 
Smmortalem^  diligentiffime  ,  ne  dum  in  ajios, 
quam  par  fit,  bcnigniorcs  atquc  indulgcntiores 
efCe  vultis,  ia  vos  ipfos ,  in  leges,  atqucftatu- 
ta  vcftra,  in  Chriftianamremj>ublkam,  infan- 
gtiinem  quo  redempti  fumus,  in  ipfum  denique 
ChtiftumJ[cfumfam  atqueerudelesfitis:  dtim  in 
easanguftiasvosconjicitis,  undc  non  facilecrip* 
poffins. 

Hts  atque  id  gcnusaHisrationtbus,  quasbre* 
vitatis  ftudio  pmtermitto ,  qui  fitbcne  morattis, 
atqueanimo&vitaconftitatus  utratio  poftulat, 
facilc  fibi  poffit  pcrfuadere,  noo  effe  hishomini- 
bus  cafkem  permittendum  ,  qui  vere  Chriftiani 
fmt,  q«^cumquefvideatur  refulgere  fpes  eofdem 
%n  oificio  retinendi ,  aut  crrantes  avia  revocandi 
ad  ecclefiam:  eum  ea  (ut  apparet)  nullo  firmo 
acftabilifuodamentonixafit.  Rcftat  ut  eumdcm 
h^reticispermiuamus,  atque  his  (fiplacct)  ia* 
Yitis&repugnantibus:  nam  neque  pctent  ilti  uf* 
que^abecclefia,  quaft?»  cadem  relu&ante ,  ufque 
ad  ambas  aures  immerfi,  haaenus  ingurgitave* 
runt:  nequcfita  fponteofferatfua,  dc  manu  ve* 
fbravolentbiberc» 

Auditc,  quamdiuhanefcatcntiam,  &praec<s 
ptumhaBteticoruminftiHarit  animis,  atque  fcri* 
ptumteliqucriripforum  coryphaeus  atque  antefi- 
gnanusMartmusLuthenss,  Si  tmtHmm  ftattmet , 
m  cdlix  permsttemur  %  obkMt  fd^m  t4nfam$  $md 
ite  cMcittHm  fidtttit  ,  nsi$  u*  &&tm  mamlni  ,  fii 
h  dcfi*£t*m  tomiltt,  mt  um^  autnmtrft  m$H4« 
quam  n&n  utr^ue  ffeck  potiamhit  addit,  ic  ha- 
biturum  anathema  »  quicumque  authoritate  ta* 
lis  coneilii  utraque  potiatut  .  In  hac  vero  fen- 
tentia  perfuadenda  neceffarium  fane  non  efti  ut 
istmltum  opcrs  atque  induftii»  panamus  s  quo4 
ca  ipfa  prima  ftatim  fronte  vencnum  noceatifli- 
mum  oft«nteti  uteaimtaceam  hane  veftram  in^ 
dulgentiam  patres,  fieademvelitisuti,  addiiE- 
dium  de  religione  componendum  nuUius  mo# 
mentifore>  quod  orator  Bavariv  his  veibis  ait, 
dubiumnoneft,  etiamfi.h«c  tria  {-fignifieat  au- 
tem  calicem  laicorum  ,  matrimonium  facerdo- 
tum  ,  turpemque  vitam  clericorum)  ex  quadam 
e^tholic»  matria  eeclifiae  induigentia  %  pmfemis 
concilii  anftorita'te  rke  ordinarentur ,  fc6:arios 
duces,  &populosfeduftos,  ad  etclefiam  non  cffe 
rcvcrfuros,  cumpalamcditis  Iibris  rt0ndubitcnt 
obfitmarefefe,  nuaquam  fe  fummis  pontificibus 
obedientiam  praeftare  velle$  cnjus  indicium  eft, 
nallum  fuiordinis  atque  ftatus  virum  abeis  Tri-, 
dentummiffumfuiffe,  qui  moreveterum  h^reti* 
et^rum,  ipforumnominefupplex  avobis  ^oftola- 
ret,  uteondonatiserroribusadmiiEs,  calkem il« 
iisreiinquatiss  ut  inf uper  taceam ,  reliaoeaiice, 
^dverfus  etelefiam  infolentioresefeiendos,  quafi 
de  eadem  vi^>riam  ireportaverint ,  &  magnifica 
fpoliatalerint . 

Quid  aliud  eft ,  obfecr o ,  calfcem  haemieis  per- 


B 


mittere,  Chrifti  corpus  atque  fanpiaem  contU  j^  HKO 
nentem  ,  quam  margaritas  ante  porcos  projici,  CHRisTr 
fanaum  dari  carnibus  ,    Chriftique  ftpguinem     tjfia» 
pcdibus  hoftium  ecclefi*  conculcandum  pracbe- 
ri?  quod  feveriffime  prohibemur*    Revocate  in 
memoriam  vcftram,  obfecro  vos,  Paulum  II L 
pontificem  maximum  patema  charitate   permo- 
tum  calicem  Germanis  ,  qui  ejtts  cupiditate  ca- 

f^tt,  ajebant  fc  univerfos  cum  calice  erroresde- 
erturos  ,  honeftis  quibufdam  &  ncccffariis 
conditionibus  adjun<ais »  oiim  permififfe  ,  ne- 
aue  id  femel  remedium  tentatut^  eft  ,  fed  per- 
fidi  &  vctcratorcs  calcatis  conditionibus  t  con- 
tempta  fide  data  hominibus  atque  Deo ,  in  de- 
fpeftum  pontificis  fummi  ,  8c  totius  ccclcfiae 
Chrifti ,  eodem  calice  temere  abufi  funt  *  Ut 
intetligatis  patres  impofitas  conditiones  parum 
effe  profuturas »  calicem  illi  jaftabunt ,  condi- 
tiones  vero  fuppriment  omnino  :  cavete  ne  ter- 
tto  cum  dcdecore  pafta  infcfta  rekindatis  ,  & 
quando  alienum  facilc  fuppetit,  ncvelitis,  ob^ 
tecro  vos  per vifcera Jefu  Chrifti ,  propdo  pericu- 
io  fapere  * 

Perpendite  igitur,  quid  agatis ,  in  quas  tem- 
porum  anguftias  conje&i  fitis ,  quid  poftulct  loci 
dignitas ,  in quo ,  divino beneficip  eftis collocati , 
quid  hi$  artibus  agat  fatanas ,  quid  etiam  de  caU 
Jidiffimis  atquevafrishxretkisfpecaripoffit,  ne- 
quc  vos cujufpiam  au^pritatc ,  & majeftatcnomw 
nisopprimifinatis,  quo  minus  ccclefix  Chvifti, 
cui  fidem  dediftis  olim ,  ut  facitts  diligcntifiime, 
confulatis.  Nam  ncque  im^erator  ferdiaan^s, 
quiiongiscsperimentis  fidei,  quam  Chrifto  de^ 
bet ,  Aiagnifica  teftimoniaorbi  temrum  e*hibuit , 
xieque  rurfus  iUuftriffirnus  e^m  gencr  Bavari^ 
du%*  vobiseccicfi^principibus  imperarevoiunt, 
nequehac  inre  quid  agere  debeatis  ulla  ratione 
prsefcribcre,  quod  in  orationibus  fuis  plane  do* 
cent:  morbumtantum  (utajunt)  aperiunt,  $u 
que  avoWs,  tanquam  a  peritis  meaicis,  effica^ 
cemrequirunt  atque  fperant  mcdicinam  j  videte 
tamen,  nedumcorpusfanarevultis,  graviorfiat 
animoriimjaaura* 

Quodfi  &focero,  &  gmeto  fpeftat*  feligio* 
nis,  &  piecatis  viris ,  gravifcati  itsfuper  veftr» ,  at-* 

3u^hujus0rdlirfi:S  anipIitudUn  faisfacere  velitis, 
eligite  ef  vobis  probatos  viros ,  qui ,  ut  rem  om- 
nem adamuffim  intelligere  poflint ,  Germaniam , 
Bohemiam  ,  atque  Ungariam  contendant  ,  qui 
eorum  regnorum  principes  viros  adeant  ,  praiu- 
iesconfulant,  rogentplebem,  iftos  ctiam  minu 
ftros  fatan?s  excutiant  prius  ,  atque  ex  eis  certo 
fcirelaborentj  veftrisne  decretis  ftare  velint ,  fi 
caliceni  permittatis  t.fi  annuant  ,  res  peragetur 
optimis  conditionibus,  fiae  gravi  metu  difceffio* 
nis,  obftriftisante  &confirmatis  juramento  dif* 
fidiiprincipibus:  fiabnutnt,  ncmo  vos  cum  ra- 
tionepoffit  reprehendere .  At  fi  quod  unus  aut 
altcrcaliccmpctat,  incujus  poreftate  fitum  fbr- 
taffenoneft,  eti^mfivelit  maxime,  cctcros  om- 
E  nesinantiquareligione  continere,  ncdum  a  fu~ 
fcepto)amerrorecofdem  revocare,  prptinus  vos 
eontra  leges  vcftras ,  contra  confuetudinem  jurc 
fufceptam  ,  illum  cuipiam  liberam  fumendi  co- 
piam  faciatis  ,  timor  eft  profefl;o,  ae  pro  beni^ 
gnitate  faeivitiam ,  pro  pace  bellum  ,  pro  eoncor* 
dia  fumultum  ,  pro  unitate  animoritfm  ,  novum 
aliquod  in  ccclefia  veftra  fchifma  fentiatis :  neque 
moao  herbam  porrexiffe  veftris  hoftibus  ea  ra-* 
tione  vidcamini  ,  fcd  arma  quoque  fubmini^ 
ftrafte  ,  quibus  in  vifcera  reipublicfc  veftra?  cni* 
dciiffimc  adaftis,  leges  illi  atque  ftatuta  veftra 

confo- 


D 


5*$  JOANNIS  FONSECJE  H 

>;Wf!,    confodtaau  Coatravero  fi  fcceritis  patres »  cgo 

Christi    »on  dubito  qttia  Chriftus  Jefus  viam  atquera* 

t^a,     tionem   vobif  fit  moaftraturus  »  qua  ecclcfia 

(  quam  uaice  diligit  )  pr«feataneam  opem  &• 

ratis.  Disi« 


«r  o 


LXXXVI. 


OHjnO  UUBtTU  <A&  TJT^ES 
fdcri  concilii  Tridentini  *  rtverend*  itftort  J*~ 
anne  Fonfet*  fflfftn*  »  Tkeologo  renterendiffimi 
domini  trthiefifcofi  Gr4nat4  »  feri*  VL  in  ?4- 
tafievc  mdlxii» 

Chtiftm  ?4ff**  t&  ?r«  nobh  »    <v*bh    **lin$uem 

excmftnm*  ut  fequamini  wftigis 

ejut  •  t,  Pctr*  %*  c. 


u 

plimtt 


odierkx  evaogelii  prolixitas  »  revercn- 
^  diffimi  &  illuftrilfimi  domini»  patresana- 
pliffTmi,  nec  non  myfteriorum»  quae  in  fingttlis 
ejus  verbis  nos  Spiritus  fan&usdocet»  multitu- 
do  »  fimulquc  temporis  ad  hic  diceadum  con~ 
cefli  brevitas  &  anguftia»  me  jure  quidem  com- 
pulcrc»  utomiffafacra&dbminic*paftbnis  hifto~ 
xia ,  quam  modo  audiftis  &  vobis  omnibus  ao- 
tiffima  eft  .♦  ad  loqucndum,  ne  taato  conccffui 
molcftus  cffem  ,  compendium  aliquod  $u«re~ 
rem  .  Illudque  aptiflimum  invenitfe  mihi  vifus 
fqm  in  pr*di&is  beati  Petri  apoftolorum  princi* 
pis  vcrbis»  ex  fecundo  capitefuasprimseepiftolae 
dcfumptis;  quas  quidem  »  cum  ad  facrofaa&se 
Domiaicae  paffionis  Sacramentum  aperiendum  » 
tra&andumque  necnon  ad  mores  noftros  cxcm- 
plo  Chrifti  reformandos  »  accommodam  doftri- 
nam  complc&aatur  »  materiamqueamplamnobis 
fuppcditent»  prasfenti  orationi  maximeconveni- 
rcexiftimavi*  Qaarefan&iffimipatrcs,  ineayo- 
bisdignccxponerc  pofiim»  veftram  obfccro  mihi 
cxhibcatis  humaaitatem»  &  benignam  atteatio* 
nem»  quas  mihi  ad  diccadum  vires  non  teaucs 
fubmintftrabit»  veftrifque  me  precibqsadjuvatc, 
EtiUiusSpiritusauxtlium  imploratc,  quiomnia 
fomatar  etiam  profunda  Dei»  ut  per  meindi- 
gnifitmum  licet  miniftrum  ad  futglortam»  om* 
niumque  noftrorum  utilitatem  fua  referare  ar- 
cana  dignetur:  quod  ut  facilius  impetrcmus »  fa* 
cratifliraam  virginem  matremapudfiliummedia* 
tricem  ponamus  n  diccntcs  ;  Ave  Maria  gratia 
plcna,  &c. 

Qui  iacarnatioms  ^Chrifti  caufam  ,  cur  »  ln« 
quam ,  Deus  homo »  car  vcrbum  caro  fa&um  eft  % 
alta  ,  profundaque  mcnte  confidcravcrit  ,  eju&» 
dcraquc  etiam  paffionis  >  &  mortis  congrucn- 
tiam,  imo  &  ncccflitatcm  cxcadcmfacilccogno- 
tomi  ij.  fcet.  Namcumomnia,  qusefunt»  aDcoordina- 
talin:,  ucriufqucunaeadcmque  extat  facramcn- 
ti  &  myfteriiratio»  IdcoautcmfiliumDciincar^ 
natum  fuiflc,  naturamque  humanam  libiinuni-r 
tate  perionse  affociaffe  »  fcriptura  facra  nos  docet , 
ut  hominem»  qucm  juftum  &  re&umipfecoadi* 
dcrat,  ejufque  culpa  irv  pcccatisiapfumvidcrat, 
ad  priftinum»  &  primum  innoccntiac  ftatommiV 
fericorditer  reduceret  »  ac  pro  fuo  peccato  Dco 
patri  fatisfaciendo  a  culpa  |>urgaret:  hoccnim 
aliaviafieri  nequaquam  potuit,  fatisfacere»  in- 
quam»  Deo  patri  pro  humani  generispeccatis. 
Nam  cum  ex  objcdo  infinitam  in  fe  matitiam 


ISPANI  DOCTORIS»  BTC*  %€€ 

A  peceatum  habet,  neceffarium  fiijt  ,  ut  iafiniw  ^lr  „  « 
dignitatis  effet  homo»  qui  pro  illo  pcenam  fu-  CnaisTr 
bittt,  te  condigne  pro  totius  mundi  pcccatis  fa-  15^1. 
tisfaccret.  Eft  namque  fatisfaaio  contraausja- 
ftitias  commutativae,  quiinaBqualitatcquantita- 
tis  confiftit .  Ideoque  fecundum  dignitatem  fa- 
tisfacientis  &  pretii  valorem  ponderari  habct  ; 
quare  talem  medlatorem  noftrum  fecit  Deus ,  qui 
pro  peccatofatisfacerepoffet»  dcberctque.  Nam 
in  quantum  Dcus  »  poterat  :  in  quantum  vcra 
homo  erat,  debebat.  Etidcoinuna,  eademque 
perfona  convcnit  Deus  8c  homo»  unus  dominus 
Jclus,  <jxi  (  ut  inquit  Paulus  )  f*£ins  tft  nahis  z,c*rf  u 
*  Deo  f4tre  ftfientU  »  juftiti* »  fknllifittsfa  GT  re~ 
demfttQ » 

B  Cum  ergo  Dei  filius  humanamnaturamadia- 
pfum  hominis  rcparandum  affumpferit »  caopor* 
tuit  ipfum  agcrc,  &  patifecundumnaturamhu* 
manam  ,  per  quse  contra  pcccatutn  remedium 
adhiberi  poffet*  Peccatum  autem  hominisiahoc 
confiftit-,  quod  homo  corporalibus  &  terrenia 
adhierendoi  fpiritualia  &  cceleftia  bonapractcr- 
mittit:  8c  fpreto  infinito»  &  incommutabilibo- 
no>  ad  finitum»  vile,  &  caducumconvertatur# 
Quare  filium  Dei  decuit  in  affumpta  hominis  na* 
tura  oftendere  pcrcaquae  fccit  ,  &paffus  eft,  ut 
homines  temporalta  bona,  velmala  pro  nihilo 
ducerent,  atque  omninofloccipendcrent,  ne  ab 
corum  inordinato  affeduimpediti,  fpiritualtbus 
minus  dediti  eflcnt.  Et  hacrationeabinftantis 

C  fuaeconceptionis»  &  nativitatis  fa«  primordiis, 

ftultd  hnjus  mtindi  elegit >  ut confundtt fafientet y&*  u  Cor-  x. 
infirma  mundi$  ut  confund^t  fartia ,  C^  i%mbilU  » 
zrcontsmftititiamicndi,  €Fe*fuanQnfunt,  ideft, 
humilia»  ute*$Hdfunt$  ideft,  fuperba  a  Jr/?r«r- 
tety  ut  non$hrietnr  tmnh  esn  in  conffe&u  ejm -.  Hinc 
pareatum  difcipulorumquc  ejus  humilitas,  con- 
temptibilis  ejus  ortus»  prxfcpis  reclinatio,  fta* 
buli  divcrforium  »  pauper  vita ,  ^Egypti  fuga ,  je- 
junii  prolixitas,  peregrinationis  decurfus,  irri- 
fionum  tolerantia ,  ineo  habuercprincipium»  ut 
elationis  materiam  hominibus  aufcrret :  ut  deli-» 
tias,  divittafque  mundicontemnerenosdoccret» 
$c  ab  inordinato  horum  appetttu  revocaret .  Ideo 
laborem  ,  famem  ,  fitim  ,  nuditatem,  perfccu* 

D  tiones  &  opprobria  multa  fuftinuit »  ne  homi* 
nes  voluptatibus^  &  dclitiis  intenti  ,  propter 
hujus  vitas  afperitates  a  virtutis  bono  retrahc- 
rentur. 

Et  taadem  ne  ullum  inlaboribus  mundinon 
moveret  lapidem  ,  mortcm  (  quae  laborum  8c 
«rumnarum  hujus  orbis  ultima1  liuca  cft  )  om.  •*»' 
niumque  terribiliumterribiiiflimum,  voluntaric 
acpropria  fponte  pro  vtfritate  fuftinuit,  ncpro- 
ter  mortis  timorem  aliquis  veritatem,  aut  vir- 
tutera  dcfcrcrct»  Etnequis,  qui  pro  virtute  8c 
jufthia  mori  non  timcrct,  forfitanignominiofll- 
fimum  mortis  genus  formidaret  ,  exprobratifli* 
mam  mortem,  crucis  fcilicet,  hodie  elcgit,  in 
qua  ultra  omntum  mortalium  vires  affltchis  in 

£   anima  &corporefuit:  m  anima  quippe  doloris 
atquecompaifionis  transfigehatur jaculo ,  tametfi 
deificata  ia  verbo » divinis  abfque  intervallo  inh^ 
rebat  amplexibus «  In  corpore  vcro  fupra  modum 
affliftionibus  Bc  cruciatibus  premebatur  *  Nam  «,    ^     , 
captus  &  hgatus  m  judiczum  ducnur,  modo  ad  m*u  %^t^ 
Annam,  modo  ad  Caipham  »  modoadPilatum»  *«•  **•*?* 
modo  ad  Herodem  :  tterumque  ad  Pilatum  »  a       n*  *  *19* 
Pharifacorum  miniftris  velatus»  confputus  fuit» 
alapis  caefus  »falfo  accufatus»  in  vefte  alba  illufus» 
flagellatus,  purpura  inopprobrium  indutus;  fpi* 
nis  coronatu$»  arundine  pro  fceptro  infignitus, 

capite 


A  N  B   O 


5<$7  &*P.  JOANNU   FONSB 

capitepercufltts,  deriforieadpratus,  marti4am~ 
natus,  innumerifqne  aliis  illufionihus  &  contu^- 
mcliis  aflfeaus,  cmciatibus  3?  totmentisfrng*- 
tus  ^  ita  wt  in  ervicc  exiftem ,  in  ultimo  jamconfti- 
tutus  cum  immaniffimis  torrnentis  premcretur  > 
eoa&us  fuk  a4  Patrem  vo^e  tonante  clamare :  Deus 
meas,  Deus  mens  ,  ut  quid  derditjuifti  ms  ?  non 
quo4  totalitcr  a  Deo  fuiffet  dcreMus ,  cuiirt  uni- 
tate  perfonas  fuerat  conjua&U$*  f$4  quia .  inpu- 
ris  naturalibvs  fenfibjlcm  pastem  dereliqucrat 
Deus:  fluenta  enim  aeternac  voluptatiscontinuc- 
rat  pater,  n$  irnpetu  quo  foiebant  emanarent  hx 
Chrifto»  quamobrern  totp  fuper  fe  kumanaein;- 
firmitatis  iACutobcixtc.oaere  v  atque  djvinae  #qui- 
tatis  in  fe  fufcipicnte  flagellum  ,  ad  Petrem  vocis 
fus  dirigendp  siamoxem  ait;  Detts  me&s,  Deus 

Ceterum  qus&  Iingua,  quasycfacundia,  qi?arv 
ta  hodie  paftus  cft  redemptot  nofter  enarrabit? 
quk  iatclligit?  credo,  fanftos  evangeliftas,  bre*- 
vitatis  cauia  irrifionum  &  affli&ionuga  tauuira 
fpeciesu  non  item  niimeramexpreffivTe.  Tandetn 
cruci  affe.us  s  quafi  figaum  ad  (agittam  cpratu  om- 
nibus  elevatux  ,ut  contradi&ionis  &  irrifionis  ver- 
ba  fufciperct,  in  Bierufalcm  eivkater.egH&fa* 
mofa,  inprsecipiiafplennita.tejudxorum,  quaru 
do  propter  tcmpli  pulchritudinem  ,  &  teveren- 
tiam>  &  foiennem  feftiyitatem  npn  fofum  ex Ju- 
d^eis,  verugi  $k  diverfis.  etiam  natioaumgcntir 
bus  maxima  convcnetat  multitudo;  omntbMsfa* 
£tusfpe£Uculum,  Judaeis  &  Grseqis,,  Latinis  & 
Barbaris,  juftis,  Sc  peccatoribtiSjvdiligcntibu^, 
&odientihus,  itautcIatchicadjit)plQr^tur  quod 

%fah  41«  dixcrat:  Egoftwvermisy  ^mnhomo,  offrobritin} 
fa?miwWy;&  4bje0k fkbisA  QmmsvidentesmcJe* 
wfernnt  me ,  locuti  fmt  lAb.ifa-x  %$*  ntoverunt  typut . 
O  rairandumixifoiitumquc  pr;odiguim !  0  horren- 
dum  inau;ditumquc  fpcdacuium!  regem-afpijceie 
gloriK,  cuicoelorumr^amulaaturobfcquia.tot  la- 
Celfiri  injuriis,  ©pprobrusgvavari  y-  atqneincpm^ 
parabilibus,  pcenis,  dilaaiari?  O.Utunanas  fuppr? 
biae  pudor !.  o  a,ltitudims,tcrren«  confatatio^in»» 
guiaris !  miraban,trirangeli  ,,  omniumquc  coeie* 
0ium  fpirituum  Iegioncs  videntes  I>ci  vcrbuns», 
per  quod  fada  funtomaia,t  contemni  aper^s^ 
fapicntumipfem hominumfupcr  fe. fordidiilimas 
injurias ,  irrifioncs  fputaque-fufcipere,  undique 
Peifiliumj  attdtum»  dcfpcftum,  a^itatuni  rilr 
lufum  :  afaeculononcft  auaitum  tantac  humilita* 
<is  &  dcj^SLionis  prodigium,  ,  tamsjue  iniigne 
patientiae  ,  obe4icnj:ia?  s  caritatis;,  omniumqug 
virtntum,  excmplar  y  nulii  prorfus  nifv  vcrbo; 
X>ei  congniebart  tali%  virtutquv  praebcrq  rria^ 
giiteria  • 

Ad  hoc  venerat  in  mujgdum>  adhocvifibiicm 
fumpferat  humanitatis  formam,  ut  peccata  de-» 
ftruerct>  rcfccaret  vitia ,  reformaret  mores,  vir~. 
tutefquC  doceret  , *  ut  q,iu;madmodum  humaj&aq 
fpeciei  fuerat  ipfe  auftox,  fieret  etiam  lapfoho- 
uiini  pe^r  virtutomcx.cnvpia  iapicAtifKjtnus  rc^a,ran 

&wf*  **-  tot,  Et  ficat  a^iuiaginem&fimilitudincml^uam 
(qtum  ia.nobis  per  peccatumfcedavimus^natu^ 
ralite.r  crc&ti  fumus:  ita  admoru.mejvslimUitu« 
dinem  >  per  imitationem  jirtutum  pro  noftra 
pofiBbilitate  rcformemur.  Nam,  ut  inqqitPau-t 

#s**t  h  s  *    %u*s  ®eus   prfftwif  y  fradefiiiwvit    aonfor^ 

mest  fieri  ima^inis  filii  fuiy  i&  cft3  Chriftihuma,^ 

*^*  nitatis,  Ideo  tedcmptar  nofter  jam  ex  hocmunr- 

4o  did  Patrem  traniitmus^  quicquidinvita  yer^ 
bo  $c  c^emplo  docucrat  %  quicqirid  virtutis  ^ 
perfcdioais  in  hominum  cprdibus  planuvciat^ 
in  hoc  fuae  p^ifionis  faocaaicnm  vclut  *m  futu-v 


C^  RlSFAH!  DOCTORIS 


$** 


^  ma  quadam  &  cxempiari  nobisicaitaftduin  reli-  A ^  n  0 
quit-  Vaffks  eft  *nim  (  ut  inquit  Petrus)^ri>».o*  Chr*$tt 
ffis^  ntohis  relin^uens  cxemffam*  ntcfe^naminl.me*      ijc^ 
fiigi*  ejns*  Vobis  inquHm,  idsft,  omnibusfide-  ?*'r>  *•  ** 
libus  fuis:  velvobis,  ideft,  ecclefiaefu^pa^fta- 
ribus:  fcd  jam  quomodo  hi  &  illi  Chriftumfe* 
qui  5c  imitari  dcbeant,  paucis  videamus  *  Cum 
crgo  omnis  Chrifti  a^lio,  c>us  vitaa  paifio,  & 
mors,  naftrafitinftru&io,  noftrorumquemorum 
difciplina,  &  reformatio:  omnicura,  &  folicK 
tudinejn  rc  hao  advigilandnmnobiseft ,  fitutn 
Chrifto  r^gnarc  cupimus,  .quomodo  ipfumimi- 
temur,  quomQdoyeftigia<*ju$,fcqpamur-  N^m, 
ut  Joanoe^  inqtii^^  fftl  dicit-f^  inC bmfttk mmere ,  1.  fym*** 
debet,  ficnt  ille  ambniavit ,  €T  iffi:ar&b#Ute \*  Mo- 

B  4utn  autcm  &  ordinem,  quem  in  hocfervare  dc« 
bemus,  ipfe  dominus  per  Matthaeum capite  xvi, 
nobis  deciarat  ,  ubi  poftqua.m  -fecFeto  p^ffipriis 
fuas  myfteiium^fcipulis  fuis  pr^dis;erat ,  &  ad 
fui  itnitationem  &  p^flionis  tpj.e^antiam  iliosin« 
vitarat,,  modum  quohocfaceredeberent,  ftatim 
fubjunxit ,  dicens;  Si  qnis  ntnlt  foft  me  n>emn  ,  ab~  $**&*  «ft 
peget  femettyfnm  x  tolUt  cmcemftidmiy  Wfeqn&tfir 
w,e.  Q  faiubre  confilium,  opcrfuafio  fidelis  >  o 
admonitio  falutaris  !  novcrat  redemptot  noftcr 
homincm  qucTri  pUfmaverat :,  kicbatquQ  %b(T 
quc  dileCtionc  ipfum  no,n  ppffc  perfiitcre  *  g;C 
<jtenim  ^ra  aut  dele&atur  in  fummis,  aut  ju-, 
cundatur  infirnis  >  utraquc  ^tim  pariter  amari 
non  valcnt  .  Pwptcrea  divina  fapientia  priuf* 

O  quam  infundat  in  anima  cceiefti$  do^rinae  divi^ 
num  Uqtijorem  >  lutofps  voluit  cvacuarQ  affe^ 
^us  :  fcr^vavit  q^ippje  medicorum  morcm  ,  qut 
ijumquam  segrotaatibus  rqiiau,rantem  prabent 
mcdiciaa^m  ,  nifi  prius  purgationibus  auferanf 
huwores  corruptos  &  noxios  :  ficut  doCtus  Ot 
tiam  agricola  primum,  vomerc  ladicitus  cvellit 
fentes,  &  poftmodum  in  terrae  fulcisfpargitfe? 
miua  :  prudentcr  namque  intelligit  ,  quod^ad 
maturitat.emnon  yalct  fpica  coaleicere ,  quai  fu"c- 
rit  fentibus  iuftocata , 

Haq  er^goufxisartcccelcftismedicus,  Sc  fapkn^ 
tiffi.m^l^  aRricola.aoftcr  dominusjefus ,  Edeiibus 
{uis  cjus  fcquclam  anhjeiantibus  mandavit  ,  4m 
priufquam,  fc-divinis  imbuendos  tradercat  difck 

D  plinis,  £e  ipfos  abnegavent^  fequc  apropriafua 
yqiuntate  dcnudarcnt ,  &  teoiporalium  reru m ,  zq 
pfopriar  carnis  inordinatos  affc5;us„a  fc  omnino 
abdicarent ,  quatenus  ad  fui  fcquclam  &  c&Ieften* 
do6lriuam  capcflendam  habiji^^cis  indc  fierent ■>. 
Bi  namque  in^rdinatiafTeftusingenti^mj  innu^ 
merorumquq  deliftprum  in  nobis  gignunt  eflfc^ 
fttii*  aecrt^n  multoru,m  adfqeaim  impedimentg, 
bonorum.  Quis  cnimenumerarefufficit ,  quanta 
cxubcrcnt  peccata  ex  fui ipiivc  inordinato  amore  ? 
fxcoenimodialr  lites,,  jurgia,,  iixx  ,  furta,  Kon 
micidia,,  rapinsequeprodcunti  hicatfcciuspravi^ 
animum-machinationibus  replct ,-  85  qualitcrprpv 
ximum  fraud^e  valcat>  confiiia  adinvenit:  hic 
humanitatis pflicium & piet^tkcKtinguit »  & pro- 

B.  ximi  mifcreri  nuilatenus  pcrmiltit.:  ignorat  hic 
perniciofusafFe^us  frairem  diligere,  ncfcit  alie^ 
nadamua,  quiaprppriotantum  &  ftngularigra^ 
tulatur  bpno  ^  hic  praefcntia  amat  ,  temporalii/ 
cumulat ,  fpiritualia  ncgligit^quia  nec  crcdit  prp-, 
rnifta,  nccfpcrat  futura^  &  cmn  taturn  fe  fpar-^ 
gatinimis,  nihifpatcftamaredcfummis;  inter^ 
noshic  clandit  ocylos,  n^c  iuturum  finit  prsevk 
dcrc  jndicnim:.  diuturnam  hicppjlicetur  vitamj, 
profperos  promittk  fiiecq{fpsx  &tandem  amato^ 
fem  iuuu^  iu  barathrum  demer/gitaetemunou  Et^ 
^uid  mirum?  fl  enim^  tef|e  appftolo:  cnftdiras 

<ft  r4dj.x 


5tfp        ORATIO    AD   PATRES    IN    CONCIL    T«.Ii>iNT.     HABITA.  570 


T"f~ — -  tfirdix  omnium  mthrum,  &  tcfteSapiente:  Su-  A  «nir»  rcperitur,  fed  ia  Chrifto  Jefu  crucifixo  : 
CmrIsti  Ptrkia  initium  omnis  peccatii  cur  non  potiori  jure  '   * 


lito     agnomina  hxe  htiic  pravo  afte&ui  convchient  , 
qui  &  cupiditatis  ac   fupcrbiae   radix  $c  origo 

Merito  igitur  redemptor  nouer  dtlcipulos 
fuos  ab  inordinato  fui  ipforum  amore  t&nquam 
s*  malorum  fonte  compefcutt»  &  hi  abnegatio- 
nem  inipfo  ftatjm  do&rin®  limioe  taotopere  fua- 
fit  :  Et  tottat  ,  inquit  ,  crucem  fuam  :  h*c  jam 
fecunda  conditio  eft  Chriftidifcipulorum,  quia 
cnim  $Ie&os  fuos  >  qui  jam  proprio  remmcia- 
*unt  affeftui  ,  HagcIIis  &  tribulationibus  va~ 
tiis  agitari  non  cefut  dominus ,  ipforumfalutem 
tiac  via  fapienteroperaitdo,  ut  hac  oceafionefe 
in  exilio  pofttos  effe  cognofcant ,  &  ex  inundan-  J$ 
tia  tentationum  ad  dominum ,  apud  quem  fo- 
lum  fecura  quieseft,  redtreeogantur,  &quate- 
fiu$  per  cxpericntiam  cognofcant  quantumintcr 
peregrinatipnem  diftet  &  patriam .  Ideo ,  inquam, 
ne  His  Jaboribus  &  affli&ionibus  fuccumbant  , 
clemcntiffimusparer,  utillassquanimiterac  pa~ 
tienterferant,  ipfospraemonet*  Overipatris  vu 
feera,  o  immcnia  Dei  charitas,  imo  totiuscha* 
rltatis  abyffus  indeficiens!  aon  tanttim  purgare 
afltdue  vult  affltfttonis  ignefcrvosfuostanquam 
ele&ospalmttes  in  veravuemanentes,  ut  fru&um 
juftitiae  tempore  fua  proferant  :  fed  bortatur 
etiamutfUgella,  qua?veipro  expiationc  culpa-  C 
rum,  vel  pro  augmento  virtutum  dominus  illis 
dimiferit,  patieoter  fuftineant:  &  nonhortatur 
folum»  fcd  ctiam  exemplo  fuo  adiilafufferenda 
illos  trahit,  calicem  paflionis  alias  hominibus  im- 
potabilcm  prius  ipfe  bibens ,  Sc  in  fe  dulccfcere  fa* 
dens .  Unde  non  verbo  tantum,  fcd  exemplo  etiam 
dicic:  $rfeja#turme9  hoceft,  meimiteeur,  ve~ 
jftigia  mea  fequatur ,  difcat  a  me  humititatcm ,  pa~ 
lientiam  ,  obedienttam  ,  caritatem  ,  ceterafque 
virtutes,  tnundumcontemnere»  terrenanon  am* 
bire,  non  caduca  fcSari ,  honores  fugere  ,  igno. 
{lilitatem  ampledi^  cunftis  libcraliter  prodeflc, 
injuriam  nulii  inferre»  fibi  illatam  patienterto* 
Jc*rare ,  infercntibus  veniam  a  Domino  poftulare  • 
Et  inomnibus  tandemnon  fuam  fed  Dei  gloriam  D 
tjttaerere ,  fiijmtnr  { inquam  )  mt  f  non  folis  carnis 
grcffibus,  (ed  mentis  affedibus  ;  fequatur  me  $ 
Itcut  difcipulus  magiftrum  ,  ficut  viator  du- 
cem  fuum  3  (icut  ovis  paftorem  :  quia  ad  hoc 
vcni  in  mundum>  ad  hoc  de  ccaelo  miffus  fum» 
ut  Iegem  vitae  ac  difciplinas  homines  docerem  t 
&  m$o  exemplo  illos  m  via  virtutis  pmirem. 

Ecce  quam  doftrinam  docet  Chriftus  volea- 
tespoftipfumvettire,  ejufqueveftigialequi:  qua 
quid  coiifultius,  quid  brevius,  quidmcliusdici 
potuit?  docuit  in  fumma  hispaucisverbisincar* 
iiata  Veritas  terrena  dcfpicere,  amare  cosIelUa, 
tk  veram  paradifi  viam  fequi .  Quis  haec  audiens 
fe  continere  poffit ",  quin  obtemperet  tam  pru- 
denti  confilio  ?  aut  quiscompos  fui  diflimulare  au-  £ 
dcbit ,  3c  non  rnagis  toto  animo ,  totoque  affeftu » 
tanto  fe  praeparabitobedirepraeceptori,  qui  non 
verbo  tantum,  fed  exemplo  etiam  praeftatquod 
docet?  Omnesergo,  ofifii  hominum,  qui  pro- 
prio  affedu,  hujufqttejabentis  facculi  amore  de^ 
tincmur,  expergifcamuradtam  falutarem  paftcw 
tu  noftri  vocem ,  &  Chriftum  Det  virtutem  & 
£<?&/,  u  fapientiam  ,  in  f ko  funt  omnes  thefturi  fdfkritU 
tt  fckntid  J>ti  altfconditi ,  clamantem  veramque 
falutis  viam  vcrbo  pariter  &  exemplo  docentem 
audiamus*  Cognofcamus  ubi  fit  fapientia  ,  ubi 
prudentia,  ubi  pax  vera,  &  vita  noftra,  quod 
non  ia  hoc  fxcuio  nequam,  in  quo  percgrina» 


ipfiufque  dulcem  affeftum  in  prsecordiis  ncftris  Ch 


A    H   H  O 


nrsTi 


ante  omnia  imprimercftudeamus*  cjusveftigia,       t^ 
id  eft  virtutes,  pro  viribus  imitemur*  &fcqua-  M*»d*  *s* 
mur»  atque  omnes  a&ioncs  noftras  ad  ejus  exem- 
plar,  quod  hodie  nobis  in  monte  crucisoften- 
fumeft,  faciamus. 

Et  quia  hormn  omnium  fundamentum  uni* 
cum  eft  (ut  diximus)  noftri  propria  abnegatio, 
ftudeamusimprimis  ipfius  documento,  nos  tpfos 
abnegare,  propriarn  voluntatem,  proprium  af- 
fecfcum,  omniaquenoftra,  ideft,peccataquas;fo* 
la  noftra  funt,  abjurare:  ftudeamus,  inquam  , 
ut  clariusloquar,  veredepeccatispoenitete:  hoc 
enim  proprie  eft  feiplum  abnegare ,  veramacfa- 
lutarem  peccatorum  pcenirentiam  agcre  ,  hoc 
proprie  eft  crucem  fuamtollere,  Deopropraete- 
ritis  offenfis  fatisfacere  :  hoc  vere  eft  Chriftum 
fequi,  vitam  veter^m  in  novamcommutare,  & 
exuto  terreno  Adamo,  ccekftem  Chriftum  fcili- 
cet  induere,  ac  demum  vitiorum  abrupta  via  di- 
mifla ,  virtutum  regiam  ample&t .  Ne  igitur  am- 
plius  immoremur  ,  ne  cblurdefcamus  ad  tanti 
dodorisvoccm,  Scexemplum>5  fe&dbjicentes  ope~  - 
ra  imebr*rt$ms  indnamur  arma  tucis  ,  abjicientes  *  ** 
a  nobh  pcccatanoftra,  adChriftum  crucifixum 
unicum  peccatorum  afylum  per  vcram  pgniten- 
tiam  confugiamus  ♦  Hoc  tlamque  omnia  ejus 
xnembra  pro  nobis  hodie  vulnerat.a  fuadent ,  aper- 
tumlatus»  extcnfa  brachia  ad  fufcipiendum  nos, 
declinatum  caput  ?  peccatores ad fe voc&mt  Vini-  mnbt  %i\ 
tetdme,  inquiens,  omnes  tjui  Uboratis ,  &*onerati 
eftit»  ()ug0  fcilicet  peccati)CT  ^o  reficiam  mt , 
ideft,  liberabo  vos,hocconfcientia  noftraclamat, 
cujus  teftimonium  galli  cantus  eft,  qni  hodie 
Petrum  ad  pcenitcmiam  excitavit  :  hoc  infeli- 
ciffima  h*c  tempora  monent ,  ad  idcm  tot  mala ,  m!U.  l%% 
tot  haerefes,  tot  affli&tones,  tot  miferix,  qtiss  *****  **.  *» 
nos  (  proh  dolor!  )  undequaque  circumftant  >  ^9m'  *** 
compdlunt « 

Tot  ergo  contra  nos  teftimoniis  ,  evigilemus 
omncsatam  gravi  fomno  peccati ,  quomtferabi* 
liter  opprimimur,  &  apertis  menttsoculismeri- 
tas  divinacjuftitiac  plagas  attendamus,  quas  no* 
ftris  temporibus  plufquam  quingentis  retroan* 
nis  Chrifti  eccleflam,  catholicamquereligionem 
oppugnant,  aliafque  majores  jam  jam  nifi  refipue- 
rimus  imminentes ,  cognofcamus  omnia  ecclcfiae 
mala  prastcrita  &  pmfentia  (  qu»  heti  quis  enume- 
btt?  )  a  noftris  peccatis,  vefut  ab  unicotnalo- 
rum  fonte  emanare  :  &  totis  conatibus  Deum 
placareftudcamus,  contranos,  feupotiuscontra 
delifka  noftra  iratum ,  arcumque  i»  fuae  ac  fla- 
gelli  vibtantem,  ac  velutnobisminitantem,  & 
dicentem  :    <Aihuc   quadraginta   dies  o*  1$imw 
fstbwertetur  :    nifi  fswnitcntiam   egeritts,  omnes  fi~  ItT ^ 
mul  peribhis.  Rumpamus  ergo  morasomnes,  fi- 
deles  ,  abigamus  a  nobis  omnem   torporem  & 
fomnolentiam,  abjiciamus  a  nobis  hastenebras 
plufquamCimmerias,  inquibus  verfamur ,  fefti- 
nemusadpcenitentiam,  feftinemus,  inquam^ad 
pcenitentiam ,  nos  pr#:ferum  facerdotes ,  nos  pra:- 
tertim  ccclcfiaftici  ,  potiffimum  ecclefiae  duces , 
paftores,  proceres  &primates,  quorum  delidis 
&  abufibus  Deus  magis   offenditur  »   atque  ad 
iram  provocatur  ,   ficut  per   prophetam    nobis 
ipfe  declarat  ,  dicens  :  Si  inimku$  meus  maledU  T^  s4t 
xiffet  mihi ,  fnftmuijfem  vtique  ,  &  fi  is  qui  ode- 
rat  mey  Juper  me  mtitigq*  hcmm  fuiffet  ,  abfcon- 
Aiffem  me  forfitan  ah  eo  .    Tn    vcro    homo  urntni- 
mis  iux  meus  (  attendite  )  CT  notus  meui,  ^ni 
fimul  mecum  iutces  eafiehas  cihos  ,    in   iomo    Dci 


57* 


&.P*  JOANNIJ   FONSEC*   HlSPANI    DoCX03U$ 


tl-t 


A  *  n  © 

t$6z* 


?4i&*  |« 


tfeiar/  f  • 


3*  *?e#ir.,  ^; 


Jfe&P.   & 


3fe<m»  *$* 


J*  C*r»  u» 


ambuUvimas  tum  cenfinfu ,  E|  alibi :  Etenim  ho- 
mo  facis  mat  in  quo  fferawi  ,  qui  eieb^t  (*nes 
meos>  ideft,  corpusmeimi,  w*$n$fa<vif  fuper  me 
fupplantationem ,  Und$  in  hefterna  no&e  dejud^, 
(quia  apoftolus  ejus  erat)  fpccialitcr  queftuseft 
Dominus,  npnd$Pharifaeorumminiftris,  dicens 
ilji:  jimice>  ad  juiihucueniftii  ofculofilium  bo~ 
minis  (r^dis?  Graviffim§  itaque  eccicfiafticorurn 
deli£Us  irafcitur  D$us,  &  nedum  Deus,  fed  & 
hbmincs  multunpt  offenduatur  atque  irritantur, 
j&t  hac  de  caufa  omaes  eccleft<£  miniftri  ,  qiu 
olim  ab,  omnibus,  ut  patres  &  dii  venerabaur 
tiir  ,  nunc  a  multis  tanqu$m  purgamentum 
hujus  faeculi  habsatur,.  &  deridentur  ,  exigen- 
tibus  poftris  dsmeritis,  exigentihus  noftris  pec-r 
catis. 

H#c  ergo  pmnia  attente  confideraates,  nuk 
lus  ccclefiafticorum,  nullus  ecclefias  paftorura  > 
$c  ptocerum  fe  ex.cufet; ;  quia.  m  tnultis  offiendi? 
wur  onmes,  a  minimo  ufquc ad  proxirnum;  quin 
potius  profternamus  aos  coram  Deo  ,  &  pcrpe-* 
tuolacrymarumlix.ivio,  ac  pcenitentiaenitro,ge«* 
mitibus ,  vigiliis ,  |e|uniis  ,.Qrationibufque  afljduis 
delida  noftra  plorcmus,  &  non  aoftra  tantum* 
fed  proximiorymetiamdefe&us ,  dcflcamusmun-i 
dum  nefciervtem  plangere  fq:  hoc  enim  ecclefia* 
fticorum  »  hos  paftorum  proprium  munus  eft  , 
quilihet  feipfum  folum  malorum  caufamfaciat, 
nullusiaaliuraculpamre|iciat ,  ficutterrenuspa- 
ter  noftcr  Adam  >  qui  mulierem  fua;  culpae  au&o 


An»  o 


A  fi  quando  ingruerit  pcrfecutionis  proccIU »  exem- 

plo  fui  ducis  Cbrifti  crucifixi^  propriumcaput  c^&ists 
pro  ovium  falytcpcriculisobjic^rc,  Laboriofum  *$§* 
profedocft,  8c  intolerabile  pondus,,  fpirituali$ 
paftoris  munus  3  nifi  defuper  conftantiae  atquc 
caritatisoviuminfundaturgratia*  &  z?Io  falutis 
animarumejusaccendatur  affeftus:  a  paucis  qui- 
dem,  aut^nulloappctideberet,  ifetamcn  muU 
ti  fuht  qui  paftoralis  officii  cathedram  defidcr 
rant  ,  iibi  oblatam  libenter  ampkSuntur  >  & 
quod  deterius  cft,  prece  aut  pretiofoilicitant, 
imo  m^ndicaat  :  hujufmodi  paftor^s  ,  feu  po- 
tius  mcrcenarii:  non  ut  profinc,  f^d  ut  praefint, 
promoveri  defider^ut,  non  qn*  Jeftt  Chrifti>  fed  g^  im 
qn*  fuitfunt  >  qu4rnnt ,  non  ovium  utilitati,  fed 

B  propriis  incumbuat  affe<Sibus  ,  corum  quidana 
honorcsambiunt,  aliquidivitias  appetunt ,  non^ 
nuIJi  corporis.  inhiant  voluptatibus :  fed  hsec  >  quac 
tcmpus  aliud  auditorcfquc  aliospoftuUnt*  voxU 
fa  nunc  f^ciamus  % 

Hoc  tantum  (  ut  ad  fcopum  dcfideratum  jam 
yeniam )  diccrc  non  practcrmittam ,  patrcs  amplif* 
fimi ,  vcftra  fretus  h^nignitatc  &  clemcntia,  etiam 
j(I  vos  propietate,  &  fapientia  veftra ,  ac  falutis 
anim&rum  ftudio  ia  tam  gravi  acarduonegotio 
quod  tradatis ,  bonorum  paftorurn  officio  fundu^ 
ros  minimc  dubitem:  illudeft,  quodfipaftores 
aliquos,  unquam  paftoralis  cura  &munu$obli* 
gat,  ik  fi  ahquosunquamobftriaxit&obncftit; 
cftisnpacvos,  patresreverendiffimi,  pro  Iuco& 


rcmfecit,  &  ipfa  tcrpeatem:  f^dpotiusaliorum  C  perfoaaquamfuftiaetis,  prorerum  magnitudinc 

pcccata  propria  facumas^  ficut  hodic  fccuadu?  '  'a  '''  ?    *       f  n     '      r  * 

nofter  Adam  cosleftjs feqit :  quicum.ianoccntifli^ 

museffet^  omaiumcuipasfuper  fe  fumpfit,  om- 

nium  fc  debitorcm  conftituit>  proomnibusani^ 

mam  fuam  pofuit ,(  ut  pro  omnihus  Dco  patri 

fatisfaceret  ,in  hoc  vobis fpiritualitcr > patrcs am-. 

pliilimi ,  relinquens  exemplum  ,  ut  fcjuamini  w* 

pgU  ej$s%  ut  quemadmodum  ipfc  fecit>  ita  8c 

vos  faciatis  .   Docuit   enim  profe&o  hoc  fafto 

^ominus^  qualc  fit  fpirituale  paftoris  proprium 

minifterium  :  Utique   Dei  &  hominum  conti^ 

nuum  mcdiatorem  effe  ,  quatenus  piis  ejus  ia* 

terceffionibus,,  orationumque  fuffragiis.  divinam 

juftitiam  erga  delinquentes  faciat  effe  placabi^ 


quas  tradatis:  non enimiingularispaftoris,  fcd 
totius  ecclcfise  pcrfonam  agitis,  non  uniusani- 
mae,  non  unius  proviaciae ,  non  unius  rcgni  tan* 
tum>  fcd  totius  orbis  curam  gcritis:  nondcrc- 
bus  futilibus  &  vanis,  fedarduis»  imoarduifli- 
mis  tradatis ;  ncmpc  dc  harejfibus  extirpandis  >dc 
dogmatibus  fidei  formandis>  dc  eccleliaftica  di- 
fciplina  tam  vaidc  his  noftris  tcmporibus  cor« 
rupta  &  depravafca,  corrigcnda,  &reformanda* 
Quare  obfecro  vos  ,  patrcs  am^Iiflimi ,  ut  vc* 
ftri  muncris  rationem  >  necnon  ccclcfiae  catho-* 
Jicse  calamitatcsi  attcndentes  >  crefios  fumatis 
ariimos  >  mentcmqiic  magnanimam  >  ut  puU 
cherrimis  cceptis  hujus  facri  coacilii  digniflSU 


icm  ,,  quemadmodum  Faulus  ad  Hebrasos  per-  X>  mum  imponatis  colophoncm  *   ConGderate  cpi* 


hibet  :  Qmnis  A  rnquit  *  fQniifex  ex  fatminitws 
tjfumPtus  ,  pro  hojninilws  c&nftitmtm  in  his  qu& 
funt  ad  heum  >  ut  tffertit  dona  €2*  facrifici&  pra 
feccatis  >  %ui.  condotere  pofftt  his  qui  ignornwt  & 
trrant  t  quomam  Cf  iffe  circumdntuteft  infirmitdte  *, 
jE/*  ideo  debet  fuemadmoium  pro  popuh  ,  ita  etiam 
tro  femetipfo  offerre  pro  (eccatis:  docuit  et.iam  hoc 
fuo  exemplo  Chriftus>,  quaata  paftoris  erga  gre- 
gcm  fibi  commiffum  cura  effe  debeat  >  quanta  foli- 
citudo,,  quantuslabor>  quantadileftio^qui  pro- 
priam  etiam  animam  pro  ovium  falute ,  fi  neceffa- 
riumfucrit>.  poncredebet. 

Utiquenullisvcrbisdeclararipoteft  fpiritualrs 
paftoris  erga  fuum  gregem  obli^atio*  Tenetur 


fcopum  &  paftorem  animarum  veftrarum  Chri* 
ftum  Jefum,  pro  fua  fponfa  ccclefu  hodiecru- 
cifixum:  attcndite,  quanta  pro  illiusfalutepaf- 
fus  fit>  &  ipfius  veftigia  fequcntes,  pro  eadcm 
omnem  folicitudinem  veftram,  omncm  laborcm 
&  conatum  >  cunftutnquc  ftudium  vcftrum  ad- 
hibere  ne  dubitetis*  Confideratc  ctiam  vos  fpe- 
ftacuIumeffeDeo  &  hominibus,  fidelibus&in- 
fidelibus  ,  piis  &  impiis  ,  in  vofque  intcntos 
cffe  totius  ccclefiae,  imo  totius  univcrfioculos» 
tantorum  malorum  remedium  jamdiu  ab  om« 
nibus  defideratum  zb  hoc  facro  concilio  expe- 
6taatcs,  omnefque  fideles  in  extremis  penecon* 
ftitutos,  &  reiigionemChriftianamjam  jamrui- 


cnim  continue  &  follicite  fupraiilumexcubare,  E   namminantem,  nifi  a  vobisfuftcntetur»  vcftrum 


circumquaque  adverfariorum  infuUus  ac  dece- 
ptiones  profpicere,  &  propugnare,  illum  erro^ 
ribus  purgarc,  fanfiismoribusinftruerci  ovium 
Jaborcs  &  infirmitatcs  fupra  fctoilere  ac  fuble- 
varc>  &  «t  proprios  fentirc:  ita  ut  cum  Paulo 
dicere  poflil:  Quis  infirmatur  ,  tT  cga  non  infir- 
mor,  auis  feandalizjttur  tF  cgono-nurQr}  Tenetur 
ia  fumma  bonus  paftor  perpetuo  ovibus  rnini- 
ftrare  exhortando,  admonendo,  fuadendo>  in- 
crcpando,  obfecraado,  pro  illis  ccelum  crebris 
puifare  gcmitibus,  affiduis  inftarc  orationibus,  & 


implorarc  auxilium. 

Videte,  quantam,  qusimqucmifcrandamftra- 
gemanimarum,  proquibusChriftus  mortuus  eft 
(Hetus  me  impedit  )  in  ecclefia  feccrint  ha&reti* 
ci  ,  quotidieque  faciant  ,  non  cefiatues  no6i\x 
diuque  fuse  malignit^tis  venena  diffundere  t  ut 
petimantinnocentcs:  quifieripoteft,  ut  tot  anu 
marum  perditione  non  moveanturvifcera  vcftra, 
qui  paftores  &  patrcs  cdh}  gemit  Chriftus  ex* 
cidium  tot  filiorum  fuorum  qui  quofcidie  pe- 
reunt  >  meminit  fe  illos  pet  propriam  mortem 

hodie 


AVNO 
OlftlSYI 


AM*,  *$♦ 


Dan*  $* 


u  Cm  zi 


?f*L  101. 


571  Oaatio 

hodie  genuiffe,  «r  eorum  cafum  tatiquam  verus  A 
patcr  deflet,  atque  iUorum  refune&ionem  a  vo- 
bts  paftoribus^  quibus  grcgera  fuum  commifit , 
dolenter  cfflagitat»  O  quaota  eritomaicm  Sde- 
lium  lastitia,  &  gaudium,  fi  hoc  facrum  cooci- 
Jitim,  effcftum  tamdiu  ab  omnibus  dcfideratum 
feliciffimefbrtiatur,  ab  omnibus  merito  per  vicos 
&  plateas  cantabituralieluya,  hymai ,  Jaudes, 
gmiaruma&iones,  ac  facra  libamina  Deo  offe- 
rentur;  Plan&us  convcrtetur  in  gaudium,  ama* 
rkudo  in  duicedinem,  defperatio  in  fpem ,  &fi- 
dclium  tepor  in  fiagrantiffimam  caritatem  -  O 
quantus  etiam  crit  angelorum  ,  totiufquc  milltiae 
coeleftisjubilus,  quantutn  fapcrnac  il  llus  Hieru- 
falem  tripudium,  quaualaetatota  civitasillaerit 
hocevangelio,  quamhilaris,  quamfeftiva,  &rin  g 
Dcikudibusoccupata:  quamquepcr  contrarium 
triftis  erit  infernus ,  quam  mcefta  ha:rcticorum 

tutba. 

Sitis  ergo  forti  animo ,  patres  fan&itlimi ,  &  ab 
incceptis  nequaquam,  abiit,  degencretis  :  quia 
dux  veftcr  Chriftus,  qui  fan&immo  t>.  N*  Pio 
quarto,  vobifque  tam  intrepidam  mcntetn  fug- 
geffit,  iitnegotium  hoc  fupra  humanasviresag- 
gredi  auderetis  »  non  deficiet  ecclefie  fu#  ,  fed 
jiemprofedo  ficut  promifit,  illi  adcrit,  &  hoc 
quidem  praefentius,  quo  gravius  eft  periculum  . 
Lumen  iapientias&inteIle<Susvobisdabitad  pe- 
netrandum  myftcriorum  fidei  arcana ,  &;  hasretico* 
rum  argutias  ac  deceptiones  fallaces  contutandas , 
confiludonum  ad  appcehcndendum  quid  perni*  < 
ciofum  ,  quidve  utile  fuas  ecclcfia  fu  ,  reliqua 
ctiam  Spiritus  fan&i  dona  fortitudinis ,  fcientiae  , 
pictatis  &  timoris ,  ac  ncceflaria  omnia  ad  ecciefks 
fua?  reformationem  vobis  fuggeret,  dummodo  c* 
j  us  rcimedium  ex  anirno  (  ut  vos  facere  noa  dubito  ) 
dcfideretis,  dummodo  viri  defideriorumfitis,  fi*. 
cut  propheta  Danici  *  qui  ideo  merait  fecreta 
fcirc  cceleftia ,  &  gopuli  remcdium  pro  quo  Deum 
precatus  eft  ,  quia  concupivit  »  dicente  illi  an- 
gelo  Gabrieie;  £go  4Utem  nttni  ut  indktrem  tiii$ 
quiawirdcfiderforumtues.  Deusvobis  mittet  non 
aogclum  folum*  fed  Spiritum  fuunv,  qui  omnia 
fcrutatur  ttiam  frofunda  Dei ,  fui  illuminalit  fenfut 
veftros)  0*  inteUigentuts  veftras  ,  qui  voluntatem 
veftram  fuo  inebriabit  amore  ,  ut  tantis  malis, 
quibusjamdiueccIefiavcKatur,  fioem  aliquando 
imponerc  poffitis:  nolite  metiri  vires  proprias^ 
cx  vobis  ipfis  nihil  poteftis,  fed  cogitat^  i\l*m> 
omnipotentemeffe,  quipugnat  in  vobisSpiritus 
fanftus» 

Ncc  vos  terrcant  hacrcticorum  feu  fatanae  potius 
vircs &  techn» :  cumhofteenim|aaioIim  multo- 
ticsavobis  frafto  bellum  geritis.  Ubi  enim  A- 
rius  f  Ubi  Sabellius  ?  Ubi  Manichacus ,  ceterique 
horumfimilcs?  nonncinfluis  cvaoucryut  cogita- 
tionibus  ?  &  rctrorfum  alienati  funt  quotquot 
fchifmatacompofuerunt  ?  lingttlihancChrifti  tu- 
nicam  inconfutilem  ,  ecclefiae  fqilicet  unitatem 
fcindere  voluerunt,  fcd  illi  abunitate  fcdivife- 
runt,  nonunitatemdiviferunt*  Ventiletur aLu- 
theranis,  Sacramentariis*  Anabaptiftis,  &aliis 
hacieticis,  depracdetur,  fortiaturcujusfit,infua 
ipfaintegritatcperasvum  durabit,  ficut  in  hunc 
ufque  diem  integerrimarpcrmanfier  ipfi  vcro  Sc 
corum  fchifmata  peribunt  (  ut  de  aliis  fadum  eft  ) 
$c  ficut  vcftimentum  vcterafcent  * 

Quapropter  itcrum  atque  iterum  obteftorvos 
P.S.pcrvifcera  mifericordix  Dei  noftri,  per  fa* 
cratiffimamejuspaffionem^mortem,  quam  ho-» 
die  recolimus,  per  egrcgiam  pietatcm  veftram  , 
pcr  cafamitatcs  Sc  pericula  filiorum  vcftrorum 
Chrifti  fidelium,  pcr  fidem  quam  Chrifto  domino, 


IN   CONCILIO   TaiDENTINO    HABITA» 


574 


per  caritatem  quam  fideiibus  cju*  debetis  #  per  A  H  m  0 
asternam  felicltatem  ,  qu»  vos  pro  rc  hac  mauet  ia  CfinISTt 
ccelettipatria,  utinhoctantoactamferio  ncgo-     ss^t 
tio  animosvobisdignos(utdctantis  patribus  ac 
paftoribus  fpcramus  )  prxftetis*  Beati  eritis  fi 
hatc  feceritis ,  alioquin  judicium  durlffimum  fict  ^  6# 
vobis,  quigregidominicoprareftis,  quipaftores 
agitis ,  Ct  opus  domiai  negligentcr  cgcritis ,  fi  dii-  hjw,  4i. 
fimulaflc,  fitacuiire,  aut  noaclamaffeproovium  ^v^  n* 
falute  ftteritisdepiehenfi :  quiademanibus veftris 
diffipatarumoviumrcquircturfanguis»  Hoc  au- 
temame,  patres  ampiiifimi,  atquo  animo  acci- 
pite ,  qui  non  dixi  ut  vos  ceilantcs  extimulem  , 
f*»d  ut  fponte  ad  tam  laudabilia,  arduaque  ne- 
gotia   currentibus  gratuler  »   agamque  gratiat 
Deo,  qui  tam  egregiam  mentem  vobis  infpira- 
vcrit.,  ut  nulliasegeatisexhortatione. 

D  I  X  I. 

Ldus  Ckrifte  CrutifixQ* 


LXXXVIL 


4.    7.  -Z>*    U*{  V-K*  *     PVDiTll. 

SbarddUii  ,  tfifafi  Tininimfit  >  #e  £>D*  fr*~» 
Utorum  ,  tQtiuffu*  Hungtriv  tieri  in  f$trof$n^ 
80  mtumtnknt  Tridentin*   cwhKso-  uratorh  ,    di 

ampirffimos  fcdis  afwftuikA  itgatos  y  ccstrof^ue 
ejufdem  conciUi  f&trts  ,  erntw^  babita  8*  idM 
tAfritk  MDLXH.     * 


TatA  fuerunt  tempora  >  &  ea  quidem  non 
ita  muitis  menfibus  interjedis  t  quibus  tem- 
poribus.hi»  quos  in  literis  qu*  modo  recitaxa? 
lunt,  nominariaudiviftis,  revcrcndiftimus  &  il- 
luftriflimus  dominus  Nicolaus  OJahus  ,  archie- 
pifcopu^  Strigonic^fis  ,  DD.  epifcopi,  cundus 
4enique  Hungarias  clcrns  I&titia  fanetantaaffc-* 
&\  funti  quanta  vk  ulla  oratione  cxplicari  pof* 
ic  videaUr.  Primum  quidem  tempui  fuit^  cum 
reiigionis  Chriftian*  rebus  in  maximum  peri^ 
culum,  6c  cxtrcmum  pene  difcrimen  addu&is, 

D  auditum  eft,  cumnobisDei  mifcricordia  ac  bo- 
nitate,  veluti  e  coeio  demifTum  efli  gubcroato* 
rerrv*  qui  tot,  tantifque  proceiiis,  &tempeftati- 
bui  agitatam ,  ac  propc  in  rcopulos  illifam  Chti- 
fti  luvem  ,  Chrifto  ipfo  %  qui  horribilcs  fluftus 
compefccret,  cfomniseKcitato,  tranquillumali- 
qi^andx)  in  partum  perducejtet .  ln  quo  ccrte  ita  no- 
bis.adivin^bonicate  confultum  cfle  confidimus, 
nihilutjarnad  felicem  htt/us  um  falutaris,  tam 
boni$omnibusoptat$,  tamquefpera^.  rei  even* 
tum  magnoperc  defidcrandum  amplius  effe  videa* 
tur.  Eum  cnim  nobis  Dci  clcmcntia  pontificcm 
dedit ,  qui  rsligiooisftudio,  in  Chrifti  pleb^mca- 
ritatc,ac  fapieatia  iongeexceliiuQttar  quidem  vir- 
tutesineohaudabfcurcjam  tum  ^lucebaut,  cam 

E  iti  Hungariae  regnum  fatts  quidem  incoiumcilio 
temporc^  nunc  v^ro  malis  omnibus  opprelTum, 
ac  pene  cvqrfum,  una  cum  clanifimo  virofratrc 
fuo  miflus,  omnium  ia  isooftrorum  hominum  ora, 
fermooefque  convertit.  Neque  enirn  tum  noftra 
gensaliumcumfuturumfpcravit,  quam  qualem 
ipfe  poftca  praeclarilfimis  ,  &  omni  carnmenda- 
tioncdigniffimisaaionibu^fc  pra;ftitit . 

£tcnim,  ut  aiiaquampiurimatranfeamus>  in 
quibus  fingularise]"usfapientia,ac  fumma  qusedam 
pictascniret»  quantumiUudeft,  quodpoft  ade- 
ptajn  hanc  digmtatcm,  quanefingtquidem  ex~ 
celfior  ulfa  poteft  ,  non  proptcrca  ad  eum  fe  dignU 

tatis 


A-NNO 

Ckrsstj 


$7f  R*  P*  Andrb^  Duditi 

tatis  gntdum  fublatum  efle  exiftimavit,  ut  fuis 
comtnGctfSs  fed  titrcipublioe  Chrtftiana?  ineolu- 
m^itatl ,  arqtie  utilitatibusinferviret  *  Et  quidem, 
ut  omnes  faomioes  intelfjgerent ,  etun  hac  ima 
£&  re  omnes  cogitationes  defixiffe,  cumprimum 
poatifex  maximus  divino  afflante  Spirhu  renun- 
ciatus  eft,  nihil  potius  habuit,  quam  utpravis 
opinionibusimburas  hominum  mentes  purgaret^ 
cafque  a  iimulata  rciigione  ad  verum  Dei  cuhum  if 
abimmaniquadamcontumacia,  adecclefiae  obe-* 
dientiam  ,  a  fumma  demum  infania ,  ad  integram 
fanitatem  revocaret.  Quod  ut  fapiens  ac  pefitus 
medicus  ,  quam  poflet ,  ieviffimo  ,  &  ad  morbi  na? 
turam  peraccommodato  reinedio  tentandum  , 
rieque  ftatim  ad  acriore*  medicinas  confugien- 
4um  effe  iudicavit  .  Itaque  cum  ingratos  faae 
muisos,  ^leviffimorumhominurri  failaciis  irren 
tltos*  ac  "prorfiia  iniatpatas  ecclefiae,  fuofque  filios, 
pninemobedientiam  ahjecifle,  feque  e  carifSma? 
Itvatris  complexu,  per  fummam  impietatem  ,  ac 
perutantiam  ftibmoviffe-aaimadvertifTet  %  JDei 
jnaximi»  cujftfsin  terri*  vicesgcrit,  bonhatem  & 
ciementiam  imitatus ,  non  ftatim  ilf  o$  omniao  ah* 
jicienctos,  ac  pra  furt^np  iua  poteftate,  aeternis 
fupplieiis  additendos  efle  duxit,  fcd  eximia  ad* 
4«£tus  caritate  >  ac  paterna  cjuadam  indulgentia  * 
id  dedit  operam  ,  ui  >  fi  poflet ,  Deo  >  Abique  eo~ 
rum; animos  coqciHaret  ,  eofqu^  in  ecclefias  matris 
gremium  reftitucret.  Atque  id  utcommodiusre^ 
ctiulque  confequerecur,  facrofartftum  hoc  cecu* 
tnenicum  conciHum  congregandum  fedulo  cu- 
ravit^ 

Atque  hoc  quidem  luit  afterum  fsetitfVillitut 
tempus,  tjuaHungariseepiicoposj  &  Qoiverfutit 
clerumaffeftumfuifleinitiodicebam,  Idque  pro~ 
ft&o  non  fine  cattfa  »  Iri  eam  enim  fpem  veniebanr* 
fbre  »  ut  hac  potiflimum  ratione  peftilentiffima 
htapreticorum  lues  ^  qua  utiiverium  jam  Chriftiani 
orbkcorpuspervagataeft^  au^  prorfus  regs,  aut 
ita  compefei  potfet  x  ut  a  ftimma  defperatione  ad 
magnatn  ianand^  f^ipublicae  fpcm^  bonorum  an.U 
ini  erigetentur  *  Quatm  ad  rem  perficiendam  >  tjuid; 
aptius^  quid  hontm  (an£tiI]Eatorum  patrum  cele** 
berrimo  conventu  accommodatius  fieri  potuit  & 
Kam  fi  in  morbis  curandis  illiid  in  prim.is  fpe^ta^ 
mus,  ut  contrariis  r^medi^  adhibeamus  contra- 
xhx  inhaereticisacifa^it^te^i  revocandjsi!  omnis, 
generis  fatis  tiberem  &  abundantem  ampiiffimi 
patres  nobis  mediclnam  fupp^ditabunt»  Ncmpe 
&  tth  nobiscontra  hsereticoruni  impietatem  de- 
certandum:  horum  illis  patrum  iingulate^ti  pie- 
tatem  opponemus;  fi  cofttra  fuperbiam»  humiii- 
tatem:  fi  contrainfcitiam,  rerum  omniumfci.en* 
tiami  fi  contra  kvititem»  conftaatiam  objici^* 
mm*„  Nullumdeniqiteniorbigenus  illos.  occupa-» 
reaut  potuit  antea^  autdeinceps  poterit,  cui  fa* 
futarem  &  praefentem  ia  fandiffijnis  hifcep^itti- 
bus  medidnam  reperire  non  ficeat.  Sed  hafcno^ 
tiora  funt  >  quam  tit  ia  §i$  §%flkmdh  iongiorem 
orationem  infami  neceffe  fit , 

Jam  vero  tertium  tempus  A  quo  incredibiicm 
ivoftri  epifccrpi  animis  la&titiam  fenferunt^  ifjud. 
fuit ,  cum  primum  inanditumeft,  a.c  pofteacon«. 
ftaati  fama  percrebuit ,  fan£liffimum  0,  noftrum  % 
tjuas  fumma  ejus  eft  fapientia»  ad  facrofan&um 
Iftod  legatiohi»  murius  obeundum  %  quo  fecun-* 
dOm  ipnus  dignitatem>  nullomin  terrishabetur 
majus  >  €%  omnibus  vos  potiflimum  delegifle  .* 
Quod  quidem  ejus  judicium  ita  omnium  fenten^ 
tiacomprobatur»  utnihif  prudentius>  nihil  ian* 
^ius>  ^ihilad  idquod  q«*ritor>  perficiendum > 
aeeommodatia^excogkaripotaifle  optimus  quiL 
que  veriffime  pr^dicet  **  Tot  enim  funt  ac  tzm 


t   EPJSCOP  I    T  f  N  I  ENSI  S 


S7<r 


A  prasctenfc  cujufque  veftrum  virtutes »  atnuilaexi?    a  k  n  o 
ftat  tanta  dicendi  factiltas,  qu^earum  lau4ibu$  Chkisti 
noa  longe  fit  inferior»  Quar^e  ne  vid^ar  yehno^    *isto 
defttse  fines  tranfire,  vel  pneter  animi  meiihge* 
yiium  aflentationc  uti  >  maio  cgregias  virtutes 
yeftras,  anirno,  cogitationequc  mecum  ipfe  re« 
J>utare?  atqueadmirari,  quampaucateaquenofV 
fatis  pro  tantsB  reidignitate>  jnmediumafferre* 
Namfatispr^clare  mecum  ^uidem  in  prstfentia 
aftumputarem,  fiveliIIuddrc«fndbconfcqui  pof* 
feiri  >  ut  eam » quam  dixi>  noftrorum  antiftitum  fe« 
titiam  |  vobis  ante  oculos  ponerem»  ac  fimul  often- 
derem  eximiam  eorumdem  in  catholicamccclefiam 
pbfervantiam >  acftudiamquoddamfingulare.la 
quo  tamen  itlnd  me  confolatur  ,  quod  fpero  id 

B  ipfumvobisomnibusaJiqUa  ex  partejamefleper* 
fuafum>  tibiqueinprimis  Stahiflae  Hoii»  cardl- 
naIisampIiflQlme>  quiNicoIaumOIahum  Strlgo^ 
riienfem  archiefjifcopum  >  qiiem  fepc  honoris 
caufa  nomino>  ?c  alioi  noftros  epiicopos  &  no- 
vjfti ,  8t  eis  femif iariter  etiam  ufus  es . 

Te  igitur,  ii-luftriflimeHofi  4  teftemappelib» 
fuoque  graviffitno  teftimonio  9  Dv  archiepifco*» 
pum,  ac  doihinos  Hurlgarf»  C|>ifcopos  honefta^ 
ri  ,  ornariqUc  ,*  &  mese  curfiim  orationis  adjtt«» 
varicupio*  Nonne  magnam  in  omnibus,  mazu 
rnam  iir  optimo  illo  ^c  prudentiffimo  fene  D^ 
archiepifcopo  pietatem  >  in  oves  fibi  commiffa$ 
c$ ritatem  >  &  curam  >  in  litpis  a  cau  lis  fuis  abigenu* 
dis  vigilantiam  >  in  fan&iifimum  D.  noftram  >  m 

£;  fandam  fedem^apoftolicam  obedientiam»  inteji 
atque  alios  ttti  ordinis  proceres  qbfervantiam 
cagnoviftis  ?  Eqnidem  itlud  pto  certo  aflirmar^ 
poflum>  ft  par  effet  noftraBtot|ambeIIisattritae, 
acpenc  proftratae  nationis  ratio>  atque  aliarUm 
Ctiamnum  florentium^  n$c  ipfnm  D.Strigonien-* 
fem  archiepifcopum  >  hominem  quamvis  aetatc 
iamexafita  ,  ac  propc  decurfa ,  necaIiosDD,epi-« 
fcopos  noftrbs>  bmnes  ferme  autadvcrfa  valetu-t 
dine  >  aut  ferteftut^  >  quae  ipfa  IQorbus  eft  5  ita  con- 
fefifcosj  nt  minimepoffint  iter  paulo  longius  iri^ 
gredi:  dubitattfrosfuifle,  hucomnescupidiffitne 
venire»  fuamqiie hanc  talem,  tantamque  Iaetitiam> 
^quam  S. D.noftro,  faqftap  fedi  apoftolicae>  & 
vobis  omnibus>  &  debent,  &  debere  fciibenter 

D  profitentur>  obedientiam*  atque  obfervantiam  ^ 
pra?fentes>  quibus  potuiftent  rationibus>  decla^ 
ure-  Nequeveroalienumquidquam  a  majorum 
noftrorum  pietate^  ac  rcHgione  feciffent /MuU 
tasenimgentcsgeasnoftraHungarica  in  fanftam 
fedem  a|>oftolicam  obfervantia ,  gf  quae  hinc  ena^ 
fcirur  >  pietate,  ac  regligioniscultu  anteccflSt .  Cih 
|us  quidemrei  tam  multa,  tamque  pwclara  e^ 
tantteftirnpnia>  utnemoadco  rerum  fit  imperU 
tus ,  cui  fingularis  Hungarbrum  pietas,?  ac  religta 
non  maxime  fit^cognJta  / 

Ac  ne  quid  interim  dfe  mukis  regibus  noftris 
dicam,  qui  ob  edmiaihChriftianosmeritH,  ob 
vitam  tm&t  adam,  in  beatorum  funtriumerum 
retatij  quid  illa  >  guae  jq  omnium  oculis  incummt, 

^  fuperba >  &  magnis opibus cxtruda  tempfa ,  cccno- 
biamagnificentiffima,  faccrdotii  opulcntiffima, 
annonfatismagnum  ma/orum  noftro^um  pictati 
teftimoniumpraitbent?  Jam  verofltonita  pridem» 
fed  patrum  noftrorummemoria  ,  falvis  adhuc, 
atquc  florentibus  Hungarici  regni  rebus,  quan- 
ti  illud  ftudii  >  &  obfervantiae,  quaqtg?  pieta- 
tis  erga  Romanam  ccclefiam  fuit  totius  noftrae 
gentis  argomentum  ?  cum  innumerabilis  pro- 
pe  multitudo  quotannis  eupidiffime  Romam 
confluebat  ,  «t  beatorum  apoftoiorum  limu 
na  falutarent  ,  atqne  his  prorii  ofcula  fige- 
reat  ,   omnefque  fanflorum  reliquias  ,  quibu^ 

urbs 


577 


ORATIO    l'M    CONCILIO    TrIDENTINO     MAiillA» 


578 


urbs  eft  fcfertiffima»  venerarentur:  ac  demuma  A  fuftentatur»  qu*  in  reip*noftr*  admitiiftratione  A  K 
A  *  *  o  •"  ' —    ^ .-k— .*-.;;—  ~— *«  ?-         pofuse  funt.  Ac  nifi  majorumnoftrornmfapien»  ch*isti< 


Cwkisti  pontifice  maximo,  fummi  bcneficii  ac  gratiae  Jo- 
1**2.  cof  benedi&ioncm  Ixti  demum  referrent  *  Vhs 
tum  paffim  *  platcas ,  foia ,  gentis  noftr»  viris  ac 
fcemmis»  parvufos  eiiam  fecum  trahentibus  op* 
pletas  vidifles .  Non  quemquam  vel  «t$s  *  ve!  fe- 
xas,  vcl  itinerislongnudo,  vel  mifle  vias  pericu* 
U,  aut  uila  omniao  difficultas  retinerepotcrat;» 
quin  Romam  venerabundus  religionis  crgo  pro- 
peraret .  Omnia  fcilicct  pietas  vincebat  *  Atque 
hic  quidem  fortaffe  adfunt >  qui  haec »  quae  dico  » 
viderint»  ut  poffit  ab  ipforum  oculis  oratto  mea 
firoiiffimum  atque  graviffimum  hujus  tant»  no- 
ftrorum  hominum  pietatis  k  religtonis  teftimo- 


mum  capere  * 

Sed  hujus  gcneris  adeo  funt  taalta  Hungaro- 
rum  pictatis  teftimonia»  ut  nufquam  fe  noa  of~ 
fcrant .  Ac  ne  alia  nunc  attingamus »  quid  de  tot » 
tamquc  dmtumis  atque  adeo  continenttbus  ad~ 
verfus  communem  Chriftiani  nominis  hoftem  » 
&  fufceptis »  &  confeftis  bellis»  quid  dicam  aliud » 
quam  quod  omnium  hominum  confeffione '  vo 
riffimum  effe  conftat?  Hungarosntmirum  fingu- 
lari  pictate,  ac  Chriftian»  retigionis  ftudioad* 
du&os»  propterea  arma  fumpfiffe»  uthorrendam 
illam  barbarorum  tyrannidcm»  osnnibuspopulis 
imminentem,  depellerent »  ac  duriffimum  into» 
lerabilis  fervitutis  jugum  a  Chriftianorum  cer*. 
vicibus  cxcuterent  1  quorum  cjuidem  tantse  pie* 
tati»  qu«  fatis  dignaaChriftiansepietatiscuIto- 
ribus  rcferri  gratia  poteft  ? 

Ipfi,  ut  relujU2&  nationes  in  utramvis  aurem 
fecure»  ut  ita  dicam»  dormiant»  uipacis  artes » 
omni  depofito  timore»  excoiant,  utfummootip 
pcrfruantur;  ipfi»  inquam»  Hungari  fasviffimis 
barbaris  iiu  corpora  mifcris  modis  dilanianda 
objiciunt ,  ipfi  barbarorum  tela »  in  Germaniam , 
in  Italiam,  in  Galtias»  in  Hifpanias»  in  alias 
Chriftiani  orbis  partes  dtreda  >  iuqrum  cor~ 
porum  ob/c&u  excipiunt .  O  pietatetn  fingula- 
rem»  o  ingeotem  atque  admirabilem  Hungaro- 
rum  ex  pietatis  radtcibus  pullulantcm  caritatem  I 

Hanc  a  ma/oribus  noftris  nobis  vclutiperrna- 
nus  traditam»  ac  fumma  feoiper  conftantia  con* 
fervatam  pietatcm  Sc  obedientiam  »  &  ipfe  X>» 
archicpifcopus»  &re!iqui  cpifcopinoftri  fuo»  ut 
dixi,  adventu  comprobaftent  »  fi  parem  volun* 
tatem  *>  aut  commoditatem  habuiuent  *  Sed  ita 
ab  tmmani  Turcarum  rabie  omnia  divexantur, 
ita  ab  haereticis  omniapertutbantur»  acfurftim, 
deorfum  fcruntur»  ut  fi  vel  pauiulum  fe  a  fua* 
rum  ovium  confpe&u  fubducam  »  nihil  jam  in» 
tegri  ftt  remanfurum*  A&um  fanederetigione, 
deque  omni  pfetate  foret »  &  B.  archiepifcopus  » 
fi  alii  D0»  epifcopi »  non  dicam  in  Ionginquam  a~ 
liquam  regionem  proficifccrentur  »  fed  fi  pe- 
4em  omnino  ex  Hnngatiae  finibus  etterrcnt  *  St 
quid  eft  »  quod  hxrcticorum  hominum  rabiem 
compefeat  »  audoritas  certe  eft »  cujus  nonnul- 
lum  adhuc  veftigium  noftri  epifcopi  retinent  * 
Jdque  ob  piiffimi»  atqueoptimi  rcgis  noftri  Fer* 
dinandi  imperatoris  fummam  pietatem  »  & 
lingularem  quandam  in  Chriftsanam  religio- 
nem  »  inque  noftrum  hunc  ordinem  animi  pro* 
penfionem .  *"  m 

Et  quidem»  quodChriftianareligio  in  Hun* 
garia  aliquantum  adhuc  vigeat  »  nequc  prorfus 
cxplofa »  exturbataque  fit »  uniusFerdinandi  Cac» 
farispietatiacceptum  in  primis  refcrre  debemus* 
Cujus  erganosclcmentia,  atque  in  Deumpicta~ 
te  cpifcoporum  uoftrorum  audoritasprimumnu 
%*  ,  tum  funftionibus  quibufdam  fulcitur  >  ac 
CmciL  GencraL  Tom*  X  XXIII. 


tium  virorum  » virtute  perfcftum » ac  prudenua  ita 
nobisprovifumfuiifet»  -ut  qui  apud  nosepifcopi 
effcnt >  iidcm  etiam  a  regibus iplis noftris ad  con* 
filia  adhibercntur ,  nulfum  in  Hungaria  jampri- 
dcm  pietatis  vcftigium  reliquumeuet* 

Quod  fi  hoc  ctum  temporeategisconfilio  re- 
movercntur  epifcopi ,  Dcum  immortatem » quanta 
repente  rcligioms »  &rerumecclefiafticarum  per- 
turbatio  cxitterct !  Nam  tametfi  eum  Dei  beuigni- 
tate»  &  clemenm  rcgem  na^iiumus»  quiunus 
omnium  regum  pietatem  ac  fapientiam  fupmu 
tamenistotpopulorum,  totregnorum»  &  maxU 
mt  imperii  procurattone  diftra^us»  ac  gravifii- 

B  rois»  iifque  continuis  occupatianibusimpeditus» 
quipotcucognofcere»  quidinhac»  velillaHun- 
gari»  partc  ficri  oporteat,  nifi  epifcoporum  ad-r 
moneatur  diligentia  ?  £0  jam  haereucorum  vis 
proceffit,  utnifiautipfe  D^rchiepilcopus»  cum 
\i  per  muneris  fui  paftoraHsrationem  Jicet,  aut 
atius  exepifcopts  atiqtiis  ad  prtncipis  latusaffi^ 
ftat»  qui  contra  perpetuam  hsreticorum  audaciam 
&  infolentiam »  f  jusupem  auxiliumque  imploret », 
omnia  in  pe;us f uere »  ac  retro  fubiapfa  rerem  vi* 
deantur»  QuodprobeintelWgens  S»b«nofter»  St 
xe  ipfa  expertus »  quanti  interfit  mifcrrimo  hoc 
tempore » fi  dodi  >  &  j>ii  virieclefiarum  apud  priri- 

C  cipespatrociniumfuficipiant»  iHumipfutn»  quem 
jam  antenominavi»  NtcoIaumOIahum»  archie» 
pifcopumStrigonienfem »  virum  omnivirtutumac 
laudum  genereornatiOtmum,  tequereverendiffi* 
me  Quinqoeecclefienfis  epifcope  »  hortatus  eft » 
ac  monuit » atque  adeo  mandavit ,  ut  nunquam  ab 
imperatoris  &  regis  noftri  latere  vel  tatum  un* 
guemdifcederetis:  fedpro  veftra  au&oritate,  % 
qua»  meritoveftro»  plurimum apudcum  vatetisi 
gratia»  ecclefiarumcaufamdefenderetts,  ac  tue« 
remini»  Httcacccdit,  quod  D,Strigonienfis»  Hc 
alHexnoftrisepikopisnonnuIIi  Turcis  finitimas 
aiets  habcnt^  J$m  tn  iis  defendendis»  &abho» 
ftium  in|uvia  tuendis ,  etfi  C$fare#  majcftatis  mu* 
nificentia»  &libcralitate  potiffimum  fublevcntur» 

D  nifi  tamen  fua  tpfi  quoque  providentia»  ac  cura9 
quae  ad  remorandas»quantum  fieri  potcft»hoftium 
incurfionesufuifunt*  fubminittrent:  fifuauipru- 
dcntiam»  ac  vigilantumTurcarum  potcntia?non 
opponant»quomodofrudusfuospcrcipient»  qui- 
busfcfuftentarc,  fuarumque  ovium  commodua^ 
tibusprospicerequeanr?  roftremotanta  eft  quo* 
rumdam  ac  prope  omnium  noftrorum  epifcopo- 
rum  inopia  »  ut  nifi  eos  piiffimus  idemque  optimus 
imperator  &  rex  nofter  fingulari  fualiberatitare 
adjuvaret»  &  ex  fuoipfosserario  aleret»  Wxfieri 
pofletft  ut  hi  fe  domi  fuae  fuftentarent  ♦  nedum 
poffintiantosfamptus,  quanti  hicfaciendi  ifunt» 
fuftinere » 
His  igitur  fHiblicismuncribus  illic  occupennur 

E  neceife  cft»  fifuame{>ifcopiaU(aoritatem  ac  reli* 
glonis  dignitatem  retinerc  ac  tueri  >  fi  gregem  fibi 
commiffum  defcnderc  velinr  ,  Eo  enim  ventum 
jameft»  utnontamcontraTurcas,  ?uam  corttra 
haereticos  noftris  epifcopis  fit  decerundum  •  Quod 
nifaciant,  a^um»  utjamdixi,  dc  omni  pietate 
foret#  Quamquam  ne  nac  quidem  ratione  pof- 
funt  Idquod  cupiunt  aflequi .  Tanti  enim  tum 
a  Turcis  »  tuni  ab  h^reticis  impetus  exiftunt  , 
ut  non  nifi  fingulari  Dei  providcntia  »  nuIJot 
eis  humano  ingenio  ,  nullis  viribus  ,  nulfis 
opibus  refifti  poflc  vidcatur.  Atque  utinam,  0 
utinam  »  cum  facrofandum  hoc  cccuraenicum 
conciiium  dimittetur,  &  aftbnes  noftrae»  quem 

Bb  fpc- 


t5«a* 


57P 


R*P*  Didaci  a  Payva  Andradi  Lusitami 


$80 


^'M"w"a    fperamus,  felicemexitumhabebunt,  utinam,  in-  A  eo  magis,  quod  res  &  negotfa  fua  vobi$  optimis  jj~£ 
CBKisti    9ttam^  i"oc,  undeegreffifumus,  nohisredireli-        -t-* -:-/*-/*?    .  ^  ___________  -__•  _!_;__._._. 


K  O 


i$-te>  ceat-Haeccftnunccalamitofiffim_e,oIimveronon 
tam  aliamm  rerumubettate,  qoam  religionisin- 
tegrit&te  florentiffimae  Hungaria:  facies  ,  quam 
rtemo  eft  adeo  ferreus,  quiafpicere,  &  lacrymas 
continere  quear . 

Sed  tota  hac  de  re,  deque  miferahili  Hunga- 
rieeftatu,  deh*reticorummuititudtti€,  acvarie- 
tate,  deque  iis  rebus,  quae  privatim  adecclefias 
Hungarieaspeftment,dicamaHa3,cum  id  perve- 
fhammihibcnignitatem,  &patientiam  facere  li- 
cebit » Nunc  dicendi  finem  faciam,  fi  prius  illud  di~ 
xero,  reverendiffimum  D.  Strigonienfem  ,  DD« 
epifcopos,  &univerfum  Hungarise  clerum,  cum 
ipfiohjamcommemoratas,  multafque  alias  cau-  8 
fas,  pr_efe.ntes  adeflenon  poffent,  utfuumtamen 
fingulare  ftudium  teftificarentar  *  quod  aatehaC 
pullisunquam  temporibus  fa&um  fuiffe  legimus, 
ne  floxentiffimis  qtndem  Hungarias  rebus  ,  id  nnnc 
ipfos  proftratis  pubHcis,  ac  privatis  opibus  pra?- 
ftitifle  ,  ut  nos  duos  hoc  tempore  D.  Joannem 
Sylveftri  Cofofvarinum,  epifcopum  Chanadien- 
fem ,  quemhicpraefentemcernitis  ^&me,  fumma 
Oefare&  majeftatis  volnntatedeligerent,  quieo- 
tum  nomine  omnem,,  quatn  S.  D.noftro,  fon&x 
fedi  apoftolica.,  &  vobis  dehere  fe profitentut  , 
obedientiam  deferremus  ,  ac  fupplices  obteftare- 
mur,  ut  hanc  ipfprum  vohmtatem,  atqueetiam 
miffionisf  tarditatem  boni  confulatis  ;  feque  ac 
fuasetclefias,  quauntutela,  ac patrocinio potif- C 
fimum  veftro  conquieicunt,  eo  loco  habeatis  y  ut 
inter  ceteras  prbis  terrarumecclefias,,  npnnujhm 
ipfarum.  quoque  habitam  a  vobis  fuiffe  ratipnem 
appareat » Quaecumqueautem  vos,  &  faerojfan&um 
hoc  oecumemcum  concilium  ftatuerit,  &  fanxerit , 
ea  nps,  ipfiquc  nonfecus,  atqueaDeo  maximo 
profe&a,  qui  nufquam  a  veftris  conciliis  abeft, 
fumma  ciim  reverentiaatquehumilitate,  nonac- 
cipkntfolum,  fedaccepta,  quampoteruntmaxi- 
ma  cura ,  ac  diligentia  >  tum  ipfi  fervare ,  tum  alios 
etiam  ut  id  faciant  adducere  conabuntur  # 


LXXXVIIE 


D 


^E -f  V  O  t{$U  M    &ji.C\t   CO^CILII 

Tridwtiw  y  &k  i$*s  eonsffii >  Jitretarh 

fronnnciatttm  K 

RjIverehp*  p&ttes  %  perfuafum  eft^  fanfl_c  f}?~_ 
nodo ,,  eam,  laetitiam  ,  quae  communis  fuit 
cum  oainibus  QhiiftiaAi  populi  aationibus  ^  pro. 
generalis  hujus  fac^ofandi  condliicelebratipnc:,, 
«,d:  praeiatos,  quofque  Qcclefia.  veftrae  Hungaricae; 
yerveniffe ,  cujus.fingulare:  femper  e.^titi.t.  ftudium. 
in  tuenda  &  confervan4a  ver^  Chriftudigione./ 
Nunc  roga,adu.s#.I>^usimmorta.Iis,,  utqua?tan- 
tio.  bmiorum  pmnium  conf^u  inchoata  ftmt ,  ad; 
optatos,  etiam;  «xitus  pt0  fna,  b^nignitate,  perd.u--  E 
cat .,  Optabilius qmd$mten&&  fynod.o,fuiftet ,  ut 
xegni  Hwgarici  p.radajt|ad  hocfacrum  concifium. 
perfonaliter  acceffiflent,  fed  quando  jnftis  &  Je- 
gitimis  de  caufis^  ^mgraviffimo  teftimonio  ilju-. 
ftriffimi  Sc  rev^raidiifmi  D.  Hofii  cardinalis. 
VTarmitn-fis.  conjun&a  coguntur  abeffe  ,  Hbenter 
jilorum  excufatipnemfaA^a fynodqs  accipit ;  cum, 
pr^fertim  confidat.  forct.  ut  tiotx  multo,  minorem 
utilitatemChriftiaaa  riiigio.percepturafitexope- 
ra,  quamipfi  fuis^ccl^fiishisturbulentis.  tempo- 
libus,,  pie&diligenterp^ftare  poierunt:.  atque 


religiofiffimis  patribus  committenda   e^iftima-  Chri^u 
runt,  Quod  reJiquumeft,  vos,  &  mandata  ve-      %$$* 
ftra,  prout  juri^fuerit,  Jsetoanimoampleftitiir, 
atque  admittit» 


LXXXI X* 

COliCTo  BUBir^A  ^tD  T^IT^FS  IT% 
concuh  Tridtntino  toniregttos  ,  a,b  illtoftri  4t<j%i 
rfverendo  domim  £>id*co  de  T4yt>4  ,  d*  *4ndr4* 
de ,  Lufitano ,  facr*  theotogm  doSiwe  ,  dominkd 
ILjtofipafcha*  MDLXIU 

JEjo  fum  pafior  honus  ,  honus  faftor  animam  fuam 
dat  fro  qvifas  fuis,  Joan*  cap-  10. 

Sempztern A  Ula  atque inexhaufta carita^ , 
qua  Deus  optimus  maximus  res  o.mnes  afe 
procreatas  compleftitur,  taatum  differtab  amo* 
i:e,  quo  ipfi  res  nobiscarasp^ofequimur,  utpo- 
tiusex  voci.mp$ntma,  quamesr^rum  fimilitudi- 
ne  fit,  ut^ea,  eademamoris  vocefignificentur  & 
eKpIicentur.  Ut  enim  prgeclare  docet  D.  Augu*  1.  iifero  4e 
ftinus,  divinEerestantoperehumana.  mentis  vim  *?d.r|^ 
excellunt,  &  humanis  vocibus  tam  iuntinexpu»  ^,  ^ 
cabiles,  ut,  nifidivinabenignitasfefe  fubmute-! 
ret,  &rafticanisiis,  imperids,  &plan<.ipfantu 
libus  noftris  vocibus,  pateretpi:  ineffabilia  ipfius 
arcana  traftari,,  proiluts.  divinse  cognitionis,  & 
djvinarum  laudum  incomparabili  fruftu  carere- 
mus»  Interinfinita  verodifcrimina,  quibusfum- 
ma  illa  divinse  mentis  caritas,  abhacnoftrain^ 
fima  Sr  abjeda  fejungitur,  hocunumeft  qpnmi- 
mmurn,  quod  nos  nihii  unquam  amare.  inani-, 
mtia^  inducimus  ,  quin  aiicujus  pulchritudints. 
aut  honeftatis  fpecie  prjeconceptiae  ajlefti  aut  in,- 
flammati  fimus*  Ita  enim  intell^ftus  &vo!unta- 
tismunera  invicem  cohserent  &  coaligantur,  ut. 
nihil  voluntas  ampleftatur,  quod  inrellettus  anr 
ticipata  cpgnitione non  comprobav^rit ::  nihil  de- 
teftetur&lrugiat,  qnod;noxireprobavecit*  Quare 
ubi  nihil  amore  dignum  intQlI^uA  ^u^icaverit, 
^uJIiAmJni^,  nullismachinis,  aullaquevi volun* 
taspoterit  addiligendum.  impelli.  At  amor  iHe 
infipitus ,  incon.taminatus ,&  plane divinus , quo 
Deusoptimusmaximus  iis  qua?  condidit  conjuti* 
gitur,  non  modo  a  rebus,  ipfisnonproficifcitur , 
pendetve:  fed  qnicquidbpnirebusineft ,  ab  illa 
tanquam  a  fonte  d^ftuic- :  ille  unqs prnamentprum,. 
rerum omnium ,  pulchritudinu.m ,.  fplendoris  om-. 
nis,  deinde  hon^ftatis,  caufaeft  8c  origo.  Tan- 
tumque  quodque  a  fummo  &  praepotenti  Deo_ 
am^ri  int^IIi^emus  x  quantum  in:  zql  bonitati$ 
contemplari  licebit* 

Si  igitur  a  Deoamari,  eft -iibmt'nfeft%libera«. 
letnexperiri;  videainufqu^  niulta.  pluribusa  Duo. 
beneficiis  ornata :  quis|am  d:ubi tarq  poterit ,. quae- 
dam  effe  Deo  aliis  Ionge  cariora,  qusevidelicec 
divinae  liberalitatimagis  (unt  pbligata  ?  Quocirca. 
quotksDeusfilio^Ifrael  voluit-  efle  perfuafo^  in~ 
ter  ceteras.  oranes  gentes  djvinae  diIe£lionispri- 
maspartesobtinere:  idfemperbeneficiorum^quae 
in  ipCoa  contulit,  commemptration^  effe<:it  _  lnr 
ter  omnia  autem  quaeaDeo  formata  funt^  qqis, 
de  acceptis  benefitiis.,  cum  homine  jurecettarQ 
poterit?  Quis  plura  Deo  accepta  referre  ?  Noa 
angelos  excipio,  non,  fupremosiUospmnium  ot- 
dinum  fpiritus  *  Longe  ii  quMem  nos  naturae 
prasftantia  fuperant  :  fed  non  hoc  potiffimum 
bejieficio.  dMoam  caritatem  meftiendam  puto  % 
Sed  opera  potius  &  ftudjo,  quodipfe.  omnium 

fabri-t 


Akn  o 
Christi 

3w*  J. 


JRow*  ?• 


Prow,  8. 


581  Oratio  in  concilio 

fabticator  pofuft  ,  ut  nemo  fempiterna  felici-  A 
tate  ,  ad  quam  conditi  fumus  ,  excideret  ;  quin 
potius  illa  omnes  perfruerentur ,  Noftri  verofo- 
lum  caufa  di&um  eft:  Sic  Deus  iilexitmundumy 
xt  filium  fuum  unigenitum  daret  *  ut  omnis  qui 
credit  m  eum  uon  fereat  ,  fei  habeat  'vitam  4ter~ 
%am*  Videte»  patrcsampliffimi,  quantumintcr- 
fit  inter  feipfum  darc  ,  aut  fua ,  ut  hinc  ardentiffi- 
mm  in  nos  divin*caritatismagnitudinemintelli- 
gatis.  Neque  folum  feipfumcledit,  fedmajefta- 
tis  hiaequafioblitustradiditinfirmutn,  debilem, 
aerumnis  vit»  &  incommodis  obnoxium  ,  ut  ni- 
jh.il  pene  miferiarum ,  nihildoloris&cruciatuum 
potuiffet  authumanamalcvolentiainvcnire,  aut 
fragilitas  fuftinerc  ,  quod  ipfe  non  fubjerit .  In 
tantas  ne  putatis  anguftias  fuiife  numen  divi-  B 
num  compulfum  ,  ut  h  illud  tanta  cupiditas  tene* 
bat  humani  generis  liberandi,  non  aliamratio- 
ncm  inirepoflet,  quameam,  quaeextremaemifc- 
*iae  perfun&ione  ,  &  fummi  dedccoris  offenfio- 
nc  continctur  ?  Minimc  quidcm  id  in  homi- 
nis  mcdiocriter  fani  mentem  Sc  rationem  c^dcrc 
poteft. 

Sed  tanta  dile&ione  hominum  divinum  pe« 
fiusaeftuabat,  utparumeivifumfucrit,  fieatan- 
tuminnosconferret,  quae,  quanquam  eximiaef- 
fent,  cum  tamen  a  ioia  omnipotentiaproficifce- 
rentur,  nullumfibilaboreminferrent.  Quarera- 
tionem  aliam  excogitavit  nos  beneficiis  cumu* 
Iandi>  qu#  tanto  eximiae  ipfius  in  nos  benevo- 
Icntiae  foret  gratior,  quanto  effet  majoribusfui  C 
ipfius  anxietatibus  referta,  pluribus  vitae  incom- 
modis  gravioribufquc  malis  circumfepta  .  Qua 
caritate  quasmajor  poteftexcogitari?  Quarejure 
optimo,  ut  mea  fert  fcntentia>  D.Paulus  illam 
promptuarium  omnium  divinorum  beneficiorum 
cenfet  ,  cum  inquit ;  Qui  frofrio  filio  fuo  non  fe- 
fercity  fei  fro  nobis  omnwus  tradidit  illunt  ,  $uo~ 
modo  non  cum  illo  omnia  mbis  donabit?  Qui  enim 
vit»  fuae  tam  fuit  prodigus,  ut  fe  immaniflima 
morte  ma&ari  pulchrum  effe  judicaverit,  utho- 
mines  cruciatu  digniffimos  a  debua  pcena  fedu- 
ceret,  quifieripoteft,  uteifdemhominibusquid- 
quam  eorum  deneget  ,  qu*  ad  beatitudinem 
comparandam  illorum  intcrerit  ?  Cum  praefer- 
tim  audiamus  divinam  fapientiam  apudSalomo- 
nem,  id  eft,  unigcnitum  filiumDei,  nonmodo 
hominesfuasdelicias  appellantem,  in  eorumque 
falute  maximam  fuae  voluptatis  partem  collo- 
cantem ,  fed  illos  confercntem  cum  iis  deliciis 
fempiternis  ,  quas  omnipotens  pater  cx  unige- 
nito  ipfius  filio  capit . 

Quod  ut  evadat  cxploratius  >  Hebraea  verba 
totidem  Latinis  verbis  reddamus  •  Cum  fefe  ia- 
pieutia  maxime  commcndaffet ,  nihilquefine  ipfa 
a.  Deo  unquam  fuiffc  fa&uta  praedicaffet  9  adjun- 
git:  Cum  eo  eram  cun&acomponens,  &deliciae 
fui  perpetuae,  ludens  coram  eo  omni  temporc  , 
ludens  in  orbe  terrae  ejus.  Atddici»  mcae  filii 
hominum  ( Intcrpres  vero  vulgatus  nomen  Scia- 
ha  fciuha  modo  delicias»  modo  dele&ari  intcr*  E 
pretatur)Nequc  putounigenitum Dei  filiumpo- 
tuifle  mclius  explicare  quam  fibi  homines  eflent 
cari,  quam  cum  ait,  perinde  illoseffcfuasdeli- 
cias  >  ac  illc  patris « Etenim  cum  illa  fumma  atquc 
fempiterna  felicitate  perfueretur,  ita,  tamcn  ho- 
minum  faiutem  fitientcr  appetebat ,  ac  fi  omnia 
fibidceffent,  nifiilli,  quoad  fieripoffet,  eadem 
fimul  felicitate  pcrfruerentur  *  Non  igitur  miran- 
dum  cft  ,  fi  Chriftus  fc  hominum  paftorem  ,  & 
omnium  qui  unquam  fuerunt  optimum  praedi- 
cct:  q«i  cafuitinoves,  quaspafccndasfufccpit, 
Concih  GeneraL  Tom.  XXXHI. 


Tridentino  habita* 


5$* 


D 


animi  propenfione  ,  ut  has  fuos  amores ,  fuaf*  A  N  K  ^ 
que  delicias  appeilet ,  Srhabeatt  proiisalgeat ,  cuRtiTi 
pro  iis  fudet,  pro  iiscfuriat,  fitiat,  crucemfu^-      1562. 
beat,  proiisnulla,  quamvisimmania,fupplicia 
formidet:  &  cum  tot  angelonimmilliaperirefit 
paffus  ,  hominem  tamen  funditus  intcrire  fcrre 
nullo  modo  potuerit* 

In  quam  icntcntiam  D.  Joanncs  Chryfofto- 
mus  interpretatur  verba  illa  Pauli  in  cpiftola, 
quam  ad  Hebrasos  fcribit ,  quibus  hominis  digni- 
tatem  commendans ,  ait:  *b{nnqH4m  enim  angeioi  Cap*  z* 
apprehendit ,  fed  femen  ^Abrah^  affrehendit*  Non 
dixit  (  inquit  )  affumpfit»  fed  apprehcndit ,  ut 
indicarct  contemplatum  fuiffc  Dcum  angelo- 
rum  &  hominum  naturas  a  fe  quafi  fugientes, 
&  homines  Dei  voluntate  contempta  ferri  prae- 
cipites  ;  quod  cum  non  pateretur  divina  cle- 
mentia  ,  fummo  ftudio  homines  jfuiffe  infecu- 
tum,  tantumqucoperae  Sc  laborisin  eopofuiffc, 
quoufquc  tandem  illos  quafi  apprehenfos  rcti- 
nuit,  ne  pcrirent.  Nonne  hoc  eft  officium  boni 
paftoris,  feris  fe  laniandumcxhibere,  utgrexin- 
columis  fcrvctur? 

Quam  Chriftt  in  ovesfuasvigllantiflimam  cu- 
ram  ,  egrcgiamque  benevoienuam  commendans 
D.  Paulus  ad  Tit.  fcribens  ,  ait  :  Qui  dedit  fe-  cep*  %* 
mettffum  pro  peccatis  noflrh  $  ut  nos  redimcfet  , 
cr  munddrct  fibi  fofulum  dcceptabitem  fe&atorem 
bonorttm  operum  .  Vocem  autemgr«cam  inpwfw> 
quam  vulgatus  intcrpres  vertit  acccptabilcm,  quia 
peregrina  Bc  incognica  erat  veterum  Grecortim 
auribus,  ait  D^Hieronymus,  neminem  reperiffc 
qui  fibi  cxplicarct  ;  quare  coaftus  eft  cx  ipfis 
fontibus  facrarum  literarum  vocis  hujus  vim  & 
propriam  fignificationem  petere:  in  quibus  o£- 
fendit  fcptuaginta  interpretes  ,  quoties  fcriptu- 
ra  utitur  voce  Segulah,  vcttere  folitos  wpi*<riwt 
eft  autcm  Segulan  ,  thefaurus  in  majori  pretio 
habitus,  magifquc  rcconditus  &  feleftus:  quod 
ctfi  non  paucis  fcripturas  iocis  poffemus  facile 
oftcndere  ,  unus  tamen  fit  nobis  multorum  in* 
ftar  ,  Ecclefiaftes  cap.  z*  Vbi  enim  vulgata  Ie* 
ftio  habet  ,  Coacitrvavi  mihi  fubftantias  re&um 
&  frovinciarum  :  habet  Hebraea  Segulah  mela- 
chin,  idcft,  Icleaaquaequcregum.  Ncqueenim 
Salomon  jadat  fc  omnium  regum  &  provincia- 
rum  aeraria  cxhaufiffe  &  compiiaffe  ,  fed  quic* 
quid  ubique  fuit  magni  pretii,  fibi  comparaffe* 
Quapropter  femper  pro  Scgulah  vertit  Chal- 
daeusParaphraftesHabidin,  id  cft,  carum&di» 
Icdum  valde.  Unde  fit(utadpropofitum  rever- 
tamur  )  D»PauIum  voce  mpw<rtw>  afcptuaginta 
ufurpata,  voluiffe  fignificare  Chriftum  feipfum 
tradidiffe,  ut  gregem  fuumnonquocumquemo» 
do  rcdimeret  &  mundaret,  fed  illum  fibi  poffi- 
deret  proprium  &  peculiarem,  tanquam  prctio- 
fum  &  cariffimum  thefaurum* 

Sed  quanto  majorem  fpem  &  alacritatem  ho- 
rum  commemoratio  merito  ingerit  noftris  om- 
nium  animis,  qui  oves  illajfumusChriftoIongc 
cariffirnac  ;  tapto  majorcm  timorcm  incutiat  ne- 
cefle  eft  corum  praecordiis,  quorumfideiS^curas 
eae  ipfae  oves  Chrifti  traditx  funt.  Cum  co  fint 
Chriftum  feveriorem  judiccm  experturi  ,  quo 
benigniori  paftore  illo  utuntur  oves  illae  ,  pro 
quibus  vobis ,  patres  ampliffiaii ,  reddcnda  eft  ra- 
tip»  Quis  enim  seqiiusrerumseftimatorfibipote- 
ritpcriuadcrefatisfafluramin  pafcendo  fuo  grc* 
gc  noftram  negligentiamei,  qui  fua  ipfius  dili- 
gentia  nunquam  fibi  fatisfecifle  videtur?  Neque 
enmi  ita  unquam  amore  eft  fatiatus,  uttotla- 
boribus  pro  fuis  ovibus  exantlatis  tam   accrb» 

B  b    z  mortis 


53* 


RiP*  Didaci  a  Payva  Andradi  Lusitani 


584 


Ahh  o 
Ghsusti 


mortis  perpefBone  ardor  ill*  carkatis  reftin&os  A  ilfibatae  vitse  continentia,  ficiborumparfjmonia^ 


aui  temperatus  fit*  fed  velot  fomenti  acceiHone 
videtur  multo  majores  vires  fumpfilte »  ufque 
adeo  fane»  at  fi  folus  cujufquam  illarumovium 
quarumeftispaftorex,  poftulaverit,  lubentifiitne 
iterum  fit  vitge  jafturam  fa&urui»  ut  abeodem 
Chrifto  revelante  accepifle  fandiifimum  virum 
Polycarpum  tradit  divus  Dionyfius  Areopagita 
ini  ea  epiftola,  quarn  de  bcnignitate  adDemo- 
philum  fcribit. 

Tanto  igittir  Chrifti  amori,  tam  inflammatas 
earitati  qu#  horninum  vigilantia  poterit  fatisfa- 
cere?  Si  grex  hic  effet»  quem  fuusdomumspar- 
vifaceret»  &quemnonomnibus  fois  opibus  prae* 
tuIiflTet,  poflemus  quidem  in  fpem  duci»  quam* 
cumque  in  hoc  genere  fomnolentiam  facile  con~  5 
don&ndam*  Sed  qui  prsecipuas  domlni  fui  dell- 
ti&s»  fuavifiimofque  s&more$  fibi  traditos  eflein- 
tefligit:  «jui  certo  fclt  nihil  domimm*  faum  ha- 
bere  carius»  nthil  io  omnibus  rebus  quas  condi- 
dit  pras  ecuiis  magi$£i$ovibust|ua$eipafcendas» 
fervandas»  fovcnoafque  tradidit;  non  mtelligec 
nallun;  in  hoc  munere  feccatumefiefacileferen'* 
dum»  nullamnegiigentiamnon  maiiimam?  Qua« 
re  s  paftorcs  optimi  »  nunquam  hoc  nomen  jure  po* 
teritis  ufurpare  >  nunquam  (inqciam}  fatas  pro 
dlgnitate  paftorali  bfficio  funclos  vos  effeintel* 
ligtte»  nifi  cum  hurtc  pottfijmum  cogitadooims 
veftrarum  fcopum  &  umvevf$  yim  veftrs  pr«« 
jixeritiS)  omnes  ^nimi  &  corporis  nervosinhoc 
imkutn  negorium  comuleritis  $  m  ne  minima  C 
qufdem  ch  vdlris  ovibus  pereat >  fed  univerfum 
gregem  fartum  teQum  fummo  paftori  Chrifto 
offer&tis»  qui  pro  itio  mortuus  eft.  Qu#  tamen 
vires  non  corporis  ianguore  afiidaa  vivendi  li* 
centk  cqntra&o  a  fed  caritate  metieiidm  font  -  $&» 
p^  enim  fit»  "ut  quis  fblum  illa  fe  poflfcpr^ftarc 
arbitretur »  m*m  cum  voluptate  conjunfta  funt  » 
Qvt%  quam  falfo  fit,  6s  Chriftiano  homineiadi- 
gna  eogitatiogi  Catis  Chriftusindicavits  cumdi- 
%k  :  Banus  paftor  animam  fuam  dat  pro  ovi- 
hm  fuis  *  At  cujus  re!  vel   fola   recordatione 
humanus  animus  magts  confternatut  quamtnor* 
tis  f  Hanc  tamen  ,  qmm  natura  ita  perhorre* 
fcit»  caritas  oviurn  vatis  omnibus  ampicxatur^ 
Quare  tunc  quifcjue  omnia  quae    poteft  ieeif*  D 
fe   fe  ja^et  t  cum  cunda  carttatis  o(Hcia  fue* 
jfit  diligenter  perfecutus  *  Nifi  mhti  ad  hoftes 
Chriftiani  notninis,  ^ut  nunc  eftrenatc  graffan- 
tur »   veltt  quis  deficerc  »  cetto   fecum  ftatuat 
necefie  eft*  tta  effe  divtnam  legem  asquam^  ut 
»<jue  pateant  vires  noftra?  divihae  praeiidiiscon- 
iumatae,  &caritas»  Chriftianas  religioms  fum^ 
ma  &  fundamentutn ,  eifdemque  prdrfusfinibus 
claudantur. 

Amor,  vetert  proverbio»  fuit  omnJpotens  dU 
£lus»  ut  qut  amnemoperismoleftiamlevat,  om» 
nt  iabore  &  difficultate  Hbcrat,  <^ui  igitutfieri 
poteft»  ut  infiammatus  cjuidam  amor&inChri-i 
ilum  >  &  in  oves  ejusminUshabeatroborisquam 
impurus»  nefariu? , fcelcratus, atqueprophanus?  E 
Aut  ^uid  turpiu  effe^poteft  »  quam  sipoftolit* 
funftionis  fuccefTores  virium  imbecillitarem,  aut 
operis,  adquod  a  Chrifto  mifli  funt »  diffifculta- 
*.*!»&.  4e  tem  C3tcufar€  ?  Qnare  prudenter  fatis  expeiidit 
^ceUotio.  D.Joannes  Chryfoftomus  *  quod  Chrtftas  ^  cum 
Petro  voluit  omnem  ecclefiaej  vicariam  curam 
committere  ,  &  gregis  fui  fupremum  paftorem 
creare  *  non  fuit  dii&enter  perfcrutatus  %  fi  ceteros 
omnes  prudentla,  Ii  literarum  cognitione  excel- 
/eret>  n  parentum  gforia »  autgeneris  fbtendore 
pmtret,  fi  reliquis  apoftolis  morum  aufteritate, 


N   «   O 


pr^ftarct^  fed  hoc  folum  »  fi  amore  ergaipfum  Chhisti 
omnes  vinceret*  Idque  ter  gemiriata  interroga*  «s$^ 
tione»  dicens:  Tem  amas  mti  At  ille»  Tufchl****  *S5f 
Jomine  qma  am*  t$  5  cuiChriftus,  Taft?  oves  meas  * 
Iterum  ac  tertto »  Pew  dffigis  rhtflus  ih  f  cumijue 
perfeveranter  affcreret  fummopere  ipfum  dtft* 
gere»  eumceterispaftorisofiicfo  praetulit»  qucm 
intelligebat  ceteros  caritate  fuperare  :  qua  una 
re  fatis  paftor  optimus  »  paftorumque  omnium 
vcrus  aefttmator  indicavit,  neminem  pofie  exa- 
nimi  fui  fententia  paftoris  eccleiltftici  oflfjcio 
fungt»  nifi  quitpfumardenteramaret;  utquifo- 
ius  nihi!  eorum  formidabit  quas  ipfc  pro  ovium 
fuarum  incolumitate  fubitt .  Chriftt  enim  8c  o* 
viunidife&ionesita  funt  conjuuSae,  &  indifcre* 
tas ,  ut  neque  inter  fe  disjungt  $  neque  una  fine  aiia 
cxtare  ulk  ratione  poffitt 

Quocirca  cum  Chriftusecclcfic^fus  paftaribus 
voluitmuneris  fui  leges  inftituere,  feipfum  for- 
mam  atque  typurn  propofuit»  m  quemperp^tuo 
refpicientes  officium  ftium  difcerent .  Uride  iSt  ut 
D*Joannes  Chryfoftomus»  divino  quodam  fpiu- 
tuconckatus»  tertio  librodefacerdotio  conftan- 
ter  affirmet  fuinma  effe  reprehenfione  dignum» 
^ui  obSatum  epitcopatumample^itur»  cumnon 
vere  ilUm  ?auli  vpcem  poffit  ufurpare  ^  mpk  &m*  $; 
matkem^  ejfte  4  Chtifta  fra  fr&tribm  mtis  *  Quare 
infolenter  magisquam  vere»  &deChrifto  $c  de 
ovium  diledione  fibiblanditur»  qui  pro  eis  quae-. 
vis  etiam  herrenda  pericula  fubire  formidjat  , 
Nemo  vero  tam  fev^re  ecclefi^  praglatos  am- 
pliffimos  auderet  judicare»  nifi  jam  effetChriftt 
prsefudicio  defi0itqm»noupaftores»  fedabjedif^ 
ftmos  effe  mereenaric**,  iJJiberaJi&fordidaredt- 
tuam  mercede  candu&os »  viliffimique  qttseftus 
fpe»  &amore!acatosA  eos omnes,quioviumcu- 
ram  ;  gerurtt»  ut  potius  fu^quamillarumft^ 
deanr  incolumitati  .*  malintque  oves »  quarum  cu* 
ram  alacri  anifnofufceperunt »  perire»  quamfefe 
pro  earum  falute  devovere* 

Mercwarim  (  inquit  )  mm  widtf  lupum  fefiU 
nare%fugit  ,  quU  mercmarim  eft »  CT  non  pmimt 
#d  mm  d$  wibus »  fed  de  reditibus  %  nihiloque  nifi 
propriis  fervit  commodis  •  Cum  quibus  Chrifti 
verbis  confentit»  quod  D.Faulus*  cum  recenfet 
caritatisoiltcia»  inpotifftmis  numerat,  n<m  qu&* 
vwvfM  fu&funt.  Quapropter  i\%  quicumChru 
fti  oves  perire  *  lacerari »  dilaniarique  intuentur ,, 
Chrifti  honorem  profcindi  ,  religiooem  concul* 
cari&profanarivident:  ita  tamen  propriiscom* 
modis  hserent »  fuifque  font  cupidttatibus  ihfixi  t 
m  nihilhorumperirefacilepatiantur^  quotantis 
incommodis  opem  fcraht :  fi  paftores  firtt »  nonne 
fatis  indicant  fenonliberaiem»,  fed  mercenariam 
operam  Chrifto  locatTe;  fiveropaftorali  munere 
fint  deftituti,  omnis Chriftian»  caritatis  expertes 
a  Chriftiano  fenfu  plane  alieni  ,  onmique  di- 
vina  dilcftiorie  prorfus  deftituti  non  (temere  % 
kd  Chrifti  &  apoftolt  vocibus  polTunt  jvsdU 
cari* 

Si  quod  igitur unquam  foit  tempus »  patres!  am- 
pliffimi,  aut  fi  quafefepotuitoccafioofferre,  ut 
veri  ecclefiae  Chrifti  paftdres  a  mercenariisdifw 
jungi  valeant ,  nune  ma5tim$  ^  Commurii  enim 
fanchHutn  patrum  fermone  ufurpatumeft:.  rcbis 
fecundis  argre  poffe  veros  paftores  a  mercenariis 
fccemi.  Sacpe  enim  fie  «  omnes  paftorttmfpe- 
ctmeh  pr^feferant:  Solo  ^utem  «rumnofo  tem* 
pare»  &cumov?um  faluspericlitatur,  pe^us  ca. 
ritate  accenfum  »  Chriftique  dedecoris  Impa^ 
tiens  j*0teft  cognofci .  Vcluti  qui  fint  fortes  & 

Ctrenui 


Anho 
Christi 


c&$* 


B 


585  Oraiio  in  concilio  Tridentimo   HABITA.  %%6 

ftrcnui  milites  ,  non  pax  ,  fed  funefta  pugna 
oftcndit*  Cum  igitur  hipi  truculentiffimipaflim 
fcraffcntur,  gregem  domini  magna  cx  parte  de- 
Siutierint»  quod  reliquum  eft  avtdufimis  mor~ 
ibus  infc&entur,  fumma  vigilia  animis  noftris 
abftrufas  inftruant  infidias  ,  nullum  non  tno- 
veant  lapidcm  >  nuilam  occafionem  praetermiu 
tant  ,  nulla  non  confingant  mendacia  ,  ut  ,  li 
fieri  pofllt  *  nihil  faltem  incontaminatum  ma- 
neats  quis  erh  verus  Chrifti  ovilis  cuftos,  aut 
quem  aliquis  divini  honoris  fenfus  tanget ,  qui 
non  fummopere  ,  ftudeat  fumma  cum  rerum 
fuarura  jaftura  ,  quovis  honoris  incomtnodo  , 
vitx  quocumque  aifcrimine  tam  gtave  incen* 
dium  ,  tamquc  late  ferpcns  malum  ,  fi  non  ex- 
tinguere  faltem  temperare  ?  Id  quod  eo  majori 
contentione  nobis  faciendum  eft,  quo  magisin- 
tuemur  iftos  ,  Chriftiani  nominis  hoftes  ,  nos 
noftris  oppugnantes  telis,  a  noftrifque  vitiis  at- 
«mmcnta  arripcre,  quibus  &  catholicae  ecclefias 
puritati  tenebras  obducant  ,  &  ipfius  concntur 
fntegritatem  evertere, 

Legiftisputo,  patresampliflimi,  hoftium  no- 
ftrorum  fcripta  maledicentiae,  calumniarum,  Sc 
criminationum  pleniffima  *  quibufque  potiffi- 
mum  conantur  omniuru  noftrum  verenda  totius 
orbis  oculis  objicerc  ,  &  palam  facere  .  Expen- 

dite,  qu&fo,  ipforum  tela  omnia  ,  quas  in  nos 
jaciunt,  quibulvemachiniscatholicam  ecclefiam 

oppugnant  t  &  videbitis  hoc  unum  effe  potiffi- 

mum:  noftram  vivcndi  rationem  cumillaveteri 

apoftolorum  &  relteionis  noftr»  heroum  con- 

ferre,  &  quantum  ab  illadeflexerimus,  quanta 

poflunt  hoftili  malevolentia  &  audacia  ,  amplifi- 

care :  noftram  vivendi  liccntiam  cum  antiquorum 

patrum  parfimonia,  ambitionem  cummodeftia, 

negligentiam  cum  folicitudine,  morumque  no- 

ftrorum  obicuritatem  cum  ianetitatis  fplendore 

priftinas  ecclefi»  comparare.  Et  cum  alicjuibus 

veris  (proh  dolor!  )permulta  falfa  immifcent, 

falfo  concludunt  ,  non  poffc  fidei  integritatem 

apud  illos  manere,  qtii  moribus  tantopere  dege- 

netarunt*  Qug  ratio  etiamfiomniprobabilitate 

careat,  tamen  quantum  apud  ignaros&imped- 

tam  multitudinem  habuerit  momenti  ,  fatis  nos        que  hebetiori  reddito  :  quod  pr&cipuum  in  cau- 

malotura  cxperientia  docuit  ♦  Quoad  longiffime  D  iam  noftram  intendunt,  &  in  quo  omnem  ha* 

poteft,  patres  ampliffirai,  mms  vcftra  rcipiciat       bent  fiduciam  collocatam:  quibus  |am  fiftioni* 


fuftentari  .  At  populus  hic  meus  tot  a  me  ho-  A      K ' 
noris  infignibus  decoratus  ,   tantifquc  beneficiis  Christi 
cumulatus  ,  bcneficiorum  memoriam  prorfusab-     I4$x» 
jecit,  &  honoris  mei  folicitam  curam  planede- 
pofuk  * 

Nihil  dubito  ,  paftores  vigilantiffimi  ,  quin 
brevi,  divinoafflantefpiritu>  fitistot  malis  op- 
pottunum  remedium  aliaturi.  Nifi  enim  idmihi 
de  veftra  intcgritatc ,  in  Dcum  fidc  &  pietate ,  fin- 
gularique  prudentia  pollicercr  t  parutn  abeflet  , 
quin  dc  rebusnoftris  aftum  efle  ducerem :  Srano- 
bis  transferendum  efle  regnum  Dei »  &  dandum  Mmh*  *u 
cfle  genti  facienti  fruftus  ejus.  vSed  dicet  quif- 
piam:  fiomniumordinummoresadpriftinam  vi« 
vcndi  normam  rcducantur  ,  putas  ne  hoftcs  no* 
ftros  manus  daturos,  &adccclefi«unitatcmfta- 
tim  redituros  ?  Ituo,  cumipfifint  nefario  fcelere 
contaminati,  vita;turpitudineinfe<fti,  &eam  fi- 
dem  fibi  excogitaverint ,  cum  qua  omnis  turpitudo 
&vivendificcntiaconfcntiret>  tanto  majori  odio 
ecclefiam  profequentur  ,   quanto  illius  miniftri 
fuerint  vitse  innoccntia  magis  inconurainati ,  8z 
relisfione  puriores  •  Quidfinurumfit,  patres  am- 
pliflimi,  nonmeumcft  praejudicare,  &  quam  fit 
brevi  harc  peftis  reftinguenda  ,  illius  judicio  re- 
linquamus,  cujns  cognitionem  nihil  futmumla- 
tet,  fed  omnia  aique  intuetur,  cuique  scque  pa« 
rent,  &  quae  funt,  &  quaenonfunt.  Hoctamen 
conftanter  poflum  affirmare,  quod  ncmo,  puto, 
inficiabitur,  nullaremagisvosChriftianae  reiptt- 
blicae  perpetux  incolumitaticonfuhuros,  eorum- 
que  faluti  >  qui  aut  ignorantes  a  catholica  fide 
defciverunt  ,  aut   perditorum    hominum    falfis 
;?erfuafionibu$  in  ea   parum  funt  confirmati  ,  o-* 
;>em  efle  allaturos,  quam  fidivinas  caritatis  faci- 
jus  accenfi  diligenter  curctis  ca  omnia  a  Chrifti 
ccclefiarelegare,  quse  &  Chrifti  hoftes  nobis  ju^ 
fte  e&probrant,  &hominespiosmeritooflendunt. 
Parum  ne  operae  prctium  fa(3:uros  vos  efle  puta- 
tis,  fi  effecetitis,  nejam  incircumcifi  ifti  agmini- 
bus  Dei  viventis  jufte  exprobrare  poflint,  ncve 
divinum  nomen  omni  laude  &  vcneratione   di- 
gnum  propter  nos  intcr  gentes   blafphemetur  ? 
Quo  telo  aut  omnino  confra&o,  aut  leviori  at- 
que  hebetiori  reddito 


fpatium  praetcriti  temporis,  atque  hujus  peftis 
initii,  pueritiaeque  memoriam  recordctur  ulti* 
mam :  &  inde  ufque  rcpetentes  piane  videbitis ,  iis 
exordiis  hoc  contagium  fefe  inhomihumanimos 
infinuafle,  iifdcm  argumcntisadolevifle,  neque 
aliisfomentisindiesmajoresvires  fumere,  Quid 
autem  juftins  poteft  Chriftiani  hominis  pedus 
angere ,  quid  majoribus  cruciare  anxietatibus  , 
quam  intueri  ecclefiam  communem  omnrum  no- 
ftrum  matrera ,  a  qua  in  Chrifto  geniti  fumus ,  cn- 
jus  «beribus  edncati  ,  monitis  aliti  ,  praeceptis 
inftrufti,  fideconfirmati,  anobisfiliiscariffimis 
belio  infeftari,  faeviflimifquc  hoftibus»  utiilam 
oppugnent,  arraafuppeditate^  Nequecnimun- 
qtiam  tantoperevexaretur,  nifi  immaniffimi  ho^ 
ftcs  ei  filiorum  opprobria  pofient  objiccre  .  An 
nonjurepoteritnobifcumexpoftulare  iifdem  ver* 
bis,  quibus  olim  donfinus  apud  Ifaiam  de  filiis 
Ifracl  conquerebantur :  Filios  enntrivi  O* exafravi» 
ivfi  mum  fpr&vemnt  rne  .  Et  fic  fenfibus  orbatt 
iunt,  ut  neque  fint  quidem  cumbrutisanimali- 
bus  comparandi.  Nam  &  boves  fuumdominum 
agnofcunt,  impofitumque  ab  illo  jugum  fponte 
fubeunt.  Afini  vero  dum  praefepia  domini  fre- 
quentant,  planefentiunt  fe  domini  providentia 
Cemil*  GeneuL  Tom.  XXXIII. 


bus,  quave  argumentorum  vi  poterunt  mcnda- 
ciis  fuis  patrocinari,  quse  non  facileanobisom- 
nia  rejiciantur,  quibufque  diu  caufam  fuam  apnd 
fuos  tueantur?  In  eorumfcriptis,  qui  falfas  ho- 
minum  fententias  rcfellunt  ,  mediocriter  verfa^ 
tusfum:  cumqucpermulta  legerim,  quae  illorum 
vefaniam  comprimunt,  falfafque  opinioncs  aper- 
tis  argumentis  convincunt,  nujlis  tamen  in  an» 
tiqua  rcligionc  magis  fum  confirmatus  ,  quam 
le«endisiis  ipfis,  qu*  ifti  perditae  mentis,  fron- 
tilque  petfricatae  ad  ftabiliendam  fuam  fenten- 
tiam  cumulant« 

Cum  enim  video  omnia  illorum  fcriptafcurri- 
E  Iibusvocibusfcatere,  impofturis^mcndaciis^fan- 
cHorumpatrumlocisaut  depravatis,  aut  truncatis 
refertaefle,  fatis  videoquamturpcmcaufam  tue~ 
antur;  cuinonnifi  fcurrilitate,  aut  apertis  men- 
daciis  poffint  patrocinari.  Vixque  mihi  poflum  per- 
fuadere,  hscrcfiarchasillos,  Fa&ionis  iftius  prtn- 
cipes,  itaeffejpcrfuafos,  ut  impcritas  multitudini 
ftudent  perfuadere .  Quienimheripoteft,  ut  viri 
non  omnino  imperiti  ,  &  in  fand:orum  patrttm 
fcriptis  fatis  vcrfati  faUanturmendaciis  a  fecon- 
fiftis,  iifqtie  fanftorumpatrum  tcftimoniis,  quse 
a  fc  truncata  &  depravata   effe   certo    fciunt  ? 

Bb     3  Scd, 


Anno 
Christj 


liK5-cflp.4* 

fsjriccpHorm. 
|!b,  *©.  c.ao» 

#:  1,  U«C«fo 


587  R*P*  Didaci  a  Payya 

$ed,  cumvoluntnominis  illam  e^ftimationem »  A 
q«&m  ftint  confecttti  ,  apud  fuos  tuert  ,  contra 
menteua,  contraquefententiamfaq*ea|>unt,  foli- 
queimperitas  multutidini  fuam  haerehm  probar^ 
ttudenc,  quam  unicam  fuas  veritatis  &  fidei  ju- 
dicem  «t  ccecam  &  rudem,  volueraat*  Cum  a«r 
tem  fe  caufa  cadere ,  neque jam  Hlam  fe  poffe  tue~ 
fiintelligunt,  innosdebacchantur,  &$Hq*iibus 
noftris  opje&i$  vitiis  conanttir  nps  in  omnium 
invidiam  ducere :  atque  ha  zzg&  no$  funt  animati  $ 
pttotiinhanc  cogitationem  incumbant,  ut  vul* 
go  homipum  j>erfuadeant,  oomes  noftras  vigi- 
Jias  8$  cogitationes,  quasin  tuendafacramento^ 
fumvi,  fideiquevcritateeoUqcamus,  huc  folqm 
fpeftare,  ut  privata  tioftr^  commoda ,  qusrinde 
pendere  atbitraimu" »  farta  te&a  confervemus  v  B 
Quanot^atqueignominia,  quse  major  in  Chri* 
iHanam  rempublicam  potuit  excogitari  ? 

Fneclarejamputp,  patres,  imelligitis,  quan- 
tum  fan&iifimi  hujus  cpnfeflkt,  facratifilmaeque 
fynodifit  muneris,  quantumque  Chrifti  honos, 
reltgioqtfque  noftm  dceus  Srintegtitas  a  vobis, 
pqftulet  ,  ut  nihil  ptsetermittatisad  totius  cccle- 
ftas  mores  ita  componendos »  ut  omnes  intclii* 
gant,  quantum  femper  vitia  npftravpbisdifpli- 
cuerint  ,  qaantomque  vitae  integritatem ,  di vinae* 
que  legis  exa&am  pbfervantiaut  perpctuo  caram 
liabueruisvnihilque  a  nobis  judicioaut  ratione 
«nquam(ut  hoftes  noftri  falfo  criminantur)fed 
humana  fragilitate  fuifle  peccatom*  Cujus  erit 
luculentiffimumteftimonium^  fiomniumveftrum  C 
calcuHsprtmis  ecclefi^  lafetes,  eorruptique  more$ 
jam  deinceps  prorfus  exulent  ,  illaquc  veftta  Q* 
pcta  priftino  nitori  reftituatur,  Nequc  dubito^ 
fi  hoc  unicum  r?me4jum  languenti  ecc^fi»  z&* 
hibeatur^  quin  omnes  hoftium  Chriftianae  difci* 
plin^  &  philofophise  conatus;>  quibus  Chriftia- 
nse  reipublicae  infidiamur,  in  ejjufdem  dignitatis 
8:  amplitudinis  acceffionem  convertantut*  ,  St 
enim  priftina  ecdefi^  tempora  memoria  repeta^ 
mus  $  racile  videbimus  omnem  hanc  illius  gioriam 
&  fplendorem  quem  admir^mur  »  hoftium  infi* 
iih  J;  adjuvante  divina  bonitate  *  comparaffe  % 
Quod  Chriftus  ipfc  Petro  ^poftolomm  facile 
pri-acipi  px^dixit,  $*>&a/?  (inquic)  fmnds  txft- 
tivit  W  W  trihrtret  fic&?  trititum  *  $&%  4ut$m  D 
rog*v*-  Pr0  ***  ***  nm  &J***4*  fi&*ttMi  tit  4utem 
dUqmndo  wnverfw  tonfirm^.  fratr?i  tuo$  .  Non 
quidem  patrem  rogavitt  uteccJefia  hoftibus  ca- 
reret?  id  enim  eflTetgloriameccfeiiae  fq^  invide- 
re,  Sc utLaurentii^  5tephani,  Vincentii,  cete- 
rorumque  martymm  triumphis*  quibus  fplende- 
icit  5  eflet  deftituta ,  imprccari ;  nevetot  fan^iifi- 
inortim  dodorum  praectariQimis  mQntimentisef- 
fet  iliuftrata;  fed  folum  precatus  eft  t  ne  fide^ 
iis  perfecutionibus  Uceffita  fuccumberet  ,  fed 
idem  fieret  gloriae  occafio,  qiiod  inruinaemate- 
riam  fatanas  moiiebatur, 

Ju!ianu$( ut  ex ecclefi*  annalibus  conftat )  qui 
ob  defe^um  a  fid?  apoftata  diQuseft>  cutnam^ 
nea  nervos  conferret  ad  Chrifti  gloriam  delen  E 
dam,  vidiflfctque  fa  dies  eidem  majoris  fpiendo^ 
■ris  cumulwm  accedere  ;  «f  odio  ,  conatibufque 
fuis  reddere  ccclefiam  longe  illuftriorc^m,  neque 
ferensefle  fegiPriae:  miniftrum  ei  %  cujus  honorem 
coriabatur  obterere:  aliam  ratiouem  excogitavit 
Chrifti  gloriam  obfcurandi  %  &  publico  ediao 
pacemecclefiaereddidk;  putabat  enim  pace  pof. 
feecclefta*  gloriamobcoecari»  quam  oppugnatio- 
nibus  comparaverat  t  autfaltem  illi  tanti  fplen- 
doris  occafionem  prasriperet^  Cum  enim  ecclefia 
omnibus  humanis  prasfidiis  deftituta  $  folifque 


Akdradi  LujitaKi 


588 


Chrifti  promiiKonibus  h^rens  ,  uadique  bellp   amko, 
petit^*  nullaexpartenonl^ceffita,  tantumfiierit  Christi 
oloriae  confecuta :  fatis  0eus  optimus  maximus     ij^ 
djeclgravit ,  non  humanisfriribus,  fed  divinisau^ 
fpiciis  &  auxiliisfuftentari.  Quar<jTertuiIianu* 
in  apologetico,  fimulque  E«febit|s  C^farienfis,  &Emkt* 
fummse  cuidam  providentiae  divin^^dfcribunt,  J^^bf# 

Supd»  cum  Tib^ritis  Catfar  ad  fenatum  referret  * 
upenda  Chrifti  opera,  quibns  addufti  permul- 
ti,  ipfum  verum  Dmm  prxdicabant,  velletquc 
fenatufconfulto  in  deorum  numerum  referri;  fe* 
natuSjtamen  Tiberii  precibus  nou  acquicverit ; 
quia  non  e^peftata  ipfiu^  fentcntiaDeus  %  -wul*. 
tis  haberetur:  erat  enim  tMta  RomanL  fenatus 
deliratio,  ut  vellct  $tiam  divinitatemafuisfen* 
tf  ntiis  pendere  ,  neceffeque  eife  Deum  habet^ 
homine$propitios$  fiDeu^haberi  vell^t.  Diviaa 
autem  fumma  &  infinita  fapiemia  effecit  ,ut  Chri  * 
fti  divinitasafenatur^iceriitur^  ne  evangelii  ,vi* 
res  hominibusadfcriberenturv  Qua  ^tiam  dtvjna 
providfntia  faftunn  eft,  ut  nunquam  Chriftiec 
clefia  importuni(fimis  hoftibus  careret ,  quibiir 
fuperatis,  fui  in  fidci  &  difciplinas  integritate 
multo  magis  confirmarentur  v 

Quapropter ,  paftores  vigilantiflimi ,  de  ii^Tqui 
pcr^li nt  fo Jiciti  fitis ,  ut  bonos  paftor^s  decet  t  qui 
animam  fuam  exponunt  pro  ovibus  fqi$.  Eccie-; 
fisr  Chrifti  nthil  ^ft  quod  vereamini :  iis  enim  prp>. 
cellis  quati  quidem  ppteft  y  mergi  nuiio  modo 
poterit»  Hocverp,  judiciotneojpr^omnibusfin- 
timis  fenfibus  nos  angsre  8e  tprquere  debet  |  ne 
forte  divinum  numen  tam  fit  contra  nps  iwutum , 
ut,  nifi  fumma  cumccIeritateanobi$,  vitf  fan* 
ftimpnia,  moribufque  ad  normam^vangcliifilil 
fui  reformatis,  pJacetur*  ijiquando  tandem.ira 
inciutos  &  cpmmotiis  na^  deferat,  atquealium 
populum  fibi  acc^ptabilem »  fibique  difto  audicn-* 
tem  pariat  *  Neque enim  eft ,  quod  nobis  plura  de  ***  «* 
diyinacIementiajpQniccamur,  quamoiimLibya, 
Perfia,  Alexandria,  Maccdoaia»  Africa,yEgy- 
ptus?  qua?  pmvinciae  cum  tantoperefidc  &  Chri- 
ftiana  religion^  vigerent ,  ut  vin  fanSitate  ciarif- 
fimi,  qui  inillisquondamfioruerunt,  fint  wbh 
fumrnae  ^dmirationi ,  iHorumqye  mcrius i9c  do* 
ftrinse  monumentis  fumma  cum  yoJuptate  frua- 
inur:  tzwm  in  quantis  nunc  ignorantia?  Srinfi- 
delitatis  tenebm  verfentur ,  nemo  non  videt  $ 
cum  ab  iis  fid^i  rudimenta  cogaatur  accip^rc  , 
quorumftieremagiftr*.,  Neque  enim  eft  obfcura 
P.  Pauli  iententia  fetael  in  id  furoris  Sc  indi- 
gnationisdivinam  iram  progredi :,.  ut  homines  di- 
vinx  cognitionisluminepavatos^  divinifqueau- 
xilm  deftitutps  tradat  in  omnium  fuarum  cupi- 
ditatumpoteftatem,  ut  nihiljam  fit,  quod  co^ 
ppffit  in  officio  continere,  aut  abomniflagitio 
retardare. 

Simulque,  ampliffimipr«fules^  animadvertite 
totius  ChriftianiorHlocuIasin  vos,  divino  bc* 
neficio  huc  quafi  poftliminioredu^os,  eflfe  defir 
xos:  veftrum  judicium,  m  divina  qus?dam  pra- 
cula  ,  h^retico^  omnes  perhorrefcerc  :  &Iicuju$ 
criminis  confcientia  percuIfo$  vcftram  cenfuram 
fummopere  formidare,  ut  qui  perfuafi  funt  vos 
jam  noftris  cupiditatibiis  modum  adhibituros  ; 
miferos  ha;reticprum  importunitate  vexatasf  a 
vobis  auxilium  praeftpfari,  ut  qui  Chrtfti^n^  re* 
ligipnijs,  &  omnium  Chrifti  ovium  nunc  patro- 
cinium  &pmfidium  fuftinetis  ;  omncfque  pios 
omnino  efle  perfuafo^  xo  veftra  vigiiantu,  pru- 
dentia,  integth&t€t  eximiaqueinDeumpietate, 
ovilis  Chrifti  inftaurationem,  morumqueadan- 
tiquam  difciplinam  reftitutionem  effe  pofitam  , 

..-    ita 


w 


5$9  Concio  L  K  M.  Th 

Awko-  ita  ut  totgs  Chriftiao»  reipyblic»  nomine  di«-  A 
Chrxsti  cere  aufim:  nos  f|>eraaiU5  quod  Rm  redemptu- 
«5*^  ri  Ifrael.  De  me  id  potf  um  teftari ,  quod,  cum 
lw-  H*  faepe  angar  &  erucier  coghatione  earum  cala- 
raitatum,  quas  miferrimjs  hi$  temporibus  intuc* 
mur;  maxime  tamen  me  confolatur  facratilfimi 
hujus  concilii  audioritas -  Quod  cum  intueor  > 
non  poflum  adduci,  ut  credarn  ecclefiae  Chrifti 
paftorcs  fan&iflimos,  qui  luporum  truculentam 
tabicm  ,  aut  iti  ovibus  fuis  funt  experti  s  aut 
Jtabent  expioratiflmtam  ,  quicquam  eorum  efle 
praetcrmifluros  *  quae  optimos  paftorcs  de  Chri- 
fti  gregc  mirumin  modumfolicitosdecet,  quae- 
que  aut  ad  Chrifti,  gloriam  amplicandam,  aut 
nd  Ecclcfiae  omnem  nsvum  &  macuiam  eluen* 
dam  valeant.  B 

Mafti  igttur  virtute ,  patres  ampliflimi ,  facite , 
uthanctotiusChriftianaercipublica:  de  vobisex- 
pe&atiooem  nequefallatis,  nequediufufpcnfam 
teneatis  .  Nobis  vero  qui  inuneris  veftri  fumus 
coadjutores  8r  «uniftri  ,  curae  erit  potiflimum 
ad  Chrifti  pedes  provolutislacrjrmis  &  fingulti- 
bus  iliius  clementiam  precari ,  ut  ecdefiae  fuae 
labenti  opem  ferat,  cordaque  filiorumadpatres 
convertat,  ut  jam-jam  illi  reddatis  hanc  eccle- 
iiam  fponfam  cUIe&iflimani  »  omni  labe  atquc 
ruga  carentem,  &  plane  dignam,  cum  qua  in 
terris  habitare  dignetur,  ut  cumillotriumphet 
in  omncs  aeternitates  in  eaelis .  Amen . 


XC 


Th&dtii  Ttrttfini  *Au$ufiinmfi$  ,  concio  <id  Jk- 
mftn&u-m  concllium  Tridtnthmm  ,  hahiu  in 
fefto  fan&ijfm*  tfcenfimii  tnno  Chrifli  dommi 

MDLXItt 


CuMhodie,  patresampliflimi,  univerfuster* 
rarum  orbis  ,  folennem  ac  facrofan&um 
hunc  diem  veneretur,  quoChriftusDominus  ia 
ccelumafcendiflepraedicatur;  non  mihi  defiften- 
dum  putavi,  qum  vobifcum  hunc  eumdcm  I**»  x> 
tiflimum  diem  concelebrarem*  &  ea  in  oicdium 
aflferrem  provirili,  quaefuggercnteipfofan&ifli- 
iuo  afcenfore  ,  maxime  ad  praefentem  rerum  & 
temporum  ftatum  facere  viderentur  ;  quando» 
quidemadonus  hoccc  fubeundum,  me  in  primis 
hortatae  funt  difficillimae  Chriftianae  reipublicae 
calamitates ,  Sc  anguftiae;  in  quibus  nullam  aequam 
reperirt  pofle  caufam  fum  arbitratus  *  qua  a  labore 
&  officio(viro  praefertim  Chriftiano)  vacare  Ii- 
ceret*  Nam  qucmadmodum  adprifcumiiludSa^ 
lomonis  templum  (  quod  Chalaaei  igne  &ferrO 
vaftaverant)  reflciendum  ,  non  modo  potcntiffi- 
mi  Cyri  sdi&o  accerfebantur  divites,  &quima- 
gnifica  dona  afferrent;  verum  ctiam  pauperes  & 
imbecillioresexcipiebantur^  quialiaviIiorisma~  E 
terici  munufcula  exhiberent;  pari  quoqucratio- 
ne  in  hoc  magno  confeflu ,  qui  Pii  IV*  pontificis 
maximi  juifu  hic  faftus  eft;  ut  cogitetur  de  in- 
ftaurando  fanftiflimo  Itei  templo,  guodimpio* 
rum  quorumdam  perfidia  ac  petulantia  inclinare , 
ac  fere  labi  cceperat,  unicuique  patere  aditum 
exiftiinavi  ad  auguftiflimum  hunc  locum,  dum 
fefe,  fortunas,  &  quicquid  habet  virium  ei  poU 
Jiceatur  &  deferat  * 

Difturo  itaque  mihi  de  divinifllmoChriftiia 
qcelum  afccnfu,  plura  quidem  ,  fed  duo  in  pri- 


Ad*i    Perusiwi,   &•  5po 

mis  occurrunt  ,   quae  cum   omnium   maxzma  ,    .         ■'" 
tum   maxime  quoque  neceflaria  vidcntur  »  AI*    Chri^xx 
terum    quidem  ,   ut   difleramus  ,    quamobrem      15^» 
Chriftus,  cum  fit  idem  cum  patre  Deus  ,   fefe 
incoelumreceperit,  quantumquegloriae&digni- 
tatis  ei  ad  patrem  rcverfo  acceflerit  ,  Alterum 
vero  quid  iis  quiineumcrediderint  commodi  & 
utilitatis  attulerit.  Qua  quidem  inre,  fieanon 
praeftitero  y  quar  tahtorum  virorum  tam  illuftri 
corona  digna  viderentur  ,   illud  vos  etiam  at- 
que  etiam   rogatos  velim  ,  ut  munus  >  quod 
affero  perexiguum  >  hoc  fumma  animi  mei  in 
vos  ,  in  Deumque  optimum  nxaximum  pietate 
compenfetis  > 

Quiadmirandadtviuaque  Chrifti  opera,  pie, 
&  une  errore  meditari  contendunt,  opcrae  pre- 
tiumeft,  duplicemineonatnram,  divinam  fcili- 
cet  &  humanam  ,  ante  omnia  fibi  proponant: 
quae  tametfiinunaeademque  perfoha  admirando 
confortio  unum  fiant,  inter  fefe  tamen  difcretse , 
ac  longe  admodum  fejun^tae  elfe  dicuntur  ,  & 
fuam  utraque  retinet  vim,  propriifquc  fungitur 
olEciis  atque  muneribus,  Nam  quaeChriitocon- 
veniunt,  ut  Deo>  eidem  ut  homini  nulla  ratio* 
ne  conveniunt  »  Quae  itidem  ut  horhini ,  nefas 
eft  illi  ut  Deo  tnbuere:  verumtamen  cum  in- 
diflolubiii  incxplicabiliquenexu,  io  una  eadem* 
que  hypoftafi  ( iit diximus) conjungantur,  fit ,  uc 
qu*  naturae  divin^  funt,  homini:  quaeverohu- 
manae  »  Dco  faepiflime  tribuantur  *  Hoc  ipfum 
profeflo ,  cum  de  facrofandae  afcenfionis  myfte- 
rio  cogitamus ,  nos  ad  memoriam  revocare  maxi- 
me  convenit.  Nam  cum  facr»  litterae  Chriftum  M0)tuufc 
Jefum,  Deum  &  hominem,  coelos  afcendiffete-  Afyu 
ftantur :  noti  de  eo ,  fecundum  divinitatem ,  quam« 
^is  virtute  divinitatis  intelligereilludoporteat, 
quandoquidem  Deus  ubtqueeft,  omniaimplet, 
omnia  continet  :  non  deeft  ufquam,  nufquam 
non  adeft*  Sed  neque  putandum,  ita  Chriftum 
fui  corporispraefentiamfubtraxifle,  ut(quemad* 
modum  itnpii  quidem  fenferant  haeretici)eonos 
omnino  deftitutos  effe  voluerit;  quin  potiusil- 
lud  ipfum  quod  furrexit,  ac  inccelumafcendit* 
voluifle  fub  divin£  facramenti  tegumento  obte^ 
dum,  nobis  in  cibumexhibere,  utejusvicorro- 
borati ,  &  virtutceducati,  acenutriti:  dumdiu- 
tius  peregrinamur,  Sc  longeacoeleftipatriaeva- 
gamur,  non  deficiamus  invia:  fedalacres&in- 
defeflt  in  finemufcjue  properemus.  At  vero  cum  ite; 
in  confummatione  faeculi  ad  judicandum  venerit , 
nullis  amplius  velaminibus  obdu3us  apparcbit; 
fed  quemadmodum  afcendit  in  ccelum,  fic  ve* 
nientem  fumus  confpcduri;  &  tandem  una  cum 
ipfo  in  ccelum  rapti,  ilto  ipfo  perpetuo  fumus 
fruituri  • 

Cum  itaque  Chriftus,  Deus  &  homo,  fecun- 
dum  homincm  tamen  a  mortuis  refurgens,  cor* 
pus  haud  amplius  moribundum,  aut  ulli  corru- 
ptioniobnoxiumfufcepiflet,  debebat  incorrupti» 
bilem  quoque  locum  adire  :  quandoquidem  mi- 
nus  cohaerebat  corpori  jamplane divino,  &im- 
mortalitatis  gloriam  adepto,  Iutea  hsec  Sc  ter« 
reftris  habitatio.  Cumque  corpusilludgloriofif- 
fimum,  praeter  egregias  dotes,  quibus  undique 
erat  exornatum  ,  diviuas  quoque  perfonae  con- 
jundumextitiflet:  dcbuit  non  modo  fupra  cce- 
ios  ,  verum  etiam  fupra  omncm  creaturam  ex- 
tolli.  Qua  quidem  in  re,  ftuham  fccit  pcnitus 
Deus  fapientiam  hujus  faeculi  ,  prudentiamque 
prudentum  rcprobavic  ,  duni  quod  illi  nequa- 
quam  fieri  poflearbitrabantur,  mirabiliter  eum 
effccifle  confpicimus  ;  quando  fdlicet  fan^i/Tt- 

mum 


5pi 


CONCIO    R,    P,     M.    THAD^l     PERUSINI     AUGUST, 


$pa 


$»<*«•  4> 


.&*e.  *?», 


vte.   f  *_ 


TT~7^  mum  fmtm  corpus,  quodfuoptepondere  $d  ima  A  fententiarum  gravttate  debuitexplicarit  Idquod 

Chriiti    Jabitnr  fuper  aitiffimasccelorura  fedes  tolii  prsp-       tum  aptifiimc  ccelefte  oraculutn  protulit  ,  cuni 

u$s.      icrites  apoftoli  confpexerunt  ,  &  venerati  fpnt.       eundem  federe  a  dextris  Deipranunciavit.  Qui- 

hus  in  verbis  ,  tantum  Chrifti  fcelicitatem  ab 
sliGrumfoelicitate  fejun&ameffevoluit ,  ac  iotel* 
ligi ,  quantum  dcxJiera  a  llniftra  diftarc  cognofci- 
tur ,  Quod  foecundum  illud  electionis  vas  Paulus 
afiirmans,  in  haEC  vcrba  prorumpit :  Chriftusfe- 
det  ad  dexteram  majeftatisinexcelfis,  tantbme^ 
lior  angelis  effe&us,  quanto  gloriofiuspraeillis 
nomen  optione  hsereditaria  eft  confecutus*  Hoe 
ipfum  clarius  alibi  deciaravit,  dumdixit:  quod 
fufcitavit  iilum  Deusamortuis,  &  conftituitad 
dexteram  fuamincoeleftibusi  fuper  omnem  prin- 
cipatum ,  &  poteftatern ,  &  virtutem ,  &  domina- 
B  tionem ,  &fuperomnenomen,  quodnominatur, 
five  m  hoc  faeculo ,  fiveinfuturo*  Quid  pluribus 
immoror?  deficeretme  tempus:  &aprimario  in- 
ftitam  recedcrem,  fi  omnia  loca  velim  recenfcfe, 
quae  incomparabilem  hanc  Chrifti  dignitatem 
&  gioriam  aperte  commonftrant  .  Sed  fortaffe 
magis  oporteret  obfervare  feinitas  ejus>  &  qui- 
bus  vitae  rationibus  eo  perveniatur  ;  atque  in 
illis  ambulare  fi  expetimus,  ejufdem gloriaenos 
aliquaado  fore  confortes.  Ityn  eft  difcifulus  fu- 
fra  magiftrum,  dicebat  ipfe  falvator:  nec  eft  fer- 
<vus  major  dominofm.  Propterea  GChriftusDeus 
&  daminus  nofter,  multa  fuftinuit  opprobria  , 
cruciatus,  &  mortem,  ufcitaintraret  iagforiam 
fuam:  fic  &  nos  per  multas  trlbulationcs  opou 
Q  tet  intrare  in  regnum  Dei  ♦  Vidit  lfachar^  i»- 
quit  fcriptura,  requiem  qmd  effet  fona  ,  W  ter- 
nam  quod  ejfet  oft irna  ,  ip*  fuffofuit  humeros  ad 
fortandum  * 

Sed  cum  h#c  nunquam  fatis  pro  rei  digni- 
tate  ac  majeftate  dici  poffe  videantur,  ea  feli- 
?ioribi3&  ingeniis  rclinquentes  ,  quod  in  ratid* 
ne  noftra  poftremum  m  foturum  aggrediamur.. 
Chriftus  igitur,  noti-utiibi*  qui  nulla  reindi- 
gebat  %  fed  ut  nobis  rerum  omnium  egentiffi^ 
mis  opem  ferret  >  e  cceio  defcendit ,  ac  ut  no- 
ftram  caufam  tuere-tur ,  hominum  confpedu  erc- 
ptus,  ad  fuperas  beatorum  fedes  afcendit .  Cu- 
jus  rei  tametli  multa  fcfe  nobis  offerunt  tefti- 
inouia  y  unum  tamen  ac  maxime  prascipuum  , 
J>  ex  facrarum  literarum  monumcntis  aflumemus. 
lAfctndensy  inquit  Paulus  %  (aDavide  ipfum  po- 
tius  fenfum ,  qtum  verba  mutuatus  )  Chriftus  in  aU 
tum%  CAftivam  duxk  caphitatemi  dedit  dona%Q» 
minibus.  Sed  quonam  pado  captivamduxit  capti- 
vitatem  $  captivi  quidera  antea  eramus ,  captivi  & 
poftea :  fed  illa  iaiqua  nimis  &  immanis  captivitas 
erat ,,  nemjje  fub  d^monis  poteftgte :  h#c  vero  pla- 
cida  &  mitis  qua  nimirum  fub  tuta  ac  fecura  Chri^ 
fti  clientela  ac  patrocinib  fervamur .  Quamob- 
rem  Chriftus  dtcitur  captivarn  duxiflecaptivita- 
tem,  quouiam  eo&quifubduraacdeteftandad«- 
monis  poteftdteac  feritate,  manicis  ac  compedi- 
bus  ferreis  tenebanturvinai,  folutopretio,  de- 
letoque  chirographo,  acpatefadlo  cceleftis  regni 
E  ^ditu  Chriftus  adduxit  ::  ac  in  veram  ,  &  om^ 
nibus  omnium  votis  expetitam  iibertatem  vin- 
dicavit,  Hinc  (  teftante  eodem  Paulo  (  dtfcen- 
dit  frimum  w  inferhres  fartes  term  ,  exffolians 
frincipatus  er  foteftates ,  tradnxit  confidenter ,  fa- 
iam  triumfhans  illos  in  femetipfo*  Hoc  eftpraecla- 
rum  illud,  ac  ingens  bcneficium ,  quod  Chriftus 
innoccns,  aeimpoilutu^,  fegregatus  a  jjeccato- 
ribus,  &  excelfidr  ccelisfa^us,  nobisexhibuit: 
dum  j>ro  nobis  fortiter  dimicans  ,  hujus  mundi 
j>tincipemforasejecit,  mortem  jugulayit,  &  in- 
ierni  fauces  obftruxitf 

Se4 


Mar**  ft/A 


Vf  &•*  fo 


labitnr  fuper  aitiffimasccelorum  fedes  tolii  prsp- 
iciites  apoftoli  confpeserunt  ,  <k  venerati  f^nt. 
Quid?  quod  i\  admirandam  Dei  providentiam 
contempl^mur,  fatisfuperqueconftabit,  debuif^ 
fe,  confpicuam  illam  atque  fenfibns  trafltahilem 
corporis  praefcntiam  fubmoveri ,  curu  nt^lla  alia  de 
caufa  clariffitmus  filius  fuiffetabam.antiffimopa- 
rent^!  miflus.  in  huqc  numdum,,  nifiutperficcret 
ppus  ejus  :  boc  eft  >,  ut  homin^m  ad  aetcrnat^ 
gloriam,  pro9reattum  ,  fatanae  tamcn  Iivore,  & 
peccati  colluvje  dcjeftutn  atque  proftratuio.  cri- 
gerct*  &  <mm  Deo  in  gratiam  reduccret .  Vtnti 
enim  Filius  hominis  quarere  y  €2T  falvum  factre 
fmd  fzriera$K  Quamobretn  cum  ftda  ipfiusmprte 
ac  r^fmredione  hujus  legationis  nuinus  abfol- 
viflet;  debuit  adpatrcmire,  atque  apudeumpro 
nobis  perpctuo  a^vocatum  agere  *  I^Iec  tamen 
quavmpritiium  furreKit  a,  mortuis,  ad  patrcm  fe 
cpatutit :  £ed fmbuit  zdhucfeipftw  <viwum  5  in  muU 
tjs  argumentisy  fer  dies  qHadragintax  ut  ca  ratio^ 
l>e  fuai^  nobisrefu^redionem,,  pras  omqibusejus 
maximis  operibus*  maxime  admirandam  &falu- 
tarem  demonftraret:  quo  tot  fignis  &miraculis 
comprobata^  omnemex^niousdubitandi  occafio?t 
Bcmremaveret;  uc  noa  imracrlto  recumbentibus 
undecimdjfcipulis.  a^pparens  exprobraverit  incre^ 
dalitatem  illorum,  &  duritiem  cordis,  propterea 
quod  iis^  qqi  eum  videran^refurgeatem a  mortuis ,, 
jioncredid;crant .  Verum  eniniyero,.  nori  medio- 
cris  myfterii  vim  ccnus  hic  dierumnumeruscoa- 
tinere  vidjetur :  fed  cum  daudaiit  opera ,  ut  quan^ 
brevii5.me  poffumus  ,  qtiliojra  pronunciemus  % 
unicuiquc  liberam  (  dumroodo  a  re&ofidei  tra- 
mite  non.  aberret  )  judicandi  facuhatem  r^Iin- 
quimus . 

Ex  hu  itaque;  cum  abuftde  conftet ,.  quamob,- 
rem  Chriftus^  terrenohocreliftoergaftulo,  cce^ 
leftia  tegna  petierit  (quod  primuni  ecat  noftra 
oratione  pertradandum)nunc  a,Iterum  quod  fii- 
pereft,  quoad  ejus  fieripotefty  brevibns  abfoL 
vemus.  Videamusitaque  quid,  quantumve  gloi- 
rise  ac  dignita.us,  cceleftis  Chrifti  afcenfus  hodier- 
na  die  ei  pepererit  *  Scribit  evangeiifta  >  quod 
ajfumftus  in  coelnm  fedet  a.  dextris  Dei*  Breviu- 
fcuja  quidem,  &  anguftafatiseftoratip,  fcdan- 
guftiffimana  &  plane  divinamChriftigloriam ac 
dignitatem  expianat  :  Sedet  y  iaqiuit  ,  a  dcxtris 
Dei . ..  Metninem  puto  conxmoveri ,  quod  alibi 
legatur,  Chriftum  ftare  a  dextris  virtutis  Dei :. 
ftat  utiqueChriftus,  &  fedet:  ftat  quidem^  vc* 
luti  femper  paratus  ad.  pugnam  pro  nobb  iaeun> 
dam,,  &  ad  opem  nobis  aflferendam :  fedet,  qua« 
tenus  ,  jam  magna  ex  parte  hoftibus  devidk  ,, 
fumma  cum  tranquillitate  poffidetregnumj:  ma- 
nu  potenti  &  brachio  excelfo^  humiiitate  fcili- 
cet  &  patientia  ,  e  manibus  hoftium  erepturnt.. 
Et  fedet  a  dextris  Beix  quoniam  fecuudum  natu- 
ram^  quam  fufcepit  humauam,  fupremtua  obti- 
net  heatitudhus  gradum,  veluti  i-n  potioxibusbd- 
nis  patemae  haereditatis  conftitutus  :;  reliquis 
etiam  minoribus  bonis  tum  potiturus,  cumeva- 
cuaverit  omnem  principatum ,  poteftatem  atque 
virtutem*  Sed  non  fecundum  hominem  folum, 
verum  &  fecundum  abditiffiinam  divini  oumi- 
nis  majeftatem^  aliquid  ci  fauftiffimum  huncad 
patrem  afcenfum  contuiifle  putandum  eft  :  cum 
is,  qui  apudbomineshabebatur  ut  homo,  poft- 
modum  fuiflct  agnitus  &  prxdicatus  ut  Deus  ^ 

Illavcro  Chrifti  fcelicitas,  adquamfecundum 
hominem  fuit  affumptus,  cum  rerum  omnium  fit 
pulcherritaa ,  mira  yerborum  venuftate A  &  fumma 


A  k  n  o 

Ckristi 


&br*  ^S 


Sfitef*  ti 


6f»*/49f 


TJ«L  ty 


fyfof*  4v 


A  N  NO 

Christi 

1562. 


593      Orat.  ad  patres   in  concilio  trident.  habita» 

A 


Tit*  i> 


Sedafiudquaefo  divinaebeneficentue  gloriofum 
munus  contemplemur,  quod  ibidcm  fubdit  apo- 
ftolus ,  dicens  :  Dedit  dona  hominibus ,  Quae  autem 
sa  fiot»  haud  obfcure  demonftrat,  cum  inquit: 
jiVm  auidem  dtdit  afoftohs  ,  aiios  frophtUs,  diios 
evangeliftas,  aihs  faft^res  9  &doc*fores,  adtonfum* 
mationcm  fmQorum  in  ofus  minifterii  9  in  adifica- 
tiomm  torforis  Chrifti  .  Apoftolos  quidem  ,  tan- 
quam  praecipuos  in  ecciefia  Dci  miaiftros:  pro* 
phctas,  qui  non  fofum  futura  praedtcerent  ,  fed 
abditos  &-abftrufos  fcripturarutn  fenfus  explana- 
rent;  evangeliftas,  quibuseapotiffimumeuradc- 
mandaretnr  ,  ut  Dei  verbum  annunciarent  1  pafto- 
resvero,  &  doftores,  ut  plebem  fibi  commiffam 
inftruerent  ac  erudirent.  Quo  in  loco  haec  duo 
mitnera  fimulconjunxit  »  ut  oftcndcret ,  eum  non 
rc&epaftoris  munusobire,  qui  docere  eton  poffit 
autnolit.  Quadere  Pautusinftituensepifcopum : 
Opwtetf  inquit,  iffum  amfhtti ,  <fui  fecundim  do* 
Rrinam  efi  >  fidetem  ftrmomm  >  Ht  fotens  fit  exhorta- 
rifndoffrinafana^  £f  eos  qui  tontradkunt  arguere. 
Sed  qnamquam  hoc  Idco  varia  miniftrorum  ge- 
nera  jfuxta  menfuram  donationis  Chriitt  recen- 
fcat;  omnestamen  in  id  folum  defignatos  fuiffe 
oftendit,  ut  nos  regant  &  initituant:  ne  veluti 
pirvuliflu&uantes ,  &  inftabiies*  circumferamur 
omni  vento  do&rina?  :  fcd  perfe&am  &  folidam 
$&em  habcamus»  nullis  ventorum  flatibus»  nul- 
Jifve  perfecutkmum  procellis  obnoxiam  *  Deni- 
que  fingula  haec  dona  tcftatur  apoftolus,  nonin 
otium,  aut  dominium»  fed  neqne  in  deftruftio- 
nem*  veruminopusminifterii,  &  in  aedificatio- 
nem  corporis  Chrifti  ,  quod  eft  ccclefia  >  fuifle 
conccfla « 

Sed  praeter  haec  praeclara  cximiaque  dona 
longe  his  majora  &  pretiofiora  cbntulit  Dcus» 
poftquam  afcendit  in  ccelum .  Mifit  fiquidem  Spi- 
ntutn  ian£tum  fuum ,  qui  eft  primum  illud  &  fum^ 
mumdonum,  inquoomnia  dona  dantur,  prout 
ipfefuispromifitapottolis,  priufquam  moriturua 
abeis  rcc^fltflet:  Exftdit,  inquiens,  wtis  ut  ego 
tyadam  -  S$  tnim  non  dhkro ,  fdrtctectts  non  *venist 
%wn*  ?tf,  #d  wsi  fi  autem  abiero  ,  mitt4m  eum  <td  wi»  No- 
verat  quippedominus  Jcfus,  nunquam  apoftolos 
potuifle  divini  Sptritus  majeftatem  percipere  , 
quamdiu  in  ejus  beatilfimo  corpore  intuendo 
verfati  Sc  immorati  fuiflcnt :  atque  adeo  ipfb  rcce- 
dente,  &P4ter&FiIius,inefFabiIiquadam«f  ad^. 
tnitandarationeilltsaffuerunt  ♦  Et ne  qqis  fortaf-, 
fe  putarct ,  Spiritum  i  Ilis  promiffum  fine  caufa  a£» 
futurum ,  oftendit  rn  quem  potiffimum  ufum  & 
finemfit  cum  miffurus,  dicens:  Cum  vemrit  Sfi* 
ritus  Hle  *uerit4tis  ,  iocebit  ws  ommm  <verit4tem , 
Plurimumcerte  referebat,  eosdoceri  omnem  ve^ 
ritatcm,  quiuniverfac  ecclefiae  fundamenta,  du- 
ces  &  prseccptores  fnturi  erant  :  quorum  ope^ 
ra  ,  Chriftianae  religionis  doftrina  >  per  uni- 
verfum  terrarum  amhitum  erat  propaganda  . 
Divino  fiquidem  oraculo  atque  decrero  fanci- 
tumerat,  ut  inommm  terram  exiret  fonus  eorum% 
CT  in  fines  orbis  terra  *uerb*  eorum  .  Quocirca 
Paulus  tantt  muncris  particeps  eftcdus  ,  ma- 
gnaquadam  excelfi  animi  cum  fiducia,  8c  certa 
rerum  divinarum  fapicntia  inquit:  ISfos  fenfum 
Chrifti  hdbemmi  nobis  enim  Deus  revelavit,  «t 
per  nos,  ad  alios  haec  cceleftis  doftrina  tradu- 
catur . 

Aliudiufuper  fingulare  beneficium  Deus  con- 
tulithominibus,  cum  ipfe  SrDeus  homo  in  coe* 
lum  afccnderit  >  humilem  hanc  &  abjedam  ho- 
sixnis  natutam  in  tantamextuiit  majeftatem  ,  ut 
qui  omncm  eo  commigrandi  factrltatem   noftra 


T/rf.  i$* 


1,  Cn ■  Zt 


/fcflf.& 


594 

culpa  amiferamus,  ejusmeritis  fimus  in  ccelefti- 
bus  colfocati:  haeredcs  quidem  Dcl  ,  cohseredes 
autem  Chrifti  „  Haec  maxima  &  pr*clarfflima 
dona  princcps  apoftolorum  Petrtts  confide- 
rans,  dixit  t  Pcr  Chriftum  maxima  &  pretiofa 
^romifla  nobts  a  Deo  donata  ,  ut  per  haec  ef- 
ficiamur  divinse  confortes  naturas  ,  fugientes 
ejus ,  qu«  in  mundo  eft  ,  concupifcentiae  corru- 
ptionem . 

Jure  itaque  merito  Chriftus  dicebat  apofto- 
lis:  Exfedit  vobis  ut  ego  wadam  ,  cxpedit  ,  in- 
quam»  utCioelosafcendam:  utaffiftamvuhuiDei 
provobis*  Expedit,  ut  vadam  ,  quo  vobis  itcr 
aperiam,  ut  fccurepoffitis  in  patriam  pervenirc: 
quemadmodum  Micheas  praedixcrat  :    >Afcendit> 

B  fiindens  iter  ante  eos*  E^pedit  tandemutego  va- 
dams  quoniam  ea  ratione  non  folum  ipem,  fed 
certam  etiam  fidem,  ut  illuc  aliquando  evolan- 
dum  effc  credamus  ,  praebuit  .  iUbentes  cnim  , 
inquit  apoftolus,  fontificem  magnum  ,  <jui  fene- 
travit  coetos  ,  Chriftum  Jefum>  tenetmus  ujtjue  in 
finemffti  noftr*  confejfionem ,  Confidamus  inquam  , 
&  nos,  fi  bonisemulatorcs  fuerimus,  aliquando 
eo  cfle  pervcnturos  ,  ubi  &  ipfe  elt  •  Hoc 
enim  jampridemfuispromiferat,  dicens:  Siabie- 
ro  C*  frafdravero  *vobis  locum  ,  nempc  irnpetran- 
do,  6f  una  cum  Patrc  gratiam  largicndo  ,  ite- 
rum  veniam^  O*  ttcifitm  ws  ad  meifjum  ,  ut  ubi 
fum  ego ,  V  vos  fitis , 

Sed  ad  vos  redeo ,  patres,  cum  jarn-jam  finem 

q  dicendi  fim  fafturus  ♦  Operas  pretium  eft  con- 
ftderarcparumper,  quaeChriftus  mox  afcenfurus 
in  coelum ,  apoftolis  potiffimum ,  8c  iis  qui  in  eo- 
yum  locum  fucceflerant  ,  peragenda  praeccperit . 
JLtintes*  inquit,  inmundum  univerfum*  pradicate 
evangelium  omni  treatur#  *  Et  in  alioloco  :  Eunta , 
inquit,  docete  omnes  gentesi  ba^ftixjsntes  eos  inno- 
tnine  Tatris ,  WFiliiy  O*  Sfiritus  f&nfii :  docentet 
eos  ferv^re  omni&  qu^ci$m^uemandavi*vobis .  Qui- 
bus  quidem  falubcrrimi  domini  noftrt  praece- 
ptis  ,  fi  ullo  unquam  tempore  fttit  obfequen- 
dum  ,  fuit  obtempcrandum  ,  fi  totis  animi  & 
corports  vifccribus  ioferviendum,  nunc  profefto 
triaxime  dccet :  quando  tantus  in  hominummeu- 
tes  crroncae  doftrinae  dolus  irrepfit:  ut  fpreta  & 

D  juftitiae  &reIigtonisdifcipIina,  illud  innos  pro- 
phetaeoraculum  contorqueri  poffit :  Omnes  dttlU 
n&verunt  ,  fimul  inntiUs,  ftcli  funt.  :  non  eft  qui 
fuciatbonum:  non  efi  ufyue  ad  unum »  Quamobrem 
veftra  nunc  intcreft,  patres  religiofifiirni  vcftra, 
inquam  ,  intcrcft  ,  Sfiritns  fitn&us  fofuit  efifto» 
fos  regtre  ecclefiam  -Dci,  nuttm  ac^uifivit  fangnine 
fuo  :  a  Chrifto  ,  8c  a  lanftiffima  ejus  ecclefia 
alienos,  vclut  oves  errantes ,  ad  pafcua  reduce* 
re:  8e  fi  fuerit  opus  ,  eriaro  humeris  reporta- 
re,  Veftrum  eft  inquam  ,  tot  calamitatibus  op- 
portunum  rcmedium  adhibere,  totque  pernicio- 
fis  crroribus,  omni  fapicntta,  diligentia  ac  ce- 
leritate  occurrcre  ,  &  fi  fieri  poflet,  prius  illos 
opprimere,  quam  itt  corum  hominum  mentibus 

E  radices  agant ,  qui  irapudentiffime  8c  fine  frontc  > 
bonum  malum  ,  8c  malum  bonum  affererc  non 
vcrentur » 

Etnevidear,  patres,  plus  operae,  difigentise 
ac  laboris  a  vobis  extgere  quam  par  fit ,  mihi  abun^ 
de ,  patres  ampliffirni ,  fadum  ertt  fatis ,  fi  eos  co- 
natus  in  defendenda  fidei  catholica?  veritate  ad- 
hibueritis,  quos  ineaevcrtenda  h*retici  ifti  ad- 
hibuerunt:  nc  vos,  qui  caufam  Ddi  agttis,  illis 
quiillam  prafterncre  ac  peffumdare  totis  viribus 
annituntur,  inferiores  extitiflc,  8c  praefentia  fe- 
tu!a  &  futura  pofteritas  conqueratur »  Si  itaque 

par 


A  nn  o 
Christi 


Mtdu  z. 


Htbr*q* 


Jom*  i$> 


C*f  uiti 


tfah^ 


Afa  tQc 


*/'!.)- 


5P5 


SeRMO   PlTRl   FAVON 


$9$ 


Anh  O 

iy6z. 


W*k  S9> 


Gettt$* 


2,  &(g*  i& 


zt  Tim*  i» 


Har,  *lh 


-parftudiun*  &vosadhtbuerms,  abunde  per  vos  A 
arbitror  officio  veftro  ,  &  ecclefiae  fatisfa&wm 
erit.  Curateigitur  inprimisevangelicspdo&rin^ 
verit^t^m,  feftaruinrabielaceratasi^  &  (uperfti- 
tionua|va»itatecontea*ptam,  in  pdftinumChri- 
ftiansp  reiigioriis  ftatum  afierere  &  vindieare  *  Nec 
p^tiamini,  tanquam  proChrift*  gjoria  dimican-* 
tes  ,  fam  vel  deafa  teaebrarum  ^aligine  convo- 
Jutam  deiitefcere  ,  vel  foediffima  errorum  collu* 
vie  obtufam  j^cereu  Hec  ullum  quaefo  vitse  aut 
fortunarum  difcrimine  adire  vereamini  ,  modo 
rem  adeo  util^m ,  adpo  dignam  $  adeoque  necefla- 
riamperfici^tis.  Qtio  eniminfirmiores  videhimi* 
ni»  eopotentiores  itaevadetis,  utcum  propheta 
diccre  valeatis:  In  deo  faciem$is  mrtu>nm  ,  &*ipft 
ad  nibilum  dedticct  trilwlantes  nos  #  Yeruta  efiinv*  B 
vero  praeterhancdoftrin*  puritatemrt?tiaeadam , 
fideique  conftanti«ttn  conferv&adam  ,  {ummope- 
xe  qt*is  non  pdicet  n$ceffariuna,  vitse  ia,tegrita~ 
tcm,  fanffcimonutnque  adhibere?  Idveroquaa- 
tum  ponderis  ac  robpris  haheat  ,  8z  ad  devios 
in  verkatem  fidei  revocaados  ,  &  ad  probos  ia 
pict&tis  officio  retinendos  ,  vqs  optime  noftts  * 
Omnes  quandoquidetn  intelligunt  ,  vos  parum 
Chriftiana?  m  prodeffe  pofle  a  ahi  do^rinae  v$- 
iritatem  ,  non  modo  difceptajione  (  quod  faci- 
le  prseftabitis  \  f$d  morum  quoque  integritatq 
(  quod  amnium  eft  maxiraum  ,  oiaximeqiie  ne~ 
ceflarium  )  vobis  defeadendam  non  ttatueritis. 
Nec  vpro  ipfi  noftrae  religionis  hoftes  habent  , 
quo  fuam  ipforum  petulantiam  tueaatur  ,  cum  Q 
eos  potius  divia&  Jiterae  eseciatioai  obaaxios 
efle  teftcntur  ,  quod  Chacn,  p^.trem  Chau.aan 
imitati ,  veriti  non  funt  detegere  v^reada  pa^ 
truni  fuorum  %  Quapropter  in  hoc  unum,  toto 
pedore  eft  intumbendtjm  x  ne  habeant  quo  vo^ 
accufeat  vel  convincant;  atque  ca  de  <?aufa  do- 
ftrinae  (quam  foJa;  &  tenet  x  Sc  confecvat  fanfta 
Romana  ecclefia  )  finceritatem  contemn^nt  , 
Quod  (\  nec  eo^  hac  ratione  lucrrarj,  poteftis,  hpc 
noviflimum,  quodreUquaomniapoteftate  conti- 
net,  adhibcte  antidatum* 

Affiduis  precibus  aq  fupplicationibus  Deum 
optim^m  maximum  a  qup.  majlora  fere  aec  fpe~ 
rare  ,  nec  optare  poifomus  *  rog;ate  atque  ob- 
teftamini?  m  qu^madmodum.  pro  peccatornm  d 
nafttorum.  tnagaitudiae,  earum  in  nos  iavidiam 
diflimuUt  y  ac  petulantem  Semei  temeritatem , 
easiaaoftramccclefumexercere  patitur:  ita,  pro 
e;a,  q,uaL;addudus  &  viftus  eftciementia»  ut  feu 
ret  aoftra  crimiua,  convcrtat  eorum  corda,  ur. 
agnofcaat  verita,tem  ^  cr  refipifc<t&t  a.  kqueh  d'ut? 
boli  >  4  $m  Mptim \  tsnmtw  *d  ipfms  wlmt&tem* 
Intantajfiquidem  eccle(5ae  perturbatione  nonalio 
tutius  nobis  confugieadum  eft  ,  quam  ad  ipfum 
verum  fervatorem  ,  qui  pofuit  altiffimum  refa- 
gium  fuum  ,  q.uo  aulla  homiaum;temeritas  por 
reft  pertingere*  Si  vemin  ipfa  animorqm  perti^ 
a.aciapermaaferint,  fuaq^ue  quafalent  coatumar 
cia  a  nobis  abhormerint ,,  ora,watiui.dem  veftra  ia 
finus  veftros  convertetar  ,  &  Deus  illis  quan-  ^ 
doque  exprobrabit  incredulitatem  &  duxitiem 
cordis,  quod  ecclefise  veritatis  column^  %  Bc  a 
Spiritu  fan^oedbftaenoa  credidednt ,;  fed  incon- 
futilem  Chriftiveftemrefdndere  fiataufit  quam 
veleoA,  aquibuspatibalofuitaftiicus,  difcinder,e 
fuppaduit*  Siqui  verp,  (quod  faxic  Deus)  refi^ 
pueriat^  8e  adcor  redierint^  baec  eos  procnldu- 
bio  figna  fequentur^  In  nomm  CbrJfii  J.efi  dm^ 
nU  ejicient  ,  id  eft  ,  errores  &  meadacfa  fper- 
nent  ,  noa  attend^ates  amplius  fpiritibus  erro- 
rts  ,  &  doftrinis  dsemo,aioram  .   ZJngHis  lo%Hen~ 


II  JUSTIN0?01ITJE» 

t$mwi$>  ideft,  Catijiolica; veritatis  do&rinam,  anno 
quam^nteaacerrimeoppugnabant,  nnncSpiritus  CHKrsrx 
iapfti  ore  defendent ;.  Serpcntes  tollpnt ,  id  cft ,  hae^     ij«*«. 
refumvenenaejicients  €T  fi  mcrtifcmnt  quid  bifa* 
rint^  non  eis  n^tebity  id  cft,  fatanx  iaiidiis  cir^ 
^umventi^  noa  periclitabuntur »  Suptr  *$ros  mmus 
impQwnt  ,   CT  bene  htbehunt  >   fqualqre  ff  ilicp( 
peccati  jacente^  pcenitentiae  medeia  curabunt  * 
Vobis  autem,  qui  bpqi  admiaiftrator^  $%  6p^* 
nurii  fuifti$  ,  qui  fcil|c?t  Chrifti  religioaem  c^ 
ftiffime  pra  veftr^  ia  Deum  pi^tatecpluiftis:  ^c 
pro  fervand^  veftri  muneris  ratioiie  eeclefiam   # 
Chrifti  a  teter^imis  noftrorum  hqftium  mucror 
nibus  defendiftis  ;  cum  paterfaniilia§  adveaerit  > 
redditurqs  unicpiqu?  fecundum  opera  fua*  men^  Ma0th4^ 
firsm  bomm  »  €T  cwfmam  ,  cr  coagiutam  *  &*  Lm*&  ' 
fipcrtffiuentm  dahit  in  finum  vefirum* 

D  I  X  I. 


XCL 


S  £  ^  M  O      T  E  T  %  I     f  ^  FOm  I 

Juftinopalitani ,  hahttm  #d  facrofanffam  fynoduni 
Tridtntinam  ,  w  dic  pentetoftes  fipcr  ptecathnt  % 
hilhmx  o*  evangelio*  UDLXiu 


Precatio*.  Peus  %ui  hoiietm  iie  corid  fi^ 

dilium,  &c* 
Exadibas^        &um  complerentur  dies  Tenmo* 

fles,  crr* 
Ex  Evangelio .«  Si  qnis  dillgit  me>  fermomm  mmm 

jermkit»  CTc* 

Sac^osanctje  cecumenicx  fynodi  Icgati 
prudetitiffimi  ,  praeftantiffimi  oratores^  pa- 
tresoptimi,  audivimusquaprecatione  canamunis 
materRpmanaeccIefia.  animum  qui  reda  fapiat., 
ab  imniortaJi  P^tre  hodie  nobis  ftudeat  impetra-* 
^e ..  Quid  (ubiiciat  folemni  precationi ,  cum.difci-* 
pqlos  domini  noftri  Jefa  hocipfodiefanapSpi- 
ritu  quondam  ^fftatas  concitatofque,  commemo- 
rat,  Quam  magna  &il,Juftria  Chriftum  diligen^ 
ti"bti^  Chriftinomine,  eadem  polliceatur  ,  cutaa 
proaunciat  ;  SJ  quJs  djligit  me  >  fsrmonem  mmm 
jirvakit ,  ^TJPater  mem  Ailigtt  ettrn  1  #r  ai  eiim  7o***H*1 
wnhmujy  tr  mmfimem  apud  mm  ficiemfrs*  Sed 
cur  obfecro  tam  div^rfa  ?  Ita  at  primo  quidem 
precaretur,.  fecundofcommemoraret,  tertia  poU 
Iiceretur?  Quasfo  vos  quicumque  propofita  dum 
recitareatqr  njuka,  vdftra  attentionq  ac  pietate 
profccutiefti$,  mincqaoque;  attente  proXeqaimi^ 
ni,  quae  adeafdemres  ex  veteriiaftituto  conftie 
tui  dicerc  quam  breviffimc  *. 

Summa  eft  univerfa  Chriftianae  rei ,  fi  q,ui*  vi- 
tam  fic  inftituat,  ut  ipfi  tandem  contiagatDeo 
pfacere  %  &  eodem  fummo  a^c  ferapiterao  boao 
frui,  expleri,  fatiari.  Atvero  (quemadmodum 
propoiaimus  )  vitam  inftituere  noa  poteft  ^  nifi 
quinovitPeum,  quidiligitexaaimo,  qui  pr^ 
cipienti  paret ,  obtemperatque  noa  invitus ,  Ut 
pwpterea  illi  qui  inftitmat  necefTe  fit  Deum  co* 
gnofcere  ,  Dei  voluntati  obtemperare  ,  diligere 
Deum,diIigi&amariaDeo.  Quaemultaficcon- 
junda  Sc  colligata  concedere  oportet  ,  ut  ipfa 
iater  fefe  alia  aiiorum  fidem  faciaat  non  obfcu- 
ranu  NuIIum  certius  argumentum  proferri  po^ 
tcft  yokrim,  fjperaatifve  Peo  placere  ,  quaiu 

cttpiea* 


5P7 


AD   PATRES    CONCILI  1 


An  n  o  "cupientis  diligi:  nequc  rurfus  cupientis  diligi»  A 
Chjusti    verediligentis:  nequediligentis  ullumaliudme- 
is*a.     lius  ,  quam  cogoofcentis   &  obtcmperantis ,  Si 
parcmus,  diligimus:  cum  autem  diligimus,  co» 
gnofcimus,  diligimur,  placcmus.  Ait  cnim  fal- 
Jhidcm*       vator  :  Qui  h&btt  mandatt  mea  ,  €7*  firvat  ///<*  , 
jlle    eft    qui    diligit  me  t     qui  mtem    diligit  me  , 
dili&itUY    <*   patre   meo   ,     &  ego  dili^am   eum  , 
43*  manifeftah  el  meijfum  t     In  prima   autem 
epiftola  fcribit  Joannes  :     In  foc  fiimus  quoniam 
cognovimus  tum  ,  fi  mmdatt  ejits   obfirvamns  ♦ 
Qui  dicit  fe   nojfe  Deum  ,   W*  mandata  efus  non 
cuftodit)  mendax  eft,  &*  w  eo  writas  noneft*  Qui 
autem  firvat  wrbum  ejus  ,   *vere  in  hoc  earitas 
Dei  ferfi&a  eft .  In  hoc  fiimus*  quonitm  in  ipfofu^ 
mus  .   Prudcntcr  igitur  ,  &  ex  religione  (  mea  B 
quidem   fententia  )    quieumque   exiftimamnt  , 
(  quod  tamen  non  pauci  noftra  hac  infceliciffima 
setate  maljtiofa  rerum  interpretatione  plerum* 
que  fubvertere  aggrediuntur,  )  Prudenter  (  in- 
quam  )  8c  ex  religione,  quicumqueexiftimarunt 
aliudeflefiliorumnumerohaberi,  Ionge  aliudil- 
Jis  jamadnumerari,  qiu  ccelefti  Patri  nunquam 
poffunt  qonefle  cari.  Filium  communi  8c  minus 
proprio  voc^bulo  demqnftrat  vel  ipfacxaqua  & 
fpiritu  nova  procreatio,  Amicum  autern  &  Deo 
jpfo  gratum,  clarumqu$hominem,  quodeomo- 
4o  procreatus  ,  patri  cui  natus  eft  facile  &  li* 
bcnter  cbtemperat.  Licet  filium  effe  ,  ut  etiam 
pravis  dele&ere,  ut  vitio  faveas,  utfequarevi- 
tiofa.  Non  licebit  autem  effe  amicurn  *  fi  juftis   C 
$c  honeftis  quibus  Deus  gaudet,  tu  quoquenon 
gaudeas  ,    fi  noq  oderis  vitia  ,  fi  virtutem  non 
comple^are.  Qiti  amicus  eft  ,  is  protinus  &  fiU 
Jius  erit  »   Qui  autem  filius  ,   is  non  continuo 
etiam  amicus.  Dcmus  ergo  (quodprimum  om-i 
nium  dare  ia  iis  cogimur)  catnolicam  eccleliam 
differentias  ejufmodi  non  ignorafle  .     Noverit 
etiatn  (utpareft)  unam  &  alteram  expofitarum 
diffinitioncm:  non  latuerit  eandcm,  coetum  ip~ 
fum,  beatam  vitam,  &  quaecumque  alia  Deum 
colentibus  quotidie  promitti  audimus  ,  meliori- 
bt\s  tantummodo  reddi  ,  ac  perfolvi  .   Meliores 
autem  vcl  araicos  ,   illis  dumtaxat  effb  licerc  , 
qui  prsftanti  aeterni   psatris  liberaliter   animum 
(  ut   praediftum   eft  )   rcfta   fapientem   fuerint  |> 
adepti  • 

Hsec  qui  dedcrit  fateatur  ncceffe  eft  parentem 
optimatn  ,  qu®  omnibus  quos  pepcrit  optima 
omnia  fcmper  cupit  ,  fumma  cum  ratione  men- 
tem  illis  refti  non  ignaram  ante  Qmnia  voluifle 
precari  :.  Mox  vero  &  qualcm  hanc  effe  opor^ 
teat,  ilUrum  quas  difcipuli  olim  acccpere  exem- 
plo  commonftrare:  ad  extrcmum  autemetiamiU 
iud  fubtexcre,  quid  eam  adepti  fanfti  &  piiho- 
mines  a  Deo  optimo  maximo  aut  confequi  va- 
leant  aut  fperarp.  Quo  uno  exccUenti  &mirore- 
rum  ordine  magiftra  folertiffima  de  illo  potiffi- 
mum  cogitavit  admonere  *  Omnino  8:  mente 
opus  cffe  &  via,  non  tamen  omni  velvia,  vel 
mcnte  ,  fed  utriufque  optimis  ,  ut  afpirante  &  E 
adjuvante  Deo  per  mentem,  &  viam  optimam, 
ac?  optimam&immortalem  vitam  contingat  per- 
vcnire.  Ex  quibus  Iate  patet  ,  praedida  omnia^ 
prcces,  dequibus  Ioquilfiur:  exempla  ,  quae  tra- 
damus:  praemia,  quibusadcalendum  Deum  di- 
vinitus  invitamur:  cum  earum  rerum  fere  nemo 
non  indigeat ,  eadem  ut  proponuntur,  omnibus 
qtii  honefte  vivendo  Deo  placere  cupiunt  ,  cffe 
communia.  NuIIuseft  (utopinor)  tam  rudis  6c 
expers  cceleftium  literarum  ,  quidem  non  exifti- 
met  *  Sed  cum  expofita  ,  patrcs  fanftiilimi  ,  ad 


IRIDENT*    HABHUSt  $p8 

omnes  pertineant,  qui  Chriftianam  (utriosfaci-  Akno 
mus  )  agnofcunt  &  fequuntur  religionem  ,   &d  CHKisTr 
hanc  veltram  fynodum  hoc  tempore  ea  conftat     n6z, 
maxime  pcrtinere, 

li  eftis  vq$  ,  qui  Pii  quarti  pontificis  maximi  co- 
hortationibos  monitifque  tam  frequenteshucac- 
ceffiftis,  ut  Iabefaftatam  muhis  ante  annis  ma~ 
li^  multorum  artibus  ecclefiac  matris  veftrae  ma- 
jeftatem  pracclaro  veftro  confilio  in  priftinum 
ftatum  aliquando  reftituatis*  At  enim,  fi  dili- 
gcnter  (  ut  vos  facere  video  )  animadvertitis ,  qu* 
oftendit  ipfafuorummalorumremedia?  hoc  pul- 
cherrimo  die  ponit  ante  oculos ,  qua  ratione  id 
quodnunc  agitis,  bcllifiime  poffit  confummari  * 
Revocate  ,  optimi  patres  ,  ad  memoriam  ,  qn* 
vobis  proximc  tradiderit  mater  veftra  ,  fcilicet 
monftrat  illa  duccm  omnium  fortiffimum  dc  au~ 
xilia,  ad  quasfola  infummo  communium  rerum 
difcrimine  oportet  vos  confugcre  *  Nam  quod 
exjoanneprimumpronunciat:  Si  quis  dilipt  me9 
firmonem  meum  firvabit  :  &*  pater  meus  diliget  jQ*n*  r4* 
cfli»  ,  47*  ad  eum  *veniemus  ,  &*  mmfionem  apttd 
tum  faciemus :  In  eo  prarcipue  illum  patcfacit  , 
quiuousfipraeeat,  vos  ipfos,  confiiiaque  veftra 
egrcgie  prseter  ceteros  poteft  adjuvare  .  Qupd 
vero  paulo  poft  fubnedit:  Tactm  relhfuo  <vobis> 
fatem  menm  do  wbis  ,  non  quomodo  mundus  dttt , 
cgo  do  wbisi  ideopertinet,  utintelligatis,  qui- 
businftrumentis,  acveluticopiis  venturusfit  vo* 
bis  auxilio  dux  patefaftus  *  Itaque  dux  vefter, 
Chriftusfuerit:  Auxiiia  autempax  &tranquilli- 
tas  j  qua?  ab  eodem  proficifcuntur  .  Eum  vero 
ducem  &auxi]iaquomodoliceatcomparare,  jam 
noneftobfcurum:  ctcnim  id  quoque  fatis  &fuper 
explicavit  mater ,  cum  pronunciatis  diligendi  ad- 
jicerct  conditionem  .  Unde  apparet  dandam  in 
primis  operam  efle  ,  ut  ametur  a  vobis  Deu$  , 
ut  amemini  ab  ipfo*  Utdivinamipfiusbeneficio 
incoquod  ccepiftisrcdle  peragendo  meutem  acci* 
piatis, 

H«c  fihabeatveftrum  hocnobiliffimum  ac  ve- 
nerandumconciliumcecumenicum,  jam  non  erir 
de  finc  optimo  a  nobis  nequc  defperandum ,  ne* 
queambigendum.  Utautemhabeat,  paucis,iif- 
quebreviffimisopuserit»  Nam  vcl  inunoomnia 
pofitavidebuntur,  ut  faepius  in  mentem  veniat, 
quibusantevosaliis  contigerint,  quae  vobisdari 
vehcmcnter  nunc  cxpetitis  •  Occurret  id  guod 
volumus  ,  fi  ilforum  quae  apoftolus  receniebat: 
affiduerecordars  non  poenitebit.  Erant  (ajebat) 
difcipuli  omnes  pariter  in  eodem  loco,  cum  appa-  ^  , 
rueruntillisdifpcrtitaelinguaBtanquam  ignis,  ac  *'* 
repleti  funt  univerfi  fpiritu  fan&o  -  Statuite  pri- 
mum  apud  vosdivina  imbutum  doftrina  fcripto- 
rcm  ,  nihil  unquam  nifi  verum  ac  neceftarium 
fcribendo  nobis  exprcflfiffc.  Deinde  interrogate 
fcribentem,  cur  de  hominibus  ,  <juibus  Deus 
cuminignerefulfiffetfuaipfius  dona  contulit  hi- 
ftoriam  confcribens  ,  iis  quae  expofuimus  verbis 
uti  maiuerit  :  quid  eum  cenfetis  refponfurum  ? 
Refponderct  (  ut  ego  quidem  arbitror  )  in  eo 
quod  audivittis  defcribendo  non  magis  exprimi 
muhitudinem  ,  cui  coeleftis.  Pater  olim  affuit, 
quamconcludi,  ac  prope  dixerim,  definiri  om- 
nem  aliam  ,  cui  quovis  tempore  idem  bonorum 
omnium  donator  liberaliffimus  eft  affuturus.  Id 
ita  perfpiciemus.  Multitudo  de  qua  fit  fermo, 
Dei&domininoftrijefu  difcipulorum  crat:  erat 
omnium:  praeterea  vero  ineodem  Ioco,  8c  pzrU 
ter,  uthiftoria  conteftatur. 

Nihileft  horum  (optimi  patrcs)  quod  dicen- 
tisftudiodigniffimum  nondebeatexiftimari,  fed 

ut  alia 


599 


A.NDRE/E   BlJTItll   SjPISCOPI    TlNINUNSII 


#00 


*?. utalu  omnia  breviuti  confulens,  confulto  ma-» 

CHiUm  xime  pratermiuam  ,  illud  r^unquam  fine  dili* 
i$6z*  genti  animadverfione  praeteribo  *  Difcipuli  (in-* 
quit)  conveiieunt  pariter.  Hoc  extremum  pro-* 
pterea  (  ut  mihi  quiden*  videtur)  Lucas  adjun- 
sit ,  ut  figaificaret  eum  ,  quem  retulit  piorum  hen 
minum  coaventnm  non  corparum  tantum  fyno* 
dum  fuiffe  ,  fed  etiam  animorum,  quorum  par 
erat  in  deliberando  ftudium*  ideoxfinis,  una  & 
sequalis  omnium  utiiitas  •  Eam  tnuftiuidincm 
propius  afpexit  Deus  ,  auiluro  ipfius  ab  ea  nu-, 
men  abfuitr  univerfa  fimul  juveruat ,  (  &ut  vk 
detis)  non  ob  aliam  rationem  ,  quamt  quod  ob 
piam  &  cceleftem  caufam  ,  pio  &  ccclefti  pro- 
pofito  eadem  convenerat  ..  Conveuite  erga  & 
vos  ,,  convenite  aaitms  ,  patres  ,  ut  corporibus 
conveniftis.  Certe  un$  eft  ecdefia  ,  uaus  Deus, 
una  religio  ,  paftot  etiam,  ac  pomifcx  unus  * 
omnia  deniquc  unum  funt  :  quorum  gutia  tot 
numero  ex  um  dtverfts  locis  ia  huac  locum  vo& 
cojiegiftis* 

Quomodo  igitur  quaeadtmam  &eamdem  cau* 
fam  fpcftant  confilia  veftra  diveria  dccebit  effe  , 
&  non  una  ?  Muitis  deliberantibus  ,  pneferum 
vero.sn  gravi  &  arduare,  ficutveftra  eft,  haud 
faciie  contigit  ,  eadem  protiaus  ut  probent  uni» 
Yerfi*  Natn  plertimque  evenit  y  m  qu«  aiii  pro 
XQ&is  6c  utilibus  fequenda  effe  judicabunt  ,  haec 
alii.e*  divcrfo  ,  ceu  valde  contraria  contendant 
effe  fugienda  .  Id  &  aliis  ante  vos  patribus  non 
deteriore  feculo  in  rcbus  cjufmodi  non  femel  fci- 
jnuseveniffe.  Si&vobis  (quod  efle  potcft)  ule 
aliquid  interdum acciderh ,  tunc  illud  ftatim  pro-. 
fpici  debebit  ,  quonam  modo  a£  veluti  via  poft 
longamconcertationeta  in  unam  &  eamdem  teo* 
tcntiam  akuniverfis  optime  decurratur .  Mentium 
tiamque  veftrarum  confenfiojnctn  non  modo  cau^ 
fn  quae  una  eft  »  a  vobis  nunc  requirit  ,  verum 
ctiammaUquibusmederi  ^qs  oportet^  qux  funt 
Ingentia,  difticiiia,  inveterata,idemfummoperq 
videntitj:  poftularc  ,  Neque  enim  ejufmodi  ilia, 
^xiftimanda,  ut  vel  unus  veftrum,  vel  pars  un^ 
cttmmaxime  id  velit,  bene  ipfis  valeat  fuccurre^ 
re.  Utinam  autenv  vere  id  poffemus  affirmare  > 
praeclare  nimis  nobifcum  ageretur  >  non  oporteret 
diutiushic  wioram,  trahere:  Nunc  verocontrafe 
habetres,  tot  &  u-lia  funt  quibus  urgemurpraer 
fedtia  incommoda,  ut  vix  fimul  omnes,  nedum 
unus  aut  panci  ex  vobisiifdem  toJIendis,  depeU 
lendifve  f^tiseffe  videamini . 

Quamobrem  intelligitis  magna  (  quod  fxpe 
jata  diAum  eft)  animorum  conjunftione  ,.  (um* 
ma  veftra  concordia  opu^  effe  i.a  dicendis  fenten-» 
tiis,  inconftituendis  &faaciendis]egibns,  tn  fa^ 
dis  omnibus  ,  in  re  omni  .  Coafentite  ergo  t 
fentite  in  idem  virj  integerrimi  .  Si  a  vobis  ia 
idem  coafentietur  ,  fi  ,  nt  fperant  omncs  ,  aiiis 
quibufcumque  pofthabitis  fufceptam  caufam  unice 
diligctis,,  h  ut  decet,  ia  reomnium.maxima  ua^ 
voluntate  ac  propofito  cjuam  maxime  unieritis, 
neque  dux  fupra  demonftratus  vobis  unquam  dee** 
rit,  neque  ducis  auxilia  antedi&a  *.  Praefto  erit 
flle».  praeftoqucmilliusfingulari  beneficio  acma- 
neredelabinuncoptatis,  dtviaus  &fandusSpiri^ 
tu-s :  qucm  non  modo  perignem.,  6c  multas  Jinguas 
(  ut  apoftolis  accidit )  fed  ( quod  aliis  contigifte  le- 
gimus )  etiam  per  columbam  coelo  demiffam  fcm- 
per  interfuiffe  declarabit^  qptimis  &  fapientiifi- 
Hfiisdecretisveftris.  omnium  qui  inChriftiano.or- 
bedegunt,  fummoconfenfiiacvcneratione  ,  prge« 
ceptis  obfervatifque,  eventu  ipfo  ac  plane  rebus 
14  gomprpbantibns,  experiemini ,  per  yos  unos, 


A  patres  fanSiffimi,  ecclefi^  raatri  veftr»  veterem  A  H     Q" 
dignitatem,  pacem,  pictatenv»  effe  reftittita»     Ghbusti 

D  I  X  I, 

XCIL 

mcumtmum  fymdum  Tridcntinam  ia  feffione  F* 
qni  fuk  dies  Junii  menfis  XVI.  i4>ndre&  Dutitio 
Sbardellitto  ,  epifeopo  Tininienfe  ,  CT  dominorum 
praUtorum  *  ac  chti  Hm&ari*  oratore  ,  anno 
MDtXi  u 

Sl  quanta  eft  coesleftiutn  divinarumque  rerum 
dignitas  atque  majeftas,  quanu  Dci  maxi*» 
ma  in  humanurh  genus  heneficentia  ,  mortalcs 
animo  cogitationeque  comprehendere  ,  ac  men^ 
tis  aciemincianflimamillam  xterni  Soiis  lucem 
defigere  poffent :  tanta  ,  tamque  incredibiii  vo- 
iuptate  perfundercntur  ,  ut  nihil  his  ftudiis  po^ 
tius  ducercnt  ,  nullo  alio  raentes  pabulo  refice^ 
«ent  ac  recrearent  ,  nihil  harum  rerum  contem- 
platione  fuaviits,  nihii  jucundius,  nihil  beatius 
exiftimarent*  IUudetiam  votis  omaibus  ab  om~ 
nium  rerum  conditore  Dco  ,  dies  no^efque  e^ 
pctcrentj  ut  in  fcedum,  ac  tetrum  liunc  corpo*- 
m  carcerem  inclufum  animum,  fofutisvincuiis, 
educeret,  acpoftlongumhocauxiliuihj  in  ccele-* 
ftem  iliam  beatorum  fedem  ac  patriam  transfer- 

C  ret  ;  ubi  ex  uberrima  ilto  divinitatis  fonte  om« 
nemfapientiamhaurire,  atqueomnibus,  quseiU 
linc  largius  promanant  ,  divinorutn  munertim 
divitiis  Tefe  petfundere  ,  atque  adeo  fe  totos  in 
immorulcs  iltos  thefauros  cupidiffimc  immerqut- 
re  atqtte  ingurgitarepoffent  •  Atque  hocquidern 
omnium  mortatium  eflet  ftudium  :  hoc  unum 
animos  hominum  magnis  defiderii  ftimulis  exci*» 
taret  atque  inflammaret  :  in  hoc  uno  omniuin 
evigilarent  curae  ac  cogiutiones ,  Tt  ,  ut  paulo 
ante  dicebam  ,  mentes  humanae  ex  impuro  hoc 
coeno  ,  &  caducarum  rerum  fordibus  emergere, 
atque  ad  divinarumimmortaliumquererum  con- 
templationem  homines  erigere  fefe  ,  atque  ar, 
tollere,  &  veJuticceloeapitainferrepoffent.  Sed 

D  ita  puicherrimam  ,  omnibufque  divinis  orna- 
mentis  decoratam  naturam  noftram  ,  primi  pa~ 
rentisnoftrilapfusdeformavit:  itaomnibus  «ter- 
naefapientisBdonisnudavit,  ita  perniciofa  fuico-f 
gitatione  errati  contaminavit  atque  afflixit ,  uc 
coeieftis  patriae  ae  regni  hicreditate  deturbatt  -, 
omnibufquebonb  exuti ,  nihii  jam  prope  aliud 
quani  unam  tantum  ,  eamque  npn  plane  certam 
confequendse  illius  gloriae,  qu»  ejus  culpanobis^ 
ereptaeft,  fpemretineamus*  O  miferabilem  hu- 
mani  generis  fortem  I  o  luauofum  iljum  nobis 
diem,  quode  tam  altp  dignitatis  gradudejefti  , 
&  in  has  miferias  ,  ia  has  ariguftias  conjefti  ac 
depreffi  fumus! 

Execrando  ifta  ac  deteftabili  primi  paretttk 

E  noftrierrorefaaumeft,  utabdita,  &penitusrc- 
trufa  divinitatis  myfteria ,  ac  clariffimani  &  puK 
cberrimam  illam  Iucem ,  veluti  degcneres  qtiidam 
aquilae  fcetus,  apertis  ocuiis  afpkereprorfusiam 
nequeamus.  Simulacrum  autem,  ac  vix  leviter 
adumbratam  divinifatis imaginem , aut,  ut verius 
dicam,  impreffain  rebus  terrenis  illiusveftigU, 
nonnifilonge,  idquequafi  pernebulam,  ac  den* 
fam  quandamcaliginemcontueri  liceat  .  Utinam 
vero  quando  jam  in  eam  nos  ille  miferiam  fe- 
cum  pertraxit,  hanc  faltem  nobis  facuhatemre- 
liquamfecitfet,  utfi  vel  tcnuemiliam,  quam  in 

divinis 


tfoi 


OrAT.    AD    PATRES    CONCILII    1RIDENT*    HABITA. 


60% 


"XmTST  divinis  rebus  afpe&arnus  luccm  ,  dicendo  e*pii-  A 
Chaisti  carc  non  poffumus,  at  certe  fummam  Dciinnos 
l**a.  b«neficefttiam  &  cognofccrc  &  cognitatn  dignis 
Uudibus,  atquealiquagrati  anirnlquantulacurn- 
qucfi<*nificationeprofequipoffemus,  Sccl  o  mifer 
ram  undique  noftram  fortcm ,  nc  id  quid&n  fatis , 
pro  Dci  optimi  in  nos  meritis ,  ac  pro  tantx  rci  di- 
gnitate  perficere  poffumus :  quinvero  iffudipfurn 
quodpoffiimus,  non  nifi  cjus  muncrc  ac  beneficio 
poifumus,  itaut  ne  pro  bcncficiis  quidcm  ,  nifi 
veluti  novo  ejufdem  bencficio  cumulcmur  atquc 
adjuvcmur,  aut  quas  ci  dcbemus  grattas  agcre, 
aut  omnino  loqui  liccat, 

Ita  infinito  quodam  beneficiorum  cumulo,  ac 
ftngulari  Dci  erga  nos  clementine  magnitudine 
undiquc  prcmimur,  atquc  adco  obruimur  .  Ac  J$ 
mihi  quidcm  nunc  ad  Dcum  maxime  confugien- 
dum  cft  ,  ifque  fupplicitcr  prccandus  ,  ut  quo- 
niam  ipfc  &  voluntatcm  ad  praeclaras  rcs  pera- 
gendas,  &  facultatem  ,  pro  immenfa  fua  Soni* 
tatcacmifcricordia,  humano  generi  Iargiri  con* 
fuevit:  mihihodicrno  dic  in  auguftiffimo  hoc  & 
fanftiffimo  tot  praeftantium  ac  lummorum  viro* 
rum  ccetu  de  facrofan&o  Jcfu  Chrifti  cjus  filii 
corpore  &  fanguinc  :  in  quo  infinita  cjus  erga 
nos  bcneficentia  in  primis  elucet :  breviffime  di~ 
ccrc  cogitanti  ,  &  mcntem  ,  voluntatemque  ad 
©mnemalacritatem  excitct,  &  os  meum  talium, 
tantarumque  rerum  majeftate  jam  tremebundum 
actitubansapcriat,  &  Spiritus  fan&i  gratiae  par- 
ticulammihialiquamimpcrtiatur,  ut  fipro  tan-  Q 
taerci  dignitate  parum  accommodatc  dixcro:  iU 
ludfaltemejusbeneficioac  muncrcconfequar,  ut 
omnis  ab  orationc  mea  vanitas ,  omnis  longc  re- 
moveaturimpietas. 

Vosvcro»  ampliffimi  viri,  obfccro  atquc  ob- 

teftor,  uttamfalutaris  argumentt  multis  obftru- 

&am  difticultatibus  cxplicationem  ita  audiatis,  qtT 

ncquc   attcntioncm  ,     ncque   benignitatcm  ve- 

ftram,  quain  primisfrctusaddiccndumveni»  in 

aliaorationismeaepartemihi  defuiffe  iritelligam. 

Itnmanis  iilc,  &  capitalis  ac  pcrpetuus  humani 

gencris  hoftis  ,  qui  tanquam  leo  rugicns  morta- 

t**Ptt,  y-      les  circumit , .  quaircns  qucm  dcvorct ,  noftris  non- 

dum  mifcriis  fatiatus  ,  invcteratam  illam  fuam 

confuetudinem,  quam  in  primo  parcnte  magno  D 

noftro  malofatis  jam  cxperti  cramus:  etiamnum 

retinens,  non  languet,  non  ocio  torpefcit»  fed 

vigilat,  huc  atque  illuc  circumcurfat  ,  omnibus 

Iocis  praefto  adeft ,  infidias  collocat,  laqueos  po- 

nit,  omnemdiligentiamadhibct,  utirretitosho- 

mines  tcneat  ,  &  in  tenebricofum  illum  ,  atque 

omni    infoeltcitatts    gcnere    rcfcrtum   carccrcm 

fuum  praecipitcs  rapiat.   Etenim  cam  nobis  ille 

foelicitatcminvidct,  cujus  nos  ipfo  cjecto  a  fer- 

vatore  noftro  haeredes  inftituti  fumqs .  Quid  au<* 

tcm?  nihilne  fuisilie  artibus  proficit?  O  coecas 

hominum  mcntes !  Si  novushic  aliquis,  ac  non^ 

dum  fatis  adhuc  cognitus  hoftis  effct,  cujusdo- 

los  homtnes  antea  auditionc  tantumacccpiffent, 

normullam  fortaffc  incrti»  ,   ibcordiee  ,  imprti- 

dcntiae,  quae  fc  tucrentur  ,  cxcufationem  habere 

poffent  ;    Scd  cum   vcluti  hacrcditarius  quidfem 

nofter  fitintmicus  qui  ston  bonis,  non  fortunis, 

non  mortali  huic  &caducas  vitx,  fcd  atternae  fce- 

licitati ,  fernpltcrnae  glorias  noftracinfidictur ,  qu» 

tanta  fuae  falutis  mortalibus  cft ncgligcntia,  ut 

cjus  fallacias   cffugcrc  >  dolos  cvitarc  ,  conatus 

cludere,  impetus  a  fe  depelicre  f  ac  propuiurc 

nolit?  Antea  fuis  illc  fallaciis,  fuis  tlleccbris, 

parentemillurn  noftrum,  nofqtie  una ,  ab  setcr- 

na  foelicitate  abftraxerat*  &  aftu  pcrfeccrat  fuo» 

CwciL  Gcncr^i*  Tom*  XXXII I* 


ut  nihil  jam  nofiro  gencre  mifcrius  fingipotTct. 
Nunc  fumma  Dci  optimi  maximi  in  noscfe- 
mentia  ,  atquc  unigcniti  cjus  filii  mifericordia 
rcdditam  nofcis  ccelcftis  vkse,  gloriaequehafrcdi- 
ta:em  inv^dcrc  ,  atquc  itcrum  eripere  conatur: 
&  quos  Chriftus  facrofan&a  fua  morte  ex  diris 
ejus  taucibus  per  vim  cxtraxit,  ncfarius  ille,  & 
infatiabilis  animarum  quafi  hclluoquidam ,  itc- 
rum  devorarc  contendit#  Qucmcnim  alium  tot 
in  «cclcffe  diffidiornm,  tot  fadtionum,  tot  con- 
tcntionum  auftorem  nominabimus,  quam  illum 
spium,^  quiomnisinanitatiscftpatcr,  omnisdif- 
fenfioms,  omnisdifcordiae,  omnis  dcnique  mali 
fator  ,  ac  feminator  ?  Sed  quomodo  ad  rcm  ag* 
grcffuscft?  praeclareillcquidcm,  Sradidconic- 
^jucndum  ,  quod  ad  cvertcndam  humanam  fa- 
lutcm  in  primis  pertinerc  intelli^ebat ,  pcraccom- 
modatc,  Nam  cum  probc  noflct  ,  nihil  fc  ante 
proficcrc  poffc  ,  quam  fi  Chriftum  ipfum  non 
poffct,  at  certc,  quodproximumfuit,Chriftiin 
terris  vicarium  aggrcderctur :  &ccclcfiam,  cujus 
ipfc  vicarius  praefidiis  ac  viribus  munitus  cffet, 
convcllcrct  ;  huc  omncs  machinas  admovit,  ut, 
quantamaKimapoffctvi,  utriufquc  andoritatcm 
Iabefaftaret :  atque  ctiam ,  fi  poffet ,  &  quocum- 
quctandem  modo  poffct,  pcnitus  cvertcrct  fun- 
ditufque  esfcindcret  • 

Non  ignorabatillc,  fialrcrutrius  dignitas  fir- 
ma,  ftabilis  ,  inconcuffaque  confiftcret  ,  parum 
fe  promoturum  :  cum  tanta  utriufque  intcr  fc 
conncxiocxiftat ,  utnonnifiuna&ftarc  ,  &con- 
cidere  poffc  videantur :  itaque  totis  in  utrumque 
viribus  impreffioncm  fecit  ,  ac  primum  quidcm 
fummum  in  terris  c^clefiac  caput  ,  tanquam  for- 
tiffimum  aliquod  propugnaculum  adortus,  qui- 
bus  non  armis  ,  quibus  non  machinis  ad  oppu~ 
gnationcmufuseft?  Poftea  vcro  firmiffimam  ve- 
ritatis  arcem  ccclefiam  ,  cuniculis  quibufdam 
a£tis,  profterncre  conatus,  eos  ad  cam  remad- 
miniftros  ,  ac  fatellitcs  adhibuit  ,  qttos  iilinc 
ob  nefanda  qnaedam  patrata  fcelcra  transfugas, 
in  fua  devolaffc  caftra  confpiceret  ♦  At  cum  fir- 
miora  adhuc  fibi  compararc  prsefidia  ,  &  quam 
poflet  numcroitffimum  cxercitum,  quo  ccclcfiam 
oppugnarct  ,  confcribcrc  vellct  :  animadvertit 
nulla  alia  rationc  majorcm  fe  facinoroforum 
hominum  manum  cogere  poife,  quam  fi  omnis 
fccleris  ,  omnis  impietatis  impunitatem  ,  tan- 
quam  ampliffimum  quoddam  militise  fuae  fti- 
pendium  proponeret  :  quam  rationem  etiam  in 
impuriffima  ac  nefaria  Mahomcti  fe&a  excitan- 
da  atque  propaganda  fecutuspridcmfuerat.  Ita- 
quc  rcpente  veluti  afylum  quoddam  aperuit,  & 
omnis  Iiceutise  ad  omnia  perpetranda  fcelera  fi* 
gnum  fuftuJit. 

Hocfublatofigno,  Deum  immortalem,  quan- 
ta  brevi  temporc ,  non  modo  lixarum  6c  calonum , 
fed  jaraipforum  ctiam  ducum  muhitudo  ad  ejus 
vexilium  convolavit !  quot  hominum  miliia  facra- 
mento  huicfe  ntilitig  addixerunt !  Xbt  tum  praecla- 
rifcilicetilli,  acgcncrofi,  &  vel  ipfisjamnomi- 
nibus  horribiles  duccs  prodierunt :  Lutherus ,  Mc- 
Janchthon,  Zvinglius  ,  Occolampadius ,  Ofian- 
der,  Bucerus,  Svenckfeldius^atquealiiinnume- 
rabiles»  Atquchiquidem,  ut  primumexecclefige 
matris  caftris  prafugcrunt ,  arma  iiia  ,  quae  a  ma« 
trc  acccperant  ut  a  vi  cam  tuerentur  :  o  fcclus, 
impii,  ingratifilii,  inipfiusfanfliffimae ,  caftif- 
fim*  ,  optimc  dc  fe  mcritae  matris  vifccra  con- 
torfcrunt  ,  &  crudeliffimis  divinum  ejus  corpus 
vulneribus  laccrarunt  .  Quid?  hocnc  corum  fu* 
ror  ac  rabics  loco  fubftituit?  minimc  vcro.  Lon- 

Cc  gius 


A  NNO 

Chrwti 


Akmo 
Ckristi 


^03  Anbrije  Dutith  episcopi  Tininiensis 

*  giusctiamprogreffifunt,  &inipfafacrorumady-- 


<T04 


j0*n*  4* 


tym*  €i 


;a  ,  ae  veneranda  myftcriorum  penetralia  ,  pcr 
fummum  fceius  ,  pcr  fummam  impictatem  ir-* 
ruentcs  ,  rupto  Chrifti  domini  teftamento  ,  fa~ 
qro{an&um  cjas  corpus  &  fanguinem  ,  quem 
4pfc  t  ut  nos  fervaret  ,  profudit  ,  ac  perpetuum 
iii«  erga  nos  caritatis  manumentum  ac  pignus 
fiobis  in  terris  reliquit ,  fcelerati  ifii  filii  dc  noftris 
manibus  per  vim  extorquere  conati  funt  ,  ac 
quantuminipfisfuit,  concuicarunt ,  atque  indi- 
gm  protriverunt *  O  impietatem  1  ui^icum  nobis  iti 
advcrfisrebusfolatium  :  unicamhanc,  &iacram 
anchoram,  ad  quamintomntifquehumanae  mi- 
(eriae  proccllarum  flu&ibus  confugeremus,  excu- 
tiunt,  acdemedioprorfusfublata  volurit .  Nihil 
efficitis  ,  non  deferet  fuam  Chriftus  ccclefiam, 
noneamfuadeftitutatnauxiHo  veftris  diutius  fcc- 
Jeribus  patere ,  nequeeamveftrisamplius  injuriis 
^xpofitam  ,1  objeftamque  effe  volet  :  vcftros  ille 
conatus,  veftros  impetus  reprimet  ,  debilitabit, 
franget  , 

Quod  quidem,  fi  nofltjraille  canfa,  pro  quibus 
pretiofiffimum  fanguincm  iftum  fuum,  in  quem 
veftrifernnturinsurfus,  profudit:  fi  noftra,  inr 
qqam,  caufa  non  faciet  5  atcerte  fua  ipfius  caufa 
feciet  ,  ne  tanta  res  tam,  indjgnis  a  vobis  tnodis 
tra&etur  >  fi  reliqua  veftra  in  hunc  diem  ferrc  po- 
tuit  maleficia ,.  nequcea  ftatimvindicavit;  x  qup4 
ecclefiam.Cuamhifce  a4  patientiam  malis  exerce- 
xiy  &  ele&os  fuos  hoc  veluti  igne  quodam  exa- 
miri&ri  ac  probari  voluit  ?  veftrum  iftud  tantum  x 
tamquencfarium3.  &inexpiabile  fcclus,  ne  erre- 
tis9  inujtumabirenonfinet  •  Neque vero  pptcrit  #i 
NamfiCummusillQ,  %tque  ^quiffimus  eftjudex, 
fi  kajttftusefti  ut  omnis  juftiuse  >  qmni$  sequita^ 
tisuberrimusquidam  fitvsluti  fpn.s  atquc  origo: 
qui  fieri  ppteft,  u.t  in  tam comumeliofos ,  &  ia. 
fuam  earnem  >  in  fuum  fanguiaen*  tam  injudos 
homines  non  aiumadyertat  %  carnem  ille  fuam, 
quivereeftcibus^  &  iXnguiuem  Cuum,  ^ui  vere 
eftpotus,:  pancmjltumangelorum,  aLvobtSL  prote-. 
xi  UiiGe ,  aede  coelo  fevieates  vos  in  iila.m  afpi- 
ciet?»  Qfiagularemfceleratorum.  hominum  confi- 
dentiam!  Onimiamaudaciam  ! 

Nosvero,  pater  coeleftts ,  q^uiimprobiquidem 
filii,  fedtuita,menfiltiCumus,  eumiamatquein- 
eredibilem  hanc  tnam  erga  nos  caritatem  a^no- 
fcimus :  ac  pretiofiffimum  ,,  omnibuCque  divxno- 
rtfmmunerum  thefauds,  afftuens  corpus,  ac  Caa- 

fuinemtuum,  iaterram  proftrati,  fupplickerac 
emiffe  veneramur  *.  Ncque  enim  tua  ia  nos  ia- 
fcnsJgnorare  nospatitur  mifericotdia,  quantum, 
oc  admirabilis.  tui  erga  nos,  amoris  fit  pignus: 
jlludque'  plane  perfuafiim  hal^qmus  ,  hujus  ciW*. 
Koceft,  mrparis.  tuiefu,  &  fanguinis  tui  pota- 
tione,  taiiaoatibinexucapiilari,  tamque  iadit- 
folubiji ,  ac firmo-quodam  viaculo  conjungi ,  nul-r 
la ut pofthw visahs  te  nos diveUcre  aut  abftrahe- 
rcqueat. 

Atquehoequidem  ita  efle>  quis  jam  dubitare 
aufit?  cumCnriftumipfum,,  Cervatorem  noftrum 
audiat  dicentem  ;  Qul  mandmat  me4m  carnem ,  o* 
hibit  mtum  fmgnimm  %  i&  me  mmet  9  &  ego  wtox 
Hic  tfi  f&nis  Uls  mt)Hi ,  qui  de  ccelo  defccndit :  nftti 
ex  hoc  pane  mmixe&roerit ,  ntmet  in&ttrnum*.  Jam 
qui  tant»  hujus  heneficcntise  magnitudinem  aut 
animo  complcfli ,  aut  oratione  profequi  fe  pbfle 
exiftimet  £  Ipfe  unigenitus  Dci  filius  ,  fumma 
bonitas,  fumma  fapientia,  fumma  perfefiio  no- 
ftr*  nihii  opis  indigens:  quin  potius  vicem  no- 
ftram4oIens:  miferabilis  conditionis  noftr«  mi- 
fcrtuu  cum  Peas  effet  (  diftu  mirabiie  )    cum 


^  Deus  effet,  e  coelefti  |uo4Q»|iciIio>  npftra  c^u-  a  n  n  o 
fa  in  has  fe  terras  dcmifit,  vifemhanc,  &ab|e^  Chhtst* 
ftam  carnem  noilram  ^  tanqu^m  fordidam  ,  $t-     i5^*f 
^ue  indignis  quihufd^mmaculisimbuum  v^ftem 
ia^uit  ,   hotrip  fadtus  eft  :   atquc  ut  4ivinita.tis 
aos  fuas  participes  faceret ,  eamque  nobifcum  com- 
municaret ,  cum  inifinita  noftra  fcelera,  nemo  ^lius , 
nifi  ipfe,  qui  inpnitus  &in^rn?nfns  <?ft,  expiarc 
unquam  ulla  ratione  poflfet,  fipftrain  Mncnatu^ 
ram  affumpfi? ,  Ad  extremum  autem,  ut  in  cpe- 
leftis  pam>civitateiii,  cquaejedUeramusjpoft- 
liminio  nos  reftitucret,  utdenique  Deos  nos  e£- 
ficerct,  acerbiffimam  pro  no^is  mortem,  volcns 
libenfque  pppetiit,  hoftiamquefe,  nt  iratumr& 
averfum  a  nobis  p^trem  placaret  ,  in  ara  crttcis 

%  immoiandiim  praebfiit.;  Poftremo  ne  quid  pmni- 
no  ad  fummatn  ejus  erga  nosbeneficentiamdeef- 
fet  j  aut  requiri  a  qaoquampofl^t,  cum  jamaa^ 
tea  illndip|ump>  quo4  denoftro  fumpferat ,  *io~ 
bis  reftitinffet  (  quod  tamen  ne  ipfurn  quidem 
noftrum  dicere  poflumus,  cura  orpnia  ab  eo  ac-. 
ceperimusj»  ac  quo4  fpiramus  ,  quo4  vivimns  ? 
quod  denique  futnas  ,  ipii  t  qui  ex  nihilo  no$ 
procreavit  ,  a.ccepturn  ferre  debemus  )  ut  im- 
mortale  hoc  fuum  beneficium  nobis  c^mula^ 
tius  quodammodo  redderet  ,  humanam  noftwm 
naturam  divinitatis,  fuae  tenciperamer\tp  pcrfecit» 
atque  abfolvit ,  &  coujun&am  atque;  in  unum 
jam  concreatam,  admirabiliquod.am  nexu,  hu- 
manitatem  cum  ipfa  divinitatc  nobis  in  jfacrpt 

g  fanfto  hoc  facramcntp  utendam  fruendam  reli^ 
quit. 

O  admirandutn!  o  facrumf  o  falutiferum,  & 
omni  fuavitate  refertumconvivium,inquoChri* 
ftusDeus,  &  hoftio  perfe&us  nobis  prpponitur! 
Sed^ua  me  rapit  ardorf  N«Httm  mihi  cum  inw 
piis,  iftk  fatanae  fateJIitibtis  fufceptum  certamen 
eft,  quiipfum  Cervatprem  noftrum  (quo4  dicere 
h.orrefcp  }  vaaitatjs  argucre  non  dubitant  :  qui 
^uidewJ  x  ne  qui$,  unqtiam  exifteret  nifi  mentis 
inopst>  qui  4e  Cacrofando  hpc  myfterio  addubi^ 
taret:  autfecus,  quamfaselfeteKiftimaret :  ipfe 
fandiffimos  fuos  qcuIqs  in  cqelcftem  hunc  panem 
defigens^  apertis  acdifertis  verbis  4i*iu  Boe  tfi  M*ttk>  %6* 
corpHs  mttm  *  Non  eft  mihj  contra  iftos  depugnan- 

I)  dum .:.  ipfi  fibi  »  mihi  cre^ite  ,,  pernjciem  :  ipfi 
fibi  e^nium  adferent,  Eft  ^liud  quoddam  nefa- 
riorum  hominum  genus; ,  quos  ad  fubrqenda  cc* 
clefiae  fundamenta  mahis  iiIc;DaBmpn,  fubmifit.. 

Hivero,  ut  fucum  faciliu^  facere,  ^  imperk 
tos  homines  ad  defe^ionem  ^ddueere^  Jitque  in 
fuapellicerecaftra  cammo^^5  poffent,  pietatem 
pr*teKentes,  int  angeios  fe  lucis,  transfarmarites , 
novo  ,  &  in  vulgus  plaufibili  qriodam  armorum  ^j^ts^ 
genere  matrem  adorti  ,  pro  Chrifti  Ce  Canguine 
prajliuminire,  acdimicarepriedicant.  Chrifti  fi- 
biereptum  effe  fanguinem,  impedta  approbante 
&acclamantemultirudine,j  fremunt,  eumque  fi- 
bidepofcunt.  Ita  incautas  mentes  in  Cuas  partes 
pcrtrahunt :  ac  cum  nihil  minus  cogitent ,  omncm 

B  Cepropietate,  proque  conftrvanda  vera  i&  incor- 
rupta  Chriftianse  rcligionis,  integritate  concerta^ 
tionem  Cufcepiffeperfuadent. 

Oingrati  filii !  q  fid^i.deCertores  l  imde  vobis. 
tantatamfubito  fapiemiae  Hixaffi|lfit>  ut  fapien- 
tiifimam  matrem  veftram  otrihis  amnino,  erroris, 
expertem»  errods  redarguere  ,.  &  in  denfiffimis. 
igaorationis  tenebris  dcmerfam  jacere  exiftime- 
tis?  Vanu$  crit,  vejftra  opiniprie,  Chriftus,  qui  *$#*}>>*** 
perpetuo  Ceilli  a4  confummationem  ufque  faeculi 
affuturumpdjlicituseft,  Qaisfurpr,  aut  potius> 
qum  vo^  furi»  agitant  ;  quass  xos  intemperies» 


doj 


Q«AT.    AD   PATRES    CONCILII    TRIDENT.    HABITA. 


606 


Akho  quafi  violento  quodam  flatu  atque  impctu  huc 
Chmsti  atqueiilucpropcllit?  Unitatishoc  &  pacis  fym- 
15«^  bolum  ,  atque  ar&iffirnum  quoddam  charitatis 
vinculuminecclefiafervator  noftcr  extarevoluit : 
vos,  prohdolor!  hancunitatemdividitis:  paccm 
tollitis t  vinculam  difrumpkis*  Veftemillamin- 
confutilem  ,  cujus  nos  tegumcnto  ab  omaibus 
turbulcnti  &  ilu&uofi  hujus  maris  tempeftatibus 
jmuniti  ac  tuti  eramus  t  vos$  vos,  inquam  teme- 
tc,  nulladecaufa»  difcidiftis,  atque  adeo  dila- 
ceraftis .  Fuerunt  tempora ,  cum  fapicntiffima  ma* 
tcr  noftra  Chrifti  fponfa }  qaac  a  vcra  &  refta  fponfi 
fui  icntcntia  ac  voluntatc  nufquam  aberrat ,  fi- 
Jiis  fuis ,  in  quibus  priftinum  illum  pietatis  ignicu- 
Jumaccenfum&inflammatumconfpiccrct,  calicis 
ufum  pcrmittcrct  >  SrChrifti  fponfi  fuifanguincm 
etiamfuh  vini  fpccicilli  propmarct. 

Pofleavero  cumantiquum  ilJumpietatis  ardo- 
rcmreftin&umcffe,  &  teligionis  ftudium  in  ho-> 
minum  mcutibus  refrixifle  animadverteret »  mul- 
taquc  infanda  pcr  focordiam  >  ac  negligentiatn 
cvenire  cerncret ,  quas  ad  tam  pretiofi  fanguinis 
injuriam  pcrtinerent  :  primo  quidem  iila  calice 
filiisfuis  non  ftatim  prorfus  iuterdixit,  fcd  pru- 
denti  aliqua  rationc  oftcndit  magnum  vitari  uc- 
f  as  &  facrilegium  poffe  >  fi  ab  cjus  ufu  abftinercnt  * 
Itaque  jam  tum  ab  initio ,  cum  haec  piurimum 
confuetudo  vigcrct  ,  ufc  popularcs  quoque  fub 
yini  fpecie  Chrifti  fanguinem  fumereot  :  ex  cis 
illi,  qui  eo  in  ftatu  efrent ,  utnonnifimagnone- 
gotio,  ac  fummacumdifficultate  cavere  poffent, 
ne  aliqua  pcr  impudentiam  fanguincm  potanti- 
busguttula  efflueret  ,  atque  cx  orc  delaberetur: 
ipfiie,  fua  fpontc,  prophanationis  ac  facrilegii 
metu ,  ac  fuga  ab  hoc  ufu  rcmoverunt  .  In  quo 
quidemprxclarum  &memorabile  fuaepietatis  ad 
omnem  pofteritatem  argumentum  tranfmiferunt  ♦ 
Ac  fapienter  illi  quidem.  Nam  &  fumma  pe- 
ricuk  hoc  fuo  fawo  dcvitarunt  :  ncque  tamen 
propterea  nonomncmeam  utilitatcm  >  ac  totum 
5IIud>  quod  utriufque  fpecici  communicatione 
percipi  folct,  ad  fe  non  traduxerunt. 

Non  ignorabant  illi  acque  fub  pane  ac  vini  fpe- 
cie,  totum  Chrifti  corpus  effe :  Atque  utrumque 
tam  alterius  dumtaxat  ,  quam  utriufque  fpccie 
contincri*  Corpuscnimvivum,  qualeilludeffct, 
fanguinis  expers  cxtftimare  nefas  putabant:  San* 
guinemitcmvivum,  qualemillum  effe  nondubi- 
tabant,  non  nifi  in  corporc  confiftereplane  per- 
fuafum  habebane*  Deindc  vero  nc  illud  quidem 
neiciebant ,  Chrifti  corpus  tn  partes  fecari  ac  di~ 
vidi  non  poflfe.  Ex  quo  facile  intclligebanti  & 
fub  pane,  &  fub  vino  ,  totum  ,  verum  ,  vivum 
Chnfti  corptis,  &fanguinem:  non  cadaver  mu~ 
tilatum,  aut  mcmbratim  difcerptum,  non  cruo- 
remexiftere.  Cum  autemtanti,  tamque  admira- 
bilis  factamcnti  aptam  in  pane,  &  vino,  acco- 
haerentem  inter  fc  connexionem  ,  &  non  diffolu- 
bilem  quandam  quafi  coagmentationem  cogita- 
tionefatisaffequinon  poflenc,  omni  cum  dcmif- 
ftonc,  acpietatis  teftificationc ,  cx  Iaetis  illorUm 
animis  praeclara  iifa  vox  erumpebat .  O  rcs  adtsU 
rtbiiis ,  mtniuctt  deminum  pauptr  firvus  &  hu- 
milU  *  Ad  hacc  iJla  ctiam  audtcbantur :  Tmtum 
ergQ  fitcramentum  wntrmur  temuix  frdfiet  fides 
fufjticmentum  finfuum  defcftui  *  Ad  extremum 
autcm  cum  iftorum  imitatione  ,  non  ita  multas 
poftactatcs,  univerflpcnecccleflse  filii,  utpieta* 
tem  ,  &  qucm  fcrvatori  fuo  cuhum  dcbebant, 
fartam  tc3:am  confcrvarent ,  ipfl  quoque  a  pcrU 
culofoillofanguinispotu  paulatim  fefc  fubduxe* 
runt|  Sc  illa  hauriendicalicisconfuetudineabro-* 
Concih  GeneraL  Tom.  XXXIII. 


A  gata  ,    hunc  non  novum   quidcm  ,   fcd  non  ab   ^  kNO 
omnibus  aequatitcr  ubique  fcrvatum    panis  tan-  Christi 
tum  cdcndt  morcm   unanimi   confcnlu   rccepc-      l$si* 
runt,  Ita  fadum  cft,  ut  jam  inde  afexcentis  & 
amplius  annis,  calicisufu,  omnibusfcre  autcer- 
te  plurimis  locis  prorfus  fublato  ,  panis  tantum 
comcdendi  confuctudo  magnoftudio  acreiigione 
confervarcttir* 

Quicfccbat  infumma  tranquillitatetotus  pene 
terrarum  orbis  »  cum  ecce  fatan.  communcm  & 
tam  altam ecclefiie pacem  invidens ,  triftemillam 
ex  Erebi  fedibus  Erinnym  excivit,  &  ut  fumma 
imis  pcrmifccrct  ,  atque  omnia  perturbaret  ,  in 
Chrifti  gtegem  immifit .  Tum  vcro  ecclcfia  por* 
tcntofl  hujus  moAftri  exortu  pertcrrita  >  dcque 

B  filiorum  fuorum  falutc  magnopere  folicita,  cum 
fponfi  fui  fanguincm  non  ad  errorum  expiatio- 
nem,  ied  ad  impietatem ,  ad  injuriam  ,  ad  pro- 
phanationemexpetivid  ret:  nc,  firaceret,  bont 
etiam,  fedtamcnincamifilii  in  cumdcm  pcrim- 
prudcntiamerroremproiabcrentur:  hanc  ignomi- 
niam  ,  hoc  tantum  fcclus  fcrre  diutius  non  po- 
tuit:  Sed  vocem  fuftulit  ,  ingens  eflc  pcriculum 
dcnunciayit,  quod  qtvitaripoffct,  ad  laudatam 
iliam  priftinae  pictatis  confuetudinem  filiorum 
animos  inccndit,  atque  vchcmcnti  quodam  ar- 
dore  inflammavit* 

NamomnestampisBmatris  monitis  paruerunt, 
nonomnes  dido  audientes  fuerunt:  fed  obcdien- 
tiafcmelabjcfta,  inpeftilentis,  tk  pcrniciofae  il- 

C  Iius  iibcrtatis,  cujusdux  ipfe  fatan  effct,  caftra 
profugerunt,  acnulfohonore,  nullocultu,  nul~ 
la  revcrcntia  fandum  domini  profecuti,  nullum 
jam  fingi  potcft  tam  magnum  fcelus  ,  quod  illt 
autcogitatione  no^  dcfignaverint,  aut  etiam  re 
ipfaaggrcdidubitaverint.  Contincbat  ifta  fepe- 
ftis  initio  intra  anguftos  illos  unius  Bocmiae  fines  $ 
neque  latms  adhuc  lerpfcrat  :  cum  adverfarius 
noftcr»  tantihujus  malicontagionem  ad  reliquas 
etiam  orbis  terrarum  partes  derivarc  cupiens  , 
alium  quendam  fuum  ab  inferis  emiflarium  ex- 
citavit*  Huncfuriispcrcitum,  ambitione  tumcn* 
tcm,  invidiacftimuhsagitatum,  fanguincm ,  c%- 
defque  fpirantem  hoc  tam  pracfenti  vcneno  im- 
buit:  quodille  poftea  inGermania,  nobiliffimo 

D  iUoecciefiaemembrofpargeretacdiflreminarct,  & 
tanti  mali  vi  tabefccntes  miferorum  hominum 
animas  ad  Tartara  detruderet  *  O  incauta  filia  * 
Itanc  tcfacereoportuit?  Ubi  mens:  ubi  fenfus? 
ubipraeftansillatuavirtustumfuit»  cum  camvef* 
ncnatum  hoc  &  virulentum  poculumfraudulen- 
ter  ad  tuam  tibi  pernicicm  propinatum  tam  avi* 
de  haufifti? 

En  tuo  exemplo  ,  alios  etiam  fratrcs  tuos  ad 
fceleris  cjufdcm  focictatcm  invitafti :  eodem  com- 
municato  vencno  illos  infccifti  :  infcftos  tccum 
tina  p&rdidifti .  Hanccinc  tu  matri  tuae,  pro  ingen- 
tifuorumintcmcritorum  magnitudine,  poft  tot 
faecula  gratiam  refers  ?  II ia  te  in  dcnfilfimis  impie- 
tatxs  tenebris  dcmerfam  erexit:  illa  Dci  ignora- 

E  tionis  caligincm  ab  ocuiis  tuisdifcuflit;  illave- 
ritatis  tibi  luccm  intulit:  iiia  ab  impio  tefata- 
naecultu,  adveriDeiccgnitionemtraduxit:  illa 
iratum  tibi  Deum  conciliavit :  ilia  divinorum 
te  muncrum  participem  fccit  :  illa  tibi  Chrifti 
fponfl  fui  corpus  Sc  fanguincm  propofuit  :  ilU 
tibiccelum  deniqueipfumpatcfecit:  &  tu  tanto- 
rum  beneficiorum  obiica  fuavifflmo  obedientiae 
jugo  cxcuflb  ,  contempco  Deo  ,  falutis  tu#  im- 
memor ,  ad  immancm  ilum  adverfarium  noftrum 
transfugis,  inilliustecaftrarecipis:  illinc  carif' 
fimam  atque  innoccntiflimam  matrem  omnibus 

Cc    2  ignomi- 


<?©7 


Andre^  Duditii  episcopi  Tininienus 


tfo8 


lgnomimis  , 


omnibus  probris  ,  omnibus  injuriis 
laceffts  :  illinc  eatn  iniquiffimis  crimioationibus 
laccras:  iilinc  venenata.  m  eam  jacula  torques. 
J4on  te  piae  matris  miferet?  Nontefratrum  tuo- 
?umgemitus,  nonlacrymas,  non  preces  movcnt  ? 
tantxne  animisirae?  itane  ad  omnem  pietatem, 
3.d  otnnem  mifericordiam  obriguiiii  ?  itane  te 
obfirmafti?  An  ideo  imperii  ilta  tibiomamenu 
&  decus  tradidit  :  idfo  fummum  atque  altifli- 
jnum  dignitatis  ac  majeftatis  faftigium  apud  te 
collocavit,  ut  tu  pro  tantisintcmeritis,  omnia 
fua  fibi  ornamenta  detraheres,  e  fua  ipfam  fede 
ejicercs,  ^omaes  tuas  cogitationes ,  omnes  vires, 
omnes  copias  ad  ejus  everfionem  convertcres? 
Quis  te  adeo  dem^ntavit  ?  quis  tc  fafcinavit  ?  quis 
tein  hos  impietatis  laqueos  induxit  ? 

RefipHcejam,  refipifce,  tibtqueadimitandum 
|>ropone  praeclara  cum  eeterarum  omnium  virtu- 
tum ,  tumveroetiam  religionis  acpietatisexem-r 
pla  ,  quae  in  principe  tuo  ,  optimo  imperatore 
Ferdinando  mirabiliter  eiucent:  imitare  earumt 
qui  plurimi  etiam  nunc  apud  te  funt ,  in  catholi- 
ca  religione  ac  pietate  retinenda  conftantiam  ac 
fortitudinem:  horum  vcftigiis ,  quas  ad  ecrtiffi* 
mamfalutem&gloriatnreducuntj  infifte,  Redi, 
redi  cum  fuavirffma  matre  tua  in  gratiam  :  non 
vult  illa  te  perditam:  nou  erit  amplius  injuria* 
xum  memor  >  omnia  perpetua  obliviane  inval* 
yet,  modo  tu  ad  tuam  te  faiutem  erigas:  modo 
eam  agnofcas  matrem  :  modo  te  di&o  dcinccps 
ftudientem  prasbcas^  St  fponfi  fui  fanguinem  ita 
«trdenter  expetis,  ut  aon  fatis  haheas  uno  illum 
modo  tantumfugere,  dahitiUa  tibieaHccmqua- 
que,  permittet  tibi,  at  hoc  attero  etkm  modb 
Chrifti  fanguinem  haurire  queas  * 

Redi,  rediadmatrem:  currc  in  cariffimsema- 
tris  gremium ,  curre  ia  ejus  amplexus  .  Viden*  ut 
illaardentiffimis  fufpiriu^  acerbifSmifque  te  la- 
crymis  ad  fe  vacat  ?>  Viden*ut  te  apertishrachiis» 
tut  obviis  ulnis  avidifEme  expeftat  ?  Si  te  perditam 
iiliam  recuperabit  ,  omnibus  laetitiis  cfferetur  , 
exultahit,  triumphas  aget,  De  te  vero  quid  di- 
cam ,  opibus  aiim ,  viritque  florens  infoelix  mea 
patria?  clariffima  fan<Siffimprnm  regum  domus; 
quid  de  te  dicam  ?  Meminifti  tu  «juoque  quid  a 
matre  tua  ecclefia  accepcris,  IIU  te  aberrantem 
in  viam  duxit ,  illa  tibi  ad  cce^Ias iter  cammonftra- 
vit:  illate  incceleftis  iregni  h«reditatem  adfcri- 
pfit ,  illa  tibi  omnia  virtutis  ac  pietatis  ornamenta 
tradidit  %  illa  tibi  arma ,  quibus  adverfus  humani 
generishoftemdecertares,  fubminiftravit:  illate 
omnibns  ad  illud  certamen  accommodatk  rehus 
inftruxkt  illa,  fi  quo  cafu  fuccubuiflfes  ,  viftam 
erexit,  rccreavit,  animds  addidit^fortem&ala* 
crem  praelia  reftituit:  cantra  vero  fi  virtute  tna 
hdftem  illum  tuum  fuperaflfies  ,,  vifiricem  omni 
laudumgenereornavit,  adccelumfuftulit,  amni 
commenaatione  ac  praedicatione  profequuta  eft: 
tuisiila  regibus prudentiam,confiIiurn,  virtutem 
Xuffecit:  tuos  illa  rcges  fortiter  ,  canftanter,  & 
praefentiffimis  animis  ,  adverfus  cammunem  fa» 
lutisnoftrac  hoftem  belligerantes,  poftviftoriam 
in  cceleftem  civitatem  quafi  triumphantes  indu- 
xit^  atqueinbeatorumnumeruminferuit :  illitu 
falutem,  illiomniadebcs* 

Memineris  amiquas  vittutis  majornm  ttiorum, 
pietatis,  conftantiae,  in  matrem  ecclefiam  carita- 
tisSrobfervantise:  ne  teulla  viabduci,  neteul- 
lis  unquam  ab  ejus  gremio  rationihus  avelti  pa^ 
tiarts  *  IHa  tibi  a  fuo  fpotifo  vires  impetrabit :  an- 
tiquam  iilam  majorum  tuorum  virtutem,  &  in- 
gens  animi  robur  ac  fortitudinem  recuperabiu 


A  IHa  fuisapud  Chriftumprecibusperficict^  ut  fas-  jfTiM 
viffimum  illod  imqianis Turcarum  tyrannidisju-  Chki^ti 
gumtandem  aliquaudo  acervicibustuisexcutias:     ***** 
ut  poft   diuturnam  ,   miferabilemque  tot  anno- 
rum  fervitutem  in  Jibertatcm  te  vindiccs  ,  ut  te 
attollere,  ut  erigere,  ut  Chriftiani  nominfsho- 
fte^labefaftare,  frangere,  propulfare  queas :  ut 
poft   tot  tamque    difficiles   labores  exantlatos 
Jumma  pace  ac  tranquillitate  perfruare  :  ut  de- 
nique  fuaviter  in  cariffimae  matris  ftnu  conquie- 

Vos  autem  »  ampliflimi  patres,  aberrantes  fi- 
liosveftrosrefpicite:  reduceslibenti  atque  alacti 
animo  excipite,  compte^imini  ,  fovete,  abeun- 
res  omnibus  quibus  poteftis  rationibus  retinete: 

g  fuga  jam  dilapfos  blandis  vocibus  revocate,  ma^ 
num  revertentibus  porrigite  ,  attrahite  :  omni 
caritatis  ac  benignitatis  fignificatione  profequi- 
mini.  Non  tam  judices  vositlis,  quam  parentcs 
praehete»  atquehorumaffe&um  ergaillos,  plane 
induite  :  omnem  cx  animis  veftris  acerhitatem 
ejicite  :  omnem  affcnfionem  deponite  :  omncm 
iracundiam  abjieite  ,  Mifericordiae  nunc  rempus 
cft:  Chriftum  mifcricordis^ ,  non  uhionis  Deum 
^nteoculos  vobis  ftatuite:  ignofcite  errantibus* 
errorem  deprecantibus  fubvenite:  fupplicum  ali* 
qu j\ndo  miferemini ,  fublatam de  medio malis $$*, 
monis  arribuspaccmillam »  quam  fervatar  nafter 
facrofanfti  teftamenti  fui  tabulis  confignatam, 
nonmultoante,  quammoreretur,  veluri amplif^ 

C  fimam  quandam  ,  &  plano  omnibus  bonis  cir* 
cumftueatem  hsereditatem  nobis  reliquit  ,  orbt 
Chriftianoreftituifce*  Videtis,  nififallor,  quan- 
tis  difcordiis  ,  quantia  difienfionihus  ,  qqantis 
odiis  res  agatur  /  Cernite ,  ut  veftri  fefiliiimma^ 
niter  cruentent ,  u t  mutuis  fe  caedibus  conficiant  * 
Ufbi  illa  veftra  ptetas ,  ubi  caritas^  ubi  in  filios  ve* 
ftroscommiferatio  > 

Adefteauxiliis,fuppetiasfer$e,  cxtinguite  hoc 
tantum,  tamqueiatum  incendium*  ne  inifcrabi- 
H  ifto  igne  totus  terrarum  orbis,  veftra  potiflU 
mum  culpa  confiagrafte  videatur*  Huic  vos  rei 
tum  demum  obviam  irc  poteritis  ,  fi  imbccilfi- 
tatis  filiorum  veftrorum  miferti  ,  ad  eorum  vos 
infirmitatem  demiferitis ,  &  incredibilem  illam 

|>  eorum  fitim  *  qua  dies  ,  noftcfque  cruciantur^ 
quamprimum  reftinxeritis  ,  Quod  quidem  noa 
ante  fiet,  quam  vos  tantopere  abilliscxpetitum 
Chrifti  fanguinem  ,  hianti  ore,  ficcis  faucibus» 
fumino  cum  defiderio  e^cpeflantibus ,  non  grava- 
teprahueritis* 

Ne  cammittatts,  patrcs  ,  nt  tot  populorum  , 
tqt  nationum,  tot  infigniura  provinciarum,  tot 
nobiliffimorum  regnorum,  qua?  nunc  codem  in- 
ccndio  abfumuntur,  inanem  efie  j^tduramexifti* 
metis*  Ardiflimo  hoc  unitatis  &pads  vincula 
difperfas  ac  diflipatas  %  &  inter  fe  pagnantes  filio- 
fum  %rcftrorum  mentes  ac  voluntates  «follighej 
firmiffimo  hoc  modo  difcrepantcs  anfmos  con* 
ftringite. 

E  Non  vult  Chriftus  ita  vos  proppfiti  veftri  te- 
naces  effe  ,  ut  proptcr  hunc  fanguinem  ,  quem 
pro  omnibus  ipfe  profudit  ,  tanta  fit  inter  nos, 
tamque  perniciofa  animorum  diffcnfio  :  quin 
potius  propterea  hunc  fanguinem  effundere  ,  Bc 
quod  maximum  cft  ,  ig naminiofiffimum  morm 
genus  abire  voluit  >  ut  nos  caritatis  ejus  crga 
nos  memores  ,  conjunQilfimis  inter  nos  animis 
cffcmus ,  &  quam  concordiflKme  viveremus  .  Nc 
cogitetis ,  patres ,  eos  q  ui  tanto  ftudio  P  tanta  con- 
tentione,  tam  ardcnter  Chrifti  fanguinem  cxpe- 
tunt ,  atque  cffiaguant  a  tam  negligcnces ,  tam  itn- 

pios 


6o$        OrAI,    AD   PAIRBS     IN   CONCUIO    TRIDENT.    HABITA.        *I0 


■     ■   ■-  ptosfuturos,  utquodtantoardorefibidaripoftu- A 

CHkisTi°  l*n*  &  obfccrant,  id  non  omni  vcneratione  fint 
15^1.  profccuturi,  non  omnem  ab  eo  prophanattonem 
longtffimc  3moturi .  In  vcftra  propemodum  ma- 
nu  eft ,  ut  a  re£a  falutis  via  dcflexos  filios  vcftros , 
inviamiterumrctrahatis.  In  vos  omntumconje- 
fti  funt  oculi,  a  vobis  univcrfus  terrarum  orbjs 
fahitaria  documenta,  optatam  illam,  &  jamdiu 
cupiura  pacem  ,  concordiam  ,  fummam  animo* 
rum  ac  voluntatunt  confenfionem  avidiffime  ex- 
pe&at:  veftram  omncs  fidem ,  veftramopem,  ve- 
ifcram  mifcricordiam  implorant .  Ne  fitjs  ita  im- 
placabiles,  atquc  incxorabiles  *  Succurrite  labcn- 
ti,  &jamjamruituraereipublicaeChriftian»,  pa- 
ccm  orbi  reddite ,  caritatem  rcftituite , errantes  & 
in  alicnis  ,  atque  adeo  peftifcris  pafcuis  vagan-  B 
tesovcsveftrasinfuascaufas  congregate,  faluta- 
riil!aspabuIorecreate>  Eas  vero,  quae  nondum 
difperf*  paflim  omnibus  campis  ,  reli&o  grcge, 
vagantur,  fummadiligcntiacontinete»  ne  abeis 
veflatumunguemdifcedite,  ne  folas  relinquite. 

£w2*4.&  r^jfl//,  inquit  illc,  quia  fi  ceciderit ,  non  habebit 
fttblevantem ;•  Quod  fivero  aiiquo  abtviftis,  eaf~ 
que  ad  brcve  aliquod  tempus  reliquittis  :  fum- 
mum  cft  periculum  ,  nc  redditum  veftrum  pro- 
craftinate,  rediteadvcftrasovcs;  omnicclentate 
r^currhc. 

An  nondum  videtis  ?  ut  veftro  defiderto  «e* 
fttient,  ut  langueant?  vosill&mifcrabilt  balatu 
ad  fe  revocant:  infidiantes  &  circa  caulas  ober- 
rantcsluposhorrent,  crttdciescorports  fui  Jania-  C 
tus  pcrtimefcunt:  aliae  vero  veftra  abfentia  fieri 
pofle  cxiftimant ,  ut  luce  ilfa  fublata  ,  quae  ipfis  ex 
Chriftiprxccpto,  ad  re&um  faiutis  iter  prselucere 
debet,  in  tenebris  verfentur,  omnibus  tocis  im- 
pingant,  concidant ,  pereant*  Vos  illis  in  tantis 
tcnebris  erroris  &  tnfcientias  1  quae  uni vcrfum  pro- 
pe  orbem  cotttexifle  videntur  :  vos  ,  innuam  , 
jam  tandemclariflimum  lumen  praefcrtc.»  acnfam 

**.—  **  hanc  caiigiuem  difpellite,  veram  illam  lucem, 
quac  illuminat  omncm  homtnem  venicntcm  tn 
httnc  mundum  ,  omntbus  confpiciendam  pracbe- 
te.  Excitate  vos  ad  vcftrum  ofhcium:  imo  vero 
Chrtftt  domini  vox  omni  vos  ardore  ad  veftrum 
monus  peragendum  inrendat  ,  atque  inflammet* 
Revocatein  memoriamfan&iflimas  illas  ejus  yo-  J> 

>».  <»'     ces  :   Bonus  ptftnr  mlmtm  faam  fonit  pro  Qvibus 

Imitamini  paftorem  illum  ,  qui  aberrantem  a 
gregeovcmfumma  diltgentia  ac  ftudio  perquifi** 
vit;  inyentamfuishumeris  fuftulit:  fublatam  ad 
ccteras  aggrcgavit  •  Quod  quidem  vos  ipfos  faccre 
oportet  »   Non  hoc  per  miniftros  munus  rede 
perficitur  *  Non  hic  aliena  opera  utendum  eft  :in- 
vifum  illud  atque  odiofum  fervatori  noftro  mer~ 
cenariorum  nomen  h«c  filnftio  Iongc  a  fe  repeU 
lit:  vos,  vos  ipfos  poftulat    Quod  in  vos  ipfi  fa- 
cttis,  qttomodoea,  quaepauloanteftridim  atti* 
gi,  perficieti*?  autquomodobonipaftorispartes 
atque  ofltcium  explebitis  ?   quomodo  fi  longius 
*trh  ^4*    ab  ovtbus  veftris  abfueritis  ,  quod  infirmum  eft  £ 
confolidabitis?  quodaegrotumeft,  quomodo,fa^ 
nabitis  ?    quomodo  quod  confraftum  cft ,   ab* 
fentes  alligabitis?  quodabaAumeft,  finonade- 
&i$9  quomodo  rcducetiaf?  quomodo  quodperiit , 
fi  ptxfentes  non  eftis  ,  conquiretts  ?  Jam  vero, 
quomodo,  fi  longtus  abieritis,  mutuo  inter  vos 
vocesexaudietis?  quomodo  paftor  oves ,  autillac 
paftorem  fuum  cognofcent  ,  fi  itle  oves  ,  iftae 
paftorem  fuum  ,   aut  nunquam  aut  raro  admo- 
dumconfpiciantf  Datcoperam,patres,  neillud 
in  vo$  refte  ac  cumrattone  caderevideatur:  Di* 
ConciL  CeneraL  Tom.  XXXIII. 


X«/4r  i  y* 


fferfjs  funt  wes  me£f  eo  quod  n§&  ejfet  faftor  t  &  x  k  k  o 
fa&ti  funt  in  dcwrationem  omnium  beftiarum  a^ri^  Christi 
€T  difperfie  funt  ,    erraverunt  greges  mei  in  cunftis      *$6z. 
montilnu  cr  in  univerfo  colle  exctlfo:  &  fufer  om-  z*$'h*l* 
nem  fachm  terr* ,  differft  funt  greges  mei  ,  O*  nott 
erat9  qui  rsyuircretx  nonerat,  inquam,  quirequi- 
reret,  Propterea,  faftores  audite  vcriunt  domini .  Hdc 
dicit  dominus  Deus  :  ecce  ego  iffc  fufer  paftores  re~ 
quiram  grcgem  meum  de  manu  evrum  ,  Wceffareeos 
faciam  ,  ut  ultra  non  faftant  gre%em. 

Pertimefcite  ,  patres  ,  exhorrefcite  vocem  il* 
lam  :  O  faftor  &+  idoium  ,  deretwqmnt  gregem  t  Zathtiu  , 
gUdiusfupcr  bfachium  ejusf  &  fufer  oculum  dex~ 
trum  ejns  •  Brachium  ejus  ariditate  fiecabitur  i  &* 
aeulus  dexter  ejustenebrefcensobfeurabitur  *  Oacer* 
bam,patres,  oterribilemcomminationem!  Qu* 
omnia,  utquam  Iongiflime  a  vobis  removeatis^ 
ut  acutiffimum  iilum  divins  ultionis  gladium 
non  a  brachio  tantum  veftro  repeilatis  :  fed  ut 
etiam  jugulum  veftntm  ,  cui  illc,  nifi  difto  au* 
dientesettis,  jamimminet,  afamflimo  illo  mu- 
cronefubtrahatis:  quod  veftri  ofltciieft,  facite, 
divinae  voluntati  atque  imperio  obtemperate  « 
C^uod ni fafcitis , cavetc , ne in  Deivivcntis  manus 
incidatis .  O  terribiles !  o  inevitabiles  ultionis  di- 
vinae  manus?  Hinc  rebus  fceliciter,  ut  fpes  efti 
confcdts  f  concitatiffimo  curfu  domum  iter  arri- 
pite:  lucemveftrisovibusprsefene*  neinavia  & 
fcnticofaaliqua  loca,  neinpraecipitia  deferantur 
Scdquorapior?  quid  agoimprudens?  Tgnofcite, 
patres,  Iongtusmeqratlonisquafi  quidam  aeftus 
abrtpuerat  •  Nam  fum  nefcius  quales  vos  fitis?; 
Nihilmeaifta  cohortatione  opus  eft,  veftra  vos 
fponte ,  amplifltmi  patres,  qu*  veftrae  fint  partes 
optime  intelligttts  ,  Sc  quod  intelltgitis  ,  nullo 
thonitotc,  vettra  voluntatc  incitati  ,  Sc  eximio 
caritatis  ardoreincenfi,  praeclare  8c  fumma  cum 
omnium  bonorum  admiratione  ac  prsedicattonc 
peragitis» 

Jam  vidcor  mihividereillumdiem,  cum,  dt~ 
miflb  concilio,  praeclarae  illae  &  fahdiffim$  vo- 
ces  ex  oreveftroexctpientur;  cum  alter  ccrtatifn 
alterumfummoftudioadfuum  munus  invitabit: 
cum  mutuis  vos  cohortationibus  ,  veluti  ftirau- 
li%  quibufdam»  inhuncmodum  impcllctis*  Age 
fis,  frater,  camus.  Hcustu^  nunciter  ingredia- 
mur  :  quid  ccflamus  ?  pergamus  ,  pergamus  ad 
ovcs  noftras,  quasfuo  Cbriftus  fariguine  rcdem* 
ptas ,  noftrx  fidci  commifit  ,  quarum  item  fan- 
guinem  de  manibus  noftris  requiret  .   Agc  nunc  f^?'a!f 
diligentcr  cognofcamus  vultum  pecorig  noftrt, 
noftros  gteges  confideremus  :    in  numerato  no- 
ftras  oves  habeamus ,  agedum  ,  nominattm  eas 
vocemus,  educamusadpaftum:  fequentibusprae» 
camus*  luporum  rabidos  abeismorfus  arccamus: 
falvas&incolumesdomumiterum  reducamus  :  ut 
cum  fummus  ille  paftor  rationem  a  nobis  rcpofcet , 
intrepideinmediumprodire,  3c  his  eum  voctbus  J?***  *0k 
fidenter  alloqui  attdeamus :  En  tibi  pater  cceleftis ,    um*z7m 
quemmihigregcmtradidiftij,  eum  cgo  tibi  tnte- 
grumconfcrvavi;  tu  illius  mifcrere,  &una  cum 
paftore  in  optatam  illam  tuam  fedem ,  8c  beatorum 
aomicilium  transferas:  ut  ibi  dulciffimo  tuo  af- 
pedu  l*ti  perfruamur  :   ut  oculos  noftros  divi- 
nitatis  tuse  fplendore  ac  pulchritudine  perpetuo 
pafcamus:  ut  tibi  fempiternas  Iaudes  8?gIoriam 
tn  excelfis  canamus  ,   pcr  omuia  faecula  fscculo- 
xum*  Amen, 


FINIS. 


Cc    3 


XCIIL 


6t  I 


DlSPUTATIO   DE    COMMUN,    5U$   PANIS    SPECIE, 


tfta 


Christi 


XCIII, 


QJSTUTUTIO  DE  C  0  MMWQIO^E 
fub  una  panis  Jpecie  ,  ad  facram  cccHwenicam  fy- 
nodttm  Tridentinam  habka  in  congregathne  $ene~ 
rati  ,  a  Ludovico  Joanne  Filktano  theohgo  reve* 
rendijfimt  domini  efifcofi   Btranoncnfis  ,   dfiebus 

xvii.  er  xynii  ?»*#• 

ARTICULI  PROPOSITI  THEOLOGIS 

f  xaminandi  in  fan&a  fynodo  Tridcntina 
v  i.  Jfanii  «   m  o  l  x  1 1. 

7,  lAttitulutt 

An  et   Dei  praecepto  ad  fatutem  nceeffario  B 
oomes  &  finguli  Chriftifideles  utramque 
fpeciem  fnfcipere  teneantur  fan&iffimi  euchari* 
ftiae  facramemi? 

IL  ,Artieutust 

ANrationes,  quihus  S.  catholica  ecclefia  ad^ 
du&a  fuit,  utcommunicaretlaicos,  atqu^ 
ftiam  non  ceiebrautes  facerdotes  fuhunatantum 
panis  fpscic,  ita  fint  rctinendae  ?  W  nulla  raticn 
ne  calicis  ufus  cuiquam  fit  permittcndus  > 

IIL  *Arthnlus% 

An  £  honeftis  &  Chriftianae  caritads  eonfen-* 
taneis  rationibus  concedtendus   alicui  vc[  q 
nationi,  vel  regno  calicisufusvideatqr,  fuhali- 
quibus  conditionibus  conccdendus  fit ,   Sc  quas- 
oam  fint  illa?? 

(Ft  Jtrtfcutui* 

Ak  minus  aliquid  fumat  ,   qui  fub  una  tan-« 
tum  fpecie  hoc  facramento  utitur  >  quam 
qui  fub  utraque? 

V\  *Artkutm% 

Ak  divina  jure  ncccffarium  fitparvulis  ante- 
quam  ad  annos  difcrctianis  pervenerint  a  aU 
tiffimum  hoc  porrigere  {acrameutum  ? 

D 

Dkant  theohgi  %  $U4  tanquam  <vtra  fiw  cathotkA 

rstifknda ,  qu&  tamjuam  falfa  fiw 

h&ntica  rejkienda  * 

L  t  u  st  R  t  s  s  I  M I ,  ac  reverendiffimi  domini  * 
-  apoftalicae  fedis  legati  digniffimi  ,,oratores,cla- 
riiEmi,  antiftites  facratiflSmi  ,,  virique  omatifli^ 
mi,  ne^idear  in  tampio  ac  fedulo  totius  rei|>u- 
Wicae  Chriftian»  negotio  unus  ipfe  federe  otio- 
fus,  verfojam  &egomeum  dolium,  obfequutn- 
rus  interim  quam  officiofe  ac  pie  potera  veflri& 
fanfl;isimpcriis*  Atque  ejus  uniusiretusauxilio, 
quivobis,  hoc  eft,  ecclefix  ,  ac  pxoinde  veftris 
etiam  miniftTis*  os.  &  fapientiam,  cui  noa  pof- 
iint  adverfarii  reiiftere ,;  poliicitu&  eft  fe  daturum ,,  E 
ad  difcutiendos  prapofitos  quinque  articulos  ag- 
'&*&.**&»*  grcdior,  Qua  in  re  vidcor  muneri  fatii  meo  fa- 
tationu  £*.  ^urus,.  finon  amplius immarer  in  noftris  confir* 
*"MMfl  i%  mandis  ,  (  ne  inj[uriam  fecere  videar  facrafanais 
Conftantienfi,  &aliis  {ynodis,  ubi  illa  bona  t% 
partc  dcfinita  funt  amnia,  atquemirificeconfta- 
bilita)  fed  totu*  potius  verfer  in  refutandis  alie- 
ais  ,  &  quidem  confodiendis  adverfariis,  praprias 
etiam  in  ipforum  capita  retorqucndo  iagittas. 
Qui  nifi  effent  petulantea  acimpoxtuni,  imove- 
ro  &  impii,  refipifcerent  tandem ,  autcertecQn- 


Lhu  m* 


i 


A   K   «   O 

Chhistj 

1562* 

r*m  pttuUttm 
bitnt  , 


A4*u&f»s 

impvdcns 
intndaciwn « 


Ittftitutttm 
4*/pMath<m 


$*M*flU6. 

Ecctbife,$t 

rtl,  6af>*  $* 


quiefcerentconvidi,  &piis  indulgentiffimas  ma- 
tiis  fandse  Romanae  ecclefise  hortationibus  ,  & 
juftiflimis  doflilliimorum  ac  religiofillimorum 
virorum  objurgationibus,  nccitcrumlibiiniqui, 
&r  nobis  improbi  infurgcrcnt  ,  falfo  conqucrcn- 
tes  no$  ipforum  argumenta  aut  obiter  rcferre  , 
non  explicita ,  eorum  vi  &  energia  ;  aut  Icviter 
impugnare  ,  non  expe&ata  ipforum  repulfione. 
Quibus  imprudentcr  in  utroque  mentientibus, 
eriam  fi  ab  iis  qui  ante  diwunt  &  dodiffimi 
&picntiflimi  viri,  fatis  fuperque  fuerit  fadtum, 
libet  nihilominus  ,  fi  tamen  liccat  per  vcftram 
omnium,  fanftiffimi  patres  ,  humanitatem,  co- 
minuspum  adverfariis  congredi,  &  velut  manus 
conferere,  potiflimis  illorum  objeftionibus  fide- 
liter  addu&is,  quinimo  velut  inbeiliaciemreda- 
ftiscundis,  &  ceu  haftata  manu  piopofitis  fingu- 
lis,  ut  velita  tandemcumfcqferint  ubi  humanas 
omnesdebilitatasvires,  redeant  adcor,  &  pien-. 
tiflimae  matris  Romanae  ecclefisp  implorcnt  ck* 
mentiam»  Quod  illis  concedat  benigniffimus  pa« 
ter  dominus  Jefus  Chrittus  ,  In  quorum  paren- 
tumgloriam,  quia  hocmaximumpalmariumeft, 
ego  filiorum  minimus  nulium  difcrimen  veritus 
inarenam  &  certamen  defcendo .  Atque  primum 
fit  totius  noftrae  difputationis  cardo  &  vcrtex, 
qui  primus  eft  ordine  pxopofitus  articulus  :  quo 
definito  ,  reliquos  faciliori  negotio  abfolvemus. 
Ab  hujus  enim  decifione  ceterorum  dcfinitiones 
pendere  videntur . 

U   ^     S  X     &   E   I     T  i\  M  C  E  T  T  0 

.  ad  falntem  necejfarfo  omms  O*  finguti  fideles. 
ntramque  fpchm  fufcipm  teneanturfan^ 
iUjftmi  fatcramenti  cuchanfiiA . 


ARTtGUlU*I* 

Qu^&tionis  alTertoriam  p^artem  confir-  yt  iui «*.« 
mare  cum  nituntur  adverfarii,  hocveluti  ^  «dvcrf 
rete,  quo  fe  ipli  irretiant  ,   ex  omnibus  eoxum  %^™ta 
rationibus  conte^i  poffc  videtur  ,   quancum  ego 
iilasapudeosdivulfus  &  tcmere  fparfas  potui  in 
quandamyelutartisformamredigere  ex  fequenti- 
busordinelocis^  Primo,  ex  prsecepti  difpofitid- 
ne*.  Secundo,  ex  difpQfitionis  ratione»  Tertio, 
ex  facramemi  inftitutione  •  Quarto,ex  inftitutio- 
nisexequutioue..  Quinto,  eKexequutioxiis  obfcr- 
vatione-  Sexto,  ex obfervationis  continuatione .. 
Hascillaefteorumcateua,  quae  mifcros  in  teter- 
rimum  traxit  haerefeon  barathrum,  8c  deploran- 
dumanimoTumexitium.  Cujus,  quo  propofuimus  t^nu. 
ordine  unamquamque  feorium  "anfam  primum  iicceptam 
conneftamus  ,  deinde   vexo  diffoivamus  ,  quam 
apta  fieri  utTumque  poterit  differendi  mado ,  & 
ftilo,  ut  ita  utriufque  ratio  fit  apertior  *   Nam 
ora^ri  res  iffa  ncgat -^  contenta  doceri  • 

EX  Tl^MC  ETT I  D  I  $  T  0  S  I  T  IQ  T^M 
objeilk  prima* 

It  a  a  u  e  ex.  hoe  primo  laeo  acrem  &  hoftilem  mjjhamm 
inchoantes  pugnam  adverfarii,praKfertim  Huffi-  ^^  ** 
tae,quantapalfuntvkiumintentione  adverfusnos  b*ptf.  & 
fpiculaintprquent,  ficplenisbucciscojicrcpautes.  w**^'** 
Quae  funt  ejufdem  difpofitionis,  ejufdempariter 
obligationis  effeoportet:  atqui  pracc^ptum  illud 
baptifmi  Joan.j«wf»?e»Jrfi»e»  dico  tibitnifi  qnisrenatus 
fmrit  tx  dqua  &*  ffiritnfantlox  nan  potefi  introire  in  re- 
inum  Bei ;  &  illud  alterum  communicationis  Joa.^. 
lAmenyawcn  dho  n>obis ,  nifi  manducaveritis  carnemfi* 
UihQmims  y  CT bihmtiicJHS  fanguinem ,  non  habcbitit 

*vitarn 


A    N  N   O 

Christi 


tflj  A    LUDOVICO    JOANNE 

%  <vitam  in  *vobit :  ejufdemomninodifporitionisefle  A 
confUt  ,  cx  aflevcratione  prxfationis  ,  ^imen 
amen  dicotibi,  &>  tAmenamtndkowbisx  exener* 
gia  coojunftionis:  T^ifiquiirenatusfueritex  aqua 
12*  Sfirittt  fanfto ,  & :  l^ifi  manducaveritts  carnem 
filii  hominis  ,  €7*  biberitis  ejus  fanguinem  %  &  cx 
gravitate  comminationis  :  T^on  potefr  introire  in 
regnum  J>ci  ,  &  ;  5^o»  habebitis  *ui$am  in  <vob$s . 
Cutn  tamcn  ad  baptifma  omnes  &  ihiguli  Chri- 
fti  fideles  teneantur  rationc  divini  pr^ccpti  par- 
vulis  etiam  injun&i  ex  analogia  circumcifioms 
Gcn.  IJ.  Mafculus,  cujus  frafutii  caro  circumcifa 
non  fuerit}  deUbkur  anima  illa  depopuiofuOi  quia 
paSum  mmm  irritum  fccit :  Cum  jam  pnemiiinet; 
Jnfans  oSo  dicrnm  circnmcidetnr  in  *vobis . 


VlLLETANO    HOiTA. 


61$ 


^4  0Crj4ti^ 

r»tn    intnii 
fduti* . 


Mtntia  Aft- 


*>  H*g-  ?> 


«2  Ctr.  iiff 


Tiaih   #1- 
ianU*  t*m« 
y/or* 


JtHpUx  ftn* 
fun  ttitrttU 
objefti  faei, 


tritft*  35.  %ۥ 
in  yvann» 
Orig.  b$mil* 
t€,  in  Num, 
Cypr*  i*  ff?» 
dt   ctztt,  da- 
mini*  *«t 
tjUU  atins  ? 


B 


#**  fse  fy- 

TtttitUscem* 
7tiunh  apttd 
divHJvan* 


%n  s  ?  0  1%  s  j  o> 

HlccftmagnusHuilitarum  Achilles,  in  quo 
licct  potiffimum  oranis  fpcsDanaum  ,  ad- 
dunt  illi  tamen  & alterumfraudulcntumUIiflem 
ex  ratione  praecepti,  cuictiamconjungunt&  ter- 
tium  furibundum  Aiacem  cx  facramenti  inftitu~ 
tionc.  Atque  ita  deinccps  ex  reliquispropofitis 
locis  cetcros  antefignanos  &  praecipuos  Gvaeco- 
rum  duces  conglomcrant ,  &inftructaphalange, 
iibi  Icviter  plaudentes  triumpluim  ante  victo- 
riam,  li  Deo  placet  ,  concirmnt  .  Verum  cjuia 
non  in  numcro,  fed  ia  momcnto  argumcntorum 
vis  cft,  agc  jam  fingulaexpendamus  ,  &  unum- 
quodque  iftoTum  %  Chrifto  propitio  y  doccamus 
efle  iners,  fk  line  pondere  pondus.  Etadverlus 
iftostottantolque  Goliathos  caflidibus,  Ioricis, 
ocrcis,  gladiis,  haftis,  clipcis,&  reliquisinfer- 
nalis  Vuicamarmisonuftos  cxprobrantes  agmini- 
bus  Jfrael ,  infurgat  unus  David  puer  inermis ,  in 
nominc  domini  cum  baculo  tautum  ,  funda,  & 
quinque  limpidiflimis  de  torrcntecleftis  Iapidi- 
bus,  hoceft,  quiwjuc  verbisPauIinofcnfuinec- 
clefia  Dei  locutis :  ut  intclligant  nos  vcre  niti  ver- 
boDei&quidcmexpreflo.  Idquod  ctiam  rudio- 
res  perfpicerent  apertifiimc,  nifi  habenda  nobis 
cflet  ratio  cclcbetrimse  hujus  non  minus  dotix 
quam  fan&x  corohae  .  Cui  fatis  fuperque  fucrit 
digitos  intcndiileinfontcsfacracfcripturaB,  &ad 
antiquorum  patrum  feutentias  obiter  ,  &  velut 
per  tranfennam  aliufiffe  • 

Atque  primum  illud  ducimuspraemittendum: 
Citatum  Joannisvi.Iocumbifariam  a  dbttoiibus 
ecclefiafticis  exponi  ,  nempe  vel  de  fpirituali, 
vcl  de  facramentali  manducatione:  ad  hasemm 
referimus,  quae  aut  voto,  aut  reipfacxambabus 
conne&untur.  Quam  quidem  utramque  expofi- 
tionem  hoc  loco  ufurpamus,  quod  &  ambas  lite- 
rales  cifc  poffe  non  diffiteamur  ex  do&rina  non 
modo  beati  Auguftini ,  fed  etiam  aliorum  anti- 
quorum  patrum,  cum  in  multis  aliis  facracfcri- 
pturse  exemplis,  tum  in  hoc  etiamlococompro- 
bata,  &  tes  nobis  fit  cum  Lutheranis  fimul  & 
Huflitis,  quorumillifpiritalcmtantummodo,  hi 
contra  facramcntalcm  ex  hoc  Ioco  manducatio- 
nem  admittunt  .  Ut  ita  cum  probavcrimus  ex 
neutra  fequi  adverfariorum  inftitutum,  nullum 
iilis  relinquamus  diftugii  Iocum.  Sed  neeadem 
rcpetamus,  cum  prsecepti  difpofitio&ratio  prae- 
cipicndi  codem  ierc  fpeftent ,  dilata  facramenta- 
li  in  fequcntcmlocum,  fpiritualcmhictraacmus 
tnanducationera .  Qu*  ea  maxime  eft ,  quaChri- 
ftus  fpiritaliter  manducatur  &  bibitur  per  fidem 
charitatc  vivam  in  ipfum  JcfumChriftumfilium 
Dei  unicum  Dominum  noftrum . 


Quod  effe  divi  Joannis  inftitutum  infupra ci-    Assol 
tatis  vcrbis&metaphora(inquanon  proprictas,  Chaisti 
fcd  tranflatio  cft  literalis ,  &  primo  intentus  fen-      1502. 
fus  )  colligas  facile  &  cx  concordantia  aliornm  fo- 
corum,  qui  de  fide  tantum  exprcffeloquuntur, 
&  cx  confcnfu  ac  confpirationceorumomnium, 
quae  hoc  loco  &  prxmittuntur  ,   &   fubnectun- 
tur  in  idem  inftitutum»  Qiiar  duplex  folum  aut 
fanc  potiflime  aflignari  folctinveuigandi  rccon- 
ditioris  fenfus  ratio.  Nam  cum  manducanscar-  &*&?*/?*- 
nem  Chriiti  ,  &  bibens  ejus  ianguinem  ,  duos  mttnhms. 
imprimis  dicatur  inde  percipcrc  truwtus,  ut  fci- 
Hcet  habeat  vitam  aeternam  ,  &  ut  xnancat  in 
Chrifto  ,  Chrifhtfquc  in  ipfo)ad  priovem  enim 
refcrendum  eft ,  quod  idcm  non  percat  fed  vi- 
vat,  quod  rcfufcitandus  fit  a  Chrifto  in  novifll- 
mo  die  )  utmmque  fidci  vivae  rcferri  acceptum 
in  facra  fcriptura  notius  eft,  qnam  ut  pluribus 
comprobandmn  fit.  Et  utccteros  prsetcnnittaxn  ,   TdcmfrH- 
quis  nefciat  divum  Paulum  in  hoc  libemiffime  f^jftft^^ 
verfari  argumcuto,  ut  doceat  cx  fide  juftum  vi-  fcripturu/a- 
vcrc,  &  Dqi  fpiritum  Chriftutnquc  ipfumineo  *£*&*&  jt- 
habitare  ?  wyo.cvan^ 

Quid  qu^ris?  divus  ipfc  Joannes  ufqucadco  ^"'"''i*/ 
frequens  eft  in  hac  fcntcntia  ,  ut  ferenullum  ejus  G*t]l[d\^m* 
evangclii  fitcaput,  in  quononauttacite  iniinua-  *  Cor:  h<t* 
rit,  aut  cxprcfle  illamprotuJerit .  Analiaeftea  '/trtJ.*ud* 
initio  cvangelii  conceflacoaptatioin  filiosDci,  7**»»  *♦** 
iis  tjui  credunt  in  nomine  ejus  &  tx  Deo  natifunt . 
In  quorum  numcrum  adfciti  jam  vidcntur  i.cap. 
multi  credentes  tnnomineChrifli.  Tertioautem 
capite,  cum  ipfo  praeccptobaptifmatisconjungit 
fidem  in  Chriftum,  f*pe  incuicans  quod  omnis 
qui  crcdit  in  ipfum  non  pexcat ,  fed  habeat  vitam 
a:tcrnam.  Quinimo  &  fequenti  capite^.  Chriftus 
(ut  intelligas  ad  omnem  occafionem  libenterir- 
rupifleeuminhanc  fcntentiam)cum  Samaritana 
de  aqua  bibcnda  fexmocinans  fubdit:  Omnit  qni 
bibit  ex  aquahac,  fitiet  itcrnm  :  Qui  autem  biberit 
ex  a<]ua  y  quam  ego  dabo  ei3  nonfitietintiternum. 
Quod  de  fide  vivain.ChriftumintelJigcndumcf-  cjpreptfl.fi 
fe,  ut  fic  loquar,  Iiteraliter  non  folumconcors  **  c*e#/, 
omnium   exponentium   patrum   fentcntia   com-      * u 
monftrat,  fed  vcrba  etiam  ipfa  Chrifti  quae  fc* 
quuntur:  Sed  aqua ,  qttam  ego  dabo  ci,  fiet  ineo 
1  fons  aqux  falientis  in  *vitam  dternam .  Quod  ipfc 
idem  Joannes  interpretatur  capitc  vxx.infimiti 
fententia  deffiritu*  quem  erant  acctftnti  credcntes 
in  Chriflum*  Unde  fit,  ut  quidam  hic  Chriftus 
intelligit  bibitioncm  cx  occafione  pctentis  aquam 
&  potum ,  eamdem  intelligat  v  1.  capite  manduca- 
tionem  ex  occafionc   quaerentium   pancm  &  ci- 
bum.  Quare  fuerit  fides  vivainCiiriftumutro- 
bique  intelle<9;a,  fircmipfam  fignificatam  atten- 
das.  Si  vero  etiam  fperaveris  in  ipfo  modo  di- 
ccndi  praefationcm  aatccedentem,  &  promiflio* 
nem  fubfequentem )  ut  in  objc&o  addudtum  eft  ) 
videas  eafdem  fidciipii  applicitasa  Chxifto  capi- 
te  v.  tAmen  amtn  dico  'vabis  ,  qm  mrlum  meum 
audit ,  €7*  credtt  ei ,  qui  mifit  me  ,  habet  'vitam  &tcr~ 
nam*  Qualis  autem  fi  haec  vita  aeterna  ,   cujus 
facpe  meminimus,  fubdit  dicens:  Et  tnjudidum 
non  itenit  ,  fed  tranfit  a  morte  in  ntitam  .  Cujus 
oppofitam  pceham   comminantur   explicite    ibi- 
dem ,  non  credentcsin  fc.  Ex  qua  mirifica  con- 
fpiratione  antecedcntium  capitum  quis  non  fa- 
cilc  colligat  intelleQam  a  divo  Joanac    in  fu- 
praadduCtis  vcrbis  fpiritalem  de  fide  in  Chri- 
ftum   manducationcm    carnis   ,    &    bibitionem 
fanguinis  ejus?  Quod  fi  propius  ad  inftiturum  nvniT/**'* 
libct  accederc,  &  omnes  haBiti  aChrifto  Joan^  cbtift*  *d 
nis    fexto   de    hac    rc    fcrmonis    partes    penitus  c*py?*u** 

intro- 


61$ 


DISPTTTATIO   DE    COMMUN,    StfB  PANIS  SPECtE* 


6i6 


A  n  k  o 

Christi 

X$6t, 


Joan*  40» 


commnnio  in 

Qna  ftnt 

Tttatamm 


introfpicere,  mirabcm,  fatfcip,  fammam  pm* 
niam  concordiam  ad  hunc  fenfum  incontinuato 
pratidriis  duftu ,  €3?  affignatis  ubique  eifdem  effe- 
ftihus  &  fru&ibus . 

Quid  qusefote,  an  non  illum  manifeftant^e 
peripicuum  faciunt  ,  &  fumpta  fermocinationis 
occafio  ,  Quaritis  meP  non  cjuia  widifth  figna,  fed 
tjuia  mandttcafiis  ex  fanihus  «T  fahtrati  ejlit  *  Q* 
feramitti  non  tibuw  qtii  ferit  ,  fid  qui fermmet  in 
mtam  <cternam  ,  q uem  filius  hominh  dakh  <vobjs  , 
CTV.  Hoc  eft  oftts  Dei  ,  ut  credath  irt  eum  ,  quem 
mifit  ///<.  p^opqfitio  petitioni  Judseorum  fatisfa- 
cicn$;  M$o  fttm  Panis  vitai  qui  <venit  ad  me  ,  non 
tfurhty  <2*  qui  credit  in  me,  mn  fitiet in  £ternum  , 
Solutio  dubii:  Jimen  amen  dico  <vqbis  ,  qui  credit 
in  me ,  h^bet  vitam.  sternam  i  &,  Ego  fum  p4nis 
<vivtist  qui  de  toclo  defcendi;  fi  quis  manducaverit 
tx  hoc  faney  vivci  in  aternttm  .  Cqmpofitio  liti* 
gU,  quae  noftraett  ligandi  occafio:  jinten  ame$ 
dlca  vobh\  nifi  m&nducaverith  carnem  pilii  homi~ 
nis  y  CT  hiheritis  ejus  fanguinem  >  non  habebitis  vi* 
tam  in  vobis .  Subfumpta  (ubjeftio  :  Qtti  mandu** 
(at  meam  carnem  ,  CT  hihit  meum  fanguinem  ha- 
het  vitam  <etcrn*m,  €T  refufcit<tbo  ego  eum  in  nu- 
ntifjtmo  die .  Apppfua  confirmatio :  €drocnimme& 
wt  eft  cibusy  <T  f&nzuU  metts  wre  eft  potus  % 
qui  mdnducat  meam  carncnt,  0*  bibit  mcum  fan* 
g»/«W,  U  me  manety  &  egp  ineo^  A«gens  ex- 
pofitio  :  SJcut  mifit  me  viv$ns  ^ater ,  qre$ow* 
<vo  prQptcr  patrem  ^  CF  qui  mandueat  me  €T  iffe 
ntivet  frofter  mt.  Et  iJiatta  coHeftio:  Qui  man~ 
cfucat  Imne  fanem%  wivct  in  4texmtm  .  Qttod  fi* 
ut  decet  periuim,  ^irtificem,  conneftasconQlufio- 
t)iem  propofitioni ,  finem  principio,  artificiicir- 
culum  abfolvens^  dicas;  Qul  m&ndtt$at  huntf&~ 
nm  i  credendo  in  m.e  filiuftt  Dei  ,  non  efuriet 
liec  Ctietj^quia  vivet  in  ttewttm ,  Harc  ergoef-. 
k  videtiur  Chrifti  apud  Joannem  de  fide  viva 
fcntentia  ,  quarn  reliquo  fere  evangelio,  confii:- 
ixjat.,  N.ara  *&  fequenti  c^pit^vii.Innovi/fimodie 
mtinofeftiyitttisftabjt  Jfif*1 ».  G*clam4bdt4kensm. 
$i  quisfitit  %  veniaj  ad  me  <T  hibajt  ,  q%i  credit  in 
me  ^ficut  dicit  fcriftuta  ,  flumina  de  wntre  ejus 
fiuent  aqn*  viv*  .  Hoc  amem  d.ixit  (  ut  inquit 
Joannes  ipfc,  ne  alium  quaeras  interpretem)  'd# 
fuiritu  ,  quem  erant  acceftmi  crtdenHs  in  eum  . 
Hanc  ipfam  deijiceps  fententiam.fepeapudeum- 
dem  legas,  prg^fertim  &  exprefiius  quamut  pof- 
fii  fubterfugere  ,.  capite  x.  m,  w.xvti.Sc  ubi 
tjon  in  ejus  evangelio  ?  Cujus  pgtiMmum  prU 
mumque  inftitut^m  fuit  Chrifti  divinitatemad* 
vcrfus  Ebionitas  afierere  :  Ut  credmtes  qnia  "Je^ 
fus  eft  Chriftus  films  Deiy  ttitam  haheamus  in  nor 
mtne  e/Mi,- 

Quinimo  &  in  epiftolis  fibi  perpetuoconcors 
8c  conftans  Joannes  c.andem  fententi&m  fubinde 
incuicat^  Unde  divus  Hiroaymus  contra  Jovi^ 
nianum  (  ut  prudens  taceam  multos  ajiosexan-. 
tiquis&recentioribus.patrib^is  ejufdem  plane  inr 
terpre.tationis  )  expendens  illutf  LJoannis  iv». 
Quifquis  confeffus  fuerit  %  qmniam  Jefus  eft  filUt 
pd)  Deus  ineomaneteriffein  Deo>  diferte  dixit 
fnanducationem  carnis  &r  bibitionem  fanguinis 
Chrifti  Joannis  vi.  de  fide  per  caritatem  vivam  > 
8c  fuperiorem  confcflioncm  intelligi  debere  > 
quod  cundem  utrpbiquc.  apud  Joanncm  videret 
&  effeftum  &  ftuanm . 

Neque  Joanni  propria  ha?c  eft  metaphora  »  fed 
quam  illeinchoayitingratia,  eandemLucasab- 
folvit  in  gloria,  dum  etiam  in  noviffima  ccena 
Chriftusapoftolo^  in  magnam  fpemerigens,  in,- 
quit  s  St  cgo  diffono  wkh  ficut  diffofuit  mihi  fattr 


A  meus  regnum  ,  tit  eddtis  C7*  hibath  fufer  menfam 
meam  in  regno  wco.  Sic  pnim  demum  beatisdatur 
dapibus  accumbere  divum,  cum  percontempla- 
tioncm  Dei  fidei  r^fpondentemvelut  ambrofiam 
Comedere:  per  fruitionem  vero  caritati  relatam 
ceu  bibere  neftar  dicuntur  in  una  perfe&a  feJici- 
tate,  ^tiam  ^  poptis  veritatem  nefcioundecdo- 
ftis.  6  mirandus  Veritatis  confcnfusatquecon- 
centus!  Ergote,  teinquam,  Domine Jefu  Chri* 
fte  Deus  nofter,  noshominesctiam  manducamus 
&  bibimus,  dum  in  te  crcdimus  viam  conycrfa- 
tionis  fanft® ,  vcritatem  doftrinaedivinae  ,  &vU 
tam  beatitudinis  fempitcrnar  ?  Quis  igitur  tam 
iniqnus  fibi  fucrit ,  qui  tantam  felicitatem  fibi 
inviderit? 

3  At  dices:  Si  tam  facile  &itaabfqueulIohor- 
rore  manducari  caroChrifti,  &ejusfanguisbibi 
p<jr  fidem  poterat,  c«r  itle  Capcrnaitas  &difci» 
pulos  intelligentes  ferinam  comcftionem  carnis 
&  bibitioncm  proprii  fanguinis  pcrmifit  in  tam 
fcedo  crrore  &impia-obmurmurationepeiTfiftere? 
Fortaffis  inquam  ,  quod  illi  ex  eorum  numero 
effent,  quibus  ita  loqucndum  erat^  ut  videntes 
non  viderent  ,  &  audientes  non  intelligerent  ? 
vel  potius  quod  iftiocaffedataipforum  ignoran- 
tia  nollcnt  intelligcre  quiefatisipfeexpreflerat 
Quorum  ctiam  aamonerct  fybdens  ;  Boc  <vos 
fcandafis^t  ?  ffiritns  eft  ,  qai  vivificat ,  caro  non 
frodeft  qnitquam.  Verha  f#<e  ego  hcutm  fum  vobis , 
ffirittts  vrvitdfuntf  &c»Sedaddes:  Atquipoft 

C  banc  etiam  admonitionem  roufti  difcipulorum 
cjus  abjerunt  retro,  quosnonlegimustuncrevo- 
catos-  Anquod&hinoneffent  exiis,  quibnsdi- 
.  dum  eft  :  Vohh  datnm  eji  ticfft  myfterwm  rc%ni 
Dei?  Ex  quibirs  nt  doceret  feneminempcrdidif- 
fc,  dixit  Jefus  ad  duodecim:  T^umquid  €F  wj 
mdtis  abite?  Cui  omnes  in  Petro,  &Petruspro 
omnibus,  caput  procorpore,  pontifexproeccle- 
fia  refpondit,  Domine  m  qutm  ihimus,  etmterto 
fciamus  nm  effe  aliud  nomen  frstter  tunm  fuh  cceh 
dittum  homwbusy  in  quo  oforiMt  nos  falvot  fieri  . 
Quinimo  confitemur  quod  verbavitat«ternasha- 
bcs,  in  hoc  palam  profttentcs ,  &  univerfi  evan- 
gclii  tui  pra?ftantiam,  &  fuperiorisdiai  energiam. 
Cujus  ut  omncs  norinxaostuo  mancre  veram  & 

D  fanam  inteUigentiam  affecntos?  &  nos  credimus 
&  cognofcimus,  qtria  tuesChriftusfilistsDei.  Ubl 
PctruseccIefiaB  fidem,  &  ejusordinem»  ac  certi* 
tudinem  publice  proteftatus  fatis  apcncfignifi- 
cat  verborum  Chrifti  &  iacrjc  fcripturse  interpre- 
tationem  effe  %  noxt  extcrorum  Capcrnaitarum 
(  cujnfmodi  funt  infideles  &  p^gani )  non  etiaiti 
difcipulorum  ChrilH  ab  ecclefi»  unitate  difce- 
dentium.(quorume>fempIum  imitantur  fchifmati- 
ci  &  ha?retici)  fed  potiffimum  Petri  &  collegii 
spoftolorum,  hoc  cft>  papas&conciiii»  knfum 
Chrifti  habentium,  &  illorum  viqes  gercntiitm , 
\7t  ideo  dicercpoffispr^ccptum  illudjoannisvr 
de  fpirituali  manducatione,.  &  hibitioneper  fi- 
dem  viVam  in  Chriftum,  jam  indeufqueab  ejus 

E  promulgatiooc  fiuffe  inteipretaLtum  ^b  ecclefi^ 
univerfa* 

Quod  ob  id  panlo  morofius  ex  eodera  Joan- 
ne  probandum  duximus  3  ne  hanc  interpretatio- 
nem  refpuant  bnhodoxi^Qiiam  admittentes  li. 
bentiflime  damus  fupra  addufta  m  objeftionc  ex 
Joannc  iir.&  vi^quatenus  praecepta  fint»  non 
rantum  ejufdem  cffe  di/pofitionis»  &obligatio-» 
nis,  fed  etiam  ejufdem  ^re  fignificationis  ,  aut 
certevirtutis*  Quibus!  fimui &  femel ,  utinfcho* 
lis  dicitur,  paremus  omnes  >  &  fiftguli  Chriftt 
fideles,  duminbaptifmatecredemesin  Chriftnm 

ejus 


Christs 
1562* 


Leofer*  z»  d 


'Vrmtcupa* 
ti»  rvpuljip* 


**  repHtjw-- 
nit* 
Lucn  $•> 

Jvan»  6* 


Tetr^pm: 
tlfichjumm* 
1  tmfloiititf  * 
«^«flF,  iitcer* 
de  4*for* 
E*oatigxft<g- 
Jiantta  et~ 
citfijs  fidei  ' 

Kime  Jit  ip^ 
terpretwz  U- 


lAppltcatr® 
>tfj£>onfion.te 
ttd  objeflfai 


11 


«'7 


Anno 
Christi 

Btd*  f*<o/- 
Xrff.  r.C*rfe. 

l*ftt**4  *«- 


a  Ludovico  Joakne 

A 


e/us  manducamus  carnera ,  &  fanguinem  bibimus, 
five  pcr  nos  ipfosadulti,  fiveperaliospueri,  in 
quorura  fide  baptizamar ,  ut  optime  explicuit  Be- 
da  ex  Auguftino.  Atque  hic  eft  unus  modus  re- 
fpondendi  obje&is  adverfariorum  ex  manduca- 
tione  fpirita!i>  &fideviva.  Eft&a!tcr  cx  raan- 
ducatione  facramentali ,  quem  jam  nunc  in  di- 
lucndo  fecundo  obje&o  explicemus. 


ntwfQpbiftU 


I4tt*hgfa 

flAtHY*   ty 


ffftrmtnU 
Htlvtrft  «n- 

tilt* 


£tte*ff*tte 

witarmn  #* 
ml/mentorum 
torperis  &* 
ffirtttts  , 


oidvtrf*rU~ 
rttm  tltnchat 
«*  *n*fog$* 
*Hmtnti  etffn 
pordtis  *d 
tntfodrijli*  • 


QbjcSh  z* 

IN  confirmationem  primi  objc&i  fui  addant  , 
imo&inrefutationemnoftr»  refpoafionis  ,  fi 
quid  juvarevidetur,  affumant  fecundo  adverfarii  g 
rationem  praecipiendi  .  In  quo  utpote  philofo- 
phicolocoargutentur,  quantum  veiint,  Pragen- 
fis  univerfitatis  Huflltie  .  Hoc  ptofe&o  tandem 
fuis  argutiis  &technisefficient,  utvidcanturvo- 
luiffcmagisvideri,  quameflbfapicntes,  vere  fo- 
phiftas  .  Quorum  ratioacm  volumus  non  modo 
cxplicare,  fcd  viribas  ctiam  additis,  utinfupe- 
riori  fccimus,  augcre  *  Quo  norint  omnes,  nos 
non  tam  vobis  gequiflimis  judicibus,  quam  cau- 
fse  ipfi  &  vcritati  fidere.  Atque  jamiiludprimo 
fuhjiciant ,  fuiflc  perpetuo  ab  omnibus  &  prifcis 
&  nectcricis  Theologis  obfervatam  quandam 
miram  analogiam  iuter  naturam  &  gratiam  : 
tjualis  fere  a  philofophis  celebratur  inter  mate- 
riam  &  formam  mutuus  refpc&us  &  reciproca  q 
ratio .  Supcr  qua  quidem  fan&i  patres  &  fatis 
felicitcr  aedificarunt  bona  ex  parte  arcem  iliam, 
ad  quam  Theologia  reiiquasartesvelutancillas 
vocat:  &  in  qua  pro  ingenii  humanicajnu  fatis 
appofite  explicaruntharmoniamiliam  univerfiex 
ratione  archetypiadimaginarium?  intelligibilis 
ad  fcnfibilera,  cceleftis  ad  ecclcfufticum(ut.cae- 
teros  taceam  )  feduli  fic  indagatores  (  quoad 
Iicet  &  fas  cft)confiHorum  &  myftcriorum  divi- 
norum» 

Atque  ita  ifti  magnifice  praefati  fuper  coramu- 
ni  illa  naturae  ad  gratiamproportioneduasalias 
particularcs  habituaines  aditruunt :  Vitae  natura- 
liscorporis&caducaeadvitam  gratuitarn  fpiritus 
&aetemam:  itcm&alimenti  corporalisad  facro*  D 
fanftam  euchariftiam.  Quibus  decuffatis  (  qu» 
efficacilfima  habctur  apud  mathematicos  a  de- 
cuflata  proportionc  colligendi  ratio  )  conficiant 
cum  concilio  Florentino,  omnemeffcftumqucm 
materialis  cibus  &  potus,  quoad  vitam  agunt 
corporalem,  hoc  idcm  quo  ad  vitam  fpiritalem 
&  hoc  facramentum  operari  •  Nam  &  hadenus 
communis  illis&nobiscft  fententia:  diffcntimus 
vero  in  eo,  quod  iftiaffumunt  *  Atqui  alimen- 
tum  corporale  diftinftis  cibo  &  potu  conftat  . 
Oportebit  igitur  eum  diftin&as  duas  ipecies 
fumere  pani<  &  vini  ,  ^ui  fanftiflima  euchari- 
ftia  velut  alimcnto  fpintali  utatttr:  ut  itaverc 
dicatur  manducare  carnem  &  bibere  fanguinem 
Chtifti.  Nec  fatis  fit  (  quod  praeoccupantesfor-  £ 
taffis  adjungerent  )  communis  &  generica  ratio 
alimenti  &  fumptionis  ,  cum  haec  fervetur  in 
potu»  quo  folo  nequit  corporalis  vitaconferva^ 
ri.  Qu3e  fi  aliquo  cot^munifuftentetur,  hocve- 
lut  compofttum  &  coalitum  fucrit  ex  illis  duo* 
bus  cum  diftindtishabitudinibus,  nempe  ad  ci- 
bum  fub  ratione  calidi  &  ficci,  &adpotumfub 
ratione  frigidi  &  humidi :  at  ita  alimento  inftau- 
rentur  in  animantcea,  cxquibusipfum  conftat, 
&  continuo  fluxu  ,  qux  c/us  eft  conditio,  de- 
pcrduntur . 


VlLLETANO   HABITA* 


6i2 


A  «F  K   Q 

CnniSTi 
15^2* 


Sed  hoc  Ioco  facile  intclligo,  o  bone  Jefu, 
quam  verumillud  fit:  Sapientes  hujusiaecu- 
li  turpiter  &  pueriliter  hallucinari  etiam  in  re- 
bus  minimis,  qui  relifta  tua  &  vera  via&re&a 
veritate,  fua  ipforum  nitantur  prudentia*  Quis 
non  videt  ,  qui  vei  prima  feccrit  philofophiae 
rudimenta,  acutos  iftos  homincs  admcridianam 
lucem  cacutire,  dum  rationem  alimenti  corpo- 
ralis  in  eo  quod  extraneum,  ne  dicam  contra- 
rium  illi  eft  ,  coliocant  ,  non  animadvertentes 
cibum  &  potum  dum  primum  fumuntur  fub  ma- 
terali  ratione  ,  &  nondum  diipofita  >  efle  va^ 
ria  aliena  &  velut  concraria  animalis  alcndina- 
turac  &  temperici  :  Cui  cum  cognatum  ,  quam 
maxime  ficri  poteft  ,  evafcrit  alimentum  3  tunc 
demum  proprie  nomcn  fuum  tueri  poffe  &  alc- 
re.  Atquc  hujus  rei  gratia  tradunt  phyfici  natu- 
ram  mirifice  fuas  ordine  difpofuiffe  in  animali 
officinas,  ventricuUim,  hepar,  venas.  Inquibus 
quicquid  per  os  ingeftum  fuerifc,  continua  velut 
concodione  cxpoliatur  &perficiatur,  dum  inde 
esxernuntur  pcrpctuo  velqtfcoriaBqusedam,  quae 
magis  externa,  minufque  animaliutiliafuerint, 
donec  ex  vcnis  tandem  irrorcfcens  ac  mcmbris 
fingulis  mirandum  vclut  gluten  adhacrefccns ,  fiat 
&totiipfi  congcneum,  &  fingulis  partibus  con-» 
vcniens:  atque  ita  dcmum  pro  ratione  cognatse 
fubftantiae  nutriens  ,  pro  ratione  vcrac  abditae 
quantitatis  augcas  indkibili  modo  pcr  totum 
ipfum  ,  &  minimas  cjus  partcs  citra  dimenfio- 
num  penetrationem  commeans,  Atque  hic  deni- 
queabfolvitur  alimentiratio:  in  elaborata^in- 
quam,  illaunitate,  quaeconformiseft  unitati  & 
virtuti  ipfius  mifti .  Ut  inde  aperte  vidcas :  <juam 
falfo  &  ineptc  aflumpferint  adverfarii ,  in  alimen- 
ti  ratione  fpeftandas  efle  proprias  &  diftindas 
virescalidi&ficci,  humidi&frigidi,  veitttqua- 
tuor  elementorum  ,  ex  quibus  animal  conftet 
alendum.  Nam  ut  prudcns  prsetermittam  diffi- 
cilem  illam  quaeftionem  ,  de  qua  philofophi  & 
medici  certant ,  &  adhuc  fub  judices  lis  eft :  Num 
in  mifto  elementa  permaneant  formis  integris  , 
autviribusdumtaxatiuis?  lllud  tameninter  om* 
nes  convenit  mifti  rationemad  elementa  efle  vc- 
lut  formae  ad  matcriam:  ac  proinde  illamcon- 
fiftere  in  fuperiori  quadam  unitate  ,  virtntc 
&  tempcrie  .  In  quam  cum  confpirant  elemen* 
tacun^a,  meliorem  jamfortem  nadain  commu- 
ni  totius  natura ,  propriam  partis  conditioncm 
oblivifcanlur  fingula. 

Huic  igitur  mirandae unitati  totius  mifti  corpo- 
ris  refpondere  debet  &  ipfius  unitas  atimenti  ^ 
quod  ad  illud  totum  inftaurandum  pertinet ,  dum 
fuppetiasferthumidoradicali:  quodanatura  in- 
ftstutum  ad  confervandam  miftt  totaiem  t^rape- 
riem,  in  quadam  tanquam  fupereicmentaricon- 
dltione,  a  calore  nativo  tamen  velutinvaditur 
perpetuo,  ut  ita  fuftincre  htyus  impetum  poffit^, 
donec  naturae  pcriodu*  abfolvatur  .  Itaque  & 
ipfum  intrinfecum  ,  alimcntum  corporale  fuo- 
pte  ingenio  unum  eft  ,  cui  nt  concordaret  ex- 
trinfecum,unumetiamillud,  fi  fieri  poffet,  opta- 
ret  natura.  Id  quod  obfervatucn  vidcmus,  ubi 
alimentumipfaprarparat  parvulis,  qui  ob  aetatis 
infirmitatem  illi  parando  ineptifunt,  utpotein 
Iafte  ipfo  alimentorqm  omnium  fi  ex  ipfa  mamma 
fugatur  apuflimo .  Quare  (i  tantam  obfcrvamus 
in  corporali  natune  alimento  fiye  intrinfccus  , 

five 


nAd<Otrfirl±» 
rmm  Mixei* 
nttio  • 


fatfo  *fU 
mtntt  *hfi- 
lut** 


QttnwoJv 
fi*t  ntttrttfa 

alimtttto  *£ 

pbyfKQTHm 

Jtnttnt* 


AdwtrfAr* 
dtupti*  bh 
*fi«n*h4* 
ratiant    ttiU 
mtnti  ndtit* 
tntnt*, 


Q**tts  rttttd 
mifli  *dtk- 
ments . 


tt*t  ttnum 
tffe  aiimtn* 
tum  cQtfc-. 
ri>. 


Nafttra  ctn* 
fiiiitm  m 


Qttttrt  dt~ 
ht*t  tffcnn* 
*Hmcnt»m 
fpttltitt « 


tia  (**fttt 

n*tw* , 


61$ 


Anno 


Qnanta  unl~ 

tat  tttrinfqnS; 
nlimtnti  * 


gB*  fitttnl- 
tas    tmificn- 
fU  in  j*p*~ 
i>ix*ri    &  iftr 
ffi/ifcca  , 
pionyf,  de, 
di^nomiit* 
"tlata  m 


DlSPVTATIO    DE    COMMUN.    SUB  2AN1S   SPBCIB,  $%Q 

ad  vifibiie  (ignum  ,  &  invifibilem  effeaum  fa 


five  exttinfccus  unitatem  ,  q^antam  ,  oro,  vos  A 
obfcrvandam  cenfeatis  utrinque  in  Tpiritali 
gratiae  aiiniQnu?  Magna  hoc  loco  myfteriano* 
bis  deteguntur  ,  fi  commode  propoftta.  natur* 
ad  gratias  habitudine  utamur  .  Ubi  tanto  gra- 
tia  praeftabit  naturae  ,  quanto  fpiritus  eorpori, 
quanto  forma  mateiiae  ,  quanto  ens  non  enti, 
qtuato  unum  muhis  ,  quanta  deniquc  divinum 
humano* 

Hinc  neceffario  reftat ,  ut  quia  aiimentt  naturas 
corporalis  5  eft  unitas  virtutis,  alimenti  gratias 
fpiritalis  fit ,  qu&  fola  fupereft  umtas  eminentbe < 
H#c  autcm  eminentiae  umtas  tslis  eft ,  qualis  apud 
Dionyfiumomniurafcufibiliumiri  Sole,  omnium 
linearum  in  centro,  qualisdeniqueapud  Parme- 


eramenti  referas  (  in  qua  relatione  ,  &  habitu-  CjuusTr 
dine  videtur  maximeintelligendusfpiritualisille     ****> 
&  mirus,  quo  Chriftiis  cft  Tub  hoc  facramento ,  fQ^e//iv: 
modus,  a  fanfiis  theologis  appellatus  facramen^  *****•££ 
talis )  fortatfe  non  inepte  dixeris  quatuor  illa  eoi-  J^^J; 
re,  ut  fic  dicain,  emincnter  (  non  cniin  fupereft  dt  <?*/&, 
afiudapudphiIofopho&,  cumquibushie  agimus,0^-4. 
ufurpatum  unitatis   nomcn  )   in   unum  fan&#  p,  Apon, 
cuchariftiae  facramentum  ,  &  perfedum  fpiri- C«»M>** 
tale  alimentum  fub  utriufvis  fpecici  etiam  mi- 
nima  particula  ,  ubi  non  fatis  poffit  humanus 
fcnfus  quatuor  illa  inviceth  difcernere  ,  utpo- 
te  hic  unita  non  modo  in  uno  Chrifto  realker 
fccundum  effe  ,  quo  i-llc  fcft  in  fe  ,  fed  ctiam 


nidem  omnium  in  ipfo  uno.  In  quonontantum   B  in   una    cuchariftia    faeramentalner    fccimdum 


Chriftus  ipfe,  tametfi  fccundariapartium  i«»«f«ft/.f; 
?,  &  velut  materiali  optime  &  vcredica-  etn^sjf^ 


Cradath 
fartUtm«nU 
<verji  inunh 
tatt  m 


Xft  KnittntHt 
infctiora  in 
JttpcriQriyfie 
flttra  tx- 
trinftta  I» 
mp  ifitrin- 
ftco* 


itnitas  al§~> 

m*nttfttCT*~ 


Qxattnus  tn 
ftcramintis 
extcrna  cor- 
pQralla  in  *, 
ttriMm  tLga.p 
fpirittom  * 


Chriftnt  ta 
titckarijU* 
ttnttt    tmi- 
ntnttr   pa-> 
JIhs    ttnitt 
tommunica* 
tftr  *  Gtac< 
inttrpr» 

Taf.de  ftt, 


omnia  funt  unum,  aut  unum  omnia,  fed  quod- 
cumque  ,  quidvis  aliud.  A  quo,  utfupremi  ad 
infimaduda  prima  analogia,  fimilemdeinde  ob- 
fervant  Hluftriorcs  five  philofophi  theologantes, 
five  theoiogi  philofophante^  in  omni  fuperiori 
ad  fua  inferiora ,  quatenus  uniufcujufque  propria 
ratio  &  natura  fcrre  poffit  ,  &  imitari  divinam 
conduionem,  quam  omnia  fuaptc  natura  appe- 
tunt,  ut  quo  propinquius  ad  fuprcmum  acceffe- 
rit  aliquod  fuperius  in  mirifica  tllapartiumuni-. 
verfi  gradacione  ,  co  magis  in  hac  ipfa  eminen- 
tiae  ratione  inferiora  fua  fibi  connedat  &uniat* 
Cocunt  quidcm,  &  uniuntnr  eminenter,  ideft, 
non  modo  facultatibus  propriisy  fed  a<5tu  etiam 
communi  6c  fuperiori  omnia  materialia  in  for- 
ma:  magis,  naturaliainanima:  ;ammagis,ani- 
malia  in  intelleftu  :  fed  maximc,  intelledualia 
in  Dco,  eoque  abfolute  omniainipfouno*  At- 
que  ita  intelligendumilludccleberrimum  ,  8cin 
omnium  ore  vulgatiffimum  as:ioma  :  Quae  di- 
ftiaSa  funt  ia  inierioribus,  in  fuperioribus  uni- 
ta  effe  oportet*  Quam  fimilem  rationem  obfer- 
vant  extrinfeca  ad  iatrinfecum  .  Id  quod  exem- 
plo  phyfico  clariffimc  oftendunt  philofophi  , 
dum  in  uno  fenfu  communi  &  intrinfeco  emi- 
nenter  conglutinant  &  conneftunt  omnes  feiu 
fusparticukres&extcrnos:  ita,  inquata ,  ut  non 
folumunus&idemvideat,  &  audiat,  fcd  &  vi- 
dendoaudiat,  &audiendo  videat,  dum  eminen- 
t$r  tantum  fentit 

materiales,  cihus&potus  in  ipfo  intrinfcco  cor 
poris  alimento  formalitcr  unum  evadunt  (  ut 
ideo  &  extrinfccum  cx  corrcipondcntia  natur» 
unum  ctiam  efie  oportcret  )  multo  magis  fpiri- 
tualis  in  ipfo  fpirku  utrinque  unum  efle  coavc- 
niat,  &  eo  magis  in  facramento,  quo  ibifpiri- 
t'us  in  gratiam&fuperiorem  divinam  fortemevc- 
hitur  fupra  omnem  naturae  conditionem  &  vim 
ex  foio  divinomunere,  &  benigniffimo  clemen- 
tise  divinae  foedere . 

Quod  unum  in  f^cramentorumpra?ftantia,  & 
cflicacia  fpefl:amu&&attendimus.  Eatcnus  enim 
figna  illa  exteriora  intrinfccusoperari ,  &  in  fpiri- 
tuna  agere  intelliguntur,  quatehusex  intentione 
opcrationisdivinae  vchit  inftrumentaad  gratiam,  E  Jisalimcnti  quoad^vitam  corporalemT  fccundum 


aliud  cffe  ,  quo  idcm  etiam  eft  in  facramento  * 
In  quo  Chriftus  unus  cminenter  paftus  fic  to^ 
tus  ,  &  integer  ex  multis  conftans  ,  fimul  fu-* 
mitur  ,  ut  compofitus  &  multiplex  natura  exi- 
ftcns  ,  fimpliciter  &  unite  facramento  commu- 
nicetur , 

Unde  licet  non  temere  hicfuamquandamob- 
fervarc  eminentis   unitatis  rationem  ,   proptcr 
quam  Ch 
rationC; 

tur  fecundum  carnem  manducari  ,  &  fecundum  *wrA*$[tfi, 
fanguinem  bibi  ,  non  tantum  fub  utrague,  fed  ^t^mcuT 
etiam  fub  una  ipccie,  attamen  primaria  totius  <2r  i»  J**** 
ratione ,  &  ceu  formali  per  fe  potius  a  fanftis  do-  jvjr!#« /cr, 
ftpribus   dicitiu    fumi  $c  communicari   in  emi-  dt  «*»»i)a. 
nentiilla  facramcntiunitate*  Adquamfic  magis 
exprimendam,  prxfertimcontraNeftorium,  qui 
eam  impie  dividebat  (  ut  noftri  adverfarii  )  di- 
cuntur  a  patribus  fandis  omnia  in  illo  contenta 
etiamfanguinemanducari.  Quinimo&dccodem 
etiam  pane  fimul  manducari  &  bibi,  Quemad - -i;«im  c^v 
modum   &  hujus  facramcnti  typus  (  qucm  hic  nmi*  infi" 
Chriftus  adducit   )    manna   omne  ddcHamentum  fifite*U<  ** 


CT  Qtnncm  faporh  fuavirarcm  pro  crcdentibus  in  ^hih  '«/*- 
fe  habebat ,  &  fimul  efca?  ac  potionis  loco  &  Vtm%: 
pro  intcgro  alimcnto  Hebraeis  fuit  ,  antequam  t*%*l»fipb* 
murmurare  contra  Dominum  coepiffent  (  ut  no-j  ^feJX- 
ilris  etiam  adverfariis  ufii  venit)quod  idcmdo-  hinUm, 
ftiorcs  JudaForum  tradidcrunt:  imo  &  quando- 
Unde  fit,  ut  fi  corporale&&  D  que  petram,  ut  pfalmofcptuagefimofcptimoac- 

cipi  pro  manna  per  iynonymiam.  Ut  jamobfer-   c«w.  r/*-- 
vesinipfactiamfiguraunamnori  modorem,  fcd  ^^puftu 
&  fpecicm  notatam  hujus   alimenti/ cceleftis  fy:mt**it*\f~ 
fpiritualis.  Atque  huc  etiam  fpedaflc  concilium  ft&"  C9m". 
Florentinum  facilc  intelliget  ,  qui  animadver-  ^T**1*" 
tit  ad  intrinfecum  utriufquc    alimenti  effe&um  d*  ?*>*"*•  i> 
verba  ilJius  reiata^  nequc  fpecicrum  euchariftiae  SSC^.'* 
ullam  fadam  mcntionem  ,  fed  ipfius  indefinite  cbrjyjift* 
facramcnti,  tanquam  unius  .  Cujus  fub  alteru- 
trafpecie(cumeidem  etiam  fub  qualibet  utriuf- 
vis  particulatotnsipfeChriftus  fit,  &  verc  prae- 
fens  habeatur  )  pcrfcQ:»m  &  mirabilem  ex  com- 
municationc  cffeQum  quOad  vitam  fpiritualem, 
explicatum  fic  magisvoluit  ex  analogia matcria 


vci  mducendam  ,  vel  augendam  applicantiir  » 
cum  quadam  congrucntiaautnaturalisufusin  re, 
aut  fignifieationis  humanaj  in  voce  fecundum 
comraunem  ,  fed  myfterio  dccentcm  utriufque 
ufurpationem.  Sic  bapcifmus  lavat  animam,  & 
euchariftia  pafcit  etiam  fpiritum  .  Quare  Iicet 
in  hoc  fpirituali  &  facratnentali  pabulo,  fi  rem 
ipfam  fpecles,  vere  &  rcalitcrfinc  quatuorilla, 
caro,  fanguis,  anima,  &"divinitas  Chrifti,  fuis 
quaequc  attibu$  diftinda,  &  corum  refpe&u  na- 
turaliter  a  fc  inviccm  divcrfa  t  attamen   fi  ca 


cam  profeflo  rationem  ,   in  qua  propofitioiiem  t 
ad verfariorum  audi&us, proximi alimenti . Qaam  r*$? fttam 
candem   infinuavit   Gregorius  Nyffcnus  ,  dum  ares*  *W» 
perfedi  alimenti  rationem  in  carne  &  fanguine  lt^u!pJr; 
Chrifti  effe  docuit,  fecundum  mirandum  jilum  at*W»a*' 
effeftum  ,   quem    corporis    Chrifti    communi- 
catio   iacramentalis  iu  ipfo  digne   fumente  fa* 
cer^t. 

Ad  hanc  igitur  communicationcm  fignifi- 
candam  ,  &  commode  quidem  repraefentandam 
aptiffimaeffctinfacramento  una  cxtemi  alimcn- 

4  .    ti  fpc- 


tfll 


A   LUDOVICO    JOANNE   VlLLETANO    HABiTA, 


tf22 


^  #H  0    ti  fpecic*,  fiqua  in  communi  omnium  ufu  effet,  A 
C«rj$ti    quac  pleoam  ilJam  totius  alimenti  rauoaem  de~ 
11*2.     notaret:  qua  cum  catcamus»  fufficitexpa&o  fu 
^''"'/•gnificationis  non  ad  dimidium    tantum  ,   ut 
*#"««»/'  mentiuntur  advcrfarii  ,   fcd  ad  intcgrum  ctiam 
nhnt  fign^  alimcntum  »  &  perfe&atn  facrameatum  alteru- 
B?r*n*tf>tf.  tra  fivc  cibi  ,  fivc  potus  communis  fpecies.  Id 
^.J.ju.t.  ^ixod  cx  diftinfta  feorfum  panis,  &ftorfumca- 
?%"*?££  li«i*  confecratione  ,  commendatione  ,  &  tradi- 
€**.!  #.      tionc  Chrtiu  ,  jam  olim  obiervarunt  antiqut 
f^dimif*  p^r«-  Scd  <3**ia  divina  illa  fapientia  infacra- 
mcntts  non  tantum  fufltcientiamfignificationis, 
fcd  ctiam   congruentiam   naturae   &   ufus  com- 
munioris  eltgere  folet  ,  ideo  fub  cibi  tantum 
fpecie  commodiffime  communicatur  aptifltmeque , 
qaod  in  eo  fo!o  plenior  alimcnti  touus  ratio  B 
Iignificetur* 
cmffxda*     Solus  enim  potus  adalimefttttmnonfoletufur- 
pari  ,  qutnimo  ex  propria  ipfius  rationc  minus 
c«mm*4hr    allt  •  Quocl  ufque  adeo  exploratum  philofopho 
**mm*ni*     cj^  ut  ^j  planue  aqua  non  tam  pro  alimcnto  quam 
%bhitn?j<  pro  vehiculo  pinguedtim  terrae ,  vel  fimi ,  vcl  alius 
i|5.  t^h*   mjiU,quofpf#verevivunt,utantur.Contravero 
rwljfpte    cibus  cx  leipfo  fatis  alit,  Quod  non  tautum-ra- 
tymtiui*  tione  phyfica  ex  ipfa  cibi  temperie   &  ratione 
Zttl™-  comprobantphilofophi,  fed  etiammulti  &  variis 
gr«it*&ati. exemplis  convincunt  medici  ,  pnsefertim  cujuf* 
u*Tp*ni$  <U»  ,  ut  dicunt ,  Romani  principis .  Qui  cum  hy- 
/fuUf  *§*.  dropifieximpoituno  potu  laboraret,  penitus  co 
tmhtrifiu    4e£n4e  abftinens  non  modo  morbumomnino  ex~  * 
ni*  Tbt**%. puht,  fed  vitam  m  rnuUosannosprotraxitmco-  C 
<u*t.  g.  ftr.  ]um^m  ,  Jtt  cibo  aucem  ipfo  panis  communiffimus 
*        "      eft>  &isipfealimentoaptiflimus  videtur.  Quod 
Alberti  magni  e^perimentumconfirmat,  qui  re- 
centeut  pancm  quibufdam  applicitis  infrapaucos 
dies  itt  quamdam  velut  humanam  carnem  tranf- 
Anm*"**    formaffe  dicitur  .  Quajpropter  commodiflimc  & 
d*ti*  r*~    aptiffime  in  una  panislpecic&unum  euchariftiae 
^ffwL**  facramentum  figniftcatur,  &  totum  fpiritusali- 


vt  ctf»/,  mentumrcprsefentatur,  Sc  integrum  Chrifti  cor- 
d}$***        pus  communicatur  t 

$*u  cbtu      Sed  jam  fatis  fuperque  cum  philofophis  phi~ 

^kUSiZ**  lofophatum  fit ,  Reftat  ut  ad  objc<aorum  folu- 

Ummnd\i  tionctn,  quaediximus,  applicemus.  Itaque  fidc 

Vi  *iCTk  n>*ndacatibttCj  &bibitionefpiritaIi  fupra  citata 

Itrm?        ex  Joan*  6.  ver ba  inter^rctemur,  nullo  negotio  ,  O 

ut  ad  prxcepti  difpolitionem ,  itaetiamadratio- 

nem  praecipiendi  refpondcbimust 

Ort*tnt$       Quod  f»  itidem   de  facramentali  euchariftiae 

letitl*  T*p<  famptionc  loquutum  etiam  ibidem  Joannis  fex- 

t&cytti.  *•  to  Chriftum  admittamus  ,  ut  ingenue  fatemut 

ito  r?p.  ??!'  optime  eum  iocum  atplerifqtte  facris  &  do&orU 

*d  cttu    '  bus^  &  conciiiis  fuifle  expofitum,  &  abecclefta 

c«»jf.         £cre  utfurpfctum  in  eum  fenfum :  tunc  etiam  fic 

facile  diluemus  ambo  fimul  o^jeda  ;  Commen** 

datam  quidem  a  domino  Jefu  Chrifto  Joan.  <f. 

communicationem  auguftiflim»    <}ucharifti*  in 

alimentum  gratiae,  &  fptritale*  atqueobidnon 

tam  continens  ,  quam  contentum  ,  ncc  tam  (U 

gnum,  quam  fignificatum  fuifle  ab  eointcntum 

Fnintrinlecoilloalimcnto,  quodeKanalogia  co-  E 

n"jlb*n* gnationis multo magis ,  gnam in natttra , oporteat 

fptctt  ^M-cfle  unum  in  tpfa  gratia.  Uhi  rationeprimaria 

Wi/  «J»-&  totali  unus  ipfc  Chrjftus  emintfnter  fumttur  ; 

rationcverofecundaria,  &partiaIiiIIiuscaroco- 

medttur,  &  fanguis  bibitur  fub  ut|*avis  id  fiat 

fpecie,  cum  in  utraquc  fcorfum  fumpta  totus  ip- 

fe,  &  intcgcr  Chriftuscontineatur*  Hoc  tamen 

commodius  fub  una  panis   velut  communiffimi 

cibi  fpecie  fieri  arbitramur:  Ut  itamagts&uai- 

tas  facramenti  fignificari ,  &  totalitas  alimenti 

rcpraeientari,  &  xntegritas  Chrifti  communicari 


fimul  vidcatur*  Quarc  Chriftusindi&o  Joan^<f.    A  K  K  0 
nunquam  calicis,  aut  viat,  ncque  ctiam  foitus    chhxsti 
feorium  bibitionis  meminit  :  cum  tamen  faepif^      isc>z. 
fime  ,  &  panem  ,  &  manducationert*  dumtaxat  &?**** Jf*~ 
ad  nguram  nunna ,  ibidcm  cxpnmat ,  attnbuens  $gbiptimt 
velutpcr  epibgumin  his&totum  facramenti  ef-  inttP*  & 
fcctum  *    Qut  manducdt   hunc  f*nemf  *vt*vct  m  <e~  >omi»B»>*. 
Utnum^  &  totam  rcm  contcntam  »  Qui  martdu-  7«*».  ^. 
€dt  mtt  €T  ipfi  *vivet  frofttr  mt.  Ubifatisfub-  £&*»*"* 
indicat  fub  hac  intelligentia  manducari  fe  velle  Mttrf-m. 
ab  iis  dumuxatfidelibus,  quificintelligcntcs&  *%f, '!%$!* 
credentcs  digne  tantum  facramenrum   fumant  .  u*g*jh 
Quod  manifcftum  eft  hic  appellari   fimplickcr  ^-  jf-  ' 
panem  aChtiito,  utisepeaianaoraulo,  ettam  p%T  itvu. 
ubi  panis  ille  a  caliccfacrodiftinguitur,  refpi-  nb*  6* 
ciendo  non  modo  ad  apparcntem   ijpccfem  s  fed 
ctiam  ad  facrum  ibi  vere  contentum  cibum  cor- 
poris  domini  ,  in*  quod  transfubftantiatus  vcre 
tuerit  panis  ,  tota  hujus  in  illud  converfa  om- 
nino  fubftantia  ,   fuperttittbus  tamen  accidcnti- 
bus.  Quo  itidem  refpeftu  folent  fxpifftmc   fan-  ^nh 
Hti  patres  poft  confecrationem  nominarc  facram  k9jntl  confi, 
panis  hoftiam  fimpliciter  panem,  quosnonnun-  v*rb*fc 
quam  liceat  imitari ,  pracfertim  nbi  ad  facram  "Ji7a«jir! 
fcripturam  fpedamus  »  fignificando  fic  fandtum 
hoc    facramentum  ♦    Ad    cujus    commtmtonem 
Joan.  tf.Chriftus  non  tam  praecepto  cogerc  gra- 
vem  pcenam   comminans  ,   ut   adverfarti   oo/i- 
ciunt:  quam  commendatione  alltcerc  inarftinta* 
bile  pracmium  promittens,  ut  fanltf  patres  trz- 
dunt,  videatur  dicendus,  Quod  quidem  fccerat 
in   baptifmate  Joan.  3.  Unde   eflictcor  ut  quac  Mwrfarh^ 
obje&afuntabadverfariis  Huflttis,  non  tam  di~  «wto^* 
ci  debent  injtinfl:a  praecepta  ,  quam  exaggeratae 
commcndationes  primi  &  potiffimi  facramento- 
rum  poftea  inftituendorum,  ut  Attguftinus  lu- 
culenter  docct  fermone  fecundo  de^verbis  apo- 

floli. 

Videant  crgo  ifti,  quamtnepte  acfophiftice  , 
&  pmcepti  difpofitionem  ,  &  praecipicndi  ra- 
tionem  argumentationum  fuarum  prima  funda* 
meata  tnde  jcccrint:  ubi  vel  nultum  eft  expref- 
lum  Dct  prafccptum:  vel  fiquidem  aliquod  fit  , 
illi  fatts  ad  legis rationem ,  &  latoris  intentionem 
obediamus»  communicantes  ,  five  fpiritaliter  in 
unafide  viva:  fivefacramentaliter,  fuboaafpe» 
cie  pr#fertiin  panis  illius  vivi  .  Ut  ita  utroque 
modo  vitam  habeamus  in  nobis  Chrifto  con- 
junfti,  &  velut  incorporati.  Quod  cum  fiat  u-  &*piwt*v%- 
traque  P^djfta  communione  ,  optimc  dicitur  f^^0 
utraque  a  Chrutojoan.^tntenccta-  Ubiaocere  tumCbtijtQ. 
inftituit,  quomodo  a  feipfo  nos  fideles,  velut  a 
capitemembravitamhabere,  &confervare  pofle- 
mus»  HaftenusadverfasHuflitastantum. 


inftitutione  >  ObjeQio  5. 

Lotherani,  cumvidiflentfuperiores  duas 
objeftionesHuffitis  intcr  dimicandum  peri- 
ifle,  &  velut  evanuifle,  illis  omnuio  negfedis, 
incipiunt  ex  hoc  loco  arcem  Sion  fupcr  firmil- 
ftma  pctra  fundatam  fruftra  impugnare  machi* 
nis  undecumque  adduftis  .  Id  quod  frafHs  & 
proftratts  Huffitis  ,  &  jamjam  maaus  daturis 
novos  addidit  animos,  eoquc coilcdls  iu  unum  vi- 
ribus  hoftilitcr  nos  invadunt,  omnes  fimul  ex  infti- 
tutionc  Chriftt  objicicntes  iliudcommuncprolo- 
quium:  J>eus&natura*  ut  noa  deficiunt  in  ne- 
ceflarits,  itanecredundantfuperfluis,  quod  ma- 
gis  in  gratia  obfcrvandum  Ytdctur*  ubi  vcrbum 

abbre- 


Commmt 
Huffitstttm 
0*  L*tb€r*r 
mrnm  Jo^ 
fhtjm*  ♦ 


Intpta  tu- 
ihtTAnorum 
inttrprtta*. 


$1% 


DlSPUTATiO    0E     COMMUH*    StfB    PANIS   SPgClE> 


#24 


Anno 

Christi 

1562. 

Mats*  i$» 

Ltti.    21« 


Captftja 
HnJJitarttm 


abbrevitatum  fccit  domituis:  Cum  tamen  infti*  A  vero  hsec  fecundario  &  veJut  peraliud,  quate*   ^ 


k  k  a 


nus  fciiicet  ex  illis  pendeaat,  (  prxfcrtim  cumCHRisTi 
ufus  euchariftiae  incotnmune,  inquotamen  uno     issz» 
advetfariirationem  facramenti  collocant,  quid~^f'g^ 
dam  fit  confequens  ad  confccrationcm  &  obla-  iujyth,  in, 
tionem  facrificii )  quis  non  videt ,  juxta  vuigatatn  f'^%^1) 
apud  omnis  gcneris  intcrpretes  ,   &  ia  omni  ^  a. 
fcientia  ufitatam  interpretandi  rcgulam,  ad  id  %' fj^* 
quodprimario  &  petfeinftituitur,  au&oris  ver-  Jlm.m&, 
ba  ipfa   cffe   primum  ae  fimpliciter  accommo-  /jy*  '*  4* 
danda?  ^  ^dw^rh* 

Ut  jam  ex  hoc  loco  incipiant  erubefccre  noftri  rmnushn* 
fophiftss,  fi  quis  in  eorum  praecordiis  reliquus  $3jfc«<fc 
eft  fanguis,  dum  fuas  ipforum  impofturasdetc-/**™»*»*!  '■ 
&as  publice  cernunt:  qui  negte&is  primariis  ac  ^^ /"* 


tuertt  Chriftus  hoc  ficramenttit$  fub  duabus 
panb  &  vini  fpeciebus  feorfusn  eonfecratis  ,  fe- 
orfum  porreetis  uoiverfo  difeipulorum  collegio 
catholicam  ecclefiam  vcpradentanti,  iubjiciens  : 
Hoc  ftcitc  in  mearn  commemordtionem  .  Nempe  ut 
Lutherani  ituerpretantur  s  Quod  nuoe  feciftis 
hoefacite  ,  nontantum  vos,fed  omnesalii.  Quoi 
cmm  wfcx  dicoy  &mnikus  dico .  Quam  interpreta- 
tionctn  cumvidiffent  Huffitarttmeautiores,  tan- 
quam  ineptam  faeile  eludi  a  cathoiicis,quod  Chri* 
ftnsdi^erit  nonomnihusfidclibus  pracoife,  ut  fa^ 
cerent ,  quod  tunc  apoftoli  fecerunt  (  alioquin  om-r 
nes  quidem  communicarent  ,  nullus  autem  con-? 
fecraret  )fed  folis  tunc  difcipulis,  &  illorumde-* 
indefttcceffbribus,  Hocfacite,  fcilicet  quod  cgo  $    per  feintentisfacrificio,  &facerdote,  adeacjuae  ej/pr.iz  fa; 


Cavilfof* 

tte* 


feci,  fubintellig^ns,  utipfi  addtint,  confccrate, 
fumite,  &datealiist  nihilomiausfubfumunt,& 
fi  nonre&odu&u,  ob.liquo  tamen;  idem  confc-i 
quitur,  ut  ex  inftitutione  Chrifti  difpeafatore&mu 
nitteriorumejus,  quemadniodum  ipfefccit,  con-. 
fscrante&dentceterisnoneonfecrantibus,  ut  fide-? 
Ics  iaveniantur,  non  tantumpanem,  fed&fepa^ 
Tatimcalicem .  IJndc  cfficiarbitrantur,  ut  fi  oe-t 
heaat  facerdotes  aliis  porrigerc  ambas  fpecies ,  tc-# 
neantur  &  laici  fub  utraque  fpecie  ex  inftitutio^ 
ne  Chrifti  communicare  *  Quse  eum  divina  fiat 
mandata  ,  addunt  utrique  ,  fecundum  rem  ip-> 
fam  perpetuo-perfeverare  ea  inconcuffa ,  &  immu^ 
tabiha ,  licet  quia  aSfitmativa  funt ,  poffint  abec 


fecundaria  funt  &  velut  confeQiaria ,  facramentum  p^lj^ 
&  praeceptum,  Chrifti  univcrfumcoarftantinfti-  mm.  *♦  a^ 
tutum«  O  mifera  iftorum  conditio:  in  quoma-^^^  {** 
gis  fapientiam  pctabant;  m  cominusiaperedc-  &  tpM.K, 
prehenduntur.  Nosergoad  propofitam  rcgulam  ^**j*  **- 
cvangelii  vcrba  exigentcs  illud   pr^mittamus  •^f/1  **** 
Qtiod  lketfacrificium,  &  facramentum  corpore 
&  fanguine  Chrifti  utrumque  conftet:  ita  ut  in 
utroque  utrumque  fit:  in  hoc  tamen  ipfo  ficin^ 
ter  fediffcrunt,  ut  in  facrificiopotiusfanguinis, 
in  facramento  autem  corporis  magis  emineat& 
eluceat  ratio.  Id  quod  cx  utriufque  ratione,  &  Sderam  .\ 
inftituto  facile  fucrit  confirmarc  •  Nam  fplen-  t*m  p<mS' 
defcere  magis  in  facramento  corpus  &  panem  sg»'w»»»«^ 


clefia  fccundum  exigenuamtemporis.,  loci,  mo- C  imo  &  in  his  totum  ipfum  facramentum  aptius  cjp7/inji*~ 

Mx  &ccterarumcircumftantiariTmesponi,  &ve- 

httmagisdeterminanu  Unde  effcdum  putant ,  ut, 

etfivariari  ritus  communicationis  potuerit,  non 

tamca  res  ipfa  communicanda:  ad  quam  utramque 

fpecicm  pertinere  ex  facramenii  inltitutione,atque 

propterea  utramque    in   communicando   debere 

omnes  fidelcs  Chrifti  fumere ,  &  ad  id  velut  ex 

pr^ccpto  divino  adftringi  ,   aoa  minus  impie; 

quam  falfa  arbitcantuc^ 


tpre  &  ini- 
qm  adwr" 
Jkrii  fatcr- 
pTtnnt&t 

Jticram  Jeri- 
ftHTcm  • 


V«4 


J^  E  S  V  Q  ?*£  S  1 &. 

^TE R u  uy  quam  inepte ,  & contra arti-s  ra- 
tionem  hujufmodi  itomine&facramfcriptu 


notan:  nonmodoquaepauloanteex  ratione  ali-  **  fnMwu 

inenti  de  eo  philolophati  fumus  ,  comprobant  : 

fed  etiam  corroborant ,  quae  in  illius  abfoluta  ra* 

tione  mirifice obfervantor  :  nempe  ipfa  facramen- 

ti  fignificatio.  Tanis  qncm  ego  dabo  ,  catq  mcacft 

fro  mundi  vh*  :  Res  contenta  :  Qui  manducat  j^4Jgt  €i 

tne  ,  &*  ipfe  <vivtt  propttr  me  :  Rcs  fignificata  :  Qui 

m&ndttut  hnnc  panem  ,  *vin>*tm  dternnmx,-  Myftica 

defignatio:  Vnm  fmis  &  Hnnmcorpusy  multiftt-     c 

mus,  omnes  qui  de  uno  pane  jwrtkipamus  #  Ut  jam 

non  explieem  hic  mirabilem  (  qui  ex  fuperiori- 

busdiftisapud  faixftos  patres  fequitur,  &  infti- 

tutum   confirmat   maxime  )   facramenti   potifli*  j>« /^  34# 

mum  hujus  effeftum,  per  quodineffabiliunionc  ds  t*T* 


rafn  interpretantur^  &quam  inique  in  perverfum  t>  cfficiamurChrittaipfi,  ut  inquit  Hiiarius,  velut  m*  s#  lib* 


¥r*p*ntt*T 

titwt    E*  K, 

niont  • 

Cbriftt  in 
mjfite*    c«- 
ir*  » 

Can.  J. 
•rfpift/Joan* 
j^.  &-ibid+ 

Htht.  %.  <& 
•Avguft*    in 

Xrtn*  lib*4> 
4*p,  $,  a* 
CbrjJ.   in 
t*p*   30. 


ipforum  fenfum  ii!am  depraveat ,  &  velut  obtorjrQ 
collo repugnantem trahant r  evidentiffimedemon- 
ftremus:  atqueex  Iegitimo&  pdmario  Chriftt  in 
objefiis  verbis  inftituro  doceamus  ,  communica- 
tionemfubutraque  fpecie  folis  presbyteris  confi- 
cientibus  &  faerificantibus  congruere  :  reliquos 
vero  fub  alterna  panis  fpecie  magis  deeere ,  eo 
prorfu-s  modo,  quem  S*R«E.fptrku  Dei  aSa  c- 
tiam  ntinc  temppris  obfervat  .  Q^uam  nurnquaqt 
a  vcritatis  tramite  &  fidei  aberraffe,  velabip- 
fasemuJa  Graccia  iucuJentiffimum  habct:  teftimo- 
ttiunr.  Itaque  qui  vcri  ac  legitimi  aquilae,  hoc 
cft  ,  ecclefise  filii  rcAointuitu  veritatis  iumen  con- 
eernant,  fatis  diiucide  difcernunt  iniilaChrifti 


connaturaJes,  &  ut  dicit  Cyrillus  ,  ccn  concor-  de  ?****** 
porales.  Quo  fpeftafle  fepePaulump.rifci  patrcs  ^iT.&ty 
etegantiffime  &  mellitiffime  declarant  .    Contra  •«  ^-  ** 
vero  in  facrificio  magis  reincere  &  fpedandum  cffe 
fanguinem ,  &  calicem ,  communis  pcrpetuo  jfuif- 
fc  videtur  otnnium  nationum  ,  religionum  &  ri-  £pb*$*&$* 
tuum  jam  indeferecumgenere  humano  orta  ob- 
fervatio  cum  apud  gentes,  unde  illud :  SangHine  Saerifithm 
fUcafis  ventos  XTvirgine  csfa  ,    Sanguine  quae-{^XJ^ 
readum  iter:  &  ia  hanc  fcntcntiam  innumera : »«  rf«sft»*» 
tum  apud  Hebrgeos  ,    &  ante    legem   datam  &  ri * 
fimul  cum  lege,  ur  nihil  fere  tam  frequens  fit 
in  facra  hiftoria  ,   nihil  tam  mirandum  in  Le- 
vi|ico.  Sed  hoc  inftitutum  aptius  &explicatius 


myftica  coena  (quam  altcram  a  typica  agai  pa-  E    profequutus  eft  divus  Paulus  ad  Hebnexpica- 


fchalis  fuiffe^  &  inter  utramqtiepedumapoftolo- 
rum  lotionem  miro  ordine  interceffiffe  x  vel  ex  ip- 
fo  Joan.evang.  fatisconftat )  antiquatis  &  abro- 
o-atis  ceu  praeviis  umbtjs  &  figuris  veteris  tefta- 
menti,facrificio  &  facerdotia  ,  duo  quaedam  alia  , 
qu3e  illis  fuccederent  inftituta  novi  teftamcnti  my- 
fteri-a,-  facrificiioblationem,  &  tniniftri  ordina- 
tionem  •  Inouibus  etiamfiduo  aiia  concedamus 
infinpata  ,  fandae  euchariftiae  facramentum  ,  8c 
communicandipraceptum;  attamen  quia  priora 
iiia  primum  acper  fc  intenta  videntur,  pofteriora 


pit-in  reliqnam  cpiftolam  ,  quam  ut  immoran- 
dum  in  eo  amplius  nobis  fit,  nifi  velimus  data 
opera  ineptire. 

Ex  hisigiturconfequitur,  utin  pane :confecra-  ?*thr  *&& 
to  fignificetur  magisfacramentum:  in  calice  be-  ^ffi**}** 
nedifto  potius  facrificium  ♦  Concordant  figurae  ve-  cjptm.*u 
tcris  legis  utrique  feorlum  correfpondentcs .  Con-  *p+e**** 
cordant  novi  teftamenti  fententiae  ,  Ubicum-  m[  &v/*aT* 
que  enim  facramentum  intelligitur,  aut  tantum  t^it.ue^ 
aut  potiffimum  panis  ,  vel  corpus  cxprimitur  .%^  <<4; 
Ubi  vcro  facrificium  defignatur,  vclpaffio,  aut^-  7*h 

morjf 


Anno 
Christi 

15*2- 

Lmc.    ii«   c. 

'24.  d. 

I»  Cor.  it. 
Matth,  i£, 
M+rt,   14» 
7o«*.    19» 

2*  C»r,  10. 

Xtb*  9,  C2V» 


*  Cbr\ftv  lu 

i$*m   pt*f%* 
H*m% 
/irea»  /ifc*  4« 

i*$»t(c  dkm* 

m*  *»  &<?* 
Otnift^d* 
i*faU  109. 
tsf  tbidtm 

5.  <&  Trh 
Tctr*  OaU 
Hht  10.  de 
arc»  <i*  6* 

tlX.   t4Tir* 

Rabin* 
Btr,  itt  jW* 
de  cun»  dam* 
M*jl  Emif 

30*  **<£  //e* 

i7;er.   *:#  7* 
Ttrt*  &d 
Mwart 

jftlff».    iq» 

qnihns  dU 
$l*m  •    /iW 

Cati*  5.^9« 
*f  »  •%»$*$, 
,mt$  Faift* 
Hh,  2*c,  t8* 
A*%  Hb,  ty9 

Gap*    10* 

Vupltx  ra+ 
tU  facrifi* 
candi  & 
pzrtkipandi 
faerifici» 
•Aug*  ith*tQ, 
de  civit* 
cap*  20. 

cU  diceatti 
-mast*  Cbrl- 
ftiannm  po» 
pHfam . 
Cjptin  txp* 


tf2$  A    LUDOVICO    JOANNB 

raors  Chnlh,  qua  immaculatus  agnus  facrifica-  A 
tur,  calicis  aut  fanguinis  mentiofit.  Concordat 
fanftorum  patrum  antiquiorum  fere  ubique  ob« 
iervata  Ioquendi  confuetudo  ♦  Quod  ut  ita  fit, 
attamtn  in  illa  myftica  Chriflti  ccena,  ubi  intc- 
^rum  facrificium  inftituebatur  ,  &  utraque  fui 
parte explicitum ,  ia  quo  caro  pro  corpore » &  fan- 
rUis  pro  anirna  offcrtur.  Sacerdos  tifefecuudurn 
ordincm  Mclchifedcch  panem  «r  vtnumoffirreiis; 
ia  illo  fuumcorpus»  in  hoc  fanguinem  confecit 
proprium?  in  duobusfimul  junftis facrificiiobia- 
tionem  praecipue  intendcns.  Nam  &  corpustra- 
dcndum»  &  fanguinem  eftundendum  in  gratiam 
fuorum  Sc  in  remiifionem  peccatorum  confe- 
crans  commcmorat.  Quod  iilud  fiiit  facrtficium 
qiiod  Chriftus  patri  oiferens  hominem  Deo  re-  g 
conciluvit* 

Cujus  ut  eft  infinita  virtus,  ita  &  jugem  vo- 
Icus  in  ecclefia  eife  oblationcm  p^o  vivis  &  de- 
fuuftis»  tanti  myfterii  miniftros  in  apoftolisfuis 
qui  menf»  foli  aderant  ,  ordinavit  facerdotes, 
Quibus  diyinitus  tantam  facultatem  conceiiit  , 
commiilt,  &munusinjunxit,  dumdicit:  Ifocf*- 
citez  ntquodipfefemei  fecerat,  hoc  illi  fubindc 
facercnt  ( «juod  verbum  &  in  facra  fcriptura ,  &  in 
omni  idionuie  immolatitium  eft  )  Nimirum  ufc 
cotpus  fuum  &  fasguinem  fub  diitindis  panis  & 
vitu  fpecicbus  coafecrarcnt  8c  oftcrrent  ,  in  fui 
commemorationem,  tanti  beneficii  memores,  & 
tanti  myfterii  participes  ,^  non  tam  in  projpria , 
quamintotiusecclefiseperfona,  quam  unui^uif-  q 
que  facerdosvelutincapitereferat  j  inipfoiciii* 
cet  Chrifto  domino  $  «juem  tunc  maxime  reprse- 
fentet.  Vti deo  debeat  facerdos,  quod  prooia- 
nibus  in  utraque  fpecie  oblatum  eft ,  ut  etiam  pro 
omnibus  h\  utraque  tunc  temporiscommunicare. 
Atque  in  hoc  ipfo  fatis  apte  dicaturcoliegium 
apoftoiorutn  reprafentaiie  ecclefiam,  fcilicct  ia 
prxcipuis  i:ja$  membris  &  facerdotibus  •  <^iii- 
bus  iblis  maxime  decuit  facuitatem  coucedicir- 
ca  corpus  Chriitt  verum,  utpote  quibus  tautum 
concefla.  ilU  fit  circa  corpus  Chrifti  myfticum. 
Utillisdiftumtuncfit,  HQcfktitei  cjuibus diceu- 
dum  erat,  Q&Qrum  remiferitis  fuc&t*)  remttm- 
t&v  m  *  Hoc  enim  ad  debitam  prarparationem 
digne  fumendi  euchariftiam  videtur  potiffimum  Q 
pertinere:  e/ufdem  autem  eft,  &  materiam  prae- 
parare>  &  fbrmam  introducere*  Hi  autemidem 
ipii  efle  vidcntixty  quibusdi<Sumeft,  Dottteom- 
ms  gente$  ,  prtzdicate  tv&ngdi&tn  omni  creatum  « 
De  quibus  etiam  dicitur:  QuQrnodo  prddkabunt , 
nifi  mittantur  ?  hoc  eft  ,  mli  ad  hierarchicum 
quemdam  fte  eminentem  in  ecciefia  ordinem  pro- 
moveantur  diviaa.  auftoritatc  per  impoiitionein 
inanuum  presbyterii? 

Hinc  ergo  manifeftum  eflevidetur,  de  quo& 
quibusdiftumpotilltmumeft,  HQtfacitc  m  *nt*m 
CQmmemQratiommi  nempe,  de  (acrificio ,  &facer* 
dotibus*  Atquehaeceftfumma^primariain  hac 
Chrifti  inftitutione  intentio .  Extra  quam  quic* 
quid  adjunxeris  fecuadarium  fuerit  ,  aut  certe  £ 
confcdarium  •  Secundum  quam  rationem  non  dif- 
fitcmur  hic  fignificatum,  poffe&aliosnon  cele- 
brantes  fic  confecratxs  &  oblatisa  facerdote  par- 
tkip&re*  Sed  eos  hxc  ipforum  participatio  non 
tam  videtur  dccere  finguJos  in  ratione  facrificii , 
quamia  rationefacramenti  <  Cum  enim  facrificii 
&  facrificantis  mutua  fit  habitudo,  reciprocam 
etiam  effe  oportet  in  omnibus  eorumvim  &  e- 
nergiam  :  atque  propterea  eatenus  unumquem^ 
que  facrtficii  participem  fieri  ,  quatenus  etiam 
infe  facrificet :  videlicet  confecraatem  in  fe  ipfo ; 
CqhcU*  GensraL  Tom.  XXXIII  # 


VlLiETANO   HABITA. 


6%6 


nonconfccrantesvero>  Uiaho»  fcihcct  taccrdote 
&  velut  communi  totius  ecclefi^  perfona.  At- 
quchocpopuliChriftiani ,  cujusdcberct  cor  effe 
nntxm  St  anima  um,  maxime  decet  caritatem: 
ut  qucmadmodum  orationes,  fic  ctiam facrificia 
communia  fint  • 

Scd  inftabit  fottaifis  pertinax  non  tam  Chri- 
ftianacaritatcinflinimatus,  quam  contradicendi 
ftadio  aftus :  Volo  ego  8c  pro  omnibus ,  &  pro  me 
ipfoutorare,  fic  etiam  particcps  fieri  facrificii, 
adquodfa-pePauIusmeprovocat»  praefertim*  !• 
Cor»  10.  ubi  de  participatione  facrificiividetur 
loquutus.  Voloinquam,  &  ego,  fedficutPau* 
lus  intcliigit  ,  ut  omma  decenter  Bc  fecundum 
ordinem  hant  in.  xiobis»  Decct  autem  exprcifa 
participatio  facrificii  »  qu«  in  calke  fit  ,  ex* 
prefle  ^tiam  facrifieantem  facerdotem  ,  tacita 
vero  omnes  rcliquos  :  qtifle  omnibus  congruit , 
vel  in  tacito  coufeufu  omnium,  qui  devoto  & 
intento  facris  animo  miffie  oflScio  ioteriunt  , 
vel  in  ipfa  communicatione  facramenti,  ubie» 
tiam  fua  latct  participatio  facrificii^  quatenus 
&  mortcm  Chrifti  commemorant  ^  qui  illius 
corpus  ,  quod  maxime  in  pane  fit  ,  communi» 
cant  ^  Quod  utrumque  quamqdam  cx  jis  quae 
diximus  fatis  fit  manifcftum  ,  ck  utriufqtie  ta- 
mcn  ufu  fit  evidentius* 

Nam  ut  Gentiles  facrificio  fortaffisin  libami 
ne  participarent ,  hoc  autem  ex  ignorantia  veri 
ufus  facriticii  videtur  iliiscontigiiTe.  Cumenim 
inmadatoanimafi  utramque  fui  partemDeoof- 
ferrent,  ut  aliquid  ex  corpore  iibi  refervarent, 
animam  quidcm  totam  qusc  fanguine  ijpfovelli* 
baminc  fignificaturDeoconfccrare  debebant:  ut 
in  Hebrseorum  omnibus  facrificiis  obfervatum 
videmus  .  Ubi  nunquam  populus  oblatis  liba- 
minibus  participabat  ,  quae  ex  integro  cedebant 
miniftris  Dei ,  pacifioe  hottiae ,  &  hujufmodi  par- 
te  offerenti  conceifa  *  At  Chriftianum  facrifi* 
cium  holocauftum  efte  perpetuo  debet,  ut  fe  ei 
totum  ia  utraquefui  parteconfecret  &  devoveat ; 
quem  totius  &  creatorem  &  rcdemptorem  pro- 
fitetur ,  necjue  tam  in  fi^ura ,  quam  in  ipfa  verita- 
te,  Quod  ipfe  tnnc  dbcaciusfacit,  cumvenera* 
bundus  &  gratulabundus  capiti  conglutinatus 
fuo  feipfum  in  fpiritu  Deo  facrificat ,  in  acceptif-. 
fimo  illo  tmmaculati  agni  facrificio  .  Cujus  u- 
tramque  partem  facerdos  dum  expreflius  fumit 
in  utraquefpecie,  ficmagistotuminfumptum  in 
utilitatem  &  commodum  ecclefis  (cujus&illud 
efle  facrificium  ,  &  hic  perfonam  reprasfentare 
dicitur  )  reverenter  vidctur  proteftari  •  Atque 
hujufmodiveIutquotidianafu8icit&  congrua  eft 
populo  participatio  facrificii,  in  miffe  officio;  ubi 
hoc  facramcntum  in  ipfa  materiei  &  euchariftiae 
confecratione  perficitur,  in  qua  facrificium  Deo 
offertur, 

Neque  ufus  fidelium  de  tteceflitate  &  perfe* 
aione  facramenticft,  fed  quoddamilliusconfe- 
ftarium  >  ut  diximus ,  &  facri  do&ores  probant . 
Quare  neque  ntcciXt  eft ,  nt  deblaterant  impii  my- 
fteriorum  Deicontaminatores,  &  ecciefiaftici  or- 
dinistnverfores:  ut  univerfuspopulus  fimul  cum 
facerdote ,  quotiefcumque  hic  facrificat ,  fub  utra- 
que  fpecie  facrificio  participet»  Namutcommu* 
nicare  laici  adftantes  miffe  facrificio  poflint  , 
quinimo  &  decentcr  hoc  faciant  temporibus  ab 
ecclefia  vcl  praeceptis  >  vel  confultis  ,  attamcn 
hoc  potius  rationc  iacramenti  in  una  panis  fpecie  , 
quam  ratjone  facrificii  in  ipfo  etiamcalice,  fa- 
ciendum  illis  cfle  ipfisunahu/usadoraadifacrifi- 
cii  &  facrameati  figura  (quam  Chriftus  veritati 

Dd  ipfi 


A  N  s  o 

Ck&xsti 


7r*ot9*p*~ 
tig  rtpHlftii* 


1*  Con  9» 


N&n  eadtm 
dutt  Jkctr- 
dottm  &pa* 
puium  Ja~ 
eHficiipartU 
tipatfo.  C$8» 

M»j:  Bmtf* 
Jhrm*  j.^c 
Tajck, 
C&pt.fcr.  d% 
ctttta  dnm* 


t)fm  facn* 
fitit  &  paT« 
tUlpatfonh 
apud  /ret$, 
lib*  4,  c,  |*j 
*dttg,  loMhi 
dt  civ*  c*  s * 
L&ntlt*  12» 

mtm%  if#  zB4 

Btinpf.w. 
Cbyj;  bam* 
z$  ad  Tep* 
M*  idibtdo 

faser*  *4mh* 
on  fiiu  Fat* 
Anacl*  ep*tt 
Gregt  bQm* 
37* 


Non  fimper 

mm  Jhtrifi- 
cfo  SQmmu** 
nteandv>m 
pvpHl*  *db(g« 
epift»u$*ad 
JasM 

Sacramtnti 
ptrjh&ie  & 
njits  •  Max* 
d*  Thttm,  in 
$+par*%*  74» 

$0*  artt  12* 
&  2*  »2,  ar. 
IO.  €hrj,ad 
Epb>**ufir* 
$*  &  ad 
Htb  «.10« 
Rottit  17$ 


0%7 


DlSPUTATIO    »E     COM 


Akm0 

friil*  dt  efo 

ifoyj-  *•  *$• 

fatratnsnti 
*e»arn  e*a** 
gfitat  pept?fat 

3h5  *?*  j**! 

.$bryf*   ktm* 
Jg  prod*  Ittd* 

tnj***p*f*k* 

<TJft>  ttfc*  4* 
CjpVty  fit* 

JW&ttt  II. 

C/e«.  s/>#,  «# 


jpicli  t&tm 
fQtHmfacra*. 


Cwfthf* 

"adwtr*  prs#*»t 
G£wpatK>  di* 

iilitHT  « 

Mzu  pottfi 
de  dlfpenfa, 
eaticit  4i~ 
ff&itpr*  m 
2tetK  ajftJrx 
intzrprtt* 
'fr#€tftitx% 


'§!tmar.i  d$* 
$?tf$J$fpzr«* 


Ipfi  con|ungere  voluit  t  velut  adumbratac  tabul» 
vivos  fuos  addrturos  colores  )  io  agno  pafchali 
fatis  Iueuknter  rem  omnetn  manifellat.  JHius  e« 
nim  univerfus  cffiiftts  fanguis  *  afperfo  inde  fuper* 
liminari,  &tttrQquepofte,  domusoftutm  adver* 
fus  percutientis  angelt  jagrcflTuiii  muniebat :  cor* 
pus  vero  totum  edendumrcfervabatur,  omnibus 
qui  in  domq  eflcot,  quiquc  poflent  caputcum 
pcdibus  &inteftinssvorare,  &  rcnibusacctn&is  4 
cakeamenusindutis»  baeulofque  tfnentcs  inma* 
pibus,  feftinanter  &  hujufmodi  facerc:  ttndefa* 
<rilc  intelUgfcs  cibum  iiium  fuiffe  grandiym  :  8$ 
cetera  in  figuraobferves*  qu»  mnc  $*£«&.  qu<t$ 
vera  itla  &  una  domus  eft,  iri  quaycrutnhocS? 
facrificium  offertur,  &  facramentum  commum- 
catur,  ad  ungucmir*  vcritate  ipfa  fervare  folet,  & 
a  fan&o  Spiritu  utdofta,  fieetiam  du&a  perpc** 
tuo  in  utriufque  ufu  confervat. 

£$  quibus  omnibus  illuct  effe&umfatisvidere 
arbitramur^  uc  facrifidi  perfe&a  ratio  utraquc^ 
Ipecie  diftin&a  conftet*  &  offeratur;  facramen- 
tum  vero  in  una  panis  potius  fpecie  notetur  8$ 
iumatur.  QiiareetiamfiincalicetQtusipfc  Chri^ 
ftus  fit  noa  minus»  quam  in  panc  z%  concomi^ 
tantia  nattiralis  corpprjs  %  fanguinis  ^r  animse  >  & 
es  unione  bypoftatica  divinhatis  cum  illis:  utB 
ideo  fi  rem  ipfa^i  contentam  &  fignificatam  fpe-s 
ftcsjt  &  facramcnti  perfeSionct^  in  confccratio- 
nc  attendas^  calix  ipfe  etiamverc  fit  facramen^ 
tum:  attamenqiio^dufttmfacramenti,  cum  qua 
8c  verba  confecrationis  >  urpoft  dicemus  >  con^ 
featiunt^  quia  ad  facramenti  communicationena; 
faflicit ,  &  convenitunapotiuspanis  fpecies^  vi* 
debitur  ipfe  calix  li  utendas  concedcrctur  >f  hac 
Inquam*  ratione  dicendus  magis  quippiam,  fa** 
cramentale  8c  fubordinatum  pani  tantjuam  prk 
siario  facramcnto,»  &  |am  inicgro  fpiritali  aU^ 
mento,  itx  quo  &  corpus  Cbrifti  comcditur  3  Sc: 
(anguis  cjus  bibuur»  dumtotusipfeChuftusuni-, 
tc  8?  eminentcr  »  ut  paufo  ante  probavimus  ^ 
funutui^  vcrus  ille  panis  8$  sceteftis.  cibus  $4  pro 
mundi  vita  primum  promiffus^  deiade  ctiam& 
datus..  Ouamabrcm  m  daremus  licuiffe  e3?infti- 
uitione  Oircfti  ?  autnoncxprelTe  prohiberi9  noi\ 
cpnficicnub.us.  inter  cQmniamcanduai  calicis  u^ 
Jfum,.  aihiiominu^tamen&iunc  (ut  emmcaviU 
lofam  adverUriorum  pracoccupationem  diffok 
vamus:  )  coatenderemus  pptaiffe  ecclefiam  ca-< 
thoiicam  de  calicis,  difpeniatipae  difpoaere  ..  $i 
quidem  obfcrvamus  iilam  non  modo  interpreta- 
tam  fuiffc  exprcfla  Dcimandata,;  fpc^ata  legif^ 
latoris  intentionc  (  qa%  iHius  cft  excellenspre- 
rogativa*  exJnhabitant^inipfaSpirituDei^  cn*. 
jus  cft  interprctari  x  ut  fuit  conderc  lcgcs  divinas  $ 
fic  pedum  lotio  a  Chrifto  difcrtc  pricepta&c^ 
xcquuta  antc  communioncm  ,t  ab  ccclefia  fpirk 
taliter  intclligitur  prodecentipraparationc)fe4 
eriaminaccefloriis,  pia  &  dcceati  ratione  fretam 
fa?pe  Sc:  ad  tcmpusdifpenfaCCi  &varicordinaflc 
ficut  Ad»  ij.prohibentur  quidamaUpquinChrk 
ftiario  liciti  ctbi%  qui  tamcnnuncpublice  conce- 
duntur*  Imoipfttm  acccfforittm^  fcrvato  tamcnt 
principali ,,  im  perpetuum  mutaflc  ..Sic  pra&ccptum 
illud  prima?  t;abulae  tertium  defanftificandofab^ 
bato  %  c«ni  iliasfum  ia;  primaria  d?  morali  Cttfto-. 
dierU  :  ccrt;um  quemdam  hebdomadas  diem  dk 
viaa  cuitui  dcdicans^  abopcribus  fcrvilibus.  ab-, 
ftinendo*  ia  Jecundvio^umea  &r  ca&remoniali 
variavit»  pra  fabbato  q^ietis divinae  djemdomi* 
j^icac  refnrrcSionis  picatiffimc  obfervans  ;,  Ut. 
eodempadocalicisufusca  partc,,  qua  facrataen^ 
taUs  &  fclat  cacremomalis  vidcrctiir  >  potuc- 


6 


MBK»   $UB    PAHIS   JFSCIE,  €V% 

A  rit    ccc Jcfisc    mandato    au(    confuctttdine    fu*J 
fpcndi- 

Nec  eft  ijuod  opponas  (acramcntorum  ccrtatn 
}Uam  prp  jnftitutione  obfcrvantiam,  quam  nos 
lacram  volutn^s  utraquc  cnjulquc  facramgnti 
partC|  &ratam,  Nam  &rhicijlud  tamiliuftrecc- 
clefia  priVilegium  (  quo  fretus  Paulus  dixiffe  vi- 
detur  c  Sic  m$  txiftimtf  homo  nt  mhiftrqt  %hri- 
fti$  &  difftnfamts  myftcrhrum  Dd  )  pllf  rimum 
cpmmcnciat  difpenfatio  baptifmi  omnium  facra* 
mentorum  ut  primi*  itamaximcneceffarii,  non 
modo  quod  cjus  titas  adeo  f«pe  vamtus  fit  ins 
afpcrfionct  cffofioacj  &immcrfionel  fivc  trinat 
five  unica;  fed  ctiamquodcum  Chriftus  diferte 
inftitucrit  baptift^a  invocato  nomine  expHcit* 
Trinitatis  &\vit\&%  apoftoli  tamcn  inprinimva 
ccclefia  lcgantur  baptizaffe  in  nomine  Chrifti.. 
Ea  inquam  ratioqe,  utfaaftipatrcsintcrprctan* 
tur ,  quod  iq  Chrifti ,  ii  cft  *  un&i  nomine  tatcn- 
ter  Trinitas  ipfa  divina  implicctur  in  ungente 
Patrci  undo  filio^  &  unftionc  Spitituafanfti* 

Hinc  autem  ^onfequt  videtur^  uteodemmo- 
do&fi  cxpltcita  in  inftitutione  fuiflet  qtriufquc 
fpccicf  communitatio  3  potucrit  nihiiomin^is  o- 
ptimc  %b  ecclefia  fub  forma  panis5  ubi  &caro 
$c  fanguis  &  totus  Chriftus  cft ,  tota  etiam  m* 
plicari .  Nec  mjh i  iterum  objeceris  %  apoftolos  non 
iblum  innomineChrifti»  fedctiam  nonnunquam 
ia  nomine  Jefu  dt&osbaptisalfe,  Namdi^crim, 
vcl  hic  fubintelligendum  ctiam  Chrifti  ,  ficut 
alibi  exprimittir  in  nomine  Jefu  Chrifti,  velfi 
tantum  in  nomine  Jefu  haptizaff?  apoftolos  %\U 
quando  contendas,ur  accipias  nomcn  ficut  publtc€? 
facri  patres  acccperuat^  majoremitaecclefiae  fe* 
cultatem  in  difp^nfandts  Cnrifti  facrameqtis  8$ 
^riyftcriis,;  imo  8$ divinam plane  poteftatem in cx~ 
ponendis  verbts  domini  $x  inhabitantc  Spiritu, 
qui  fcrutatur  profunda  Dci*  neceffc  eft  fatcaris , 
Quafi  dici  jlla  poifit  intcrpretata  pro  hac  fibi 
data  divinicuspateftatc*  Chriftumintellexiflein 
inftitutione  baptifmi  illumdcbere  fieri  invocato 
S.Trinitatis  qominc,  utvcrc  divino  (quo  diyus 
Paulus  allufiffc  videtur  A&«  %%% )  8c  ideo  tunc 
tcmporis  optime  invocari  nomen  jcfu  divinum 
&  falutare:  ut  iz%  ficr^t  pfaufibilc  Sc  celebrea- 
pud  omnes,  quod  alias  tunc  eflct  iavifum  fk  o* 
diofum  muitis^  Utpari  ratione  dicator  eccJcfia 
interpretata  Chriftnm  dominum  ta  inftitutionc 
communicatioiiis  eucharifti^  f  ux  fupra  iii  cjtts 
commcndatione  probavimas  ,  fpc&aflc  aba  tata 
ad  fpecies,  quam  ad  rem  ipfam  iik  pane  potitls 
communicandxim,  cuta  tjota  fitiatttravisfc^ara-i 
ta  fpecie*  \ 

H«c-  autcm  omnia  eo  peftiaere  volumus^  nt 
doccamusj  Iket  conced^remus»  qtiod  c^  citatis, 
yerbis  mn  htu  colligi  ante  probaturn,  $%,,  ia 
inftitutione  facramcnti  'foiflfc  cxplicitam  utriuf* 
que  fpcciei  commuaicationcm  $  attamea  optima 
&  ftto  jure  potuifta  ccckfiam  cuchariftiar  totam 
communicationcm  una  maxime  panis  fpecie 
cbmpreheadcrc  i  &fub  ea  fola  communicarc  po- 
pulum:  tum  ex  iis,  qu^  fupcrius  dc  rationc  & 
ufu  hujus  fan6liflt.mi  facrameatipbilofophatifu-. 
mus*  tum  e*  ik>  quasad  cjbsl  congruam  &  de- 
centcm  difpenfationem  adduci  folent  ju&m  & 
legitim^caufaB.  Quaslongumeflet  recenfere  fi* 
mul  &  fuparfl^um  :  quod  carum  graviores  efir 
urgeatiores,  ia  promptu  cuivis  fint  .  Prasfertitn 
iila,  qu^ttnafufficeret,  quodnequeatcali^  ipfc 
utU  ratione  [  miniftrari  abftemus  quibufdam 
quales  fepe  vidcmus  muhos,  qtilvel  abipia  aa* 
tutt  ntttim  pcnitiis  abhorrent  &c  aborninantur*, 

Ek 


» 


Christi 
*S$a. 

M&tefi$f*~ 
M$ta$  in  4h 
fptnfandtt 

f*cratntnt\L , 
i*  Con  4# 
Cjtp.t&.,4f 

mfdifi  jf 

fttattbt  t%i 


50.  TVr. 

SQntr*  f*M«r» 
JH&*  faer* 
^  4difit\ 
Pe  imf>  d^ 

4.  eap.  $5f. 

Trte^cttpa^ 
tfa  tsmtfis* 


pouftat,  tam 
expontftdis 
Wtrbh  domi~ 
ni. 

ffliarfas. 
tvm*  i.tfV 

Btrnar.de 
fwta  4§tfif* 

JtA  ettem 
explicltxm 
ittrlttfqiit 
fpeci&Z  wm^ 

fub  m&  pafk, 

nlt  comprt* 
kendzrt  • 


E 


629 


A    LtfDOVlCO   JOANNE  VltLETANO   HABITA. 


6$0 


A  W  N  o 
CHftlSTt 

etjptnfitmh 

ntm% 


in  *•**  mjh 
ftUa ,  prlmS 

filtmt*  ,  /*- 
crifittmm  & 

M*tt»  *&*• 

£«**  »*.  «• 
MmUc*  1  *  *. 
jN««  /#•  4« 

<4**  J*. 

74M«  <*!<;• 

Ccnt*  Niten* 
Mph*  (xrer. 
*f*K.teJmh 
DaatiWtt  irtm 
jfituta  /**> 
trtmentum  $ 

'fpedet  p*pkn 
iicemmmnia* 
ni  eengrttit « 

/3<»  tmiUitu- 
fitm  in  tom- 
muniwe  w/ 

*mtprwt4t+ 


^mptbe 


Ex  his  ergo  intclligent  tandcm  adrerfarii ,  nifi  A 
pervicaces  &  petulantes  ctiam  convifti  pofitio* 
ncm  taeri  velint,  quaminfirmoutrinquefunda- 
mcnto  nitantur,  quamque  imbeciilae  fint  ipfo- 
rum  obje&iones,  quas  cx  myftica  Chrifti  coena 
meptiffime ,  tanquam  ex  inftitutione  facramenti » 
ctiam  repugnantestrahunt*  Quandout  fatis  fu~ 
pra  confirmatum  cft ,  tunc  Chriftus  potiffiraum  & 
primum  miflae  facrificiuminftituit,  &ejusmini~ 
ftros  in  apoftoH$(quosibiveifolos  affuiffe,  vel 
folos  menfae  affediue  luculenter  teftantur  evan- 
geiiftx  )  ordinavit.  Concedens  illis  facultatem 
hmul,  &  injungcns  pro  facerdotali  munere  ,  ut 
quod  ipfe  fccerat,  ilfietiamfacerent:  quodim- 
moiathium  vcrbumeft,  hoceft,  ut  conf  ecrarent 
&  offcrrent  Deo  patri  inatftimabile  illud  facri-  ]$ 
ficium  in  corporc  &  fanguincfiliifui,  rcprafcn- 
tantes  jugiter,  in  myfterio  tamen  &  fubincru- 
entis  fymbolis  ,  cruentam  illam  agni  immacu* 
lati  inaracrucisimmolationem,  ubiille  prono- 
bis  fanguincm  fuum  in  remilfionem  peccatorum 
fudit. 

Dc  facramento  autem  cuchariftiae  &  cjus  com* 
munione  ac  u£u  eatenus  tunc  temporis  ftatutum 
atiquid  videtur,  quatenus  haec  ambo  adpriora 
iifa  duo  quodammodo  confcqtiuntur  ,  fcrvata 
tamen  fua  utrobiquedecentia.  Utinquamfacri- 
ficantes  facerdotcs  in  pcrfonaecclefiae,  quamve- 
lut  in  capite  refcrunt,  expliciteipfoparticipent 
eti&miacrificio  *  Cujus  tatio  cum  in  fanguine  per- 
ficiatur  magis  ,  e*  ambabus  fpeciebus  conftabit  c 
diftin&is.  Atveropopulus,  adqucm  communio 
fub  facramenti  ratione  magis  pertinct  ,  licet 
tunc  etiam  tacite  &  fuo  modo  facrificio  partici- 
pet,  quatcnusinutroque  alterum  eft,  videbitur 
tamen  congruentius  fibi  ftcere ,  fi  fub  una  panis 
potius  fpccic,  miniftro  tamen  facerdote»  com- 
muntcetur  ,  In  hac  enim  fpecie  commodiffime 
comprehenditur  tota  ratio  facramenti  &  alimo- 
nisB  fpiritalis.  Quamobrem  fi  calix  incommu- 
nione  facramcnti  populo  tribueretur,  licet  ilie 
ex  fe  ipfo,  quo  ad  rem  contcntam  8t  fignifica- 
iam,  fit  verum  facramentum,  ncc  minus  quam 
panisconfccratus:  attamenfecundum  hunc  ufum 
Sc  ritum  cum  pani  fubordinctur,  magisfortaffis 
quam  potus  efui,  pro  eminenti  illa  in  pane  to*  x> 
tius  facramenti  &  alimenti  unitate ,  facramenta- 
lis  pottus  rationcm  eatenus  fubire  videtur.  Ut 
ideo  >  quamquam  in  inftitutione  fuiffet  calix  ip- 
fe  explicitus:  optime  tamen  ecclefia  ,  pro  data 
fibidivinitusfacultate,  ejusufumdifpenfaret,  & 
populoproratione&cxigeritia  temporis  &  alia- 
rum  circumftantiarum  fno  jure  vei  concedcret 
vel  prohiberet  .  Atque  h*  funt  adverfariorum 
principcs  rationes,  quibus  illi  potiflimum  freti 
pufcherrime  fibi  videbantur  ipa  philofophari  . 
Quas  quia  fatis  fimul  cum  fuis  appendicibus  ar- 
bitramur  ex  allatisfolutionibuseverfas,  potcra- 
mus  fane  hic  finem  facere:  nifi  veftrafanftitas, 
ut  ad  exempla  ab  iftisadda&t  in  uibus  reliquis 
lociiexaminandatranfircmus,  juberct,  dilatain  £ 
diem  eraftinam  oratione* 


Objntfio  4. 

Sufficerbht,  patres  facrati/nmi,  qu^hefter* 
nadie  fufius  diximus,  praefertim  ad inftitu* 
tionemfacramenti:  cumexea  rcliqua  pendeant, 
&adejusrauonemfint  exigenda:  nifi  iftis  fabu» 
Concil.  Gtneral*  Tom.  XXXIII. 


lameaneremus,  qui  obturatis  auribusadearmen 
incantantis  hon  minus  pic ,  quamfapi^nter ,  data 
opera  furdefcunt,  vcl  tanquamoblitifuperiorum 
i&uum,  dumetiamcalent  vulncra,  muicamulto 
improbiorcs  certamcn  inftaurare  non  verentur  • 
Qu*  iftorum  cft  execranda  pertinacia  ?  Quam 
unam  pro  ratione  obtrudentes,  cum  fuas  fophi- 
fticas  ratiocinationcs  ,  in  quibus  ipfi  imprimis 
confidebant ,  dilutas  omni  cx  parte ,  deteftis  ipfo* 
rum  fraudibus,  vidcnt,  ad  aufloritatem,  &  c* 
xcmpla  facrotumauftorum,  fedfuo^ideft,  io- 
phiftico  modo ,  non  tam  interprctandorum  ,  quam 
vere  depravandorum ,  arrepta  occafione  ex  teme- 
raria  vocula?  aut  iitergc  phantafia  ,  fefc  omnino 
convcrtunt  importuni  ♦  Ubi  oportcbit  nos  in  fa- 
cris&penficulandis  verbis  ,  &  cruendis  fenfibus 
fscpe  fermonem  cum  iliis  invicem  commikere  , 
&  veiut  magis  confertam  pugnam  &  difputa- 
tionem  habere  * 

Quam  iterum  proterve  rcnovantes  objiciunt 
xnyfticam  illam  Chriftiaftionem,  quanonmodo 
inftituere,  fed  etiam  ceremoniofc  cxcqui  volue-» 
rit  fapientiifimus  magifter  tantum  hoc  myfte* 
rium,  Quod  in  hocfolofeciffelegitur:  &inno- 
viilima  quidem  ccena  fuisuhtmum  valcdifflurus, 
utitaomnia&finguiaqua&ilie  feciffet,  dixiffet, 
vei  imperaffet ,  &  aitius  menti  infigerent ,  &  re» 
ccntiori  memoria  tenerentobfervanda ,  ritu  perpe- 
tuo  in  memoriam  fu»  paftionis ,  donec  ilie  xquiflU 
mus  judex  iterum  venturus  effet  mundum  judicare  » 
a  quo  fuiffet  primum  judicatus  iniquflfime »  Und^ 
videtur  illud  elict,  quod  cum  omnis  Chrittia^ 
&io  praiccpto  conformis  noftra  fit  inftrudio  ex 
debito  imitanda  ,  ut  ibt  maxime  diftum  intel-^ 
gatur  illud  Chrifti  :  Exemflum  dedi  whh  ,  Ut 
qHemadmcdum  egofcci ,  ita  <?  <uos  faciatis  :  idco 
haec  illiusimprimisfitreferenda,  non  iolumprse- 
ceptoconformis,  fedetiam  quodammodo  multis 
confirmata.  Id  quod  &  nos  minime  diifitemur, 
fcd  id  facicndum  quod  Chriftus  fecit  cenfemus 
(  ut  omnm  honelie  &  fecundnm  wdimm  fitnt  ia 
nobis,  ut  Paulus  prsecipit)abipfisapoftolis»  & 
eorum  in  presbyteratu  fuccetforibus  in  ratione 
potius  facrificii:  nonautem&bomnibus&fingu- 
lis  Chrifti  fidelibus,  nifi  jam  velis  ab  omnibus 
etiam  pueris  infantibus,  &dclirisanibus  irride- 
ri.  Quibus  facultatem  concedas,  aut  potiusim- 
peres,  ut  quemadmodum  Chriftus  fecit  ,  ita  & 
apfii  omnes  confccrent,  &  dent  ceterisomnibus, 
non  tantum  panem  facrum,  fedettampretiofum 
calicem*  O  tndigna  vet  homine  ethnico  fenten- 
tia.  Omnes  ergo  erunt  facerdotcs ,  omnes  popu- 
lus:  autpotiusin  tanta  confufione  nuilus  facer- 
dos ,  nullus  populus :  nulium  facrificium ,  nullura 
facramentum:  fipromutuahacc,  quamad  fe  in- 
vicem  habent,  habitudine  confiderentur.  Vide- 
te  jam,  o  populares,  dum  ifttvobis  blande  im* 
ponereconantur,  veftrafacilitateabufi,  qualem 
ecclefiamfaciant  Dei,  prudentcs,  fi  Chrifto  pla- 
cet,  ejus  oeconomi,  ubi  facra  prophaniscommt- 
fcentes  omnia  fufque  deque  ferunt  :  quod  in 
propriis  Uumilibus  &  rudibus  cafis  enorme  effe 
h  ducerent  ,  &  turpiffimum.  Id  vobis  in  pri- 
rais  negantes  ,  quod  maximc  conceffiffe  volunt 
videri  • 

Seddicent,  utfolentimpudentes,  &contuma» 
ces;  Nos  h«c  non  curamus,  verbum  domini  ex~ 
preffum  attendimus,  quicuminpanetantumdu 
xiffct:  Manducan.  In  calice  expreffit,  Bitit*  t% 
ta  omnes.  Non  ergo  foli  apoftoli  ,  qui  vei  non 
erant  ibi  foli:  vel  fi  foli  interfuerunt,  nonta- 
men  tunc  confecrabant  ,   ut   folos  facerdotcs 

D  d    z  rcfcr* 


A   K   K  O 

ChrIst» 

ttdmtr/ntU 
prttmperti- 
nacl*. 


u  Cahttttus. 

#*    tnyftU* 

Cbtiftitffiv 
m  mmfo  mp~ 
fticitnumc* 
wtur* 


y*atu  tjt  1« 


u  Ctri  t$ 


Servanjlu* 
erdo  in  tim 
thfiti  $utm 
oHmrJaHt 


tit*  HUn 


*.    CavllSfy 
e*  nttrhit 
tkrifti  tx~ 
pejfi*  fatyb 
IntiiUetis. 


£3* 


DlSPUTATlO    _DE     COMMUN.    SUB    PANFJ   SPEClEj 


6$% 


A  K  N  O 

Christi 

X»  Cor.  lu 
Gaf,  J. 


*3$an*  r, 


fiitrettcorttm 
incpt*  tba>- 
logandi    m- 

tiot 


£*>/#?*  *»/N-. 

ffls.&fa&H, 
ultimft  c«n*e 
ex  confpira-, 
tipne  fan&9- 
fnm  cvangc~ 
ZjftarftTattti, 
&    tccltfi* . 

J?/0».  dt   tQ» 

Jff.hr,  c,  3. 


Cbrjfl*& 
6.  dV  /<*F«. 


refcrrerit  fibi  fumentes  ,  cum  conficiuiit  ,  fed  a 
Chrifto  facerdotum  principe  daturn  fufceperunt 
non  conficientes,  in  quo  par  eftfacerdotum  ^  S: 
lalcorum  conditio«  Praefertim  cumcalicemdue« 
rit  Chriftus  eife  novurn  fuum  teftamentum ,  quod 
a  veris  &  legitimis  Dei  -filiis  exequendum  quis 
dubitabit?  cum  teftamentum  hominisnemo  fpc**- 
nat.  Sunt  autemomnesChrifti  fitleles,  Deinliis 
quia  quotquot  receperunt  eum  >  dedit  eis  pote- 
ftatem  filios  Dei  fieri,  ii$  qui  credunt  innomine 
cjus:  Na.mtkinChrifto  Jtfu  non  eftJud&Hst  neque 
Gratuti  non  eftfervus,  neque  /ibery  non  eftmafcu- 
tets,  netjue  fcemm^  ,  fed  omnes  umrnfttmus%  &ce- 
terain  hanc  fententiam ,  undccumque  poflunt ,  fa-» 
crac  fcripturae  loca  temere  congerunt  ,  &citrade~ 
leftum,  fatis  inftituto  facere  arbitrantes»  fi  vel 
cortice  tenus,  velexvpculae  fimiIitudineconfen« 
tire  videantur. 

f-fec  eft  iftorum  hominum  recens  &  inaudita 
theologandi  ratio,  digna  tantis  theologis  ,  qui 
'  veiextonftrina,  velejecoquina,  aut  alio  feden- 
tario  8c  viii  artificio,  de  mediaplebe,  8c  vitio- 
rum  fsece  repente  prodcunt  noftris  Dionyfiis  , 
Bafiliis  >  Chryfoftomis  »  Cyprianis  ,  Hicrony- 
mis  ,  Auguftinis  ,  &  hujufce  claffis  religipfiffi- 
mis  ac  undecumqae  do&iffimis  viris  coroparan- 
di:  qttinimo,  ut  libi  ipfi  videntur,  Jongeprae- 
ferendi  >  non  modo  venerandis  fanftorum  pa« 
trum  cineribus  plufquam  impii  ,  fed  etiam  » 
Videte,  viri  patres,  quo  me  rei  mdignitastra-? 
^erit,  ut  parum  abfuerit,  quin  etiam  iuconvi- 
tia  cum  Cretenilbus  cretizaturus  emperim  ,  nifi 
Jiujus  Joci  dignitus  ,  $r  veftra  omnium  fanftitas 
jufto  dolore  incitatum,  &pio  zelo  percitum  in 
jpfo  furoris  ingrcftu  cohibuiflent ,  &  meimead-; 
monerent  taciteofficii .  ^ 

Jamergonosfinamusiftos,  utnondicam,  mi* 
ferosefle  iibenter,  certe  Chriftiana  caritate  me- 
liorem  mentem  precati ,  &  antiquiores  illosdo- 
dores,  ^r  recentipres,  etiam  magiftros  ,  Lombar- 
dum ,  Alexandmm  ,  Aqiunatem ,  Bonaventuram  , 
&ceterospJentifllmo^,  &  divini  juxta  ac  huma- 
ni  jurifconfultiflimos  fequamur  certos  duccs  * 
Quibus  ut  femper  vifum  fuit  non  modotemera- 
rium ,  fed etiam  impium  illotis  ,  qnod  ujunt ,  ma* 
nihtts  facrarum  literarum  contredtare  tremeqda 
myfteria ,  txnde  fere  omnes  ortse  funt  hserefes ,  ita 
perpetuo  commodiffimum  ,  &  certiflSmwm  com- 
pcndium  habitum  ,  fi  facrse  tfa.eologia;  humajiio- 
res  mufas,  &univerfam  philofophiam  fubmitte- 
rent,  &  in  ejus  famulattun  detraftis  unguibus, 
capillis ,  &  reliquisfupei^fTuis^  vdut  exteras  an- 
cillas,  admitterent:  certe,  vel  inde  confirmaturi 
in  inlierpretaadis  difficilioribus  Jocis  judicium  ... 
Quodnonnifidiligent!  ftudio,  ^fedula  tnedita^ 
tione ,,  quae  humanae  eft  mentis  infirmUas ,  certam 
de  rebus  dubiis  ferre  valet  fententiam  .  Quam 
nos.  viam  ingrefli,  fuperiorum  patrum  vcftigiis. 
perpetuoinhaerentes,  dumillam  myfticam  aftio- 
ncm,  quam,Iu,SuofaeChrifti  paffi  tragoediae  tan- 
quam  argumentum ,  aut  parafcevem  ecclefia  re- 
ptfffentat,.  velut  fpe^atores  niirabundi,  magna, 
cum  non  parvo  lu^lu  mlfta  isetitia  contempla- 
mur,  exomnibus,  quaetunc  Chriftum  dominum 
noftrum  vel  egiffe  vcl  nunciaffe  ,  vel  praecepitfe 
commuai  omnium  upius  fpiritus  confenfu  ,  aut 
evangeliftsenarrant,  aut  Paulusrefert,  auteccle- 
iia  Uadit,  diligenter  penficulatis  in  ea  ,  quam 
expiicuimus  5  fententi^  magis  ac  magis.  confir- 
mamur. 

Scilicet  quod  tu.nc  Chriftusprimum  ac  potiffi- 
me  intenderit  inftituere  facdficium  novi  tefta^. 


A  mentl ,  &  ejus  prdinare  miniftros :  praefertim  qtio- 
ad  ipfius  calicis  uhm  .  Nam  ut  prajtermittam  pofl 
ccenam  typkam  agni  pafchalis  folennem  JHam 
lotionem  ante  myfticam  aftionetn  ,  quse  quidem 
maxime  quadrat  cum  antiquitus  obicrvato  ritu 
in  ipfa  ad  facrificium  prsrparatipne :  quaeque  ab 
ecclefia  optime  fpiritaliter  inteiligitur,  &ferva- 
tur,  abipfisautemadverfariss,  qqi  affiduos  fe  Ja- 
dant,  didorum,  &  fa&otum  Chrifti  feftatores, 
omnino  negligitur:  quaii  nefciantdehac  dictum 
a  Chrifto  quod  ipfi  inepte  fegerunt:  Extmffam 
do  'ViihtSi  ^c.  attamcn  illa  fupdam  quod,  pridic 
quam  paccretur  ia  qua  nofte  tradebatur,  acce- 
perit  primum  panem  in  fanftas  ac  venerabiles 
manus  fuas,  &  elevatis  ocuIisiticoelumacDeum 

B  patrem  fuu*n  omnipptentem  ilJi  gratias  agens, 
Deinde  vero  fimiliter  &  caljcem  *  Nonne  hatc 
funt  exprefiilima  &  gefta,  ^  gefttis  facrificanus 
&  oiferentis.  Tacent  hic  adverfarii  propriae  con- 
fcientiac  teftimonio  convidli,  fy  hgec  dfflinuilan- 
tes,  quse  fequuntur,  cbtrudunt, 

In  quibus  no$  primum  confecrationem  cprpo^ 
ris,  &  fanguinis  Chrifti  ab  ipfo  tuhcfaQam,  & 
ejus  deinceps  facienda?  poteftatem  ^poftolis  ,  & 
eprum  in  facerdotio  fucceflbribus  conceflam  ob- 
fervamus.  Deinde  vero  annotamus  participatio- 
ne#i  facvificii  ab  ipfis  facrificantibusfacerdotibus 
furoendam  fub  utraque  fpecie  .  Poftremo  autem 
communicaUonem  facramenti  fub  fpecie  potius  pa- 
nis  pppulo  exhibendam  indidem  elicimus,  Quae 

C  quidemex  iisqua?  confequuntur,  fed  inverfo  fe- 
re  ordsne,  reddimus  fic  perfpicua  magis.  Inpa- 
ne  enim  dicitur;  Benedixit ,  Jre&t ,  dc  dedti  difci- 
fulis  fuis  .  Quae  eadem  tria  fectfle  fere  femper 
Chriftum,  ubi  aiios  etiamnon  expreflb  potu  di-» 
citur  pavifle ,  notabis  facile  in  hiftoria  evangelica ... 
Concordat  quod  fubditdicens;  ^Accifite  &  mtn~ 
diicate.  Hoc  eft  enim  corfus  tneum .  UbiLucatsad^ 
dit:  -quod  pro  ^obisdaturx  Paulusvero:  quod  fro 
<vob!s  trtdetury  fcilicet  promiifum  in  dando  pane 
pro  mundi  vita.  Quae  quidemabhisexprefla  ver- 
ba  ecclefia  fubticuiflfe  videtur,  nefcilicet  e%  eo- 
rtim  occafione  erroneus  aliquis  fcrUpulus  circa 
miram  transfubftantiationem,  in  animo  confe- 
crantisfuborir^tur»  Praefertim  cum  ex  anteceden* 

D  tibus  verbis  fatis,  fignificctur  fub  illius  panisfpe- 
cie  per  fe  plenam  ^  abfolutam  efle  rationem  facra- 
menti,  Quod  folo  corporis  Chriftinomine&fa- 
crap  litene  ,  &fanftipatresnota.re  folent  *.Quinimo 
&inde  illiusfru&um  incorporationem  cumChri- 
fto  nomin^nt  vTam  ne  quis  falfahinc  &  impie 
(ut  jam  ita  occurfumfuerit  noftri  temporis,  non 
minus  craffis ,  quam  impiis.  hsereticis  )  ad  folum  u- 
fum  facramenti  confecrationem.  ar^aret ,  fl£  defi* 
niret  t.ranfmut^tionem :  eum  certo  certius,fit ,  poft 
confecrationisverba  inipfa  panisfpecie  perfeftum 
eflfe  facrarnentum :  &r  in  illb  non  modo  typic^ ,  fed 
hypoftatice  corpus  Chrifti  $c  fanguinem,  imo  & 
totumipfumChriftum,  qualisa  mortuis  refurre- 
?rit,  &addexteram  fedet  Dei  patris  pmnipoten- 

E.  tisexifterereipfa,  &vere,  atqueperfiftere in  rc- 
fervataaconfecrationepanisformain  ufum  infir- 
morum,  &  proviaticodecedentium  ab  hac  mor- 
talivita.  Simuletiamut  nobifcum  effet  Chriftus, 
ufque  ad  confummationemfaeculifpeciaUqupdam 
&  facramentali  modo,  fed  tamen  fubftantiali, 
quem  jugiter  in  ecclefia  fic  vere  prsefentem  cultu 
latrias  adoraremus . 

Atque  hse  nunc  primumfefeofferunt  rationes,, 
quibus  videtur freta ecclefia  cum Matthso  &  Mat^ 
co>  verba  illa,  qu#  Lucas&Paulus  exprimunt, 
a^d  con£?cratipnem  panis  fupprimere  Spiritu  fan» 

do 


A   N   N  0 

Chkisti 

Bdf.  in  tf* 
fur*Jk*t 


Ordo  &  /** 

hnnltas  »e~ 
*viffim$  c  ance 
Ckrlftt* 

JLmb,  lih.  4* 
4t  Jac,  c*  1» 
JZxcd*  13. 
Btrn.  in  ftr» 


£*van,  ?ib,  i> 

Cm   iO, 


5«<  *P4  <t~ 
ftiont  Chri- 
fit  ttielttom 
t*r* 


tur  Jhcta- 

msnrt  ratia^ 


Mmh*  14» 

Mars*  8, 
Lttc.  ZQt 
%*!  Ttrt* 

1.  C*r,  3. 
Cyf.  dt  dum, 
$rat  Cbryfi 
bom*  41«, 

£•  Jttan* 
Amb,  tib,$, 
dt  fac*  c»  6m 
Sup>  ln  ref* 

2,  Dt  tenft 

dtfi.Z^Cm     ' 

Tanta»  e* 
Ttm/enlt*  c* 

Ttrt,  llb.dt 
oraK  *Aitg* 

cten}$jttjnfiri 
t*p*  4. 
C«/s».  Gr*c. 
iftt can%Htm, 

*Au%>  tra&, 
50.  itt  ?«^«% 
Qbryfi  >am* 
%uin  Matt* 

C*r.  xt* 

in  sfiufin 


Vbl  potins 
no/etur  fl~ 
ttrificii  rath» 
frttftantia  * 
&  *Jhs* 
C*nc.  T?h, 
3  '*P*Vi 


0jj  A    LUDOVICO   JOANNE 

^-aogubernau.  Cujus  ejufdemf|>iritusdu£ucon~  A 

ChristT   tr*  ^xplicuit  iti  calice  verbum  illud  .  Bentdixit » 

15$*.      quodibicvangcIiftae&PauIusucuernnt.  Hi  iiw 

p*  *•»/      quam,  ut  iu  magisinfiuuare  yideantur  in  calice 

t&\*  *  potiorcmeflerationemfacnficii,  cumalias  facile 

d*%rh**  *  quivise*  bcnedi&ione  panis,fuametiamtncaiice 

•gpfa&t*  benediiftionemfubintclligciret:  illavero,  neidea 

I/n<!  lh    quis  falfo  fufpicareturconfecrantcs  faccrdotcs  non 

•*•!•  /**  **  fimul  cum  facrificio,  quando  bibunt  caliccm ,  com* 

i'J***M*?**  municareetiamfacramento:  ac  proindc  credcret^ 

uvtt.  t.  w*  minus  in  calice  %  cjuam  in  pane  benedi&o  &  confe- 

j*£r*?*     cratoeffe:  quod  impium  plane  forct  &  execran- 

ctitu*     dum,  cuminutraquefeoriumfpecie,  totus&in~ 

^«!fr/'*#.f  tcacr  fit  Chriftus  vita  noftra,  utfupraexplicui- 

*&t4,  *fc    mus,  ex  reipfa&vere,  etiam  u  aliquibus  q%  vi 

Jl^g;  verbdrumconfecrationis  magis  videatur  in  pane   B 

rMlCtiw»-  fanguis,  quam  in  calice  corpus  intclligcndtim  * 

Quodetiaminftitutumconfirmat  noftrum,  &  in 

calice  tanquam  in  fanguine  magis  relucere  facrifi- 

cii  rationem*  Id  quod  &  ecclefia  intcndcnsnon 

modoinhujusconiccrationenomen  (Cdlix)  Pau~ 

Ittm&Lttcamfequuta,  CKpon.it»  conjungensquae 

particulatim  cvangelitt#  dixerant :  Qui  fro  whis 

^t  p™  multis  effhndetur  in  remiffitncm  feccMQrum ; 

vcrumetiamintcrferit;  Myfierhmmfidei  s  ad  ma- 

gis  ita  defignandum  facrificium  iliud  adorandum  * 

fn  quo  falubriter  credimus  pcr  effufionem  fan* 

guinis  filii  mediatoris  rcconciliatum  humanum 

gcnus  Beo  patrt . 

Quod  myfteriam  late  p*  Paulus  profcquitur 

ad  Hebraeos«  Ad  quodctiamaUuduntMatth#us  C 

&Marcu$,  quibus  fanguls  hicnon  tamappofitive 

vocatur  teftamentum  novum ,  ut  falfo  intelligunt 

adverfatii,  quamcxpofitive,  teftamenti  novi ;  & 

ut  ecclcfia  fupplet,  actcrni(ut  ideo  ita  Lucas& 

tyuwf4ih>  Paulusintelligcndi  funt )  ad  fignificandum  quod 

f*i'i^*I  qucmadmodum  Moyfc$  vetus   teftameatum   & 

mmrt*     "librum  fcederis  fanguinefacrificiiafperiit,  ita& 

mhr.  io.     chriftus  proprio  fanguine  velut  confignare  vo* 

tm,  ontra  luulegem  uiam  iuam&ternam,  quamnovumte- 

mS^T  c    ftamentum  appellat;  non  autem  fanguioem  ip~ 

«•iq.*/*  fum,  ut  grammatici  iftt  theologi ,  necfatiscon- 

ftnifStionem  attcndcntcs»  quam  folam  lupcrficie 

tenus  fummam  cxiftimant  dfe  theologiam,  in- 

fcptiflRme,  utfcreomnia»  interpretrantur :  quaft 

£*jere.i$i  volucrit  Chriftus  calicem  aut  fanguincm  Cuum  D 

&*Nm*ibH$  weqwMQM  mandandum > noti  autem  potius  fuam 

*ntiq*i*  j*->  iiCacn  &  patris  voluntatem  $  quam  in  mandatis  & 

cfrM*     confiliis  reliquit  |*ro  interpretationc  ecclefixfa- 

%&!*]+**  cicndam  nobis  filiis  Dd  per  fideminChriftum 

M*ttb%        Jefum :  m  quoquidem  non  eft  diftinftio  %  fcd  ©m* 

nes  unum  fumus,  ut  vel  ita  obiterfatisfaciamus 

etiamincpte  addufti  ab  adverfariis.  Significavit 

prasterea  Chriftus  his  vcrbis»  hunc  fuum  fangui- 

nem  in  novo   teftamento  effc .  offercndum   pro 

omnibus  illis  adeo  divcrfarumhoftiarumfangui* 

uibus:  ut  unum  hoc  fit  novae  hgis  facrifictum 

pro  omnibus  vetcris  legis  facrificiis,  hujufmodi 

novi  inftitutione  penitus  abrogatis. 

Ceterum  &  hic  habet  infcftiffimus  iltc  huma* 

ni  gcneris  hoftis  fpiritusiniquitatis&mcndacii,  E 

quod  fuis  miniftris  fuggerat  adverfus  h^c  quae 

firmiter  ftabilitafunt,  cx  occafione  cujufdam  vo~ 

gustttnta-tnte  Omtrn.  Quod  Chriftus  in  panetantumdU 

i?et  *^/H-  xerit:  Manducare>  in  calice  tamcn  expreflerit  , 

w*mr  9m-  gfcte €X  eo  omnes  *  O  digna  ftrenuis  iftis  compota- 

toribusconfideratio  ^  «juafi  yolucrit  Chriftus ,  pa- 

nismanducationemcuiqueliberam  efle,  fcd  vini 

compotationem   omnibus   neceflariam  $   Myfte- 

riumque  vocant»  hocprafftcxunt  nomine  cuJpam* 

An  non  potius  tam  infignis  ineptia  dcbuit  pru* 

dcntes  iftos  homincs  vcl  hoc  fococogere*  utre* 

ComiL  Gemwt*  Tom.  XXXIIL 


VlLLEIANO    HABlTA* 


tfl4 


lido  literae  corticc  nucfcum  fpirnus  elicerent  ?  ^     — 

Quarc  ecclcfia  provida  mater  &  inpaneipfoex-  Ctfiisrx 
prcffit,  ex  fwc  vmnest  quod  tacucruntevangeli-      1562. 
ftjt;  nimirum  quod  Utis  imeUigcretur  cx  co,  ifc«»/*A 
quod  prscmiflum  fucrai3  frcpt  >  deditjnc  difdpu-  *#  **  r*ms* 
iis  fuis  :  fcilicct,  fuas  lingulis  portiones *  Quae 
quia  cx  calicc  porrigi  non  poterant  $  ne  toium  quis 
unohauftu  abiorberet,  ut  tantum  quifque  fume* 
rct  ,  quatenus  omnibus  fufficcret  ,   prxfcntibus 
difcipulis  dixit;  BibittexMvmnesi  quod  Marcus  M**t*  14* 
faSum  dixit»  tr  b&emnt  ex  ee  omncs.  Simul  ut 
iatclligcrcnt  in  hoc  facrificandi  ritu  (  ad  qticm 
fuos  difcipulos  &  eorum  in  presbyteratu  fticcef- 
forcstuncinftruebat&ordinabat)in  hoc  quidem 
laicismulto  fujtedorcs,  tantumabcftututrorum- 
quc  par  tunc  fuerit  condiuo,  quod  iupra  ob;e-   &**  4*- 
flum  eft»  oporterc  omncs  facrificantcs  calice  ctiam  *<*t  f*trijt- 
ipfo»  inquofacrificiiratiopcrficcrctur  exprcffa^  l^^J^ 
participarc*  Ne  fortaffu  facrificdndumaliquis  a 
calicis  participationc  abftineret  (  quod  immanc  **~™l™f 
cflct  facrilcgiuni)  cxiftimans  fatis  libi  fttfficere  ^rluiXfl 
corporisChiifti  fub  tma  panis  fpecic  iumptioticm »  ^v*  **»#•: 
quam  vidcrctnonlacrificantibus  in  commuuionc  *m*s* 
facramenti  fine  calicis  hauftu  concedi  ut  congmam 
&  dccentcm  • 

Quo  etiam  pertinerc  &  illud  videtur,  quod  tn  p*m  /a 
cum  evangelifta  Lucas  tantum  in  pane  c^prcf*  'jtfi***mx& 
fiflet:  llm  ftche  in  mt&m  c^mmemorathnem  *  ne~  ^rlm!mJm 
fcio  an  qtiafi  ita  indicansncccffitatem,  &quod  ^UmrA 
quemadmodum  &  tn  panc  plcni  (acrarricnti  ra- 
tio  continctur  ,  ita  &  ubi  nullum  viaum  cft  0 
poflit  ,  ut  facrificium  ,  quod  in  pane  implica- 
tur  ,  ut  in  calice  facramentum  ,   in  folo  pane 
difpenfari  ,   quod  multi  dodiflimorum  theolo- 
gorum  tradunt.  At  vero  Paulus  cadem  vcrba  ^  mrn^ 
&  in  calicerepetit,  deccntiampotiusattendcns.  *&/*.  **.*& 
Quo  fped;aflc   dicendus  videtur  Innocentius  o-  2|i^"m# 
ftavus,  fi  verum  cft,  quod reftrt Raphacl  Vola-  fe «!£££* 
terranus,  cjus  conccflionc  permiflum  Norvegi«  *******?& 
(  ubi  ncque  vinum  nafcitur,  neque  tranfportari  &Z*$'/t\ 
%\\\k\\&t*  quin  ftatim  acefcat,  potcft)ut  fine  vi«  *0r**-JWc 
no  calicem  facnficarcnt.  ut* 

Vcrum  enimvcro  nc  ex  hac  Pauli  repetitione 
ad  facrificii  cxplicationem  &  decentiam  perti~ 
nente,  quifquam  falfo  neceflitatem  communionis 
facramenti  &  in  calice  poneret  quoad  Jaicos& 
non  conficientes  ,  ut  noftri  adverfarii  proterve 
faciunt:  ideononfimpliciterrepetit  Paulus*  Uoc  Vttwf.dift; 
fitcite,  utinpanedixerat,  fedaddit:  Quotiefcum-  i'**JLcl'rl* 
f»ebikriti$:  utitapropterconfccranre7&  facrifi-  Wb^vtii 
cantes  hoc  repetitum  intelligeret .  Ad  quos  ut  pei-  ia  *>  &*  «1* 
tinet  in  perfona  Chrifti  &  ecclefi»  commcmorare 
&  oftcrrc  hoftiam  illam  &  facrificium ,  quod!  faccr- 
dos  fccundum  ordincm  Melchifedcch  inftituens  &  ct*yf.  fe 
moriensobtulit:  itaeosdecetexprcflciiliuspani.  ^^J!]^ 
cipes  fieri  etiam  fub  utraque  fpccic  panis  &  vini  in  **  p*t*  * 
annunciationtm  mortis  &  facrificii  damini,  do* 
necveniat»  (^uamobremecclefia  ut  interpretare- 
turinvcrboilio:  H<tc  facite(in  quo  diftorum  & 
fadorum  Chrifti » pro  novo  facrificandi  ritu ,  fum* 
ma  continctur  )  utpote  immolatio  ex  facra  fcriptu-  - 
ra&communiufu,  non  tam  praeceptum  commu-  'nZt*Vu 
nicandiomnibusinjundum,  qaam  folispresbyte-  *•*'•* 
ris  conceffam  tunc  facuhatem ,  pro  commitfo  ipfis  dl  # 
facerdotali  muncre  ,  conficiendi  &  offcrendi  fa* 
crificii ,  quod  ex ambabus  fpcciebus  potius conftat,  gf£  *J* 
&incaliccmagisperficitur>  ad  ipfas  feorfum  fpc-  ^^^ld, 
ciesnon  ficillud  verbum  (facitc)  appofuit,  fcd  )k  ***** 
totamillamdivinamaftionem  &  Chrifti  cumdi-     *  4' 
fcipuIisfacramcoHoquutionemcoacIudit  fqb  hac 
diccndi  forma  .*  H*c  qHQtiefcHmque  fecerhh  ,   in 
mcarn  mcmoriam  fatictii* 

Dd     3  Jam 


J»0- 


Ank  o 

b*$jidticcr- 
tittf  **/£*- 

wtntnm  * 

fbtifli  m- 
obfcrvandu. 


DlSPUTATlO    PE     COMMON»   SVB    PANISSPECIE,  6 $S 

facrameati  eachariftiae  in  eitatis  Chtifti  domtni 


JactificH    e- 
tiam   e*  V** 

ftia*  tibt  $« 


^35 

Jam  &  evidentius  hujus  rej  quaere  argumen»  & 
tuai^  cum  ia  rebus  fideiautccrtiusautefficaciijs 
ncqueat  fumi,  quam  esc  perpetuo  confenfu,  ut 
nos  fircimus,  fupracitatorumteftium,  tnquibiis 
Joquutum  Spiritum  fan&um  conftaos  ac  firrna 
cft  apu4  omnes  Chriftianos  fides.  Atqueitafa* 
tiieadverfariorum  propofita  fomnia  evanefcunt,  , 
dum  omnibus  j>erfpicuum  fit  jn  iija  myftica  & 
c^temoniofaa&iQnc,  Chriftumdominum  facrifU 
candi  potius  folemncm  ritum  fuilTe  cxequutum, 
inftitueada  jatn  in  co  faas,  quos  ibi  habcret  di* 
fcipuios  prsefentes»  &  futurps  tllorum  ia  facer» 
dotiofticceffores*  Quos  faoe  voluit  &  memorcs 
&  obferyatorcs  perpetao,  dum  illi  pofteafimi- 
Jiter  in  miifte  efficio  conficercnt  &  facrifica** 
rent,  $oruip  omaium,  qua? '  ipfum  tuac  verefa-  B 
cerdotem  fecundum  qrdincm  Meichifcdech  con* 
fecrautem  &  oflfer^ntem  jnbpriam  carpusinpa- 
ne  ,  &  faagwinetn  **»  caiice  fecifle  ,  &  dixifle 
viderant&audiverant*  Addidit  pmerea,  qub4 
Ipfum  confequebatur  facrificium*  &  hujus  par*. 
ricipationem:  noa  tantum  in  confewto  panc, 
verum  etiam  in  ipfo  prctiofo  calice,  in  quofa- 
crificii  ratio  magis  esprimitur&eompJetur,  ab 
omaibus  coafccrantihus  expreffe  eflfefum$n4am* 
Ut  ideo  omaes  apoftoli  qui  tunc  aderam  »  e* 
tiam  fi  tuac  aoa  coafecrareiBt;,  quiataaiencon* 
fecraturos  facrificos  &  novi  teftamcnti  faccrdo* 
tes  infthuebat  *  ^k  calice  hibere  voluerit^  illu^ 
ftriori  cos  praerogativa,  donansj,  fimul  ^admo^ 
nens,  nc  eorum  autfucceflorum  ia  presbyteratti  C 
quifqtiam  4um  confecraret  &  f&crificaret(quod 
impium  facriiegium  eflct  )  f^nguinis  ia  calica 
participatione?  quo  ipf^  fuum  jjam  anre  ia  vita 
conditum  tcftamcntummorieasvelu^obfignaflet, 
&  omnia  veteris  teftameati  facrificia  antiquaf. 
fet»  abftiaer^  fibi  licere  arbitraretur  ;  fortalfi$ 
quod  vidcr^t  non  coa&cranribus  pleaam  facra** 
mcnt*  commmiiotfw  %  quam  kk  %%hm  fignifi^ 
catam  voluit,  ia  folo  facro  panecongruere,  Sc 
eateaus  etiam  cuique  iJlorum  faciificU  Jrcalcm 
participationcm  fufficer<?  * 


A   K    8  O 


vcrbis  expofuifle  »  obfcrvandum  iilud   cfle   fub  caai 


STI 


B 


f  f  CtWih  *H 
¥**i,  ftifi 


t*  C«r«  «£* 


Cti  u  advcrfarii  hoc  !ocu jam  videant  %  &  fxto 
ipforum  maKimo  incommodo  cxperiantut» 
primum  ilJud  &  pr^cipuum  pmfidium  omniesc 
partenoftrum*  efleexpreffum^  i-nquamj;  verbum 
Chriftt&cyaagelii*  Quodiili  opportune  &im* 
portune,  fed  tamen  fere  fcmper  inepte  citant  ■> 
lngerunt ,  mculcaat,  tertio  quoque  veibo  clarnan- 
tes-  Yerbttmdommi,  verbumChriftiexprefltirn» 
fic  hahet ,  ita  dicit  *  ibi  %  8c  ibi ,  ut  fic  rudi  plebe- 
culm  impoaanc»  cumtamen  nullibi ,  ad  fecundam 
propriearcem»  hoceft»  adapoftolicaminterpre* 
tationem  &  obfervationem  confugtunt  *  Quam 
etiam  cum  a  noftris  praeoccupatam  invenient  >  E. 
Paulo  in  omnibus  favente  nobis  (  id  quod  ex 
uno  eodem  ipfo  do^uri  fumus  r  imllum  aiium  zi~ 
tando  interpretem  )  tunc  demum  in  omncs  fc 
verteoc  facies,  Intcrim  tamenfilibet,  illudma- 
gnifice  pro|>onant. 

Obfervatio  ab  apoftolo  tradka  inexplicatio- 
ncm  &  cxequutionem  catholici  prascepti  Chrifti 
domini*  ab  omnibus  «t  lexdivina  eft  fervanda  . 
Qpod&noslibenteraudimus,  illud  tamcn  ferre 
nonpoflumus^  quodfaifoiliifubfumunt  %  divum 
paulum  interpretando  praeceptiim  communionis 


utraquc  fpecie  »  non  fotis  facerdotibus  ,  fed  c^     %$q%9 

tiam  laicis  convenientibus  in  unum  dominicam 

coenam  manducarc  v  Quod  licct  Corinthiis  di- 

ft,uin  fit,  videtur  tamea  iub  ratione  commuai 

omnibus   Chrifti    fidelibus    accommodandum  ; 

cum  ibi  ia  univerfunt  concludat  PauJus,  quod 

quknmque  m&niuwotrh  f4nem  hunt  ,   £7*  htbtrit 

iixVmm  domsni  indigne  ,    rens  fitvfuturtts    corporis 

V*  fm%uinU  famini ,  juxta  illud  quod  in  proxi- 

*no  capi^e  propofuerat :  Qmms  unum  corptu  fi$« 

mu$i  qui  d^  un&  fani  0*  de  uno  caluc  fartkifa** 

mus.  praefertim  cum  hujus  capicisiaitiofiguras  f^s^ 

vetcris  icftamenti,  ut  baptifmatis  ,  fic  commu* /»Mi  drv 

nioais  panis  feorfum  ^  calicis  commuacs  om-  «"«««w*- 

aium  praemtiulet,  tt»*dmrj^ 

Phalerata  protedo  argumcatatio,  &qux  pri-  *jy 
ma  froate  imprudentem   &  incautum  forcaffis  rnTfiZdll 
deciperet  ,  fed  folertem  &  eKquifite  cementcm  knu **%•*» 
jingula  magis  ia  aoftra  fententia  confirmct .  Imo"  %  %&„&* 
&  qua?  ipforum  au<5lorum   fallacias  &  fraudes 
prodat  &  iranifeftetiniquiffimas,  Poteftnci  vos 
oro,  patres  fan&t ,  majorexcogitari,  aut  iniqua 
fraudulcntia*  a«t  fraudulenta  iniquita$ ia cif an- 
dis  au&oribas  ,  quam  iftorum  in  citaado  divi 
Pauli  brev^m  quandam  pande^ram  f  CajusJSr 
«niverfum  totius  iavertuat   inftitutum  4   Sc  in 
pauci$,  quas  iliius  adducunt,  detruncatis  partk 
bus,  ^liquidaut  immocanc,  aut  detrahunt,  aut 
adduat»  autaiiocertemodo,  fedcautiflime  om^ 
aia  depravant,  ne  verus&germanus  fenfas  clici 
cx  citatis  pofiet  .*  Nequc  mihi  volo  fidemadhk 
beri  ,  nifi  fingula,  quo  propofui,  ordiac  com^ 
monftrem^ 

primuna  quidem  non  efle  Pauli  iaftitutumv$I  o*(td  p  p; 
ut  p«cipiai,  vel  at  obfcrvet  fub  utraquc  fpc-  ^**n  |J*^ 
cie,  ut  ifti  fibi  faagunt,  effe  communxcanduai  ,  uC*>  «i 
facile  perfpiciel,  qui  dmPauli  progreflum,  & 
cxcurfum  a  carceribus  ad   metam   ufquc   fuerit 
perfequutus  *  Nam  cum  principio  propofuiflet 
cos  aoa  laudans,  quodnunin  melius,  fediude- 
tcriusconveairentCorinthii,  tiim  poftea  eofdem 
rcprehendens  fubjungit  *  Quod  iilis,  convenien*  Q**m  rtm* 
tibus  in  unum  jam  non  eflecdominicamcoeuam  ****JS'**Z 
maaducare,  id  ett,  quod  noa  fic  conveairent  in  g*fi*jpm* 
ccclefiam  ad   airguftiflpimum   eucharifti^e   facra-  ****>***$** 
mentum  manducstndum,  ut  decenter  &  reveren- 
ter  j>ro  ejus  dignitate,  in  qua  Chriftus  ipfevere 
contineretur ,  hunerent »  Quod  profequutus  tan- 
dem  concludit  c6mminans ■»  quod  fibi  jjudiciam 
fumat  ,  qui  indigne  facrofaaftam  euchariftiam 
fumpferit,  nm  dijudicans  corpus  Domini ,  id  eft* 
non  difccrnens  divinum  huac  &  fpiritakm  ci- 
bum  corporis  domini ,   a  profanis  quibufvis  Sc 
corpot alibus  cibis  aiiorum  otifoniorum ,  qua?  Iau<* 
te  &  opiparc  ditiores  Corinthii  parata  conjua- ^  ...  # 
gereat  cum  lanaae  euchamha;  fuoipuone;  quam/df^ix-F^ 
jnter  fplendidas  epulas  &  -ftrcnuas  compotatio-  *»  ********> 
nes  fibi  feorfum  prajfumerent  ,   neque  cxpe^a* 
rent  ad  commuaioncm,  fedpotius  fpernerent  Sc 
confunderent  ccteros  pauperiores.  Quod  utruin- 
querepreheaditPaulus*  Atque  hoc  eft  cjiis  loci 
inftitutum ,  nimintmut  doceat  Corinthios,  quaa- 
ta  cum  revcrentia  &  dignitatedebcrent,  contra 
quam   facerent   ad   tremcndam   convenire  com* 
munionem,  in  qua  vere  ipfiffimum  Chrifti  cor- 
pus  manducaretur  *  Ad  quod  prabandum  indu- 
xit  &  retulife,  utadominoacceperat,  &eisautc 
tradiderac,  ipfa  ejufdem  Chrifti  dominiverba, 
quibus  illc  in  myftica  incruenti  facrificii  coena 
corpus  &  fanguinem  fuum  confecit,  &  in  pane 

ac 


Akno 
Christi 


7**!  h(9, 
ut   fdtm 

Gr*tam, 


Imftlt,  dtv? 
?*»tt. 
Corv  ioi* 


CrtJT*  *d« 


Yr*9ttttp4m 


t.  CaafUni 

tH     difttont 

8*. 


6}J  A    LtfDOVJCO   JOANNfc 

accalicefic  confecratis  vere  &  realiter  fore  difer-  A 
tiflSme  tcftatus  cft .  Undc  vclut  conlectarium  in- 
fert  ?  quod  futurus  fitrw  corporis  &*  ftnguinis  do- 
mini,  qukumqut  mandxtwcrir  ftntm  hunc  *vti  bibc- 
rtt  caticem  domini  tndi&n*  •  Sic  enim  disjun&im  me- 
liusintciligasex  Ic&ione  Graeca ,  nonutifti,  qui 
fraudulenter  disjun&ionem  mutant  in  copulatio- 
nem;  fatisenim  jliis  notum  crat  Graecura  cxem- 
plar,  quod  unum  fc  iequi  pcrpetuo  profitentur. 
Adquod  ctiam  in  propofitione  *  qtiam  citant  cx 
dccimo  capiteaddfderunt  {& de uno cdlkt)  quod 
pro  ipfis  Uccrc  viderctur ,  detraxerunt  autem , 
vclcertefuppreffcrunt  initio pcriodi  (unutpanis) 
quod  nuftram  icntcntiam  confirmaret ;  ut  notam 
habeasiftorumhomiaumimpadcntera  &  impiam 
temeritatcm.  B 

Quaetiamvanafieri  myfteria,  quse  Paulus  ex 
Jcgc  vctcri  rcfert  initio  capitis  decimi  in  aiiud 
longc  diverfum  ab  expreflo  Pauli  inftitutoine- 
ptiffime  applicant  *   Nam  cum  Paulus  ca  attu- 
liflet  ad  ptobandum  unam  fuifle  omnium  utri- 
ufquc  legis  fidelium  in  fpiritu  fidem  ,  &  rcce- 
pifle  proindc  otnnes  iHos  antiquos  patres,  fua 
etiaui  a  Deo  bencficia:  nihilominus  tamen  cof- 
dem  ipfos  ob  patrata  poft  fcelcra  acritcr  divi- 
no  jndicio  punitos  efle  ;   ut  idco  dcbcrent  Co- 
riathii   propt$r   fimilia   crimina  fimilem  ctiam 
vcrcri  divinam  ultioncm  ,  qui  fortaflis  nimium 
in  fua  fide  &  divinis  benencUsconfidentes,  iti~ 
de  vitiorum  impunitatemiibipolliccrentur:  ifti 
autcm   iu   hac   impia  fiducia  Corituhiis  multo  Q 
nwgis  impii  ,    illa  omnia    ad  facramenta  novae 
icgis,  imo  &  ad  externa  horum  figna  pcculia- 
ria  coar&ant  :  quafi  vclint  antiquos  illos  om- 
nes    hujufmodi    facramentis  jam   tunc   in    lege 
ufos  ,  qtiae  nunc  prirnum  iti  evangclioChriftus 
inftituit  •   Dcbcbat  evgo    tam  infulfam  iftorum 
incptiam  cohibexe  tritailla  &  dccantata  in  fcho- 
lis  defacramentisdo&rina,  iis  etiamobvia,  qui 
vcl  prima  faciunt  theologiae   rudimcnta  ,    Quae 
fi  ipfi  non  feccrunt,  ut  impudcnter  gioriantur, 
ccrtc  potcrant  legcre  rcpetita  illa  apudPaulum 
eodemcontextu  vcrba,  Efcam  fpirituatem ,  fotum 
fyiriruahm ,  hihcbmt  de  fptritHali  pctra.  Quae  cos 
adraonuiflent  fpiritalium  manducationis  &  bibi- 
tiouis  pcr  fidcm  vivam  >  qu*   ctiam  ab  omni-  Q 
bus  Chriftianis  in  ipfo  baptifmatc  fiunt  ,  cum 
quo  Pauius  illa  lnc  conjungit  ,  ut  ejufdem  ia- 
ftituti  haec  tria  eflc  intelligcrcs ,  quemaduiodum 
&  nos  fupra  in  primo  loco  ad  intcrpretationem 
fcsti  capitisjoannis,  qucm  &Luthcrani  admiu 
tunt,  cxplicuimusie 

Quod  fi  quis  etiamaum  inftet ,  fignificari  ver~ 
bis  iliis  pofle,  veiut  in  ejus  figura,  facramcu- 
chariftiam,  fanc  ut  hoc  ifki  doncmus,  illudta^ 
men  dumtaxac  unum  maximc  cfficiat  infinuari 
hic  cuchariftiae  bcncficium  coilatum  univcrfae 
ecclefiac  in  cjus  fivc  facramento,  fivc  facrificio, 
fed  tamcn  co  tuodo,  qucm  ad  utrumquc  fiipra 
in  fecunda  &  tertia  objcCtione  dcclaravimus  : 
cx  decenti  utriufuuc  rationc  &  ufu  ,  in  ipfis  £ 
ctiara  figuris  fignihcato  &  obfervato  :  ubi  la* 
ftentcs  parvuli  neque  manna  ,  netjuc  aqua  in- 
digebant  >  grandioribus  vcro  fuflicicbat  unum 
manna  ,  antcquam  advcrfus  Dominum  murmu- 
tarcnt,  ut  intcliigas  quam  ineptc  hicetiamdi- 
ftribuantunivcrfaicfignum  (omnes)  .  Vides  er- 
go  quam  divcrfum  in  citatis  locis  fit  Pauli  in« 
ftitntum  ,  ubi  longc  aliud  agit  ,  quam  ut  prx* 
cipiat  ipfc  ,  vel  a  Chrifto  prxceptum  obfervet, 
Iaicis  fub  utraquc  fpecie  communicandum  .  At 
dkcs,  ut  non  hoc  primario  inftituto  Paulusin* 


VlLLETANO    HABlTAi 


tfj8 


tendat  ,   fatis  tamen  in  diicurfu  capitis  undeci-   Ann0 
mi  notat,  debere  omnes  communicarc  fub  utra-  chrjsti 
qucfpecie,  dum  farpecopulat  pancm  &  calicem»     xy^z* 
manducationera&bibitionem*  Cuiquideru  obje* 
ftiont  ita  facilc  refpondemus  :    Primum  ,  quod 
ufusfitdivusPauIushocdiccndicharadcrc  ad  dc- 
notandumlicmagisfacramcnti  integritatem,  fivc 
hoc,  fivc  illo  modo,  fi  tamen  utrobique  deccn* 
tcr,  ttt  tertia  obje&ione  cxpofuimus,  fiat  com~ 
munio  >  ut  morc  facr*  lcripturx  dicatur  modo 
cxponi  totum  propartc  ^uavis  pracfertim  homo- 
gcnea  %  vel  diftinftas  fpccics  pro  indefinito  gencrc, 
utnosfuprafufcdocuimus  dc  manducatione  &bi- 
bitione,  five  fpirhualitcr,  in  unainChriftumfi- 
dc:  iivcfacramcntaliterincmincnti  fub  una  fpe- 
cie  fumptione  ,  qucmadmodum  dicuntur  :  Bedti 
atiiefufmne  ty  fitiunt  JHftititw*  ut  fic  magis  per-  M*ttb,  j»a» 
fefium  jultitiae  8c  totalc  defiderium  (ignificetur : 
fcdctiamexpltcari  vetut  inipfas  rei  partcs  &  no- 
tas,  quodfoiumimplicaturintotiu^virtute.  Dc-     c*p*f*t* 
indcvcro,  quodhujufmodi  omnes  ambarum  fpe-  JJ   ^**" 
cierum  copulationes  accipiantur   pro    disjundu 
vis.  Jd  quod  frequentiflitnum  cft  in  omni  idio- 
matc,  praefertim  ubi  per  fchema  illud  diccndi, 
quod   grammatici    zeugma    appellant  ,    duobus 
conjun&is  mcmbris    unum    apte    fubneditur  ad 
vitandam  tautoiogiam,  8c  ejus  moleftam  repeti- 
tionem  ,  quod  alias  utrique  feorfum  connettcn- 
dum  erat*  Cu;ufmodi  eflc  omnia  hoc  loco  con- 
junda  aPauIofacile  elt  obfervarc-  Ut  idco  non 
inepte  Latinusintcrprcs  inpraedi&o  figurato  fen- 
fu  omnia  copularit,  etiam  qua^  in  Grxco  disjun- 
ftimlegebantur:  ut  infupra  citato:  Iraquc  qui- 
cumquc  manducavcritpanemhunc,  &  biberitca- 
licem  Domiuiindigne.  Ubi  Graecus  habct,  vel , 
]Latinuspofuit,  &,  fortaflis  ut  ita  magisexpri- 
rneret  gcrmanum  fenfum  Pauli  &  myfterium  in- 
tegritatisCbrifti,  quiiemper  integcr  incuchari- 
ftiafumatur;  quocumquc  illa  modo  communicc- 
tur,  fivcinaitcrutratantum,  fivc  in  ambabus  fi- 
mulfpecicbus,  ut  idcorcusutrobiquecorporis  &   Fitfi  rtt$hi 
fanguinisDomini&ipiius  totiusChriftieflet  ,qui  **rpirh  &t 
veJ  folum  panem ,  vcl  folum  caliccm  fumcrct ,  &  ^SSf*^ 
quiunus  &  idem  &  panem  manducaret  fimul  &  tumjubm* 
caliccmctiambibcret,  fi  vcl  hoc  vcl  illud  indi-^",e# 
gne  faccret  • 

Haccergofuit  Pauli  intentio  in  hoc  &reliquis 
tttriufquc  fpccici  conjundionibus    five  copuiatis 
fivedisjuh£):is,  dum  hic  meminit  communicatio- 
nis:  nihilminusattendens,  quamanhoc  vei  illo 
modo  ,  &  a  quibus  faciendum  id  fit.     Qitod  fi   ?ra9Cfttpxmi 
ctiamnum,  nulloadhibitojudicio,  ut  folent ,  ifti  m  pr»nr*# 
protcrve  contcndant,  h*c  illum  attcndifle  :  di-  **$****«* 
cam  tunc  &  fortaflis  non  pxotcrvicns,  quodmi^ 
hi  licerct  cum  protervis.  Ex  quatuor  his  pofitis 
a  Paulo  pcriodis  primam  copulatim  eflc  inteiii- 
gcndam  cxprcflc  dc  folis  prcsbyteris  conficicnti- 
bus,  quosimprimis  decet,  ut  fupra  fatis  proba-  Gttmana  **- 
vimus,  potatio  calicis  in  participationcm  potius  **iityn*i* 
facrificii ,  ubi  maxime  cum  miflae  officio  annuncia*  ^WiT  ** 
tur  &commemoraturmorsDomini  donccvcniat; 
Quo  potiflimum  fpcSans  fupra  dixiflet  Paulus, 
Catix  benedictionis  cui  bcntdicimm ,  (fciiicet  con-  »  r*    *. 
iecrantcs)  nonne  commumcatiQ  f<tngutnts  Chrtftieft, 
ut   idco   fignificent  nonnulii  ex   fan&ioribus  &  n<m.  Uht^ 
do&ioribus    patribus  primam  illam   periodum,  •«**•#*•***• 
QHMiefcumque  enim>  &c*  commcinoratam  a  divo  *4' 
Paulo  tanquam  cx  narrationcevangelica&Chri- 
fti,  fupcrioribus  conneftendam  .    Secundam  ve*> 
ro  ,  quam  modo  cxplicuimus ,  at  Graece  etiam 
Icgitur  ,  fimul  cum    fequcntibus  disjundim  in- 
tcfligi  dcbcrc,  in  univcrfum,  in  ratione  magis 

commu- 


619 


DlSPUTATlO    QE     COMMUNt    SUB    PANIS   SP&CIE^ 


6$Q 


Christ» 


ttgHJam   j3r 
tyditt.  fofer-. 

retandus 

Jfc- 


I 


fj»  Cavilius 
tttwpofttis* 


*  Ucrlfittt 
fiartitif>*tio 

maxi,    ?iota- 
mr* 


commumeandae  euchariftiae  five  fub  ambabus  ,  ut 
coogrttit  coufecrantibus  ,  fivc  fuh  altera  tantum 
paois  fpecie  ^  ut  cxpedit  non  cqnfecrantibus  modo 
decenter^  fivehi,  fiveilli  futnftnttantum  facra- 
mentum»  8f  pro  dignitate  corports  Chrifti,  cjui 
toius  in  utravis  fpecte  continetur  &  integer,^  in 
ernincnti  Ula  alimenti  fpiritalis  unitate;  ubi  & 
fecunducn  carnem  coroeditur  ,  &  fccundum  fan- 
guinem  bibitur  ,  dvtmm  iecundum  feipfum  totum 
potiu$  fumitur.  Ut  ita  fingulorum  quae  Paulus 
hoc  undecimo  capite  dixit  de  digna  corporis 
Chrifti  commnoione  ,  quam  Sc  in  propofitione 
&  in  conclufione  manducatotum  tanturn  appcl- 
lat,  ad  ipfam  certe  pants  fpeciern  fpc&ans ,  ha- 
beatur  ajiqu^  ratio  (  quam  ipfe  idern  fortaffis 
xnagis  explicuit  ad  ritum  ,  qucra  fervat  ecclefia, 
Roouna,  dum  ad  Corinthios  veniens  cetera  dif- 
pofuit,  ut  hiciliispollieetur)  ftmui  &oranium> 
quse  hadenus  de  decemi  communionismodo  tra- 
ftata  funt  explicetur  confenfus  fecundum  veri- 
tatem  Catholicam  &  fidemeccIefiasRoraanae ,  in 
qua  maxime  cunfta  confona  fibi  invicem  funt . 
Ad  quam  quia  non  cxigunt  neque  intcrpretaa' 
tur  adverfarii  fuperiora  dc  difficiiia  intellefta 
cetera  ,  quse  Paut  us  fecundum  fibi  datam  fa- 
pientiam  in.epiftolis  fuis  multa  feripfit  ,  fic  » 
itcuti  de  iftis  jjam  olim  prophetaverat  Roma- 
norum  poqtificum  primus,  &  totiusecciefiae  vi- 
caritmi  Chrifti  caput  ,  ut  ea  omnia  indo&i  & 
inftabiles  depravent  ,  ficut  &  ceteras  fcripturas 
ad  fqam  ipforum  perditionem  ,  ut  etiam  cita»- 
%nm  ex  Corintht  capite  undecimo  »  uade  ine- 
pti(fime  &  falfoft  ut  fatis  probavimust  illi  coIr 
ligum:  prseceptum  commanicatidi  populumfulx 
utraquc  fpccie  obferyatum  a  Paulo  ex  Chrifti 
inftitutione  &  execatione» 

Sed  haec  fortaffis  ioco  adverfarii  vet  ftimutls, 
propri?5  confcieqtise  tandem  confoffi ,,  diffimula- 
bunt  undccimp  cap*t  & cum  inde  non liccat  y  quod: 
tciidebant  efficere  fatis  ,  jam  retrocedentes  deci- 
mum  ejufdcm.  epiftolae  caputobjicicnt,  ubi  Pau^ 
lus  Corinthiis  ufum  calicis  concedere  vidctur? 
clum,  inquit:  N.on  poteftiscalicem,  DominibibQ- 
re  Sc  calicem  daemoniorum  ..  At  tcro  quid  hic 
Paulus  inteHigat  ,  fotis  ipfe  fubmdicat  ,  in  io* 
terpretationem difti ,  contimio  fubdens;  ^o/»^- 
ttfih  mcttfa  Homim  parskipes  $b  y  V?  m?nf&  d*~ 
monwnm  ,  menfam  pro  altari  accipiens  :  ^d  id 
fpe&ans,  quod  paulo  aate  dixerat ,,  J^otme  ^nl 
edunt  haftias  ,  partiapes  ftint  4ltarhl  Quibus  ve- 
lut  peculiaribus  phrafibus  noa  tam  fecramenti 
comtmintonem ,  qu^m,  ipfam  factificii  participa,- 
tionem  ,  quovis  ea  modo  fieret  ,  etiam  in  folo 
efculento,  vidtturnptaflePauJus.  Nataeum  hoc 
decimo  capite  de  facrificii  participatione  potius 
locutum,  contra  quam  in  proximoundecimoubi 
magis  de  facramenti  communione  ag^ere  dicas, 
ex  ipfius,  inftitujto  evadit  manifeftum,  Cumenim 
initio  capitis  oftavi  inftituiflet  repreheadereCo- 
riathios,  quod  non  fe  abftinercnt  ab  idoiothy^ 
tis,  in  nuo  viderentur  participare  facrificio idor- 
Joruwj  illud  deinde  ioftitutum.  profequutuseft, 
ufque/per  totum  hoc  dqcim,um  caput  .  Atquq 
cum  alii*  mtionibus  comprobaflet  in  praeceden^ 
tibus  aon  convenire  tale  quippiam  fid^Iibus  . 
Jam  nunc  ultima  &  potiffima  ratione  conftabi- 
lit  idf:  nempe,  quod  parttctpantes  facrificioido- 
Ii,  indtgnos  omnino  fe  redderent  participauone 
facrificii  Domini.,  Qtiod  Cupefioribus  veibis  di- 
cere  intendebat  ,  proptcrea  fane  quod  nequeant 
^mb^  ift»  participationes  fimul  confiftere  »  ut 
jpfe  idem  poft  cxplicatius  Kradit*.  Q*4  tnim.ftx* 


A  ticip4th  jqflitU  cnm  imjuittte  ?  Jtut  %U£  foc:et4s  A  N  K  ^ 
lucis  cum  tenebriO  Qu$  dutem  conwntio  Chrifti  dd 'chrish 
Belial?  Sed ilHco  muiidices:  Eodem  res  rccidit.     15^2. 
Nam  &  participatio  facrificii»  &  communic^tio  7>MiWIK*; 
facramenti  idem  funt,  ut^  anquam,  reipia  fub-^,  r 
je&a  id^m  fint,  rationibus  tar^en  propriis  diftin* 
gui ,  &  a  f e  invicem  %  neque  abfque  myfterio, 
etiam  ia  eodem  ipfo  fubjefto  confideratione  fe^ 
cerni,  ex  tcrtio  ic  quarto  Ipcis  fuperiodbus  fa-p 
tis  facil?  fuerit  colligere  •    Qjramobrem   cum  in 
facrificio  calix  ipfe  &  fanguis  emineat  ,  &  ve^ 
lut  potiores  obtineat  partes,  ideoetiamhicPau-f 
lus  ipfius  calicis  &  fanguinis  prius  &  potius  t 
quam  panis  &  corporisnonnunquamvideturme-r 
miaiile»  ceu  quodam  inverfo  ordine,  fedtamen 

B  aptiffimoipfiusintentioni  &myfterio,  quod  ipf? 
^tiam  Lucas  fignificaffe  videtur,  dum  calicisbis; 
meminit.  Quodque  nos  libenter  nifi  molefti  ei* 
femus,  &  longiores  in  utriufque  verbis  diligen- 
ter  espenfis  obiervaremus,s 

Sed  inhisincommodius  tetnpus,  ubi  de  facriV 
ficio  mitTae  difputabitur ,  dilatis ,  id  quod  praefen^ 
u\eft  t\egotii,  8?  omnem  dirirnit  controverfiam, 
dicamus.:  nimirumex  Paulo  nonconfecrantes  di- 
ci  optime  pofle,  Bibere  calicem  Domini ,  fingu-  $&en  *ait* 
lari  pkrafi ,  dum  facrificio  Domini  congruo  fibi  JSSbST1?* 
tu   diximus  modo  participaac  >  etiam  fub  una  tato  Tauic 
dumtaxatpanisfpeciecommunicantes,  non  modo  €tU™   "mm 

r     f  t    .       *  l      '       .  ,    /*         r    t       •  r       tn*nicant$s, 

omneshmul  in  coramuni  cccleha ,  ied  ctiam  ua* /$&.***'$** 
guli,  ut  infijrmi»  fcorfum  in  propriis  domibus*  *&/£&*** 

C  Quemadmodum  apertiffime  apud Paulum  hoc  ipfo 
loco  Corinthii  dicuntur  bibere  calicem  dapmonior 
rum,  dum  eorum  facrificio,  in  quo  calicis  emK 
net  majctme  ratio  ,  participabant  ,  comedentes 
vel  incommuni  maccllo  emptas -%  vel ^  ia  privato 
couviviaapppfitas,  quas  noviffent  ex  infidelium 
relatione  effe  idolis  immolatas  carnes  .  In  quo. 
itlos.  reprehendens  Paulus,  tanquam  itabibentes 
calicem  dsemoniorum  ,  &  partictpantes  eornm 
menfa  %  quod  qui  edunt  hoftias  participes  fint 
altari?^  afferit  noa  pofle  cos  bibere  calicemDo-. 
mini  ,  &  cju$  menf»  participes  effe  ,  hoc  eft> 
non  poffe  eos  hoftiam  illam  corporis  Chrifti  in 
aitari  benedido  y  &  cum  ceteris  folemnibus  miff* 
ritibus  a  facerdotc  confccratam,,  &r  obiatam  di* 

D  g*te ,  vel  fub  ahera  panis  fpecie  comedere»  At<jue: 
ha  demum  experiuntur  adverfarii  dum  firmiffi^ 
mamecclefiam  Rqmanampetram  non  minus  fru«* 
ftraquam  impie  nituntur  concutere^  quam  vere 
illudfit  didum». 

In  dumm  Uftdem  quif^uh  fu4  ffttnl&  forjnef-^ 

In  cafut  ipfins  fape  tetort4  cadunt  * 
Eant  jam  nunc  ifti  >  &  aliosquaerant ,  fi  inveniri     j^caiM 
poffint,  apoftolicos  Iocos;  quos  in  impiamipfo-  $tnc§rtatto~ 
rum  hsereJim  ,  quanta  poflSnc  caHiditatc  dep^a-^?l,*• 
vent  *  Sic  enim  magis  iliorum  impietatem  mani- 
feftam  futuram  fperamus ,  cum  cettt  fimus  femper 
arque  ubique  pro  nobis  potius  ftare  Paulum .  Id 
quod  etiam  nos  dodurosprofitemur»  ut  inprio- 
re  epiftola  ad  Corinthios  fatil  docuimus  ,  nuU 

E  iam  obfervantiam  praecepti  comraunicandi  po^ 
pulum  fub  utraque  fpecie  traditam :  fed  ubi  potif» 
fimum  ac  folum  reprehenfos  a  Pauio  Corinthios 
undecimo  capite,  quod  nec  reyerenter,  nec  de- 
center,  facratiffimam  euchariftiam  (  dum  illum  c§« 
J^ftem  cibum  prophanis  ipforum  &  opiparis  co* 
meffationibusditiores  commifcebant  Sc  prstfume- 
bant  fpretis  pauperibus)  communicarent  prodi- 
gnitate  tanti  facramenti,  in  cujus  utravis  fpecie 
totus  ipfe  Chriftus  contineretur:  quod  ex  e>uf- 
dem  Chrifti  explicite  narrata  confecrationisi 
^atioae  (fpmprobatur  ,    Decimo  autem  c^pir^e 

qupd 


#4< 


A    LUOOVICO    JOANNB    VlllETANO    HABITA, 


€%% 


A    N   H    O 

Chkistc 

I$62. 

ftitMtuw . 
t,C«r*io, 


thentica,  qu«  ex  inftitutp  &  profeflb  facrsc  Ro- 
manac  ccclefiap  fententiam  &  confuetudinem  de- 
cern&nt»  confirment  &  ufurpent:  horum  &eon~ 
fimilium  in  univerfum  au&oritatcm  omnem  pef- 
fundant  prorfus  Sc  elevant ,  nihil  jam  penfi  ha- 
bentes  »  an  eadem  ,  &  eofdem  auftores  in  fupe- 
rioribus  approbarint  .  Sic  detnum  impius  »  ut 
Luna»  mutatur  •  Sed  o  ,  ft  mihi  liccret  in  fin- 
gulis  Iocis  in  quibus  ifttnitttntur»  parymperim- 
morari  t  docercm  facilc  »  divina  gratia  >  ut  in 
evangelio&rapoftolo  fecimus»  corumdifta»  qui 
magts  authentici  funt  >  noa  modo  non  advem- 
cie  communione*  five  iaparticipationem  facrlfi-  B  riorann  parte  atiqiia  haerefim  adftruere  :  fed  de 


pu 

manducantcs,  quibtbcrct  caltccm  darmoniorum, 
&  eorum  mcnfac  participts  fierent  ,  dum  carnes 
comederent  vcl  emptas in  macello»  vcl  appofnas 
in  convivio  »  quas  ex  infidelium  refaiione  no~ 
vijfent  idoiis  immola^as:  quodquicduat  hoftias 
participes  fiat  altaris  »  atque  iu  vidcrentur  ifti 
participes  fieri  idolorum  &  focii  daemontorum* 
Uadc  fatis  liquet  has  &  fimilcs  omncs  phrafcs 
Paulinas*  ubi  in  communiotie  fan&aeeucnariftiae 
v^Icalix»  velfanguis,veIbibitioexprimitur,  ve- 
ras  etiam  exipfo  Paulo  cfle»  &aptas  in  ea  quae 
populum  dccct  »  fub  altcra  panis  dumtaxat  ipe^ 


Terptt** 


ciij  five  ia  communicationcm  facratncnti  corpo- 
ris  Domini . 

Vidcs  crgo  quam  mmfice  &  divine  Paulus 


c*pXt?il™m  cum  Pc^r(>r&  PctruscumPaulo»  apoftolus  cum 
fr-uthfi*  ecclelta  Romana»  &  Romaaa  ecclena  cum  apo- 
Kmw**     $0\Q  fempcr  &  ubiquc  coafeatiant  ♦   Ut  appofi- 

tiilirac  dixerts  hoc  loco  :  Quos  Dcus  conjttaxit* 

homo  noa  feparet  ♦ 

EK    CQTStTI^V^iTIOTiE     OBSE^F^TlM  * 
Objttih  6* 

IHIosssmvs  hoc  loco  »   velut  iti  munitiffima 
&  fublimi  diviai  verbi  arce  procul  abomni 


fnanU 


ftruere  potius  &  penitus  evellerc  :  contra  vero 
fentcntiam  noftram  magis  confirmare»  &  confta- 
hilire  aadiquaque» 

Verum  ne  inimmcnfumcrefceret  opus»  inquo 
jam  videmur  tantorum  audientium  benignitatc 
abufi»  trahetitenosmateria,  cogimurhociafthu- 
tum  iaaliudtempusdiftcrre.  Illudtarnen  in  uni- 
vcrfum  notatum  velim  ,  quod  fia.pienti  fatis  for- 
talfe  fucrit :  ad  cas  rationes  tk  regulas  >  quibus  nos 
freti  evangeliitm  &  apoftoluai  iotcrpretati  Tu- 
mus,  poflcfaciiequcmvis  eontm  orthodo^orum » 
quosifticitant  j  fententias  cxaminare  ,  &  ad  re- 
ftam  reduccre  vcritatis  catholicse  normam  *  %% 
quibtis»  dum  ad  evangelium  Sc  Pa,qlum  aliude-* 


Ctntralts 
nandi    di&& 


dUU 


impu  ,  e*  prorfus  expul-fi  divino  praettdio  *  ncc  fic  conin 
Itant  »  fcd  audeant  etiamnum  (o  vanas  homiaum 
meatcs»  o  pcftora  caeca  )  fremcre  gcates » &  popu» 
livneditariirtania»  adftarc  reges  terrac ,  8t  prin~ 
cipcs  coavcnirc  ia  unum  »  adverfus  Dominum » 
&advcrfusChriftum  ^jus:  comminifccntes  quaf- 
dam  quas  appeU^ntccnturias»  uadecumquc  aoa 
tam  laboriofo  ftadio  coaquifitas  ,  quam  impio 
aaimo  fibi  confiaas»  aoamodo  uthisvelutprae- 
ftigiis  impcritse  plcbis  oculos  capiaut  »  fed  etiam 
ut  minus  coafideraatium  animos  obruaat  multitu- 
diac»  cum  nequeaat  poadcrc  exemplorum*  Quo 


iumpfe 

ut  ia  facris  literis,  fic  ctiam  ia  do&oribus»  noa 
tam  ut  ipfi  a^ifere  falicrcntur»  quamutaliostm^ 
pic  fallereat   fuis  plaufibilibus  promtffis  fallaces 
Sircaae.  Sedcumfatts  fupraiftorumpravos  ^rim- 
piosanimos  ia  citaadis,  &depravaadi$  {%ct?h\i~ 
teris»  quse  in  promptu  omnibus  funfc*  &quotnim 
vcrba  vehtt  in  aumcrato  habcatur,  ad  meridiv     M  z  r  - 
num  Solcm  commonftraverimus  »  quis  dubitabit  pwtuiinZ 
de  illorum  iniquiflima  liceatia    !a  ittbvertendis  j«*  **««**»* 
antiquorumfcriptis»  cjuze  apud  paucos  habentur  S*/^'*""* 
cdita>  autctiamomaiaocoafingeadis»  qua?aon- 
dum  in  luccm  publicata  dicantctr  .  Verum  quia 


vel  ita,  quod  enituntur  videaatur  tandcm  certc  D  evidcatiora  ftinthujusfraudts  &  frequentiora  ar- 


i>CavtiiKM  fuperficieteausefficere;  Jam  iadcufquc  atcmpo- 

txfi&tcQn*.  rjbus   apoftolorum  per  multos  annos  coatinuata 

c5S.   tcmporum  feric  confcrvaiam  coafuctudincm  com* 

***•  municaadi  fub  utraquc  fpccic  omncs  &  fiagulos 

Chriftifidcles?  atque  in  illamfententiam  corro- 

borandammirumcft  quam  mtfcre  fcfctorqucant» 

nullum  noamovcnteslapidcm,  nihii  iatcatatum 

rcliaqueatcs ,  nihil  iataaum , 

Hicjamfcrcfuiobliti,  &diffimi/es,  quae  alias 

Ztotwjkr*  refpuercimpudcatcrfolcat,  &nihtli  facere,  laiw 

ttmtraru     dant »  amplcxaatur ,  cxofcuiantur*  nonmodo  a> 

lM^rt/,^*cumcnica,  fcd  Scprovincialiacoacilia.,  facrorttm 

doftorum  monuntcnta  »  aattquorum  fcripta »  rc~ 

centiorum  placita  »ecclefiafticas  hiftorias»  faado- 


gumeata»  quam  ut  ia  ca  detegenda »  praefcrtim 
apud  tantam  coronam,  infumendum  amp!iu«  fit 
aliquidtcmporis»  adcoafuctudinem  tranieamus» 
quam  illi  importuac  obtruduat  „ 

Nam  ut  iagenuc  fatcamur  aliquos  Iaicos  ali- 
quandoinaliquibus  loeiscommualcauc  fub  utra- 
que  fpccie  facram  cuchariftiam  :  id  tamea  vide-  v  »      f 
tur  aoa  fuifle  cathoticum  ubique  ac  fcmper  om~  tudL"mm*i 
ntbusobfervatum»  fedabaliqutbitspaulorcltgio-  »,c*»^'  **- 
fioribus  aeophytis  »   vo|entibu&  Chrifttanifmtim  Cljlr  jjr« 
conjungerc  cum  HcUenifmo   (  ubi  dc  facrificio  f^* 
idoli  participabant  omnes  vcl  parvult  etiam  in 
Hbaminlbus  )  nefcio  aa  dicam  violcnter  ufttrpa- 
tum»  ccrte  ( ut  pleraque  alia  in  \\(i\  tanti  facra- 


rum  niartyrologia »  geatium  &  populorum  ritus  ,  £  menti  aon  fatis  iilo  digna ,  ut  poft  diccmus)  per- 


ecclefiarum  8c  temporum  c^remontas » &  quae  non  ? 
Sedca»  &cxillistantumpartibu$>  quaeprofefa- 
cerc  aliquatenus  ,  vcl  levitcr  cx  voculae  alicujus 
occafionc  vidcaatur  Q«od  fi  iidem  audores  ia 
aliis  opcrtbtts»  aut  in  ciidcm  alibi  apcrtc  &rdifcr~ 
te  noftram  fcatcntiam  coafirment»  ut  fempcr  fa- 
ciunt»  aon vereaturillicoacciamare,  efieadulte- 
rtaaopera»  cflcappofititia  mcmbra»  cfle  interje- 
^taverba»  «rceterahujufmodi  nonminus  impia, 
quam  temeraria  iftorum  familiariadideria*  Sed 
$C  ia  illo  fuas  magis  commendant»  dc  iiluftriorcs 


miffum  a  fupcrioribus  blanda  quadam  matcrna 
indulgeatia  crga  cos  tunc  primum  dc  genti- 
litate  coavcrfos  ,  &  in  fidc  Chrifti  recens  na- 
tos  »  qui  taaquam  iafirmi  »  infantes  lafte  nu* 
triendi  eraat.  Quinimo  etiam  eorum  imbecil- 
litati  donandum  vidcbatur  »  ut  qui  efflagitaf- 
fent»  caliceetiamparticipareat:  nemoleftiusfer- 
rcnt  cjtrs  privationem  ,  fort^ffis  fufpicantes  , 
cx  ignorantia  myfteriorum  Dei  melius  fecum  mmr*m 
actum  apudGentiles  in  participationc  facrificii ,  *«*«/?**  fub 
ubi  ambabus  ejus  partibus  participarc  licuiffet .  J^i/**^^ 

Quarc 


*43 


DlSPUTATlO    DE     COMMUN.   SUB    PANIS  5PEC1E, 


*44 


A  w  *o 

mnnUaJfc  ex 
*f»  Cbrifti^ 
CT   apoftoh^ 

JjfC,  a^.  W 
fbrjfi*  Mrg* 
%tda  e*  #<-. 
*F*.  tvang* 
Mrttk*   H16* 

TrafiantU 

K<am*  acchf 
TtttracnU  Jn- 
ttn*  panisM 


Qqare  inqollifr  Hebrseorum  eccle.fiis  unquam  le-  &  omnium&pio  fieibi  vere  prsefentis  Chrifti  cultu  A  »Mft" 

_     _   1  _ t  J         —  _  ___  __.  IfliiM.      •        _■•  ■  *_*  _J         •  /i#        _.**        *bn  **-*•  _?*     M  _"I  --.••-.  fc  «--.--.  _k  *--  M       •««•-*.       J  -*  .ba*»  _**__-«*  A  f  _        _•-.  _•_-  ___,  .._-..__  ™. 


gitur  ^ale  quid  eommifTum;  quod  ifti  ex  pater- 
noritu  facilius  abftinerent  a  panicipatione  liba- 
Hiinisiri  iacnlicio.  Quos  tamen  credibileeft,  ut 
erant  prQcIivesadidotoJatriam  &  adgentium  ri« 
tus,  hoc  ipfum  in  facrificio  Chrifti  poftulaturos 
quotiduais  velut  convitiis  fuiffe,  nifi  ipfiobferr 
vafTent  fub  una  panis  fpecic  &  duos  illos  difci* 
pulos  in  caftelloEmaus,  ac  Jacobum  in  Hieru*? 
felem  ab  eodem  Chrifto  poft  refurredionem 
comtnunicatos  »  &  promifcuam  plebem  ab  apo~ 
ftolis  tonvocatam  ad  frangeftdum  panem ,  fimul 
&  edsdocuufeot  Petrus ,  Joannes ,  Jacobus ,  &  alii 
apoftoli  circumcifionis  ,  in  facratiilima  fumend* 
euchariftiapopulum,  licet  pa?ticeps  tacite  fi^ret 
facriftcii  ,  potius  tameu  novas  legis  communicar  B 
re  facramento-  In  quo  pro  illius  in  unoChrifta 
unitate  eminenti  ,  congrueret  una  panis  magis 
fpecies  >  &  aptae  fignificationi  &  plenae  efficien-* 
ti*  ,  Quo  etiam  vetut  folidiori  ciba  ,  &  ipfi  eidcm 
Gentiles  in  fuis  ecclefiis ,  jam  grandiores  in  in-* 
telligendis  rcligioms  ahftrufionibus  myfteriisfa- 
#isexPauli,  Rarnab#&aliorum  ad  gentes  apa- 
ftoiorum  inftru&ione,  qui  decentcr  ufi  fuerunt, 
religiofe  abftinuiflfc  omnes  videntur  perpetua  a 
potu  &  ufu  calicijs  in  communicando  facerrimum 
corporis  domini  facramentum  v 

Qiiamohrem  fi  catifuctudinis  adea  habend^ 
cft  ratio,  ubid^intcntione  divina  fatis  conftat^ 
«;onfuetudini  confuetudinem  oppoaimus  %  fed  _ 
fiefcia  m  dicam  ,  humanae  divinam  _   permifiae  C  limeconftat,  quod  univerfuspopuius,  nulloim 


&  adoratione ,  tum  pro  facramcntati  communio-  Christi: 
ne  corporis  Chrifti  *  tum  cxtra  ecclefiam  pcrc-  i$6%* 
grinorum  &infirmorum  ,  *  quam  intra  ecclcfiam  **«/•  ^-*^ 
laicorum  omnium  &non  conficientium  ,  Quibus  l^c%jku 
mos  antiquus,  &  celebris  olim  fuit  ritus.  k  nt  &  j.  $*&* 
univcrfi  viri  communicaturi  ,  manus  fuas  prius  ^^ji^! 
abluerent,  &univerfie  conjugcs  mundum  linteo-  dtwnf.d.%. 
IumChrifti  corpus  excepturae  habercot»  cancUhfm** 

Norunt  periti  rerum  ccclefiafticarum  ,  quo  in  /?*»>.  unu 
fineulis  iftorum  alludam  ,  quofque  fontes  velut .jj**"**  ?• 
intentis  digms  commonitrem  ,  Unde  fibi  quii-  ^/f&#  «*/?• 
quehaurire  facile  pofiit  &  non  pbfcuram  q%  iilis**1-**^****» 
Deivoluntatcm,  &fol6mnem  e*  hisecclefiae  ob *%lf^  ^ 
fervantiam  in  cpmmunicatidis  non  confecranti^ <PHt*&Mib4m 
bus  fub  ahera  panis  potius  fpecie  ut  integro  &  Zm&.%*!** 
pcrfedofacramentoi  llt  ideo  Jure  ac  optime  fa-  ic««c.Ca*^ 
cra  Romana  ecclefia  ceterarum  omnium  caput  f\V*wf/_rl 
&  magutra  iemper  iervafle  dicatur  celebrem  *.&  u.TqU 
hanc  communicandi  popiilum  confuetudinem  *r  J4  „i^5* 
tiinquam  legitimam,  cathohcam,  &  cx  Chnfti  £«/;.^j^ 
apoftolorumque  traditione  ^:  praxi  profedam .  i°5^;f;'^* 
Namtametu  aliquando  vel  ex  recenti  nec  rta  fir-  ^  tj.  ^, 
ma  gentOiurn  neophytQrum  religione  ,  ve!  ex  «*»«ti*«*j« 
spmulatione  quideni  Dei  ,  fed  non  fatis  fecun-  ar,  !^/f/ 
dumfcientiam,  vel  addeprehendendas  &  fedan-  /*m*.  jWW 
4as  fubot-t2|s  interim  haerefes  fuiffe  abaliquibus,  *?f&%\**. 
8?  c^uid^m  fbrtc  cum  prselatorum  difpcnfatione 
interceptamlegamus:  fedtamen  tunc  etiarntem- 
porisanimis  uique  retentam  velexeo  manifeftif* 


3eda  Mtfth* 

Htt.Girtgth*,* 

■*,  ^//*  !d. 
\e:  wit;  $£** 

1>  Qttfrfi.*  H 
&*$,  dhk%* 
yoa,  faitit* 
Grtg*  Hb.  2> 

£»46*  ecclef 

ffift*  Mtxa* 
fiat,  4*  pcrt 

$Cjj>*fer*dz 
i(t/>»4» exsm* 
*4*A  P **  fa 
yit*  J5*»/  in 
ntita  S.  5fi^ 
|«.  vir<  %* 
3ernar~  0V^ 
.Rejtrvdtin, 
in  ttJta  p4ntst 

/p&it.; 

&  Gre.Tnrojf 

4$*»*.  gt*.tt 
$U  C*fi/. 
jPar*   j,    ItK 
ieer.  d*  Bt}* 
card.  6v, 

We   p*d.    0* 

*3/>0/_     tfflflf. 

/  jfmhn*  /j» 

ftflt&r*  Saty; 
£*  j9r«c.  et>ff«* 
J.  Z>ftr«.  I-f/_  _ 
ihUxap*<&t* 
%  CwtiArii* 


confultam,  indultaclegitimam,,  temporariae  per-» 
petuam,  parciculariuniverfalcm  ,  atque  proinde 
vere  catholicam.  Quasi  licet  ex  iis  quae  fupra  in. 
liniverfumobfervavimus  fatis  fapienti&fidelivi^ 
deri  poffiut  afferta,  nihilominus  tamea  compro-. 
baremus  Jam  nunc  facife  fingulafeparatimmem-. 
bra,  ft  nabis  daretur  ooftras  etiam  contexere 
cennurias,  Yerum  quia  non  modo  id  longum 
eltet,  fedetiamfupervacaneumx  praefertim  apud 
yiros  ia  ecclcfiaftica  hiftoria  verfatiffimo.s  ,  a^o 
proind^  moieftum  ,  &  eo  rnagis ,%  quod  in  aliis 
pUf_  aequo  fimus  imtnoxati  ,  prudentes  fuperfe-- 
debmvus  nunc  temporis  ,  eommodius  expe^fcan-. 
tes  Jongiori  conficiendae  hiftariae  ^  Contenti  in-. 


pulfore,  cumprimumpotuit,  adpriftinam  velut 
veram,  icgitimam,  &catho)icam,  fibiqueaptif^ 
firnam  ,  &  religionis  pietati  maxtine  congruam 
lubentifiimercdJerit.  Ut  fimut  intelligas  ,&quam 
inepte  aciniqueadverfariiqo_erant,  quo  tempo^ 
re,  &  qua  authoritate  fuerit  introdufla  ^dultos 
populi  iub  una  panis  fpecie  communicandi  con^. 
fuetuda:  &quambene  acpie  oecumcnicum  Con« 
ftantienfe  concilium  (  cui  re-liqua  poft  onrnia 
optimc  concinunr  >  illam  tanquam  catholicam 
laudaverit,  &  diutijQOmeobfervatampro  legehaM 
bendam,  quamnonliceat  reprobare,  autfineec*^ 
clefisB  authoritate  pro  lihitu  mutare,  ftatuerit. 
Contra  fentientes  vera  ,    &  pertinaciter  oppofi* 


*erim  vclobiter  annotaffe:  Primum  qtiod  m^ra-.  E>  tum  aflferentes  (  ut  noftri  hatfenus  fecerunt  ady 


cula ,  qu-efere  ii^numera  $i  omni  ae^ate  a  ChrU 
fto  paflo  leguntur  authentica ,  in  quibus  a  aut  huT 
jus  vivifici  facramenti  commuaio  aJiquibus  non 
confecrantibus  divinhus  miniftrata  narratur :  *. 
aut  in  eo  contenti  corporij?  &  fanguinis  domini 
veritas  duhitantibus  miro,  fpecimine  edito  faepe 
comprobata  refertur  »  «  aut  divini  judicii  vindi^ 
.la  indigne  fumentibus  manifefto  &  acri  fuppU* 
cio  fubinde  infliaa  recenfetur*  femper  in  aiter^ 
panis  potius  fpecie  omni^  faftf  obfeiTemus  ^ 
Deinde  vero  quod  in  una  panis  fpecie  referva-* 
tam  facrofam-iam  cuchariftiam,  ut  olim  in  arcn 
fcederis  folam  mann^  fme  aqua  ■»  pcrpetuo  non 
modb  legamua,  fcd  €K  jpfis  <*  vafis»  hoceft  co 


verfarii)  tanquam  hsereticos  graviter  puniendos 
decreverit..  Atqueitatandem  fatisfa&um  pro  na^ 
ftravirilipartefitpropofito  prioio  articulo. 

J)   M     K  fi  l  l  Q^V  IS     j^U  JtT  U  6  % 

Etsi  quatuor  reliqui  articuli  for|:affis  longio» 
ri  difcuflione  indigent :  attamea  quia  per 
temporisL  anguftias  non  licet  diutius  in  eorum 
examinatione  nobis  immorari  ,.  accuratiore  d<f% 
putatione  ad  alios  aut  in  aliud  tempus  dilata, 
nunc  dicemus  obitcr  &  nos  de  fingulis,  neullus 
intaftus  videatur   reliftus  ,   quatenus   ex  fupe^ 


lumbis,  turribus»  ciboriis,,  &aliiscapfisinufum  E  rioribus  cujufque  dccifio  haberi  poflic  &   defi 

hunc  antiqttitqs  f^ferefa^is  ,  velut  oculis  unga-        nitio% 

mus>  ubicumque  ejus  obfervandae  aut  ritus  ali^ 

quis:  annotatiir  aliquandp  conceirus  ^pud  priva- 

rosproquadam  pU  &ardenti  illorum  devotione 

fecum  iliam  ti-anfportandi  %  e  vcl  in  proprias  do^ 


Me  II.  jLnicuh* 


mos  pro.  familiari,  pr-efertim  perfecutiouis  tcoi* 
pore,  communione;  velad  longa  f  itinera  §tto~ 
vig^tiones  pro  vcrfs  ^mufetis  ex  collo  faepe  fuf* 
peofis  ,  five  mos  vetuftus  celebratur  ex  Chrifti 
&  ^poftolorum  difpenfationc  femper  cuftoditus 
apud  communem  ccclefiam.  -*  «  %t*m  pro  dccenti 


R' 


ationes,  quibus  fan&a  Romana  eccle- 
____  __  fia  addu&a  fuit  ,   ut  communicaret  lascas 

atquc  etiam  non  celebrantes  facerdotcs  fub  una 
tantum  panis  C^ecic  >  cumnitantur&rationemy- 
fterii  &  decentia  difpenfationis  facramenti  eu* 
charifti&,  iw  retinendas  mihi  videntur,  itt.ooU 
Iem  abfolu^  &  fimpliciter  populo  caJicis  ufum 

permittij» 


$45  A   LUDOVICO   JOANNE 

A  w  HO   permitti,  ut  ex  refponfionibus  ad**$,  &  4#  ob-  A 
C«*i  stt    jeftiones  eonftat  > 

J>i  IIL  vfrtituti* 

Ouod  fihoneftis  SrcaritatisChriftianse  con* 
fentaneis  rationibus  conccdendus  alscui  vcl 
nationi  vel  regno  calicis  ufus  facrofan&x  fynodo 
videatur,  id  tumetiam  Spiritui  fan&o  vifum  iri 
certo  credam:  cunrt  alioquin  multa  &  magnain- 
commoda  perhorrefcerem  ,  &  vererer  indc  ton- 
fequutura  ,  cujufmodi  quamplurima  in  ufu  calU 
cis  contigiffc  nefanda  ipfis  Huflitis  eorum  hifto- 
tm  luculentiflimae  teftantur  »  Quinimo  ttmerem 
neilli  rcgno  fimilc  quippiam  accidcrctet,  quod 
Hcbrso  populo  noncontcnto  ipfius  manna  ,  hu-  J$ 
jus  cceleftis  panis  figura?  omnc  dele&amentum 
&  omnu  faporis  ,  elusetiam  &  potus  ,  pro  ut 
qttifque  credebat ,  fuavitatcminfehabentjs,  ob- 
murmuianti  ac  poftulanti:  praeterca  potum  ufu- 
veniflc  legimus  conccflVillis  de  |>etra  aqua  con- 
tradiftionis  •  Itaque  fi  illis  calicis  ufus  concedc- 
retur,  non  id  fimpliclter  Sc  abfolute  faciendum 
exiftimo  ,  fcd  fub  illis  conditbntbus  ,  qu«  in 
compaftatis  inter  coocilium  Bafilienfe  &  Boc- 
mos  expreffe  funt.  Hoc  tamen  magisexplicito, 
quad  credcrent  tlli  &  profiterentur,  id  fibi  fok 
potius  materna  fanft»  ecclefiae  Romanae  induU 
geotia  conceffum ,  nonautem  legeChriftidivina 
mandatum,  utex  *»2»«  j.-fliquctlocis, 

Pt  IV-  Mthuh* 

Co  M  ia  facramenti  ratione*  panis  ipfe  emi- 
ncat »  utpote  in  quo  tanquam  in  cibo  ma- 
gis  iignificetur  ratio  aliraenti  prsefertim  fpiritalis 
&  grati&,  ac  proinde  caltx  ipfe  etiam  fi  petfe 
quidem  non  minus  facramentum  fit  quam  panis 
confecratus  :  attamcn  in  facramenti  &  commu- 
nionis  ufa  cumiliepant,  magis  quampotus  efui 
fubordinari  videatur  propter  eminentem  illam 
alimenti  fpimaiis  in  pane  fignificatam  unieatem , 
effici  indequoque  videbttur,  utcalixctiamfacra- 
mfcntalis  rationem  in  communione  ,  quoad  ejus 
ufum  obtineat,  &  eatenus  unum  fubordinatione 
cumpaneevadat;  atque  ideo  non  minus  fumat,  D 
qui  fubmu  tantum  panis  fpecie  hoc  facramento 
utitur,  quam  quifuh  utraque»  quo  ad  rem  ipfam 
facramenti  non  modo  contentam  ,  fed  etiam  fi- 
gnificatam  tx  operc  operato  ,  etiamfi  ex  opcre 
operantis  facerdos  dum  in  participatione  facrifi- 
cii  celebrans  «tramque  fqmit  majorem  gratiam 
in *ppfteriorts  %  &  caiicis  fumptionem  acquirere 
poffit  quandoque :  id  tamen  eft  per  aliud  a  ratione 
facramenti,  ut  ex  z*  3*  4»  &  $%  locis  fit  manife- 
ftum* 

D?  K  •drtstafo* 

Quando  veroeuchariftia,  patribus  dicitur 
cibus  grandium  ,  &  eorum  qui  credere  &  £ 
cognofcere  poflint  fub  tanto  myfterio  fe  torpus 
Chrifti  manducare,  &ipfum  adeo  Chriftum  fu- 
mere,  unde  mirifice  vivantinaeternum,  fidigna 
tanto  beneficio  adoratione  ,  corde  confrito  8c 
pocnitenti,  acdccentcr  praeparato,  illud  fufcepe- 
rint;  Ideo  tantumabeft,utneceffariumfitdivino 
iure  parvulis  infantibus  tremendum  hoc  porrigi 
facramentum  ,  nt  optime  fanfta  ecclcfia  Roma- 
na  maiorem  quam  ad  poenitcnti*  facramentum 
expeftet  in  recipiemibus  difcretionem,  qua  non 
ntodo  bonum  a  malo,  fed  ctiam  a  prophanis  & 


VlLLETANO   HHBITA. 


6$6 


communibus  cpulis  facrum  huoc  &  divinum  ci-  a  m  h  o 
bum  difccrnant ,  &  dccentcr  revereantur  •   Qui-  CmuTi 
bus  interim  fufficit ,  quod  unufquifque  fidelium  ^VJ*^ 
corporis  tt  fanguinis  dominici  tuncettamparti-  tf-  ^  it^  ^. 
ceps  fiat  ,  quahdo  in  baptifmate  membrum  efE-  «**«• 
citurChriftu  Ut  ideo  non  lit  hicattendcndum, 
an  aliter  olim  in  aiiquibus  focis  ufurpatum  fit 
paulo  religiofiorc  obfervatione  *  Siquidcm  mul- 
ta  rudimentis  nafccntts  ecclefiae  ex   paternis  & 
ufitatis  five  inHebraifmo,  fiveinGentilifmori- 
tibus  permiffa  funt,  proillius  temporis  ratione, 
quacpoft  in  melius  mutanda  venerunt .  Quac  ta- 
men  omnia  ex  fuperioribus  fex  locis  r*  articulo 
fiunt  diiucida ,  magis  etiam  ex  ipfa  difputatione  • 
Quam  totam  &  harc  ipfa ,  &  omnia  mca ,  ut  me 
ipfum  ,   jadicio  8c  corrcftioni  fanftae  Romanas 
ecclefiae  &hujus  facrofanAx  fynodi  fubmitto,  & 
omnino  fubjicio  prudcns:  nihil  aficrtum  volens» 
niiiquod,  &c  quatenus  illi  aflerendum  videatur, 
iimul  &  vobts  patres  facratiffimi ,  in  quibus  Spiri- 
tum  fanQum  veneror  &  obfervo  .  Qui  c«m  Pa- 
tre  &FiItovivit&regnatOettS,  per  omniafsecu* 
la  faeculorum  «  Amcn  * 


XCIV, 

COiqCIO  DOCT01&  TETW  FOTiTIDO^n* 
Hifpatti  9  Seguhienfis ,  theohgi  Uluftriffimi  at  rew«* 
rendijjtmi  Vetri  Gon$tk%,  de  Mcndozjt  efifiofi  Sat~ 
mtntiniy  habitadd  facrofanSam  fynodumTridtn* 
tinam  dvminica  ftnfliffima  Trinitdtis  <vigefim^ 
$H4Tt4  Maii  .    MDtXIS 

%Ahfam  fyn&mh  facient  nrn  ♦  Jo.  16» 

St  cumrudes,  8c  populares  homines,  evange- 
lkispracceptis  inftituendi,  &  amore  virtutis 
indammandi  funt,  amagnisetiam,  &  excellenti 
ingenio  atque  do&rina  viris  ia  ipfo  ftatim  con- 
cionts  ingreflu  atque  veftibulo  divini  numinis 
favor  implorari  confuevit:  quanto  majoriratio- 
ne  hodterno  die,  &  mihi  in  hoc  theatro  fapien- 
tise ,  &  apud  ccclcfis  prtncipes ,  &  de  re  omnium 
graviflima  &  difficiilima  dicenti ,  omnia  erunt  in- 
vocanda  cceleftia  patrocinia  »  &  divinus  animo* 
rummedicus,  atquemagifter  Chriftus,  precibus 
eritfollicitandus:  utillosin  nobisfpititus  ad  di- 
ccndum  accendat ,  quos  huic  tantae  provinciae 
videt  effe  neceffarios  1  quos  ut  facilius  obtinere 
valeamu*,  illius  matrem  fan&iflimam ,  virgincm 
Mariam ,  folitis  tllis  officioliffimis ,  jucundiuimif« 

3ue  angelic*  falutationisr  verbis  interpellemus , 
iccntes:  AveMaria* 

Cu  m  nihil  fit  praeftantius  amabiliufgtoe  verN 
tate  illuftriffimi  legati,  rcvcrendiffimipa- 
tres,  cu/us  amore  inccnfi  8c  infiammati  mortales, 
nullts  ut  eam  affequerentur  laborihus  parccn- 
dum»  fed  vota  ftudiaque  omnia  ilii  confecranda, 
tmo  totas  fuas  actates  pleriqne  in  ejus  inveftiga- 
tionc  contercndas  judicaverint :  mirum  profe- 
fto  mihi  faepe  videri  fofet ,  unde  tam  fubito  con- 
tra  veritatem  tantum  odium  exarferit  ,  ut  cujus 
tanto  ftudio  8c  cupiditate  antequam  eflet  invcn- 
ta,  homines  tenebantur,  eam  inluccm  jam  edi» 
tam  ,  tam  accrbo  &  inteftino  odio  profequeren- 
tur,  NequeenimChriftum  fervatorem  noftrum, 
vitsquemagtftrumalionomine  perditi  6c  profli- 
gati  nomines  tam  acriter  infeftati  funt  ,  quam 
quodcum  ipfe  veritas  effet,  fe  veritatcm  appcl-  yQan<  34* 
Iaverit,  8c  veram  refte  fentieadt  optimeque  vi* 

vcndi 


«47 


Cotfcio  Doct.  Pethi  Fontidonii  H  i  sp. 


^48 


A  w  s  o 

Chktsti 

t$tz+ 


vendi  vitam  innocentiffima  vita  &  ccelefti  fa-  A 
pientia  mortalibus  jutefecerit :  necjue  quidpiam 
aliud  ccntra  illius  drfcipulos ,  acerrimos  veritatis 
patroaos  *  veierum  tyrannorum  carnificinas  , 
quam  odium  vcritatis  armavit  .  Quod  fi  vete- 
rem  ctiam  rerum  geftarum  mcmoriam  jam  inde 
&h  initio  ad  h#c  ufque  noftra  infoeliciffima  tem*. 
pora  rcpctamus  ,  inveniemus  plane  8?  veritatem 
ipfam  invifam  femper  fuiffe  mortalibus.,  &  eos 
qui  illius  caufam  patrociniumque  fufceperunt, 
ic  publico  odio  confUgraffe,  &impioscontrafe 
fcefcratorum  homiaum  animos  ,  armaque  mo- 
viffe.  Hinc  prophetarumfuga,  exilium,  crucia* 
tus*  iateritufque  promanarunt .  HincvideasMi- 
chasam.  odio  habitum  ,  Hieremiam  in  carcerem 
teten*ir*utm  detrufura  ,  Heliam  fanfliffimum  vi*  B 
rum  a  perditiflima  fcemina  indignts  modisvexa^ 
tum  ,  Zachariam  Jojadae  filium  lapidibus  obru- 

i^fraCty ,  tum  j  Ifajam  ferra  confe&um  crudeliffime  truci- 
datum  ,  cceieftemque  illum  pneconcm  Jaannem 
Bapfciftam  pbtrnncatum,  ejufque  capnt  veneran- 
dum  impudentiffima?  faltatrici  tanquam  impu~ 
dcntiae  p.r«mium  atque  mercedem  exhibitum  * 
Sed  nihil  mirandum  eft  :  pugnat  enrm  veritas 
cumhominumfceleribus,  cymamhitione,  fuper- 
bia,  avaritia,  cumomnigenere  improbitatis  bel- 
lumgerit,  tot  habethoftesquot  vitia:  tum  vero 
principemipfura,  mendaciique  parentem  dsemo- 
nem  fibi  infenfiffimum  »  Quo  fit,  utnon  potuerit 
dignitatem,  fuam  citra  pulverem  &  fanguinem 
confervare  ♦  Acerrimos  igitur  perpetuo  &  innu-  C 
merabiles  hoftes  ,  pauciilimos  vero  patronos  & 
defenfores  adepta,  fic  femper  infeftas  &  inimi- 
cas  mortalium  mentes  experf-a  eft,  utmihi  qui- 
dem  toturn  pene  orbem  contra.  veritatem  pu~ 
gnafle  ,  &  odium  iimul  cum  illa  natum  &  cdu~ 
catum  ejus  femper  focium  atque  comitern  exti- 
tiffe  videatur* 

Etenim  antiquis  temporibus  ante  adventum 
Chrifti  foeliciffirnum  ,  cum  honiines  non  expref- 
fam  aliquam  veritatis  imaginem,  fcd  quafdam 
lllius  umbras,  veftigiaque  Tequerentur,  non  ta- 
mctx  defuerunt  qui  i!Ias  etiam  umbras  &  odio 
haberent,  &  acerrime  infeftarentur,  Nam  fi  qui 
tum.  m^ni  8c  excellentes  homines  virtute  atque 
fapieatia  fToruere  ,  qui  veritatis  ampre  flagran*  D 
tes,  iliius  vindices  &  aflertores  efle  voluerunt, 
5i  planc  ceteris  invifi,  multis  faspeincommodis, 
coniumeliis  affedi  funt:  fed  cumnonfatiselfent 
ad  iliius  defeaftonem  animati,  qui  honorem  vi* 
tamquc  fua,m  illius  dignitatianteferendamduce- 
tent,  molles,  &  delicati  patroni  ,  ejus  caufatn 
tutpiterprodideruat*  Vexataergotunc,  afflifta, 
&  exagitata  veritas,  cumnullum  locum  interris 
in  quo  refpirare ,  nullum  certum  domicilium ,  nuk 
lam  fedem  tcftamfatisatquemunitaminveniret, 
in  q^ua  djgnitatem  fuam  illsefam,  &  inviolatam 
contra  hominum  infidias  confervaret  :  quemad^. 
modumincorruptiflimailkvirgpjuftitia ,  reli&is 
tribunalibus.  Judtcum,  in  ccelum:  fic  veritas  de- 
ftitatis  gymnafiis  philofophorum  >  caetuque  ho-  E 
miaum*  in  fupernas  fcdes,  ingremium,  finum- 
quedivinum»  undefuerategreffa,  commigravit. 
Totus.  igitur  terrarum  orbis  denfiffima  quadam 
&  flagitiorum  &  ignorantia&  caligine  circumfe- 
ptus,  luce  &  fpleadore  veritatis  orbatus,  inte- 
nebris  verfatur  ,  quoufque  coafedo  jam  atque 
decurfo  illotemporis  fpatio,  quod  divina»  bont- 
tas  aflerendae  hominum  libertati  ,  implendifque 
fuis  pollicitationibus  ,.  promiffifque  praefixerat: 

£*/*4*       filiuqi  unigenitum,  hoc  eft  ipfam  veritatem  hu- 
m*na  carne  iadutam ,  mortalique  conditione  a^- 


tam  Jegavtt  ad  terras ;  qua  hominum  animos  a  a  n  n  o 
tenebriserrorum,  adveritatis  luccm:  a  turpiffi»-  Christi 
mis  moribus  ,  ad  honcftamvitam  :  a  miferrima  i&z* 
fervitute,  ad  dulciffimam  Iibertatem :  acupidita- 
te  rerum  abjeftiifimarum,  ad  coeleftium  acdivi- 
narum  CQUtempIationem  ,  amoremque  traduce* 
ret  :  quge  deorum  fimulacra  e  fanis  cxpelierct  t 
qu«  templum  iilifandilfimum  confecrarct:  quae 
aratnnonjam  hominum  vclanimantium,  fedfuo 
ipfius  fanguine  madentcm  erigeret  :  quae  iter 
mortalibus  ad  immortalitatem  ,  veramque  reli* 
gionem  vcluti  digito  commonftrarett  Sed  ocoe* 
cas  atque  perverfas  homiaum  mentes  ,  quae  noti 
modotantum,  tamque  "praeclarum  Dei  benefiT 
cium  non  agnoverunt,  fed  ingratiffime  repudia* 
runt  ;  &  non  repudiarunt  modo  ,  fed  inaudito 
quodam  odio;  profequutae  ,  acerbiffimis  oppro* 
briis,  §?  crudeliffimamorteipfam  veritatcm  affe- 
cerunt ,  Nam  cum  ob  diuturnam  crrandi  confue- 
tudinem  »  horaines  fuis  jam  tenebris  gaudcrent 
&  delefUrentur  ,  noii  poterant  tantum  veritatis 
lumen  fuftinere  :  &  quemadmodum  qui  dtu  in 
tenebris  jacuerunt,  abillis  extra^i,  fplendidif- 
fimam  lucemSoIis,  fine  graviffimaoffenfione  fer* 
rc  non  poffunt ,  fed  Uliusfuaviffimo,  &  candidtt- 
fimo  fplendore  vehementer  offenduntur  atque 
cruciantur:  fic  illi  veritatis  lucem  fefeultroillo- 
rum  animis  inferentem  ,  fed  tamen  cum  eorum 
erroribus  ,  cupiditatibufque  pugnantem  turpiter 
rejecerunt:  multoque  magis  nomines  in  eam  tm* 
virecceperunt,  cum  eam  magts  amare,  &  ven^- 
rari  debuitfent  :  nulloque  tcmpore  tantum  odii 
$c  perfecutionum  incendium  contra  veritatem 
cft  excitatum,  quam  eo  quoilla  magis  ccepit  de 
mortalibus  bene  mereri  *  Teftes  funt  contume* 
i-iar  %  maledifta ,  cruciatus,  morfque  accrbiffima 
Chrtfti.  Teftes  fu.nt  carceres,  catcnae  ,  equulei, 
ignes ,  giadii ,  crateres,  fccures ,  Jamina?  Icrreae , 
rcliqtiaque  tormentorum  genera  y  quae  tyranno- 
t\im  crudelitas  contra  veritatispropugnatorcsex* 
cogitavit* 

Cum  ergo  haec  omnia  Chriftus  vitae  magifter 
fecum  tacita  mentis  cogitatione  perpenderet  , 
tum  videret  calamitofum  illud  ,  triftiffimumque 
fuas  mortistempusinftare,  cumque  totaillaacer^ 
biffima  malorum  tragoedia  ,  quse  cariffimis  fuis 
apoftolis  immincbat  ,  ante  illius  divinos  oculos 
verfaretur  ,  majorem  animo  dolorem  de  illorum 
calamitatibus  ,  quam  de  fua  ipfius  morte  conci* 
piens  ,  illo^  hodiemo  fermone  confolatur  ,  im- 
pcndentia  malapr^dicifc,  &titpr8evifismaiis  mi- 
nus  pifenderentur ,  &  eorum  acerbitatem  iilo 
vaticinio  aliqua  ex  parte  mitigaret  :  Attendite 
<inquit)  difcipulimci  cariffimi,  ahff**  fymgops  yomtl& 
fachnp  *vos  ,  vos  homincs  fummo  &  infinito 
quodam  odio  profequentur  ,  vos  templis  exter- 
minabunt,  e  confuetudinc  hominum  expellent, 
contumeiiis  aificieat  ,  pmni  crudclitatis  genere 
ve^abunt  ,  immaniter  interficient  ,  8c  quod  eft 
acerbius,  qui  vitamvobiseripuerint,  gratiffimas 
fe  Deo  hofttas  immolaffc  arbitrahuntur  »  Sed 
obfecro  vos  fubeat  tunc  mei  mcmoria  atque  re- 
cordatio  ,  quem  vobis  priorem  mundus  odio 
&  acerbiifimiseftcontumeliis  profecutns  .  Quod 
ftmemagiftrum,  fi fervatorem ,  fi ipfam  denique  7a^,IJ* 
veritatem  tam  inimtcefuatinfeftati,quidmirum 
fivos,  &difcipu!osmeos,  &  veritatis  c;tiam  de- 
fenfores  exagitcnt  ?  Sed  quoniam  videbat  xIIqs 
nunc  infantium  morc  non  poffe  omnia  arcana 
dtvina  complefti ( oam  illis paulo poft  dixit)  M»/-  fun%t^  ■ 
t&  fabeo  *vqUs  dicere  ,  fti  nm  fvtefth  portare  mo» 
4o;  quia  novcrat  eos  non  poffc  tanto  aaimi  rp- 

borc 


*4S> 


AD    PATRES    CONCILII    TRIDENTINI    HABITA. 


£}0 


Anno 

Chjusti 

1562* 


*&&,*> 


fyb.  4» 


>Aft*1* 


bore  maloruth  impetus  fuftincrc:  NamPetri  ni- 
miam  ill*m  confidentiam  iliis  awca  vcrbis  re- 
preffcrat  ,  non  potcs  mc  fequi  modo  »  &  afccn* 
furus  in  ccelum  difcipulos  fuos  Hicrofolymis 
fedcrc  juffit,  doncc  ccclcfti  inducrcntur  virtme, 
quia  illorum  infantiam  &  imbecillitatcmcogni- 
tam  &  exploratam  habebat:  ut  cos  quosfuasdi- 
vinitatis  &  gloriac  praeconcs  effe  volebat  »  con- 
tra  *ot  procellas  &  tempeftates,  fortiffinto  ali- 
quo  patfcntiae  praefidio  ,  coelefti  patrocinio  ,  & 
fpe  fceticitatis  armarct :  nunc  illis  fpiritum  fan- 
ftum  pollicctur  ,  cujus  praefentta  non  modo  rc« 
formidabunt  perictila,  nequc  truces  tyrannorum 
vuitus  exhorrefcenfc  ,  fed  alacri  &  lasto  animo 
fc  in  ipfas  crudeliffimaemortisfauces,  proChri- 
fti  o-loria  ,  &  vcritatis  defenfionc  conjicient  , 
«-  quo  non  modo  illorum  mentcs  aptas  atquc 
capaces  ad  cxcipienda  divina  ilU  myfteria  rcd- 
derentur,  fcd  linguas  etiam  igneas  acciperent , 

?[uibus  divina  confilia  mortalibus  explicarent  , 
rigida  hominum  pe&ora  ,  amorc  rcrum  ccfele- 
ftium  atquc  divinarumineenderent,  omnesgen- 
tes  atque  nationes  fub  evangclii  jugum  mitte- 
rent,  &  in  ultimos  orbis  angulos  acque  recef- 
fus  crucis  vexillum  ,  &  lumen  vcritatis  infer- 
rent . 

Qu»  quidem  omnia  fic  cveniffe  ficut  illc  prae- 
dixerat,  ipfc  rerum  exitus declaravit ;  Namcum 
de  morte  parta  viftoria  captivam  duxiffet  capti- 
vitatem,  &  gloriofiffimum  triumphum  in  coelc- 
fte  capitolium    (mirantibus  angelis)  intuliffet , 
rniffo  Spirifcu  fanfto-,  fuorum  difcipulorum  anU 
mos  fic  confirmavit ,  ut  ille  qui  paulo  antc  ad 
unius  ancillae  vocemcontremifcebat ,  jamaudeat 
in  principum  confpe&u  loqui  confidcntcr,  illis 
exprobrare  perfidiam,  illorum  imperia  juffaque 
contcmncrc  ,  diccns  :    Obedire  oportet  Dco  magis 
quttm  hominilus  ,    &  ,  non  foffumut  qh*  mdimus 
&*  audivimns  non  ioqni  :   &  reliquis  etiam  apo- 
ftolis,  quibus  antca  vel  ipfc  magiftratuumcon- 
fpeftus  crat  formidabilis  ,    nunc  tutmenfca  gra- 
tiffima  ,   accufatio   jucunda  ,   dolor  voluptas  , 
pama  foelicitas  ,  dlilcis  infamia  vidcbatur,  \x(~ 
quc  adeo  ut  fummaer    foelicitatis  Ioco  duccrcnt, 
fe  dignos  cxiftimari,  qui  pro  Chriftocontume- 
liis  a^ificcrentur.    O  divina  virtus  ,   &  inaudita 
apoftolorum  conftantia  !    O  paterna  clementia, 
8c  incredibilis  mifericordia  fummi  Dei,  quicum 
paulo  ante  filium  cariffimum  infinitisopj>robriis 
affedum,  vulneribus  transfixum  ,  fanguine  per- 
fufum  l  tot  plagis  caefum  ,    ut  toto  corpore  hu- 
mana&  crudclitatis  veftigia  confpicerentur,  etcr- 
ris  ad   fc  redeuntcm   fuis   manibus   excepiffet  : 
nunc    mortalibus   tanquam  bene   dc   ie  meritis 
miferit  Spiritum    fanftum  ,   ut   hoftium   etiam 
fuorum  ,  quorum  filius  fucrat  fcrvator  ,  doftor 
iHe  nunc   atquc  confolator  cxtitifftt  •    Edofti 
crgo  fuerunt  apoftoli   atque  confirmati   divini- 
tus:  hasc  duo  illis  officia  prasftitit  fpiritus  illc 
coelcftis.   Nam  &  illis  aperuit  divina  confilia, 
&  eorum  animos  ita  forte  reddidit   atque  con- 
ftantes  ,    ut   nullis  pcriculis  aut  calamitatibus 
frangcrcntur:  de  quibus  duabus  rebus  nobisho- 
dic  diccndum  cft .  Nam  primo  dcjllo  abditiffi- 
mo  facr*  triadis  myftcrfe  jpauca  dicemus,  quod 
quia  mignopere  Spiritus  un£li  prarfidio   &  iu- 
minc  indigebat,  ftatim  poft  iUius  adventum  ec- 
clcfia  cclebrandum  curavit  ,  dcinde  vero  illud 
Chrifti  vaticinium  intcrpretabimur:  abfgue  Sy- 
nagogis  facient  vos  •   Quod  quantam  yim  paf- 
fura  eifet  veritas  cvangelica,  lignificavit .  Quay 
proptcr  vos  obfecro  afcque  obteftor  ,  fanftiifimi 
CanciU  GencrtL  Tom.  XXXIIL 


A  patrcs,  ut  qua  foliti  cftiscetcros  attcntionc,  &  jj  N  N  a 

bcncvolcntia,  nunc  etiam  mc  dicentem  cxcipia-CH&isTi 
tis.  *5«*. 

Intcr  reliqua  abftrufiora  myfteria,  quas  Chri- 
ftus  optimus  maximus  Spirituifanfto  cxplicanda 
fuis  apoftolis  refervavit,  illud  cft  Ionge  cctcris 
cxccllcntius  atque  divinius  ,  &  quod  humanae, 
angelicaeqge  mentis  fuperct  cogitationem  ,  quod 
hodiemo  dic  taota  frequentia,  Jaetitia,  &exul- 
tatione  Chriftiani  cefebramus  :  facrae  ,  inquam, 
triadis  arcanum,  dcquo  quis  crit  tam  audax  & 
cmotae  mentis,  qui  in  hoc  orbisgcntiumclariffi- 
mo  fan&iffimoque  domiciiio,  inconfpcftu,  in^ 
qtiam,  vcftro  diccrc  audeatf  Nam  cum  tria  fint 
quas  dcre  quavisquasri foleant,  anfit,  quidfit, 

B    &qualisresfit:  fi  rcpcrti  funt  quiDeum  efle  nc- 

gavctint  ,  &  cnm  cceli  enavrcnt  %tQri&m  Dei  ,  cum  ?/</,**♦ 
clamct  hsec  pulcherrima  inuudi  machina  ,  tanta 
r^rum  varietate  &  fplendorc  nitens:  cum  clamet 
haec  fplendidiilima  cceli  facies  ,  tot  ardcntibus 
fydcribus  ,  tanquam  quibufdam  facibus  lumini- 
bufque  diftinfla:  cum  clamet  aer  totavium,  va- 
ftifsimum  mare  tot  pifcium  generibus  refertum» 
terra  tot  animantium  frequentia,  fontibus,  flu- 
minibus,  &arboribus  exornata:  cum  omnia  de~ 
niquc  quae  hic  mundi  ambitus  compleditur  , 
aperiiffima  voce  teftentur,  effe  aliquam  vimcoe- 
leftem,  quae  rebus  profpiciathumanis,  tantum- 
que  &  tam  praeclarum  opificium  reftore  aliquo 
&  gubernatorc  carere  non  poffe ,  non  tamen  defuc- 

C  re  furdi,  c«ci,  &  improbiffimi  philofophi,  qui 
neque  has  voces  exaudirent,  neque  hanc  tantana 
lucem  viderent  ,  nequc  moderatorem  cffe  alv 
quemconficerentur,  qui  totiusorbisclavum  ,  irn* 
periumque  tenerct  .  Si  praterea  noffe  quid  fit 
"Deus  ,  itc  cft  opcrofum  8c  arduum  ,  ut  Plato 
Deum  invcnirc  difficile  ,  noffe  vero  impoffibilc 
judicavcrit  :  &  Simonides  rogatus  a  Dionyfio 
quidDcuseffet,  trcsdies  ad  eamquaeftionemex- 
plicandam  poftulavifc,  deinde  alios  trcs,  rurfum 
&alios,  &quo  magis  in hujus rci  confidcrationc 
dcmerfus  divinam  naturam  humanis  viribus  in- 
veftigabat,  eo  fe  minusintelligere  confitebatur» 
Si  non  modo  philofophi ,  fed  fanftiffimi  &  fapien- 
tiffithi  thcologi  facilius  &  cxpeditius  cffe  dixc- 

D  runt,  quidnonfit,  quamquid  fit  Deus  explica- 
re:  quispoterit,  qtus,  qualifque  fit  Deus  non 
dicam  cxprimcre  diccndo  ,  fed  mente  faltcm  Sc 
cogitatione  comnlcfti:  Siangcli  ftupcfadi  &:  at- 
toniti  cumChriftumafcendentcm  in  coelum  con- 
fpicerent  ,  percuffi  quadam  admuatione  clama- 
bant :  Quis  cfi  ifte  qui  venit  de  Edom  tinttis  *vcfti~ 
bus}  Quis  eft  ifte  rex  gloriae.^  &  illisvcrbis  hu-  h 
jufcc  rei  ignorationem  apertiffime  confiteban- 
tur.  Si  Ifajas  ,  cum  atrociffimam  illius  mortcm 
vivis  coloribus  dcpinxiffet,  exclamat,  $enerdtio-  //*,jj, 
nem  ejns  quis  tmrrabit  ?  Si  Paulus  gcntium  do- 
ftorfublatusin  ccclum ,  &  in  illa  confilia  divini- 
tatis  admiffus,  cum  ilfa  fecum  perpenderct  ,  in 
has  voces  prorumpebat  :  O  altitudo  divitUrum  K«m,  u; 
l-  E  fapientU,  CT  fiicntU  Dei  !  quis  audebit  in  illam 
puriffimam  fimpliciffimamquefacrae  triadis  natu- 
ramfine  temeritatis  &impudentiac  nota  curiofos 
oculos  inferre?  Quis  crit  tam  temcrarius  ,  qui  T/r/.^j* 
quod  angeli,  apoftoli,  prophetae,-quodipfi  ci-^^1* 
vcs  &  incolae  coelcftes  ignorant ,  fc  fcire  exiftimet , 
&  explicare  poflc  arbitretur  ?  Exhorrcfcit  ani- 
mus,  &adtantse  rei  miraculum  attonitus  ftupe- 
fcit ,  Se  linguae  atque  mentis  officium  rei  magnitu- 
dine  longe  fuperatur.  Nam  licct  notus  fuerit  in 
JudacaDeus,  tamen  ut  crcator,conditor,  auftor- 
quc  rerumomnium  CHcet  gentibus  ctiam  pcr  ca 

E  c  quac 


$U 


CHftlSTi 


CONCIO  DOCT.    P£TRI    FONTiDQNil   H  I  S  P; 

&  tatjs :  a  quo  pax  ,  gaudiunst  j  folatiuttt 


tfji 


&gfef*  r> 


Mn& 


"JftA* 


^foor?,  /4, 


'  quae  fafta  funt,  cognofceretur)  tamen  utre&or 
moderatorque  mnndi  hujns :  fed  trinnm  &  unum 
effe  Deum,  nuHus  uaquara  mortalium  coojicefe 
sut  divinare  potuit  *  N^tn  neque  srgumentum» 
neque  exemplum  aliquod  natura  fuppeditabat , 
quod  Iucem  aliquatn  tantis  tenehris  poffet  in- 
ferre  * 

Divinum  hoc  fuit  Chrtfti  fervatoris  noftri  & 
Spirnus  fan&i  beneficuim»  cjui  ccefcfti  fidei  lu* 
mine  fic  Chriftianorum  animos  j|juftrarunt?  Bc 
iti  ea  pcrfuafione  confirmarunt»  ut  etiam  fian- 
geli  e  ccelo  diiapfi    aliud    perfuadere  conaten- 
\nv  ,  frcmant  Hcet  daemones  »  &  difcrucieutur» 
jicet  extrema  tyranm  comminentur  >   nulla  vis 
tanta  excogirari  poterit,  <ju«  ab  ea  poffit  fen~ 
tentia    Chriftiauum   populurn   dimovere  *   Sunt  B 
planc  in  hac  renun  uxiiverfitate  veftigu  i  funt 
hptas  quscdam   &    timhne    hujufct  rei  »  fateor  : 
eft  antmus  hominis   $d   imaginem   ponditus   fi- 
militudinemque  divinam,  qui  mente  ,  volunt^ 
te  ,  ^tquememoria,  facrxtHadisnaturamadumr 
bret  :  eft  in  unaquaque  re  verkas  »  bonttss?  & 
sffenua:  eft  foi  hic  fplendidiffimus,  qui  aatu- 
14,  luoiine  »  &  c^Iors  ,  aliqgam  (  licet  pbfcq-* 
xiffimam)  htrjus  rei  fignificationem  exhiberevi- 
deatur:  eit  nefeio  quae  divinitas,  quam  Pytha- 
gprica  philofophla    in    ternario   numero    iatere 
arbitrabatur  :  &  nefcio  quid  cjuod  veteres  phi* 
lofophi  hac  de  re  fufpicabantun  funt  pr3?tere& 
quamplurima  veterisf  inftrumenti  teftimonia:  ett 
rionnulla  pppulp  Ifraelitipo  fa^rae  tmdis  exhi- 
bita  fignificatio,  fateori  fed  quis  pbfccrpmor- 
talium  iisveftigiis  ad  cognofcehdam  Trinitateai 
Vinquam  progreffus  eft  ?  Quis  h«c  animadvertit 
quoufque  orbi^  &  ferv^tpr  »  &  do^or  ,  re  ex- 
plicata,  pmbuit  anf^in»  ut  ejus  rei,  cujujsco- 
gnitionem  homincsdivino  beneficip fuerant  ad^- 
pti,  esernp!um  ppftea  aliquod  inhacrerumuni- 
verfitate  cpnquiierent  ?  ille  veterp§  ^xcuffit  um^ 
feras,  &  illa  cubilia  ?  inquibus  delitefcere  alicjua 
hujufce  reifignificatiovidebatnr,  indicavit:  ilte 
remoto  velamine   in  fanfta  f^fitoruni  humanae 
mentis  aci^mpenetrarefecit:  ille  tribuit  ^am  no- 
bis  facuit<item,  ut  quod  ipfe  docuit  jam  aude^ 
bius  explicare^  ille  efFecitj,  utnon  modoDeum» 
^:  unicum  Dcum,  ki  tres  fimu!  in  unitate  na^ 
turse  perfonas  agnofceremus  .    Patrem  qui  fons 
^ft,  origo,  atque  pri^cipium  touus  divinitatis, 
cui  tribuitur  ^ternitas  fine  principio  >  bonita$ 
tmmenf^  ?   qm  neque   in  conferendis  beneficiis 
defatigari»  nequeiugratitudine^iit  fceledbusho. 
minum  e*haurirj:   poteqtia »  ^u«  m\h  feneftu^ 
Sefrangi»  debilkariqu^  poflit ,  Filium  vero(  hoc 
eft)  diyinum  verbum  in  ipfis  patertiae  mentis  vi^ 
fceribtis  conceptuvm  ex  imm^nf^  rerum  cognitio^ 
ne  genitum  ,  ^\  fplendor  fit  »  fpecies  ,  figura, 
8c  expreffiffima  imago  pat^rnac  illius  divin*que 
n^tura?a  rivu§  ex  uberrimo  fonte,  radius  ex  fo- 
U  fplendidiffimo  porre^us  ,   cui  fapientia  ipfa 
dicata  atque  coqfecrata  eft  ,    in    quo  lucent  8c 
fplendent  rerum  omnium  imagin««  ?  cujus  prae- 
fidio  omnia  pater  confecit  t,  qui  Deus  cum  effet 
mifericordia  motus  ,  non  modo  ad  vtlem  abje- 
ftamque  hominis  conditionem  fedemifit»  fed  & 
poftretnas  cpntqmelias  ?    mortemque  defcendtc^ 
uc  morte  fua  vitam  hominibus  s  libertatemque 
reftitueret:  &  iit illi^  eflet  viaquaserrare  ;  veri- 
tas  quae  decipi:  vita  quae  mortalesinterirenulla 
ratione  pateretut.  Spiritum  verofandum  exillijE 
amoris  flammis  ,  quibus  fe  pater  filiufque  com. 
pleftuntur  ,  procedentem  ,   qui  bonitatis  fons  » 
charitas  ipfa  ,  Sc  pignus  effet  coeleftis  haeredi» 


a  quo  pax  ?  gaudiumt  ^  tojatiuttt  ?  a  guo  &$  N0 
juftuia,  fntegritas  p  innoc^ntia  :  $  cjuo  fapien-  Christi 
tU^  bonitas,  conft^nfia:  aquolibertas,  fan^li- 


156  J. 

tas,  perfedio,  omniadenique  cpeleftia  munera,  J'^** 
bencficiaquepromanarunt:  a  quo  illuftrati  pro^ 
phetag,  paftores  eruditi  $  ^poftpli  confirmati  & 
inflammati  fuqt  ;  jt&  tamen  ut  cum  ^udiamus 
$rss  iljas  divinas  perfonas  notuinari,  non  intej- 
Jigamus  unitatem  illam  finnplicifllmam  natur» 
diviq*  trium  perfpnarum  numero  aliquaratione 
vipbri,  qup  minus  $  licet  tr^$  fint  perfon»  dt- 
ftin&ae>  unaque  ^li^  noniit,  omn^s  tamen  unus 
fint  fimpliciiumufquje  Deus»  Et  quamquam  P^- 
tri  potentia,  piljo'  fapifntia»  Spidtuifandobo^ 
nit^$  tribuattir ,  non  fic  4<cipiendum  ,  ut  quod 
uni  conceditur  ?  pet^ris  ^ufer^tur  :  cum  omne$ 
eademunaquebonitqis,  a^ternitas>  fapientia,  di* 
vinltas,  potentia,  majeftas,  gloria,  beatitudo- 
quecQmpieftauir,  Itaqiie  ab  hacdivina  ^dmita^ 
bilique  natura  cum  de  ea  loquimur,  diverfitatis 
verba  Jonge  reqiovenda  funt  ,  ne  injuria  aliqua 
fimpliciflimam  uniutema$iciamus;  tumverodi- 
vifionis  ne  ftmpHcit&ti  f  difparitatis  ne  «quali^ 
«ti  ?  fepamionijf  ne  tantap  neceffitudini  9  diffi^ 
militudinis  n^  etiam  unitati  ,  iingularitatis  ne 
tri^di,  perturb^tioui§  ne  ordini  ,  folitudinis  m 
facrofanftp  illitrium  p^rfonarum  confortjo  vim 
^liquam  aut  injuriam  impvudenter  inferamus;  fed 
fiinpiiciffimam  illam  puriflimamque  facrse  tria^ 
$i$  «ntt^tem,  quam  docuit  ChHftus,  fuafitSpi- 
C  ritusf^n^us,  ^elebrarunt  apoftoli,  confirmarunt 
concilia,  ecdefta  edofta  diyinitusexplicavit,  & 
hodie  prpponit  ^dorand^n  »  fupplicibtis  nune 
^inimis  veneremur, 

Sed  cjuodmerspijit  infania  ?  quo  me  per  immen- 
fum  hoc  pelagus  temcrarius  ardor,  furprquepro^ 
vexit?  qqo<J  ingredi  angeli  reformidant,  &  in 
quo  tot  Arii%  Macedonii,  S^beHii,  Eunomn* 
Marcelltmif?rum  fecerenaufragium?  Complice^ 
mus  igitur  vela ,  8c  placidum  aiiquem  fecurumqw 
portum  pccupenms»  ne  fragilis,  levifque  noftra 
cytnba  Ipngius  proretSa  ihter  confragofas  cau^ 
tes  ii§  tamis  difficultatum  fluftjbus  pbruatur  ; 
fic  hanc  tantam  Dei  majeftatem  »  <ju^m  affequi 
cogitatione  non  poffumus ,  proni  atque  fuppli' 
ces  filentio  6c  admiratione  revereamur  ,  gratulc^ 
murque  fanftiflimae  triadi ,,  quod  cum  hoc  mife^ 
yo  8t  calatuitofo  feculp,  omniafernieChriftiana 
dogmau  abhoftibu$convuIfa  &Iabefa6l;atafint, 
jlla  cx  hpc  tanto  incendiofalva  &incQiumisevo- 
iaverit  :  piiffim^eque  niatris  ecclefi»  eKempIum 
veftigiaque  fequamur,  quarcum  dignam  hoc  tan- 
to  myfterio  Qratioqenx  iqvenirenon  ppffet ,  quod 
non  aflequitur  ^clamationibus  colit»  &  iniila$ 
voces  plenas  admiratiQpis  faudifque  prorumpit '• 
Q  adoranda  trinitas,  o  veneranda  unitas,  oper^ 
fe^st  deitas:  tibi  iaus»  tibi  gloria»  tibi  gratia^ 
rum  a&io  in  fempiterna  fecula, 

Sedvenio  jam^,  graviffimi  patres ,  ad  alteram 
pratipnis  noftrsepartem »  &huiclpcp,  &histcm- 
poribus  magnopcre  accommodatam  $  ad  Chrifti 
fervatoris  noftrf  vaticinium  ,  ad  ea^  »  inquam 
^rqtnnas  &  calamitates  eKpIicandas ,  qua^  Verita? 
ev^ngelica  paffa  eft :  in  qua  cum  tot  ecclefia?  acer- 
biffimavuinera^  fe  noftrwoculisobjiciant,  vixfe 
poteft  mens  animuts  ingenti  dolore  &  commifc- 
r,atione  preffus  coininere,  quin  mortiferas  &  in- 
fanabiles  e|us  plagas  juftiflimis  lacrymis  &  la- 
mentationc  prpfequatur*  Qqis  eftcnim  tam  fer^ 
reus,  qui  in  tanta  malprum  acerbitate  lacryrnas 
poflitcontinere?  Qua  in  partemiht  vifaefteccle^ 
fiafponfidulciffimi  Chrifti  injurias  atquecrucia- 

tu$ 


D 


053 


AB   PAIRfcS    C0NC1L1  I 


1  ■■  tus  imitari*  Natn  ficutilie  verberibuscaefus,  fic 
CHRin-i  c(l  dehoncftaius  >  ut#(  quemadmodum  vate*  & 
1*6*.  Ifajas  multo  ante  cecinerat)  nonmodoineo  de- 
Cv.|j,  cor  aiiquis  aat  pulchrkudo,  fed  nequehomims 
forma  aut  fpecies  appareret  ;  fic  ctiam  eccleiiae 
n*nMi>  pulcherrimam  faciem*  turpiffimiserroribusdeho- 
ncftatam  ,  deformatam  vidcamus  ,  &  ficut  ille 
tot  plagis  &  vulneribus  affeftus  eft  ,  ut  nullus 
in  eo  locus  fanus  confpicerctur  ,  qui  novo  vul- 
neri  excipiendo  patere  poffit:  fic  nullum  eft  ec- 
ckCm  membrum  ,  quocl  aliquod  hoftium  telum 
nonexcepcrit:  &quemadmodum  ille  ab  ipfa  in- 
Mw>  i>  fantia  pericula  difcriminaque  mortis  fubire  *  & 
immenlos  labores  perferre  confuevit:  ficiiiaim* 
pias  &  fanguinarias  carnificum  manus,  &hofti- 
Icm  hsercticorum  audaciam  inter  ipfa  crepundia 
experta  eft  .  Nam  cum  tria  fint  hoftium  genera , 
infefta  evaugelicae  veritati  ,  primum  tyrannorum » 
qui  crudelitate  &  gladiis  armati  inauditis  tor- 
mentorum  generibus  homines  ab  illa  revocare, 
&Chrifti  fanftiffimnm  nomeu  delere  conarentur: 
alccruni  eorum,  quiChriftianas  do&rinae  purita- 
tem>  ficut  improbiflimi  illi  fexiesSufann»  pudi- 
citiam,  vitiare  atquecorrumpereftuderent:  ter- 
tium  eorum,  qui  auftore  Paulo,  veritatem  Dei 
in  injuftitia  detinent,  hoc  cft,  illorumquipra- 
vis  moribus  ,  &  pcrdita  vita  ,  vim  etiam  infe- 
runt  veritati  ,  ut  illam  elucere  minime  patian- 
tur:  ii  omnes  hoftes  ftatim  in  ipfis  exordiis  na- 
fcenti  religioni  bellum  acerrimum  indixerunt, 
ncc  paffi  cam  adolefcere  ut  viribusconfirmata  fe 
colligeret,  &cumiIlisaRquoMartecongredi  pof- 
fet;  infanti  adhuc  ecclefia?  ,  &  in  ipfis  incuna- 
bulis  vagienti  jam  ipfi  infidiabantur. 

Tyrannorum  fane  c^ca  rabies  &  infania,  au- 
ftoritate  &  potentia  munita,  in  Chriftianorum 
innocentiam,  omni  nudamatquedeftitutam  pras- 
fidio  ,   impune  ,  crudciiterque  faeviebat :    &  eo 
atrocius,  aeque  crudelius,  quod  ea  ratione  Dei 
fe  partes*  agere,  &  ie  illigratiffimum  obfequium 
exhibere  arbitrarctur  .  Rapiebantnr  itaquc  tnnc 
qui  Chrifto  nomen  dediflent  ad  tribunalia  judi- 
Jmtu       cum,  &  abftraai  ex  ipfa  Chrifti  fchola&eccle- 
fias  complextt,  tra&kjue  ad  carnificinas,  oppro- 
briis  &  contumeliisafie&i,  vexati,  torti,  indi- 
&a  caufa  condemnati   ad  fuppiicia  crudeliflima 
deducebantur.  Sed!  o  resftupore  &admiratione 
digniffima,  vexatatunc  &diUcerata  ecclefia  in- 
tcr  ipfas  tamen  carnificum  cruentas  manus  ma- 
jora  in  dies  fufcipiebat  incrementa  :  &  iljorum 
qui  pro  Chrifto  mortcra  oppetebant ,  effufo  fan- 
guine,  vehni  fparfofemine,  novi  Chriftiani  na- 
Icebantur.  Vt  mihi  quidem  fapicnter  TertuIHa- 
nus  martyrum  fanguinem  Chriftianorum    fcmen 
appcilafle  videatur  :  &  Auguftinus  ,  qui  multo 
dixiteffe  pulchrioremevangelicam  veritatem  Gr£- 
corum  Helena,  pro  qua  multo  fortius  martyres 
contra  Sodomam  ,   quam  pro  illo  Graeci  contra 
Trojam  dimicaverunt .  Sed  quamquam  hoc  ho- 
ftium  gcnus  atrociffimum  fueric  ,  quod  ccclefiae 
fanguincm  femper  cxforbcrccuperct,  ariltofuas 
paffim  fecurcs  cruentarc  >   tantum  abfuit  ut  id 
quod  optabat  aflcquerctur ,  ut  morte  ipfa,  qua 
cxiftimabat  fe  poflc  nafccntcm  religionem  cxttn- 
guere  ,   fovcrit  Sc  locupletaverit  :  &  dum  cre- 
fcenti  Chrifti  gloriac  ifividet  ,  iilam  tnufto  red- 
diderit  illuftriorem. 

Sedilludeft  longe  atrocius  atquecrudcliuseo- 
rumhominumquiinecclciianati,  ex  iliiusvifce- 
ribus  pro^refli ,  in  eius  gremio  atque  finu  educa- 
ti,  in  illiusfcholaeruditi,  ejus  fanftifEmwprae- 
ceptis  inftituti  ,  8c  facramento  auftorati  ab  illa 
Concil.  GtneraL  Tom.  XXXIII. 


T&IDBNTINI    HABITA.  6$$ 

A  turpiter  defecerunt : & in fan&iffimam ♦  piiflhnam-    j^UH0 
qucmatremcontumeliofi ,  infanis  erroribusilitus  christi 
tranquiUitatem  pacemque  turbarunt:  &cariflimos      ij6z« 
ejus  liberos  iiia  miferabilitet  flente  &  coliacry- 
mantc  cx  ejus  faepe  compiexibusabftufcrunt  ,  ut 
quK  modo  in  ipfas  tyrannorum  armatas  manus 
nuda  ,   inermifque  conjefia  ,  non  modo  partam 
dignitatcmconfervabat,  fedaugebat:  nuncproh 
doior,  non  liceat  illi  pcr  filios  colleftam  tantis 
fudoribus  &  fanguine  glcriam  reiincre  .    Quod 
quid  acerbius  &  calamitoiius  excogitari  poteft? 
Conferte,  graviflimipatres,  tyrannorum  potftn- 
tiam  cum  hacreticorum  audacia  ,   &  iavenkm 
tanto  majoradamna  &acerbioresinjurias  ab  ha:- 
reticis  quamatyrannisecclcfiamaccepiflc,  quan- 

B  to  eft  atrocius  inteilinom  domefticumque  bel~ 
lum,  quamexternum:  tantoque  nunc  illam  efle 
mceftiorem,  quantoeftfuneftius  &  calamitofius , 
matrema  fijiis  quam  »b  hoftibusdilaccrari. 

Muhiantiquistemporibus  ecclcflas  hoftes  exti- 
terunt,  non  eft  necefle  commemorare  :  vos  ipfi, 
gravjffimi  patres,  rccordamini,  qui  illam  variis 
^miferabilibusmodisafflixerunt:  fed  nunc  quis 
moeftiflimam  ejus  faciem  ficcis  oculis  poffit  in- 
tueri?  Habuitquondamtyrannos  quiillamdele- 
re,  haereticos  quidifcerpere,  &<diftrahere  cona* 
rentur  :  fed  nunc  non  fimplkes  tyrannos  ,  non 
jiudos  &inermeshaereticos,  fed  cum  harrefi  con- 
)Unftamtyrannidem,  armatam  contra  fc  jatn  hae- 
rcfim  intuctur.     Vidit  quondam  Julianum  ali- 

C  quem  ,  vidit  Hunericutn  fasvum  Vandalorum 
Africae  regem,  Arianis  faventem»  illifque  bona 
atque  tcmpla  reftituentem  :  fed  nunc  vix  potcft 
conjuratos  contra  fe  principes  numerare  .  Vidit 
aliquando  unam  aut  alteram  provinciam  hxrefi- 
bus  infeftam&contaminatam:  mmcvero  ab  uU 
timaScythia,  adcxtremas  ufqueEurop^e  partes, 
totum  pcne  Chriftianum  orbem  veluti  freturn 
aliciuod  aut  Euripum  erroribus  aeftuare  :  &  non 
modo  inquinatas  provincias  ,  regoa,  atque  na- 
tiones,  fedperditas  jam  &profligatas:  non  fo- 
lum  apcrtoshoftes,  fedoccultosetiam  inter  ipfa 
filiorum  Jatera  cummasimo  eorum  periculo  ver- 
fari.  Vidit  quondamEncratitas,  Catharos,  Eu- 
chitas,  acerrimos  fane  hoftes,  fed  qui  pratextu 

D  virtutia  (undenomcn  fortitifunt)  feinChriftia* 
norumanimosinfinuarent:  nunc  vero  nullo  rcli- 
gionis  pratextu,  fcd  fpccie  quadam  improbiffi- 
mx  libertatis  ,  cujus  amorc  pcrniciofiffimae  fo- 
ventur  opiniones,  in  ecclcfiae  pcrniciem  irruere. 
Viditunum  autaltcrum  dogma  Chriftianum  la- 
befaftari,  nuncinregramreligionem  everti.  Sen^ 
fit  membrum  aliquod  eccleffae  vulnerari  ,  nunc 
vcro  totum  illius  corpus  faucium  atque  ctvten* 
tum  intuctur.  Vidit  oppugnari  aliquando  fidem. 
aperfidia,  lucema  tcnebrw,  vcritatem  amenda- 
cio,  Chriftumabanuchrifto:  nnnc  yeto  facrile- 
gium  cum  hacrefi  conjunftum  &copulatumcon- 
fpicit.  Videt  cnim  fpoliari  tcmpla,  araseverti, 
omnibus  ornamentis  fana  nudari ,  contemni  Jeges , 

E  fubfannari  pontificcs  >  irrideri  fanftos,  patriam 
avitamquc  fadem  deferi ,  &  quod  cft  miferabilius , 
hoftium  gtadios  atquc  fccurcs  ipfis  jam  ecclefise 
cervtcibusimminere,  trucidari  cathoIiW,  &ip-. 
fasChriftifanftiffimasaras  ifJorum  fanguine  ma- 
derc  .  O  rem  acerbam  &  caiamitofam:  obfecro 
vos,  obteftorque,  fanaiffimipatre^,  ne  molefte 
feratis  hoc  in  loco  has  aerumnas  ecclcfi^  &  miferri* 
ma  naufragia  faepe  referri  ,  &  aures  animofque 
vettros  illorum  commemorationc  vulnerari.  Li- 
ceat  obfecro  moeftiffimac  matri  apud  cariili- 
mos  filios  Iugere,  ac  lamcntari  fuam  infclicita- 

E  e    2  tem 


w 


Concio  Poct.  Petri  Fontisqnii  His& 


6}6 


Lxxq     *c****  Hceatvulnerat*  aique  fauci»  acceptaspla-  A 
CHKisrt*  f*a§  *c  graviffima  valrsera  medicis  detegere  *  H~ 
#  u$$      ceat  affti&ae  fponfse   a4  fponfi    dulciffimi  j>e<Jc$ 

^rovolutse  conqueri  de  injqriis  ,  infor£uniifq«e 
i|is:  liceat  illi  hac  faltcm  frui coafolauqne ,  quan- 
do  aii^  non  poteft :  ue yos  qui  illius  filii*  qui  fpon* 
Ji  ,  qui  paftorcs  ,  &  medici  eftis ,  mifericordia 
cammoti,  crigere  jacentern*  alligare  illius  vul- 
ncra^  &confolarilgtnentantem  majori  animiar* 
dore  &  contcntione  ftudeatis , 

XJtinam  mihi  cctteftis  fpiritqs  illam  vlm  dicendl 
tribuilfet*  ut  haqctaqtamcladem  &  ftragem  ec> 
clefi&  veftri^  nunc  oculis  fubjicere  potuiffem, 
non  dubito  quin  non  ttjodq  vos  qui  illiusvicem 
fortemqye  dql$tis ,  fed  faxa  ipfa  afque  lapides  fle* 
re&Iamentaricoegiffen*.  Non  etiim  j^mhaereti*  B 
ci/fedmonftra:  non  berefes ,  fed  iuriana  Chri* 
ftiana  republica  verfantur,  Nam  fcripUirani  divi^ 
nam  cqrrumpere  &  depravare,  majorum  inftltu- 
ta  contemnere  ,  do^orum  au&Qritaiem  neglige^ 
re»  conciliorum  decreta  defpieere,  publicas  paci 
Sc  tranquitliHti  invidcrc  ,  haerfticis  omaibus 
commune  femper  fuit  &  afimum  :  ftd  bcHuni 
acerritnum  &  calamitofum  ^  ^ris ,  tccnpJis  *  ^lt^ri- 
bus,  imagintbus ,  legjbus,  facriftcit$inferr§,  fa~ 
cramenta  delere ,  &i"Ha  imica  hqftia  corporis  & 
facigtiinisChtitU*  Chriftianas  ar^s  fpqliarc,  jus 
omne  c^remomarmn  auferre»  in  omnes  facerdo- 
taoi  ordines  impudenter  invehi  $  mentes  ,  fen- 
fu$,  fennones,  Iihro$,  ira  »  qdio,  &  ftomacho 
ardere,  nqamodoinfeftiffimisanimis,  fedhofti-  C 
lihus  armis  vf ile  religioqem  funditus  cvellere »  at- 
que  delcre  ;  hoc  faqe  hujus  actatis  infeliciffimae 
proprium  eft^  utnififinpum  ftaret  Chrifti  fecv** 
M*H*  >^  toris  noftri  promifTum  >  inferorutn  portas  fruftr^ 
contra^cclcfiarncffecpn^turas,  nunc  mihi  de  ii- 
Jius  interitu  r^fori^idandiio^  eife  viderctur , 

QuidcgQ*  gravifsimipatrcsf  ,  in  veftrum  fan- 
ftifsimnni  ordinerq  jaftat^s  refer^mcoatumelia$  ? 
memoriseprodUumcft,  Arianos  conatos  fuifl^ec- 
defiae  paftores  ,  (}ui  i!!orum  furori  acriter  refi^ 
fteh^ot :  ,  de  medio  tollere  :  itaq«e  AntiochUm 
EuftathiQi  AdrianopaSim  ^qtropio^  Conftanti- 
nqpoiim  Paul0  ,  Alexandrbm  Athanafio  >  Ita- 
jiam  piqnyfioj  Qalliam  Paulino  nefaric  priya- 
verqnt,  Ut  fubUtis  guhem^taribus,  (  ficqt  dixit  D 
Cypnanus)  ipfi  liheriqs  circa  ecclefiae  qaufragia 
graffarentttr  4  Nunc  vc?o  noftri  fseculi  hommc$ 
pon  contenti  Angliam  univerf^m  r  magnamque 
Germant3e  pattem  orbaumpaftoribu^reliquifife^ 
&  ceteris  jam  eti^m  pr<>vinciis  infidiari,  cUvum 
iQtitti  ecclefi^  a  Chrifta  fervatore  Qoftro  Hama^ 
xlq  pontifici  traditum  (  6  fioguUrcm  audaciam ) 
ex  iilius  (anftifsimis  manibus  e^torqaere  qitun^ 
tur  :  qiiinettam  &  Carolo  invi&ifsimo  impera-* 
tori^  &  Chriftianae  rcUgionis  afifcrtori  imp^rium 
aliqnando  aafcrre  con^bantyr:  Mt  iisduobus  lu- 
miaibus  eJttinftis  ,  Cimmerias  ipfi  twehr^  ia 
Chriftianam  rempublicam  inferretit ,  Quid  ego 
tempeftates  ab  illiscxcitatas  cQmmcmor^m  ?  Quid 
ecc!e<W  bopa  dircpta  ?  Quid  fcrvos.  contra  da^  E 
minos  armatas*  &  rrccenU  hominummHHatru^ 
cidat^?  Qnid  twenta  inFranconi^fpoliat^mo^ 
nafterU  &  UU  <\m  nuqcceterisinprQyiaciispaf* 
fimdiripittntur?  Quid  combuftas  pablice  fanftif; 
fimas.  ccclefi^  Iegcs?  QuidSolymanum,  infeftif^ 
fimum  Chriftknae  religlonft  hoftem  ab  illis  fok 
jicttauun*  ut  Chdfti  fponfam  f^viffimis  Turca- 
tum  armis  dilaceraadatri  objicerent  ?  Sedlia^cve^ 
tera  ,  Quid  ilias  pngqas  ^  pcrturbationes »  in- 
ecndi^  ,  c^edes  ,  que  quqtidie  ad  aures  veftras 
tanto  cum  omnium  dojore  auferuntiu  ?  hoccine 


cft  cifc  Chriftianos?  hoccineefteffeevangciicos?^Ji,^~ 
hoccine  eft  clfe  Chrifti  diWpaJos  &  >ntitatores?cH^i5T| 
O  tempora  mifera  &  infeliciinma ,  qui  queftus,     t>*a#, 
qui  moeror  ,  qxi*  lacrymae  >   qaap  oratio  digna 
his  tantis  malis  inveairi  potcft? 

Quid  primum  conqticrar,  patrcs?  nuaquidiU 
lojrum  interitum  qui  ab  ecclefia  defeceruat  de- 
plorabimus?  QGalatacs  quis  vosfafcinavit  aon 
obedireveritati?  Q  clarimmaGermania,  cuiec- 
^lefiaRoniana  (imul  cym  rcligione  fandiffimum 
quoque  tradiderat  ioiperium>  ut  cujus  fideaicoa- 
ftanterr^rincbasj  illjus  ctiamdigtiitatcm  contra 
hoftiam  injurias  viftricibu$  armis  coqfervares  • 
Quo  animo  &  qiio  voltii  illamet  arma  facrofan&a* 
qu^eadejus  falut^m  tueadam  tuae  fideicommifla 
fuat  ^  in  materaa  vifcera  <:onvertere  potuifti? 
Quis  religiofiffim^m  gentem  fubvertere,  fapicn^ 
tiffimam  decipere ,  fortiffimam  &  conftantiffimam 
abiaveteratareligionepotuir  detutbarc?  Tnque 
ftiamChriftiaaipma  qiioadam  Gallia,  quae  ob 
cximiam  piet^teoi  &  religionem  haeredit^rium  hoc 
PQmenamajoribt?3acccptam,  ijlaefum  atque  in* 
violatum  tQt  fg?culis  confervafti  *  quae  tot  habeba$ 
domeftica  esempla  regum  fanftiffimorum  >  qu* 
t^ntamgloriamerasaaepta,  ut  nullam  eflet  re* 
gaum,  aullaratio,  auHaproviacia,  ia  quanoa 
Gajlorum  veftigia  religioaisgratiaimpteua  con^ 
fpicer^atur:  auHaquet^mfearotarcgio»  inquam 
tuae  pictatis  fama  non  penetrav^rit :  Quis  tetafci^ 
navit  aon  obedire  veritati  ?  Quis  $  tanta  gloria  de^ 
jecit?  Quistibihanc  tantam  iavidit  fclicitatemj 
Tequgctiarri  Anglia,  vofque  reliqua^  nationes  * 
cererofque  mort^IesappeUQ,  qui  matrem  fan^if^ 
fiqiamcccicfiamdeferuiftis»  Quis  vos  ab  <fcclefia 
Romana,  quae  eft  fponfa  Chrifti,  quae  eft  arca  Hoe, 
f^tra  qaam  non  eft  falus ,  quae  eft  columna  &fir*- 
mamcntam  veritatis  %  qu«  eft  fan<5la  iHa  civitas 
Hicrufalcta,  feere^avit?  &  paucorumbominum 
temeritati  &audaciapparere  fecit?  Quis  vosfafci- 
pavit  non  Qhedire  veritati  ? 

Refpicitc,  fratres,  aiiquanda3  &hosSirenum 
Cantu^^  qui  vohis  faifa  quadam  libertatis  fpccie 
blandiuatur  ,  fed  kthalem  fomaum  cornminan^ 
xm  %  f»gUe  *  &  piiffimae  matris  ecclefi^  vocem 
agaofcitc»  afftidae  atque  calamitofiae  ,  &  interi- 
tus  veftridalarcconfeaemifcreminit  Quap  ftunc 
vos  magnis  ad  fe  vocat  damoribus,  quaefmnrc* 
dcuntes  c^cipiet ,  quse  canfcttis  brachii$  vo$  fum* 
tr^a  ben^voleatia  compleftetur,  quae  fuarumca- 
lamitatum  amplius  aon  secordabitur  %  qw  lata 
jcg$ obHvioais  acceptas  injurias  fempitema conte^, 
gec  fttentio  ;  Quam  quidem  mqsftam  ,  fordida^ 
tam  Jugubri  habitu,  obqrtis  iacrymis  ad  genua 
veftra  provqlatam  fic  vobifcum  agere  exiftimate  * 
Quis  vos,  filiimeicariilimi,  a mciscQ.mplcxibus 
abiiraxit?  quisprscepta  mea  t%w  longa  fascytJo* 
ramfcrie,  tot  facrorum  conciIiorum&doQ;orunt 
auftoritate  firmata  docuit  tiegligere  ?  cur  iliam 
yiam  qtiam  apqftoli ,  martyres^  paftqres » tot  do- 
fliffimt,  &  fapicatiffimi  homiues  ingreffi  fuatj» 
quar^i&Chrifti  &  martyrumfangiiine  tin&am  vi^ 
detis,  dcferuiftU,  Stupcfcat  ccelum  >  mcfontem 
aquaevivaedereliquiftisj,  ut  pettufas  &  diffipata^ 
cifternas  fequeremini  ?  Cur  meq  facramento  au*. 
^orati  milites  *  parentis  figna  defemiftis  ?  Cur 
meum  fuaviffimum  jugum  e  rcftris  cervicibus, 
expaliftis  ?  Quqdcgotantu^n  contra  vos  eonce~ 
pi  fcclus,  ut  quos  geaui  inChrifto,  quibus  vi* 
tamdedijt  quas  laftavi^  quosindulgcntiamater- 
m  fovi,  quos  in  fpcmcceleftishsereditatiserexi^ 
pro  quibus  nunc  &  prcces  &  lacrymas  fundof 
yos  dilcipuli  ia  magiftram  ingrati,  Blii  in  ma- 

trem 


*57 


Ap   PAIRBS    CONCILI  1 


rr^-T^tretncrudeiei,  amici  in  fponfam  fius  contume- 
Chmti  lioR  ?  O  &  me  miferam ,  &  vos  lnfehctffimos . 
iS*z*  Sed  emergat  jam  <*x  iis  vadis  oratio  ,  &  iftos 
doloris  arque  lacryraarutn  fcojjulos  prasterve3a 
fe  tandem  ad  inveftigandum  atiquod  tantis  ma- 
lis  remedium  %  conlolandamquc  mo&ftiffimam 
matrem  convertat :  qua  in  partc  quem  primum 
invocabimus  patres?  Cujus  auxilium  implorabi- 
mus  ?  Nunquid  Dei  ?  at  vereor ,  ne  peccatis  &  fce-* 
leribus  noftris  offenfus  avertat  oculos,  aures  oc- 
cludat ,  &  iliud  nobis  fupplicantibus  *  quod 
olim  populo  IfraeliUco  ,  retpondeat  s  Neome- 
aias  &  iabbata  veftra  odivh  aaima  mea  .  Ne- 
que  enim  itllam  aliam  tantorum  malorum  eau- 
iam  extitiffe  arbitror ,  quam  populi  Chriftiani 
JttmUr*  0agjt|a .  *pTQpttr  peccat*  tua  (  inquit  Deus  pcr 
Hieremiam  *  alloquens  veterem  ecctefiam  )  rt- 
Unqutris  foU  ab  hareiitate  tua  $uam  dedi  tibi  * 
Wjervire  tefei&m  immkis  tuis*  Ego  fane,  gra- 
vilfimi  patres ,  cum  mifcram  horum  temporum 
conditionem,  &  calamitofum  rerum  ftatum  con- 
fidero*  vtdeor  videre  inceofum  ira  atque  indi- 
gnatione  dominum  ,  cvaginato  gladio  fpoufam, 
ob  filiorum  fcelcra  vulnerare  ,  &  illi  fervitu- 
tem  atque  folitudinem  comminari  *  In  tantis 
vero  malis  unicum  vidco  efle  remedium  praefi- 
diumque  lacrymarum  :  ut  pioremus  coram  do- 
mino  >  ut  tantum  iftud  incendium  in  eccle- 
fm  fortunis  excitatuoi  expreffis  dolorc  pecca- 
toruui  lacrymts  reftinguatur  t  m  facram  quam 
hodie  colimus  triadem  invocemus  ,  ut  conni* 
ventem  in  noftris  calamitatibus  dominum  >  & 
vcluti  noftrismalis  indormientem  iliis  regii  vatis 
^/n/*4i»  Vocibus  excitcmus;  Exurge  domins  y  qu&re  obdor~ 
mis  ?  exurge  Gf  ne  refelUs  in  fincm  t  yuare  obttvi* 
fceris  inofU  noftra,  fa?  tribuhtionis  noftrst 

0  pater  coeteftis  »  nunquid  ecclefiam  quam 
tibi  atrociffima  filii  mortc  confecraftt  ,  incendi 
nunc  ab  hoftibus,  diripi  atquc  vaftari  patieris? 
cupis  nc  fortaffis  in  alias  illa  puriores  fedes 
transferre  ?  &  ficuti  quondam  Hierofoly  mae » Afiae, 
Graeciaequc  tempia,  nunc  etiautreiiquae  Europae 
fan&iffima  domicilia  tuorum  martyrum  fanguine 
confecrata  ab  hoftibus  occupari  fincs  f  $i  nihit 
noftris  precibus,  finihil  eccteitaelacrymis,  fini- 
hil  eorum  qui  paffim  j&m  pro  tua  gtoria  truci- 
dantur,  fanguinc  vocibufquemoveris,  rcfpicein 
faciem  Chrifti  tui  :  ut  haec  tua  juftiffima  indigna- 
tio  peccatis  noftrisfceleribufqueconcepta,  illius 
confpcftis  vulneribus  pro  noftra  falute  fufceptis 
mitigetur . 

Tequc  enim  humanse  libertatis  afiertor  atque 
magiftcr  Chrifte  Jcfu»  fpes  unica  ,  foktiumqtie 
mortalium  »  &  cujus  cruentis  vulneribus  fimu! 
cum  fanguine  mortalium  falus,  vita>  feiicitaf- 
que  promanarunt  :  te  >  inquam  9  appellamus  , 
nunquid  fponfse  >  cujus  caufa  mortem  atrociffi- 
mam  fubiifti»  oblivifceris  ?  nunquid  ovcs  nota 
crucis  inuftas  ,  quae  fignum  femper  falutis  fuit  % 
z  lupismifercdilaceraripermittesf  nunquid  non 
illas  jam  inimicorum  voces  innos  ja(5latas  cxau-» 
dis:  Ubi  eft  Deus  eomm  ?  quibas  nihil  cffc  potcft 
vct  tuae  clementiae  contumcliofius  ,  vel  ad  no- 
ftram  caiamitatem  acerbius. 

Tequcf  Spiritusfanfte,  qui  veritatts  fplendi* 
diffimo  lumine  Chriftianorum  animos  itluftras, 
nunquid  patieris,  ut  omnia  nunc  tencbris  erro^ 
rum  occupentur. 

Tequc*  vi^o  fanftiffima »  piiffimaque  mater  > 

quam  votuit  Chriftus  eflevctutiaram  retigiofiffi- 

mam  >  ad  quam  in  rebus  affltftis  &  cahmitofis 

confugeremus »  quam  omni  honorc  »&  tuo  nos  pa* 

Cvncil.  QemuU  Tom.  XXX III 


1RIT)ENIINI    HABITAi  ^  58 

A   trocinio   fpoliare    homiues  pcrditiffimi  conan- 


Anno 
tur.  Ckristx 

Tequc»  princcpsapoftoIorumPetre»  cujushu.     15*** 
mcris  hanc  mokm  ecclcfisc  Chriftus  impofuit , 
cui  clavum  eripcre  ,  cujus  fucccflbres  pontifices 
Romanos  e  (ca^  deturbare  nituntur* 

Vofque ,  fortiffimi  martyrcs ,  feiices  anim» ,  tn~ 
colacquecoeleftcs,  quos  ecclcfisecuftodcs,  morfca* 
iiumquepatronos  Deus  elfc  voluit,  quorum  im* 
mortaiibus  meritis  minime  nos  adjuvau  ecclefia 
hoftes  arbitrantur :  vos ,  inquam ,  omnes  Impiora- 
mus ,  vos  hanc  funeftam  flammam  a  veftris  alta^* 
ribusf  abecclefiaChrifti,  &Chriftianorum,mcn- 
tibus  reraovctc :  uthictantusimpetus,  quem  hu- 
manaimbecillitasfuftincrenonpoteft,  aivinave- 
B    ftta  virtute  comprimatur  * 

Hoc  eft  unicum  fingutareque  perfugium ,  fan- 
ftiffimi  patrcs ,  ut  ad  di vinam  ctemcntram ,  ad  vo- 
ta,  preces&Iacrymasconfugtamus^  Quod  fi  ul- 
lum  ab  hominibus  ccclefia  Tpcrare  auxtlium  po- 
tcft»  id  nunctotum  invobisfitum  Sc  collocatum 
eft:  vos  iilam  caufolari ,  ejus  lacryuus  abftergc* 
re  ,  vos  illius  fordcs  abiucrc  ,  &  priftinum  llli 
fplendorcmreftituerepotcftis;  Vos  itla  nunc  per 
Chrifticruccm&fanguinemobfccrat,  Sc  obtdta* 
tur  ,  utafflift»  &caIamitofae  matri  fubveniatis, 
ut  jacenti  porrigatismaaum,  eripiatis  csc  hocmi- 
ferrimo  naufragio,  &  ereptam  in  portu  aliquo 
ubi  con^uiefcat ,  falvam  &  incolumcm  collocctis : 
vofque  imprimis  appellat,  iiluttriffimi  iegati,  quos 
C  divtna  bonitas  in  noc  altiffimo  ccclefiae  vertice 
collocavit,  utomnia  ctrcumfpicere,  videre  &il- 
luftrare  deberetis:  quos  hac  purpura  exomavit, 
utmortisChriftiadmoneret/&utilIam,  fi  eflet 
opus ,  rubicundiorcm  effufo  pro  Chrifti  gioria 
vcftro  fanguine  redderetis  *  Vofcjueetiamfandif" 
fimi  patres  qtioscoeteftis  fapientiapaftores  &cfle 
&  appcllari  voluit,  utnullumperkulum  aut  la» 
boremrecttfandum,  fcdcrucemetiam  atque  mor* 
tem  pro  faiutc  ovium  ,  &  ccclefiae  dignitate  fu* 
ftinendam  arbitraremini «  vo$  inquam  ,  omnes 
appellat,  vcftramfidcm  imptorat,  vos  obfecrat, 
ut  viamnuncinveftigetis,  qua»  fi  non  pdftinum 
dccorem  recuperare ,  has  faltem  quae  fuperfunt  re- 
liquias  contra  furorem  hoftium  tucri  $  confervare» 
D  que  poffit . 

Aaquamquidcmrcmobtinendam  funt  qui  ve- 
terem  illam  feveram  morum  difciplinam  in  pri* 
mis  revocandam  arbitrcntur,  quorum  fcntentum 
quiseft  quinon  probct  ?qui  nonducat  falutarem, " 
&  ad  placandam  divinam  indignationem  ma- 
gnopere  pertinere  nonvideat?  Xlias  audio,  gra« 
vimmi  patres  » tota  Germania  jadari  voces :  fedes 
antiqua ,  mores  antiqui  ,in  quibus  ficut  eft  aiiquid 

Suod  probem,  fic  etiam  eft  aliquid  qsod  mole- 
iffimeferam,  &graviffime  dolcndum  atque  re- 
prehendendumputcm.  Iliis  ecentm  vcrbis  primo 
fignificantfe  non  ob  aliudab  antiqua  fide  degc* 
nerafie,  quam  quodnos  ab  antiquis  moribus  dc- 
flexcrimus:  quod  quis  non  inteiitgat  fummope- 
E  rc  elfe  dcpiorahdum  ?  C^uid  cnimpoteftindignius 
cxcogitari ,  quam  tanti  fcclcris  culpam  in  ecclcfise 
corruptos  mores  tranftuliflc  ?  An  quod  me  igna- 
vumviderismilttcm,  tibi  transfugam  &prodito^ 
rem  effe  licere  esiftimabis?  Quod  ego  fim  ambi- 
tiofus,  tuparricida?  Quod  cgo  fuperbus,  tu  ia 
Deum&fandoscontumeiiofns?  An  quod  guber^ 
natordormiat  aliquando,  &qui  in  naviferuntur 
fint  profligatis  moribus  ,  tu  navim  perfbrabis? 
Quod  domeftici  fint  improbi  ,  tu  domum  in- 
cendes  ?  Quod  cives  fint  iniqui ,  tu  civitatem  ho» 
ftibus  diripiendamdabis?  Ofummam  hominum  ' 
E  e     3  caeciu^ 


6$9 


GONCIO    DOCL    PETRI    FoNTIDONII    Hf$P# 


66q 


Ahho    «Mitatem  *  Se4  quamqtf^m  Ulprum  eaeehas  U»  A 
Oftfusrf    crymis  fit  &  commifcrationedigniffinH,  quihac 
i^2«      cccaftone  tantutn  in  fe  fceiu*  admittendum  pu* 
taverunt  ,  nos  tamen   ittorum    reprehenfioncs  % 
tadtas  quafdam  Chrifti  fcrvstoris  noftri  vaces, 
fuam  ecclefiam  per  inimicos  cxcitantis  &?  adma- 
nentis  exiftimare  dchemus  ;   prsefertim  cum  if li 
HaC  potiffimum  via  ad  expugnandam  ccct$fiam, 
feducendamquc  popuiarem   mttkitudinem    pro* 
grediai^tur  r  Nam  fi  qu*4  cft  in  ecclefia  depra- 
vatum  ,  f|  quid  corruptum    &  contamindtum  * 
id  folum  curiafifliime  notatum  ia    qnam  qtwfi 
ncervam  cpogtffernnt ,  id  habent  in  numwto* 
id  ifi  gymnaliis  ,   in  (uggeftis  >  in  puhlicis  pri- 
vatifque  toiioquiis,  in .  temptis,  in  forp»  in  an- 
gutis,  i«x  concionibus,  inomnibushomirmmcir*  R 
cuiis j|  id  inquam  unum  fermonibus  fc  iibrispo- 
pulo  ja&ant  ,   hoc  untcp  argumento  &  crtores 
tuentur  ,  nos  in  odium  adducuqt  ,  &  t«meriu- 
tem  conciurae  muJUitudicits  ad  iram  $t  injatiiam 
impcUunt  >    8$  inflammati%  odip   facile    quod 
optant  perfuadent , 

Hacc  funt  iliQcum  arma  quibus,  ecctefiam 
Qppugtiant*  qu^exeorunxrnanihu^  edpi  alia  ra- 
tione  non  poflfuat  ,  quatn  fi  haec  imprimi&  ecciefiae 
vulnera fanentur  *  quae  vobi&nutic ,/gravifficni  pa^ 
tres,(iimma  ftudio  atque diligentia curanda  funt  % 
tit  reftituta  fanitate , revocataque  ecdefias  pulchrU 
tudine  ,.  cum  in  Ula  hpftes  canjecctint  oculos, 
fe  deceptos  inteiligant  ,  &  itliusamore  capti  m 
ejus.ruant  amplex,us,  matetnumque  ir\  finum  re*;  Q 
vertantur.  Viciftls  mihi  creditepatres  ^non  fo^ 
luni  meo. ,  fed  ornnium  judicip  vicifti&  %  &  non 
tnodo  arma,  fed  captivosi  ^fpo.iiahoftibas  ade^, 
tniftis  >  Ci  tnodo  defarmatae  ecclefiae  aatiqu^m 
f^ciem  atque  formam  reftituatis^  Sed  quid  cgo 
feagC  apud  vos  ,  quos  potius  amnium  laudtbus, 
ceJebraadus ,  quam  cujufquam  oratione  excitan-i 
dos ,  aut  ahiinando&  inteltigatn  %  quos  qum  ego 
tanta  hujufce  rei  capiditateflagrare  videam»  (o^ 
leam  (ngentes.  D,eo  immortali  gratias  agere  % 
qut  eam  vobis  de4crit  meatem,  ut  honori,  dk 
gnltati  ,,  omnibus  commodis.  8i  utilitatihus  ve- 
ftris  ecclefi»  ca,ufa  reaunciandum  efle  judicare^ 
tis,  Et  meritp  id  qttidemfacitis.x  f^nitiflimi  pa* 
tre;s:  quis  eft  enim  per  Deua%  immortalem ,  qui  j> 
lioc  pvaefertim  cala.mitofo  &  funeftiffimo  faecuio 
cum  ovium  falus  ^  cum  ecclefiie  dignitas  j  cutn 
Chrifti.  gipria  h\  fummo  difcriminc:  per&uloque 
verfantur^  noa  moda  dignitatis  fusc .,  fcd  falu- 
tis  etiam  i%  vicaa  difpendio  ecckfiae  incotumita^ 
ti  fubvcniendum  non.  ducat  ?  Si  Chriftus  ipfe  ad 
ab|eitiiEmam  fctvi  conditionem  ,  hominis  caufa. 
fe  dejecit  %  ego  pro  iltius,  gloria,  nihti  de  mea 
dignitate  patiar  c(fe  detra&um  f  ipfe  terw  coq-, 
iiijue  conditot  ac  dominus  ,  extremam  pa^uper^ 
tAt^na  8c  indigetitiam,  ftcerbifliaiafqoc  co^tume^ 
lias  fponfae  iu»  amore  fuftinuit  :  fc  ego  meas. 
utititates,  ecclefi»  Uluti  antefcrendas  putabo  ? 
Ipfeludibrio  habitus^  intct  fcekratiflimosktro^ 
n,e&  in  crucem  aftus^ ,  fe  crudeHflimaj  marti  pra  E: 
mea,  ecclefiarque  f^lute  dcvovit:  ^egononpa^ 
tiardignitatis  vel  fqrtunarum  mearum  v^I  mini- 
mamfieri jaitutam  y  ut  minantiinteritumecclefi^ 
fuccurratur^ 

Liceat  verumdicere ,graviflhni  patres,  fanftiifi-, 
mi  UH  primi  ecciefia?  p«%ftorcs ,  clariffimique  prin* 
cipesapoftoii,  humiles,  abjefti,paano(i,  tcxen-, 
dotum  tabernaculorum  amfices,  cariarii  %  pifca- 
torcs  %  aon  minus  inter  pannos  illos  &  retia  %  quam 
jntec  aurum  &  pnrpuram  apoAoIicam  dignita- 
tcm  retinebaat  Jllaeft  vera  gloria,  illa  vcra  oigni- 


tas  ,   &  ^poftolic^.  majeftas^  veilecontemptum  ,  ^^Nc. 
ignobiiern  fc  abjeftum  efle,  tttChnftiglanat  8c  CHRisTt 
ccc!efi£  fatus  atque  dignitas  conicwentur  *  In     %f6zt 
hanc  igitur  unam  curam  fc  cogitationem  dics  $$ 
nodes  ficuti  facitis ,  gr^viffimi  patres  n  incumbitc , 
ut  rebu1:  omnibus,  pofthabitis  atque  negleftis,  uni 
(olumccclefise  falud  canfulatis:  qqae  tota  nunc  t 
veftra  fide  ,  fapientia  ,  audoritateque  pendct  % 
quas  in  fumm^m  nuntffpem  fatutis  erefta  cft  *  cum 
ad  eam.obtinendam  videat  vobis  ncquc  vaJunta** 
tcm  deetfe,  nequ^facMttatem*  Hibetiscnim  tH^ 
prsfidia  &  adjum.enta  >  qux  nillius  mortalium 
(  ifi  tanta  praefertim  rerum  perturbatione  )  non 
dicamfperare,  fed  nequeqptare  unquam  potuif* 
fet,  Vota  per  totum  orbem  Chriftiacuun»  hujqs 
reicaufa,  iufceptafuat;  omnibusomtiium  ^ccle- 
(iarum  aturibusfuppIicatur,continuisprecihusfic 
tacrymis  divina  faiHcitatur  mifericordia :  habe- 
tis  (anftiflimorucn  patrum  ,  do6liffimorumque  ho- 
minum  frequentiaminnumerabilem:  habetis  cla-» 
riflimi  iaiperatons,  potentiffimorumque  r^gum* 
rerumpiibticarum  %  princip»mque  Chriftiaaorum 
Jegatos  ,  quomm  dulciffimo  confpedu  reereatut 
ccclefia  ,  &  fibi  vobifque    (ummam  fecuritatem 
poNicctur,  qui  nanmodocanfitio  atque  pruden^ 
tia»  (ed  armjs  etiam  atquepotenu^auftoritatem 
&  decrctaveftra  (artiffioie  tuehuntur*  Quae  quu 
dem  omnia   Pii  IY.  ppntificis  maTcimi  domini 
noftrj*  (inguUri  Ueneficiaadepti  eftis:  qtii  ut  ec* 
QltCm  fubventrst  %  nuilis  iaboribu^ -%  fumptibust 
impenfis  parcendum  judicayic  %  qui  amncs  prin-» 
cipes    Chrtftia^nosi  ,   omnes  Qcckfiarum  omnium, 
paftares,  ad  tuendamiltiu^dign.itatem,  quamS; 
vita^rebus.amnibuscariaremducit,  t^nta  (ollu 
citttdine &  induftria  efuisfedibus excitavifc ,  ut  mu 
hi  ouidem  inrcbusprope  defperatis,  fignum  alu 
quod  fdlutis  fuftulifle  videatur  % 

Qpaterf^ndiflime,  cujuscumcgoflagransfta* 
dium  in  <;ogenda  cancitio^  tntotpaftoribus^con^ 
vocandis,  intotregum,  principumque  Chriftia- 
norum  accerfendopr^fidio ,  in  ialticitandis  etiam 
ipfisChriftian«e  reiigianis  hoftibus  amni  bencvo^- 
ienti^  fignificatiane;  cumhaeCjt  inquam^  omni^ 
tacita  mentis  cogitatione  p^rpendo:  %  te  quidem 
divinahonitate,  &clcmentia!  in  hacq  tempora  in* 
fceiiciffitna  refervatum  intelliga  ;  quibus  pap tec 
te  nnlhis  alius  fu.bvenire  aut  mederi  patuiffct  ^ 
Fruere»  patcrbea,tiffime',  hactanta  tuagloria  & 
feficitate^  te  totus  Chdftianus  arbis  aflertorem 
fuse  iibertatis  agnofcet  :;  tibi  non  homines  mo-, 
do,  (edangelietiam*  civefqueceleftesplaudent^ 
&  gratuUbuntuv:  tibi  fe  ecctefia  fuam  falutcmde^ 
berc  confitebitur :  tibi  Chrifius^  cujus  vices  ge^ 
ris ,  cpron^m,  virentibu&  perpetua  floribus  ii&  t«u 
tis  tuislabpribusyirtutibufquedignamjt  fuisjam 
manibusi  iateacit  »  eam  (acrofanfto  venerandaque: 
tuQCapitiimpofiturus:  ti.bi  nonmodapr«rfenstW^ 
cutum^  (ed  ipfa  pofteritas,  gratulabitur,s  fc  hanQ 
taampietatcmincredibUem^  quam  &operibus^? 
namin^profiteris,  fcmpiternis  laudibuscclcbrabic  % 
Quid  igitur  reftat  x  graviffimi  patres  ,  ut  finem  ali* 
quando  diccndi  faciamus,  nifi  ut  quando  nequc 
tempusicommittat ,  neque  majora  ,  quamifla ,  qu«; 
tiunchabetispirgefidu,  fperare  poteftis,,fumma  ce^, 
leritate&fcftinatiane,  in  q^ua  cgo.  omnem  fpem 
fitam  &coltocatam  arbitror^  ad  ftabiiiendam  & 
confirmandam  ecdefiam  remis,  velifquc  (  quod 
ajunt )  cantcndatis  •  Noftisioptime ,  fan&iffimi  pa- 
tres.j  ecctefias  vcftrasinnumerabilcs,.  nuncpafto-t 
ribus  orbatas ,  in  maximo  pcticulo  vcrfari  £  Noftis; 
practcrea  hanc  fan&am  fynodumfgpecoaftamjtcm-» 
po.ruminj|uriisabeJtorumtumuttibus^iaimicarum 

infidiis     - 


A  NNO 

Christi 

i$6Zt 


66l  AD   PAIRBS  IN    CONCIill   T  R  IDEN  TI  N  I  *  H  A  B  I  TA. 

infidijs  diffblutam,  difltpatamquefuifle:  Noftis  A 

etiam  Witembergenfes  thcologos  principem  fuum,  X  C  V. 

cum  excrcitu  quondam   ad   diffipandum   conci~ 

Iium  armafle  :   omnia  nunc  tcntabunt  ,  omnia 

expcriemur  .  Adeft  bic  vicina  Germania  ,  qn# 

non  mcdiocritcr  hujufce  rei  exitum  ,  extremam 

fententiam,  damnationemque  reformidat;  miht 

credue,  licet  in  iplis  Atpiam  vifceribusindufi , 

iis  tc&i  fatis  atquc  muniti  montibus  6c  rupibus 

videamini,  inhomiamangulosfubita  &  inopi- 

«ata  hoftium  armapcnerrabuot:  videorqucmilu 

atiquando  videre  concuffam  tumultibus  orbem, 

srmorum  ftrepitum  audirc ,  Haonibafcmqueipfum 

ad  portas,  hoftcs,  inquam  ,  ad  tftam  montium 

oftia  faucefquc  confiftcrc  ,   vofquc  ,   graviffimi 


66% 


A   H   H   O 

Christi 

%$6Z. 


f.  HET^HICI  D  E  S.  HlEHQT^rMQ 
Lmfitani  rheohii  ,  CT  artium  iiberdiiHm  m*t- 
%iftri  ,  Dominicani  ,  Je  cdUmitdtibus  etcfcfia 
or4tio  ,  bfibira  domimtd  frima  quitdr*%e]i- 
m&  apud  ftcrum  tonciiium    Triicntinum  %   &nn* 

UDLKll. 


Nemo  eft,  fan&iffimi  patres,  quitiujusno- 
ftri  turbulenti  fsecufi  miferandum  ftatum 
ccrnerc  petfe£e  poiRt  ,  dignifque  lacrymis  de- 
plorarc  ,  nifi  ts  fibi  proponat  anteoculos  pr#- 


patres,  de  fuga  folum  &  falute  veftra   togita-  B    clara  illa  ac  fclicia  naicentis  &  ftorefccntifi  cc^ 


rc,  &  fimul  cum  fuga  difcefllujue  vcftro  ,  mu 
ferrimae  matris  eccfefiae  interitum  funufquccon- 
tcmplor*  O  rcm  mifcrrimam,  3c  ornoibus  f$cu~ 
Ju  dcplorandam ;  ii  modo(quod  Dcusavertat) 
hic  tantus,  tam  illuftris  ,  clariffimufque  ccetus 
vcftcr,  re  infe&a  diflbfvatur,  aftum  cft  dercIU 
gioneChriftiana  •  Exultabuntadverfdrii,  iugen- 
tes  animos  concipicnt ,  alacres  &  lam  volitabunt , 
fc  vera  fentire,  noserrarc:  nobisinfcufum,  fi~ 
bi  Dcum  propitium  efle  ja&abunt  ,  &  vehui 
jam  de  nobts  partavifloriagloriabuntur:  eccle- 
Jta  verq  omni  fpe  deftituta,  omni  orbata  prae-* 
fidio,  quid  aget  ?  quem  invocabit?  quo  fe  ver<* 
tct?  cujus  opcm  8c  auxitiumimplorabit/  quem 
locum  hoftibusvacuumreperiet,  quofe  valeat  re~  C 
ciperc  ?  quam  iibi  impofterum  ipem  pollicebi- 
tur?  oumquid  ut  iterum  fynoduscogatur?  num- 
quid  fperare  poterit  ,  ut  haec  unica  fpcs  totics 
jugulata  revivifcat?  Quin  potius  metu  cxamina- 
ta,  omnt  fpc  deftituta  ,  praeteritge  calamitatis 
memoria  ,  &  impendcntis  timore  confcda  cedec 
mifete  fui$  hoftibus,  in  triumphocaptivaduce- 
tur,  &  in  prapdam  iilis  cxhibita,  fe  abillisdU 
laniari,  dilacerariquc  patictur, 

<£u®  quidem  mala  ne  ilii  eveniant ,  vobis ,  gra- 
viffimipatrcs,  celeriterprovidcndumcft  •  EfBcire 
ntinc  cumfilent  arma  ,  cum  nondum  hic  bcilo- 
rum  ftrepitus  exauditur,  cum  omnesinfummam 
fpem  vofunt  veftris  pendere  fententiis,  ecc!efi«- 
que  falutem  contineri  arbitrantur:  cumontcuU  O 
hujus  concilii  ab  omnihus  provinciis  fufpcnlis  mu 
mis,  tanquam  unicum  &fingularetantorumma<* 
Iorum  rcmediumfpeftantur:  nefruftradefapien^ 
tia  ,  coufilioque  veftro  totus  Chriftianus  orbis 
fpcraflb  videatur . Efficite  ,  patrcs,  ut  vel  illas  pro^ 
vincias,  quas  nondum  furorhoftilisinvafit,  tu- 
tas  ,  firmas ,  atquc  conftantcs  dccretis  veftris  fan* 
diffimis  confervetis:  vcl  quod  ego  dedivinabo- 
nitate,  veftraquefapicntiamihipolliceor,  utcor 
illud  unum  &  unica  anima,  quam  Spirhusfan- 
ftus  omnibus  Chriftiaais  voluit&fccitcflecom- 
muncm  ,   8c  quorumdam  liccntia   multis   nunc 
erroribus diftraxit  atque  diffipavit ,  iterum  divina 
veftra  virtutc  coeat  6c  copuletur:  ut  omniumfic 
unusanimus,  una  fides,  unus  fpiritus,  quorum  E 
unus  cft  Dtws*  unicufquefervatorChriftus,  cut 
fit  laus,  decus,  honor,  gloriaquc  fcmpiterna  . 
Amen, 

Pl  XI, 


clefi^e  primoidia &  incremcnta .  Nam  li  ferio rem 
pcrpcndamns  ,  &  conferamus  rc<3:e  Iingula  ,  vi- 
tam,  mores,  pictatem,  fidei,  rcJigionifquc  ar- 
dorcm,  &  amplitudinem  :  videbimus  plane  ,  fi 
pqui  rcrum  fimus  judiccs ,  &  veri  aeftimatores ,  hcu 
in  quam  lugeuda  ,  6c  calamitofa  tempora  inciderit 
poftcritas  ifta  noftra,  &in  qualcm  infelicitatcm 
devcnerimus,  quantumqucJabenris  haec  &  fcne- 
fcentis  ,  ne  dicam  expirantis  mundi  degencrans 
aeias,  abilloprifco  majorumnoftrorum  CJfciderit, 
aureo,  ilorcnie,  ac  beatofaeculo.  De  p»fenti- 
bus  igiturecclcfiiccalamitatibus  fcrmonem  habi* 
turus  jcarum  caufamexevangelica  recitata  le&io- 
nedepromam,  remedia,  Dcoaufpice,  &antido~ 
ta  falutariaindicabo,  Scd  vincit  fateor  diftur?  vU 
res  injunftum  onus  •  Timorem  incutit  digniffimus 
hic  locus  acfacerrimus.  Deterret  graviifitnorum 
&  fapicnciffimorum  praefentia  auditorum  ,  mundi 
proccrum,  ccclefiae  luminum  ,  chriftorum  Dci? 
quibus  fane  jure  potuiflcm  opttmo  defpondere 
animum,  nift  veftra  ,  fandilfimi  patres  ,  tanu 
cflet  hnmaniras  ac  facilitas,  quantaprofcfloeft 
au^loritas  ,  digoitas ,  &  cruditio,  qu#  patiens 
mihi  difturopoUicenturfilcntium,  &  trepidami 
pruebent  audaciam,  favoremque,  conciliain  , 

Conftat  igitur ,  ttt  hinc  initium capiamus Chri- 
ftum  optimum  maximum  Dei  virtutcm  &  fapien-  u  car.  *e0 
tum  rcipublicse  Chriftianse  fuifle  audorcm  ac 
parentemt  Eundcmque  (  ut  de  divino  illius  nn- 
mine  fempiternaqne  majcftatc  conticcfcam  )  vi- 
tam  in  hoc  mundo  paupcrcm ,  humilem,  abjeftam , 
dcfpcftam  ,  incommodis  omnibus  ac  laborjbus 
rcfertam  delcgifle  .  Talem  is  afcivit  populum, 
&  rcmpublicam  inftituit,  qu*  cjus  infcftaretur 
veftigia  ,  morcs  imitarctur  ,  legcs  &  inftituta 
vit^Tervarct*  Hancut  fponfamcariflimam  quam 
adco  dilexerat,  utfanguinemproeafudcrit,  cx* 
tremaque  fupplicia  fubierit:  &  miferam  mortem  , 
qua  eam  a  tencbrarnmimpcrio  &  fatanae  tyran- 
~;JI~  Iiberaret;  nonpcriturisdivitiis&glqriadi- 


nid 


tavit,  fcd  ut  inopia,  defpeftu,  paupertate  ,  & 
vitae  injuriis  qu*rcsadilliusfaneregnummanu- 
ducunt  &  provchunt;  ita  maximis ,  optimis ,  atqiie 
divinis  donjsornavit  *  aftecit,  acprofccutuseft. 
Eos  autem  quos  ad  eam  gubernandam  praefcce- 
rat,  apoftclos  tnquam,  ignobiles,  pauperes,& 
pifcatores  clegit :  nullofuco,inanive  philofophia 
fuffultos,  divinotamcnSpirituafflatos,  &cccie- 
ftibus  virtutibns  praftantcs  * 

Hxcitaque  fic  cunftis  mundi.  praefidiis  defti- 
tuta,  &  coelo  dives,  Deus  bonc,  qtiamcrevit! 
quam  floruit!  quam  fplcnduit !  quamamplifica- 
vit  fines  fuos!  quam  dcnique  univerfis  nonfo- 
lum  agreftibus  hominibus,  verum  philofophis  , 
fapientibus,  regibus,  acprincipibusadmimioni 
fuit!  Quam  fcrvcas  tunctemponsieligio!  Quse  &>*.  14. 

pic- 


60$  Vt   H&HKICI   OE   S.    HiERONYMO,   DoMINICANI,  tftf^ 


A  w  w  o 
Chkisti 

41  «4» 


**  fCN  IJt 


*♦  Tor*,  !• 


crf*Mb*> 


jwf*fr*k 


pteta4.4  awa$j  gaitdium*  paxinSpiritufan&o! 
Qusc  demum  omnium  in  Dco  coqcordia  &ani- 
murum  conjun&io  1  Quae  templa  magnifica  ,  & 
cqenobiorum  j&uJtitqdo  ,  quorum  acfhuc  jacen? 
I^  ac  proftr^ta  ?adavera  fervorem  &  devotio- 
$ern  noti  Vtflgarem  pftendunt!  Deinde  quaiisin 
paftoribus  zelus  ,  quotidie  pro  ovibus  fujs  mo^ 
ricntibus!  Quaiis  m  4ofto?ibus  (apientia  adre- 
feilcndas  haerefes  ,  rcddendamque  rationen^  de 
$£  ,  qtjse  xn  e{s  ^(Tet^  fpe  !  Qualis  in  monachis  devo* 
tio  afc  modeftia ,  difcipiina  ^morigeratio ,  &  mcncis 
in  cofeium  jugis  elevatio!  Quae  in  virginibuspu- 
ritas»  honeftas,  ac  pudicitia!  Quam  iaconjugi- 
busreciprocusamorj  Inpopuio  jam  quae  finceri* 
tas ,  fimplicitas»  & ad  magiftratus iubjeftio !  Quae 
denique  littmanarum  divinarumque  legum  fcdu*. 
la  obfervantia,  diligenfquecompietio !  Superbtae, 
fegnitixjtfocotdiae,  autceterisfceleribusnihil  fe- 
re  relinquebntut  ioci.  Contra  veropoftquamcet* 
fere  jura  peccatis ,  &  triticum  zizania  fuffocare  coe^ 
pit ,  tranla&o  illo  ardente  ecclefiae  tyrocinio,  quid 
jaiu  non  trifte ,,  non  miferum ,  non  funeftum  ac  ca^ 
lamitofum  cernere licet  ?  Oomia  everfa ,  e^tinfta , 
convulfa  ,  labefa&ata  funt  &  prope  interitum» 
Refrixit  impietate  pietas,  fuperftitione  religio» 
beilo  pax  ,  rebelibne  fubje&io ,  mendacio  vetitas , 
procacitate  pudicitia ,  edacitate  temperantia ,  in^ 
temperantia  fobrietas ,  faftu  modeftia ,  di(ioluria-i 
nedevotio,  luxumoderatso,  tenachate  elcemo-r 
fyna,  temeritate  prudcntia,  praecipitationecoa^ 
iilium,  fuperbia&infolentianumilitas»  infiddi- 
tate  fidea ,  inani  fiducia  fpes ,  eupiditate  earitas , 
vitio  denique  vLrtus*  &  malo  bonunv,  Utnihti 
auftore  Cypriano.  jam  ooa  cogipertt  effe  licitum 
cum  publicum  eft.  Adeo  ut  vixveftigiumilliui 
antiquae  fanftitatis,  6c  veteris  nitoris  in  Chrifti 
Iponfa  reperias .  Quineam,  quambenignus  ejus 
fponfus  tot ,  tantifque  donis  ornavit,  ut  comme^ 
moravi,  &Hberaiiiueratmuaificentia  profequu-» 
tus,  frigefcente  indiescaritate»  fuccrefcehttbus 
peccatis  ,  puiluiancibas  ha;reilbus  ,  JSde  ipfa 
velutinfonteairemeante»  &  reiiquum  orbis  quaft 
deferente,  ad  Petri  fedem,  ad  ecclefiara  Roma^ 
nam  unde  efftuxerat  &  emanaverat  retroiaben^ 
te,  fenioconfeftam,  rugisplenam&deturpatam 
maculis ,  aurum  deniqnq  verfum  in  fcoriam ,  fum^ 
mo  cum  dolore,  S^  aoa(inelAcrymi&perennibus 
cofltempiemin% 

Qaod  £  magnusilleBafiliusftatumfuitempo-, 
rk  fimilem  eflle  dicebat  navaliprariio&quidem 
noftuino ,  mari  magnis  nndique  concitato  ventis , 
ingruentibus  procellk  ,  utrinque  congrediente 
clalfe,  ubiquisdttx,  aut  imperator^  miles,  aut 
advetfarius ,  non  poffiadignolcere :  fed  commifce- 
liomnia,  conftmdi,  turbari,  quati,  coliidi,& 
funditus  everti \;  No£  qui  non  levioribus  ,  ut 
reor,  roalis  impiicamur^  &  cladibus  atterimnr, 
in  eajammaaeTitesYita,  in  quanihiifit  aiiquid, 
quam  quaedam  miferrimi  tcmporis  prorogatio  , 
quid  de  noftro  caiamitofo  faeeuio  fitigerc  aut  ra-* 
tiocinari  poffiimusi?  Nihilnonturbatumvideas, 
Caligantem  fidem  apud  plerofque  ,  &  in  mitle 
fe&as  diffcftam.  Templa  dominicapolluta,  fa* 
cris  imaginibus  ejeClis,  &  confpurcatis  difuta, 
&  prope  rutnam  •  Sacramenta  potiffima  inquam 
ilia,  divin»  erga  no&  mifericordiae  organa,  & 
animi  prapfidia  calcata  pedibus  ,  &  vilipendi  : 
fummum  totius  ecclefib  paftorem  ,  &  Chrifti 
vicarium  paffint  contemni:  guflantesac£asvien- 
tes  iupos,  quiarceat,  velrarum,  veineminem, 
magis  ac  magb,  ut  verbis  utar  Cypriani,  fae- 
vieate  advcrfatio  ,  errorcm  fallero,  iivorem  ia* 


**M<xb,yl 


h  cendere,  fuperbiam  ioflare,  iram  praecipitare  ,  £ ^  N^ 
cupiditatem  esccecare.  Et  ut  paucisconcludam  Q|RJSTx 
multos  amifta  fide,  irrififtjue  operibus  autfloc     t4^2v 
cifa^is ,  falfo  nefcio  unde  fibi  falutem  promitten- 
tes,  fub  Chriftiano  titulo  ,  quem  honoris  cau- 
fa  rctinere  videntur ,  Epicurea  aut  MahumetU 
ca  longe  turpiorem  vitam  agere  .  Orbemdcni» 
<jue  univerfum  ardere  flagitiis  ,  &  peccatorum 
incendiis  ,   fi  quse  -pejora   mala  peccata  noftra 
non  minantur:  ut  boni  quicquam  nihiljamoc- 
currat ,  quod  fperare  poffis  ,  vix  quod  optare 
audeas  :   nifi  fbrte  maile   pios  ad  vitae  exitum 
vocari  (  quae  felix  nunc  eflet  conditio  )  <\mm 
*videre  mata  gentis  fua  ,  ^T  ftnifarum  • 

Quainre,  fan&iflimi  patres ,  id  ego  dolentius 
B  effe  arbitror,  atque  deplorandum  tnagis,  quod 

velut  ^fcbricitatos ,  qui  nec  medicum  agnofcunt ,  »  Bthfmj 
aut  pharmacum  admittunt:  feuutiiliquiinimo  te** 
tnaris  pofiti  ,  immenfum  aquarum  pondus  non 
fentiunt ,  nos  a  Dcq  tanquam  a  parente  optimo  Sc 
noftro  amantiifimo  quotidie  flagciiis  caedimur  , 
extremiscatamitatibusattriti,tantumabeft  utre- 
fipifcere  velimu^,  quin  (  quod  qxtremse  eft  caecita- 
tis)iatantonaufragioconftituti,  &  pericuiorum 
difcrimine  vitamtraducimusofcitanter,  perinde 
ac  in  fumma  pace  verfaremur,  ncc quicquam  a  no~ 
bisquod  ad  bene  vivendumfpeftat,  iniigniauti^ 
nam  virtutis  aiVequuti,  omiflum  effe  videatur* 
Ut  merito  innosilludjeremiaecadat :  Adflagel-  y&m,  ^ 
la,  ut  altcr  Pharao  ,  obdurefcentes*  &  adcbr-'^M»  17* 
C  reptionesutafpidesfurdefccntcs,  Wruftr*  fercujji , 
fiiii  dififolinam  nonreceperunt .  Hicftatus,  hacre- 
rum  noftrarum  conditio  eft,  optimipatres,  hic 
praefens  quo  pertcUtamur  naufragium. 

Jam  vero  tantorum  malorum  caufam  mihiin- 
veftiganti,  nulia  aliafaneoccurrit ,  quam  quod 
f accubuerimus  tribus  H lis  fatanae  telijp ,  quibus  nc- 
farias  ille  olim  caput  noftrum ,  Chriftum  inquam 
optimum  maximum  jejunaritem  in  defertoimpe^ 
tiit^  &experieadiC3ufa*  quemadmodumecclcfia 
hodiecommemorat,  tentavit>  gulae,  ambitioni, 
avaritiae .  Haec  funt  tres  illae  plagae  de  peffimorum 
equorum  ore  procedentes  ,  ut  eft  in  Apocafyfi,  Afm& 
qux  tertiam  partcm  hominumocciderunt ,  ignis, 
himus^,  &fulphur«  Hsec,  inquam,  tresiilaepe- 
I>  ftes  exitium  ac  perniciem  univerfo  orbi  inferentes , 
ut  teftatur  Joannes,  concupifcentia  carnis  >  contu-  „ 
fifuntU  oculorum ,  €F  fnftrbia  vita*  Simularque  <^«  a*** 
enimiftainhominum  mentes  irrepfere,  &  ferpe- 
tc  coeperunt ,  continuo  virm$  elanguit ,  emwuit» 
conticuit,  evanuit,  &;pofthabitaeft* 

Nam  ut  a  gulaevitioexordiar»  quaenorimala 
mundo  peperit?  Parfimoniamhaec(netoties  pri- 
rooruin  parentum  infelix  cafus  repetatur)  omni- 
no  abftulit:  abftinentiam  pcpulit:  jejuniafacra 
nori  modoifrcgit,  verumprocul  ablegavit,  Cor- 
pom  denique  dtfciplinam,  qua  veiuti  minutifik 
mis  arcibus  caritas  circumvallata  conftat  acfir^ 
matur,  abrogavit. Intemperantiam»Ittsum,cra^ 
pulam,  venerem,  ebrietatem  &  petulantiam  irt- 
E  duxit  *  Quae  cum  ma/ores  noftri  viri  fan<ftifllmt 
probeacfapiehternoverint,  adeo  corporis  di&i- 
plinatn  fuere  ven^rati ,  ut  eam  femper  cum  pietate 
coiijunxerimt »  Non  ficut  mutti  kodie  inimici  crucis 
Cbrifti  *  cjuornm  Pem  wnter  eft  ,  qui  terren*  f* 
piunti  utreliquos  voluptuofosomittam)  quos  ob 
unam  ciborum  licentiam  a  fide ,  afeecclefia  ,a  Dea 
defecifle  videmus , 

Deinde  jam  inanis  gloriae  appctitus  &  bono* 
ris  ambitio  pouipaofi ,  taftum ,  apparatum ,  &  mtl« 
lealuportenta&monftrad«dit»  Quosenim  ^m^ 
bhiofus  >  ut  iaquit  Cyprianus  9  arrogantium  faftu$ 

priu$ 


Gt&tf*  ji 


'TMtfyti 


A  m  h  a 

Christi 


AD   PATRES    1N    CONCIilO    TrIDENT.    HA&iTA* 

A 


Ofit  »j. 


ffflfc  *t 


Mttrk*  4^ 


9»*»»  £« 


$dtm% 


Tf*h  toj, 


itoi**  14» 


prius  pertuiit  ?  Qyas  fupcrbas  fbrcs  matutinus 
falutator  obfcdit?  Quot  tumentiumcontumelio- 
fa  veftigia  ftipatus  clientlum  cuncis  ante  pracccfllt, 
ut  ipfum  etiam  faluiantium  comes  poftmodum 
pompa  pra»cederei ,  obnoxia  noa  homini ,  fcd  po~ 
teftati  ?  Quibus  denique  fordibus  cmit  ut  fulgeat? 
H*c  dcmum  incredibili  quadam&miraphilau- 
tia  gloriam  &  excellcniiam »  quae  veras  virtutis 
funt  praemia,  &  jurc  ftudiofisdebcntur,  fibiufur* 
pans  &  falfo  arrogans ,  fublimem  illam  humilita- 
tem  vcrcque  evangelkam  virtutem  extinxit  & 
profligavtt:  hypocrifim  Sc  fumitationemintulit » 
lis  aceeffu  avaritta,  veneaum  illud  mortiferum 
&  peftilcns,  qua  nocentius  nihil »  &perniciofius 
fingi  aut  cKcogitari  potcft;  quse  quodrefiduum 
faerat  a  grandine,  comedit  &  demolitacft.  Et  B 
velut  vcntus  ille  utens,  dequo  meminit  Ofeas, 
defolavit  fontes  &r  ficcavit  venas,  fcilicctcarita- 
ti$,  diripiens  thefaurum  omnis  vafisdcfidcrabi- 
|is,  juftitl*  tnquam  &rpietatisf  Hatcmagnusak 
fiafilius ;  Non  memor  f»it  communis  naturae  ; 
non  putavit  oportere  fuperfluuminegenosdiftri- 
buere;  nullam  praeccpti  habuit  rationem.  Mifcr 
ett  inquit,  avarus  ob  fertilitatem  ,  miferabilis 
ob  pnefentia  bona,  tnifcrabilior  ob  futuracjuae 
fpe&ar.  Omnia  aurum  videt,  aurum  imagina- 
tur,  hoc  dormienti  infomnium  eft,  &  vigtlan- 
tis  animum  poffidet  ;  optatque  omnia  in  auri 
naturam  mnfmutari  ;  jucundtus  aurum  afpicit  C 
quam  Solem  .  H«e  deteftabilis  caecitas  meru 
tium  *  Cyprianus  ait  ,  &  cupiditatis  infanas 
profunda  caligo  ad  hoc  tantum  |>oifidet  ,  ne 
alten  poffidere  liceat.  Omnia  denique  fui  labe 
tingit,  foedat,  maculat,  inficit,  corrumpit  at- 
oue  contaminat, 

Harum  igitur  tentationum  primam  ft  attcnte 
animadvcrtas,  in  ddcrto  reperies ,  apudcarnales 
8c  animales  homines,  qui  fenfudumtaxat  veluti 
pccorai,  &  voluptateducwntur»  Secundam  Hie~ 
rofolymis,  in  fanft^  eivitate ,  in  domoDei,  in 
tempio^r  in  pinn^  tcmpli  *  Tertiam  in  montibus  t 
jltctitm  ii%tm  w*tm* ,  narrat  beatusMatthacus 
dixitChdfto.  Sifitms  Dtitt,  iic^  uttaptfesijiip* 
ntsfiant .  Qnid  malignus  itte  8c  mifcr  machinatur  ?  O 
Non  lapides  in  panem  Chriftus  tranfmutaturus 
crat»  QuamqttidempotentiamverfipeUisift«  in- 
ficiari  nequit  $  fcd  panem  in  carnem ,  quae  det  vi- 
tam  mundo,  UndeCatanaefc&atores  in  animum 
nequeuntinducere*  aut  iibiperfuadere,  poffefie* 
ri  quod  homo  non  ita  cibo  addiflusfit,  carnif-» 
veturpiflimisvoluputibus.,  ut  aliainrccjuapiam 
deiedctur  ;  Cum  non  m  folo  pane  vivat  ho* 
mo  ( ut  Chriftus  inquit )  fed  in  omni  verbo ,  quod 
procedit  4e  orc  Dei  :   divinis  inquam  ,  collo- 
quiis,  familiaritatequc,  cumDco,  quiverusci-* 
i/n$  eft,  quimn  ptrit*  fid  qui  ftrmmtt  $n  mtdtn 
sttmam :  fuavius  fapiens  t  nutrieus  interius ,  refi- 
ciens,  fuftentans ,  ac  cor  hominis  confirmans  %  Quo 
cumufifuntMoyfes,  EHas,  &  tandem  Chriftus  £ 
domtnus,  quadraginta  dierum  inediam  profua- 
viffimis   ferculis   ,    opulentiffimifque   conviviis 
fummacumvolttptateduxerunt.  Hos  quifequuti 
funt  veri  Chrifti  imitatores,  &  virievangelici, 
quique  rcgnum  Dei  non  cfcam ,  &potumeffe(ut 
noftri  heifuones  finguert)  intelfigentes,  &facra 
jcjunia  cum  ecclefia  venerantcs,  defertisinlocis 
vitamomnemvigiliis,  &  orationibus ,  fufpenfio- 
nibus  divinis  iniumentcs  ,  non  folum  a  cruentis 
dapibus  8c  cpufisabftincre  fuperfluis,  aut  varia 
fercuiorum  multitudinc,  quam  natuta  coatenU 
paudsperhorrefcit,  fcdquafiquodam  divino  fu- 
roteperciti»  m Philoeftauftor,  nonullivix  ter- 


66  6 


tio  quoquc  dic  famem  fentiebant.  Aliiqui  prx-  A 
laute  accepti  cpuio  fapicntiae  copiofe  prsebentts  Chrwi° 
fua  placita  ,   duplum  perdurabant  cjus  tempo-      l5$* 
ris,  $c  vix  fexto  die  cibum  dcguftabaot  neccf- 
farium,  Potum  c  fluentis  hauriebant,  contenti 
placare  dominas a  natura  mortalibus additas ,  fa* 
mem,  fiumque,  abfquc omnibus  lenociniiifruen- 
dorcbus,  finequibusnonlicetvivcrc:  cdeatesoc 
efurirent ,  bibcntes  ne  fitirent ,  faturitatem  cayen* 
do ,  ttt  inimicam  animo ,  pariter  ac  corpori » 

Aflfumptio  deinde  Chrifti  a  fatana  ia  pinnaai 
tcmpli  (ne  longius  progrcdiar)  hoc  docet ,  fublimi- 
bus  nimirum,  Sc  iummo  faftigio  pofitis  ruinam 
fepe ,  cafum  &  praecipitationcm  imminere .  Et  quo 
akius  fortuna  levet,  co  in  majora  pcricula  pra?cipi* 
tet*  Semperqueeaquacdiabolusluggerit^utHie-  *8*r*n.ju- 
ronymo  placet ,  Iicct  prima  fpecic  alta  fapiant ,  ad  **'  ****" 
imatendere.  Ad  haecomniaregnamundi  Chrifto 
oblata,  quidaliudquamlncrjcaafa  avarum  dia- 
bolum  adorare  docent  ?  Quod  alias  Paulus  de 
avaritia  pr^monuit ,  quod  fit  idolorum  fervitus  ► 
Nec  putandum  folttm  fatanam  omnium  regno-  fyW*  $* 
rum  mundi  pretioadorationemmercari  voluilTe, 
cum  nihil  tam  mortalium  mentes  vmdicct,  alli* 
ciat ,  &  rapiat ,  quam  ardor  gloria:  8c  propriae  cu* 
piditasexcellenciae,  fibique  divinos  honorcs  im- 
pendendi  *  Ut  facile  res  omnes ,  aurum ,  copias,  fu* 
pelJedtilem ,  viram,  corpus,animum,coelum,& 
Deum  ipfum  repudient,  pariter  &  contemnant, 
&  viliexponant,  dummodo  adorentur,colantur, 
&  habeanturin  pretio. 

Hujus  congrcffionis  fatanae  priorcm  iftum  Chri* 
ftus  illufit  facro  jejunio  &  abftinentia:  divinopro- 
fe£toadverfusgulse  vitium  antidoto  ac  prjeftanti 
medicamine  *  >lam  fict^t  oleum  pinguefacit  athle- 
tam ,  ut  magnus  ait  fiafilius ,  fic  jcjunium  cxcrcita-  Btfi.cont, 
torcmpietatis»  Secundum  humilitatc»  Nec  enim  dtJ*J*** 
Jabitur  humilis,  ut  fanftusvult  Macaritis*  Ham 
unde  labi  poflet,  inquit,  qui  fub  omnibuseft?  M«c#r. 
quamjjuihabcat,  nempctotius,  utajunt,  fptri-  ^jjff* 
talisvitaefundamentum  ,  omnem  fuifle  videbitur   "^*9* 
aflcquutus  virtutem.Nam  omnisin  virtutepro- 
greflus,iiteidemBafilioplacctt  inhumilitatepro^  Bafih 
greffuscft,  Poftrcmum,  mundi  contcmptu .  Cut 
enim  non  contemneret  qu*  in  punfto  oftendi 
poflunt  &  in  momento  ?  Unde  contcmptor  mnn«  im  4* 
dt,  quafiexfpeculacum  propheta  vidcns  mentis 
acieejusgloriam,  divitias,  dominatnm,copias,  **M*  n* 
Sc ejufdem generis  cctera,  quas  plurimi  «ftimanda 
putantmundifeftatores,  facilejudicatefle  vani-     > 
tates,  Sc inianias falfas ,  qttaeficutoftendunturin  ^m?*** 
pun(3:o,  pun<3;o  durant,  &  punfto  continentur, 
eaque  arbitratur  ut  ftercora  ,   ut  Chriftum  lu- 
criraciat  • 

Vos  igitur,  optimi  patres,  qui  numquam  ab 
ecclefia  rcceffiftis,  nec  quia  in  ea  zkania  fides 
aut  caritas  vcftra  eft  impedita  ,  ut  divine  ad- 
monct  Cyprianus,  vcrummanentes  ac  confiftcn-  c  m 
tes  infcra  domeftica  caftra ,  ut  ille  fapiencerinquit,  v*pl  «1  * 
&  intus  pofiti  ea  quseincommuni  tratftandafunt 
agitis,  ac  providetis;  iis  fervatorisnoftri  exem- 
plis  %  falutaribus  remediis  collapfis,  8c  corru- 
ptis  moribus  mederi  potcftis:  intcmperantiam  , 
ambitionem  ,  ayaritiam,  e  quibus  alia  velut  c 
fontibus  fcaturiunt^  incommoda  refcindentcs  :  ne 
ultraoffendicuJoeflepoffitnus  infirmis,  ut  docec 
Paulus,  fed  incitamento  ad  virtutem.  Quo  iJH 
confilio  parti  quae  circa  morcs  vcrfatur,  provifum 
ac  fatisfa&umcrit*  Secundac  vero ,  quasadfidem 
fpe&at  communem ,  imitati  Sc caput  noftrum  olim 
adiaboiofcripturisimpctitumipfarum  fcriptura- 
rum  teltimoniis^quibusfidesipfahatrctacfulcirar,  «**ii* 

provi- 


1*  Cor.  a. 


hfrinen.  de 
tntif.  fidtf 


£#7 


Gaspari  Gardilli,  Villalpandei 


66% 


A  **  «  $ 

CHiusTr 


epifi*  z» 


jirpyidcbieis*  SIc  enim  majores  poftri  facriscon^ 
ciliissongr^gati,  lactomm  bibliprum  ptppugaa* 
euUs,  ac  CvnL*iffimi$pr«fidiis,  hserefesconvicerunt* 
hxretieos  ad  fidem  aliquando  reduxerunt* 

Nam  ut  ille  yerfipellis  Chriftumaggreffuseft 
fcripturis;  ficejusfatellit^shasreticifaciunt  ,  qui 

*,  Tut*  S'    facras  depravant  fcripturas  ac  detorquent  ,    & 
rt**/»  4?  faifis  confpurca.qt  cotnmentariis ,  a«t  facife  reji- 

$*rw  c  r,  cjwnt  g  fu|§  jnanifeftc  adverfentur  infaniis ,  facris 
bibliis  imponentes  quas  qumquam  men$  divi- 
n%  voluit  ,  ut  liberius  ac  Jicentius  fuis  volu- 
ptatibus  vacent  ,  8$  cupidit^tibus  inferviant. 
Cutn  tamen  librum  huncnemofofvatnifiiignus, 
&  agni  ifpoafa ,  cuiilli  voluit  reyeiarf ,  &fenfum 
aperite  ut  intelUgeret  fcriptutas*  Tantumabeft 
UtilliputaredebeanCj  quemadmodumCyfmanus  B 
mirifice  doc$t,  fe  evangeiitim  Chrifti  aaerere  , 
cjum  f^neptifos  a  Chrifti  grege,  &  ab  ejuspace 
&  cqncordia  fepararunt*  Taceo  quod  perfeipfa 
divihorum  eloquiorum  aperta  coiitemplatio,  ot 
magnus  ait  Dionyfius  theologorum  facile  prin- 
ceps ,  f^nilis  cujufdam  virturis eft * 

Hisergoarmisfi  utamur,  optirni  patres,  &re- 
media  aahibeamus  ,  fatanaeque  incurfibus  telu- 
£temur,  conftimmabiturtentatio,  prsefta  adertmt 
smgeli ;  fupp^tias  vetueot ,  acced^nt  &  miniftra- 
bunt  nobis  f$ffragio  4  praefidio,  ac  patrocinio  e- 
mnt9  Deumque  quem  demeritis  Bc  peccatis  ad  iram 
provocavimtwuc  yindifUm  >  placabunt  precibus , 
f£dabuntque:pium  jbcnignum  ac  ciementem  rei- 

&&.  P  dent:  avertentque  ejus  gladium  jatn-jam  cervK  Q 
cibus  uoftris  intcritum  minantern*  ut  pofttem- 
peftat^m  tranquUlum  facUt,  &  pofttrihulatio- 
jjem  mitt^t  confolariooem  .  Concilio  miniftra- 
bunt  confilmm  >  fapienttam  ,  ac  prudcntiam  , 
confiliabimtque  favorem  ^f  gratiam,  ut  cunfta 
profpere,  fatifts,  felicitercjue  fuccedant ,  §cpro 
votis  fidejium  »  haerefes  e^irpentur  ;  iueretici 
dolis  &  impofturis  diaboii  feduflji,  ad  Chrifti 
ovile,  ad  ecclefiatn  Romanam,  quaemater,  do- 
fldx  ac  magiftra  eft  omnium eccleuartim ,  cui  om- 
nes  caput  iaclinaac»  fumma  concordiareducan* 
tur  *  Jura  refarciantur  vetera ,  nova  falubria  fan^ 
cianttir:  abufui»fi  quifunt,  radicitu^evellantur, 
Ut  hoc  faluberrimo  oecumenieo  concilio ,  rot  tan- 
torumqqe  antiftitttm  multis  nominibus  colendo^  D 
xttm,  itJuftritim^  fanftorum,  doflorumqiie  viro- 
vum  digna  prapfentiafrequ^nte,  quoauguftiusm 
t^rrisnihil,  aut  divinius,  iaveniripoteft,  felici- 
terabfolato,  diu^bomiiibusexoptatapace^conn 
cordia*  tmione,  federe*8c<aritatet  divinat  fttp- 
p^ditante  ctemeatia  pejrfruamur ,  Dixi . 

XCVI. 

p  E  V^iMATU  TETK*  0  A  *A  T  !  0 , 
4d  facrofsnSdm  fymdum  Tfidenti$t&m *-,  dh  fe* 
cro  VfirQ  &"  'Ptulo  h&bit4 ,  <t  Gtfpwo.  Cardii-. 

Ilx^ustrissimi  carditul.es.  ,  revdrendiffi-» 
mi  patres  $  clariffimi  oratores ,  religiofe  confef-; 
fus»  I)e  primato  Pctri  hodierno  di^  in  confpeftn 
yeftro,  id^ft,  in  totittsChriftianiorbistheatro^ 
oratio  nobis  inftituta  eft:  quod  ad  id  noshujusi 
dtei  evangelica  ie$iohe  faufta  Romana  ecclefia 
hortari  videtut^  Adeamrempraeftandam:  fipro 
ejus  dignitate  &  majeftate  veftra  nobisagendum 
fit  *praeiet  innumera  alia  omamenta  ingenii ,  quU 
busveluticondimemisipfaoratio  plaunbilis  red- 
di  folet ,  atquq  ad  ufum  rit^  accommodata  %  mul^ 


A  tarum  prorfus,  niagnarumque  rerumhotitia,  8c 


iiJijt* 


1 


admirabili  dicendilacultateopuseffe  video.  Sed  QHKfSTr 
quando  his  praefidiis  animi  ,  &r  fermonis  ad/umen*  1 5<j2, 
tis  deftituimur,  quod  &  agnofcimus  &fatemur, 
libcnter  ad  Chriftum  Jefum  fontcmatqueotigi- 
nem  bonorum  omnium  recurramus,  ab  ^o  im- 
ploremus  opcm,  atque  in  eum  omnem  noftram 
iolicitudinem  pro|iciamus,  qui,  ut  fcriptura  re- 
fert ,  pmnibns afflttenrer  trihuit ,  ntqu?  improperttt  cui-  ^m  T* 
piam  :  nufquam  ille  nospraef^ntaneo  fuo  atque  di- 
vino  au^iliodeftitu^t,  quosadid  poftulaadum» 
quotiefcumque  ejus  inopia  Iaboramus,  invitat: 
hanc  ipfam  divinam  opemmulto  minori  negotio 
proculdubio  confequemur ,  fi  cariifimam  cjus  ma- 
ttem  precibu^  folicitav^rimus,  atque  eoma^ime 
interpellaverimus  fernjone,  qucm  eumdem, .  ju- 
cunditatisatquelaetitiaB  pleniffimum,  Gabrielcm 
caeieftem  paranymphum  babuiffe  fcimus ,  dicen* 
tes:  AveJVIariat 


Tti  es  ¥etrus ,  &  fufer  hant  petr<tm  sdificdo  tffc 
clefam  meam*  Matth»  i$* 


Susoept.a  a  nobis  de  primatu  Petri  iuec* 
clefia  oratio,  jure  quodamfuo  poftulare  vi- 
detur  >  ut  de  ipfa  ecclefia  fanfta  catho!icat  &apo* 
ftolica,  qusr  eadem  prorfusreftcum  ccclefia  Kq~ 
rnana,  cujnsfundamentum Petruseft,  Vel  Chriftl 
teftimonio,  his  verbis :  Tu  e$  Vttms ,  grfufzr  htm 
petram  adipcabo  eccttfiam  medm ,  initio  obiterdif* 
feramus:  neque  enimfacileid dequoagitur  con- 
ftarepo  flit  ?  nifi  prius  qua  ratione  ecclefia  hicc  coa* 
dita,  &effe^afit,  probe  noverimus :  remtame» 
univerfam  fumma  quadam  brevitate  perfequieft 
animus,  quod  praeftabimus,favente Deo,  modo 
vos  fanftiffimi  patres  ,intentis  animiV,  benevolif- 
qtie  adeffe  mihi  dicenti  velitis :  quod  incredibilis 
veftra  humanitas,  &  audiendi  confuetudo  fore 
pollicentur.  Inter  ceteracommodaqnseChriftu^ 
Jefus  fuo  adventu  hominihusattulit,  quorumfa- 
lutem  anxius  atque  iollicirus  procurabat,  illud 
primo  loco  ,patt;es,  numerandum  eft,  quod  magno 
ftudio >  accurataqtie diligentia  ecclefiam  ia terxis> 
erexerit,confirmarit,atque  inftruxerit,ecc!efiam  ii~ 
cp3  id  eft,  ttniverfitatem  qtiamdam  atque  bominum 
coetum,  quiChrifti  fidem,  daftrinam,  &facra-  fyktf*  *; 
menta  profitentjur:  in  haclapisipfeangularis  iU 
rutamacerie,  poftpiacatumcoeleftem  patrem  bo- 
minisculpagraviterirritatuminfenfumque,  utra* 
que  fecit  unum ,  duos  fimuJ  populos  conjungens . 
Hanc  legibus  atque  inftitutisvivendi,  taaquam 
firmi^  ad  pacem  &  tranquMIitatem  parand^im  f 
tuendamque  praefidiis  munivit  ♦  In  cadem,  eo  a 
jnobisfacrificio&agnofci,  &colivoluit,  quone- 
quemajusuHum,  neque  csccel ientiusa  Deo  optU 
mo  maximo  hominibus  in  terris  concedi  potuic , 
fan^iffimo  inquam  corpore  atque  fanguine  fuo 
panis  &  vini  velammibus,  quafi  sube  oMuSo:  Mmhn  ^. 
quod  extrema  cum  difcipulis  cceaa  inftituit,  & 
nobismirificecommendavitabiturusex  hoc  mun* 
4o  ad  Patrem .  Haec  cum  nobis  Chriftus  impejret  Mm±    «, 
ut  renunciemus  ecclcfisecrimenfratris,  quiadhu 
bitis  etiam  duobus  teftibusnolit  refipifcere,  non 
poteft  fcnfilis  noti  putari,  crepent  Iicet  ac  rtim- 
pantur  hseretici  *  Hsec  a  theologis  peculiari  nomi- 
i^e  ob  eam  maxime  remmilitansvocatur,  quo-, 
niam  qui  intra  eamdem  exiftimus  omnes ,  interim  ^.  w 

um  yua  iupereit ,  quae  miutia  quaedam  eft ,  ut  Jo- 
busait  cumcorporeludamur:  quod  adverfusfpi^.  &&*,  y. 
rituminfurgit,  &cumcohoftiIiterdimicat,  %xiU>utUnh  7- 

mam 


€6$      ORATIO   AD  PATRES  IN  CONCltil    Trident.    HABITA,      6JO 


Akko 
Christi 


mtm  aggravat ,  mcntem  dcprimit ,  atquepeflun.  A  pm  eeteris  vivendi  normam   probavit   cceleftis  *££££ 

"  f        '  *         *     "*  &tnccclefiafnaretineri>  &  ab  homi»  ghiusti 

Graviffituo- 


dat  ,  &  ab  altera  iJk  ,  qaam  triumphantcm  appeL 
laott  quooiamquasillamincolunt  mentes  beatae 
cum  corporibusexpeditae  fint  ,  calamitatibus  libe- 
rar  de  acerrimis  humani  generis  hoftibus  fecura? 
tn>mphant  ,  tantum  ratione  perfe&t  atque  im- 
pmeCti  difcrepat  t  nam  illa  quidem ,  quod  Theo- 
phanes  dacet  epifcopus  Nic#x ,  veluti  gynmafiutn 
quoddam  eft  puerorum  in  Chrifto  rcnatorum  : 
eft  enim  mundus  hic  nofter  veluti  domus  qua;- 
dam  a  ccelcfti  rege  nobis  pneparata  ad  ortum , 
educationem  ,  atque  omncm  denique  inftitutio* 
nem  fpiritalem :  harc  vero  ccfcleftium  fpirituum 
thalamuseft,  afpc&u  regis,  fplendore  atque  I#- 
titia  perfruentium 


tegiftator , 

nibus  fervari  exaftiffime  prxcepit, 
rum  philofophorum ,  qui  de  republica  nobis  ptae* 
ceptatradiderunt  fcnteotia  eft,  fi  unusquifptam 
dari  poflit,  qui  rebus  omnibusquag  funtadapte 
modcrandum  imperium  neceifanse  ,  abundaret: 
&  munere  atque  officio  fuo  refle  dcfungi  perpe* 
tuo  pofler ,  qui  prudentia  ftrmma  valeret  .*  fummo 
judicio:  fcientia  rerum  infigni  imbutus:  &cete* 
ris  animi  atqae  corporis  ornamcntis  prardmis, 
qu«  regiam  digmtatemdecent,  eammaximere- 
gendi  &  gubernandi  formam  tencndamefle,  ir* 
qua  mius  femper  imperat  :  parent  ceteri  .  Sed 
quoniam  difticilc  admodum,  aut  potius  minime 


i$$2. 


Hinc  fit  ut  h»c  noftra  ecclcfia  nonprobismo-   B  unus  aliquis  nfpiam  reperitur,  quitot  acumis 


Mattb*  2$. 


do  hominibus  conftet ,  fed  improbis  etiam  flagi- 
tiofifque;  eftettim  illa  dccem  viginibus  fimilis, 
quinque  prndcntibus  &r  quinque  fotuis  ;  eft  fa~ 
gena  mifla  in  mare  ,  qu«e  omne  genus  pHcium  con- 
gregat;  eft  arca  *  in  qua  exiftnnt  palese  trificoper- 
mixtw  t  eft  vinca  domini  fabaoth ,  cui  uvae  fuppe* 
cunt,  &  Iabrufcse  :  eft  denique  foecundus  ager 
bonis  &  malis  agticoiis  locatus  fan#arumfcri~ 
pturarum  tefttmontq» 

Infuper  hsc  de  qua  tnentionem  intuHmus  ec^ 
clefia  inftar  regnieft,  quod  praetergravesimpn- 
jnis  fcriptores  facrac  nobis  faepentimcro  Hterae 
prodiderunt;  maxime  verocumregnmn  ccelorum 
decem  virginibus  ilmiie  eflfe  ferunt  >  &  fagena; 


maximarum  virtutum  landibus  fit  cnmulatus  , 
tanquam  fecunda  navigatione  minimum  malo- 
rumcligimas»  probamufquei!bin,fequatnurque 
gubernandi  rationem  ,  quam  plures  boni  atque 
iftpientes  viri  exerccnt,  qui  fe  mutuis  operisad- 
juvants  ut  uniusdiligentia»  ftrenuaque  virtute, 
altedus  negligentia  atque  aniiui  vitium  compen- 
fctur.  Cum  igitnr  Chriftus  Jefus  regoo  fuoper* 
petuoadfit,  patrocineturque ,  quod  illieftver- 
bis  pollicitus:  £^o  wkifcHm  fnm  Qntmhut  dhbus  MmU  z& 
nfjne  ad  cQnfuwmarjonem  ftouti  z  cum  paraclctus 
Spiritust  ccclcfiamimbuatccelefti  do£hiaa,  quod 
Chriftus  teftatur,  cumaitt  Taraelerus  autemSfi-  j^m, :  t^ 
ritHsftnttus ,  yuern  mhttt  pater  m  nbminemwt  ilh 


miffx  irt  mare:  neqne  cnimhislocisregnumcce-  C   «yo^  dwtbit  mnia^  V  fugzeret  n>obis  amnid  ,  cum 


lotrum  pro  fede  ac  domictlio  carum  mcntium  u- 
furpari  poflit,  qua»  corporibuscxemptas  funt,  & 
quaftcarnis:cQmpedibus  folutae,  in  quod,  neque 
fatuae  virgincs  admtttantur  :  qusc ,  cum  fponfos 
venerit,  horribilem  illam  vocemfuntauditurac: 
Mattb*  z%*  nefcio  ms  ,  neque  malis  pifcibus  abje^lis  atque 
ignobilibtis  aditus  ullus  patet,  quos  pifcatores 
angcli  poftrcmis  temporibus  extra  ea  vafcula  e- 
jeftos,  quibusboni  atquepraeftantes  pifces  con~ 
chtdentur,  extremis  cruciatibus  atque  malis  de» 
itinabunt  # 

Nequc  vero  quifpiam  exiftimet  hoc  ipfum 
Chriftiregnum  jfraudibtishomintim,  dolifve  uf- 
qtsmx  drffolvi,  aut  uHamorumpravitateinaltc 


vicario  fuo  in  terrisChriftusfirmitatem  infide, 
conftantiamque  promiferit  ,  diccns  :  £$o  oraho 
po  tt ,  »/  %%f^mm  ieficutfidas  tua :  cum  inftruen^ 
di,  &confirmandi  ceteros  omnes  eidem  faculta- 
temfecerit,  ajens:  Tu  sonfirma  fratres  tms ,  ctim 
fit  ille  fundamentum  ecclefi*  ,  advcrfus  qmm 
portae  inferi,  id  eft,  impictatis  &flagitiigenus 
omne»  nufquampr^vatcbunt ,  quantumvisiUam 
violenter  Impetant,  &  conjuratis  animis  aggre- 
diantur ,  dubiurn  non  eft ,  quin  ccclefiam  Chriftus 
inftitucrit  inftar  regni,  inquannusceterisimpe- 
ret,  cum  hic  unusquifquisfit  nufquampernicio*. 
fc  Ubi  poflit  ,  tunc  maxime,  cum  exofllciores 
traftat  ecclcfiaj,  qnae  vcl  ipfam  fidem  attingunt 


£«<!<  z<t* 


ram  quampiam  reipubIic«formammutaripoffe:  D  velmorumgcneraliacohdit  dccreta,  infupct  hac 


Mdtth.  t€. 


quod  ccterts  accidit:  perpetuo  fatvum  conftet, 
vel  fcripttiraefacraeteftimoniode  Chrifto  loqucn- 
tis  (  cum  ait )  t^fgmAit  %n  *mnum  :  tegni  tjn?  non 
etit  finis  *  Toteftas  efus  ,  potefias  ^terna  :  regnum 
ejus*  n%nnm  qmd  non  mr&mpetur*  Hujus  ret  fi 
facra?  iitcras  tacerent,  hiftoriae  temporum  teftes 
haud  dubiam  fldem  facere  poflent  :  quantumvis 
cnipa  Chrifti  rcgnum  animorum  tumultibus ,  mo- 
rum  perverfitatc  ,  &  novis  fubinde  opinionibus 
hadcnusimpetitumfit»  valideconcuifum»  &mi- 
rabiUteroppugnatum,  nnfquam  tamen  fubverti 
aut  Iabefaftari  potuit ,  *P*rt*  inferi  f  Chriftusait, 
non  fr4V9dltlt»nt  &d*verfu$  ecthfidm  :  ipfi  Sc  jurati 
hoftes  8c  capitales  ecclefiae,  quinoftrismaxime 


potiflimum  ratione  nnitas  corporis  myftici ,  tan- 
topcre  apoftolis  ,  &  fan$is  patribus  probata  , 
commcndataque  ferv^tur. 

Qua  fiducia  eiefti ,  fi  ftttdioveraK  pietatis  in- 
eenfi  fumus ,  tametfi  omnia  haereticornm  feftis 
atquc  blaphemiis  turbata  vidcamus  ,  nunquam 
animos  demittemus:  fed  tunc  vel  maximedivi* 
num  nobis  auscilium  adfuturum  confidemus  ,  & 
in  fttmmarerumdcfperationet  prafertim,  fi  hu~ 
manas  vircs  expendantur  ,  ad  firmiflimam  fpcm 
falutiserigcmur;  huicatnpliflimoregno  fuo  bea- 
tum  Petrum  es  facro  illo  fenatu  deleftum  ,  8c 
accuratiflime  imbutum  cceJefti  magifterio  Chri- 
ftus  pratfech:  qui  tametfi  multa  habeat  cumcc- 


temporibus,  fummo  pontificatui  bellum  indixe-  E   terisrcgibus  communia,  illud  habct  procul  du 


runt  ,  vcritati  ufquc  adco  in  luce  pofit^  repn- 
gnarevcriti  funt:  produco  in  medium  Buceruni, 
dasmonis  buceinam  admodum  fonoram  *  Is  cttta 
abHenrico  Augliae  rcge^  qui  pontificiamdigni- 
tatcm  magnopere  extintt&m  cttpiebat,  rogarctur 
qusenam  ratio  intri  poflet  evertendi  Chrifti  re- 
«num*  Srperdendi  ccclcfiam  Dei:  Nuliam»  iti- 
qmif  excogitare  queasorex,  nifi  priusChriftum 
Jefum  cjus  conditorem,  fervatoremquedcmedio 
abftuleris  ♦ 
Neqtie  abs  re ,  mea  quidem  fententia  ,  hanc 


bio  peculiareatquefuum»  quodcum  ceteri  reges 
au&oritatem  fuam  ,  id  eft ,  vim  gubernandi  atque 
agcndi  a  republica  ftifceperint,  ciu  natura  con- 
ceflltmeft,  regem  creare:  Petrusatque  etiam  in 
eo  ceteri  omnes  fummi  ,  maiUTnique  pontifices 
proxime  a  Chrifto  au&oriratem  ^r  factiltatem 
regendifuree|?erunt.  Quamdeinde  pr^cipui,s  cc» 
clefiae  membris  ,  epifcopos  &  presbyteros  intel- 
Jigo ,  diftribuunt ,  ut  jam  iftam  pafcendr  vim  noa 
in  ecclefia  Petrus  »  fcd  in  Petro  potius  ecclefia 
ccepifle  videatur:  fupcr  hunc  Petrum,  taaquam 

fupra 


«5*7  f 


GasPARI   CaRDUU    VlILALPANDEf 


$y% 


A  x  &  « 


Mttoh*  IJV 


4feMfe  *a 


5#«ff*  10» 


,#***&  i^. 


fupra  firmam  jsetram  Ghriftus  aedificavit  eccle~  A 
fiaai  fuam :  huic  cceleftis  regni  claves  dedh  ,  fym- 
bolum  regisB  facultatis  atque  potentise  :  hujas 
eam  digmtatem  ia  ecelefia  efle  voluit  ,  ut  r&- 
tum  atque  firmum  ta  ccelis  fit  h&biturus  quie* 
quid  ille  in  term  probarit  *  Is  Chrifti  viccra 
gerit  in  terris  tanquam  mortalisDeus:  isdeni- 
que  prim&tum  ,  atque  imperium  in  univerfa- 
lem  ecclefiam  tenet :  neque  modo  honore  &  du 
gnitate  ceteros  omnes,  qui  funt  in  eademlon- 
go  intcrvallo  exuperat ,  &aflfceeellit,  fedetiam 
Facuitatis  regendi  &  gubernandi  proram&pup- 
pxm  tenet  * 

Hujus  fentcntue,  fi  divinamipfamlegemdilw 
genter  infpkere  velimus  (ut  interim  ejus  inter- 
pretes  fan&iffimos  atque  do£Hflimos  viros  mif-  B 
tos  faeiamus  )  non  obfeura  paffim  adverfus  de~ 
pravatores  verbi  Dei  argumenta  reperimus,  Ne 
tamen  de  re  ad  propofitum  maxime  neceffaru 
nihil  ©mnino,  dhciffe  videamur,  nonnullaabiter 
in  memoriam  veftram  referemus  ,  qu&  eonvin- 
Cendis  haerericis  hac*  parte  fatiseffe  queant:  nifi 
illi  morc  fuoadverfus  manifeftam  veritatemad- 
modum  repugnantem  animum  gerant:  vos  tne, 
utcoepiftis,  patres,patienteraudite;  egovosati* 
diendi  faftidio  brcvi  Hberaho  * 

Imprimis  huefpeftat  quod Chriftes  Petro  in~ 
quit:  7{t  fiandaU^emus  e&s  ,  qut  tributum  in- 
quam  petchant,  made  ad  mare  &  cum  pifcem  qtri 
primusafcenderit,  tolle:  &apertooreejus  inve* 
niesftaterem,  illumfumens,  daittisfrvmctFiCy  C 
quemadmodum  enim  profeipfo,  qqod  p&terfa- 
milias  effet  Ghriftus  didrachmam  pependit,  ita 
etiarncum  Petro  porrigi  jubefc,  eumdem  patrem* 
familias  declarat,  &ceterispraeficit,  quod  Au* 
guftinus,  Ambrofiuss  &  Cyriilusmagni  virino* 
bis  retulerunt.  Accgdife  ad  hoc  quod  cum  Mat- 
tharus  evangelifta  duodecium  apoftolosnomina* 
tim  recenferet,  principem  locum  Petro  tribnit  , 
dicens  :,  duodecrm  mmina  apQJiolorum  hm  fnnt  , 
frimus  Sitoon ,  qni IdleitHrTetrus >',  & \Andre4sfr4* 
ter  tjits,  cum  enirn  prior  Andreas  quamPetrus 
ad  apoftolatum  voeatus  fit  ,  quod  ex  Joannis 
evangeliltehiftom  Jiquido  conftat ,  non  poteft 
primus  vocatione  Petms  exiftimari ,  fed  dignitate 
atque  honore.  Deinde,  cttm  inomni  fere  fcrmo-  D 
ne  quem  Chriftus  contulit  cum  apoftolis  fuis  ; 
&  rogtt  Petrus&  refpondcat ,  neque  fuotantam 
nomine ,  fed  etiam  ceterorum  apoftoldrum ,  quod 
vel  eo  argumento  convincitur,  quoniam  inter- 
rogante  Chfifto:  V*$  antem  quem  me  effe dickis^ 
whns  Petrus  fubjungit  :  Tu  ct  Chriftus  fitms  Del 
<vi<vi  j  dubium  elfe  non  debet  ,  quin  Petrus  ca- 
put  ecclefiae  &  princeps  reliquorum  fit  conftiv 
tutus  * 

Prseterea  prineipis  olBcio  eeteris  praefentibu^ 
defundus  eft,  poftquam  in  acthereas  fedesChrU 
ftus  remeavit,  quod  ille  temere  nufquam  ufur- 
paffet:  cum  enim  de  creando  in  Jocum  Judac  a« 
poftolo  ageretur,  exurgens  Petrusin  mediofra- 
trurn  dixit.  Vinfr&ire$\  in  die  peniecoftes  ille 
unus  ceteros  omnes  a  crimine  quod  illis  inure- 
ille  unos  tanquam  judex  a  Chri- 
fto  deleflus,  fpeftantibus  ceteris  Ananiam  ,  & 
Saphiram  capite  damnavit :  ille  nnusSimonis  Ma- 
gi  tetcrrimum  vitium  verbis  acerrimis  reprehen- 
dit:  ille  unus  in  ecclefiae  gremtum  gentesadmit* 
tere  jufluseft  :  cumconfpedolinteo ,  inquoom- 
nis  generis  animalia  cernercnfeur  ,  illam  vocetxi 
auribushaufit:  SurgePetre,  occide,  &  m&ndu- 
ca  :  denique  illc  um?s  in  concilio  apoftolorumde 
ceffatione  legalium  audor  fentcnriae  fuit,  quod 


^♦i5.er#.  batar  defendit 


eft  homini  in  ecclefiam  tenentis  imperium  ,  ^kn o 
Hanc  fupremam  dignitatem  &  poteftatis  am-  Christi 
plitudinem,  qitam  Chriftus  Petro  pollicitus  eft  *$$** 
poft  magnificam  iHamatqncdivinam  vocetn:  Tn 
es  Chriftm  filius  DtivmVquamemtferat'^  ^§a* 
tus  cumceteris:  Vas  autem  quem  me  ejfe  dicitist 
poftquam  fe  a  mortuisexcitavit,  Petroiamanus 
dedit:  ne  quifpiam  exiftimare  pofletullo  pado, 
ab  eadem  excidifle,  quod  qua  nofte  ad  mortetn 
vitaemagifterdu&useft,  eumdem  abnegaffet ,  at- 
que  id  fanc ,  verbis  tam  parum  obfcuris,  ut  nifi  qui 
pertinaci animo  contendet,  omnes  procul  dubic^ 
di&uri  fint ,  fumma^ti  a  Chrifto  in  ecclefiam  fuatti  ^Wfft  ?t; 
Petropoteftatem,  &  agehdi  vim  effeconceflam^ 
cum  inquit:  Tafce  wes-  meas<  pafce  agms  me<tsi 
nam  quia  Petro  ,  atque  in  eo  ceteris  omnibus 
fummis  pontifictbus  fimpliciter >  *Pafce ,  ait ,  haud 
dubie  fignificat,  tunc  a  feomnegenuspaftus  ex- 
hibendi ,  uni ,  cui  loquitur  his  verois,  Petro  com- 
mitfci  :  atque  impoftcrum  debere  penes  pdritifi- 
cem  maximum  refidere:  &  cum  oves  nomineti 
univerfos  procnl  dubio  Chriftianos  intelligit  5 
ecclefias  etiamomnes,  atque  hominumChrtftia- 
norumcoetuSv  eximitnullum,  juxta  tropum  fan- 
flrarum  fcripturarum.  Pafcereenim,  quo  verbo 
in  pnefentia  Joannes  evangelifta  ufuseft,  regere 
&  gubernare  eft  ,  natura  verbi  ipfius  :  unde  fit 
ut  ad  reges  quoque,  &  priricipes  gentium  pertiw 
neat  haec  vox,quos  ethnicifcriptores,  fed  im* 
primisHomerus,  paftorespopulorum  appcllave^ 
runc .  Nam  quemadmodum  paftores,  ovium  com- 
siodis  diligenter  invigijanti  ita  quoque  princU 
pes  atque  regeS  non  tam  h&  urilitatis  ftudioft 
efle  debent^  quam  gentkm  St  populorum  fibi 
fubditorum .       • 

Huj^us  fandiflimi  rcgnihabena5>  utidquoque 
obiter  dicam,  patres,  non  ante  Petrusaccepit» 
quam  famiHaritereognitum  ,  &  Jongisacmagnis 
experimentis  prbbatam  ,  dignum  Chriftus  judiV 
earet,  qui  perasi  &  baculum  paftoralis  indicia 
dignitatisteneret,  Nequeenimtemere  quifpiam, 
fed  magno  potius  judicio  ad  pafcendumgregeni 
domini  admitti  debet.  Igiturcum  coeteftimagi- 
fterio  Petrus  imbutus  eflet,  atque  ftrenue  mul- 
tos  annos  fanftiSpiritnsdifcipIieaeruditus:  ple- 
nam  tandem  pafeendi  poteftatem  accepturus  , 
duarum  clariffiinarum  virtutum,  fidei  videlicet 
8f  caritatis,  quibus  ceterae  omnes  maxime  eon- 
tineotur,  publieadocumcntiaexhibutt:  fideioui- 
4em,  ubi  rogarus  a  Chrifto:  w  autemquemmt 
00hdkitif?  Tuety  inquit,  Chriftus  Filius  DeivM _.#***?  *** 
Caritatis  vero,  cum  eodem  intefrogante,  Tetre  * tu 
diltgis  me  fim  his  $  Tu  fck  </omw^,,refpondit  , 
qnia  amo  tti  utraque  autem  virtus  tantofplen- 
dore  enituit,  atque  effulfitinPetro,  ut  ob  eam 
rem  /ammis  encomiis  hac  divina  Chrifti  vocc 
eumdem  celebratum  efle  fciamus  s  Beatus  er  S*~ 
mohBar-fona:  quia  car&  &  f&nptn  mn  re<veta*vir 
tihi  ,  fid  fater  weur  qui  in  eceliscft.  Caritatisfi* 
militcr  a  Chrifto  Jefu  magnificamadmodumhis 
verbis  laudem  tuJit,  tumeffis funfar ,  cingtbasu^ 
&  amhulabas  qm  tu  volebas  :  cum  autem  fcnuc- 
r/x,  extcndesmanus tuas,  &* alius tecingct  i  quibus 
pro' evangelio  mortem  effe  oppetiturum  Pc- 
trum  declarat:  qua  unacaritate  nuila  major  fin- 
gij>offit, 

Et  fane  rationi  videtur  nimium  confentaneum , 
ut  qui  auftoritate,  dignitate,  atque  honorece« 
teros  omnes  plurimumexuperat ,  duabushis,  ut 
ceteras  taceam  ,  excelientiffimis  virtutibus  plu- 
rimum  polleat  :  quarum  Petrus  non  verbis  mo* 
do,  utattigimus,  fedrequoqueipfainfigneorbi 

terra^ 


*7S       Oratio  ad  pat&es  concilii  Trident*  habita*       $74 


A  n  tro  lcrrarum  reliquit  cxemplum  »  atque  fpccimcn  A 
Chmsti  prrbuit;  dum  abominandamillamSimonismagt 
i$ft*  h^rcfimdetcgcrct»  convinceret  oraticne,  &  vir- 
tutc  ccelcfti  diffiparct,  &  fumcn  vetbi  Dciprx- 
dicatione  fualatiflimepropagaret,  rcbufqueom- 
tiibus ,  quae  ad  ccclcfiam  ,  quam  modcrabatur , pcr- 
tinercnt,  praedariffime  compoittis  a  carnificibus 
Caevis,  immaniflimifque  tyrannis  *  tandem  impc- 
travit,  ut  capite  in  terram  verfo  crucifigerctur , 
quodfcindignumputaret,  ac  diccrct  qui  eodcm 
prorfus  mortis  genere  cum  vitae  magiftro  $t  fer- 
vatore  intcrimerctur. 

Talcs  in  ecdefiafuaChriftus  pontificcs  requi- 
rit,qui  fidemquamdocendopraeftaredcbent»  & 
ab  hacreticis  extorquere,  firmiflimc  teneant,  qui 
cum  caritate,  quss  ad  regcndum  magnoperc  nc*  B 
ccffaria  cft  ,  incenfi  fint>  &  ftudto  pietatis  in- 
flammati ,  diligentia  atque  induftria  proilnt  pluri- 
mum  *  Tales  ctiam  ha&cnus  ecclefiae  Romanae  pon- 
tifices»  &  moderatorcscontigcrunt,  prsefertirn  ve- 
ro  his  tewporibus ,  cum  divino  beneficio  pcrturba- 
tis  &  affii&is  rebus,  haereticorum  fraude  atque 
dolis  fah&iffimus  Pius  quartus  datuseft,  ponti- 
fcK  verc  pius;  cujus  cgregta  fidcs  tam  longe  & 
iatecmicat:  tam  fefe  ingcrit  omnibusfpontefua, 
iitmhil  ardentius  fagiat ,  aut  vehemcntius,  quam 
fchifmata  ,  haerefimque  faevifiirnam  ecclefiae  pc- 
ftem  deteftetur:  cujus  radicitus  evellendae  caufa 
facram  iftam  fynodum  indixit?  quem  xclusdo- 
mus  Oci  ufque  adeo  mirabiiiter  comedit  atque 
exedit  ,  ut  deformatam  setatis  decurfa  vivcndi  C 
nortnam,  &  private  bullis  editis,  &  publice  in 
concilio  veftro,  ad  priftinum  nitorcm ,  quantum 
fieri  poflit,  ftudeat  revocare,  atquc  id  tamma- 
gnis  conatibus  ,  tamque  impotenti  animo  >  ut 
neque  fumptibus  ullis,  nequelabori,  ncque,  fi 
rcs  poftulct,  falutiautvitaeparcat ,  utmiter»  & 
calamitatibus  gravitcr  opprctfa:  Chrifti  fponfse 
opitulctur,  Caritas  vero  in  co  tanta  eft,  ut  e- 
tiam  cpifcoporum  inopiam  fuis  facultatibus  li- 
beralitcr  iublevct  ,  quo  commodius  Tridenti 
fumptus  tolerare  queant  :  tolerantia  vero  ufque 
adeoingens,  ad  convitia  praefertim  perferenda, 
quae  a  fceleratis  atquc  impiis  hominibusincum 
paflim  jafltantur  ,  quantam  vix  quifpiam  poifit 
cogitare ,  &  quod  in  eo  omnes  mirari  maxime  D 
folent,  atque  ego  cximia  quadam  laudedignum 
puto,  rebus  atque  verbis  paffim  ofteudit  >  nihil 
cffe  fibi  juce  veritatis  antiquius  ,  quam  cx  pro- 
fundistenebris,  quibus  illafepulta  jacet ,  in  afpe- 
ftum  hominumproducere,  ac  revocare  ftrenuifli- 
me  laborat* 

Ad  hujus  vigilantiflimi  atque  admodumftrc- 
nui  paftoris  excmplum,  aequum  eft,  ut  paftores 
gregis  domini,  quotquot  funt,  vitaminttituant 
&  componant  fuam  :  hunc  pcrgant  cxprimcre 
agendo,  fi  fibi  ipfis,  fi  gregi  fibicommiflo,  fi 
muneri  denique  atque  officio  fuo  bene  ConfuU 
tumvolunt:  habentineoquod  laudarc  jurc  quc- 
ant  atque  imitari  fi  velint:  tam  diuautem  velle 
debcnt  ,  quam  diu  cofdcm  hac  in  rc  profeciflc  £ 
non  pcenitebit*  Quamquam  autem  perpetuovo- 
bis  patres  enitcndum  fit,  ne  quid  ufpiam  detri- 
tnenti  refpublica  Chrifti,  nequiddetrimentipa- 
tiantur  ejus  oves  ,  veftrae  curae  atque  induftri& 
commiflx  a  fummopaftore,  &  Chrifti  vicarioin 
terris  pontifiec  Romano  ;  nunc  profe&o  iabo« 
randum  eft  mastirae,  cumpro  mcolumitate,  at- 
que  falule  eccfcfiac  totius  facros  conventus  ce- 
Iebratis,  ut  vetus  difcipiina  ftabiliatur:  utcon- 
tra&ae  in  ecclefia  fordesabluantur ,  ut  fplcndor 
quarundam  legum,  quas  noftra  fiagitiaoftufca« 
CQnciU  QtntrtU  Tom*  XXXIfl. 


vcrunt,  orbi  Chriftiano  rcftituarur:  ut  perverfa  A  A  m  m 
his  tcmporibus  dogmata  ab  impiis  fparfaprocul  Ch*isti 
ablegcntur  ,  dcniquc  ut  qui  fentim  in  ecclcfiam  *$**• 
fanCtam  abufus  irrcpfcrunt,  falvisfcmpcr  rcbus, 
de  medio  tollantur}  id  nifi  prarttiteritis,  patrcs 
fanftiflimi  ,  fruftra  ecclefias  veftras  dcfcruiftis  , 
fruftratamlongaitinera,  &  terra  marique  peri- 
culofa  fufcepiftis ;  fruftra  tot  fumptus  facitis ,  fru* 
ftra  dcnique  vos  curis  &  foIicitudinibusTridenti 
conficitis . 

Cetcrum  in  ea  re  praftanda:  quoddicamcum 
bona  veftra  venia,  patres,  non  tam  vobis  infpi* 
ciendum  cft,  quid  expcdiat  in  reipublicae  Chri* 
ftian»  gratiam  facrofanftis  comitiis  vcftris  fta- 
tui,  quamquidillacommodc  fcrre  valeat,  quid 
ferre  recufet:  cum  cnim  ineccIefiaChrifti,  per« 
inde  atcjue  in  quavisaliarcpublica,  varia  variis 
tcmporibus  conveniant  ,  &  accommodata  fint  s 
undcinconciliisfaepcnumeroorta  varicras,  &dc* 
cretorum  atque  Icgum  tam  varia  extitit  copia , 
magnopcre  temporis  ratio  £n  novis  Icgibus  fc- 
rcndis ,  aut  antiquis  &  obfoletis  in  ufum  rcvociin- 
dis ,  habenda  cft ,  dccrcpitam  aut  potius  fenio  con- 
fe&amcernitisecclefiam:  nos  cnim  proculdubio  ucm  *©; 
fumusinquos  fines  faeculorum  devcnerunt,  con* 
fulite ecclefiae  ut  leni , confuliteat  decrepitx; ,  quas 
nequc  Iaborcm  j"uventutis  ferre  poflit  ,  neque 
cibum  perindc  fumere  ,  conficerequc  ,  ut  cum 
setate  atque  viribus  prxftabat:  fenem  non  decet 
quivis  color,  non  quivis  ornatus  decct  %  morbo 
pene  abfumpta  eft ,  proinde  caute  atque  prudentcr 
illam  curatc  ,  pcrniciofis  humoribus  redundat  , 
cordatc  illi  medeaminioportet,  nedum  purgarc 
pergitis,  humoresplusjuftoreduudantes,  poteai 
tiori  pharmaco  excitati,  ecclefiam,  quantum  ia 
fe  eft,  obrnant,  peffundent  ,  atque  conficiant : 
fsnfim ,  &  longo  tcmpore  contra&us  morbus  ^  fen- 
fim  &  Iongo  tempore  pelli  debet» 

Ne  igitur  tam  folliciti  fitis  ,  quo  pado  pene 
amifla  jam  recuperaripoflk,  atquc  ia  priftinum 
ftatum  reftitui,  quam  ut  praefcntem  quas  tota 
pracceps  ruere  quotidie  videtur«,  fervctis.  Satius 
eft  enim  effe  ubi  nunc  rcfpublica  Chriftianaeft, 
quod  de  fua  quondam  Cicero  ajebat  ,  quam  ut 
dum  illam  vcterem  fequimur  ,  fimus  in  nulla  : 
femperautemvobis,  paucs,cavendumeft,  quod 
cavctisdiligcnter,  neprartermodum  exaggeratis 
peccatis,  prodi  ecclefia  hoftibusfuis,  atqueejus 
princcps,  &  communis  omnium  noftrum  parens 
traduci  aut  infamari  videatur:  hunc  ipfum  cur- 
fum  rerum  fi  tencre  inncgotiistra&andis  &  fer» 
varevolueritis,  |>IurimumIancproficietis:  Deus 
autem  omnisgratiae,  quivocavitnosin  vternam 
fuam  gloriam ,  ipfe  conatus  veftros  perficiet  %  con- 
firmabit ,  folidabitque :  ipfi  gloria  &  impcrium  in 
fxcula  faecclorum  *         Amen  * 


XCVII. 


$  E  H  M  Q  HaBITUS  T  %  l  D  E^T  /, 
dominfca  yutrt*  foft  ftntccoftcm  ,  tuftore  Te- 
tro  MorcttQ  frctbyttt*  ,   tjtifiopi  Vhicnjis  tbce- 

loiQ* 


Divo  Luca  referente ( fanfta  ecclcfia  catho» 
lica)  poft  luperatam  tentationem,  fcimus 
redemptorem  noftrum  applicuiffc  Nazareth  >  ubi 
nutritus  crat ,  ac  pro  illius  fanda  &  laudabili  con- 
(iuctudincintraflifynagogam:  ubi3  ait  cvangcli- 

ff  fta^ 


61$ 


Potri  Morcati  Presbyteri  THBOXOGl 


676 


h  y»o'ft»»  fargit,«tlegcret,  Tradhus eft  ci liber I&j* 

Cn&isxt  p  rophetae  ,*  quem  ubi  revolvh  ,  iavenit  locuo^ 
*****  in  quo  fcriptuai  erat  :  Sfirims  domm  fufer  me , 
fWfUr  ijuod  mxtt  me  *  evangelitjtre  f&uferibris 
wifit  me  ,  Jansre  cmtritos  corde  ,  fr&dkan  £4* 
ftivit  remiffionem  ,  &  cmcis  vifnm  ,  &c.  Hoc 
Chrifti  id\o  qui  ecciefiaai  Dei  inttamus  ,  prx- 
Serea  ut  alios  doceamus  ,  furgimus  ;  hoc  eft  ; 
htmc  fanftum  locum  afcendimus,  edocemur,  ne 
aliunde  nobis  pataturam  ut  habeamus  oratio- 
necn.pro  Ubito  eligaitu"»  quam  cx  ccclefi*  pr*- 
fcrigto  .  H&c  enim  unoquoquedie  ftatutum  ha- 
bet  evangetium  ,  deilgnatasetiaaiepiftoias,  tum 
ex  Jiteris  apoftolieis  defutnptas ,  iixm  $x  veteri 
inftrumento:  quibus  habitunjs  orationem  ne- 
ceffum  eft  ligetur.  Habet  igitur  fic  evangelium 
■Ptof*  hodiemum  :  Fa£l%m  eft  *»tem  cum  twbx  irme- 
rent  ui  eum  ,  nt  audirent  yerhw  Dei  ,  &  ifjfi 
fiaLt  fecm  fi^mm  Qene&retb  .  tt  mdit  dm$ 
'mves  fi&ntes  fecm  ftagnum  :  fifmtm^  autem  de- 
fceniermtj  €F  itvabtne  retU  /  Ufceniws  4utem 
m  urum  nmim  ,  qu*  erat  Simonis',  rogwit  mm 
&  terrd  redwcere  f&fitt&m  *  Et  fedens  doceUt  de 
'navicutetnrbas.  Finem  hic  faciamus,  fatjs  enim 
erit  ft  huic  parti  evangelii  legitiraum   praeftiter 

inc>4»  xlmus  terminum.  Inquit  evangelifta  ,  curo  pli^ 
cuiflei  domtnus  I/brum  ,  reddidit  miniftro  & 
fedit,  8c  omnium  in  fynagoga  oeulierautinten- 
dentes  in  eum»  Ad  hoc  cxempltim  oratos  yos 
yolp  patces  fandiffimos  ?  tum  propter  dignitar 
temfummam,  cjuam  in  ecckfia  Dci  hodie  tene- 
tis  ;  tum  propter  veftram  humanitatem  ,  qua 
alios  hoc  in  Joco  complefti  foletis  ,  me  animo 
benigno,  &  attenta  audiatis* 

U**A*  Cc^pit   autem  dicere  ad   illos  \     Qum  hodie 

imfUta  efi  h#€  ftxlfttm  in  auribus  mijirh  *  Et 
hinc  ego  ordior*  pratiqnem  meam  t  «jiiia  hodie 
implenda  eft  a  vobis  &  perficienda  (  patres  ) 
hiftoria  evangelii  ^  quam  auribus  veftns  audivi- 
flss:  fia  fecus.,  zQMm  eftd^nobis,  aftum  eft  de 
fide,  deque  reiigipne,  de  pa$e,  fine  qua  qemo 
videbit  Deum  .  "Pr^ftabilius  enim  foret  nos  qui 
|iic  adfumus  ,  nunquatn  natos  fuifle  ,  aut  quo4 
jnatres  noftrae  ,  priuftjuam  in  earum  utero  ani^ 
inaremur  ,  de  nohis  aborfum  feciflent .  Verum 
^nimvero  ne  quifpiam  put^t  mehisfallereqaem^ 
plam  ,  pedetentim  Siteram  «vangelit  tentemus: 
fiet  enim  tunc  int^Iiigat  me  verai  pronnnciare. 
{  Fa£ium  efi  mtew  dwm  turb*  irmmnt  m  eum  ) 
Cum  fyftagoga  .fuos  ^abuerit  prophetas  *  fuos 
fcribas  »  fups  etiani  facerdotes  ,  ^uorqm  munus 
erat  docere:  quidreifaftom  eft,  ut  populus  Jur 
dseorum  rcliais  ilJis  Chriftum  adfret?  ^uod  £a- 
dum  evaagelifta  nohis  fic  narrat ;  Fattum  efi 
4Utem  cu*n   titrbti   irruennt   m  eitm    (  emphajim 

******  enim  h»c  v$rba  hahent  )  pra;mifit  evangefifta 
^auiam  5.  fi%febmt  (inqtiit  )  injoffrma  ejm,  f$M 
fermo  mfotefiate  ejt&s  erat*  Denique  ob  mirabi- 
liorem  doftrinam  Chrifti  ,  pra^  Pharifaeorum 
do^niia  faftum  iri  evangeiifta  ait  ,  cujus  cau^ 
jkta  fubdit:    ftfa  in  fo(eft*t*  eut  firmo  iffins; 

M  th         vei  ut  alius  evangelifta  dicit ,   ewt  doeens  fmtt 

'  *7*     fotefiatem  b*k»s  ,  &  non.  fic»f  ftrih*  &  Thdri- 

fkiV  Dacebant  enim  Pharifaei  principibu^  adu~ 

|ante«»  aut  poteftatibusfeculanbusinferviemes, 

aut  propd*  cupiditati  .  Haec  enim  eft  fumma 

i>Tim>$,  poteftas  q,nm  regnat  ,  &  nos  vincit:  quam  apo-. 
ftoiusdich  radicem  efte  omnium  oia!orum>  ^am 
^nim  quidam^pp^tent^erraveruntii ftde3  &  in: 
jfcruerunt  fe  dolpribus  niultis  *  fupr^  <jaam  JLkl 
poifit  ♦  Chriftus  auterri  nemini  adulahatiir  ,  nec 

^  ftteizl  inferviebafc  alicuicupiclitatimalignae^  <juam  noa 


A  habcbat  :  fi  ^uidem  ppecatum  non  fecera^,  ($i 
negotium  patris ,  ad  cjuod  miSm  erat  >  pofthabitis 
pmnibus  curabat  * 

Rogate  igitur  Deum,  patres,  pro  me,  fiqui- 
dem  hodie  vkarius  ium  Chriftt ,  8c  quamvis  in-* 
dignus  munere  doftoris  fungar  t  ut  doceam  pon, 
ficut  fcrib»  &  Pharifasi,  hoc  eft  ,  addi^us  ali^ 
cui  principi,  aut  pot^ftati ,  aut  terreaae  cupidi* 
tati:  fed  ficut  ptefimm  habem  >  hoc  eft,  ntgo* 
tiumChrifti  folum  agens:  quodtotis  viribus  far 
cere  caitar ,  fed  intenm  veftris  fandis  orationibus 
adjuvate  me . 

Emt  l?etr%s  m  earcere  ,  inquit  hiftoria  facra> 
&  ormo  fiebat  ab  ecclefia  fine  inmmiffione  ad 
Dmm  fr&  eo  *  Itaque  &  vos ,  patres ,  Petrns  eftis , 

B  negotiumPetnagitis,parumdixi,  imonegqtium 
Chrifti:  curateiginuneincarcere  fitis,  hoc  eft> 
addi&i  alicui  regi ,  aut  poteftati  feculad  ;  aut  pro- 
prisB  cupiditati  ,  fiquidem  univerfa  ecclefia  orat 
pro  vobis  .  Non  extra  f^m  in  hac  caufa  dicam, 
quodapoftolus  adRomanos  fcribens,  eos  ad  fa- 
Jabrem  pacem  deducere  cupiens,  ait  ♦  %t  omms 
credtM4  ingemifiit  &  fdrturit  vfyue  ddhne  ,  ex~ 
fe&ans  reiemfthnem  eorforis  nojiri  :  ad  eumdcm 
modum  univerfus  orbis  ingemifcit  &  parturic, 
expeftans  ab  hac  ianda,  fynodo  redemptionem , 
ac  pacem  totius  corporis  noftri ,  hoc  eft ,  ecclefiae 
J)ei/NoHteigitur,  patres,  fufpiriis  &orationi- 
bus  uuiverii  orbis  rcbftere,  quinimo  quod  veftri 
ianfti  officii  eft  ,   hoc  tantuin  aegotium  Chrifti 

C  agerccnrate;  ficenimfiet3  ut  non  fcnbas  &Pha- 
rifeosfequamini,  fedChriftum:  apudquem  (ut 
dixi)  funima  erat  poteftas»  Eamdeai  enim  fum-' 
mam  habetis  vos  ,  fiquidem  integram  ppntificis 
fummi  voIuutatemteneti$:  qupd  ff  fecus,  frultra 
kboramus,  Ad  haecpropittas  etiam  habetis  om- 
nes  feculi  poteftates  ,  quse  pollicitse  funt  ,  fefe 
huic  fanftafc  fynodo,  omnem  operam,  8c  fawrem 
praeftaturas. 

Sat  crebro  apoltolus  Pautus  rogabat  eos  ad 
quosfcribebat,  #t  Deum  pro  feoraretit»  qwne* 
gotium  Chrifti?  cujusapoftoluserat,  Ubere  tra* 
ttaret  *  Aiteuimad  Ephefiosfcribens:  Qrwe  fro 
omnibfys  f&n&is  &  fr*  mt9  %t  detar  mihi  fermo  in 
afmfone  orh  mei  ,  eumjidutid  ,    nomm >  facert i  my~ 

D  fiermm  evitngeHi  ,  fro  qm  ie$dtione fmpr  in  cate* 
pa>  ita>  ut  in  iffi  anie^m.  VelqtQra^cus  fermo 
habet:  f r*  w  dyrZ  isrxfpvertuf&fjLtt ,  id  eft,  ut  ia 
^o  libere  agam  ,  prout  opprtat  me  loqui .  Sen* 
tiebat  itaque  appftoius  maxime  oportere  fe  my- 
fterium  Chrifti,  pro  qup  legatione  fungebatur, 
libere  accumomnifiducia  tradarq*  At  idem  eft 
quod  Theffalonicenfi  ecclefiae  fcribit  :  Creditum 
nobis  ev^ngelium  itd  la^ttm&r  ,t  non  qxafi  homini- 
bm  flace/ijresy  fed  Deo ,  qwfrofctt  cord^nofim  +  5S^^ 
mte  enim  aHq^ndo  ftumuts  in  fermone  ad^tionis 
ficut  fcitis  ,  ne<f%e  in  occsfione  4»varitia  ,  Dew  te* 
fils  efit  quam  rede  fan<$us  apoftolus,  ait ,  non  fe 
ficut  fcribam  8z  Pharifcum  docaiflfe  ,  fed  ficut 
poteftatet^  habens .-  Ait  enim  xereditum  noUs  wau** 

E  geiium  it4  hqMmwx  non  quafi  homissibptS  fUcentesi 
^tenim  hi  coafufione  fubjefti  fur\t ,  &  quod  magis 
eft ,  I>eus  fpernet  eos ,  qui  omnium  hominum  cor-T 
da  probat,  Neque  verodicft  fe  fuiffe  aliquando 
ia  iermone  adujatorem  ,  quales  erant  fcriba  , 
cujus  rei  eos,  ad  quos  fcribit  teftes  citat:  cieqne 
ait  >  fe  io  occafione  avariti^  fuifte,  ae  fidi^iflet: 
tantum  aheft  ut  avariti^  ftuduerim  ?  quin  ncc 
alii  qiipddeme  id  putarint  occafionem  praebui, 
cajus  faSi  Deum  in  t^ftem  vocat .  Supereftigitur, 
patres,  tantum  apoftolum  hodie  inuiandam  vo- 
bis  proppnatis» 

Ad 


Anno 
Cmmh 


4®*%** 


M$m*8* 


B?h£t 


XtThcftZ* 


uTbtf.%* 
114*    $*» 


HMKO 

Ckjusti 

15*52» 

*♦  ru:  h 

Mfetwfi  t; 


r&.  i* 


b<retl* 


Z*  Reg*  u 


Matth*  rS. 


Mtttb*  tfy 


tijj  OsATlO    AD   PATRES   CONC 

Adidemargumentumfacit»  quodinaiia  dice~  A 
bat:  Dt  cttenfr^ru  orate  pro  nobi:y  utfermoDei 
c*rr4f»  #  cUtint<t*r ,  &uc  liberemxrab  importx- 
nis  <CT  maiis  bominibut  .  mnenim  omm^m  tft  fiJes: 
&  nos  emm  oramus  pro  vobis,  ut  fermovcfter 
currat  ,  id  eft,  Ubere  agatur»  quo  Deus  clarificet«r» 
&ut  liberemini  ab  importunis  homimbus,  <^uos 
icimus  hoc  noftro  faeculo  non  deefle .  Non  omnmm 
efle  fidcmdixit  apoftolus,  &non  folum  iUiustem- 
poribus  (verum  eft)  fed  &  noftris*  quod  maxu 
me  doiemus  .  Confoiamur  tamen  eo  Salomonis 
di&o»  quiait:  Quidefi  quodfmt>idquoiefi*trii 
fuvdifi,  erit.  Titumetiam ,quem inecclefiaftico 
minifterio  erudicrat,  apoftolus  ita  alloquitur  . 
HMhfUere^  £t  exhortart ,  &*Ar&ue>  cnmomniim- 
fethx  ntmo  tc  contmnav*  Et  vos  fratres  fatfide-  B 
liter  in  ecclciiaftico  negotio  cruditicftis:  loqui- 
mini  igitur  &  objurgatecum  omniimperio:  ita 
cnim  fiet,  ut  nemo  voscoatemnat.  Animadver- 
fioae  dignum  eft,  quod  apoftolusillis  verbisfub» 
fCcit  <  mmo  te  contcmnat )  pr&viderat  enim  feeun- 
dum  ipiritum  datum  fibi  futurumfore»  utfiTU 
tus  ecclefiaftica  minifteria  cum  timoretra&aret » 
facile  k  fubje&um  fore  vilipendio  hominum& 
eontemptui:  atque  ideo  eum  admonuit  de  iUa 
hbertate  apoftolica » 

Hunc  igltur  operaepreuum  eft  haec  fan&a  fy- 
nodus  imttetur,  neilJiusftaiutafiUi&a&decreta 
vilipcudio  acnegle&uipateant .  Audiofepe  ple~ 
rofque  e*  vobis  conqueri  »  &  conturbari  »  quod 
principes&regcsperinjuriam  occupent  ccdefiam  C 
Dei»  hoc  eft »  cenfus  facerdotibus  minifterium e*- 
hibentibus  debitos »  &  egenis »  cujus  mali  vos  per 
omnia  culpatos  eflfe  pronunno  :  fiquidcrn  expe- 
<5fcantes  bcneficium » gratiamac  Jaborem  abcitdcm » 
negotium  Det  poftponitis:  atque  itafit»  uthuic 
cupiditati  addt&t,  non  liberencgotiumcccfefiae» 
ficut  edoftt  eftis  a  Chrtfto  &  Pauio,  tra&ctis: 
proinde  faftum  eft »  ut&vos  &  fanfta  ftatutave- 
ftra  contemnant .  Qui  enim  in  ncgotio  ccclcfiae  ni- 
hil  agunt,  pra^tcrquam  id  quodregcs»  quosipfi 
confuiunt,  praefcribunc ,  quafifidesnoftrac  pla- 
citis  regum  pendeat:  cumfciamusprobandas  ef* 
fe  perfonas  e  fide ,  non  vero  fidem  e  perfonis :  nam 
quidobfecroaliudhocfado  docent»  quam  <juod 
propriae  cupiditati  inferviant  »  neque  negotium  D 
Chriftilibere»  utpareft,  trafitent/  Conqueritur 
Dcns,  diccns :  T^umqHid  non  ertt  Deus  in  Ifrael 
qitzm  eonfutmtis  ?  Habetis  itaque  patres  fcriptu- 
ram  facram»  ubi  aperte  voluntas  Deirefplende« 
fcit  ♦  Habetisetiam  conciliageneralia:  ad  hsec  hi- 
ftorias  ecclcfiae»  &  fanctos  dodores  ccciefi*  lu- 
mina.  Haec  omnia  rcgcs  funt »  quos  in  ecclcfiae 
caufa  ncceffum  eftconfulatis»  Numquodattinet 
ad  praefcns  argumentum ,  eft  aliquod  coailliuvn  fiiv 
mius  &  falubrius » confilio  &  fafto  hujus  fatidas  (y- 
nodi?  quod  fi  fecus  jputamus  ,  reoerti  fumus  in 
fide  fluftuantes.  Non  enim  Chriuus  dixit :  Ubt 
funt  d%*  mt  tres  congregati  in  nomlne  meo ,  ibi  fum 
in  medio  eorum*  principibusaut  regibus:  fcd  fa- 
crato  illius  comitatui,  cujusvosfucceflbreseftis*  E 
Quod  fi  regum  confultatio  pro  votis  non  fucccf- 
ferit,  refiftitc  illis:  veftraenim  interefthaecfide- 
Hifime  tradare.  Audiftis  lVitur  quamobrem  Ju- 
dscorum  populus  negleftir  (ynagog«  facerdotibus 
ad  Chtiftum  confugerit  * 

Eft  &  aiia  caufaotiamevangelifta  non  tacet» 
quamobrem  ad  Chri«um  confugerint  (nempe  ut 
audirent  verbumDei»  )  Argumentocftigitur  fy* 
nagog«  facerdotes  non  docui0e  vcrbum  Dei ,  &d 
Icgesfuashumanas»  quod  &&um  effc  ita  indicat 
evangclifta  Matthasus  :  0**™  &  vos  tr&nf%re£i- 
ConciL  General.  Torn.  XXXiLl. 


1LM    TrIDENT.     HABITA,  ^78 

mini  msiuUtum   Dei  frofter  trtditionem  neflum  ? 


A.    N  K   O 


quaraquam  hoc  loci  non  fimpiiciter  legcsPhari^  cmkisti., 
faeorum  humanas  condemnat»  fed  eas  quae  legi  t$6z. 
Dei  repugnabant  •  Quod  facile  cognofcimus  sk  ^*«*  7' 
tvangcHu*difcurfu;  &  clariuscxMarco,  veleas 
iegesqusenulliusutilitatis&frugis  erant  impro- 
bat  >  ad  quod  alludit  apottolus  fcribens  ad  Philip* 
pcnfcs  his  verbis:  *Proprer  yuod  muittm  fiducmm 
habensx  vel  ut  Grxcas  habet  (  £ii  mwi* &![/#% 
*9otjfn*i*f  £X®y  )  *d-  eft»  multam  habensinChri- 
fiolibertatem  imperandi  tibi  quod  ad  rem  per^ 
tinet  (TdVvjTxsv)  id  eft»  quoddecenseft»  quod 
convenienseft.  Sentiebat  itaque  apoftoiusfcnon 
debere  mandare  Philcmoni  qua?  Jevia  &  nul- 
Iius  frugis  erant  ,  fed  id  quod  cxpediens  for^ 
vidcbat ♦ 

Non  femcl  olim  Deus  prophetarum  fynagogse 
coftquerebatur,  quod  fomnia  fua  &  commenta 
humana  inculcarent»  intcrimnegScctoillius  ver- 
bo:  Sic  cnim  dicit  apud  Hicrcmtam:  qui  wtont  Jsnm*  *j. 
facere  ut  ohiivifcatnr  populus  mens  nominh  mei  * 
fropter  fomnix  enram  a%&  narrat  unufjuifqus  ad 
froximnm  fuum  »  ficnt  obliti  funt  patres  eoram 
mminis  mei  propter  Bdal*  Tropheta  qui  bahtt  fom- 
nium  narret  fomnfom  »  &*  qni  hahet  fermonem 
menmy  loquatnr  fermonem  meum  *vere  .  Qnid  pa- 
leh  ad  triticum »  dicit  dominus  ?  comparat  ijgitur 
prophctarum  fomnia  paleis  »  qu«  praetcr  lllam 
extedoritatem  &  mollitiem  lenem  nihil  habeftt, 
quiuimo  medull»  &  fruftus  intus  vacua  funt  » 
Contra  vero  fcrmp  Dei  tritkum  cft,  quiquaua^ 
vis  cxterius  aliquo  modoafpervideatur,  fed  in* 
tusplenuscft  medullaj  &dulccdinc,  quibus  in- 
craffabunturilliusfidelesobfcrvatores.  Non  fine 
damno  ctiam  bgenti  ecckfixDci  faftumeft,  ut 
ejus  iegis  intcrprctcs  populo  etiam  inculcarent 
fua  fomnia  &  commcnta  ,  interdum  commini- 
fcentes  falfa  miracula ,  fermone  Dei  negicQo :  qui 
non  cx  unsu  civitate  a  vobis  ,  fed  ut  ille  di- 
xit  »  ex  univerfo  orbe  exfibilandi  fuot  :  funt 
cnim  mufcx  fostidiflimas»  quae  pcrdunt  fuavita- 
tem  unguenti  »  hoc  eft»  duJcedinem  verbiDei. 
Curate%igitur  ,  patres  ,  huic  tanto  malo  »  ne&clcAjh 
fcandaia  in  ccclefia  Dei  ampiiusaugefcant^  oc~ 
currere  . 

Eft  &  alia  caufa,  quam  fubodorari  licet  ex 
evangeliihiftoria»  quamobremJudaBorum  popu- 
lus  fuis  Qeglcftis  faccrdotibus  ad  Chriftum  con- 
fugcrent.  Eacnimeft»  quodChriftus  gratis  do- 
ccret:  contra  veroilli»  non  ni fi  condutti  mcrce- 
de.  Neque  egcmus  tettimoniis  ut  probemus  il* 
lorum  facerdotum  avaritiam:  nthil  enim  altud 
clamant  fcre  prophetarum  voces »  &Chrifti  apud 
evangeliftas  fermoncs*  Quod  cnimChriftnsgi*a-. 
tis  docuiffet,  fcriptumeft:  Gratis  aecepifiis>  gra*  Mattb.  io, 
tis  date  t  non  utique  gratis  accepiflent ,  nifi  Chri- 
ftus  gratis  dediflct:  fummum  enimeccleltaema- 
iumeft,  nonaJiterdocere  ,nifimercedeconduca» 
mur.  Ncque  vcro  quifpiam  putct  hac  de  caufa 
me  vellc  dicere  non  deberi  niercedem  paftori  ; 
abfit  ut  Paulo  rcpugnem  ,   per   qucm  Chrittus 
loquebatur:  is  enim  dicebat»  2^010  militat  fuis  *•€**•& 
fiipendiis  nnfnam*  Et  illud:  5V(o»  aiii%abis  os  bo* 
<vi   trituranti  *  Et  illud:  Si  feminamut   n?obis  fpU  a,  T$m<  $«, 
rituatia  ,    mirum    efi    quod   *uefira    camalia   met&* 
mut  ?  abfit  etiam  ut  Chrifto  rcfiftam » diccnti :  i>/. 
%nm  eft mereenaritts  cibo  fuo\  fed  quod  dico  iftud  i.tv,  9; 
eft :  indignos  nempe  efle  doftoris  munerc  $  qui  non  &mh*  *«( 
aliter  nifi  prctio  appretiatidoaurifunt.  Vulga- 
tiffimum  cft  enim  illud  Gregoriididum:  facife  &**<>?> 
do&rina  paftoris  defpicitur,  cum  vitailiiusnon 
approbatur  fccundum  fpiritum  datum  fibi. 

Ff    %  Rcve- 


m 


PfiTHI   MORCATI   pgES'BYT*M    T8IOLOGI 


<?$0 


Christi 


Jtew  rfr« 


M*tth   9. 


I.  £**«  > 


Revefemfiffimus  Cotmbricenfis   volens   etftrs 

ccc ieiiarn  Dei  eaelMdcre  abuftjs  (ii  enim  potiffi- 
mum  nrgamentum  haerericorpm  fu&t  advetfu$ 
pos»  neque  aHoiimpIi^mplebeeft^ecipiiint  )4^ 
$rit  faciJe  fa&um  iri*  fi  h«f  d**0  verba  ( *io*|  ob- 
ft^atibus )  ab  «cd«6«  Dei  pdierentur .  Fteri  eotm 
non  poieft  3  pattffs ,  quio  in  eceiefia  Pci  habeamas 
pon-tlficem  »  «jlii  compatia*ur  inSrmit&tibus  m- 
ftris:  Ikriettamnonpoteft»  quin  habtarnu$  pa» 
ftorem  qui  paftat  iia$»  qui  obJarisia4i%enri$5» 
dtdemque  eonceffis >  MkUt  m$  ad  or^tbiycm  ?  »4 
je/uftiucnj  addtfemofynatumJargirionem*  $r  ^d 
coofeffionem  facramentalero »  per  quam  Deo  re* 
eonciliamur  &  proximo  *  Yf*u«t  enimvero  fan-* 
&ii$  epifcopiis  noiuk  ea  tolli  execcJefia  Det ;  fed 
animadv^rtens  fupfrftuitatcn*  difpenfationiim  , 
mieritn  vel  incamulio  pontiftce»  vcl  jn  informa* 
tione  deccpto»  4i*it:  aUMdemaJidquoddulcis 
Bern&rdtis  dixit:  nor*  prohibeo  difpenfarc  t  &d 
dlffipare*  Ego  vero  certius  confaltum  iri  pulo 
fcelefiae  Dei»  fiduoverbaqu^rion  humana  ittnc 
fed  divin^  »  fumnja  obfervatiane  &  tmpte&m* 
tur»  &  teaeswur;  hec-enim  funt  ,  |r4/ir  *forr » 
qtue  juri$divinif$tqt»  orati<|  efteaimpr^eptiva 
imperativi  modi»  dttobu$  tantgm  verbis  contea- 
Sa:  ne»  fi  plura  eflent  *  obfeijrit&tem  ppgtgnde- 
reat»  itcot  &  inaliismoIHs  interdunt  fieri  folet? 
fiis  et^im  fua  brentas  profuk »  quo  evaderent  UU 
fari&s  linguas  hooi  inum  comrptortim .  latisenint , 
hoc  iftud  indicat  locus  ubiiedent;  nampofth&c 
verba»  uutrmoscuratt;  inorc^os  fqfct^atejleprov 
fosmundat-e,  d^monesejicite:  adje^a  ftmt  k$C  : 
gr&tfa  AtttfiftH  j  irtti*  dftte  f 

ja<n  illud  qu^fe  eft  5  p^tr^s  *  qpod  plertqw 
epifcoporumj  ex  fqmma  iila  ecc!efiaecenfnr*aa- 
rifodinatxj  fecerunt  :  noq  enim  eft  mot$  nsq^e 
gladius  graviar  e^cojtnainnk^tioais  cenfum  *  & 
Umen  HaBC  occafione  cujijfdaiii  cerse»  iijgilli,  e^ 
j^mi,  papyri,  iaiqiif  vibr?t«rT  Cuw  lcUma*  4- 
pojftaium  ,  ill^^i  fomicarium  Corinihium  »  & 
quoMaTO*'io5bMfph£a*0s?5  ac  qttofd^m  non  ob^ 
tei»perante&  verbo  ©ei  3  anathematefcriiile  ;  4t 
«lunc  cCfle^  Dei  plen^fft  fornicariis,  bUfpbe^ 
mi$  &  rcpagnatpfibi^s  verbi  Dei :  Sc  iivit^min 
taaxima  quiete  ducuqt:  folis  enina  panp^fibut^ . 
ani  propter  certam  pecnnjas  quaatitatem  $  p^ 
que  non  multafl^  >  cyin  nonfint  folvendo»  infer-% 
vit*  Quid»  quod  i>pe  propter  canem  furto  fob^ 
latum  $  i%  manicas  S$  veftes  traduntur  ?  Jodi- 
gnum  eft ,  patres ^  ob  iftiufnjodi  v*le&c^»fts , Hanc 
fenfurain  tradij  cujm^  m  -ciufa  faataac»m&  ar~ 
gentpm^  quod  occafione  cerap  &  figijli  fevabitur: 
Ficita  enina  fuerunt  k&c  hafbenus»  fe4  nunc  cut^ 
vid^aoiusin  tanto?c^Iefia?fcandaloepifcopos  ab* 
uti  ea  ,  neceffum  eft  anttnum  advertatk  ,  hwk 
tanto -afpero  nodo  quo  ctmeo  occurrendu^m  6t  . 
Quid  iHud  erit,  quod  interdum  epifcopoineon-f 
fulto  &  eju$  vitario,  afcribi^quiperpetuoavari 
funt  traduntgr?  cum  Chriftusadvocariduos  m% 
tres  ait ,  ut  in  w  dmrnm  aut  Mttmfletwwtitr^ 
bmm  ,  &  Pad«s  aiu  Congr^atismhh^  &  ffiritHi 
m e o »  trddidi  bHJufmodi  bomimmf^ran^  :  non  q  u.od 
iiori  foimt  iko*  fi  ita emittantur %  qyinirnaideo 
qoiaStanoeentnoadebenttradij  quin  priuscOn- 
fiiio  pFtidentum  ae  piorum  bominum  res  oeami- 
natafucrit:  admortfmcorpofis*  ^dflagtilii  ad 
exilium  netno  damn^tur ^  quin  priqs  a  multis  pro* 
bkviri$fta£u$C4ufeexamia$tur:  io  fola  veroex- 
commMmcationc»  omni  generc  pccnse  graviore  » 
haec  reHgio  deeft  :  antequam  hoe  emporium  a 
nobii  facerdotibus  m  ecclefia  Del  inventuni  $£* 
fet  s  pmnia  {il^atium  tcncbant* 


A      Erant  tifique  ante  hoc  tcmpus  tumultus  in  ee*  ^^TST^T 
citiia  &  lu»refi»f  fed  ndverfus  fanftifEm^mTri-  CHMsrt 
nitar^m,  b*  ^ccitpabant  bomiaes  iolumdoftpjs     »**• 
(  fi  itadicet^  licet  )iquibus&ciUimo  negotb  ex^ 
rirp^ri  poterant:  *t  nuoc  funttniatilimiidv^rfa$ 
fidem  9  berentas  carni  &  {zngmni  •  qui  irretierunt 
indodam  plebem ,  qttam^iflGcHiireeveritas  frpe* 
r^t :  ideoque  non  ctin Aandnm  $ft  ?  patres ,  areetm 
doiaini  pu rgvi^  ?  pericu lum  ^nim  in  mora  eft » di^ 
cebat  I>em  per  Agg^ompr^pbetam :  Bjfftxififo 
ttd  AmfUuSy  ixmtmmmtum  tftnj/rjusz  ittfufqft&to 
damttm,  fr*xfHfth*vii?fad;  Inttri^s  qpod  ad  jun* 
pJiprareipeximtt^»  hoceft,  q»o4  magnificardo- 
mos?xtruerem«sf  & fupelleftilfm atigef£*mt$»& 
sit  m^rfupiumimplerfmus,  inmus  iiabet  scekfia 

B  Dei.  Qiitd>  quod  occafipnc  huju$  argenti  falfo 
caoglomerart  &&wit.eft-,  tit  ^ui  mmtimm  htto  * 
mimquam  homicidn  futurusalia^erat,  tewttum- 
queincidit?  Camenimvidentfacerdotem  ani  e- 
pifcopum  morfi  vkimm$  antcquamcameraapo- 
ftoiica  r&nfak  *  ut  quod  iWl  juris  eft  arripiat  $ 
miqm  ad  difpe^faadutii  egeois  >  confangainei  ^ 
femuU  »  &  plerique  afii  intetdiitn  ducts  »  co^ 
mim  $  nobfW  9  profapia  iHuftret  &  clari,  **> 
\~U$  numtjuam  ,  ut  dixt  5  latrones  futari  5  ia* 
venjitntur  furari  ^es  ♦  Vos  ?  pftirt*'*  decet  hapc 
foUieite  curare» 

£x«mplitfli  iliuftre  pr«buit  vobis  futttmttsec^ 
xlefi^  paftor  Pius  JV»qui  e^  illa  fua  po&oitea* 
iim*  refecavjt  jam  quamplurima   vitia  »   r^fe^ 

C  cfrlutt&s  &  a{J4  quse  fuperfunt  ;  nam  qut  inci- 
pit ,  ditnidium  fa#i  habet ,  8e  perficiet  procttl 
dubio:  n%q\}$  aiiud?  quatttumaudio,  tnentete* 
net^  quam  eccJefiam  purgaitdam^curare*  Pra^ve^ 
nit  igitur  vo$  fua  illa  Mnfist  benignitate,  pt 
quod  ilh  fecit  in  ilh  ecciefta  caphali  in  qu^ 
refidet,  v^s  tantuitidem  in  ecclefia  catholica  fa- 
ciatis:  fequutus  utique  hoc  fa^oChriftum^  qni 
accepto  flagello  ementes  ^  vendentes  ej>cit  de 
templo.  Hahetis  tgituri  patres,  quemimitemU 
ni  Pium  P^trj  vicarium»  &  quod  m^gh  eft  > 
Chriftum  redemptor^m,  Igitur  eo  undedigreffi 
fymus,   rcyertamur, 

Carate »  patres » w  minifterta  ChrJfti  >  &  fatvu 
tnent^  ^ccjefiaftica  §nth  dentur:  curateut  Dni 

D  verbttm  doceatur:  t andem  curateutlibere  nego* 
tium  Chriftr  tra<Steti$»  non  ficut  fcribae  8c  pbariKci» 
fedficuthabcntcs  potcftatem  fpmmam:  ita  fiet, 
vt  mifera  plebs  Iudificata  ab  his  nebulonibns  & 
pfeudo evan^eliftis »  neglectis tfHs ad  vos  reverta-* 
tur  >  Sc  ecclefiam  Dei»  cxt^  quam  nttlltis  Atl  vus  eft» 
^mpl^ftatur  » ac  fab  iljius  protcftione  agat .  Igno* 
fcitc  mihi »  patres » quod  tam  palant  Ioquutu$  fue* 
rim :  imo  notite  i^tiofcer^ » fiqutdem  inftammatus 
?eio  religioni^Dej»  non  poflum  nonitaloqui;  pr»* 
terea  pr^ffusfan^taveftris  orationibus  quibusme 
adjuraftis »  eoeftus  fum  icti eftari*  *4ftmdens  autem 
in  umm  ntvim  qus  erst  Simonij-  ,  rogtvit  tum  4 
tirra  ndtttm  fttfittHm »  tyfedens doccbat  d$  ntvicufo 
twhts*  Hiftorue  ordo  non  eftnegjigendus»  imo 

E  famm^  c«m  attentioncobfervandu^monenim  priu$ 
fedens  docet »  &  pofteat  rogat ,  navitn  a  terra  fub^ 
duci:  fed  quod  4iximii$ .  Oua  in  te  nofcamusopot* 
i«r-do3trimm  in e^clefia  nrnMi  effe»  nifi  ea  a  tcrrc* 
n  i*  hominibus ,  q  u  i  eam  occopnnt  t  liberet  u  r , 

Rogat  'Chriftus  Slmonem  de  reduftionc  n^ 
vh :  &  vos  ?  patres»;  Simon  $&U*  Rogat  vos  Chri-i 
$m  quo  ccclefiam  a  malis  hominibns  liberetis, 
quos  non  t4nto-m  haereticas  dicit »  fed  &  indo- 
^os,  ac vitaefacinorofos:  cum poflfet  experte  ju^ 
berc»  nonidagit»  fed  rogat*  Sialiqui^  vel  rex^ 
yel  princcps  quod  irx  iiliusgrauam  aliquid  facc-* 

,     .  retis 


V 


$8i       Oratio  ad  patres  conciiii  Trid&nt.   habita.       6$l 


■v  '  ■■     ■    retis  vos  rogaret,  nontajatum  bom*  cxtrema  in  A 
Christi    iUius  gratiamdilapidarctis,  acvitam  cumingcn- 
i$<iz4      ti  pcriculo  ponerctis:  atque  hoc  ipfum  fummo 
bencficio  duceretis;  niuic  vero  rex  regum ,  firdo- 
minus  dominantium  id  rogat  :  quo  modo  noa 
fatisfacere  illi  poteritis?  Nequeenimpropter  fe, 
fed  propter  utilitatem  noftram  id  rogat  >  Deus 
cnim  non  noftri  indiget  ,  tjuod  &  poeta  lucu- 
lenter  dixit: 
Tmnt*  Ijfkfuis  opibus  poitens ,  nihii  indigt  noftri* 

tib>  i«  jfyt  bene  promeritis  capitur ,  nec  tangitur  ira  ♦ 

Prsefcatis  diei  calamitas  fufliciens  argumentum 
eft  ,  <juo  iftud  facerc  cua&is  viribus  eniti- 
mini. 

Infigne  exemplum  vobis  praebuit  ille  nonmi- 

iius  nobilis,  quam  extremus  dux  Judaici  exerci-  B 

mshi  u  tus  Judas  Machabacus,  qui  cumviderettemplum 

profanatum ,  atque  confpurcatum  :  occupaverat 

enim  illud  Antiochas  ille  (  utait  infallibilishi- 

t*M*tb*4>  ftoria  facra)  radix  feccatix  quod  itapcrdiderat, 

ut  in  atriis  virgulta  nata  eflent  afperiora ,  nltra 

quam  in  faltibus  &  montibusinviisnafci  iolent . 

Idcumvideretfa&um,  elcgit  facerdotcs,  haben- 

tes  voluntatcm  Iegis  Dei,  ut  coa&i  id  mundarent, 

atque  ita  fa&nm  eft:  quotannis  cmmdefignato 

die  folennitatem  encceniorum  fummo  cum  ho- 

nore  agebant ;  quam  Chviftus  fua  pr&fentia  de- 

coravit ,  quemadmodum  in  evangelio  fandi Joan- 

jcan>  io»     nis  rcconditum  habemus.  Neque  abs  rc  erit,  fi 

obfcrvavcrimus  id  quod  ait,  fc  faccrdotes  haben- 

tes  voluntatem  legis  Dei  ad  id  mimus  exequen-  C 

dum  efegifle:  non  autem  fcientes  dixit  ;  parum 

cnim  facerdoti  prodeft,  fi  onuftus  fuerit  litcris, 

cum  zeio  careat  Dei:  utrumque  enim  adreftau- 

rationem  templi  conducibile  eft  ,   at  fecundum 

per  omnem  modum  neceffarium:  &  vos  illuftrif-» 

limi  Icgati  Ivujusfan&iexercitusduces  eftis:  ha- 

betis  etiam  hicmilitesnonquofcumque,  fed  ap- 

prime  induftrios  in  bcllo  ecclefiaftico,  qui  non 

tolum  fcientiam  lcgis  Dei  habent,  fed  cjufdem 

amore  ac  zeio  inflammantur.  Utiminiigiturco- 

rum  opera  ac  induftria.  Propcrateomncsunaad 

templum  Dei  repurgandum;  atque  hgscvirgulta 

afperrima  ,  hoc  eft,  faccrdotes  inutiies,  quosjudas 

apoftolus  arbores  autumnales  ,   infru&uolas  ap~ 

pellavit,  eradicate.  Ut  quid  enim  hi  ccclefiam  D 

Dei  occupant?  quod  H  id  feceritis,  ut  de  vobis 

fperamus,  fietut  Chriftusjefusfuaprxfentia  no- 

bile  factum  veftrum  honeftet  :  at  idem  eft  quod 

Ofi*  io»      Ofeas   propheta  ait  :  Lappa  %f  tribulus  afcendtt 

fuper  aras  eorumi  hevbae  enim  funt   hac   nullius 

fru&us,  nec  adhuc  umbrx  apt&,  ubi  defefiiiter 

agentcs  caput  rcclinare  valcant :  fcd  eo  folum  quo 

auimalia  yenenata  calcaneis  hominum  infidian- 

tia  occuitcntur  :   ad   eumdem  modum  aras  no- 

ftras  id  cft ,  ecclefiae  dignitates ,  occuparunt  Iappa 

&  carduus,  facerdotes  nullius  do&rinae  nec  uti- 

litatis,  nec  ut  folatio  fintalicuiegeno,  fcdtan- 

tum  apud  fe,  homicidas  &fornicarioshomincs, 

quorumvitia  officium  iinguae  vincunt,  tfctieant: 

haec  velut  animaiia  immunda ,  funt  a  vobis  ex  aris  E 

Dei explodenda *  Arcete  igitur  ,  patrcs,apvaefc- 

pibus  eccleftse  hos  fucos,  ignavum  pecus:  diftur- 

bant  enim  &  diftentant  fuavitatem  hujus  aedifi- 

cii  fandi,  hoc  eft,  ecclcfix  Dei  :  confidcremus 

etiam  quid  prophcta  his  verbis  adjecerit :  ait  e- 

0/t*  to.      nim,  tnnc  dicent  monti&us ,  optritenost  <T  collibus  , 

*w#  *5*      caditt  fuper  nos ,  quodChtiftusad  dicmillumju- 

dicii  tranftulit.  Vereor  ne  praeter  fpem  hoc  no- 

bis  contingat ,  cum  h«c  vcrba  illud  ,  quod  ego 

ad  praefentem  ecclefiae  ftatum   refercbam  ,   coa- 

fequantur. 

ConciL  GmtttL  Tom*  X  XXDI* 


Totusctiam  Aggacuspropheta  in  rcaedificamk  ^TlTo 
domo  Dei  pcrvigilat :  aitentmadZorobabel ,  &  Christi 
ad  Jcfum  filium  Jofedec,  &  ad  rcliquosfaccrdo-      i5^^ 
tes  :  H*c  dicit  dominu:  cxercituum  :  Topulus  ifie  j^  u 
ditit  ,    nondnm  wnit  ttmpus  dnmus   domhi  adifi- 
candx :  cum  ad  facerdotes  fermoncm  fecerit ,  quid 
cft  quod  ait,  populusiftedicit :  facerdotesenim 
a  populo  fegregati  erant  ,  quod  hi  qui  domus 
Dci  impediunt  aedificium  ,   quamvis  iacerdotes 
fint,  pbpulares  funt,  nec  de  fummo  oidine  co* 
rum,  fed  dc  viliffimo ,  acfidiceret:  hinonfaao 
facerdotes  fiint»  fcd  nominetenus,  fiquidemrc- 
ftaurationem  templi   quae  ad  fe  attinct  pcrtur- 
bant.  Addit  ultra:  numquii  *vobis  tcrnpuseft  >  ut 
habitctte  in  domibus  ittjueatis  ,  V*  domus  ifid  de* 
ferta  fit  ?   ponite  corda  wflrti  fnper  <tti&$   wftras  i 
feminuftis  muttum  ,  W  intulifiis  parum  :  comediftis* 
«2r  non  cftis  fatiati ,  &c%  Perpcndi te ,  igitur  patres  t 
fcminanmt  multum  patres  illiantiqui>  tantum- 
dem  etiam  &  vos  facitis:  hoc  eft ,  fanda  indicitis 
dccrcta:  ad  h»c  plcrique  veftrum  contra  eccle- 
fiae  hoftcs,  dofte  chartasdoarinafideliimplevi- 
flis  •  Quid  horum  qu«  feminaftis  intuiiitis  ?  nihiJ 
fere.  Hoftes  cccleiiap  crefcunt,  nos  autcmdimi- 
nuimur:  illi  florcfcunt  (  fi  ftaloqui  Hceat)  no$ 
arefcimus;  illihodieoccupantccclefiam,  crasur- 
bcm ,  fequenti  vero  die  provinciam .  Quid  fub  hoc 
argumento  dicamf  bonaparsGermauiar  prasfcri- 
plit  adverfusfidem.  Francihominesnunc  in  per- 
petuo  funt  di0idio  *  Hifpani  inccepimus  jam  in~ 
fatuari :  quid  de  aliis  rcgionibus  dicam  ?  quantuni 
audio,  ubiquelocorumhaecpeftisgrafiataeft,  ita 
ut  ad  Afros  ufque  pervenerit:  unde  igtturhaec? 
qttU  domtn  Dei  deferta  efi ,  dkit  dominus »  Quio 
enim  prodeft  augere  ftatuta  6c  decrcta  »  quan* 
tumvis  fanfta,  licut  funt,  fi  ecclefia  Dei  facer- 
dotibus  qui  ea  popuio   &  doceant  &  rcpetant  , 
fruftrataftt?  *dfcendite{\xit\\*h)  montem ,  portate 
ligna  ,  &*  adificate  domum  ,  W  iicceptabilis  mihi 
crit  ,  XT  glorificabor  «    Et    vos  ,    patres    fan£ti  , 
montcm  hunc  afccndiftis,  hoc  ett  fanftumcon* 
cilium  ,  c^uo  nihil  in  cun&o  orbe  altius  a  Rc- 
«dificatc  lgitur  domum ,  &r  dominus  in  ea  glo- 
rificabitur.  Nihil  clarius  ad  prsefens  argumen- 
tum  dici  potuit* 

Cum  preffus  anguftia  eflet  populus  Ifraeiiti- 
cus,  dicitDeusperOfeam  prophetam:  Ulnlabxnt  6&*?* 
in  cubicttlis  fuiS)  fed  fuper  triticum  <&*  winumru- 
minabant:  fufpiria  illorum»  ruminationcs  dixit : 
quafi  dicat,  non  homines  fed  jumenta  funt,  qui 
cernunt  aerumnaminftare,  &quidebuiffent  pro- 
priam  vitamdcplorarc:  ruminabant,  inquit,fu- 
perfrumento  &  vino .  Quotus  quifque  noftrum  mtrm 
eft ,  qui  non  deploret  in  ecclefia  Dei  tantam  luem? 
nullus,  imofcepenumeroad  lacrymas  ufque  pro- 
rumpimus:  fedvereorne  fufpiriahaxnoftra,  fu- 
per  auro  &  argentorumixutionesfint :  nihil  am- 
plius  dicam.  Dicit  igitur  dominus  fub  nomine 
Zorobabel  &  fociis:  Confortamini ,  i^facitey  hoc 
eft,  domum  Dei  reaedificate,  quia  ego  wbifcum 
fum  ,  dicit  domintts  ,  &*  Spiritus  meus  in  medio 
vcftri  efti  nolite  timere  *  Et  ad  vos  nunc(fan&a 
fynodus  )  hgec  verba  difta  funt:  enitere  igitur 
totis  viribus  ,  ut  templum  Dei  profanatum  e- 
mundetur:  ad  haec  yirgulta  nata,  hoc  cft  ,  im- 
puri  facerdotes  ab  eo  cradicentur  ♦  Dominus 
enim  vobifcum  aderit  ,  &  fpiriuis  ejus  in  me- 
dio  yeftxi  crit,  finmis  &  ftabiiiscftdominus  in 
omaibus  promiffis:  atquc  ita  fiet  ut  obtcmpere- 
tis  domtno  fupplicanti:  ut  a  tcrra  navim  pufil- 
lum  rcducatis. 

£t  ftdcns  docebat  de  navituU   turbas  *   Locus 

F  f    j  hic 


6%$ 


Petri  FoNtrDOHlI    HlSPANI  thbolo<si 


£$4 


Ah  h  o 

Chriiti 


Mxfiprm 
jttfir  tfn* 


Jt>4n*  tOu 


ftite*»*! 


.*.**.**. 


hic  nos  admonet  ,  ut  aliquid  dercfidcntia  dicar  A 
mus :  verum  nos  hanc difputationem  ,  potiffimum 
tcmporis ,  &  loco * aliis relinquimus :  iiquidem  ad 
manus  noftras  perventura  eft*  Hoc  unum  tamea 
|>rm  dicam:  In  Espdo  mandabat  Dcus  Moyfi, 
pt  arcam  deauratam  foris  &intusfaccrct :  &fu- 
per  eampropitiatprium,  liyeeceluai*  quod  eam 
tegeret  de  auro  mundiffimo,  adcujus  latus  dttr 
trum  fitcherubunas,  ad  finfftrum  autemchcrub 
alius,  re&aoculorumacieinidteodentes;  $u  $u- 
tem  fupra  propitiatorium  erps,  imJeteaHpqpar, 
&  praccipiam  quarcumqpe  mandabo  per  te  filiis 
Ifrael*  Pmsfcribit  igiturMoyfilocum,  quafinon 
aliter  eum  alloquuturus  fit \  niCJ  medius  iater 
duos  chcrjibinqs  federit  •  Propjtiatorium  hop  , 
fupraquodMoyfesfedet,  eccleliamdefignat,  eicr  B 
tri  qiiam  neque  falus,  neque  remiffio  ,  neque 
propitiatio  ppecatorum  eft*  Duo  iUicherubjm, 
duo  funt  teftamenta,  hancecciefiam  refpicientia 
re&ftm:  non  enim  fibi  repugnant  »  Sedeat  jgjtur 
In  eeciefia  paftpr ,  cujusa&umMpyfesindicat:  i< 
eriim  locus  illm  ex  dbmini  mandato  praefcriptus 
eft,  aoaal|tereidominofermonemfa<5turof  Quid 
jgitur  veritati  tam  clare  adumbrata?  contraf mus? 
qaod  fi  quis  humana  ignor^ntia  Jaf>eretur,  pt- 
•iHimque  fbrendum  eflct  :  quamquairi  manifeft*S 
fcriptura  fenfibus  contravenire  ,  hum&na  Jgnor 
r&otia  non  eft »  fed  fupeirba  arrogantia,  undc  ju~ 
dkiQ  meo  fchifmata,  &h#refes  profluurit  *  Ce- 
termn,  ut  dixi,  ferendus  efterrorhumanii^,  fed 
quod  ob  faeculi  hujus  Iucrnm  illi  repHg**etqr  ,  C 
fumma  impudentia  eft,  tmt&-ne  mimh  cmleftihus 
ir&?  nos  enim  facerdotes  animae  fpiritalespatres 
dicimur:  uno  verbo  dicam>  dii  appellatifumus 
ln  facro  eloquip ,  nequ^ siliquid  magis  dici  potuit , 
confirmante  id  Chrifto  in  evangelio  ,  ita  cnim 
h^bet  Jfoannes :  tamigitar^criimhiiicrei  refifti- 
mosf  taqta?ne  pMUutu.in  nohis  val^t?  hodie 
ja|tur  implenda  eft  a  vobis  p$tres  evangclica 
fcriptura,  quamauribusveftrisaudiviftis:  fiqmi- 
b^s,  aftum  cft  de  ecclefi^,  cujus vos  reges  eftis , 
Toto  igitur  pe^ore  laboratej,  qt  hsec  navis  a 
terra  reducatqr:  ad  exempltJm  iflius  qobiliffimi 
dticis  Judaeorutn  4  lemplpm  profanattim  ac  con- 
fpurcatqm  ab  h^rcfibus  emmidate^  fub  haec  vir- 
gujta  Ute  infruduofa,  id  ?tt,  facerdotesauHius  D 
fruftus,  hieniiriaras  noftra?  pccqparunt,  eradi- 
cate :  fiet  enim  u%  tunc  Deu?  id  ea  glori^cetwr :  %& 
hm  curate  facramenta  ecclefisp,  ^  ejufdecp  qu*»~ 
cuc^quc  «U*  gretisminiftrentur:  curat^etiamde 
verbo  Dci  docendo  :  denique  Chrifti  fiegotium 
libere  traftetis^  non  fioit  fcribap  & ph^rifaei ,  fed 
rauquam  fummam  haheqt^  poteftat^m  v£sem* 
plo  vohis  fit  rex  ille  David,  quifugamarripere 
CoaSus  eft  x  cnm  ^  p^Pfip  fijio  perfecutiqnem 
pateretur.  Quidenim,  liDavidismagnific^ca^ 
merem  ?  fi  $fe$  °P^S  att^ndamu$ :  nemo  Mcupfe^ 
tiWa  fiprofapiam;  nemQnobiIior,f^meIdica«», 
omni  tnun<$o  major ,  verumtamen  inft^nte  qeceffi- 
tate  fug*  tneminit :  neque  *b$  re  erit  *  fi  fugae  pr^ 
ditieinconfideraverimus,  ille  &  pedit^fexceniti,  1 
qtii  cum  coerant,  pedesegreiEfunt:  uxores  de^ 
cem9  q«M- ^pudfe  haoebat ,  domi  reliquit  *  iUcen- 
debatigiw  cUvumolmrum,  fc^nderis  &flens« 
nudts!  pedibus  ince4ebat,  opertp  tamen  capite  ; 
feKCenti  etiatm  qui  cum  eo  efant ,  fc  la  Iscrymis , 
&{ufpiriis$  &iaalmregem  comit^baritur,  pro» 
iti&o  ita  fafl:um  eft  ,  ut  Abfalon  pstfris  iniqttus 
p^rfecutprinfi4eusinuIo  fubter  condenfanx  quer- 
cum  fufpe»f»s  |>erierit:  8t  pater  in  primam  r^- 
flitueretur  dignitatem,  •  Qui  nunc  vos  perfe* 
quimtur  AMalon  fuat  ,  filii  enim  veftri  funt:f 


A   K  H  tt 

Chri&tx  , 


nam  de  ccctefia  fuut ,  quamvis  in  ecclefia  non 

VoslgitMrquiDavideftis,  mn  fofum  ob  cla- 
ritatem  natalium  nobiliffimi,  fed  obdignitatem 
prorfus  divinam  quam  tenctis  altiffimi:  m^orp 
enim  dlis  oinni  mundo*  Igitur  jrum  fcanderetis 
hunc olivarum  locum  altum ,  hoceft fanftum con^ 
fitium,  muliercsquas  vobifcum  t?nctis  (  fcio  $~ 
pim  vos  maritos  efle  ,  nam  copiditas  eft  quae  t^n^» 
pilEme  pmni  mupdo  nupfit  )  relinquite  doroi, 
Itafietutexpeditioresad  pacem  ecclefiap  traftan^ 
dar^  fitis  .*  lacrymis  etiam  ac  g^mitibus  hoc  majum 
redimite:  nudatepedcs,  hoc  eft ,  bpna  externa  j 
ob  qu«  belJo  fatig^mur^ontemnN,  fi  expedw 
yideritis:  fed  fumnna  c^m  diligentiacaput  ope* 
rit^:  caput  iioftrum  Chriftus  eft  ,  quodyis  tn&  h&r*  **• 
Jtltn  in  forpore  veftro  patimini,  capite  tamen  , 
jioc  cft  ?  Chrifto Jcfu  obfervato ,  ne  kjqria  ^lfqua 
lUi  fiat*  imitantes  ferpeutis  prn4eatUmy  quam 
veiut  4Q&Hccm  Chriftus  ppluit,  4icens?,  gftote  *?&&•■*** 
fruientfi  fii*t  jerfexttli  ferpcns  enim  ubi  p?rf^* 
qtijsnten?  ftfugit,  rnodpcaput  abfcond^rit,  <|tio 
a  quocumque  i&^  tutym  fit,  incprpPTlsreliqua  ^btpft-thM-, 
parte ,  vulnus  quodlibet  patitpr  ad  mortem  «fque :  %%££& 
tutandumcaput^  hoceft>Chrift«mprocurate:in 
boni^  exterfii^  quae  neque  apqd  barb^rps  in^r- 
4um  ii|  tanto  hpnore  habita  fun?,  &  inproprip 
Cprpor?  qupdvis.maluui  fertt;  :  ita  enim  fiet  ut 
Abfalpnit^mulp  infidentes,  hoc  ^sft  haerefes(It| 
muiautiquefedfnt,  id^ft*  infterilitate  St  falfi* 
$ate  )  fulpenfae  &  fuffbcatae  renii$neat*t  .  Longe 
muftp  majpra  ad  prrfentem  caufom ,  p^tr^sfan* 
$ifl?mi,  ^xhocev^ngcnodicippterant:,  fcdqup-  . 
niam  hora  nosvoc^t,  libenter  fuperfedeo*  1*^ ■?*«!•  4* 
Pei  qtts  exyLprtt  omnem  fenfum  ,  cuftodia&  cord& 
weftr*  ,  CT  intMipntiM  iieftras  in  Chrifti  Jefu 
domino  mftrt* 


xcvnit 


€0%C10  D  0  C  T  0  %I  $  VMT^I 
$WtUw*i  HifpMl  9  $e$ohknfit  tkwfap  t  ittu* 
ftrifftmi  $e  reym&iiffmi  D*.  Tetti  GwateK,d$ 
Mendozjii  efif^fl  Sdm&nttyi  ,  faahit*  *d  fitctQ- 
fanBm  fymduf^  lyMntin^m  ,  die  be&ti  Him* 
pymi*  x««  menfts,  Seftewkris*  uptxtu 


Vo$  efth  tust  mundi  *  Matth*  $* 

Qmu^OMomu  coelumhoc  fplendidiffimum , 
muhis  fyderibqs  t^nqu^m  luminibusqui- 
m^  &a4u«Iitatem,  {^lutemquererumne- 
ceiftrii^,  ^radipeciem»  ^fpeftuinque  pulcheni» 
mis  divina  fapifntia  &  bonitasexornavit;  neque 
omnia  vim  ^amHem  virtutemque  fortiunturj  ne- 
que  femperomni^  noftrisocuiispatent^  fe4aliis 
exorientibus  alia  occi4unt  ,  &  oceumbunt  j  ut 
curfu,  fplepdor^,  ^ttqu^  ntmtq  veluti  jucundi 
qu^daud  ac  neceftaria  vicifStudin^  volv^rentur; 
fic  Chriftus  optimus  marfitaus  ecclefiara  Chri* 
$imzta*  qum  regnum  coeJorutlt  appellatur ,  in  qua 
tefte  prophet^fuIger(t  juftificutilutninariaccelij  sif*  ^ 
fan&iflimis  &  f^pientiirtoiis  hominibMs  tanquaui 
incenfis  facibu$  fpl^nder^  >  .v^rtis  illos  atquedi- 
verfis  virtutibusi emincre  y  aliis  atque  afiis  tempo- 
ribus  &  f*?u}is  flofrere yoluit,  wfalw&.c&ciw 
mort^lium  iumen  quo4  intueti,  ^euemplaqua 
referre  fk  witari  potuiffet .  ^tqupttia.mHlidam 

in  ter* 


A  H  MO 
CHRISTl 
i$6Z. 


$Bf         CONCIO   A&PA?RM    CONCILIT    IRIDINT,   HABltA*  6$S 

in  terris  ioter  mortales  vcrfareatur,  &lucemte*  A  quam  attuliffet:  licet  ipfe  propulfatis  magaaex   £7ri* 


£f*u  €o* 


Mal<tib*4t 


aebris  intttlerunt  ,  &  hotninum  pe#ora  amore 
virtutis  ioflammarunt,  oeiUorumexemplttm  in^ 
teriret  ,  ad  excitandam  (ocordiam  noftram,  & 
iliorum  gioriam  atquc  nomeniiluftrandum,  de- 
crevit  eccicfia,  iUorum  vitam,  fa&a » virtutes ,  Jau* 
de$  denique  omnes  in  populi  Chriftiaai  eoafpe- 
ftacertisttatifquc  diebus  celebrari .  Ut  eos  quos 
naturacconditio»  qua?  neminem  hie  immortalem 
eflcpatitur,  nobis  fubduxit,  viva  Sc  immortalls 
ennuu  memoria  iqt  Chriftianoram  mentibus  con* 
fervaret*  Hodiernum  itaque  4iem  elariffimo  illi 
&  falgcntiffimofideri,  fan&iffimo  inquam  Hie- 
ronymo  confecravit  »  «rujas  fplendore  &  noftras 
meatisaciespcrftringitur,  8c  taatarum  virtutum 


partc  fcelerum  &  igaoraatiae  tencbris  ^  diyina  prae-  chsi^ 
dicatione,  &  exemplo  ionoceattffimae  vitae,  tan-  iS$z% 
quam  fplcudidiffimis  virtutis  &  fa|>ientiae  radi h 
hominum  meates  ilhiftraffet;  cum  jam  fibi  infe- 
Ms>  atque  inimicis  Pharifxorum  aaimis  crtidek 
exmum  comparari  animadverteret :  priufquam 
fuoeftiffimacrucis  nofte  conte&us  fefe  abderet  & 
oeeumberet,  &  dcnfiffima  illa  crudeliiiimr  mor« 
tis  involutus  caligine  fe  mortalium  oculis  fub- 
ducerets  lumina  duodecim  decrevit  accenderc, 
quafi  fuigentiafidera,  quae,  ipfooccidenteSole, 
totum  reuquum  orbera  eodem  evaagelii  fpleo- 
dore  compfereat,  Ut  quemadmodum  aftra  Solis 
lumine  percuffa  ficlucent,  fpSendcot,  «tin  illis 


atque  laudum  poadere  oratioois  Sr  ingenii  noftri  B  jntuentium  oculi  Iuccm  candidiffimam  Solis,  il- 


vire$  obruuntur »  ni&  iinno  praffidio  fubleventur . 
Vt  igiw  dignam  tanto  ecclefiae  principc  oratio^ 
nem  naberepofsimus,  ut  ea  quas  &  nobis  dicen* 
tur,  pjmoribus  znimi$  ,  &  fincerioribus  auribus 
excipiantnr,  utomniacedant  in  Dci  optimim^ 
ximigloriam»  &indiviHieroaymi  laudetn,  di- 
vioam  imprimis  gratiam  atque  favorem  impiore- 
mns,  atque  ad  eam  obtinendam  fan&ifsimae  vir- 
ginis  Mariae  patrocinium  efcigao  iilo,  fed  tamen 
fibi  gratifsimo  angelic»  falstationis  facrificio  no- 
bis  promcreamar,  diccntcss  AveMariar 

f^i  tflis  Iuh  wnniL  Ex  wm$dk  l/Ltfthd 
caftte  j* 

C*1  qm  multa  atque  magna  Chrifti  optimtma^ 
a  xxxsXi  in  gemishttmanumcoUataemterinc 
beneficia,  illaftrifsiml  legati,  patres  reverendif* 
iimi  ,  qui  tot  tantifque  tais  laboribu*  ,  aerum- 
nis  t  opprobriis  »  contumeliis  &  morte  demum 
acerbilsima,  vitamnobis,  falutem,  Ubertatem, 
veram  iapientiam,  atque  religtonem  fuerit  ade* 
pttts:  iinde  triumphum  etiam  ipfe  fibi  glorloiiC 
litnum  ,  Sc  prseciaros  iilos  ,  illuftrefcfue  tituios 
reportaverit:  ut  &totiusorbisfervator,  doftor, 
pax,  vita,  otium,  veritas,  paftor,  vita, falus, 
felicitafqne  mortalium  jure  optimo  diccretur  : 
nullus  tamen  inter  hos  titulos  clarior  mihi  ,  il- 
luftriorcjue  videri  folet  illo  ,  quo  &  lumen  ,  $t 


liufque  vim  admirabilem  d^prehendant  :  fic  m 
apoftolorum  fermonibus  >  &  operibus  Chrifti 
fplendore  colluftratis ,  divinitatis  ejus  apertif. 
limam  fignific*itionem  ,  8z  expreffiffima  veftigia 
mortales  omnes  contempkrentur» 

Hos    igitur  landiffimos  ,   innocentiffimofque 
homines,  quos  ad  tantamChriftus  evehebat  di- 
gnitatem,  ut  cosveluti  clariffima  quaedamlumi- 
rta,  totiusorbis  tenebris  vcIIcg  infcrre  ,  nonillos 
quidemclaros,  Bs  tlluftreseK  aalis  principum » fed 
obfcuros  &  ignobiles  exretibus  adevangelia  vo- 
cavit ,  hos  felegit  ex  infiriita  hominum  multitudi- 
ne,  quosincollegium  iliudfan&ffimum  coopta* 
ret;  quosinillatuaconrilia  plena  divinitatisad- 
C  mitteret:  quibus  arcana  divma  &celcftisfapien- 
tiae  foates  aperiret :  quos  fibi  fuae  pra^dicationis 
focios  ,    laborum  comices  ,   miraculorum  teftes 
adhiberet  :  &  primos  efie  vellet  fuas  bonitatis, 
clementta;  atque  manfuetudinis  imitatores  :  Ite 
duces  esercicus  Chriftiani,  cjuifublatocrucis  ve- 
xilio  totum  orbem  evangelicis  legibus  fabjuga- 
rcnt :  quos  cum  reile  fentiendi  magiftros  &  exem» 
pla  bene  vivendi,  veluti  quafdam  ardenteslam- 
padas  accendcret  ,  quibus  omnem  pofteritatem 
Chriftiani  nominis  amore,  &  ttudio  virtutis  in- 
flammaren  merito  illos  hodierno  die&rterrss  fa- 
lem,  &  mundi  lucemappellavit.  Quideuimpb- 
tuit  coeleftis  magifter  c^cis  ignorantise  tenebris 
opponere  luce  pr^ttantius?  Quidteme,  tot  vi- 


fplendor  Patris  ,  &  fol  multis  prophctarum  va-  D  tlis  Sc  fceleribus  coatamiuatse ,  &  infed»  ,  fale 


ucinii$,  U  aperta  apoftoforum  at<|ue  totius  ec- 
clefia?  prafedicattone  appellari  coniuevit  ♦  Quxd 
enim  de  Chrifto  Jefu  vitae  magiftro  aut  fapien- 
tius  excogitari,  aut  aptius  &  coavenientiusdict 
umquam  potuiflet,  quamillam  Solcm  nuncu^a. 
re,  qui  primus  miferis  mortalibus  ,  qui  denfif- 
fimis  in  tenebris,  nnUo  duce  ,  qut  iter  oftende- 
ret^  nullo  etiam  Ittmine,  qaoillud  intuerentur, 
adhibito  t  incertis  curfibns  ,  Sc  incredibili  cgci- 
tate  vagabaatur,  vew  virtuti*  atque  fapicntix 
viam  verus  ipfe  Mercurius  velttti  intento  digito 
commonftraverit  ?  Atque  haac  quidem  cxorien- 
tem  fpiendidiffimttm  Sofem  cum  acerrimus  illc  con- 
cionator,  vatefque  divinus  Ifajas  aliquando  pro* 
phctica  mente  coatemplaretur  ,  mortales  omnes 
fpes  hujus  tantae  futuw  felicitatisillisverbiseru 
gebat»  Non  tibiampiitts  Sol  dittmam  lucem  dif- 
fundet ,  nec  Lume  fplendor  lucem  Cixbindc  mi* 
niftrabit;  fed  erit  tibi  dominu*  iu^  fempiterna, 
&  Deus  daritas  tua .  tfoc  etiam  eodem  nomine 
juftos  &  pios.hcmines  Malachias  confolabatur? 
Vobis,  inquiens,  qui  nomen  meum  reformida- 
tts  ,  Sol  exorietur  juftitie  ,  cujus  radiis  veftra 
falujl  continebitur»  Sed  quamquam  Sol  ifte  bea- 
tiffimus  ,  veteribus  antiquae  legis  Sc  propheta- 
rtim  umbri$ ,  coelefti  fapientia  lucem  jam  ali* 


convenientius  ?  Quibus  obfecro  aliis  fignifican- 
tioribus  verbis,  quam  iis  duobus  falis  &  lucis, 
&  terr*  yulnera,  &  apoftolorum  officia.  eviden- 
tius  eKprimere  ^otuiffet  ?  De  quibus  nobis  ho- 
dicrna  die  fanftiffimi  patres  dicendum  eft* 

Nam  primo  quanta  cum  ratione  Chriftus  lux 
fuerit  appeliatus ,  Sc  apoftoli ,  atque  apoftolo* 
rum  fucceffores ,  explicabimus  :  deinde  vero  de 
officio  eorum  qui  hanchonorificam  compellatio- 
nem  adepti  funt ,  differemus :  poftremo  vero  lo* 
co,  de  fplendidifsimo  hoc  Sc  clarUsimoIumine, 
defan&ifsimo,  inquam»  Hleronymo,  quemno^ 
bi$  hodie  ecclefia  celebrandum  imitandumque 
proponit  ,  pauca  dicemus  .  Ancndite  obfccro, 
£  ciartfsimi  viri ,  ad  vos  etenim  folos  tota  noftra 
pertinebit  oratio ,  quosdivinavirtus  &  excellens 
doftrina,  intam  excelfodignitatis  gradu  collo- 
cavit,  ut  fucceffores  apoftoldrum ,  paftores  domi- 
nici  gregis,  evangetii  praeconcs,  8c  mundilumi- 
na  appeliemini  j  &  quantum  onus  ,  quam  labo- 
riofa  provincia  iis  tamprseclaristituliscontinea- 
tur,  tacitaveftrorumammorum  cogitatione  pcr^ 
peadite.  O  utinam  fieri  potuiffet  ut  ve!  aliquis  ex 
veftroordinehanctantamcaufam  fufce^iffet,  vel 
mihi  fapientiaveftra,  oratio  &  auftoritas  conti« 
giffctj  ut  hodiemo  dieinhacorbis  gentium  cla- 

rifsima 


<S§J 


Petri  Fonudonii  Segobmnsis  Thboi. 


6U 


XHITq  riffimacoroaa  divinaChrifti  verba,  apoftolorum 
Christi  dignitatem,  HieronymifanfUffimamvitam,  tta~ 
%$6z*  tum  veteris  eeciefia?  ,  luftuoiam  &  miferabilern 
noftrorum  temporum  facicm  cxprimere  dicendo 
potuiffemj  efficcrem  fane »  ut  oumilliusternporis 
fau&iffimos  viros,  cum  hominibus  noftris,  cnm 
aurea  illa  faecula  ,  cum  ferrea  hac  setate  no^ 
ftra  eolIaU  ,  cortfemplarernini  5  &  tempora  a 
temporibus  ,  &  homines  ab  hominibus  turpi* 
ter  degeneraffe  lugeretis  ,  Se4  quando  id  ficri 
non  poteft  ,  conaboi  ego  ,  rexp  hanc  tantam  > 
^etli  non  pro  dignitate).  itatamenexpj&rare:  ut 
£  minusexpreffiile,  adumbraffptamen  illiusiman 
giaetn  videamur* 

Atque  ufc  caufas  primum  atque  rationes  »  ob 
quas  CiiTiftusfcrvatornofter  Soldiceretur  ,  ape- 
riamus :  luftrcmus  primum  anima  &  eogitatione 
toturn  illud  tempus  ante  advenmm  ejus  feliciflL 
inum*  Quidaliudobfecronobis  coghantibus,  & 
qrani  mentis  asie  caliginofam  iilam  vetuftatem 
contempiantibus  fefe  offert  *   pxaeter  obfcuriflu 
masquafdam&denfiflimastenebras?  Nam  ut  itw 
terimpopulum  Ifraeliticuui  prxtermiuamus,  c\x* 
jus.ieges,  inftituta ,  facra ,  cgremonias,  animan** 
tium  fanguine  eruentasar&s,  totamque  iiiam  pe*» 
eudum  earnificinam  x  omnia  denique  facrificia, 
ftwht^noftetn  Paulus  appellavit,  quodnihilaliudfinf* 
(e  viderentur  ,  quam  quaidam  tegumenta  ,  quu 
bus  ( vkutiobfcuraquadamnube)  Sol  hic  fplen^ 
didiffimus  Chriftus  contegeretur  .  Quis  gentium 
errores  ?   quis  barharos  mores  ?  quis   inftiluta 
vivendi?  quis  nxifeTatn ,  confufam,  teterrimam- 
que    illaro    tempomm    faciem  poffet   explicare 
dicendo  ?  Qttis   muitiplices  illos  delufae  atque 
perdiue  geaHilitatisfinusexplieare  ?  quiserronim 
caufas ,  progreffus,  eventqfque  recenfere  ?  Prin^ 
cipio  quidem  omnium  irrfanarum  cupiditatum  fe- 
mina  jam  inde  a  primo  iilo  malorum  fonte  deri- 
vata  cum  pueris  nafcebantur  ,    illorum  vifceru 
bus  inhs&rentia  :  tum  vero  ipfamet  ftuititia  cum 
3Vwt**iufantis  corde  (ut  dixit  Salomon)  colligata ,.  pro- 
dibat  inlucem:  acc^dehat  ad  hase  naturae  vulne- 
ra,  pernieiofa  difciplma :  philofophisenim  infor- 
mandi  atque  inflituendi  pueri  tradebantur  ,  qui 
cum  morum  eenfores,  veritatis  magiftri  efte  de^ 
btiiifent:  non  fapientias  dodores ;  fed  ignoranti» 
duces:  non  flagitiorum  hoftes,  fed  fceierum  fa- 
tellites:  non  morum  magiftri ,  fed  miniftri  cupi- 
ditatumomnium  extitere.  Hinc  eum  in  ipfis  er* 
rorumgymnafiis,  depravatanatura,  &pernicio* 
fainftitutione,  juveaes  erudirentur,  inomnege* 
nus  errorum   tenerae  illorum   mentes  prascipites 
ferebantur.  Et  cum  <\nx  effet  vera  laus  ,  atque 
dignitas,  ignorarent:  perfonata  quadam  felici- 
tate  decepti ,  faepe  pro  virtutibus  vitia  *  pro  di- 
©nitate  infamiarn,  pro  fclicinte  miferiam  fefta- 
bantur*  Et  quemadmodum  qui  noftu  iteringre- 
diontur  ,  per  invia  loca  interrupta  voraginibus, 
latrociniis  infefta,  referta  periculis  ,  infortunia 
vitare  nonpoffunt ;  fic  iili  divino  fplcndore  dcfti- 
tuti  »  atquc  tot  undique  animorum  hoftibus  cir- 
cumfeptt,  inillas  ignorantiae  &flagitiorum  infi- 
dias  paffim  incidebant . 

Omnes  itaque  mundi  nationes  caligine  cir-- 
cumfufe,  non  rationem ,  fed  impotentes  affeSus 
fequebantur.  Conflagrabat  libidme  Afia :  Mgy- 
ptus  animantibus  atque  iapidibus  divinos  hono* 
res  deferebat  :  mendaciflima  Graecia  poetarum 
fabulis  &  importuniffimis  philofophorum  cla- 
moribus  perfonabat:  Italia  bellicofurore  &glo- 
riae  cupiditate  fremebat  :  reliquse  orbis  provin- 
cise   eifdcm  *  morbis  &   perturbationibus  aeitua* 


A  bant.  Iti  ca  denique  fceleram  fentina,  Srrerum  aVTTo" 
ignorantia  mortales  omnes  verfabantur  »  ut  non  Chr*»ti 
errare ,  fcd  infanire :  non  Iabi  aut  decipi »  fed  cum     1 S62 • 
ia6:e  errorem  ftmffe  :  Ss  quod  Cebes  Thebanus 
ilie  phiiofophus  fapienrer  meo  judicio»  diccbat: 
errorem  omnes  bibiffe  viderentur  »   Qui  ergo  in 
tam  confufa  rerum  perturbationc  ,   virtutis  at- 
que  fapientiae  CGBlcftxsillato  lumine,  dcnfiffimas 
ignorantiiae ,  &  improbitatis  tcncbras  diffipavit* 
aui iter  ad  felicitatem  (  noftris  fceleribus  interclu» 
mu)apcruit:  qui  viam  mortalibus  ad  immorta* 
litatempatefecit:  nonne  jure  optimo  lux  &  Sol 
erit  appeiiandus  ?  O  divina  bonitas  &  incredi* 
bilis  fapientia  Chrifti  Jefu  ,  qui  hodierna  die  c 
fummo  illo  montis  vertice  ,  tanquam  ex  aliqua 

B  fuggeft°>  adcircumfufam  multitudinem  concio« 
natus,  vifuscft  velutiSoIcHjoriens,  candidiffimo 
fplendore  exornatus  ,  trifiiffimas  ignoiantiae  te- 
nebras  laetiffimx  divinae  fapientiae  luce  fugaffe% 
Cui  fi  non  falutem,  fi  non  libertatem  ,  ii  nqn 
vitam,  fi  non  denique  coelumipfumdeberemus: 
fcd  hodiernam  folum  ejus  concionem  ,  <J**a$  no* 
vas  leges  ex  ilJo  fupercilio  montis  omnibus  mor- 
talibus  ,  ficut  Mofes  veteres  ex  Sina  monte  jpo-  u^% 
puiolfraelitico,  promulgavit:  quaftuham  fecit  t«cor«n 
fapientiam  hujus  mundi,  qua  novam  8c  inaudu 
tambenevivendi  formam,  ratioaemque  praefcri* 
pfil :  quisnon  illum  &  Deum  agnofceret ,  &  du 
viois  honoribus  profequeretur  ?  Quis  non  hunc 
perexiguum  Chrifti  fermoncm,  innumerabilibus 

C  Lycurgi,  Solonis ,  Mercurii ,  Rhadamanthi  le* 
gibus  ,  omnibus  etiam  bibliothecis  philofopho* 
rum  antcferret  ? 

Quod  fi  diviniores  quafdam  fentemias,  quod 
eas  nec  fapientiffimos  homines  excogitare  po* 
tuiffe  arbitrabantur  ,  ApoIIini  Pythio  acceptas 
antiquitasreferebat,  &  eas  tcmpli  valvis  affixas, 
tanquam  fapientix  prtmitias  iilis  confccrabat: 
quis  non  videat,  oon  unam  autaiteram  fenten- 
tiam  ,  fed  totam  humanam  vitae  inftitutionem 
pauciffimis  iis  Chrifti  verbis  comprehenfam  > 
quam  nullus  unquarh  mortalium  non  modo  co- 
gitare,  fed  neque  fufpicari  quidcm  potuiffet  ,non 
abhumana,  fed  a  divina  folum  fapientia  proma- 
riaffe?  Quid  porro  tamuovum,  taminauditum,  M*ttb,& 

I>  tam  Ionge  poiitum  abhumana  cogitatione ,  quam 
noftram  felicitatem  ,  paupertate  fpiritus  ,  ludu 
&  lacrymisdelitefcere?  CbiisXcrxi,  Hannibali, 
Caefari  ,  Alexandro  ,  quibus  totus  orbis  tenue 
&  anguftum  fuse  Iaudis  domicilium  videbatur» 
qui  tot  regna  ,  nationes  ,  imperia  ,  quot  tcrra 
marique  continentur  ,  fteriiem  fuae  gloriae  fege- 
tem  arbitrabantur  ,  dicexe  auderet  :  amplitudt- 
nem  verae  iaudis  &  gioriae  anguftiisquibufdam, 
&  quafi  carceribus  Ipiritus  eontineri  ?  Quis  re« 
Jiquis  imperatoribus  perfuadere  potuifiet  ,  to- 
tius  orbis  poffeffiones,  manfuetudini  animi  ,  & 
non  bellico  furori  ,  &  armatx  audaciae  effc  tri-  . 
buendas?  Quis  Epicuro  ,  &  Cyrenaicis  homini* 
bus  lustu  dirflucntibus  ,  in  fqualorc  &  lacrymis 

E  fempiternam'  laetitiam  fitam  effe  probaret  ?  Quis 
reiiquis  philofophis  ,  eiatis  humana  fapientia  , 
&  hominibus  iilis,  quos  claritas  generis  ,  divi- 
tiarum  affluentia,  dignitas  &potentia  arrogan» 
tes  atque  infolentes  efficiebat  ,  perfuaderet  :  in 
ilultitia  fapientiam  :  iti  humilitate  majeftatcm  : 
in  ignominia  gloriam:  in  contumeliis  honorem : 
in  opprobriis  dignitatem  :  in  indigentia  divi-» 
tias  :  in  calamitatibus  &  infortuniis  seternam 
beatitudinem  effe  collocatam  !  NulIuspIanepraB- 
ter  Dcum  id  efficerc  potuiffet  .  Qui  cum  quon-i 
dam  Moyfi  pcr  angclos ,  populo  Ifraelitico  per 

propbe* 


68?         CONCIO  M>    PATREJ    CONCItll    1  M  E>  EN  T,   H  A  B  I  T  A< 


69O 


A    MO 

CftRisri 


/frJr.  t. 


Jtf *«**  s» 


prophetas  ioquerctur;  noviffimis  temporibusper  A  lumttus  naturam  perfpeftum  habuerit  8c  explora-  £ 


filium  unicum  ,  fuam  nofm  volumatem  xternis 
cvangelii  monumentjs  ,  &  iliiifts  fanguinc  confU 
grutam  conreftataroque  reliquit  * 

Quis  trgo  jam  cft  9   cui  non  &  vetcrcs  tcrtc- 
bras  cdnfideranti ,  &  iftam  evangelica;  do&rin* 
iucem   intuenli  ,   Chriftus   non  folum  ,   «t  Sol 
effet,  natus  fuiffe  videatur/1  Quis  eft,  quinon 
mteiiigat  apoftolos  ,  qui    totum  orbcm  eodem 
evaogelii    lumine   iiluftraruat    ,    lamina  etiam 
appcllari  debutffe?  Sed  cum  Chrtftusjeius  hanc 
honorific&m  Solis  compellationcm  ,   tantis   libi 
opprobriis  &   contumelits  conftitiffe  rccordare- 
tur,  eum  ftoffet  hanc  fuam  cvangeltcam  philo- 
iophiam  odio  &  invidia  plen&rn  cffc  futuram, 
utpotc  quas  dcoram  aris  ,  templis  p   altaribus  ,  B 
nefaadisfacrificiis,  &C£rpmoaiis,  omnibusfcho* 
li$t  gyrnnafiifque    phtlofophorum   beljum   efiet 
trueutum  illatura ;  qu#  vetcres  rcligiones  ,  & 
fapientiam  abolere  :    quae   fceleratorum   homi- 
nurn  audaetam  frangere  :    quae  principura  furo^ 
rt,  &  noa  facMs  modo,  fcd  improbis  ctiam  co- 
giutionibus  obvurn   irp  dcbuiffct  :  curn  ooffet, 
Jucem  caligaatibu$  oculis ,   &  falcm  vulneribus 
acerbifftmum  effe  futurum:  &  hinc  bellurn  acc*> 
ritrium  fuis  cariifimis  apoftoiis  imminerc  :  fic  co 
acerbius  afcquc  Iufiuofius  erat  foturum  »  quod 
incruenta  *Ua  pugna  ,  cum  potentiflimis  adver- 
fariis,  difcipulos  Cuos,  non  arraatos  ,  fed  iner- 
mcs  $t  nodos:  noo  tapientia  >  fcd  ftultitia  cru^ 


N   H  O 


ura,  apoftolicam  antiftitumdi^nitatcm,  &iUo*CHHitTt 
rum  officia  at<)uc  munera  factlc  deprehcftdat  •     tft* 
Samius  Pythagons  t  patrcs  g^raviffimi  ,    qui  (i- 
gnis  quibufdam  totam  fuam  inciufit  ,   philofo- 
phiam,  falem  juftiti*  &  «quitatisfjrmlKiIum  fe- 
cit:  Moyfesverofan&ilfimus,  qui  legcm  evange-  **  *r* 
Ucam  didis  &  fatflis  adurabrabat  ,  nunc  atterni- ******* 
tatis  fymboium  facicbat,  cum  aliquando  paftum 
faiis,  &edu$fcmpiteraumappcllabat;  nunc  judi^ 
cii  acquc  dcledus ,  cum  illum  omntbus  facrificiis 

f»ermifccri  jubebat;  Chriftus  vero  ccejeftisphilo- 
ophus,  quivcritatem  cx  ipfis  philofophorum  la- 
tcbris,  &  Mofaicae  legts  umbris  in  luccm  cxtrahe- 
bat,  munerisapoftolici  fignum  8c  quafi  tefferam 
cffc  voluit  :  ut  queadmodum  Mofcs ,  &  ahtiqui 
patrcs,  rebus  corporeis  addifti  atque  confecrati  , 
illafacrificiagrataDco  effc  credcbant  ,  qu»  fale 
confperfa  acl  aras  defercbantur:  fichoc  cvangcii» 
c«  legts  tcmporc,  quototaillacura  atauefoiici- 
tudoreligionisacorporibus  abftra&a  ad  metitcm 
potiffimum  &  fpiritum  devolutacft,  figniftcavit 
Chriftus  jam  tftas  animorum  hoftias  non  cffc  finc 
falc  offerendis,  neillisinfipidis  &  infulits ,  Deo 
ftomachum  naufeamque  movcremus#  Et  ficutfat 
rebus  jam  prope  defperafcis  &  emortuis,  veluti 
quemdam  animum  ,  vitamqtfe  rcftituit  ,  infc^tss 
vcro  atquc  contaminatis  tribuit  quamdam  im^ 
mortalitatcm:  fic  apoftoti  ut  mortalium  animos 
ab  qetcrnse  mortis  faucibus  cripcrent  ,   Sc  evan- 


cis:  nonpotcntia,  fcdf*picntU:  nonferro,  fed  Gg«1!i  benefido,  glorije  immortalitatc  doaarent» 

cvangelio  congrcffuros  clTc  vidercc  .    Prius  crgo        •-—•«-        r*-.-:i..«!..-  -.--l— r ._. „„* 

quam  illos  lucem  appcUaviflct,  ad  tantum  bcl- 

lum  (pc  beatitudinis  3c  cxcmploprophctarumar^ 

mavit.  8eatff  inquit  ,  tfiis  cum  m*Ui\*trint  v&+ 

iis  hwniner,  ty*  perfecuti  *vos  futrint  ,  O"  iixerint 

omne  mMvm  fUwfum  iw,  mentjtntt*  froftermex 

£4uitte  ,  0*  exnlttte ,  fxoniam  mertes  wftr*  co* 

fhfa  e/i  h  cttfis  :  fie  $nim  ferfey*i$ti  f*nt  prophe* 

tas,  yuifutrvnt  tntt  t^  ,    Et  quoniam  homincs 

duei  ftudio  laudisiatclligcbat,  nihtlquecos  ma^ 


^is  opurc,  qu*m  ut  fuum  nomcn  totiorbi  cla 
rum  &  celcbrcrcddcrctur»  &  indcGr*cis  homi- 
nem  ri  9^  *  lumcn,  inquam,appellari;  quibus 
ia  rcbus  Chriftianos  homincs  ctuccre  oportca 


&rveiutipraBfcntciumiuc  tcncbrac  fugiuut,  atque 
diftipantur  :  fic  confpeda  apoftotorum  innoccn- 
tiffima  vita  >  &  audita  coelefti  do&rina  ,  vc- 
luti  duabus  facibus  adhibitis  ,  omnium  animo^ 
rum  caligincs  ex  humants  mentibus  pelkren- 
tur, 

Quidenimcftaliudfalis  &  Iucis  ofiicio  fungi, 
quam  cum  duo  fint  animorum  tyranni  ,  quibus 
homincs  oppugnantur  8e  opprimunkur  ,  cgcitas 
ncmpcmentis,  &  pervcrfitas  voluntatis,  ita  vi* 
tam  componerc,  &  fermoncm  temperare ,  ut  fplen* 
dore  cyangclic»  dodrin*  C5citatcmt  animorum 
propulfemus  ,  Sc  innoccnti  vica  aliorum  volun* 
tatcs  exempfo  virtutis  incendamus  ?  Attcndant 


itlis  vcrbU  indicavis:  Sic  l»ct4t  lnx  veftw  cortm  p  jam  ergo  diligentcr  qui  apoftolicadignitate  glo 


hmimbus,  ttt  miesnt  tfCT*  veftra  fon*  ,  «T  %krl 
ficent  Vttrem  vc^rum^  fui  in  catlis  eft ,  ut  intclli- 
g€tem  ,  omnia  in  Dci  laudematquc  gloriamcffe 
refercnda.  Deindcverofttmmam  corum  dignita- 
tem,  &  quales  illos  cffeycllc*:*  quibus  boctan^ 
tutn  cvaitgelicae  praedicationu  munus  committe- 
bat,  duobus  hodlcrni  cvangelii  vcrbis  cxplica- 
vit ,  cum  illos  &  tcrr*  falcm  &  mundi  luccm 
appctlavttf 

Scd  quoniam  fatis  raulta  dc  ipfa  lucis  com^ 
pclUtionc  dixiffe  vtdcmur,  dcofficio  tpfopafto- 
rumarqaemuncrc  dicamus*  Quaproptcr  vos  ob* 
fccro  ,  fan&iffiau  patres  ,  ut  cas  quas  haftenus, 
diccnti  beneyolas,  &  attcntas  aurcs  accommode; 


riaatur  ,  &  quantum  cum  illa  oneris  atque  nc* 
gotii  fufctpiant  ,  fccum  aliquando  taciri  pcr* 
pendanc  atquc  meditentur  •  Nam  cum  illos  & 
tcrrajfalem,  &mundiluccmChriftus  appcltavit: 
digaitatis  quidcm  amplitudiaem  ,  fcd  magnitu~ 
dtncm  ctiam  laboris:  honoris  prxftantiam  ,  fcd 
ortcris  ctiam  difiScuItatcm  indic^vit .  Quid  cft  per 
Deum  imroortalem  magis  laboriofum,  qaam  Chri* 
fti  pcrfonam  fuftiaerc  ?  quid  magis  arduum ,  quam 
non  modo  feipfum,  fcdalios  ab  omni  contagio- 
nc  iabeque  vitiorum  immunes  confervarc  ,  &  in 
officio  retioercs*  Etenim  ad  virtutcm  impallerc  * 
a  vitiis  rcvocare ,  nunc  fuppliciorum  mctu  ncfa- 
rios  homtncs  deterrcrc,  nunc  fpcpraemiorum  eri- 


tis  .  Remigare  pauJulum  tmprimis  nobis  ncccffc  E    gcrc  &  inflammare,  avartslibertatcm,  libidino^ 
eft,  dum  explicamus,  qua  rationeChriftus  falis        fis  caftitatem  &  tcmpcrantiam :  timidts-  conftan- 

tiam:  omnibus  frugalitatcm  perfuaderc;  cxcru- 
dcli  mifcricordem  :  cx  impiojuftum;  humilcmex 
fupcrbo:  cximproboinnocentcmfaccre:  extirpa- 
rc  vitiorum  radiccs ,  cxtorqucre  pravaycogitatio- 
ncs  ,  &  quafi  quoddam  tmperium  in  hominum 
mentes  exerccre,  majuscft  quamutcu/ufqucora* 
tionc  otplicari  poffit .  Quid  cntm  poteft  fingi  aut 
excogitart  difficilius  ,  quam  non  folum  turpitcr 
fafta  ,  Bc  petuiantcr  di<fla  ,  fcd  internos  ipCos  pra- 
vos  animi  fcnfus ,  cogttationcfque  corrigere  /  Par- 

ricidam. 


&  lucis  nominc  apoftolos  officir  fui  comraoncfe* 
ccrit:  deimk  vcrovelapandcmusorationi,  &pcr 
hoc  imnteofumcoeleftiapdoAriawpelagus  ,  citatis 
remi^,  vciifque  feremur.  Mihi  quidem  fepcnu- 
mero  atque  diligenter  hacc  Chrifti  verba  confi- 
dcrantt,  nihtl  faptcatius  excogitaxi  potuiflc  vtdc- 
ti  foJct,  ad*  cxprimendam  imagincm  illorumho* 
tninum,qui  rerum  publicarum,  &  animorum  potif- 
fimum»  fnena  modcrantur  :  quam  tflos  Sc  fafcra 
Sc  Jamcn  appcllaviffe :.  ut  qui  htlisingcaiuai ,  qui 


691 


PBTRI    FONTIDONII     SfiGO  E  t  BNS:  r  S    ThBOL. 


02 


A«h*v"  dcidam,  neaitcrumoccidat:  ktronem ,  ncfure- 
Om  %  stt  titr :  .adutteruift  ,  ne  vioiet  cu jufquam  pudicitiam , 
*  $62.  efgcere  licet  fit  dUEalJimutn  :  fierji  .tameo  potcft , 
ft  illtus  manibus  .catcnas  ,  pedibus  compedes 
injicias ,  &  in  careeresn  dctrudas  1  fed  ut  fiirari 
nalit,  ut  nemmemodio  profequatur,  ut  uuerno 
non  flagret  Iibidinis  incendio,  praeft&re  iu  mx* 
gnuta-eft  >  ut  vik  cutquam  mort&littoi  coocsffttm 
effe  videatur .  Eft.enim  illud  aon  eorporif,  fed  do~ 
tninse  votuntatis  cfle  cenfores  ,  qu»  aullis  cate- 
ois  conftfingi.,  nulla  nimiu  cogi  aut  cocrcctt 
'poteft  • 

Jam  vero  jacent.es  fobievarc ,  confolart  calamt* 
Tofos» 'labaates  coafirmare,  h»refibasoccurrerc, 
maaum  ptaBcipitantibwpomgete^  pauperum  in* 
digeatm  fubvenire  >  omnium  miferiis  commo7eri : 
omaia  (utfecit  Faulos)  ■■omnibus  fieri,  &  more 
%,Ur'  ^*  veiociffimi  fideris  uqdccumque  advocajum  *-  v&u* 
ti  numen4liquodadefle,  omnia  iaviferc»  omaia 
coUuftrare,amaiavidere&audire>  iibi  &  alio-- 
mm  fafuti  coafulere.,  &  quaft  ia  puppi  fedentein , 
reftumcUymu  teaere,  cujus  obfecrotanti  Jaboris 
'&  tam  inaiidit*  yirtuttaeft  ?  Mqmo  divus  Grego-. 
■riu*nuIiamafteta»\nttIUmquedifctplinamdifficu 
lidtem  effe  dteebsfj  quam  antmorum.regtmea  & 
moderattonem . 

Haec  fuat ,  fan&iffimi  patres  ,  paftorum  muac- 
ia,  exiftimatedebet  qui  fe  lucem  appeil&ri  gau* 
det,  fibt  fidem,  religtonem,  evangelicas-legcy, 
animorumfalutem-,  Cbrifti  -gloriam,  ^&qu^fi  cc- 
olcfig  navimeffeeammiflam*  oporterefevigUa^ 
t$m  &  circumfpeftum  nattram  Se  aliorum  lalute 
folicitnm  exhiberc  :  periculofe  hujus.navigaci.o* 
ats  moaftra  $  dasmonis  &  h*reycoram  iafidMS' 
ottendere,,  &  quaft  digfto  monftrare:  htc  Scyl- 
lam,  ibi  Charybdim :  il|jccaotes&fcopulosde- 
Htefcereiqui  navig-tntibt»  infidieatur ,  omni  con- 
teatione  fogiendos  t  cottfideret  fe  ctucem  etiam  efib 
&  tmperatorem  ocercicus  Chriftiani ,  ftbi  fccum  & 
oam'alti$bellu<ft'ctfe  fufcegtum-,  «um.popu)ivu 
tiis  atqaC"fceieribti*seffe-pugna*adum»-nunc  miii- 
tam  timiditatcm  antmattdam  ,  nunc  audaciam 
comprtmendam»  non'cimpeUeados-&  cohortan* 
dos  ad  pttgnam  milites  ^  mrnc  vero  revocaqdos 
t&.rcttncndo$,  f«pe-cUfii.cum-,'f»pc  etiam  «c  re-- 
ceptat  afle  canendum  .  Sciptonem  cutjt'  Marca* 
.Catone  Romani  conferentes  ,  ut  Catonis  Uttdsft 
aolpHficarenfc  ,  •Scipionem  foris  cum  hoilious.ar- 
matum  j  Catonem  domicum  vitiistogatumj ,'-beU 
lum  gelTtCCe  dicebant  ;  majoremque  gioriam  » 
domefticis  vitiis  proffigatis »  Catonemtuiife  codr 
fequutum  ,,.qaam  Scipionem  tot  fuperasis  hofh'- 
bus*  &  latiifeme  impetrtopropagato,  quodmul- 
to  eifet  iiluftrius»  vitta,  quam  homines  fupera- 
re  ♦  Quod  ft  vtr  iile  non  admonitus  de  ccssto  ^  fed , 
veftigia  folum  naturae  fequutus  ,  ad  officmm 
fuum  perttnere  arbttrabatur  /  extirpaadis  vitiiV 
t^^atn  fuam  operam  &  ftudium  coliocare  ;  quid 
cccleft»  paftortbus  faciendum  effe  putabtmns, 
quos  ipfa  dtvtna  fapientia  hujus  belli  quod  cum 
animorumhoftibusgerimusj  voluifeffe- primipi- 
los  &  antertgnanosr 

Ofides  faa£torumapoftoforuminaudita>  ovir- 
tus  &  ardor  tlle  animprumincredibilis,  cjutho- 
diernis  Chctfti  verbi^,  non  pcrfuait  modo  ,  fcd 
inflammati  &  inceufi*  cum  ie  Chdftt  lcgatos  & 
mundi  lucam  agnoviitent  >  non  iliam  deiitefcere 
paftifunt^  fed  in  eo  loco  collocaverunt  ?  undein 
omnium  mortaliuqa  ocujos  iacedere  potuiflet  * 
Quam  ardentt  ftudio  illa  legatione  fungebantur  l 
quanta  celeritate  latiffimasprovincias,  !onge<}u6 
4tsjno£tas  regiones  peragrarunt  !   Barthplooiasus 


A    &  Thoma$  utramcjue  Indtam  ,   ultra   cltraque  anno 
Gangcm  fluvium  %  Andreas  Syriatn  :  Matthaeus  CnaisTi 
^Ethiopiamt  JacobusHifpaniam:  Fhilippus  Scy-      ttf** 
thiam  non  mddo  vjdcrunt^  fedin  tenebris  &  in 
umbra  tnorm  pofitas   litce  evangelicae  prsedica- 
tionfsi!]nftrarunt.  Etduodecimhomines  ignobi* 
k$  &  tndofti  3  cum  totum  pene  orbem  Chrifti  no- 
mtne&evangeliocomplevtflent^  detyrannis,  de 
dasmonibus,  de  ftacuis  deorum  ,  de  philofophfo 
parta  viitoria,  cttm  omnia  ferme  mundi  propu- 
gnacula&arcesoccupaviffent ,  in  illis  crucis  ve- 
xilium fuftulerunt .  BV utinterim  refiquasomnes 
gentes  atque  nationcs  praetermittamus  ,  quarum 
cervicibu5  apoftoli  Chrtfti  jugum  impofuerunts 
<}Uod  potuit  efle  pr^clarius  atque  illuftriusapo^ 

B  ftolicas  glorigs  monumentum  >  quam  gentem  il- 
Iam'togatam-9  ad  gloriam  natam  fempiternam, 
Rotnanos^  inquam,  rerumdominos,  qui  trtum,* 
phisciarr»  viftoriiselati,  gloriarerum  goftarum 
ilktftres,  fuos  imperatores  Bc  aris  ,  &  templis» 
&  divims  honoribns  dtgnos  arbitrabantur  :  qaia 
ijjhil  nili  magnum,  excelfum,  gloriofumque  re- 
dolcbant;  quibus  quicqitid  immartalitatem  non 
ijpirabat  %  vile  &  abjedum  videbatur  :  in  eam 
fententiam  adduxifie  ,  ut  crederent  in  Chrifto 
fabti  filio,  ignobUi  ,  contempto  ,  ex  invidiofa 
gente  nato  ,  aftedo  niille  contumeliis  ,  &  op- 
probrtts  »  &  dcmum  ranquam  fcelerato  ,  &  im- 
probo,  interduos  latronespendente,  veram  glo* 
riapa  &  laudem  fltam  efler  &jamSaturni,  Joyis, 
C  Martts,  ceserorismqtie  deorum  ftahias  ,  quibus 
iili  fuas  vii9torias  acceptas  referebant ,  evertendas 
efle  attjuediffipandas:  &  illarum  loco,  crucem, 
quam  vehiti  rem  tvrpiffimam  averlabintur ,  tas^ 
quam  (ignum  i^Iuti^  &  vexillum  felicitatis  efib 
collocandam  ?  ' 

Quid  referam  iHorum  ia  propaganda  Chrifti 
gjoria  folicitudinem  ?  Petrus  circumciitonis  ma- 
gifter  :  Pattlus  Gcntium  doftor  ,  omnes  ctrcui- 
bant  ecclefiasj  fratres  invifebant  t  affltftos  con* 
fblabantur  ,  omoijjm  faluti  profptciebaht  ,  cum 
philofophiscongrediebantur,  alios  in  Chrifti  fi- 
dcni  pertrahebant,  ilfbs  confirmabanc  ,  abfentes 
epiftolis^  prefentes  concionibus  adhortabantur  * 
Paulu$  omntum  eccleflarum  folicitudme  premeba- 

X)  cur ,  ia  Petri  humeros  mote^  totiusChriftiani  or- 
bis  immeafa  inclinata  recidebat  »  &  eo  Chrifti 
amorc  conffagrabat,  utleve  hoc  tantum  illt  pon* 
dus  vidcretur-  Omnesdenique  apoftoli  egentes, 
afflicti  ,  calamitoft  ,  expofiti  omntum  malorum 
relis»  quafi  fortuna»  iudibrta  ,  c«ii ,  verberati, 
contuft,  indida  caufa  cpndemnati,  beftiis  obje- 
ftt  ,  dilacerarti  »  in  ipfa  tamen  pofiti  tyrannicae 
crudeUtatis  camificina  &  vitia  actiter  inctepa* 
bftnt,  Chriftuni  pr&dicab&rtt  Conftdenter,  &  ip- 
iofmct  carnifices  fepe  etiam  in  Chrifti  Iegcsper- 
trahebant ,  ik  non  modo  illatas  contumelias  ala* 
eri  &  iaffaAo'-an'imd  perfercbant,  kd  etiam  ul* 
tro  {e  ipios  injuriis  objiciebant  ,  quod  in  illis 
Cbrifti  glpriam  Jatere  arbitrarentur  .*  ut  mihi  qui* 

E  dem  apoftoii  non  modo  iriferendis  pro  Chrifto 
contttmeliis  ,  fed  in  exoptandis  ambitioft  fuifle 
vide^ntur, 

O  vere  pontifices  Chriftiani,  overa  &clarif* 
flma  mundtJumina,  hocefteflelucem ,  fanSiflt* 
mi  patres,  non  perpeti  errorum  tenebris  mentes 
homiaom  ocatparh  illud  efteffefaiem,  vulnera- 
etiam  cum  aliquo  dolorts  fenfu  fanare:  eftenim 
ialis  proprium,  acerbitatemquamdam,  &veluti 
morfum  doloris  vulnertbus  inferre ,  hoc  eft ,  fym- 
bolum  evangelicse  &  apoftolicae  libertatis,  qua 
um  virtute  nihil  eft  in  ecclciiaftkis  paftoribus 

illu- 


zXquxSi 


6$$         CONCIO   AD   PATRES    CONClI.il    T&IDENT.    HABITA.  694. 

illuftrias,  nihil  magis  neceiTarium .  Sicenim  af-  A 


C  N  N°  fe&os  &  animatos  effeoporttt  Chriftt  miniftros, 
ne^1  ut  crtam  fi  principum  gratiam  exulcerandam  , 
ctiam  fi  potentiffimorum  hominum  animos  cxa- 
cerbandos,  &  iliorum  contra  fe  poteatiam  con- 
citandam  &  armaodam ,  ctiam  fi  diftriftos  atque 
fal^entcs  tyrannorum  gladios  fuis  cervicibus  im- 
jninere  conipexerint :  quodratiojuhct,  quoddi 
ftat  evangelium,  quod  praectpit  Chriftus ,  quod 
illorum  falus  &  ecclefiae  cMguitas  poftulat*  iine 
mcm  &  fpc  Hberc,  auda&erque  loquantur  :  & 
medicorum  peritifjitnosimitentur,  qui  dumaegri 
faltut  jKpfpiciunt,  non  modo  acerbam  aliquaoi 
medicinam  vulneribus  adhibere  ,  fed  ipfa  etiam 
tnembra  abfcindere,  urere  &refecarefoieant,  ne 
duin  iu  memhra  funt  nimium  mifericordes ,  m  B 
vitam  ipfam  crudelcs  fuiffe  videantur, 

Sed  proh  dofor,  ignofcite  patres,  fi  quid  Ii: 
berius  di*ero>  quam  tanta  hujus  ampliffimiloci 
&or4injspatiaturau&orius,  rigidamiilam  cen- 
CoriamQue  virtutem  >  acerrimampeccatorum  vin- 
dicem»  fraftam  atque  debititatam:  fan&iffimum 
fcvcritatis  roagtfterium  magna  ex  parte  fubla- 
tum  :  ardorem  illum  apoftolicum  animorum  fi 
non  pcnttus  extindum  efle ,  magnopere  tamen 
deferbuiffe  videmus  t  cum  homines  affentari  vi- 
titi,  &  hcmori  fuo  fervire  decreverunt  •  Ferunt 
philofophum  nefcio  quem  »  fiKo  perfuadere  fo- 
litum ,  ne  adlpopulumconcionaretur:  namfive- 
radixeris  (ajcoat)  populum  hoftem  &inimicuo* 
es  habiturus;  fifatfa,  Dcum .  Quoties  haecuni-  C 
ca  ratio  multos  egit  tranfverfos,  &  ad  hascau- 
tes  &  fcopulos  mifere  illorum  couftamiam  alli- 
fit  ?  Dicite  mihi  obfccro  ,  patres  fanftiffimi  , 
per  Dcum  immortalem,  fi  quifpiam  eflet  (fin- 
gamus  cnim  effe  ut  meliusreUndigaitatemcon- 
cipiamus)  fi  cflet  aliquis  tam  dcmens,  qui  cta- 

G*Ut>  j,  xnante  Paulo,  fi  h*minibutfl*c&m%  Chrijli  ftrvits 
nm  ejfem  >  ipfe  totum  fuum  ttudium  ad  conci- 
Uandam  hominum  gratiam  bcnevolentiamqne 
conferret:  tam  atnbitiofus,  qui  diceate  prophc- 

T/^va*      ta,  Dem  diffiptf  ofa  eorum  ^}Hi  hominibus  piacenti 

Kpfoj.i*  do:ente  apoftoto  ,.  nt  ad  oculittn  fcrviamus  :  ipfe 
redditus  aflfentator  improbitatis  ^dignitatis  aut 
gloriaj  cupiditatc  vellet  in  maximis  hominum 
iceleribus  coqnivcrc,  finc  voce,  iinc  mente,  fi-  D 
ne  libertatc:  qui  dcniquc  abjeda  omni  cura  rc- 
rum  cceleftium»  oculos  intcrramflederc,  fffen- 
tari  vitiis  *  hominibus  quam  Deo  ,  ambitioni 
quam  Chrifto  fervire  matuiffet  ;  nonne  &  falis 
&  Jucis  nominc  indignum,  &  omnifuppliciodi- 
gnilEmum  judicarctis?  O  fallaccs  &  inaniffimas 
fpcs  eorum  hominum,  qui  fibi  potius  quam  ec- 
cl^fi*  ,  honori  fuo  quam  Chrifti  gjouae  ,  fuis 
potius  rdbus  quam  Chriftiani  populi  faluticon- 
fulerc  conantur  :  ncque  Ulas  irati  judicis  voces 
exhorrefcunt  ,  quibus  iilos  Chriftus  ia  dic  illo 
judicii  milerabih  alloquetur.  Si  paftor  &fpon- 
fus  eras  eccleiiae,  cur  oves  errare  ,  cur  fponfam 
mifere  ab  hoftibus  vexari  permittcbas  ?  Si  Iux 
eras,  cur  latebras  quaefifti  ?  Si  delitefcere  cupie-  E 
bas ,  cur  lumcn  cffe  voluifti  ?  Si  faiis  officio  fun- 

febaris,  cur  patiebaris  terram  putrefccre/  S£  tc 
uic  oneri  imparcm  intelligebas ,  curtamambN 
tiofus  ?  Si  parem,  cu^tam  negligens?  nihil  te 
noftrae  leges,  nihil  pietas,  nihii  ecclcfue  ruinae , 
nihil  noftrorum  apoftolorumexempla,  nihilhic 
dies  formidabilis  ,  nihil  praemia  ,  nihil  fuppli- 
cia  pceuaque  moverunt  ?  O  voccs  luftuofas  8c 
formidabiles,  quid  aiii  fentiant  nefcio,  fedego 
cum  haec  cogito ,  &  animo  exhoncfco  ,  &  cor- 
pore  contremifco . 


Conftantem  crgo  ,  creftum  &  Iibertate  Spiri-  A  N  H  Q 
tus  armatum  eflc  oportet  ecclefix  paftorem ,  hoc  cnrjsTi 
potiffimum  tempore  quo  ncbrii  &  improbiflrmi      1502» 
homincs  cvangelicam  Hbertatcm   in  occalioncm  fo^5« 
carnis  (rcclamantc  Paulo  )  traduxcrunt.  Hacar- 
mati  apoftoli,  nullis  laboribus  ,  ncquc  tormen- 
torum  gcneribus  parccndum  duxerunt  ,  oc  ipfi 
afioruni  icclerjhus  parcerc  vidcrcntur*  Hacetiam 
inaniti  martyres,  liberas  illas  vocescmittebant, 
quasoulkiupplicia,  nulli  cruciatus  interciudere 
autcohibcrepotuerunt,  Hac  ceteri  veftriordims 
fanftiffimihomincs  fc  fortiter  tyrannorum  cru- 
delitari  oppofuerunt,  Athanafius,  Augufttnus  , 
Chryfoftomus:  Ambrofius  ille,  quiTheodofium^f^ 
poft  editam  mifcrrimam  Theffaloniccnfium  ftra* 
gem,  &crucntasinnocenri  fanguine  manus,  tem- 
plum  ingredi  volentemmanu  apprchcnfum  con- 
tinuiti  &illisvcrbis  voceque repreffit :  Tunc  iis 
confcelerati^  manibus  fan&iffimum  Chrifti  cor* 
pus  contrc^tabis?  tune  iilum  nefando  itto  &  fa* 
crilego  orc  cxcipics  ?  non  patiar  ,  non  fcram  * 
Jtaque  non  perterritus  Ambrofius  tanta  illaRo- 
nuni  imperii  majeftate  ,   «on  potentiam  totius 
orbis  finibus  terminatam  perhorrcfccns,  non  lu* 
perbas  iilas  aquilas,  non  liitores  ,  non  laurea» 
tos  fafccs  rcformidanSy  potcntiffimum  imperato- 
rcm  ad  publieas  lacrymas  &  pcenttcntiam  adc- 
git  »  O  vcre  pontifex  Chriftianus  ,   cui  Chriili. 
gioria,  iatute  ite  vita  carior  fuit  •    O  Hicrony- 
mc  fAnftifitme  ,   te  euim  appellare  /am  libet  , 
unkuqa  evaugelicae  libcrtatisexcmplar,  &irihu^ 
jus  tante  apoftolicae  gloriae  vocare  focietatems 
qui  ex  i!lo  Bcthlccmitico  divcrforio  ,  hominum 
fceleribus  &  hxreticorumaudactaeaccrrimumbel- 
lum  imutifti:  quem  nequemortis  mettts,  neque 
vitas  cupiditas  ,   ncque  fpes  aliqua  potuit  coer- 
cere,  quominus  ilia  tua  fulmina  orationis  a  pe~ 
dtorc  ilio  amoris  divini  flammis  incenfo  profc- 
tta,  ia  omne  genus  improbitatis  liberrime  con- 
torqucres.  Sed  quorfum  hasc?  numquidvos  hsec 
ignorare  putamus  ,   quorum  eft  incrcdibitis  fa* 
picntia  ?^  Numquid  non  haec  vos  officia  ecclcfiae 
praeftstiffc  cenfemus  ,  qui  tanto   ftudio  &  ardo- 
rc  iu  cjus  falutem  incumbatis,  ufque  adco  ,    ut 
mihi  quidcm  curas,   foticitudines  ,    fummofqnc 
vcftros  laborcs  confideranti ,    &  huic  veftrse  di- 
gnitati  &  illi  purpurae  mifercndum  potius  quam 
invidendum  cfle  vidcatur?  Numquid  mentesvc- 
itras  fapientiffimas  informandas  ,    aut  fanftiffi- 
mas  voluntates  impcllendas  &  animandas  cffc 
putamusf 

Non  fum  tam  demcns,  fan&iffimi  patres,  ut 
haec  non  modo  dicere  ,  ied  neque  cogitare  au~ 
deam:  fed  eo  confilio  a  me  fadum  eft,  ut  cum 
vobis  apoftolici  veftri  muncris  mcmoriam  refri- 
caffcm ,  Sc  mifcrrimas  ccclcfiae  plagas  veftris  ocu^ 
lis  fubjcciflem ,  illius  mifcriis&Iacrymisitacom- 
movcrcmini  :  ut  potius  mortem  fuftinendam  , 
quamaffliftam  &ca!amitofam  matrem,  intantis 
serumnis  ,  fine  fpe  falutis  deferendam  arbitrare- 
mini  .  Nunc  lucis  fptcndore  &  falis  acrimonia 
opus  cft  ,  ut  errorum  tenebris  &  ccclefias:  vulne- 
ribus  medeamini :  &  quando  vos  non  aliam  ob 
caufam  divina  bonitas  ,  &  fanftiffimi  pontificis 
voiuntas  &  induftria  in  hunc  facrofantium  Jo- 
cum  cocgit  ,  quam  ut  cx  hac  fpecula  tanquam 
ex  altiffimo  Olympi  montis  verticc  ,  perditas 
&  profligatas  Chriftianorum  regiones  contcm- 
plaremim  ,  &  illis  remcdium  aiiquod  adhibc* 
retis . 

ConvertitepcrDeumimmortalcm  oculos,  non 
<Uco  ;am  in  Afiam,  quae  quondam  apoftolorum 

praedi- 


mmmmm* 

A«no 


<rp5  Pbtri  Pontidqnii 

■  praedfcfctione  »  &  fan&iffimorum  hoiainum  ilJu- 
ftrata  frcqusatia ,  nuoc  aon  modo  tenebris  ftpuU 
U  jacct  ,  fed  oaiap  iupi  aditurn  ocdufit  *  Non 
ia  Africam  tot  martyrum  &  do&iffimorum  quoa* 
dam  viroram ,  nuns  vgro  Sarraceaorum  multitu~ 
4ine  refcrt^m ■•  Hon  in  CJraeciam$  lumeu  olim 
Chriftianse  religioais  cfariffimum,  nung  veroja 
miferamTurcarumfervitutemredadam»  Noa  ia 
illam  beaufiimam  regioaem  Hierofolymitanara., 
evangclii  pareatem ,  quam  Chriftus  Jefus  fan&if* 
fimis  f uis  pedibus  trivit  ,  &  iaaocentiffimo  fan* 
guine  eruentavit ,  nuac  vero  proh  dolor  1  impro* 
iifiimorum  Turcarum  fordidiffimis  p^dibus  con- 
*:ulc$um.  Nondeaique  iaccterasprovincias  jaui 
4iu  ab  hoftibus  occupatas  ,  in  quibus  vix  anti* 
quse  reiigumis  ohfeura  veftigia ,  divinaevero  ia* 
dignatioais  atque  viadi&aa  bxpreffiffima  coafpi* 
«iuntur:  omittamusaatiquas  ecelefiaeplagas  ,  & 
obdu^as  jam  Iqngo  tempore  ci^trices ,  quse  cu- 
jrari  nequeunt  :  naio  vulnerari  veftros  animos 
veterum  caiamintum  recordatione  :  hsec  folum 
rectatia  vulner^  ,  qtus  calidum  adhue  fangui*. 
ncm  fpirant,  &  fanari  potfiiftt,  intuemini  :  ia 
Jus  (  inquarn  )  circamjacentes  proviacias  ocu* 
Josconvettite,  &  hoccjuod  reiiquum  eft  affli&s 
Chriftianse  religionis  (quodeftfane  perexiguum) 
^onfilia  atque  lapientia  vcftra  confexvate  i  vel  (i 
id  fieri  jamnon  poeett,  ribftris  exigcntibus  pec- 
catis,  evangelicampufitatemtotopene  jam  orbe 
fugieatcm ,  &  ittud  miferabile  ecdefiae  fuaus ,  lu- 
&u  faltetn  &  lacrymis  profcquamur.  NuIIa  ete- 
nimnatio,  uuliageas,  nulja  proviaeia,  nullum 
tampamtm&eKiguumoppidum,  nulla  jam  fer* 
medomuseft,  in  quamnonfe  j>eftis  hascinfinua^ 
verit  .  Non  modo  in  Cicrmaniam  (  quae  ferriper 
haerefua*  parenseflevoluit)  ied  hisfuperatis  AU 
pibus,  obfcure  ferpensinltaliam,  aperteveroin 
Oailiam ,  Angliamque  manavit ,  Et  niCx  extremus 
itk  orbis  angulns  riifpania,  Pyrcnaeis  montibas 
itaniatma  munitus,  ut  in  eam  ficutii  hoftium  aiv 
ma  »  fic  etiam  haereticorufti  dogmata  apgre  un- 
quam  ha&enus  penetrarunt:  nifi,  iaquam  ,  ca- 
tholki  &inyia:iffiAi.re|[uF^iiippiftudio,  8tin~ 
credtbili  ceaforum  ftdei  dHigentia  feptns  fuiffet 
atque  firmatus,  haud  dubie  cammuni  |am  totius 
Chriftiani  orbisincendio  coaQragraflet. 

ybique  oppugnatur  reiigio,  &  loco  pellttur» 
noa  jamobfcurefcipit  cancer,  fed  aperte  ^rafla* 
tur,  eumladte  fpgunturhajrefes,  majores  mdtes 
fumitvircsincendiunr,  lon^ius  quotidic  progre- 
ditur:  gemit  ccclefia ,  fufpirant  ejusfilii»  &  ty- 
rannide  hxrefum  opprefli  lugent  :  hoftes  trium- 
phant  »  &  non  modo  iibere  fcd  impune  vagan- 
tur ,  &  quod  eft  acerbius »  in  noftras  jam  miferias 
infuitant:  non  uaus  furit  Hercuks  >  fed  Arios, 
f Ettty^Ur  Macedonios^Neftorios'^  Luftanos,  foria^  denique 
***•  omnesCerberus  videturevomuifle,  qui  Chriftia- 

namrefigionemmifcrcvaftcnt,  incend^nt  &  po- 
pulentar*  Etintantis  maiis  flerepoffumus»  fub- 
venire  non  poffumus  »  &  unicum  remcdium  Ia* 
crymarum  ,  non  fanaadis  >  fed  abfuendis  >  aut 
potius  exulcerandis  ccciefias  vuineribus  adhiber«  * 
O  feciilum  luduofum ,  &  infeliciffimum ! 

Querebatur  quondam  divus  Hicronymus  % 
Arium  pravaoi  icintillam  ,  quia  principio  non 
fuiifet  e^tinfta,  totum  poftca  ferme  orbem  fuif- 
fe  depopulatam  :  quid  fi  nunc  omnia  funeftb 
flammis  ardere  atque  vaftari  vidcrct  ?quid  fi  au* 
guftiffima  templa  iacinerem  vcrfa»  dirutasaras, 
Selubra  tabulis  ,  fignis  ,  &  fimulacris  ommbus 
iiudafca,  pontificum,  conciltorum,  &  ipfius  na 
tur^  jura  rcfciff»,  viplatas  pudiciti*  lcgcs»  ~ 


Segobiensis  Tttjiox» 


49* 


a4 


A  omn^m  iniquitatemfcncftrampattfaftam?  Quid   ^NNOJ 
ii  multitudinem  immenfam  Anti  captivam  >  &  Ckkisti 
Chrifti  fanguine  jpjcpiatam  turpiffimo  haercfum     !$**• 
ciaeno  volutari?  qiiid  fi  ecdcfiam  jfaftatam  inju- 
riis,  fpoliatam  dignitatc,  orbatam  Hbcris,  op* 
prcflam  ^iccrrimo  bcllo:  quid  dcniquc*  fi  ipfos 
jam  haercticorumgladios^  filiorqm  ianguinc  ftil- 
lantesvidcrct?  quidfentiret?  quiddiceret?  quo 
aaimo  &quibusocuiis  hanc  tantam  ecclcfiae  cia* 
dem  afpiceret  ?  Quid  fi  no^ctcxaltera  kintilU, 
ex  homin?  inquam  improbiffimo,  qucmhumili- 
tas  fortun»  ,  vitas  inftitutum  $  contcmptibilcm 
potius^uamformidabiJcm  efficicbant,  hanc  tan» 
tam  flammam  exarfifle?  Quid  fi  ab  hoc  homine 
improbiffimo ,  ftn&ffimam  Chrifti  vicariam ,  ca* 

B  j^s  ilje  aeerrimus  aflcnor  cxtitiflet,  contumclits 
dilaccratum  vidcrct  ?  &  tanto  illumapoftoiicas  fe~ 
disodioconflagrafle,  utapertediccrct,  feoptarc 
Chriftum  e  noftrisaltaribus  dclere,  ut  pontificis 
au&oritatemvclinfringerct,  vcl  debilitaret ,  qili 
fgepe  &  facgrdos  ipfe  &  monachus  circumftantes 
filiosdigitoamicisoftcndcns,  fed  ilJos  lcunculos 
^dyerium  Romanum  poatiflccm  armare  diceret: 
qui  dcnique  illud  inteftinum  odium  ad  cxtrc^ 
mum  ufquc  halitum  &  fpiritum  rcfcrvavit  ,  Ss 
fe  peftem  (  dum  viverct  )  pontificis  ,  mortuum 
vero,  mortem  faturum,  nefario  illo  &facrifcgo 
ore  clamaret? ".O  impiam,  fccleratam^  8c  facri* 
legamvocem,  &iIlodignam  pedore,  quodmul- 
to  jam  antea  daemon  occupaverat.  Utinamprius 

C  eo  fulmineidus,  quo  fuit  a!iqtiandopcrtcrritu$r 
eoricidiflet  :  utinam  prius  facrilegam  animam  t 
quam  illam  fteleratam  vocem  :   ncfarium  illum; 
prius  fpiritum ,  quam  teferrimam  hauc  nohis  hse* 
refum  fentinam,  exhalaflet* 

Quid  fi  noflet  hominem  illum  (  fi  hbmo,  Sc 
non  potius  monftrum  eft  appcllandus  )  qui  tan^ 
tum  malorum  hominibus  invexit  ,  ncfarios  illos 
fpiritus  facranAentarios,  &  anabaptiftas  eru&d*. 
fe,  qui  more  regis  Achabveritatememediotol- 
Jere  »  &  omftia  iurpiffimis  erroribus  &  libidini- 

■.    fensimpkreconarentur*  Ertnaycsprseterca,  quac  !•*«**«« 
pacem  ecclcfiae^  turbareat  ,   quae  quafi  furiarum 
ardentibus  tsedis,  hominum  pe5;ora  ia  miltuum 
odium  &  caedes  inflammarent:  &iIJa4iffidiafe- 

D  rereat,  qu«  parenfccs  &  liberos,  fratres  &  foro- 
res,  una  jam  domo,  communibus  parietibus  8t 
laribus,  nonmodofmi  pacifice,  fed  ncque  coa^ 
tineripaterentur?  Qiiidcogitaret?  quidfaceret? 
excIamaflctutiqUemeojadicial  omoresl  o  tcm* 
pora!  omiferameccIefiamChriftianara!  &  illud 
fanftiflimum  Hieronymi  pe&us  exarfiffct  pri- 
mum  ira  &  ftomacho:  ftylum  dcinde  arripuif- 
fet ,  quo  tot  quoodam  hsereticos  proftravit  ,  & 
in  advcrlariosvibrantcm  ilium  &ardentemcoa- 
torfiffet  * 

Sedcum  feoihili  hac  yia  aut  parum  proficcrc 
vidcret,  agnofcensdivinam  hanceflcanimadvcr- 
fionem,  &  fupplicium  noftris  peccatis  debitum, 
fupplcx  ad  divinam  mifericordiam  clemcntiam» 

g  que  eoofugerct:  &  fuasctiamcumnoftris  lacry- 
maspcrmiiceret:  ia  quibus  faneomncmnoftram 
fpem,  ficutialiquandohocialocodicebam»  im- 
primis  video  efle  coilocaadamt  quas  ego,  cuui 
pr^efentem  ftatum  ecclefise  confidero  ,  continere 
xmi\  poifum :  &  f»pe  mihi  Hieremi*  venit  ia 
mentcm ,  qucm  nuac  videre  videor*  fordidatum  % 
cinerc  confperfum,  mceroreconfeftum/  lacrymis 
perfufum ,  non  jam  in  antiquam  iilam  Hlerofo* 
lymam,  fed  in  noftramccclefiam,  defixis  atque 
intcntis  prophcticae  mcatis  oculis  ,  lugubri  8c 
moefta  voce  i  tfas  excidium  ,  orbitatcmque  lu-  ******** 

gere* 


697 


CONCIO   AD   PATRBS    CONCILIT    TRiDENT.    HABITA. 


6$% 


Akko 
Chmsti 


?f*I«  ?p 


TJ*h?Sn 


"gere.  Ufque  adeo,  utmihi  quidem  ejus  lu&uo-  A 
ia  carmina  Icgeati,  non  tam  ille  direptam  Hie- 
rofolymam»  quam  vaftatam  ecctefiam:  aontam 
cvcrfos  tapidcsfan&uarii»  tjuamproftratasChru 
ftianas  aras:  non  tamvirgincs  & juvenes,  quatn 
Chriftianorum  animos  eaptivos  abduci :  non  de- 
nique  vctcris  Sion*  fed  ecciefiae  noftraevulnera: 
oon  illius,  fedhuj^isfaeculimiteriasfuiffelamen- 
tatum  :  illafque  fuas  acerbiflimas  lacrymas  aon 
fuis  ,  fed  noftris  miferrimis  temporibus  impcn^ 
diffc  vidcatur.  O  conditioacm  noftri  faecuti  c&~ 
lamitofam  ,  quod  tantum  fcclus  admifit  popu~ 
ltx$  Chriftianus,  pater  cocleftis,  ut  tamfeveram 
fuerit  expertus  antmadverfionem  ♦  Quje  tanta 
peccatorum  noftrorum  cotluvies  divinos  tuos 
oculos  potuit  offcndcre  ,  ut  in  tam  deploratam  B 
&  mifcrrimam  fortem  fucrit  praecipitatus  *  Non 
fatis  erat  tuam  ecclefiam  Turcarum  armis  mife~ 
re  vexari,  ik  afftigi,  nifi  etiam  ex  illius  vifce- 
ribus  filii  eflent  exorti  ,  qui  affli&am  &  mife~ 
ram  matrem,  novis  ipfi  serumnts  calamitatibuf- 
que  vcxarent?  Non  fatis  crat  illam  antiquisfuis 
iedibus  ab  hoftibus  putfam  miferefuiffe,  nifihic 
etiam  exiguus  qui  reftabat  angulus  ,  crudeliter 
eriperetur  ?  Nnuquid  domine  vincam  ,  quam  de 
JEgypto  tranftulifti,  cujus  dux  itineris  fttifU,  & 
plantaftiradicesejus,  quaeterram  implebat  ,  quae 
opacis  &virentibus  ramisoperuit  montesumbra  , 
&  arbufta  ejus  cedros  Dei,  qu&extendebatpal- 
mijes  fuos  ufque  ad  mare  ,  &  ufque  ad  flumina 
propagines »  nnnc  ab  apro  fylveftri  &  crudelif-  C 
fima  iera  vaftari  ,  templum  ejus  fanftifltaium 
pollui,  filiorura  fanguiuem  ,  tanquam  aquam, 
circa  Hierufatemeffuadipatieris?  Quoufque  do- 
mine  excandefcet  furor  tuus  in  populum  iftum  ? 
Quoufquc  iralceris  ,  &  accendetur  velut  ignis 
indignatio  tua?  7S(e  memincris  iniqttitatum  nojlr** 
rum  antijuarttm  ,  canvcrterc  ,  &*  rc/picc  dt  c&Iq  , 
0*  vifitttvfaetmiflam  ,  CT  fcrficc  eam  ,  yuan$pUn- 
ttvit  dtjctcra  tu4  *  Vide  affliftionem  fponfae, 
quam  non  eft  qui  confolctur  nifi  tu  Dcus  no- 
itcr.  Igaofcc  domiae,  &  parccpoptiloChriftia* 
no,  cujus  caufa  neque  filio  tuo  carifltmo  peper- 
cifti-.  Mifercre  ruentis  ecclcfiae  ,  cui  tua  folum 
bonitas  &  fapicntia  opitulari  poteft, 


H    M.O 


tudine  Mofcm  ,  fapicntia  Salomonem  ,  intelli- A 
genua  Danielem ,  Heliam  zelo ,  pictatc  Davidcm  Ckristi 
cxornavit:  te  inquam,  quem  &  ftbi  gloriae,  &     *5^2» 
tcclcfi*  Chriftian»  pncfidio   &  ornamcnto  effc 
voluit,  iis  omnibus  virtutibus  cumufavit. 

Neque  vcro  mirandumeft,  fanftiffimi  patres, 
in  vaftiJIimum  illud  &  capaciffimum  Hicrony- 
mi  pe&iu  ,  tn  quo  tot  difcipiinarum  cognitio, 
linguarum  notitia  ,  fan&arum  fcripturarum  fcien- 
tia ,  hsrrcticorum  pernicics  ,ecc!efiae  faius ,  Chri* 
ftus  deniquc  ipfe  totus  conttnebatur  ,  chorum 
ctiam  virttttum  omnium  confitmire  :  ut  mihi 
<)tiidem,  quem  omnium  vitiorum  acerrimumho- 
liem  divhu  iapientia  fingebat,  illum  ctiam  ro- 
bovc  ,  3c  maKiinarum  virttttum  prsefidio  armaffe 
videatur»  Hunc  vehtti  facem  ardentcm  ineccie- 
ltae  monte  collocavit,  qu«  tenebrasdiJfiparetcr* 
toruru,  &  ftudio  virtutis  Chriftianorum  animos 
incenderet,  Hic  docuit,  fanftiflimi  patres,  ho* 
nores,  dignitates  ,  infidias  ,  inimicitias  homi- 
nura,  pro  ecclefrdc  fahne,  &  Chrifti  gloria  effc 
couremnendas  *  Hic  docuit  ,  faeculi  blanditias  t 
tanquam  Sirenum  caatus  e(fe  fugiendas,  6c  per 
iumraos  labores,  perexilia,  &  folitudines,  cf- 
lum  cffe*qua£rendum*  Teftcs  funt  illa  faxa,  & 
fcopuli  Mclopotami^  ,  quos  iilc  fsepc  lacrymis 
dolore  peccatorumexpreflisimplevit.  Teftesfunt 
antra  &  exefae  rupes ,  qusc  dcformatis  ,  dcfeflis , 
&  dcfatigatis  illius  membris  ,  durum  cubiic  & 
afpcrumcxhibuerunt .  Teftes  fuatfe»  ipf»  ,  quse 
farpe  illiusgemtiibus  &  fufpiriismifericordia  mo- 
ta;  fremuerunt.  Teftes  funt  cilicia ,  verbcra,  je- 
junia,  lacrytnac  ,  quae  non  modo  iliius  membra 
pallida  atque  deformia  ,  fcd  cmortua  prope  re- 
diderunt*  Tcftiseftillcfeceffus  &folitudo,  quac 
incer  Syros  &  Agarenos  vaftum  limitem  ducit , 
ia  qua  iecum  congreffus ,  Sc  diu  cuua  fuis  cupt- 
ditatibus  luftatus  clarilfimam  de  fe  vidoriam 
repoicavir :  in  qua  folus  cum  Chrifto  folovive- 
re  affuevrit,  &  ante  illius  tribunal  fepeproftra- 
tus,  fe  reum  agnofcebat,  &  fuorum  fe  fcelerum 
vindicem  aftoremque  praeftabat  -  Teftis  eft  illa 
ingens  hominum  &  fgminarum  muhitudo,  quam 
ilte  8c  exemplo  fuo  ,  3c  literis  ad  poenitcntiam 
agendam  provocavit»  Incrcdibilis  vcro&inaudi- 


Scd   compliccmus  jam  orattonis    vela  ,   quae  D   tae  fapientiae  teftes  funt  illa  Romana  gymtiafia, 


dum  fublata  doloris  aura  >  per  hoc  immenium 
Jacrymarum  pelagus  excurrit,  nultum  jam  pro- 
pe  locum  divi  Hieronymi  Iaudibus  vidctur  relu 
quifle;  ut  aut  illae  (ilentioprKtermittend^ ,  aut 
patientia  8c  bonitate  veftra  abutendum  nobis 
efle  videatur  *  Ignofce  Hicronymc  fandtflime 
fi  dum  ecclefiae  accrbiffimas  rcfero  calamita- 
tes,  3c  tni  oblitus  iuiffe  videar  ,  &  hujus  diei 
l^titiam  illarum  lu£I:u  8c  lamentatione  turbaf- 
f c  *  Doleo  fane,  tc  in  hac  luAuofa  tempora 
incidiflc,  &r  immcufam  illam  tuarum  virtutum 
fyivam  ,  quam  nuila  ingenii  &  cloqaenthe 
vis  (prseter  tuam)  non  modo  exornare ,  fcdne- 
que  recenlere  poffit,  in  tantas  ingenti  orationiU 
que  noftrap ,  &  breviffitni  tcmporis  anguftias  ef-  E 
fe  conjedam«  Sed  quid  ego  dolcam,  cum  tuin 
ipfo  Dci  gremio  &  verae  gloriae  finu  extra  om- 
nem  invidi^  aleam  pofitus,  fecurus  &immoru* 
iis  conquicfcas?  qui  mortalium  laudibus  non  in- 
digcas  ?  quas  nobis  tacentibus  tuac  virtutis  at- 
que  fapicntiae  clarilfima  monimenta  ,  ccelum  8c 
terra,  homiues  (te  angcli,  praetcrita  deniquc  f«- 
cula  celcbrabunt  ,  &  futura  admirabuntur  •  Te 
cnim  finxit  natura  ,  ut  cffcs  omnibus  faeculis  & 
cxcmplo  &  admirationi:  tedivinabonitas,  quae 
Abranamumfide,  Enoch  vitae  puritatCj  manfue- 
Cwcil.  Gintrkf*  Tom.  XXXIII. 


quae  prtma  illi  difciplinarum  incunabula  cum 
fumma  cjus  ingenii  admiratione  tribueruut .  Te* 
&is cft Gallia  /  Germania,  Dalmatia , ^Egyptus , 
Arabia  ,  Chaldaea  ,  &  reliquae  provincix,  qoas 
illeperdifcendigratia  (Pythagoram&  Pfatonem 
imitatus  )  peragravit .  Teftis  cft  ipfa  Graecu ,  quas 
cum  prae  fe  ceteras  nationes  tanquam  barbaras 
contcmneret  &  afpernaretur,  illius  divinatn  clo- 
quentiam  admirata ,  ejus  Iibros  in  matcrnam  Iin- 
guam  vertendos  curavit  ,  ne  tanti  hominis  mo- 
numentis  carcre  videretur .  Itaqtte  Grseciam  La- 
tinis  litcris  ,  Latium  Gnecis  ,  Hebraeis  ,  atque 
Chaldaeis  Hieronymtisiituftrant«  Teftis  demuoi 
eft  iltuftris  itte  labor  ,  quo  ecclefiam  Chriftia* 
nam ,  variis  arquc  diveriisfanaarum  fcripturarum 
tranflationibus  fciflam  atque  diflipatam»  aduni- 
tatem  atque  concordiam  revocavit:  ut  ipfoAu- 
guftino  tcfte  ,  Hieronymus  ccclcfiam  aedificafle 
xtcrum  diceretur . 

Extremus  denique  iftarum  maximarum  virtutum 
&g!oriaeteftis  locupletiflimusett,  illud  Bcthicc* 
znnicumprsefepc,  quodillc  (cum  jamcjusosfan* 
ftiflimum  &  fapientia  &  eioquentia  canefceret) 
uhimo  vitae  rerapori ,  &  quafi  extremae  fcneftuti 
confccravtt  :  unde  clariJfimam  ilie  lucem  in  to- 
tum  orbem  diffundcbat  :  unde  harreticos  veh^* 
G  g  mentct 


$99 


Pbtri  Fontidonii  Segob  i  bns  is  Theol, 


700 


A  N  H    O 

Chrutv 


menter  exagitabat:  unde  ecclefiam  tuebatur^  in  A 
qucm  locum  ex  pmnibus  provinciis  atque  nationi- 
bus>  uqquam  adChriftianum  pracuium,  homi- 
nes  confluebant  ,  ut  fanftiffimi  &ominis  confpe*. 
£tu,  &  fapieQtia,  8c  cxtrcma  ilU  at<|uecygnea 
divini  paftorjs  yoce  fruerentur,.  P  vjr  fan£U|fime  , 
fydtis  ecdciiee  clariffimum  ,  apoftolprum  imita* 
fpr  1  falis  &  liicis  nominc,  ccelo,  &immprt*If 
gloria  digniffimc*  Felix  &  beata  ecclefia  Chrir 
fttana,  quae  tanttim  fti  terrapatrprjum,  advpc^- 
tum  in  ccelo  fuerit  adepta .  Felix  Bethleemiticum 
datiiifilium , qupd  &  Chriftiani  n^tali  4*c,  &  Hie- 
ironymifcpulcrp  gforiari  potcft:  quod  Chriftuo* 
nafcentem  tiwndo  >  &:  Hicrpnymum  c^lo  confpje- 
xifti'.  Ut  undecxpriensSol  illcjuftitia:  iomprta- 
liumpraceffnconfpe&um,  tnde  Hieronymus  oc-  B 
cidens,  ex  iis  tenebris  in  ilUm  femprcernamlu- 
cem,  in  beatorumconfortium  &felicitatem  evo* 
laret* 

Hunc  nobis  hpdierno  die  non  modo  celebran- 
dum  »  fcd  imitandum  proponit  t  quo  rjullum 
npbis  aliu4  veliJlMftriosexeojpIum,  yel  ib  tcmr 
porihus  magis  accommodatum  exhiberc  potuif- 
Jct:  cujus  veftigU  >  qui  nunc  ccdefiam  falvam 
jfc  incolumeni  efle  cupin^us  ,  lecjui  debeamus  ; 
Nam  qui  sam  alia  rationc  <juam  fqfis  preci- 
bus  &  fppplicationibus  juvare  non  poffumus  ? 
&  nuHum  illi  aliud  quam  Uerymarum  patro? 
cinium  exhibere  ,  hujus  viri  fan&iffimi  laery* 
jnas  ilUs  accrbas  ,  &t  e  celo  femper  pendea- 
tem  animutn  ante  oculos  proponamus*  Ji|i  yf-?  C 
rp  quibus  ingenium  ,  cruditionem  ,  fan&arum 
■fcripturarum  mtelligentUm  ,  difci^linartim  S? 
antiquitatis  notitUm »  ftylum,  copiatn  ^  &  fa? 
cult^tem  ad  fcribendiim  aptam  divina  bonitas 
Jargtta  eft  >  hunc  ducein  fequantur  »  qui  tan- 
quarn  fax  quaedam  ^  fultn^n  haereticorum»  ve-r 
I^ti  qqondam  |i|pitcr  gi^antes  >  fic  ijle  harre-» 
liCQS  'elpqtfentiae  diviM  fulmmibu?  percuffit, 
extinxit  ,  atque  proftravit  .  Qups  egq  &  oro, 
&  hprtor,  &  obteftor ,  ut  b*c  coeleftia  munera 
|ibi  %d  falutem,  &  ornameattim  eccl^iatributa 
ad  arcet*dk>$  &  prapu&nd^s  illius  hoftes  ,  ad 
ttiendatn  cjus  di|a^atWl  eonferant  ,  qiipd  cp 
^rdentius  Ik  coafidcntius  4UU  faciendum  cft  ? 
quod  dc>6tiffimorum  hominum  fapicntiffimisfcri-  D 
pti$  effeiftum  cfle  vidcam«s»  at  plerique  adver- 
iariorum  noftroruisi  vifii  attque  fupcrati  ,  5? 
{anaiffimas  Chrifti^ai  jejanii  leges  ?  6c  pieta^ 
tis  operat  ad  obtinendam  innac?atiam  ncc^fta- 
ria,  &  patrum  tralitiones»  &  conciliorum  au* 
Qpritatcm  ,  vel  infM  atque  reluaant?s  agno- 
fcant,  ,    .  . 

Nuqc  vero  4uo  fa^t  ,  quae  ab  illi$  acernme 
pppugnantuV  ,  facrofaii&um  videlicet  miflW  fa- 
c:rificium,  di^ini  en**  Qos  amoris  pignus,  falq^ 
tis  pretium,  hoftia  «cm?nta,  mortuqrum  pr«- 
(idium,  vivoruoi  ielicitas  ,  uberrimus  boqprum 
omnium  fons  ,  ^  Ghrifto  ifvftittttum  ,  ab  apo- 
(tpli$ceiebratum»  a  p^tribus,  conciliis,  abimi* 
verfo  Chriftiano  orbe,  tam  ^oxtgz  feculoriirrife^  E 
ric  receptum,  &  Wf  ct  a  yobis  ,  graviffimi  pa- 
tres,  f^nftiffimisdeJDretiscoafirmatum.  Tumye- 
ro  fcdes  ilU  appftoKca  Romana,  quam  vel  ipft 
antiqui  ecdefisc  hoftes  fumma  venerationp  jam 
m4(t  afr  ipfo  apoftolorum  princip^  Petro  ^onti- 
nua  pontificum  fucceSioae  deduSam  ,  tancjuam 
ccterarum  omniqm  ecclefiarucn  principem  &mo- 
deracricem  profequebantur:  in  hanc  igitur  unani 
curam  &  cogitatmnem  4e  confevva^do  divino 
facrificio,  qupd  illiextirparc:  deaflerenda  fcde 
Romana  ,   qwim  ffli  cvertere  &  furfrus  dcler$ 


conaptur, incumbitp:  adfuftentandam «nicam iU XJTwo 
lara  ^rfirmiffimam  ecclefias columnam  ,  omnes  in*  Ckristi 
gcniiviresadhibete:  quamquiere&am  «fefirmam  ii«a» 
cfle  fupit,  falyaxn  ffije  cupit  cccUfiam:  illaete- 
jaim  cpllapfa  ,  r«ct  totum  ccclcfiafticum  dedifi* 
cium :  ilUca:tin^a  fplendidiffima  face,  prania  hae- 
fefum  fic  crrorpm  ^nebris  ofcupabuntur  1  quas 
npqaliunde  n^ftmt,  quamqupd  facerdotiDei 
{  ut  dixit  Cyprumis  )  non  pbtcmpcratqr  :  jlla 
occidente  ,  pccumbct  iltxiti!  Chriftiaqa  rcligio, 
adeoutmi|ii  quidcm  cum  illi#$  funcrie  mifcrabu 
k  etiam  cccljsiia?  funuf  convc&um  e{fe  videatur. 
!>JihiIeftqqp4adycrfarji  m3jori  odio  proicquan- 
tur v 8$ majori  rabic  infeScntur :  fcd  ninil  mirum , 
nefurium  tlliim  8?  improbiffimum  magiftrum  at^ 
que  ducem  imitantur;  quomajcri  ftudio  8c  $,m~ 
jni  contentione  claborandumeft,  utquodilliad 
jiffligcndam  magnoperc  religionem  e  me4io  tol- 
Icrc  eqnantur ,  nos  ijlud  unujn  ad  cam  firmandam 
ftnbiljendamquc  fnlciamus  * 

Vosverp,  fandiffimi  patre$,  acerrimum  hunc 
ecclcfias  patronum  ,  clariffimiim  ccclcii»  jumen , 
firmiifimum  fidei  rcligipnifquc  pr^fidium  ,  pc* 
ftem  &exitium  hafreticorum  ante  oculos  propp- 
nitc  ,  &  non  modo  faSprum  ,  fed  veftrarum 
etiam  cogit^tionum  &  advocatum  invpcate  ,  fic 
foniuhorem  adhibete  ,  fi  modo  labefaftatas  & 
affliftx  rejigioni  pptittis  rcmedium  aliquod  ad-^ 
Ijiber?  ♦  Quod  fane  npn  janj  ego ,  fed  ipfa mc- 
fta  atque  lugubris  ecclefia  veifris  genibus  pro~ 
votuta  ?  p^r  fuas  qttas  fundit  lacrymas,  pcr  ve- 
ftvam  fidcm  f  pcr  Chrifti  cruccm  &  fanguinem 
ob?eftatur,  ut  $ju$  ruinis  &  mileriis  commovca- 
mini,  nc  mjferam  defcratis,  ne  quam  nunc  c^xi- 
guam  $?  afflictam  habetis  ,  au^ilip  veftro  defti* 
t^tam  nuIUm  dcinceps  habcatis  ,  ut  fi  minus 
amjffam  omnem  dignit^tcm  nqij  poffit  rccupera- 
re,  habcat  faltem  vcftro  beneficio  muniram  ali- 
quam  ffdem  8c  dpmicilium  ,  in  qqo  cm^rgensf  ^ 
t^ntis  aerumnis,  fine  fpecu  boftium  libera  rfefpH 
rare,  &  iectua  poffit  cpnouiefccre  *  N^m  nunc 
quo  ft  recipiet,  ubi  non  npftjum  infidUs  perti- 
mefc^t  f  Num  in  Germaniam  ,  undc  fepe  cum 
dedecpre  pulfa  eft  ?  Nunquid  in  Angliam  ,  ubi 
opprefla  tyrannid^,  in  publicum  proqir^honau- 
deat  ?  Nunquid  ia  Galliam  ,  ubi  6iios  fups ■  fc 
mutuis  vuineribus  conficientes  vidcat?  Nunquid 
jn  relicjuas  prpvincias,  inquibus  &occuito$do« 
mefticosr  boftcs  ,  8c  c^tcrnps  ctiani  rcformidct? 
Qmnia  iiii  fufpe&a  ,  omnia  mifera  ,  omnia  ca- 
Utnitpfa  &  acerba  funt,  nifi  per  vos  ,  fandifli- 
mi  p^tr^s,  pacecompofita  tuxcenebris,  fidcspo- 
pulis,  Chriftogloria,  ccclcfiar  dignit^s  8c  tran- 
quillicas  reftituatur. 

Nifi  rcm  fcliciffimc  coeptam  ad  felicem  ctiam 
C^uum  perdqcatis  ,  magna  funt  qu*  ha&enus 
pratftitiftis ,  fcd  longe  majora  reftanr :  nuuc  fordcs 
ablfcend^e  ,  riunc  umnis  turpitudo  remoycnda, 
nuncfacics  illi  priftina  rcvocanda  *  nunc  pujchri- 
tudoreftitucnda,  nuncnqtandi  hoftes,  &  cxtrema 
rebus  pmnibu$  manus  imponcnda  eft  *  Ultimus 
reftat  hujus,  cpncilii  a^us,  |n  quo  J^cUr^bhis» 
fanftiffiniip^tresj  nunqqid  6neti$mifcram  ^af* 
fitftam  fponfatn  (  quod  Deus  avcrtat)  perpctuo 
liigcre,  aucpotiu$  fapicntia  8c  virtqte  veftra  re- 
creatam ,  quod  fut^rdm  fpero ,  $%  hoc  Ioco  prae- 
teritae  calamitati$  foUtiumj  &  fpcm  futuras  fa^ 
lutiscertrffimam  rcportare?  Spintqsillecceleftis, 
hujqs  fanftijffimi  loci  cuftos  &  moderator  ,  qui 
mefftes.  vcftras  f^nAiffimjts  8c  fapieatiffimas 
fplendorc  divirii  luminis  iliuftrat»  bonitate  fo^. 
v^t,  fapientia  rcgic  &moderatur,  eftlciat  ut  fa«, 

pif*atia , 


A   H    H   O 
t$62t 


*TI 


701  ORATiO   AD   PATRES    CONCILII    UlDBNT,    HABITA.  JO% 

pientia,  confilio,  &virtuteveftradivina,  cura-  A  fcerc,  momcra  fubiit ,  non  lcgcmaccepturus,  fed  a  k  k  o 

tisccclcfiacvulneribas,  abftcrfisillius  &fordibus  *  n     *  r  ' ,-# c;"~~    --..««.r».,.» 

&  lacrymis,  rcftituta  veteridifciplina,  hoftibus 
ad  fuaviffimum  Chrifti  &  Romana»  fedis  jugum 
adduftis  ,  revocata  denique  priftina  concordia 
&  unitatc  ,  laeti  omnes  dulciffimum  illud  P*a» 
na  (Eccequambonura  &quam  jucundum  ,  ha* 
bitare  fratres  inunum)  inChrifti  gloriam,  lau- 
demque  canamus*  Cui  fit  laus,  honor,  gloria* 
qucfempitcrna.  Amen. 


XCIX, 


Ol\jtTlO  HjiBJTji  jlD  OECUM E1{IC*AM  B 

fynodum  Tridentinam  ,  4  reverendo  pxtre  ,  fratre 

Francifco  Orantio  9  Hifpano9  Minoritanatfamilid  y 

facrd  theologU  le&orc  Paliifolctano ,  ineodcmcon- 

cilio  apud  patres  fuhfiituto  vittrio  fro  rcvcrendif 

fimo  b.  JD.  Chri/tophoro  Vattoddno ,  Tatentin*  tc~ 

tlcfi*  prafe£h9  ac  ftntt*  gtntralis  inquifitionis  in 

tota  Hifpania  cenfore  $  die  celeherrimo  [an&orum 

omnium  Jfa/<  2^ov»  anno  uolxiu 

Sacerdotes  tui  domine  ,  induantur  jnflitiam  ,    0* 

fantli  tui exultcnt .  Pfai,  131.  Bcati,  qui  efu- 

riunt,  $r  fitiunt  juftitiam ♦  Matth*  cap.  f  ♦ 


1»  aiCout* 


celcftcsipfemagiscxplicaturusSienos,  quosmm-  Chr* 
quam  horainum  oculus  vidcrat  «  Monte  igitur  1**** 
confcenfo,  coelcftis  philofophias  doftorcm  a^ere 
coepit:  ipfa  loci  cclfitudioe  dcclarans,  fc  nihil 
plcbcjumtraditurum  &humilc,  fcd  ardua,  cee- 
lcftiaqueomnia,  &quae  attcntum  auditorem  re- 
quirerent «  Adcrant  proximi  fan&i  apoftoii ,  in 
pulcherrimae  coronae  modum  circumcingcntes  ma- 
giftrum,  paulo  mox  legati  a  latcre  crcandi,  & 
qui  novas  has  mcrcedes  inorbem  univerfum  in~ 
veherent,  &  evangelicae  do&rinx  nondumaudi- 
ta  dogmata  nobis  dfipromercnt  ,  plurimum  ab- 
horrentia  abopinionceorum,  qui  mundo  vidcn- 
tur  admodumiaperc*  Aperuitos  fuum,  ftultam 
faciens  ,  &  inefficacern  convincens  mundi  hujus 
fapientiam  ,  ut  quae  verbum  hoc  bcatitudinis 
noftrae  vcl  olfccifle  non  potuerit  «  Certe  vel  hic 
unusMatthxi  locus,  ubi  Chriftiana  juftitia  no- 
biscxplicatur,  perfuaderepoteft ,  mnltac^leftem 
legiflatorem  noftrum  orbi  oftendifle  ,  quae  om- 
nino  nova,  &  fupra  hominum  opinioncm  di&a 
effe  videantur* 

Imtiumabeatitudine  orationi  fuaededit:  no* 
veratporroillequxfinxitfigillatimcordanoftra,  rja% . 
&  qui  intelligit  omnia  opcra  noftra ,  nulla  rc  ho- 
minum  mentes  prse  beatitudinc  afEci .  Hac  om- 
niumvotatendunt,  huic  n^ftra  omriia  nuncupa- 
mus  .  In  beatitudinem  demum  nimia  cupiditate 
propendemus.  Beati^  inquft,  paHpereS}  heatiqui 


a  t  e  o  R  equidem,  illullriffimi  cardinales ,  qui 

domininoftriPiiquarti,  patrisomnium,  lo-  C   fogent ,  heati  qni efnriunt  *  O  rem  miram,  patrcs 
tenetis ,   &  perionam  fuftinetis  ,  oratores       ampIiffimilQui  fibiiftacohaBrcnt?QuidiJli  bca* 


cum 

maximi,  vos  qui  Imperii  majcftatem,  celfitud^ 
ncmque  regiamnobis  pracfentia  refertis,  generis 
fplendore,  acrebuspervosbcnegeftis  &  ipficla- 
xiffimi ,  antiftites  literatiffimi  >  qui  ad  orbis  totius 
Chriftiani  clavum  &  gubernacula  leftiffimi  fede* 
tis;  magiftri  dodfciffimi,  fateor  ad  dicendumde 
cceiefti  hac  ,  &  penc  divina  juftitia  diem  hunc 
Deo,  juftifqueomnibusfacrum,  fatisnobis  con^ 
tigiflc opportunum »  Mire  (ane  oraculum  Davidi- 
cum  de  faccrdotum  juftitia,  &  fandorum  cxul- 
tatione  ad  re&itudinem  cvangelicis  mentibus  aC- 
fervatam  quadrat,  quamdiu  mortales  vixerunt, 
&  ad  fupremam  illam  fuam  felicitatem  ,  quam 
ipfis  incredibili  lastitia  ,  ingentique  animorum 
exultatione  non  Chriftianus  orbis  tantum  ,  fcd 
&  angelieas  mcntcs  voce  dulcifona  ahernis  di- 
ccntes  ,  hodierno  die  jucundiffirae  gratulantur. 
Hoscumauditecclefiamater  coeleftes  fuos  dedif- 
fe  cantus,  nonpoteft(anguftiis  quamlibet  undi- 
que  prcffa  )  hon  illis  congaudcre :  imo  vero  incre- 
aibili  -  correpta  gaudio,  apoftrophepulchraufc, 
nunc  nos  fliios  luos,  nunc  ipfos  alloquitur  bea- 
to$>  O  filii ,  vita  haec  noftra ,  quam  a  dulci  pacria 
exulesnos  vivimus,  verelacrymis&fufpiriis  de- 
beturtota.  At  poftquam  dies  hicfan&orumcla- 
rus  gloria,  ipfis  etiam  fuprcmisordinibus  fefti* 
vior  habetur ,  tantam  nos  eorum  iastitiam  congra* 
tulationenoftraexpe^atiffima  iliis  fane  cumulc- 


tae  vitas  omnibus  divitiis  abfolutae  commune  & 
mifertse  ac  paupcrtati  ?  Quid  illi  exultationi ,  quae 
fic  beatorum  animos  feliciffime  complcbit  ,  & 
oculorum  lacrymis  ?  Quid  i 1 1 £  perfcftae  felicitati ,  V41* f*» 
&  luftui?  Quid  habct  commune  fan&orura  illa 
fatietas ,  apparentc  Dci  gloria,  cum  cfurie ,  &  fiti  ? 
Demum  nihil  minus  viaebitur  beatitudo,  fi  fu- 
perficiem  attendas,  quam  qusea  Chrifto  hic  de* 
fcribitur  nifi  quod  ftuduit  mirabilia  hic  111  legifla- 
toribns  ,  fidei  noftrae  au&or  &  confummator  , 
pmnes  naturaenoftraecupiditatcs,  inania,  vana- 
que  hominum  commenta,  hacfua  oratione  cver- 
terc:  dumdocethis,  quae  mundus  vel  nominarc 
horrct  mcrcedis  fubefle  plurimum  ,  nimiumque 
pretii  in  eis  delitefcere :  ut  qu»  in  fan&orum  exul- 
tationem ,  juftorum  operibus  ex  fide  &  graria  pro- 
cedentibus ,  aeterno  Dci  fcedere  debitam ,  ccrriffi- 
mae  viae  fint . 

Eft  porro  haecipfa  loquendi  phrafis  Dei  filio 
non  femcl  aut  itcrum ,  led  fope  familiaris :  hcec,  in- 
quit  (  alibi  patrem  alloquens  )  efi  n>ita  aternd  , 
pt  cognofcant  te  folum  Deum  wrum,  V*  qnem  rni-  Joan*  %% 
fift*  1  Jtfaff*  Chriftttmfiliumtttnmi  quae  fanc  ver- 
ba  non  modo  clarae  illi  viiioni  ,  quae  fandos 
Dei  manet  ,  quando  videbunt  eum  ficuti  cft  , 
coagrue  quis  accommodaverit:  verum ,  fiadfi-,*^tfn^i 
dei  cognitioncm  evangelica  praedicatiotte  expref- 
fam  de  Deo  &   Chrifto   ejtis    refcrre  velit,  ut 


T/^iji      mus.  Quareo  jufti  extAute  in  domino ,  quibus&  E   quod  haec  in  illam  certa  fit  via,  Patilum  fan 


fors  cecidit  in  praeclaris ,  &  haercditas  praeclara  eft 
vobis»  Spefqueeadem  &  nobis,  qui  mifcrae  no- 
ftraeperegrinationis  pcrtxfi  ingcmifcimus ,  inte- 

mnt*  rimdum  noftra  jacitur^obis  alea  ,  multos  facit 
animos,  utiniftamdignitatemfufpiremus,  &fe- 
ftinemus  in  iftam  requiem  ingredi  *  Convenit 
ctiam  Davidicus  pfalmus  fumme  &  cum  cfurie  , 
&  fiti  juftitiae  evangelicae. 

Novifiquidcm  teftamenti  mediator,  quemad- 
inodum  vel  Matthaeo  referente  didicimus  ,  cum 

Mattt$*       vidcretturbam  in  dies  magis  ac  magis  incrcbrc* 
Concii.  Gener&L  Tom.  XXXIII. 


t,  ad  C<»r.j 


diffimum  videbitur  imitatus,  qui  ait:  Tyos*ve~ 
ro  omnes  revciata  facie  ,  ghriam  domini  fpeculan- 
tes  ,  in  eamdem  imapnem  transformamur  a  clari- 
tate  in  claritatem  ,  tanquam  a  domini  fpiritu  « 
Sunt  igitur  bcatitudines  cvangelicae  iftae  ,  non 
quod  hic  ftatus  ,  ablit  ,  fed  quibtis  finis  ac- 
quiritur  .  Paulus  etiam  univerfo  Chriftianone- 
gotio  in  fpem  conclufo  ,  fandorum  prefla- 
ras  ,  quas  cvangclicus  fermo  feliciffimo  nomi-  %t  ad  Cm 4, 
ne  hic  donat,  non  immortales  fpcs  ,  non  pcr* 
petuas  affli&iones,  non  fine  finemala  vel  fufpi* 

Gg     z  cari 


m 


RFrancisci  Orantii  Hiifa'niMi«« 


704 


fcwtisli  &-q$s-  fecuadom  «celteoMam  ssternom  glpri« 
140?«  pondus  operantur  in  nobis*  \Jt  vcl  hac  ratipne 
beatuudoritea,  <ju«  vel  ono  motofoto  fapreioa 
6iifiitafPM<np(cb-uor*,  Quodeoim  parumdiftftt» 
pta  mioimo  rcpuucur  ..  Novse  igkur  &r  caMefti? 
ft^tiftMm4kin«$hi^afc;hi^4us?  <j»j  proc^cicfise 
faae  caoftweoda,  ftbrit*  ,  oo&eofc  tanquam  4iem 
tranfigebiit,  f  ublimi  adtifica  t iani ,  qu#  ccelas  p?r- 
tingcxer,,  bumiikatcm,  mo4eftiam,,aaimi  pro<» 
ftemationem  ,  &  Cpiritus  paupmatem *  eonve- 
nienuifimura  fundameotitm  jeck. 

PHmtts  iUjs-terr»  fiUn*  Adam,  euo*  $>ei  bfn?* 
ficentiafummisojcfiamcnm  sffet  infignnus,  tum 
in  fummum  hpnoris  faftigtum  eve$us  eflet,  de- 
nitjisecum  divkus  divioae  gratiae  ifflucrec  ,  mz-  B 
n&re  poterat  io  fuo  giadu  ;  fiquidem  homiocm 
altius  tjuam  licebat  3  &tjuam  faserat,  oon eascu-* 
litfet  ambuio.  Atf&tan^e  illeeebrk  captVS,  COR* 
tecnpta  vcriutc  ,  mifer  ad  meadachim  deflexk. 
Et  ^i  fpirnupaupercffcnoluit^  ob  frtperbi$m^ 
quam  amnium  malQium  inkium  vocat  Augufti* 
uus,  abcximiagloria,  inextrcmam  ignoatiniam 

**4Tim>p  demrbatus  eft. ;  PauUts  ctiam  fanftiffimus  t-com 
malorum  rhiliadem  emtmcrare  vellct  t  amotfem 
iat  atqtie  elatiaocm  vku  cum  fpirkus  pauperca- 
te  cx  diametro  bellantta»  aote  pmoia  pncmifit , 
Hic  ioank  illa  h#retic&o'm  hominum  ort^  eft 
glorue  cupiditjts .  Hinc  ipforum  temeritas ,  $0  ioi- 
qukatk  prqgreffa,  ut  nonregiae  viae  Sc  antjquap 
pcrtasfi  tantum  ,.  <pserant  deviam,  verum  ctjam  £■ 
oreplufquam,  Ucfilego  cflum  attingeotes,  ipfas 
icripturas  facras  *  fi  fcmcl  latellexerint  ,  ob  clarifli* 
ptumipfamm  teftimonium  oullaoi  patiadultcri- 
nam  eKpofiuoncm  j  mox  pcrv^rtuati  dctorpaot» 
luxant,  radunt,  6c  10  fruftaimmaniflimcfccant* 
Et  (utfemclomnia  dicam)  fpiritus  elatio»  au- 
(iotq  Aagaftiao ,  noo  rufi  Dci  contcmptu  tcrmi- 
natur»  Tt&msergoboni  initium,  faoAfflimt  do^ 
mioi ,  humilitas  eft :  &  toiim  mtfi  *  fopf tbia  %  Dc* 
niquc  Sc  perditionis  iniiium  a  fuperbia  exit  per^ 
diabolum-  at  falutis  ioititiin  ab  humiUtatc  pcr 
Chriftum  *  Prcfpterca  convcoieot^r  Sf  omnium 
beatitudioum  humiUtatcm  cpofthuic  "pdocipiom 
quo  loco  diiigeoti  conftdcrationc  obfctvcmus 
nondiftmxi»  Beatibumilesfpiritu,.  fed  paupcrcs  |> 
egcai&tneadici:  nt  fcmpcr  Pei  ad|utoriom  men^ 

<?hrjftf«$*r  diccnt-;  Unde  kGraeco,  Seati  egcni^  v-c-I  beati 

m&**f'S:  meodici;  nampauperquidcmcftf  qui .  angoftiam 
habct  ,,non  autem  tantam  s  ut  mendicarc  cogatu  r  *; 
At  vcro  kk  t  beati » injjuit  % mcndici  fpfritu  ,iit  io 
moita  occeflitatebomMfisofteywUt.  Si  crgodixif* 
fetibcatihum.il-cifpirito»  nihil  ampJiusfignifef^ 
let,  quamhumibst  nuoc  aatem  &paupcres^  & 
fccundum  fpiritumpaupcrcs,  iqt^Jligciitcspcrfi- 
dem.»  ondeftt,  aeaimanet  adjiutorium  hominis. 
Vides  ergo  »  oon  quamcM«Mjue  hoauiitatem  % 
evangelicaoi  beautudincmcfle,  fedeam>  qo^ex 
homilitateoafcknc»  fpim«s  paupcrtatem*  &in^ 
digcntiam.  <^ui  cnim  juxt*  evaogelU  fidemhu- 
milcs  funt  fpiritu  %  paupcrc$>&mendici,  non  ex  % 
natura,  fcd  e«  fide  paupercss  y  4um  nimis  timcot 
dc  fe,  ad/utorium  Dci  pulfAre  nooceffant  • 

&4ii$**l#ff***  k&c  vcftra  beatitudocftjt  f^ 
ftores obCctvandiffimi ,  qoi  do&om  eftis^  <jui& 
iupramontcmeftis:  qni  coim  fuapcccaulugcnti 
hoauiUifane4  fcd  mcdiocrcs  heath  beatioresvc-. 
ro  qoiftUeoa  lugent  pcccata :  tafcs  vos  cffc  con^e- 
nh*  Nam  cumfitisomocs  popoli  Chriftiani  pa^ 
tresi  qoomodolugere  oon  pote-rkts 2  cumquoti- 
dic  Chriftianaram  animas- ufque  ad  infcmum 
ca^otcsa  ev^ftri&maoiboselapfasvidcatfe?  Ao«- 


mtth.i. 


#4£phzt 


W.iJi 


gclis  po^ro  %  quibus  ot  fi^neot  J>4  fervo*  df-^^g* 
mandaturcura,  di^um  legimus^  ke  $mt  KkfMfir '"caitH 
$*M  t  W  fi$**<*r*  *mws  fHi  tegm  J*f&  faty#9*4?.  i|4^ 
■(*$  >  qv*  jfcttfit  w  mUfa  Hiemftlm  f  Ea  fan^  ve^ra  **t**L* 
cft  ccctefia  Chrrfti ,  cu/m  lnodamcnfa  fuot  W%j&*t£h 
mpnjtibuslVo^isp  Be$ti  m$m  %  &  manfucti,  ad* 
vcrfum  quos  ncquc  pmv^kre  poteft  pcccatum» 
OCque  advcrfus  altprum  alicjuando  ex  jtlis  pc^r 
caodi  occafio  qafcetur  ;  fed  ftadcot  magis  injo* 
riam  pati  quam  fac^re*  20«^/  qui  efurimt  Wffa 
tiunf  fufiifiamt  qui  nihil  aJiud  quaeruot»  qoam 
utacujpapurgau,  t^rn  ipfi  quam  aiiicrefcant in 
gratia  ;  8i  plus  patri^  quotidic  appropioqueot 
per  dcfidcna  feryida  :  defiderantes  feeundum 
Pei  juftitiam  converfari.  Bctti  mifericordax  qui 
nonpaupcri  aut  pupillo  mifereniOF  tantum»  ve^ 
rqi»  intmicq  propriQ,,  bcnefacientes  $i :  liic  enim 
b^^tns  fidHcialtter  adjiciec*  dimitte  mlbt  debita 
mc^  down^  *  fi?M*  8?  ^gQ  djmitto  debitoribus 
inekt!  Bmtimmi^€9jcdei  qp  non  folum  non  fa^ 
ciuntmalum,  nec^Qgkant?  (cdadhucetiaai  qoi 
omae  faoomn  ^  f^ciun^t  fcmp^r  &  cogk^nt*  Met- 
$ip4tif*ci.  Pax  cftunigenitiisj>eus,  de  quo  dick 
apoftofus.:  Iffe  m*m  $■$**  wftra,t  qnt  crgo  pa- 
cem  diligunc,  filii  funt  pacis.  In  haoc  beatitu- 
dincm  hortatur  nos  propheta  rcgius  ■»  inqoienss 
Cohih  iinguam  iuam  4  m*U  %  gr  UbU  ttta  m  /0- 
$n&M%r  doittm  ;  inqufrf  ftctm  x  Cf  prfs^mn 
c*m  ,,  Pemum  oftava  evangclica  bcatttudo  vcrae 
circumcifioni$  m^rtyrio  (  m  clcgantcr  cxprimtt 
H>eronyn|iia)  tcri^in^tur,  ^r^iaqpk^fiif^r-  %!&&&  t% 
fecutiomm  pdtittM#r  pnfttr  j.uftirUm:%  $£***  ww  ,  Af«ff.«^<|t 
cnm  waitdixtrint  w&bjs,  homims  5  &*  gtrfttuti  %m 
fwrint  \  %r  dixerint  mm  wtium  timrjnm  w; 
mentisntes  propttr  me  *  Gaudere  <T  ex^ltate,  qm* 
nkm  merces  ycftr^  mnlt*  tft  in  cxtis* 

Cui  non  bic  ijbcbit  com  geotium  magiftro 
PauJoexclamare  opportunc?  Ubi  fapieotes  gea- 
tium  philofophi  %  apud  quas  fumma  er^t  fapicotia& 
^u^oriras?  CJbifcriba  Judasoxum  do^or^  &  (ut 
Cgrcgic  interpfctatur  Cyrilius  )  grammatiftes, 
grammaticse  profeffor,  poctarumpraeicftor&in-  ^^m 
tcrprcs?  Ubi  faecol|  hvjus  inquifitor,  akercanf- 
qucdifputator»  quffois  rationibus;  &  argutiisf^ 
omnia  affecuturum  cr^dit  ?.  univcrfaque  opinio^ 
nibus  q^ibufdam  pcrmittk  »  &  profundiffiima 
quaeque  naturatlifaus.  ioveftigatiooibuA  metkur  * 
Ubi  Plato  aIio<jui  doaiffimus?  Ubi  Ariftotcles 
fuifacculi  8c  ajticoa  &  princcps?  qaotus  quifque 
oabisbcatitudiocm  anmmciavit  f  qootufqoifqo^ 
crroribus  mifcros  oos  complicatos  io  luccm  po^ 
tuit  afferere^  ccjclcftilibcrtatedonare,  docereve* 
rit-atem»  vanas  folverc  p^ftlgias^,  quibustlluft 
tencmur  £  quotufquiCque  oculorom  lacrymas  » 
paupertatcm  fpirkos^  &  id  genus  cetera,  jetcr* 
ois  dclittk*  fummaque  &  iafinka  traoquillkate: 
canfolatus  cft  aliqoando  ? 

Agnofcat  igiturj  agnofcatcecahominumlibi- 
do  f  neque  opibus  ?  nequc  Ioxu  /ncque  voluptatc  t 
fed  magis  bis  omnioo  cootrariis}  fiti,  ciuric,  fufpi- 
jriis&lacrymk,incc^lefteiliudcapltoliom,  bca^ 
tiffimumqu^  fcnatorum  conventum,  ttbi  fic  fiito-» 
irafaodisaetternaquiesa  acgloria  cumDcopercn- 
nis,  taatofaciiiusfem  nosj,  quaoto  priorts  ge^ 
ocrisrcbusmagis  opprimimor-  Dei  oihilominus 
dooum  agnofcamus  ,  ejui  6c  magoifice  fe  nobis 
apparerclecit*  &qua  iremusadipfqm,  pcr  pro- 
phetasolim,  noviflimeper  filium,  quitodevcnc- 
rar,  quotidic  pr^monftrat  ♦  Ecce  mondi  excremcn* 
tpn  &  impiorum  rcjjcdamentum  ,  abjefti  &  dc^ 
fpicabiles  homincs,  furc  hercditario  capicnt  re-* 
gnum^  longemagnificentius  onrmi  regnomtindi^ 

Ifforum  % 


T>  aiCar%\ 


A    KK  O 
CfifUSTt 


'0ttn*  t$0 
i.Keg-XI. 


A&9> 


Matik*  §• 


#4  &at  ii* 


M&ttb»  y. 


70?       Oratio  ad  patres   con 

Ipfarumt  inquit,  tfh  regntm  cxlorum , ipCi  poffide- 
bunt  tcrram  ,  confolabuntur ,  filii  Dei  vocabuntur, 
mtfericordiam  coniequentur  ,  Deum  videbunt: 
denique  uiercedem  habcbunt  repofitam  incoelis. 

O  vere  beatos  ,  &  reges  *  quorttm  &  nunc 
ctiam  uugnificumregnumcftnulli  fervire  vitio, 
jullis  obnoxium  effe  cupiditatibus  ,  fatanicas 
copiaseonculcare*  immdumviciffecttiu  illis  om- 
nibus ,  quas  nos  terrent  ,  vel  iUe&utt  >  O  vere  bea- 
tos,  qui  vifuros  fe  domini  bona  m  terra  viren- 
tiumcredunt,  &fperant,  &quorumIacrym#di- 
vimsabftergenturmambus,  nimia  poft  lacryma- 
tionem  &  fletum,  exultatione  perfundendos  M 
qttos  &  implebu  altiflimus  Istitia  cum  vultu  fuo  • 
Quid  jain  miramur  ,  fan&os  Dei  homines  curis 
vacaos,  atqueliberos,  fretos  Deo,  fretos  inno- 
centia  fu& ,  fretos  praemtis  futuri  faecjili ,  tranquil- 
lo  peSore  eontemnere  ea,  quae  nos  maxime  & 
fufpicimus  &  amamus?  Nonne  regnum  fperant 
obtinere  ionge  pulchrius,  ac  lottge  iftomagni- 
fieenttus? 

VerbumhocChriftt,  fan&tffiau  domini,  Jtffer- 
m  wftra  mulu  eftmcoelh^  quantosanimos  (iui~ 
mortalem  Deuna  )  evangeiicis  mentibus  fecit  ! 
Verum  cjuoniani  fi  de  his  perfingula  dicerevel* 
lem,  longum  eflet  mihi  ad  omnia  futurumiter, 
nimiumque  oratio  noftra  crraret:  Venio  jam  ad 
e&m  partem  D&vidtci  pfalmi,  &  evatigelii,  quas 
dejuftitiaefutienda  &  fitienda  facerdotibus  fan* 
ftiseft,  AdquamutdHigcnterattendatis,  ettam 
atque  etiam  avobis,  illuftriffimi  &  reverendiffi- 
mi  domittt,  contendirmm  eft  porro  eares  huic 
loco  ,  &  his  temporibus  magnopere  accommo- 
data  -  Et  o  utinam  pro  juftitia  di&uro  miht  coram 
ampliffima  cecumeniea  patrum  corona  ,  divlnus 
ille  fpiritus  aflideat,  quem  fcimus  e  citharcedo 
puero  pfalmographum ,  quo  ncmo  dixit  divinius , 
repente  infpiraffes  efimpltei&rudipaftore,  qui 
nihil  pneter  fycomferos  vellere  didiciflet ,  pro- 
phetam  egregiumcreavifle.*  extenero  vixpuero, 
acemmum  feamn  cenforem,  admtrandaquc  prae~ 
dttum  prudentia  judicem  couftituiflc:  ex  cgeno 
&  paupere  pifcatore  ,  ecctefia?  im  paftorem,  & 
qui  nunquam  deficeret  magiftrum  praefecifle  x  e 
rapace  lupo  mane  rapiente  efcas  immantlfime  , 
ad  vefperum  agnunx  pacatiflimum  ( quod  &  nos 
omnes  miramur)  magnifice  dtvidentem  fpolia, 
&quifpiritus  hujusdivintprimttias  haberet,  in~ 
fperatoerexiife.  Etneinfintta  perfequar,  pubfi-* 
canum,  qui  nihii  minus  quam  literas  &idici(~ 
iet,  vel-hoc  fupercflefti  fpiritu  andore,  evan- 
geliftse  gloriam  aflequutum  •  Tantus  ergo  acta- 
lis  Spiritus  noftris  cceptis  afpiret,  ut  juftitiam 
qu«  terris  pene  reli&ts  (  femper  reltquias  cum 
Paulo  excipio,  quac  fecundum  eie&ionem  gra- 
tix  $  falvae  faftae  in  Chrifti  ecclefia  nunquam 
deerunt)  cglum  unde  fuiffet  femel  exorta  ,  re- 
gnatum  perenaiter  cum  fanSis  videri  poflet 
eonfccndiffe;  eam  vos  ,  patres  fahdiflimt  ,  ve~ 
ftra  diligentu  atque  ftudio  rurium  indc  adnos 
homines  revocetis . 

Mira  res  eft  juftitia  ,  quam  non  tjui  poflidet 
tantum,  fed  qut  efurit,  felix  vel  Det  teftimonio 
habetur,  n3B  fupra  hominum  «ftimattoaem  eft: 
qnanonquifruiturfolum,  poftpttlverem  &  fan* 
guinem,  fed  qut  cam  adhuc  fitit  beatus»  Eftea 
multiplex,  fublimis,una  ,innata,undiqueper- 
fe€ka,  abfolutanumerislnfinitis,  utqu»  divina, 
hanc  efurire ,  aut  fitire  ptaeter  eum ,  qut  ipfam  in- 
dutt  abaefterno,  cuttftis  religto,  fedtantam  mi- 
rari ,  adorare ,  vetterarique  datur  •  Eft  huie  prori^ 
maaltera  noninnata,  aut  fublsmis  quemadmo- 
(Qncil*  Cemrah  Tom»  XXXHI. 


Cltll    TRiOENL    HABITA»  ^O^ 

A  dum  rrit^a  i'1*  :  puratamcn  &  perfeda  fando-  j^  M  ^0 
ruai»  qtii  Deo  fruuntur,  reftitudo  ,  nunquam.  CHtttsn 
que  intermoritura  juftitia :  quam  eiurimus ,  &  li-      t&±* 
timusdumdiflolvi,  &eflc.cumChrifto  cupimus,  ^?%i. 
Eft  tandem  tertia  non  pura,  aec  perfccta,  vera 
tamcn&reftajuftitia,  tjuaenoftraeft^  h^ctheo- 
logicasampiexa  virtutes,  fidem,  fpcm,  &cari- 
tatem ,  vircs  animi  uni  verfas  Deo  divinifque  maa- 
datis  hserere  facit  :  quas  ruturae  divinae  partici- 
pes,  acDeiformcsrcddit.  Quae  omnia  &  fi  vera 
iunt,  unatamenjuftitiaeft,  quamefurire  &fiti- 
re  induendam  facerdotibus  his  qui  primates  ha- 
bentur  ecclciia; ,  Jonge  bcattflimum  gforiofifli- 
xnumque  fueiit  •  Eft  ea  ejufdem  eecleiias  pax ,  reii-  TA^  £*• 
gio,  juftitia,  fanditudo ,  qu^  Dei  domum  de* 

B  cetmaximc*  lueaenim  coutUHt  hujus  ;tftionis, 
ac  proinde  liujus  negotii  prora  ;  pup|iit<juc,  ut 
dicitur:  &totia$Chriftiana5reIigioniscauia  ila* 
tus  &  cardo  vertitur*  Et  ut  in  amuffiai  dciignauu} 
intendamus ,  Hbet ,  patrcs  bcatiffimi ,  fi  pcr  htcry- 
utas  licet » ad  eam  nos  ecclefiam  convenetc ,  quam 
aChriftocapite,  &  abapoftolis  omnijuftitia  & 
pulchritudine  ornatam  acccpimus  • 

Principio ,  ipfa  animorum  &  judiciorum  jequa* 
Htas  >  firmitate  atquc  ftabilitate  fua ,  virtutcm  fe- 
quuta,  huicornatuspluriaium  &gratia;  confcre» 
bat,  nihil  cam  deformabat  3  cujusfingulxoartes 
fic  in  oflicio  retinebantur  9  ut  nihil  de  ccelefti  for- 
ma dejicerent *  Detnde,  divhushacc  eracmunita 
legibus,  quarum  amore  dum  homincs  flagrant, 

C  magtftratuum  pedibus,  apoftolorum  fcilicet  ad* 

voluti,  feiuaqueomniaipfisaflervanda  facrant:  ***w,a# 
firmifltma  fide  ftatuentcs  apud  fe,  futurum  alt* 
quando,  utredeatdecelis  judext  qui  fuarumle- 
gum  ratiottemcxadiffimamducat.  Cujus  illi  ad- 
ventum  confctentia  bona ,  fidc  mtegra ,  intentilK- 
mifqueanimisexpedabant  affidue,  dies,  nodef^ 
queDeifui  fitientcs  juftitiam,  majoribus  obfer* 
vantiam  ,  minoribus  difciplinam,  omnibus  de- 
muut  fratcrnam  diledtonem  praeftabant  *  Deni« 
que  domus  tanta  vel  proletariis  hominibus  ,  & 
exlapide  (quemadmodum  vulgo  dici  folet)  em* 
ptispervia  patcret ,  portae  duae  pro  facerdotibus 
illgfeftabant; vitae  fcilicct  fine  labe  tranfaftaB  pu~ 
ritas,  &  myfteriorum  fidei  noftrae  cognitio  certa  , 

D  &ckra,  qu^fefeingregcm  dominicum  diffunde- 
ret  copiofifltme ,  Etneuimius  fim  dum  ex  Itteris 
arcauts  minutiffima  qu^q^  colligo ,  poft  principem 
paftorum&coronamjefum,  uno  aut  item  altcro 
cxemplodivinas  fcripturaecontentus,  praeteribo. 

Oportebat  teftem  creart  unum  rcfarreftionis  ^ 
Chrifti,  quemadmodum  Petro  fandiffimo  facer 
Dei  fpiritus  fuggeffit  $  eliguntur  duo ,  quos  non 
vitat  ianftitas  iecernit ,  ut  qui  jufti  ambo ,  non  al* 
tentm  notat  fcientia  (  claruit  fiquidcm  ccelefti  co- 
gnitione  uterque  )  iorte  divina  difpares  folum, 
digni  ambo  eptfcdjpatu .  Rurfum  credentium  ttu- 
merus  in  dies  horaique  augcbatur  magis,  dux  & 
ecclefiae  princeps  Pctrus  cum  undecim ,  diaconos 
feptemcreat,  fedquos?  Audite.  Confideratc  ex  M*'6* 
E  vobis  viri  fratres  (vox  fonuitapoftolorum)  viros 
boni  teftimonii  feptem :  non  libet  ne^w  licet  api- 
cem  unum  prxtcrire  -  Ecce  portam  unam ,  con- 
fcientiam  bonam ;  pleuos  Spiritu  fanfto  &  fapieu- 
tia,  enaheram,  ac  tum  commodiffime  fequiturs 
quos  conftituamus  fuper  hoc  opus«  Quid  vos 
moror?  NuIIibi  fauftilfima  Pauli  anima  moro- 
fior  habcbitur  ,  quam  cum  facerdotem  &  cpi- 
fcopum  fuis  dotibusornat.  Et  ne  viderenirtan- 
tus  apoftolus  talem  defcripfiffe  paftorem  »  qu&~ 
lem  Chrifti  ccclefia  turic  noa  haheret  ,  neque 
fpes  erat  ulla  aliquando  habituram  t  quemad* 
G  g    3  modum 


7*7 


f,  F»ANC1SC  I    O&ANTH    HlIPANl    MlN, 


708 


A  #  n  0 

CflKiSXt 

A8*  aoj 


/fc* 


'*<  u» 


M4tt,\c% 


Rokm*  $* 


*/*/-** 


modurn  fecers  pletiquc,  pcrfe&i  oratorfs  idearn  A  vashafce  tragcedias,  h#c  Bnafuffieiens,  imo  ve 

finieutes  folum;  fnprti  prope  vicutus^  fe  jpfum 

Afianis  cpifcopis  exeroplum  omnino  ivqucndum 

objedt  >    atque  ad  imitandurn   propofuit  ♦    Vos 

fctiis  a  prima  dic  >  qna  ingreifiis  furn  in  Afiam 

i  hanc vocem  primarn  orationis  Paulinse  in  cpi~ 

fcoporom  confefsujnavit  multo  tnelius  plurima 

veitr*  le&;io>  patxcs  Uteratiifimi  )   qualuer  vo* 

biicum  perotnue  tcm  pw  $  fuenm»  fervieos  Deoin 

humiiitate  ,   &  laCFymjs  »    8$  tribulatioiiibus  * 

quae  milii  acciderunt '  e*  inildiis  Judasrorum  *    Et 

cccc  ego  alligatHs  qtiidem  fpiritu  vado  in  Hie* 

rji&lea};  qu$  mitu  ibidemfVeiittKafun^,  igoo- 

rans  ;    fed   tantnm  §piritus   fan&us  proteftauir 

per  oniqes  civitate*  diccns  mihi  *  Quoniam  tri~ 

buktioncs,  &  vincnlameHisrofQlymis.manent;  B 

fed  nihil  horum  vcrcqr  ,    m<\\ie  facip  aoimam 

rneam  ptctiofiorem  quam  me  :   dummodo  con? 

fummem  curfum  rneum  »    &  minilterium  vcrbi^ 

quo^  acccpi  a  domino  Jefu»   tcftificari  gvange* 

Uum  Dei.   £t  ecce  omncs  vos  mihi  teftes  eftis  » 

quuniarii  nulliusvfftiuqaaurum,  argcotum  »  aut 

veitcm  fonc^ipiv^rim,  fed  ad  ca  qux  nrihi  ppus- 

crar*t,  &  iisqui  mecum  fuut?  manus  iftac  mim- 

ftraverurit  f 

Miramirtifatisvideo,  fan&iffirni  patres ,  ducis 

hujus  Chriltiani  exercitus  nabiliffimi  plus  cjuam 

heatam  animam ',  pc&us  pmtuno  cvaogelicum^ 

menternvereapoftoUeani,  ab  onmitim  cupidita- 

fc  liberamprorfiis:  atconfideratidne  pari  prccqr 

obfervari  qu^dc  doftrina»  porta  alteraftrufturae  Q 

hujusccelcftisj  ibidemleghnus.  Epfw,'mqmt, 

qttod  fpft  difcelJhntm  meam  intrtbknt  in  <v$$  lupi 
r*f*tet  %  mn  farctntes  §ngi  y  &  ex  w&is  iffis 
$Qnfur$Mt  viri  faqumu 1  fertferfa  .    QjHdre  vigitater 

mcmoria  retinmm  ftwptr  ?    ^mnfom  fer  trknmnm 
die  ac  «noHc  nm  £fjf*vt  £%?&  iMrjmis  monprf  qnm^ 
qium  tteftrum  *  0  puftorcm  eximium,  <juem  nor^ 
nufcnttu»  tanttiia»  fcd  &  futurorum  majorum 
xn  gregem  domimcunv  cura  prcmcbat^  O  vigi- 
Jantcm  doaarem?  qucm  nccjaedics^  nequc  no^ 
a  doftrina  repuliV  unquam-  O  divinum  doccn- 
di  gcnus  quod  lacvym*  exornant  :  hos  h^bebat 
ccclefia  facerdote^    fuos   ^4   bciia  dodiffimos  k 
quortim  doariin  ?   non  fcicntia  inoixa  fpltim,    . 
fed  ^arnis  morttBc^tibne  &  crucc,  mundum  po^  Q 
hiit  Chrifto  principi  fuhjugare  quacjua  patet. 
Quo  loco,  ohtcftor  vos  ,  excrcitus  noftri  nobi* 
iiifiaii  duccs  »  docetc  me  ,  fi  quando  ia  princt* 
pum  annalibus*  ant  ip  magnorum  regurnhifto^ 
riis   (  cjuas   ctli   fuus   cuiqttje    feieitus  CQ«getat 
auftpr  ,  ttihil  me  prcmit  )  l^gcritis   ctnquam  % 
quod  avcs  cviccrint  Itipos  ?  cjuod  hi  ?  qui  cir* 
camib^rit»  in  melotis,  in  peUibns  caprinis»  ak 
fli&i»  pannoli,  at  ^poftplica  ceifitudinc  maximi» 
iu  inquam  fie  gcntiumcaftracverterint^  fic  phi* 
JoCaphorum  potentiffimorum    ora    ohturarint  ? 
Amens  fim  ,."  fi    t^    aliqua^do  vidifti  paftovcm 
aiiaqui  prudentiffimum  vovc$  iuas,  quas  unice 
amct?  in  ipf*tm  luporum  camifkinam  mcdiam 
canjcciflc  ;  u^  nc  fuga   quidem   faltttcm  confc-  £ 
querentur? 

Dkes  ;  qui^  paftor  hoc  fecit  ?  Rcfpondeo» 
Chriftus  fane-  Ecce  ^m  mino  wi  (  inqutt)  ficut 
$v$s  in  medio  Luparum  *  Quertmdmadurn  §?  feri- 
pinm  ifgimus  :  Trqfter  te  mvrtijicamur  tQM  £it :, 
#jlim4ti  fumns  ftcat  oves  occifiarnis  :  fed  <>  kis  9m~ 
nilns  fMppwmns  (  vidtrix  cxitltat  Pauli  anima) 
propm  ettm  <tui  iUexit  w$\  omncs.  nos^  eccc  do». 
minc,  habiu  fumus  proptcr  tc ,  vcluti  ovcsdefti» 
n*i&£  maaationi  >  omnibus  objefti  &:  expofiti » fed 
taaaca  contra  tot  tantaquc  pericula  %  contra  no«« 


Cheist* 


ro  abundantior  muito  coafoiatjo  fuccurrit  f  nc^ 
quc  cnnn  propter  homincs »  aiit  aiiud  fluxuaa 
quidpiam  i&  patimur  9  fed  prppte*  t^  itaiverf«» 
rnm  rerwn*  dpminum»  Fatcor  cnim  mlnime  fic- 
ri  poffe,  utqui  homincs  cflent ,  ii  infinitas  mor- 
tes  tolerarcnt  ,  Verum  vide  ne  hac  ^uidem  ra^ 
tionc  apoftolicis  animis  prxmia  ^ffc  lmminutar 
Mmifimmur^  inquit  %  hu  4h  %  mm  m  mt\m 
fortiti  id  fimus  ,  femel  tnntum  ut  moriamur  : 
tamcn  voluntate  id  quotidie  pcrpeti  ,  fi  id  ia 
animnm  induxerimus  ,  dcdit  peus  ,  Und^  Ji* 
quct^  ut  cum  tot  hinc  difccflerintcoronis^  quor 
dies  vixcrint  ;  immo  vcro  multo  ptoribns  ♦  Sa^ 
nc  poft  cf  lum  ipfum  promiffum  »  pofl:  regnum 
fupcrnum,  poft  arcana  bona?  molles  adhuc,  Sc 
fcgncs  cffici  viros  apoftoUcos*  rcm  turpemarbU 
trabatur  hic  Faulus  ,  fafta  clcgami  collationc 
^d  patres  ,  qui  fub  prioribys  rcpromiifiorubus 
vijpere»  tcrram  Iaborumftiorumpra?miumhabcn- 
tcs  ?  ii  fanc  ufquc  adco  tum  vitam  profcntcm* 
tum  tcntationcs  &  pericul^  defpejccrnnt?  qwcm-. 
admodum  cx  introduito  vcrbo  prophetapcolligi- 
mus»  ut  nullam  nos  veaiamfimushabituri,  qui 
fub  melioribus  promiffionibus  vivimus»  fi  nead 
parcn>  quidern  cum  iiljs  virttnibus  menfuram  ac- 
cedamus  + 

Vide  etiam  x\t  rurfus  fanftilSmus  hicappftolus 
auditorem  cxcitct  ,    fublimemqu^  ac  animofum 
efiiciat  •    Sei  m  his  ommkns  flufqp^m  fuferamus , 
per  eum  <fni  nos  dtfexit  •  Quod  enim  mirabilecft  » 
hoceft,  quodnon  fupcramus  folum»  fed  pcr  C4 
ipf^  fup^ramus  ^  pcr  cjuae  iqlidias  patitnur :  ncc  IU 
miiiter  fuperamus ,  fcd  plufquam  fuperamus,  hoc 
eft  somnicum  r^ciiitatc  »citra  fudores»  ac  laborcs, 
Noaenimmolcitkstoleraiucs,  fed  animum  mo^ 
dapr^paranres»  ficubique  trophaeacontra  hoftcs 
fUtuimus*  Etidjuftadccaufa.  Dcuscftenimqui 
nobifoim  decertat .  Ncigiturdiffidas.  Siquifla-r 
gellamur,  flageilaatesfuperamus;  fiqtti,  c^Igi^ 
mnr  »  pcrfcqucntcs  vincimtu  :   A  qui  morimur, 
vaventcs  in  iugam  vertimus.  Sicquc  utfaciie in* 
tclligant  omncs  ,  non 'eftc  inftdiatoribus  noftris 
bellum  contra  homioes  fufccptumi  fcd  contra  inex^ 
pugnabilcmilIampotcntiam?  qu^  viSoriam  no^ 
jham,  quin  fupraomnem  modum  cluccat »  nuilo 
inimicorum  commcnto  ptphiberi  finit,  Infpicia- 
mvis  Judaeos,  fi  pUcet>  qui  curn  apoftolos  ducc§ 
noftros  in  manu  fua  haberent  %  addubitantcs  ta^ 
men  diccbant;  quid  hi^  faciemus  hominibus?  Q 
ftupendum   miraculum   Chrifti   fortitudinc   di-  J&9>h 
gnum,  carceribus  dctincntur,  magnorum  crimK 
min  rei  aguntur»  vinciuntur  *  &  catduntur  **  §t 
tamcn  qui  detiqebantj  judicabant,  cxdebant»  mcn- 
tis  confiliiquc  ioopcshaefitabant  adhuc»  perhaec 
ipfa  tmnus  dautcs ,  ac  viftos  fefe  agnofcentcs » pcr 
quae  tamen  viftorias  fc  rcportaturos  fpcrabant*  Pa- 
rum  cft  quod  dhi ,  ncquc  tyrannus »  hcque  carnifi- 
ces,  ncqucdaemonqmphalangcs,  ncquc  ipfedia* 
bolusm^mdi  princeps fupcrarc  illos  valebat;  fed 
ionge  exupcrabantur  omqes » confidcrantc$  apcrte » 
quasiqcosartesintcndcb^nt,  cas  omncsiUisiif, 
dcm  auxilio  cedcrc  %  Propterea  dixit  Paulus  •  Tiuf* 
qnamf%feramHs  ^  Nova  enim  vidoriae  Icx  haecerat , 
peripfa  cadcm  demum  advcrfantia  fupcrarc»  ac 
ntmquamfuperari,  fedillosipfos  ita  adcertami-* 
na  dcfccndere »  quaficxercitusdomini  jameffcnt, 
Et  id  quidem  fropter  tum  qui  dilexft  nos ,  &  oui 
t^ntumnobisimpendtt*  ^ucmadmodum  legitfa^ 
ccr  Ambrofius  *  San^tus  vcro  Auguftinus,  per  eum 
legit,  utfitfcnfus,  in  h/smatisomnibus  fupcra-, 
mus  non  noftra^  fcd  Chrifti  virtutc»qui  dilexit  nosv 

Enim^ 


7op      Oratio  adpauis 


Christ» 


CONCILI  1 
A 


1  R  J  DBNT.    HA8  ITA. 


7IO 


<  4  /&*  f  * 


Enimvero,  patrcs  fatt&iffim£f  quantum  anti- 
qut  illt  primates  noftri  confofationts  in  preflV 
ris  ,  &  tribalationibus  >  carccribus  ac  vinculis, 
quantum  non  ffjei  folum,  fed  &vi«utts  acro* 
boris  intcr  medtos  ipfos  cruciatuscxpcrircntur* 
vel  una  illa  fan&iffimt  Pauft  pene  cccleftts  gra- 
datio  ,  quse  ia  epillola  ad  Romanos  habetur, 
nobis  clare  oftendh:  GhrLtmur>  iuquk  ,  to^fc 
(ttrUfilfamm  Deh  Mitt  Canenos  confolaturipes 
illa  seternae  haereditatis  ,  «jujc  Dci  filiis  parata 
eft:  ncque  hac  folun*  afficimur,  fcd  &  gloria* 
mur  in  tribuiatioaibus  >.  fctentes  quod  tribula% 
tio  patieutiam  opentur,  ut  quas  occafio  fit  pa» 
tientta?  cxerccnd^  ,  rurlum  paticntia  probatio- 
tiem;  reddh  ihjuidemtum*  qui  afflighur,  pro~ 
batum;  probatio  ipfa  fpcm  ,  voio  diccre  ,  fpci  B 
vtgorcm  operatur  *  Qui  cnim  jam  expericntia 
4idtch>  quod  ob  nulla  advcrfa  dimovcri  valcat 
a  ftudio  virtutis  ,  Ychcmentcr  erigitur  in  fpem 
vitae  cceleftis.  Tandcm  fpcs  hujufmodi  affli&io- 
nibus  roborata  ,  &  vegetata,  non  confundit  ; 
quia  Det  cathas*  qua  nos  facit  dilefifores  fuos/ 
communicata  nobis  cft  f  ac  diffufa  pcr  fan&um 
Dei  Spiritum  »  ccu  pignus  hasreditatis  ,  cjuate- 
nus  tcftarctur  palam  fc  benecupere  nobis  ,  8c 
prxftitutum  nobis  quod  promifit •  O  vcre  fcli^ 
ciatcmpora'  oaetatcmplufquamauream »  quan* 
do  c  cavcmis  tertae  ,  xn  quibus  vix  tuti  mane* 
bant  ;  e  folhudinibus  >  in  quibus  crrabant  ;  e 
fpciuncis,  quibus  prodomibus  utebantur ,  faccr- 
dotcs  fuos  magiftros  atquc  paftorcs  ,  non  I«ta  C 
minus  quam  de  ccclo  angctos  accipicbat  eccle- 
fia:  qua*  tot  habuit »  quot  coelum  fydera* 

Horum  vcftigiis  fimplex  crcdenttnm  muttitu* 
do  prefftus  hacrens  *  fuorum  faccrdotum  fangui* 
nc  accenfa,  ntl  pr*ter  Chriftum  htiens ,  proju- 
fthia  &  religione ,  jugulum  obtulifte  mucroni ,  in- 
gemem   dc  tyranno  hoftc  triumphum  arbitraba- 
tur,  Jriebat  indc*  qucmadmodumdoftiiiimi  qui# 
quc  obfetvarunt  f  tit  Chrifti  fponfa   inter  fune- 
ilosfafces,  inccnfosigncs»  nudosgladios,  cnfcs 
cxertos  >  &  fiilgentcs  opprcfla  >  magis  florcret» 
conrempta  crcfccrct,  laefa  vinceret  ,  ac  tum  dc- 
mum  gioriofior  apparerct  ,  dum  vidcretur  fupc- 
rart.  Omnia  ufque  adeo  re&aibant,  ordinequc 
fuo,  jutta  apoftolicum  pr*ccptum,  cunita  cur- D 
rcbant,  ut  difficile  non  fuerit  nc(jue  operofum, 
fan&illimo  Chrifti  martyri  Dionylio  vci  ab  invu 
to  extorqucre  Gcntiii  ain  Jtidato.  Quoniamhaec 
noftra  Hicrarchia  ,  qaam  ipfc   intcr  primas  va- 
gientisfafciasj  tencraqueincunabula  attigit»  ad 
ccelcftis  illius  fimiihudincm,  quae  corporisocu* 
lis  minimc  cerncrctur  ia  ccelis,  viiibilis  in  ter- 
ris  ordinata  cft  »  quam  voluh  conditor  Dcus 
coclettemimhari:  quemadmodum5r  illadivinam 
rcfcrt»  Vultisfiniam?  Haec  fanc  eft  9  quam  co- 
tam  miraturpulchramfpoafus:  cui  dum  cpitha-* 
Jamium  ludh  dukiflitnc,  vk  a  laudc  fc  tempe* 
rat»  O  quam  miht  pufchra  vidcris  &  formofa* 
amica  mca.  Ingcminac  rucfum  «  Quam  pulchra 
cs,  Oculi  tui  columbarum  ,   ut  nthii  attingam  E 
corum,  qu3ehumanos!ocuIosfogiunt.  Pufchram 
C4»^4*  tefertj   pulchram  fponfam  fubindc  rcplicat  ,  ut 
duplicem  hujusfpulchritudincm  infimxct  :  Ahc^ 
ram  >   in  qua  nunc  qlidcm  ccrnitur  Chrifti  cc- 
clefia,  fpiritu  pauper  &  humiiis,  covde  mhis& 
munda  :    exiHi  fui  ab  fponfo  tacrymas  comites 
habens;  &  cum  hoc  alicnis  miferiis  btandiens, 
divinam  Icgem  efuricns  fcmpcr  &  (iticns  (quac 
vcra  jufthia  cft  )  &  mitlc  proprcr  cam  incom- 
modis  laccffita:  at  Chrifto  fuo  nimtum    hono- 
rata,  Ahcramhabct  puichritudincmmfpc  praf~ 


miorum,  quam  fa^o  aflc^uetur  :  cum  filiorum  A  „  M  0 
explcto  numcro,  pcr  conduorem  fnum  iix  cg&ie~  Cheisti 
ftcm  fpccicm  tk  admirandam  atcrnitatcm  fub-     i$<Ja. 
lcvabitur.  Patcntilla  duma  domo  «rregno  fpon- 
ft^cxulat ;  latcnt  hxc>quoniam  mctcc^ipiluiimuU 
ta  cft  in  calis.  Odivinscphilofophiseiucrarium 
Judum,  coelcftiscthiccsofficinammirabilcm,  pa- 
Ixftram  >  ubi  tot  martyrcs  glorioitffimc  decerta- 
runt  ampliflimam ,  fponfiviridarium>  tot  animis 
virgincapudicitia  vircntibus  &  floremibus  rcfer- 
tiifimum;  Dcniquc  iapidkinam  ,   unde  pr«rcifi 
tot  lapidcs,  <]ui  fupernae  illiusHicrufalcmmu- 
ros  complcant  auguftiffimam  • 

Proh  dolor  quo  abiitfanclanoftra/  quopul- 
chritudoantiquanoftra  cvanuit  fubito?  quo  im- 
maculata  noftra  illa  ,  vigilantiflimi   cuftodes  > 
profuga  ccffit  5*  Hcit  jaccnt  cunfta  ;   nihii  mo- 
dcratt  &  pcnii  in  nobis:  divina  mandatatcme- 
rantur  pafum:  fanctis  obfetvationibus  vei  ami- 
nimo  quocjue   illuditur  turpiflime  .    Vcra  falfts 
inordinatc  permifta  >  divina  ik  humana  haben- 
tur  promlfcua.  Denique,  profunda  caliginc  ob- 
te&a  cunfta,  confcpulta  dormiunt  »  Hcu  quain 
deflexum  ab  oflicii  rcligionc  !  quam  dcclinatum 
nobis  omnibus  a  redo  vitac  curxiculo !  Aureum 
illudahare>  hoftiis  divinis  facrum,  fupra^quod 
faginatum  ponimus  vitulum  igni  aflum,  uuum 
novi  &  acterni  tcftamcnti  facrificium,  &  cvaa- 
geiicae  legis  viithnam  finguiarcm  >   ecce  omni- 
bus  pcrvium:  quod  &  miUemodis  prophant  ifti 
violant,  atque  commaculant  homines  Ime  Deo, 
ftne  lege  >  &  abfquc  facdficio  *   Quo  loco  ,  quod 
mihi  penc  memorta  cxcidcrat ,  noniilebo*  Mirus 
fanc  intcr  patrcs  ,  multis  iftis  retro  foeculis  ,  de 
hoc  divioo  facratneuto  fult  confenfus:  ncqucin^ 
tcr  cos  vel  minimum  quidem  opinionis  (miftras 
cmerlic,  quod  dc  cuchariftia  aut  fenferint  ,  aut 
pronunciarint :  quos  fcimus  ipfam  facratiflimani 
Jiturgtam  ad  ufquc  vit»  cxtrcmum  fumxuo  cuhu 
cclcbrayiffo  fuerint  illiGraeci,  itveLatini*  At 
umbratiles  dclineatores  ,  fi&orcfque  iiii  ,  nutn- 
quam  non  calumniantur impudenter ,  pfcvdagra- 
phe  colligentesfemper.  Quibusmoseft,  qtjem* 
admodum  Tcrtuilianus   diligcntiffimc  obfcrvat, 
c  fandorum  hortis  amcmiiffifnis,  &  e  fauftarum 
fcripturarum  promptuario  virgulta  qusedajtn  de- 
cerpcre  :  ut  vei  flc  focrofanttam  eorum  majeiia* 
tem  quoquo  pafto  qnafi  arrudendo  imminuant, 
atquc  cvcuant .  Scd  ^r  anttquas  illas  ccclcftis  ihu* 
tor*  portasvoraciflima  flamma,  immaniflimuf* 
que  ignis  ablumpJit ,  coe^eruntque  Chrifti  faccr- 
dotes  >   alio  fanftum  Dei  intrare  >    a  quo  faac 
tempore  non  rectigrcflus,  fcd  rcgreflus  iaChri- 
fti  ccclcita  apparerc  vifi  funt :  inde  cxortae  haerc- 
fes,  agrefteique  enati  mores,  quos  nuda  ratio, 
non  cyangeltca  lux  tantum  condetnnet  .   Quod  s^u^^ 
fi  contingat ,  eum  qui  pmctt  comiptis  cfle  mo~ 
ribus  ,  quo  pafto  (docete  me  parrcsbeatiflimi) 
miferis  ovtbus  licebit  eflc  bonis,  Sc  juftis?  Qui 
6ct  >  rogo  >    fanet  «grouim  ,  fraflum  folidet  , 
firmet  nutantem  ,    plagam   lumcntcm    oko    fo- 
veat  ,    ac  tandem  quod  pcrierat  *  requirat  is  , 
qui  nihil  minus  quam  quae  Chxifti   funt  cunc? 
Imo  vcro  ,   fi  corarn  tanto  confpcdu    vera  ta- 
cuifle  eum  qui  pro  jnfthiacUcit,  Immaniffimum 
fuerit  fccius. 

Hauddubium,  fanctiflimi  patres,  nitantoma" 
lograflitiupeflime,  quod  ^crefcit  In  hura^,  vc* 
ftra  prudcntia  fc  opponat ,  reftc  vivendi  rationem 
omncmtncontranum  ccfluram  :  patrum  inftituta 
omnia  in  fundum  itura  .  Chrifti  jugum  modis  om- 
nibus  lcve  preflumpremendum,  fed  &ipium  aa-* 

turae 


A    H  NO 

Christi 

l$6Z* 


711  F,  Frakcisci  ORANTjr  Hispani  Min.  712 

■  turae  lumen  nobis  confignatuu^  brevi  perditum  A  fcerandasnpetunt,  Cecideratjam  Arius,  abierat  ^:  H  N  0 
"  *    '"*  ■       r       J  "  ■"■fL  Manich^us ,  corruerat  Joviriianus ,  dormierat  Vi«  qHB|STI 

gilantius ,  perierat  Feiix  infeliciffitnus ,  Eutyches 


Eom*  xjt 


m.  Horret  fiquidemanimustemporumnoftrorum 
ruinas  p&riequi  *  Multi,  prohtjolor!  fluxere  an~ 
ni,  quibusRomanafedes  oppetuur,  tentant  va- 
ftare,rapere,trahcre«  Quodfinoneam,  utquaB 
fuprafirmamfitaedificata  petram:  at  quot  viri&i 
iacerdotes,  quot  epifcopl  iis  belhtis  Fuere  ludi- 
brio ,  dum  mendacio  minimecedunt  ?  Quot  fub- 
verfae  ecdefiae :  &  ad  Chrifti  altare  (  pudet  dicere , 
fedquidfacias,?  jfic  fors  nqftra tulit,  fiemeriturn 
eft  noftrum  )  ad  Chrifti ,  inquam  altare  ,  quem  lo^ 
cum  fides  eft  fan&i  Dei  angelos  latru  pari  venerari 
atque  coeii  aram ,  miferabile  dicfcu  (  non  paradoxa 
refero  )  vidiftis  patres ,  vidiftis  ( iftos  qeulos  teftes 
appello)  dirutisfacris,eecIefiafticqfundoper  vtm 
oppreffo ,  facrificii  vafis  f&crilegio  ablatis ,  Chrifti  B 
- cruce cbmminuca  ,  fan£tiffim$  jDei  matris ,  fan&o- 
rumque  omnium  iiqaginihus  peffime  confpnrcatis> 
&  turpiffime  foedatis  ;■  ad  ipfam  etiam  divinam 
aramftabulatosequos.  O  tempora  noftra,  omo- 
res  i  non  parcitur  ccelo ,  non  aerj ,-  Quid  quod  ne- 
que  miferrimae  ipfi  terrae  patcitur ?  in  cujus  vifcera 
itumeft ,  confblfaque  dedit  ipfa  {an&orum  ofla , 
quas  fibi pro  arrabone  affervarat :  codeftis ' illin;  re^ 
generationis  &  renoyationis,  quam  creaturaom^ 
riis  ingemifcens  (ut  dicebat  Paulus)expe£tat » Quid 
j>lura?Martyrum  funt  enitae  reliqui3e,ut  neque  poft 
niortem  juftts  altera  defit  martyrl  palma  .  Ubique 
lu&us,  ubique  gen^itus, & plurinu mortis imago* 
Venim non  ego  hiftoriam  m  praefeati^  diflate 


¥Mn*> 


MzUg*  z% 


15$  z, 

confufus  deeefferat:non  fic  crebro  audiebantur  vo* 
£es  ill»  ?  quae  fponfam  e  dulci  fomno  deturbarent , 
JLxinmlti: ,  exinanite  vffue  ad  fundamenmm  in  ea : 
neque  filii  Mempheos  &  Taphnes  adjiciebant ,  Jgj£*£ 
matremnoftram,  aIioquivirginemcaftam,ufque  '  * 
advertic^mconftuprare»  Summa  Hierico  muros 
lolo  xquacos ,  prope  omnes ,  fanftiffima  hsec  Cbri- 
fti  fponfa,ingenti  perfufa  I*titia  profpe^abat;  at 
feculo  ifto  ex  omnium  cineribus  natus  homo  eft  (fi  ^4* 
culpa  non  eft,  hominem  dixiffe  eum,qui  vel  nature 
luminirenunciaritaperte)  de  filiis  Belial  unus, 
yertiginofutricaput  adamuffim  defignatam  num^ 
quamintendenst  cui  inifta  tam  praeclara  ftiidia 
ihcumbenti  id  fempercurae  fuic ,  Chrifti  ecclefiam 
ab  occidente ,  ubi  tunc  pace  florebat,  ( quemadmo^ 
dum  ab  oriente  acceperat )  ultra  Sauromatas  &  ia 
longeremotiffimas  brbis  partes  profugam ,  extor^ 
rem  ,  dottiibufque  eje&am  fuis  relegare  ♦  Quan- 
tam  ille  profecerit  (  quoniam  malum  crefcit  in  ho* 
ras  )  ut  quae  nefcimus  Ibca ,  mifla  f aciamus ;  Ger^ 
maniami  nobifque  finitimas  provincias  >  tc&^$ 
profero/ 

Adverfus  fpurium  iftum  de  caftris  Philiftiho^ 
rnm  yvigefimusfermea^iturannus,  t% quo  q«i-? 
dem  tempbre ,  Chriftt  aciesTridenti  ordinata,  nott 
fine  nlagna  gloria ,  &ringenti  triumpho  decertat , 
verum  (utiicit  quidam)  ingenui  animieft,  cui 


intendo,  proquatueritoexpiicauda  8c  Thucydi^  C   multuindebeas,  velle te  eidem debere plurimum 


dcs^  &Sa!uftiusmntifintf  fedquodinitiQftatui 
veftrisfubji^ereoculis,  quas  no$  propteramifTam 
facerdotibus  noftris  juftitiam,  &  peffime  a  nobis 
laefam  fanftificationem  noftram^  yndique  male h&~ 
bent ,  anguftias  *Veftra  fiqiiidem  intereft,  fandifi- 
^tionetri  dtfertam ,  prophanatum  illud  ^ltare, 
portasqu^e^aft^  fant  t  demum  antiqua  ijla  ora- 
nia,qua;  fuo  tempore  ecclellaet  ornatus  6c  fpleridpris 
plurimum confereb^nt ,  hoc  noftrb  fseculo  amiflfa 
efurir§,&  fitire ;  e  r<:  voftra  eft,  fugientem  juftitiam 
aoftram  retinere,  bppreffam  juvare  ,  prope  jam 
jam  Iabentem  manu  fublevare,  &  jaceotemerige- 
re;  SACerdomtrgo  tai  d&mine  mduantttv  juflkiamy 
robur,  &  fortitudihem  :  quorunt  labia  jubentur  ctt- 
ftodire  feientiam  ,  &  de  quorum  otx  Jeges  fanftiffi*  D 
mas  quse  nos  inofficiocontineant ,  quemadmpdum 
tu  praecepifti,  ecce  omnesnuncrequirimus:  dum 
autern  h*cexplicatius  dkere  laboro,  .&  ad  fanftif- 
fimae  D$i  matris  Mariae*  fandorumque  omnium 
aram  religiofiffimam  fupplex  confugio,me  fpiritus 
deficit,permiflu  veftro  (qua  humanitate  eftis)  pau- 
lulumrefpirabo,  mox  viiium  copiis  quafi  colle- 
ftis  i  brevi  mihi  ventis  fpero  fecundis,  quaeretur 
portws ,  in  quem  prope  fatifcensfe  recipiat  orati^* 
Nemb  iguorat  fonge  diverfam  xo$  hodierno  die 
iniiffe  rationem ,  patres  fandiffimi5  ab  anticjuis  iU 
Hspatribus,  qui  vo$pra?eefieruati  quodilhsquU 
demadverfumhasrefes  finguias,  quas  habuit  fae- 
culum  omnes  proprias,  pro  tempore  aeaetatibtJis 
certatum  eft  legitime*  Nicaeni  fiquidemconcifii  H 
gladioperiit  Arius:  Sabellium  Conftanrinopoli^ 
tariafynodusconfudit:  impietatem  Neftorianam 
Ephefinum  coneilium  deptehendit  :    Eutychetis 
blafph^miam  cum  fuo  Dipfcoro  Chalcedonenfe 
^nathematepercuflit?  PrifctHiahiftag  (fibeneme-r 
jnihi )  in  Bracarenfi  fuceubuere  •  Florentiua  fynp^ 
dus  rebellem  Grasciam,  pofitis  utrimquearmis, 
lantiqu^Rom^  gloiiofiffime  fubegit*   At  diebus 
his,quibusextotinaiortim  chiliadibu^  fubJevan- 
dam  fe  vobbcrediditeceJefia,  univerfe,&qu*  jam 
obdormiviffent  confepultse,  eam  agmine  certo  evL 


Quaie  &  fi  univerfam  fidei  noftrse  confeffionem  % 
facramentorum  maxims,  patribus  «cumenicae  fy- 
nodi ,  poft  Deum  abfoiutam ,  &  puramferamus  ac- 
ccptam ,  prseter  id ,  mandari  fan^ia  noftra  &  revo» 
cari ,  antiquis  juftitiam  reftitui  n&t&libus,  ecelefiae 
pulchrituainemrefarciri,  inhscomnia  tamprae- 
^lara  fummiqueponderis,  orbistotus,  t)uiChrM 
fto  nomen  dedit ,  divinis  aris  religiofiffime  incum-; 
bens,  fua  nuncu pat  vot^:  &  egregie  illi  faiie  .  Natn 
quid  cedo  aeque  pulchrum,quam  fi  quod  multorum 
peccatis  amifimus ,  multorum  nihilominus  vitae 
integritate  reftituatur?  Vofque,  patres  vigilan* 
tiffimi ,  nos  omnes  in  officio  contmebitis  ,  nof^ 
que  non  cun»  mediocri  ufura  &  amiffa  habebimus  , 
&partatucbimur.  Hxc  vobis  r^Ijfila  via  cft,  & 
(  ut  ego  conjicio  )  fola  revocandi  iterato  eos ,  qui 
avobisadLuthericaftra  transfug»  diefcivere;  ut 
( fi  quemadmpdum  fanftiffimus  Petrus  nos  monet )  u T(,td a 
coriverfation^mnoftram ,  qusenimiuaiabantiqua 
illa  degeneravit  ,  in  mecfici  generationis  hujus 
prav^s  &  perverfe  habeamus  bonam  t  ut  iti  quo  no* 
bis,  tanquamde  malefadoribus,  oblatrant ,  e« 
bonis  bperibus  nosconfiderantes ,  glorificent  com^ 
mitnem  Deum  nobifcum  *  Nemo  fibi  fidat  *  Om* 
nis  principatus  vita  hrevis :  peccatorum  vero  nia^ 
Kime  cbnftriSiffimus  &  an^uftiffimus,  Memine* 
ririt  d«C0noftri ,  vel  cum  lan&ffimo  fene  Hiero* 
nymo,  quopa<5io  (Iibetdicere)  aChriftopaffo, 
nunc  vero  potiffimum,  Romana  fides  quaeritur, 
qugeftetitfemper,  ftabitquc  perpetuo  ?  &  tamen 
cervix  noftra er^da nonfle£litur» 

Olim  offcnfum  fentimtis  neque  placamus 
Deum.  Vultis  audire?  noftris  peccatis  haeretici 
fortes  fuot*  O  nosinfelices&  miferos,  quitan- 
tumdiff>IicemusDeo,  ut  periftorum  immodcra- 
tamrabiem*  illiusinnosiradefaeviat.Hauddu* 
bium»  fan^tffimiChriftianae  vitae  inftauratores , 
morbi  caufis  ai^putatis ,  morbus  ipfecederet  abla** 
tiis«  ftatim  cemamusquemadmodum  elegaritiJB^ 
mede  more  fanSus  Hieronymus  de  appat^tu  fc 
eKercitu  Romaao  loctttu^ait,  Sagittaspili^ ,  tiara$ 

galeis. 


A  *  no 
QtRivri 


*  Krg.  *4» 


715  ORATIO    AD   PATRES    CONGILII    TRlDENL    «ABlTA,  714 

galeis,  caballoscquisccdccci  Potuit  Moylesprp  A  fiqucuUrociuoquecr«cntafpc<3taculai»aIU:  fcd  A  H 


».&*«?* 


4.Jit£.  19» 


J8fr/»«  »j  * 


'«.JMtot&»4< 


fanftificatiodefcrta,  vjolatufque  cuf  tus  majeftar  chrjsti 
tis  astcrn*.  *5*3» 

Mcndax  fimcgo,  beatiffimi  patr$s»  niquasvos 
fepelegiftis  egonarro,  qua:  pro  |>ace  induerast 
veftimcntacpncidunt^  caput  redimitum  nupcrco- 
ronis,  ipfispofitis,  ciacrc confpcrgunt .  Vix  hu*- 
jufmodi  vocesqueruix  immift«  iacrymisexpiaban- 
tur  •  Quo  nobis  adhuc  vtvcrc  ?  quicf  nos  patres  no~ 
ftrigcnuere,  &  matres  noftr^e  lucis  hujys  ufura 
donarunt?  Scilicet,  vidcrc  cpntritionem  populi 
noftri,  &paritertcmpli:  quod  jaccrc  videmusia 
modum  hominis  ignobilis  abfque  npminc  &  0n$ 
honore»  cujus  compofitio  ablataeftf  Quis  fcrat 
fanftauinoftram  pulchritudinem,  claritatcm  no~ 
B  ftramdcfalatam?  Quoigitur  nobis  vivereadhuc  ? 
Dum  ergo  antiquae  tnatri  parentalia  celebrant ,  ju- 
ftaquc  demore  iolvunt,  nonillis  pro  rci  dignita- 
te,  hominisiingua  par  eft,  neque  femiarticulat$ 
prac  lacrymis  vox  dolorcm  aequat  •  Quare  itum  cil 
ad  tubas :  tubis  fignojum  inclaraatutn  eft  miierri*- 
tne,  utaetheripfcgemttibus  quatcretur  *  Hucuf- 
queiacrymas,  hucufqucfinguitus,  Jamaudi  du- 
cis  ftudium  >  jam  accipc  populi  ardorcm  ,  jam  vi* 
deunumqucmque  manumfuam  ad  fortia  immit- 
tcntcm,  utquod  dereligione  perierat,  non  finc 
mirabili&melioriratione  tecrearetur .  Tunc  or- 
dinavitjudasvirosutpugnarent  adverfuscos  qui 
crant  iuarce,  donecmundarent  fanfta;  cicgitfa* 
cerdotesfinemacula»  voluntatemhabentcs  ia  Ie» 
C  geDei,  &mundaveruat,  &cjecerunt  lapidesinv 
mundos. 

Hic  jam  ego ,  o  ecciefiae  Chrifti  principes,  libcat 
audirequaedicerevix  fert  animus,  doioris  impa- 
tiens *  Quod  fi  domus  uaa ,  quae  lapidc , Iuto ,  U- 
gnoque  conftabat ,  vix  fuoscapiens,  cui  in  fumma 
materiam  tcrra,  forntam  vero  homo  prae.ft.abat: 
h#c  inquam ,  incoowftodis ,  &rumnifqtte  caiamito- 
fa  fais ,  fic  Hcbr&torurn  animos  percuifit ,  quid  cc- 
4o  futurum  arbhramini,  verepio»fincerequcChrl 
ftiano  peftori ,  dumftragem  patentem  late  veri  iU 
liust^bernaculi,  quodnxit  Deus  &nonhomoad 
jnftam  iibram  aecjuis  ( ut  dicitur  )  ponderibus  pen* 
fat?  HaecChrifti  innocentiffima  fponfa  preffuris 
atqueftagelli$«vel  abingratiftimo  partu  immanifti* 
0*  me  Ci»fa ,  &  evifcerata :  vcrum  illud  ftji  (ponfi  cor- 
^usquinqucconfoflum  vulnenpus  verberibuiquc 
innumcris  diiaccratum  apprime  rcfert  nobis  ,  $$ 
rcprasfcntant  *  Flcnt  &dolent  qui  fedentadum* 
bras,  cumnequeipfashabcrcut  rcrum  imagincs, 
fcdcjrcmoniis,  &vclaminibus  (ut  dicebatPau* 
lus )  morofi  fuis  intra involucra  quaedam  fefe  coq~ 
tincbaut:  &cuftodibusecclefiaeChrifti,  poft  vc- 
lum  fciffum ,  poft  tot  dona  collata ,  poft  luap  jfidei 
commifiam  ecclefiam,  quae  Dei  fanguiqeftetit, 
nuili  curae  erit:  captiva  vafa  noftrafcratqui vis: 
fucrintiiiaaureaaut  argentea?  Vos  dommi  ca- 
ftraafcendiftis^  mundaturi  &  rcnovaturi  fanfta: 
duces  vettri,  fecundum  Chriftum  apoftoli  ( Gc  enim 
vocateos  non  femcl  fandus  Dionyfius  in  de  ec 


cadcntepopuloercftus,  divini  furoris  iotpetum  , 
moitis  fuac  oblatione  extingueret  at  hoc,  poft» 
quam  Ifraeliticae  gentis  incl.yti  ducis  tmpcrio, 
multopopuii  fangutnc  fufo ,  divina  offenfa  enpia^ 
ri  cqepic  *  Potuit  Aaron  animadverfionis  flammam 
iucenfifumo  temperare:  fed  poftqua^n  inter  vi^ 
ventcs  &  mortuos  mcdius  thuribulum  verfat, 
Potuit  &  fan&i/Hmus  David  &  antc  prxfinitum 
tcmpuscosleftis  piacationisgratiam  irivenifie:  fed 
hoc  s  poftquam  muitam  iilamc^dem ,  Iatequepa* 
tentcm  ftragem ,  ex  fuoipfius  pcccato  profeftam 
ingemutt&doiuit**  fed&  accrbc  &  dure  fsvien 
tiangelo»  feipfum  trucidandum  obtulu*  Potutt 
Helias  longo  tempore  ficcitatibus  fqualente  terra, 
pfuvias  vcl  verbo  folo  revocare*  Potuit&Exe- 
chiasrex,  unanocte  &  ab  unoangelo,  mirabile 
didu,  certtum  oftoginta  miiiia  Alfyriorum  pro» 
ftrata  videre  .*  verum  hoc ,  cum  ipfe  prius  ftultas  8c 
importunas  Sennacherib  in  Dcum  cceli  blafphe^ 
inias,  capite  confperfo  cincre  >  perfufus  iacry* 
mis,  confciifis  veftibus ,  nudis  pedibus,  meliori 
demum  fua  vita  correxit .  Potuit  Phinees  indigna- 
tioni  Dei  zelum  iuum  opponere  ,  divinumque 
ignem  fuo  gladio  compefccre :  fcd  hoc ,  poftquam 
luxuriantcscum  alienigenis,  in  ipfo  coitu  truci- 
dat.  Denique  nuUi  vincere  difficile  eft  ,  quem 
poenitet  fic  vixiffc :  ut  qui  fupcrari  &  vinci  dignus 
haberctur^ 

Qtiod  fitantopere ,  litcratiifiaiidomini,  anti- 

SuaScvetera  illanos  deiedaut,  ducis  ego  cujuf- 
amfortiffimi,  ejufdcmque  rcligiofiflimi  Ifraeli- 
ticipopuli,  nuliaoblivione  periturum  fa&umob 
ecufos  in  praefcntia  ftatu^tm*  Judas  fiquidem  Ma- 
chabacusGorgia,  atque  Lyfia  ,  qui  rucrant  Dci 
populo  hoftes  acerrimi  ,%gloriofiffime  devi&is, 
cumpopulus,  gcnfqueuniverfa,  paceaiiquantu- 
iarecrearetur,  eosj  qujbuspraeerat,inhuncmo* 
dumfertur  allocutus:  Ecce  contriti  funt  inimici 
noftri  (  corruerant  fanemulti  de  cxercitu  Lyfi*, 
quetnadmpdltrn  facraMacchabxprum  hiftoria  re« 
fcrt)  quid  ergo  ,  ociandnm  ne  nobis  ?  minime 
gentium .  Imo  vero  cn  fc  mihi  offerunt  viri  fratrcs, 
quas  panamus  epinicia  Deo  noftro  pro  vidoria  par* 
ta.  Quare,nec  mora  ,  afcendamus  mundarc  & 
renovare  fanfta  .  Omnia  iili  feramus  accepta, 
qui  manusnoftrasdocuit  adbellum,erexitad  pr«- 
lium  digitos ,  &  pofuit  aercum  brachium  noftrum : 
afccndamus  mundare  &  renovare  fanita  ,  con- 
tinuo  excrcitus  cundus  praefto  cft  ♦  quem  dux 
ftrenuus  poft  fefp  humaniffime  rapit,  Q  quaoi 
putchrum  videre  quemadmodum  praeeuntis  pafto* 
ris  veftigiis  ovil^  fimpiex  h^eret  !  Quid  plurt? 
Pei  montem  afcendunt  omnes,  viderunt  fan£i:U 
ficationem  defertam,  altarc  prophanatum,  por^ 
tas  ejtuftas.  Deum  immoruicm  ,  cujus  v?I  fer* 
reum  pedus  mala  hatc  non  emollircnt  ,  atqu^ 
commoverent  i  n?que  hic  finis»  virgulta  vident 
nata  in  atriis  domus  Domini  haud  fecus  quam  con- 
fueverunt  in  montibus  hominum>greffibu$  minime 
prcffisenafci»  InfupcrquonihiltcmpUiiiius,  in^  E  clefiafticahierarcfita)  fcripturae  fanSae  pro  vobis 


ter  gentcs  cxterafque  nationes  nominis  plurimi, 
inimicorum  prophana  tcmcritas  integrum  reli- 
quifiet ,  paftophoria  dirupit .  Ea  fane  loca  erant , 
inquibus  ex  Dci  mandato  Levitae  facris  miniftra- 
turimprabantur*  Pius  mtuentium  animus  visc  fe 
continuit:  &  quos  non  ab  hofte  fanguis  eifufus 
fortunae  melions  fpem  abjicere  ,  neque  fraftum 
ctfi  laborc  animum  defpondere  fccit :  pietas  &  re^ 
ligio  in  lacrymis  dedere :  gemitum  cxtorfit  non  ul- 
cerumdolor,  non  parentum  vel  propinquorum, 
quibu5Cumvixiflentcariflimi>  morscrudelis,  vi- 


fuos  gladios  vibrant  ♦  Patrum  commentarii  facri 
inhacveftraacieftant:  canoncs  &  concilia  a  vo-p 
bis  dimicant  ornatiilime :  traditiones  apoftolicae 
decertantapcrte,  ccclefiaenonheri  autnudiufter- 
tius  nata  >  fed  quae  jam  olim  invaiuitconfuctu* 
do,  ingcns  pro  vcritate  argqmentum,  patrocina^ 
turmire  • 

Sed  &  a  vobis ,  paftores  optimi ,  multos  obfidcs 
habctChriftianarcfpubiica,  qui  nos  bene  fperarc 
fatis  jubentdevobis^quos  ut  &incolumesconfer- 
yare,  tueri,  confirmarc,  ac  recuperare  poffitis?omni 

rations 


71* 


F*  Fxakecisci  Orantii  Hispani  Min. 


7i<f 


A    8  N  O 

Chkisti 


T/rf.  $£ 


jMbii* 


mioneerit  vobis  dimicandum:  habethonorem»  A  me.  Audijamquemmihi&dificatoremelegerim»  £ 


quem  ijlibatum  %d  ordioem  iftum  femper  detulit 
Habet  fpem »  <juam  firmam  de  veftro  integro  judi- 
cio  fibicuftodit .  Habet  ejciftimationefftmultofu* 
dore  »  Wbore  »  vigifiifque  collc&am»  t|t  fi  ?n  hac ju* 
ftitiseeaufas  qu#  Chnftiani  totiuspopuU  fiftedtt- 
biQ  eft,  veftrum  officiqni  &  dUigentiam  probaveri- 
tis ,  haec  quas  di*i  »  retincrc  per  nos  incoiumia »  ac 
ialvapoffim.  Si  verp.  tantulum  oftcnfum  tituba- 
turnquefit,  ut  ea  quse  fin^uiatim  acdiucolle&a 
fti^t  ,unotemporeuaiverfa  perdads,hoc  unum  ad 
inyidiamveftriordinis»  infamiamque  npftramfe* 
dandamtnaximc  pertinet»  Quod  &  nonhumano 
confilio  »  fed  propc  divinkus  dattim  atqug  oblatum 
vobis  (utitmo  reipubliQae  Chriftianae  tempoie  vide^ 


H.  K  O 


tur, 

dicaventis »  audioritas  ea »  quaeinvobis  remanere 
debet»  hsprebit  omriino :  fin  minufc,  reconciliarc  exi^ 
ftimationS  judictorqm  veftrbrum  apud  hasc  fatanas 
xnembra  amiffampmrfus,  Chriftiani  popufigra- 
tiamvetinerc  »  quamapudeum  fempcr  habuiftis, 
fatisfacere  esteris  naUonibus  qua  pa^o  poifitis» 
non  faciieoccnrrit  excogitare  * 

Eximium eft »  fateor,  vel  ift&  parte  vos eccfcfiae 
fpemaiquarcuntum»  nedkam  vinccre:  atca  res 
non  parym  voscommoaeredebet  »  quodquam  vis 
quacdixinius  omnia,  magni  ponderis »  graviaque 
fint  >  uata  fibi  fide  ea  dc  vobis  promtttat  ecclefia » 
dequibus  &  nobis  ipfis  fofemus  politccri*  quod 
non  veftramvoluntatcmaDeiiege  »  m  quam  fir- 


nafcetur  tibi  filius»  quivirquietiffimuserit,  ctt-CHJuST* 
jas  &folium  firmaboego  inseterntim»  &mcpa-     !$«*♦ 
tremhabebit,  &itemegoipfumfliium:  hic  sedi- 
ficabi:  domum  nomini  meo  poft  te » 

O  parres&  paftoresexccllcutiffirni»  cumfi  isipfi 
ftpientes  ,  iibenter  fuffertis  inftfitntei  t  fxffhrtis  fi- 
tfuident  ,  fi  yuis  devarat  ,  fi  qnis  accipit  ,  fi  qmt 
cxtoliitur,  ji  qui$  in  fdcicnt  <vqs  cddie  »  Ego  vcro 
fuppiex  prccabor  intcnufiima  mentc  id  expetide- 
rc  vos  folum,  ncpoftommumhominum &ange- 
lorum  oculos  in  vos  conjcfios  tantum  Iaudis  c 
vcftris  manibus  eximat  altiuimus »  quam  in  multo 
gratiorem  fibi  futuram  fervctgencrationcm»  Eo 
certc  Uboris  Chriftiana  refpublica  devenit  jara, 


Dequoncgotio^fivosfevcrcrcligiofcqueju-  B  ad  cam  mifeiiam  jam proceilirauspatrcs,  utnon 


fatis  fucrit  vobis  prudentia  veftra »  quap  plurima 
cft-,  cccicfiaftic3ecaufaBfavifie,  nifietiam  oppor* 
tunis  lacrymis  novumpervosaccendaturquxren* 
di  divini  favoris  ftudium ;  in  quo  nos  omnes  ea 
bona  recuperemus»  quibus  prorfus  fcelemm  no- 
ftrorumcaufadcftituti  efie  deprehendimur.  Non 
enim  legitimos  judices  fuos  folum  Chriiftianus 
orbis  vosappcilat  nunct  fcd  fummum  etiamfuit 
fbrtunis  omnibus  pr&iidittm  in  veftrispiis  preci- 
bus»,  lacrymifque  facerdotum  &  fufpiriis  confti- 
tutumeflfcarbitranturomncs,  Eft  fiquidemdivi^ 
nae  providentisfe»  acfapicntiae folcmne  (quemad- 
modumabcruditiflimoquodam  viro  verepidfin- 
cercquc  Chriftuno  elcgantiftime  obfervatuih  legi- 


mamomnisdefideriianchoramfaccrdotes  fuosha-  Q  mus)  nonnumquam  ctiam  piorum  bona  confilia 

bcreoportet,  gtoriaecitomoriturseftudittmdimo^        : s:":     -: — --''—•-       '«**   ^     ~  ■* 

vebit :  probe  eriim  noftis  quoniam  omnis  gloria  (  fi 
illam  ,  quae  Dci  noftri  eft  nullo  fecuio  morituram 
cxcipias; )  tanquam  flos  foeni  aeftimabitur  •  Exarait 
fcenum  ,  C^flos  ejm  decidit*  Non  rcrum»  quae  tranf- 
cuntcumfuofasculo,  cupiditas  verfabitanimum* 
Scitis  namquequoniam  filiidivitiarumdormicrunt 
fomnum  fuumt  &  nihilpoft  invcnerunt  in  mani- 
bu^*  Aquibus,|uxtacvangeIicamhiftoriam  t  no^ 
fteilladscmones&anitnam  repetent,  Nihil  tan- 
dcm »  nihil  ( ccrti  fumus )  ab  dfficio  publico  difce- 
derefacieteos,  quosfcimus  numcros  omnes  jufti* 
tia?  continerc  %  Nam  mortis  metits  terrebit  cos» 


impediri ,  cum  coeperint  niti  fuisconfiliis  fineDei 
verbo ,  Sic  Adam  &  Eva  cum  nato  Caim  dkerent  t 
poffcdi  homiiiem  per  Dcum  »  fruftrati  funt  : 
Qiuahumana  crat  cogitatio  fine  Dea  »  magnifi- 
cam  in  fpem  ciant  addufti  fore  femen  illudmu- 
Jieris  promifFum,  fed  fallcbantur.  Sic  Ifaac  fal- 
litur  inprimogeniro  fuoEfau:  fic  Jacob  ia  Ra«* 
ehcl&exea  natisfiliis:  fic  David  ian&us  haud- 
quaquam  efficere  potuit  »  ut  fijii  fui  pacifice  & 
obedienter  vivcrent :  ficSalomon  omnes  cdofturus 
fapientiam  ,  in  proprio  filio  fuo  Roboam  falii- 
tur.  Sic»  inqnk  »  adh«c  muiti  bona  intentione 
cqnati  funt  reftituere  ecclefiam  kpfam»  fcd  fruw 
ftra*  Curhoe»  qu^rit:  permictit  Deus  (refpbtti 
fia,dedifleanimasmmortem»vici{reeft?morien-  D  dct)  ut  nosipfosagnofcamus»nec  fidamusnoftrae 


quibusproChrifto»  &regnoejus,  quae  eft  eccle 
fia ,  dedifle  animas  in  mortem » vicifleeft  ?  morien- 
dum  cft  enim  nobis  omnibus ,  futurumque,  ut  dica 
muspatredmi,  quamlibet  nunc  eameKofamaver- 
fcmur:  tu  mihipater  cs»  vofqueovcrmesforor  & 
mater .  Ecce  enim,  paticntiiEmiis  Job  diccbat»  Brc- 
vcs  anni  noftri  tranfeunt,  &  fcmitam  per  quam 
nunquam  revertemur»  ambulamus  mortalcsnos. 
Pauciffimi  ergodies,  &fine  honoretranfafti,quid 
facientad  illam^ternitatcm  ,  qusc  nos  manct  f- 

Oftendam  vero  nunc  quid  faccrdotibus  princi- 
pibufqucnoftris  illuftriffimis  ecclefiae  ducibus  ti- 
mendum  fit  magnopere :  quod  vos,  patres  [m&i£« 
fimi,  no^urna verfate  memoria,  verfatediurna* 
Congregarat  profelytos  omnes  de  tcrra  Ifracl 
rex  fanftiffimusDavid,  conftituerat  ex  eis  iunu- 
meroslapicidas  &Jatomos,  qui  c^dendis  ac  po- 
liendis  Japidibus  ftuderent  »  fcrrum  quoque  ad 
clavos  januarum,  &ad  commiffuras  habcbatplu- 
rimum,  aerts  innumerabiie  pondus:  fed  &  ligna 
cedrina  3eftimari  non  potcrant  quae  Sidonii  & 
Tjrti  deportaverant  ad  David»  ut  Dei  domus 
£onflrucretur:  talibusintentum»  &  quiplurade- 
fignaret,  divinum  intercipit  oraculum*  Multum 
fanguinem  cffudifti,  o  rex  David  (  obje&at  ilii 
vel  Hicronymo  tefte »  peffime  interfedum  Uriam  ) 
pJurimabcJiabellafti,  non  poteris  aedificarcdo* 
muainomint  meo»  tanto  cfrufo  fanguine  coram 


fapientiaefolum,  fed  ea»  ut  propriis  fidit  confi- 
liis»  defperantes,  committamusnosDco»  ipfius 
auxilium  invocantes  ^ 

Scd  &illud  moVere  vos  magnopere  debet»  pa* 
tres»  quodfemeii«fadivina  juftitia»ineum  ,qui 
loeddriam  intulit ,  aut  certe ,  in  eum  ,  qui  cum  pro- 
puifare  poffct & debcrct» non  cocrcuit :  aut  Detim, 
aut  hominem  vindicemhabitura  eft.  Solet  etiam 
animusipfcdivinusmitiffimusfane»in  iram  atque 
furoremaccendi»  faepe  in  flammas,  &  in  igdcm 
irritari:  folcnt&divinasmanus»  alioqui  largiffi- 
mae,  judicium  nulli  non  timendum  arripcre»  & 
quodintempus  ferum  rejecerat  fupplicium,  celc- 
rher  maturare :  ut  quam  pulchrum  fit  Dei  morien^ 
tisincruccpronobis»  manusclavis  fixas  mmctew 
ncrecomprchcnfas»  quarumbencficio  cundta  no* 
bis  adverfa  filcnt»  profpera  omnia  &  amica  vigent : 
tamhorrendum  fuerit»  vel  Paulo  fandiffimo  te- 
fte ,  in  manus  Dei  viventis  miferos  nos  incidiffe » 
quae  nulio  prorfus  ncgotio  poffint  in  nos  ccelum  & 
terramarmare,  &divinifurorisfui  virgam  fupcr 
populum  fa;yiffime  exercere* 

Scd  o  infinita?  majcftatis»  optime  &  maxime 
Deus  ,  e  cujus  afpedu  &  fruitione  ,  fancfcorum 
gloria  pendct ,  cnjixs  incrcdibilis  affedus  jam  ante 
conditum  mund|im»  incos^qui  tccum  inasterni- 

tatc 


22thu  t£» 


7i7      Oratio  ad  #atres  concilh  Tridbnt.   habita,       718 

A «I o    tste  effent,  perenna beatitudine  lantSos ,  mirifiee  A 


Ckristi  ferebator,  rcfpicc  prccamur  tn  eum  >  quem  unige- 
Js*3.  nitumtuum  camcm  faftum  tenera  atqueiltibata 
virgodeditt  nonnoshomines  quamlibct  fcclcra- 
tas,  quamlibetflagittofos,  quamlibetfceleribus 
obrutos:  non  nosjamdefptcatui  habere  potertst 
quando  frequens  Pei  hominis  occurret  imago;  fra~ 
tcrctenimnoftcr,  &rcaronoftraeft»  utcondolcrc 
poflitiisqui  pcccant  8c  errant*  Quare  noxas  no- 
ftras,  quajrumapudtereiagimur,  remittc  illi  & 
condona :  facerdotefque  tuo$  ,  paftores  noftros ,  o 
cxultatiofanftoiumjinduefalutari:  taqucbeato* 
rumomntum  princcps  §e  glorta  Jcfu .,  juttoram  an- 
tefignanc coelcftis ,  noli  fpoofam  poftpoaere  >  quae 
tuis  advoluta  pedibus  ,  paffis  erioibus  ,  quos  tu  ali* 
c«*m>  quandomagiMficecommendafti,Iacrymjspcrfufa,  J$ 
mcminerisprecatur,  quod  eum  natoraDeuscfles 
(quod  &  h&k  palam  ottendiftt,  dumvelverbo 
tuoanimas  corporibusadmirando  poftliminio  rc- 
ftitueres,  rprum  clementa  verteres  ,  tempeftates 
fedarcs  ^  motbos  quoflibct  propuffares  ,  d$mo« 
rtibus  imperares)  tantus  ac  taliscumefles,  fum~ 
mu$  ipfc  rerurn  omoium  &  aa&or  &  moderator 
fip  te  abjecifti,  ut  non  iotcr  hdmines  incdiafo- 
Jfim,  fiti,  frigore,  aeftu  »  defatigatiooc  mirum 
ia  modum  angcreris  >  cflcfque  injuriis  omuibus 
opportunus;  verum  tn  tumemisangclicae,  fer~ 
vi,  q.«|t  alltgandas  manus,  tcrga  caedenda  altro 
prsebcret,  #  crucis  infons  non  devitaret  fuppli- 
ciom,  induifti  perfonam.  A4  hasc  omnia  perfe* 
rendja  vehemens  illts  amor,  qtio  iA  eam  flagra-  C 
ba*t  tc  impplit.  Imo  vcro  fao&tffimi  illi  anni 
xnif  quos  a  virginali  partu cumea  innocentiffi- 
me  tranfegtfti  ,  &  martyrio  immaniffimo  com* 
plcvifti  ,  pauciiEmi  tibi  vfdeba&tur  ,  propofito 
gaudio*  quod  eilesinejos  amplexusdutcifltmos» 
Jtormofns  pr#  filiishominum,  aliquando  ituruss 
cumque  omncm  habcrcs  in  ccelo ,  8c  in  terra  pote* 
ftatem,  ftipulationc  ccrta  te  ilii  aftrinxifti»  oe- 
mincm  >  tc  in  cceleftcm  illum  fenatum  »  fuprc- 
mumqucconvcatum  aflumpturum ,  qucm  non  haec 
carii^ma  tibi  fponfagenuiflct,  fimi  foviflet,  la- 
&c  cnutriviflet,  legibus  8c  moribus  inftituiflct* 
Nequc  tibi  ljbuit^c»Io$,  undc  cras  tlli  ingentta. 
dona  cftufurus,  confccndere,  ni  prtusvcrbo  tuo 
divino  »  quo  omnia  |>orta$  »  virtute  8e  verttate  D 
tuaidiniratumreliquifles,  quod efles cum ca  uf- 
.*/<**&,*$,  que  in  ixcult  confttmmatioucm  manfnrus.  Pcr 
hsecergoomniaillateorat,  &obtcftatur,  ncin- 
tcr  totmala,  totcrrorumcaIigirtc«,  dcnfiflimaf^ 
que  h^refum  teoebras  ,   poft  tot  amiffbs  filios, 

3uorum  cafum  aflcftus  matcrnus  fcrre  nequitt 
umcogitatcumfilioprodigo  cpulari^  majorem- 
tjuc  inmodumalicjuandolactari,  orat  netueidc* 
tuiflcvelis. 

Vos  beatifllmae  mentes  ,  quae  divinis  infertae 
princtpatibus,  chorifquejunftaec^Icftibus,  fplen* 
dorcmcifdem  confcrtisampliiBmum:  quibus  ea- 
dcm  ptentifllma  matcr  dcdit  hic  gravida  ubcra 
fugcre,  brachia occupare  »  humeris  colloquc  pcn* 
de^epcrmifit:  voscompellat ,  hacc  accepta  refcrri  E 
fibi  *  beneficium  bencficio  rcpcndi  *  Hacc  cnim 
per  paticntiam  currcre  ad  propofitum  vqbis  ccr* 
tamen  faepc  hortatacft*  Eadcm,  nccuivcftrum 
tyrannidiccdcre  contigiflct,  futura  Vcftro  mar* 
eyrio  felix,  afpiccrc  in  .auftorem  &  confumma- 
torcm  fidci  vcftr*  fubindc  vos  monebat  .  Haec 
ipfa,  poftquamvosfiliosfuos  coeicfti  illicivitati 
domcfticosdcdit,  c  vcftm  corporibus,  quasha» 
berc  potcft  rcliquias ,  fanaiiEme  honorar,  bafi- 
Itcas  vcftris  nominibus  (  qu«  cariffima  habct  ) 
appellatas,  velut  loca  fao&a  divinto  cultui  manci- 


pata ,  aflfeAu  piiflimo  ,  &  dcvotione  fideliffima  ^  K  NO 
adit  .  Vos  dcniquc  honorat,  colit  ,  dcfcnforcfr  Christ: 

Jue  fuo#  &:  patrodos  affidtiis  prccibus  loilkitat^  i$$s 
>ccnrrite  itaqu^vosdomitlocxcrcituum,  ncquae 
fuperfunt  facra ,  inChrifticccIefia,  cdmmunino- 
ftra  parcntc  ,  profterni,  Sc  mifcre  devaftari  pa- 
tiatur*  Ncquc  vosdomiciHa  ,  quae  veftrofangui- 
nc  facraftis  ,  dodrina  iliuftraftis,  orationibus 
muniviftis,  undcm  vita  innocentiflima  vcftra  in 
melioremfpeavercKiftis,  a  fpiritu  errorisdettfte- 
xi ,  fcedariqucfcratisj  ne  illc  inde  tothomintim 
mijlia  in  tartarum  abripiat:  nnde  multos  habct 
coeloin  domcfticos  civcs»  Nefittcrra  vcftra  ma- 
ledi&o  proxtma  P  qu»  tot  itlios  bencdidionis 
protultt^ 

Sed  8t  vosCliriftifaCcrdotes,  cccfefi*  patrcs  & 
fponfi  (  ad  cjuos  fiiii  ccclcfiae  undiquc  callc&i 
nuncpopnlati,  &iniaumcrisve«ati  malispublice 
confluunt  )  cogitate  per  gcncrationcS  iingulas»  **^«*.a* 
quoniam  qui juftitiam  indutiat ,  non  infirmantur » 
Jofeph  dum  cam  cuftodit »  intct  tcterrimos  carcc- 
rcs,  anguftofquccompedcscrcatus  eft  rernc  prin- 
ccps.  Phinecs  cum  hanc«;elat,  acccpit  teftamen- 
tumfaccrdotiigetenu:  hujus  juftitiar  dum  amore 
rcinccnditurEIias,  raptuseftiaccelum*  Qui  ju- 
ftitiam  fitit  faturabiturs  quipropter  cam  ad<^cr- 
fa  fuftirtct,  copiofam  in  coelis  habct  &muitam 
rcpofitam  mercedcm  *  Vos  populi  prophctse  , 
principesnoftri,  &duces,  Dcifequcftri  &:  arbi^ 
tn$  dinni  verbivafa  &rcceptaculaprima,  pr^ 
dicatorcs  ,  &  cognitores  fcripturarum,  Dei  vo- 
ccs,  teftcsvoJtint4tisdivinae>  voshabct fan<5liffi* 
mi  dominiChriftifponfavcros,  ac  legitimos  pa- 
ftores:  vos  facratiori  ordiriatione  fupra  rciiquos 
facerdotcs  jam  &  primts  ipfis  apoftolorum  tetnpo- 
ribus,  Dco  facrati  q&U*  Quorum  imagincm,  fi 
Dci  facerdotcs  cxpreflam  reddidcrint  ,  ficut  ik 
apoftolbrum  ipiorum  fuftinent  pcrfonam  ,  mox 
convcntus  ille  fcliciffimus  ,  fupremique  capitq- 
}ii  feuatorcs,  qucmadmodum  Arfolen.t  fttperono 
peccatore  p^nitentiam  agente  gaudcre:  fic  fpper 
univerfaChrtfti  ccclclia  dicm  fcftum  iJIiagent  in 
condcnfisfuis,  poftquam  Viderint  fccptrum  tcoc* 
rcineajuftitiam,  divinasteguarc  Icgcs,  antiqua 
dogmata  vigere,Chriftianis  mortbus  fuum  locutn 
afltgnari:  nimiumque  exultabunt.  Utverum  fit 
omnino  quod  in  pfalcno  Jegimus :  Sdcerdotcs  tui 
dominc  initi&ntur  juftitidtrt ,  crfanili  tni  txuttcnt ,  ?f*l*tiu 
Tantum  escuJtationisf  &  Ixtiti*  accrcfcat  iis  , 
quantum  Ulis  f&n&ificationis  &  juftitige.  Scd  fie 
vos  facerdotes  fandiffimi  ,  vcftrac  peregrinatio* 
nis  a  Chrifto  e^ilio  confummato,  juftitiam  in* 
duti,  bcati  &  fartdi  exuitabitis  mcrccdcmagna 
nimis,  accipientes  gloriam  ingentem,  &nomcn 
aeternum» 

D  I  X  I. 


C. 


CQT^CIO  X>  E  DUTIICI  MTSTE^IOf 
abominationis  uno  ,  dcfolationis  dttro ,  halita  4 
F*  Francifto  Ficedomino  ,  Firr&rUnfi  ,  theohgo  , 
ex  ordine  Minotmm  conventualium  ,  ad  fdtro** 
fanclam  fynoinm  Tridtntinam  dorninUa  xxxv» 
pofi  geniecoftcn  .  Qua  ftiit  XXI u  T^ovemfois $ 
anno  domini  MDLXll* 

Sttper  textttftn&ifvangelii)  quod  ex  diuo  Matthdo 
Ulitur  dominica  xxiv.  foft  ftntecoften* 


I 


k  ealt  ftattt  ,  in  tanta  confufione  ,  dkzm  & 
opprefltonc  fpiritus,  jacet  mifcra  hsec  Vetula  $ 

quin 


7** 


F«    FaaNC,    ViCEpQMlNi    FeRRAIU    ThUOI* 


720 


Uf9ti  ?J» 


*  r&f,  a. 


A  »'h  o  «jufo  &  dccrepha  noftra  Hierufalem  ,  illuftrif* 
Chsust*  fitai  ac  rcverendiffimi  domtni,  ciariftimiSrprae* 
»!<«»  Ihntiflimi  oratores»  ampliffimi  ac  religtofiffimi 
patres  ,  univerfalis  &  facrofan&a  (ynbde  :  Tot 
iuat  ac  talia  figna  ,  $f  prodigia:  quae  huic  di- 
le&e  Dci  pritnpgefutae  >  &  Chrifti  fppnfae  rni- 
nantur  interitum  :  tot  in  dies  pericula  &  dam- 
na  cuaiuU.ntqr^  dum  mala  beftia  coraura  capi- 
ta  tnuhiplicat  *  ac  pe/ora  prioribus  ex  inferis 
cducit  :  funtque  capiu  coronata  ,  titoli  infi* 
gnes  ,  ufque  ad  regalia  fceptra  ,  qu# <  populo 
Bei,  8c  dotnui  Juda  negotium  faciunt,  Ut  rrti- 
hi  h«c  omnia,  attente  confideranti  clamare  jam 
it*teb..i4*  fe  (%KZ  jpfa  videantur  ,/  Vidtte  nt  feducnmini  1 
widete  m  $urbtmini  *  Erroies  immittent*  &  gra* 
viffimi  .  Videte  obfecrp  m  f$dw4mwi  ,  darnna 
ingruunt  acerbifltiua  %  &  judicia  ferme  inevtta- 
bilia  *  Vtdete  m  terreamini  .  £t  quoniam  car 
fus  undique  fiabef  myfterium  :  e*  fatere  uno 
myfterium  (  ut  vocat  apoftoius  Paulus  )  inw 
quicatis  ,  ubi  im.tniuitur  fpiutus  erroris  ,  iq 
omnt  fedu&tone  iis  qiii  pereunt  ,  Ut  credant 
mendacio  >  quoufcjue  dominetpr  abominatio  , 
in  cujus  fronte  icripturn  eft  nomeni  ,  myfte*- 
ripm  •  Ex  alio  myfterhmv  irae  ,  &  furoris  ob* 
tcfti  ufque  ad  defalationem  v  CaJix  4e  manu 
irati^  domiflj  *  qui  bibitur  ,  &r  ignoratur  ,  ubi 
finis  belli  vaftkas  ,  &  poft  finem  belli  ftatuta 
defolatio.  Propterca  ad  peoetranda  myfteda  fi* 
mu(  hortantur  Chriftus  dominus  nofter  &  Joan- 
hcs  #  Q»i  Upt  inteiliz&t  •  Et  fub/icit  Danie!  ••  Si 
quis  k<tbtt  4&nm  wditf .  Et  addic  genus  &  cau~ 
fam  difficuluturn  »  Jmpii  inlcjue  a$eni  9  &*  non  i/a« 
tclligent  ♦  Pnfti  intetiigent  ,  0*  ohfervtihunt  wme~ 
ruw  hefti*  ,  Hic  fapientia  eft .  Qiti  hanc  ignorat , 
facile  fcandalizatur* 

Myftetium  eft  inicjuitatis  ,  ubi  rotus  imprimts 
mmdtts  in  maligna  fa/itm  efi  t  afcenditque  mali- 
tia  cjuafi  ad  fummuim  ,  ufqqe  ad  abaminatio* 
nem  ,  &  quidem  cum  myftcrio,  fepe  fub  ima- 
gine  boni  ,  dum  hypocrit^  fiiSia  veibisjnego^ 
tiantur  ,  dum  fub  fpecie  pietatis  qualifcumque 
exercetur  tmpietas  :  fub  titoio  public*  urifira- 
lis  ,  pfivata  quacritur  :  denique  tanta  cum  ani* 
tni  fraude  &  perftdta  peccatur  ,  ut  ex  profeflTo> 
8c  toto  animi  conatu  fiat  :  adduntur  verba  fa* 
cra  ,  verbis  fanftimoni#  genera  :  deferta  pena- 
tralia,  utinam  non  8c  figna  ,  noa  &  prodigia, 
QUtbus  fermc  dejiciuntur  ele&i  :  tanta  funt  ini- 
quitaris  inyfteri^  ad  fallendum  parata:  quare& 
innumeros  decipit  beftia  ,  &  funt  qui  adprant 
eam,  dicentes  .  QuisfimMs  bcfli*  »  tr  fttis  porc- 
rit  fugnare  advevfas  eam  ?  Et  (quod  eheu  nimis 
Jamentabile  eft)  datum  iili  eftbellum  facerecum 
fanftis,  &  vincere  eos  :  tam  poteias  eft  abomi^ 
nationis  myfterium. 

Hoc  verd  procul  dubio  fequkur  myfterium 
aliud,  ncmpe  judicii,  &  furorisdomini,  quod 
quidcm  pt2eierirc  ncquit  ,  quod  injuftus  efle 
nequit  .  Juftitia  vero  fic  mundum  juftificat  , 
quod  culpam  rcgulat  per  pcenam,  malitiamque 
illam  myfteriofam,  judicio  quodam  mirabili  tk 
myfteriofo  profequitur;  ut  quemadmodum  cul- 
pa  prodit  a  voluntate  pertinaci  ,  atque  ideo 
fna  fponte  invertibili,  quando  enim  corrigi  po- 
teritj  qui  volens  peccat,  qui  fine  fine  peccat  ? 
ita  ira  &  judicium  prodeat  avoluntate,  &pro- 
pofito  fixo  Bc  immutabili  ,  quod  fecum  trahit 
excidia  irrecuperabilia  pcenarum  temporalium 
gc  aeternarum»  quas  ampla  &  terrifica  quadara 
&an,  zti     V0cc  Spiritus  fanftus  vocat ,  defohtiones  . 

Pc  tremendis  hifce  myfteriis  afturus  egoho- 


\A$w*  17* 

\ftre  »5, 
X)an,  9« 
J&Atth.xfy 


j4fw*  H  t 


*»7<4**|» 


;ii  T«n  *. 


Aifitthi  24. 


'*4$k*  1 1* 


A  dic  fum  apud    vos  ,   patrci  ampliffimi ,   ^odA,NNo 
huc  ,   tota  iti  fumma  refpiciat  narratio  faaSi  Christi 
tvangelii  quod   ex    Matthaeo  kgitur*   quod  fi      ttfz* 
^tiam  nos  alio  evangeliumprovocaret^  advos»^-  Mr 
*  hoc  loco  ,   hoc   tempore  ,   in  tanta  hac  rerum 
difficultate  ,  ubi  jam  eonclamata  iunt  omnia  , 
visqu?  ulli   fpei  contra   fpem  remanet  locus  t 
de  qua    re    poteft   opportunius   haberi  fermo  , 
quam  de  his,  quae  &r  caufas  malorum  explica* 
bunt,  &  futura  exempia ,  ne  dicam  exltia»  ob 
oculos  ponent  :    nifi    tandem  vos  ,  in   quorum 
pe&ore  &  manu ,  fieubi  funt  ,  jacent  remedia  > 
mft^nttbus  malis  veftra  diligentia,  pietate,  fi* 
de,  &  caritate  occuiritis?  In  eaincidimustcm^ 
pora,  ut  nttHtbi  de  re  afia  tvadare  liceat,  duta 

B  oames  admonentur  iibi  cavere  ,  prtvata  confi* 
Jia  declinare  ,  Veftra  hsec  cecumenica  praeftola» 
ri  ,  prattonibus  tem  veftram  ,  imo  noftram  ju* 
vare  *  Quanto  magis  hoc  loco  ,  in  foro  prc 
prio,  imde  fi  quae  fpcrantur ,  capienda  funt  do- 
lorum  folatia,  non  tam  aequum,  quam  necefie 
eft  heec  libere  &  ingenue  perorari  ?  Eficam  igi- 
tur  de  his  ,  qu&  ut  graviffima ,  &maximi  ma~ 
menri  funt  ,  ita  vcftram  omnem  animi  pieta* 
tem  ,  ?equitatem  ,  &  pattentiam  rcquirunt  > 
ac  reverenter  jmplorant  .  Htc  entm  eft  fapien-f 
tia .  Qni  legk  foteiligat*  Siqnis  hafat  4Wem%  4«* 

di4t* 

Ut  eft  divina  majeftas  in  mifericordiam  pro 
na  ,  cujus  natura  optima,  ipfaque  honitasfon- 

C   talis,  &  radicalis  eft  ,  cujus  vifcera  pietatis  ac 

mifericordiae  patcrnse  funt  :    fic  femper    incipit  &*>%; 
judicia  fna   a   benignirate  ,     &  benedidione  ,  $fmarj 
quoufque    hominis    ingratitudo    venas   pictatis 
exficcare  faciat,  fitque  hi  hac  animiduritiecon- 
firmatus  ,  ut  nulla  fit  fpes  ea  beneficentise  via 
icvocandi  ad  fanam   mentem  #   Tum  vero  biu- 
untqr  judicia  :  tum  &  tmmutabitis  ipfc  Dcus 
pcenitentiaro  agit  fuper  bono,  quod  prseftirurus  ^er^,,8i 
crat:  tum  cVdebitas  pcenas  cuivisaccommodac , 
vt  quoquo  modo  glottficerur  •     lu  futs  his  re?- 
gulis  progrefius  eft  a  fseculo  in fsccuJum*  tttar* 
guit  divus  Petrtts  a  tnundo  origiiuli  adfua  uf-r  JuTor»i« 
qne  tempora,  &  no^  ad  noftradubioprocul  pof- 
fumus,  accommodare .  Iea  in  dicbusNoe4  &Lo- 

D  th  ,    Mofis  ,   &  prophetarum  ,    mundum  replct 
bonis  innumerabtlibus :  quam  primum  vero  in  Cmtc% 
carnem  refolvitur,  doiet  quidem  impatibilispa* 
rer  creatnram  fuam  corruptam  efli  ,  taflufque 
dolore  cordis  ifttrinfeeus ,  exclamat:  'Poenimm^ 
fevijfe  kominem  z  atque  illicoaddit  judiciuot*  quo 
malitiam    mundi    vult   vindicare  •    Qehbe  %  in-  1     ^ 
quit  ,    kominem  de  terrtt  :    Et  ecce  fuo  tempore, 
pauculis  quibufdam   fervatis  in  arca  ,    repenti- 
nu$  venit  intericus  .    Ita  judicata  cft  Sodoma  9 
ih  faturitate    panis  fibi  male  profpiciens  ;   in- 
ftat  Loth  ,   docet   judicia  domini  impenderc  , 
numquam  non  forte   repetens  :   Videte  nt  fedu* 
camlni  *     Et  ecce  inopinatos  ignis,  &  fulphur  ^«».19. 
extinguic   iocredulos  «     In    fimili   mentis  perfi-  ^***-  *** 

E  dia    perit   Pharao  cutn   univerfo    robore   fuo  ,t 
Sic  &  fuo  fxculo  propheta:    monent  ,    immine* 
rc  fuper  hypocrifi,  Sc  ncquitia  Judaeorum  gra- 
vi^  Dei  vindicis  judicia  .    E^echiel  eo  defcen-  #^4* 
dit  ,    ut    obfidionem  civitatis   Hierufalem   per 
Chald^os  mox  indtlcendam    pictam   in   tabella 
objtceret  aculis  .  Jeremias  nil  frequendus  :  tlli  jcrem§  lf± 
vero  fua  fpe  fedufli ,  nihil  minuscredere,  quiri 
minas  irridere  >  dicentes  :  Vhi  eft  wrbum  domU 
ni?  Cun&a  tnanent  uc  ab  initio:  non  fietj  imo  t%?a%* 
nec  obfeffa  civitatc    credebant  :    quin    capitale 
erat  de  his  loqui:  quod  Jeremiae  contigit  ,   de 

<Jt?a 


721  OrATIO    AD  PATRES   COKCILIt    TaiDENT,    HABITA.  J%% 


A  N   M    O 
GftKlSTf 


Mattb*tu 


Mjttbi  $s* 


V*U  $• 


Matth,  34, 


/toro.  iOt 
Usb*  u 


t*?ar,f» 
?f*U  ip 


If*L$* 


Rom*  i* 


quodicebant:  Judicium  morth  eft  wirohuic:  cur?  A 
locutus  efl  eontracivitatem  ftnffam  *  Prophetae  ve- 
ro  tantomagis  urgebant,  quafi  dicerent;  Videte 
ne  feductmini  *    Et  cccc  non  crcdentibus  ,   judu 
cium  Sc  defolatio. 

Temporibus  itidcm  domini  noftri  Jcfu  ,  ad 
hxc  ipfa  vaticinia  obduriticm  Judaicam  manfue* 
tifitmus  illc  agnus  pertraftus  eft,  ut  quando  a- 
gnitam  veritatem  impugnabant ,  hscrcdem  fatis 
notum  evineafitapellebant :  Prophctas,  fapien~ 
tes  ,  fcribas  jam  ex  odio  concepto  lapidahant , 
oblatamquc  pacem  modis  omnibus  fperncbant, 
judicium  finalis  exterminii  Sc  defoTationis  in« 
currerent:  adhibitis  ergo  vcrbis  clarifllmis,  pa- 
rabolis  etiam  quafi  figiilis  ,  fcntentiam  graviffi- 
mam>  ab  immutabili  voluntateficjudaicamper-  B 
fidiam  &  abominationcm  vindicante  manantcm 
pronunciat:  J{elin^Heturdomusveftra  Jeferta*  Hoc 
vero  initium  dolorum  >  fic  relinqui,  fic  deferi, 
quum  Dbus  fcilicet  gratia?  fuae  munus  ad  fe  re- 
trahit  »  aufert  maceriem  a  vinea  ,  &  crcaturam 
deftituit.  Tunc  afcendunt  fuper  eamvepres,  va- 
ftitas,  8c  defolatio:  tunc  mala  omnia  ingruunt, 
ufquc  ad  intcritum :  Hoc  eft  reprobari ,  indurari , 
hinc  diluvia ,  &  incendia  malorum  omnium  ,  qua- 
lia  inftarc  Judaeis  praedtcit  Chriftus,  cum  rcrum 
omntum,  &civitatis,  templietiam,  *te  fanftua- 
rii  dcmolitione .  His di&is ,  Egrejfus  ,  inquit  Mat- 
thaeus  *  de  ttmflo  >  ihat :  perinde  ac  uon  rediturus : 
nifi  judex ,  &  defolator :  fic  jam  incipit  terga  ver- 
tcre,  fefeque  a  fynagoga  feparat ,  quafi  anima  a  C 
corpore  mox  morituro»  quin  ex  hoc  ipfo  reccffu 
funditus  corruentc  :  eft  enim  Chriftus  anima  te* 
ftamentt,  &finislegis,  portansomniaverbovir~ 
tutis  fuae:  quouno  fublato,  perireomnia  necef- 
fum  cft  * 

Difcipulis  vero  mira  videtur  domini  fui  Jcfu 
fcntentiadcjudaica  defolatione,  potifltmumau* 
tcm  templi  :  tum  quia  haec  funt  opera  fumptuo- 
fa  ,  ftupend»  cujufdam  molis  &  amplitudinis, 
quae  videntur  cx  ipfa  itruftura  xternitatem  prae- 
ferre  :  qitarc  oftenfo  templo  dtcunt  *    Mapfter  , 
n/ide  ejnates  Upides^  €?*  quales  ftrts£tur4i  tumquia 
haec  funt  omnia   vcrbo  &  praecepto  domini  £a~ 
brefa&a:  hoc  illud  tabcrnacuium  :  haec  illa  do* 
mus  domini ,   in  qua  politcitus  cft   fe  pcrpctuo  D 
manfurum  »   votaque  exauditurum  :  hoc  pignus 
amoris  domini  :    Sed  &  hoc  prsefertim  tcmpore 
firmari  ,  ftabilirique  debent  Judaic^  politi*  , 
quin  &rcftitui  in  vetercmgloriam,  quaxtdoMef- 
fias  venit  »   cujus  futtt  tempora  rcfrigerii  ,   ad 
quem  refpirant  omnittm  corda  ,    ut  ad  liberato- 
rcm»    Quod  fi  Chriftus  Mcfliascft  (utcredunt, 
eumquc  hac  una  fpe  dimiflis  omnibus  fecuti  funt ) 
quomodo  igttur   nunc  populo  fuo   comminatur 
excidia  ,   &  defolationes  ?    Sic   fibi   complacet 
caro   in   externa    fpecie  ,  fic  pleni  funt  lumbt 
iilufionibus  y  fic  pafpamus  ,  &  inungimus  vui~ 
nera  noftra  ,  fovcmufque  ma!a  ut  Deum  putc- 
mus  Iarvis  8c  pi&uris  cxternis  vei  pafcerc  ,  vel 
certe  fallere  .    Ita  olim  temporc  prophctarum,  E 
fuos  adamabant  lapides  ,  minifquc  omnibus  fu~ 
perbas  objfcicbant  ftrufturas  ,  ftolidc  clamantes: 
Templnm  iominit  Temflum  iomini*  Ita  trahimus 

auafi  plauftrum  iti  funicuiis  vanitatum:  ita  no* 
:ra  impccnitentia  thefaurizamus  nobis  iram,  & 
judicium  jufti  exaftoris* 

Quare  ut  hanc  fallaciam  rctegat  :  fimul  & 
damnet  Chriftus  ,  refpondct  apoftolis  ,  &  qui-. 
dem  excclfo  quodam  animo  ,  atque  irato  vul- 
tu  #  Videtis  hac  omnU  ?  T^on  remanebit  Upis  fu~ 
fzr  iapidem  qui  non  deftruatur  •  Et  quoaiam  ple* 
ConsiL  Generth  Tom.  XXXHt. 


na  res  eft  myfteiio  ,   duplicique  (  ut  diximus  )  an  ^o 
mytlerio  ,  fubjicitt  Vidett  nefeducamini  :    OHm  Christ» 
haec  ipfa  judicia  praenofccns  ,   &  verfans  animo      t$6z* 
flevit   fuper   Hicrufalcm  ,  quaii  pcreunti  patrtae  t"**** 
compaticns,  cctcris  ctiam  Ixtis  ,  &  pr*  lartitia 
clamantibus  :  Ofanna  ,  Ofinn*  :    Qut  cnim  fteri  ****•*• 

fiotcft  ,   ut  patcr  fupcr  filiorum  ruma  nout  do- 
eat?  diximus  doJorcs  cordts  intrtnfecos,  aSpi- 
ritu  fanfto  fic   buutana   voce  divinos  affeftus  a 
principio  mundt  aabis  explicitos  :  fufptria  cjuf- 
dem  iupcr  viaca   mox  devaitauda  narrat  Ifajas: 
dtvttias   bonitatis  ,    &   iongantmitatis   appciiat  ^. 
Paulus  ;  qui  iacrymas  Chrifti  agnofcit  ,    tk  gc« 
mitus  domini  fui  non  fpcrnit,  quod  fccit  Niai-  Hom  ». 
vc  ad  minasjonx,  facile  occurritjudicioutcum-  ^»*«J» 
que  parato  ,   facile  manus  itati  cohibct  ,  facile 
iua  pocnitcntia  ad  pcenitentiam  exigit  ,    ac  rc- 
vocat  judiccm  t  at  qui  parvi  facit  ,  thcfaurizat 
iram. 

Hoc  fuo  magno  maio  ,  Bc  noftro  ^xemplo  fc^- 
cit  Judaica  fynagoga  ,  quare  &  prydicitur  ma- 
gnis,  folidifquc  illis  lapidibus,  dc  ftruflurisni- 
hil  timcntibus  ,  ateniam  potius  quamdam  felu 
citatem  fibi  male  promittentibus  ,   quod  non  rc~ 
mmebit  iapis  fujtr  Upidem  *  Et  fuo  loco  infinita 
illius  gcntis  itrage ,  extrcmaque  rerum  omnium 
cverfione,  ctiamtempli,  &  fanftuariidefolatio- 
ne  fa£tum  ett»  Neque  inaniter>  aut  fine  frudu:   ,*    .      . 
lic  entm  ercpta  cit  vtuca  dc  mantbus  imptorum  , 
&  hypocritarum,  qui  vix  labrufcas  accrbas  do-  tfahu, 
mino  trsbucbant  :    fic  ctiam  fepuha  eft  iynago- 
ga  ,    terreftris  illa  ,  8c  ferva  Hicrufalcm  ,  cum  ^^ 
Fuis  cgrcmoniis  ,  quae  infirma  &  cgena  fucrant 
elementa  ,   quibufque   adhibita  veriute  nullus 
jam  fupcrerat  locus  coram  Dco,  qui  foiasnudaf- 
que  reremonias  verborum,  aut  operum,  fubtra* 
fto  fptritu,  non  tam  rcfpictt  ,  quam   fubfattat,  }rdi%u 
acrcjicit,  utcumque  coram  oculis  mundt  fixit  iU  cJbrjsA 
iuftrcs,  aut  fpeciofa:;  fic  etiam  libcrata  cft  par- 
vulorum  Chnftianorum  mens,  ut  ccffarcnt  aju- 
cUifmo,  atque  a  ritu  facrificiorum  fublatotcm- 
plo  vel  inviti  rcvocarentur  :  nunquam  enim  ve-  £f*lt\ 
rc  ccflatum  cft  a  qucrelis  judaizantium  ,  quouf-  ^**** 
que  ampiat;  illsc  ftruduras  funt  oculis  obje6l«  : 
iis  vero  excifis  tum  patcr,  qui  fptrituscft,  cce- 
pit  vercinfpiritucoli,  talcfque  habere  adorato» 
rcs,  qualisipfecft:  tum  quoque  reteftum ,  agni* 
tumque  eft  veruxn  Dei  templum  ,  &  propitiato- 
rium ,  in  quo vcre  cxaudiuntur  vota ,  in  quo  Dcus 
inhabitat  corporalitcr  (ttt  Paulus  adCoIoflen,)  Co/<  ** 
quod  Chriftus  eft  ,  ut  egregie  divus  Stephanus^7, 
iongcpetitaorationeprobavit.  Tot  tandemcom- 
moda  exjudgeorum  cafu,  totque  divitias  cx  eo- 
rum  diminutione  nobis  divina  mifcricordia  pc* 
perit  ♦ 

Hocidcm  evcnitccclcfiae  oricntalt  parcnti  no- 
ftr*.  QuotiesRomana  fcdes  amantiifime  prapva- 
ricantem  admonuit  ?  Quoties  univerfac  occiden- 
tis,  quarumnomtiie  hucconveniftis,  funtprotc* 
ftatae  ut  rcfipifccret,  ut  damnata  dogmata,  im* 
pietatifqucfomentadimitteret,  ut  patribus  con- 
fcnttret?  Quoties  &  futnmi  ipfi  noftri  pontifices 
marium  difcriminibus  fe  commiferunt,  ut  eccle- 
fias  illas  ab  avita  pietate  degeneres,  faltem  co* 
ram  ad  communem  orthodoxorum  fidem  revoca- 
rent  5  tantum  ab  imminenti  judicio  libcrarent? 
Sed  fruftra  tcntata  funt  omnia  *  Illi  ia  pttlchra 
ecclcfiarum  fpecic ,  &3apidumftruc5lura,  ia  titu- 
lis  primogcniturae  fibi  mirificecomplacebant :  8c 
ecce  dolcndum  prorfus  ,  &  finc  finc  dcflcndum  * 
Iton  remanfit  iapis  fupcr  lapidcm  ,  facli  futu 
primi  noviifimi  :  cvcnit  quod  non  timcbant  : 
H  h  utinam 


7** 


R  Franc.   Vicedomini  Fbrrar.  Theolog. 


724 


A  N  K  0  utinamnon  •  Quam  pulchrum ,  &  gforiofum  nunc 
Chaisti  eflet,  optimi  patres  ,  cernere  hic  in  capite  Ro- 
i*«*  manam  ecclefiatn,  matricem,  &  magiftram  ec-? 
plefiarum  fuo  loco  ftare,  &  prxfidcre  ,  a  Iate* 
«  uno  occidentalem  b.anc  tantorum  patrum  co- 
ronam,  eruditione»  pietate,  faorura  principum 
favore  pro  Chriftigloria  aucjcmem  omnia,  fpe- 
rantem  omnia  :  ab  aliq  orientalem  confpdere, 
&  eirculum  Chriftianae  amplitudinis  comptere, 
magno  illo  titulorum  fplendore  ,  patrrarcha- 
jium,  ractropolitanarum ,  pontifjcafium  fcdium , 
numero»  ut  in  antiqaiprum  conciliorum  catalo- 
gis  abfque  lacrymis  perlegi  nequeant.  Et  ecce 
dimidium  vcftis  Chrjlli  cqnfciifurn  eft  ,  dimi- 
diurn  anima;  &  fpiritus  extinftuo*  :  dimidjujtj 
fanguinis  vanc  effufum,  dimidium  haeredit^tis , 
chcu  piufquam  dimidium  traqfiit  ad  alienos  , 
tantum  quod  Vana  fpe  fedtifti  Graefi  lapidum 
&  ftrudurarum  ecclefiarum  ab  origine  Chrifti 
nati  fpleodore  illufi  ,  diviqge  ultioni  qccqrrere 
nolueiunt  ,  aut  fafcinati  praeteritarum  feli^ita* 
tum  magnitudine  nefciverunt  .  En  modo  quas 
p<Knas  adamatac  caliginis  Juqnt,  Et  nqndumfU- 
ni$,  hxc  iqitia  dolorum  :  fic  femper  culpas  ju- 
ftitia  corrigit  ,  fic  vane  ab  impcenitentibus  de 
domini  longanimitate  praefumitur. 

Et  tamen  hscc  non  fufficiunt  nobis  ad  dq&ri* 
nam,  adhuc  ftertimus  in  Ie&ulis  deiitiarum  no- 
ftrarum  ,  adhuc  iq  ptalchros  lapides  &  ftru&u, 
ras  refpicimus  :  myndus  ruit  ^  Chriftiana  ref- 
publica  perit,  cadunt  lapjdes  ,  fcinduntur  ftru* 
durae:  &  qui  amaho  pereunt  vobis  lapides  ?  in- 
tegrae  civitates,  prqvinciae  ,  regna  ,  imperii  ro- 
bora  :  quid  ampliiis  ?  defenforesecclefiae  fafti 
funt  hoftes  :  qui  nohis  muri  &  antetnuralia 
fuerant ,  jam  texunt  flobis  infidias  ,  6$  pcricu- 
ia  moliiintur;  qui  prQpugnabant,  impugnant; 
vah  qtfot  maia  beftia  feduxic  ,  quot  capita  po- 
^/w  »7«  pulorum  ,  dimiifa  Roma  ,  quam  veljnt  nolint 
agnofcunt  matrem>  ad  veneficacn  merctricem  ca<. 
Jice  proftitutionis  fuse  foedantcm  omnia  fe  con- 
yerterunt.  Videte  qusefo  ne  fedudtmini  9  facile  eft 
ex  his  futura  exitii  divinare  :  quqd  f\  prapterita 
non  fufticiunt,  addipoflunt  5?  aiia  e^  pi*fentU 
bus  argumenta,  qu«  &  plus  quam  fatiscamdem 
sidferunt  dqdrrnam  .  Qui  legh  y  intcUigtti  fiquis 
baiet  aurem  «udiat  :  Hic  eft  fapientia  ,  &  ma^ 
gnaquidem,  maxima  furorisdomini  judiciacon- 
cludcn.s* . 

Narrant  evAngeliftae  Matthaeus  ,  A/Urcus  ,  & 
Lucas,  quoddominus  noller  Jefus  ea  quafi  pro* 
latafjententia,  redta  contenderit  in  montem  Oli- 
yeti  ,  ibique  fedcrit  contra  Hierufalem  ,  quafi 
rem  animo  volvens  ,  u t  gravem  ,  ut  genti  fuas 
Rom  maxime  incommodam:  quam  &  teftatu^eft  Pau- 

_*m.}<  i^  cordi  (uo  triftitiam,  &  dolorem  continuom 
inflixiffc-  Tum  adfunt  apoftoli,  pra&cipue  qua- 
tuor  cxMfirco,  Petrus,  Andreas  ,  Jacobus  ,  & 
Joannes,  fefeapproximant,  ac  magiftrum  com- 
pellant  fecrcto:  re$  enimeftodiofa,  dc  qua  pu- 
blice  farinonlicec,  obhoc  &  ipfe  4pmimis  po- 
tiffimum  eft  cruci  affixus,  cui  pendenti  fubfan- 
Mat.ii*  natores  iltudebant  ,  dicentes  :  Vah  <j*i  deftruh 
*A&X  templum  Be}\  ob  hoc  «r  Stephanus  lapidatus  : 
Hic  homo,  inquiunt,  non  cefftt  loqui  adyerfus  lo~ 
cum  fan&iim ',  8cc>  Sedobfecro  vps,  qpiipatres, 
O  viri  apoftolorum  fucceffores,  fi  publicadehis, 
periculis  &  datnnis  noftris  inftantibus  coIJoquia 
iuftituirion  poflunt,  ficuriae,  fori,  plateae,  pa* 
latia.  excipere  amarais  &  funeftas  has  cantile- 
nasj  pro  ftomachi  debilitatc  nequeunt,  an  faU 
tem  fecreto  inter  vos>  quiha&ejufteperpenditis, 


A  quircmoculo  fimplici&puro,  ab  omni  proprie^  X»  n  o 
tate  libero  dijudicatis  ,  qui  folo  Dci  &  verita^  Chr*sti 
tis  atnpre  ducimini  »  qui  vcre  &  ex  confcientja     »**?' 
caufam  Chrifti   &  catholicae  ccclefiae  tra^atis  > 
dici,  repeti,  inculcari  ncqueunt?  annon  Chri- 
fto  ir>  aure  ingeri  &  explicari    poflunt  ,   $  non 
f^trapis  hujus  fteculi  ?  an  non  inter  vqs  ipfos ,  qui- 
busdatum  cft  nofsc  myftcria  rcgni,  mcditari  5r 
expendcrcpoteftismala,  qu«e  ocnnibus  jam,  rao- 
do  cupiditas  aut  amor  proprius  nonobnubilet , 
funt patentiffim^?  Agitc  obfecrq,  appropinqua- 
tc,  funt  figna,  funt  prodigia  ,  quae  aperire  myfte- 
riumpoffunt,  Petuntappftoli  qu^fi  rem  incredi- 
biIemaudient<*Sr  Q^andob^t  ernnt?  Quodfignym  >  Matth.z^ 
cum  bdc  fieri  incipknt  ?  Quod  fignnm  adventus  tui  *"?* zu 

B  <pr  confummationis  ftculi  ?.  Ita  perirc  noftra  non 
putamus,  nificum  tptius  mundi  conflagratiqne : 
quare  deceterfs  folliciti,  finem  quasrendi  aliena 
utcuqique  ardua  ^occultanon  facimus,  de  com* 
?nun|bus  fubtijiterdifputantes  '%  de  his  vero ,  qusfe 
ad  nps  attincnt,  ne  verbum  quidem :  ^tamen 
fert  patienterChrjftus,  tantum  ut  paitlatim  do-r 
ceat  • 

A4  primam  fiquidem  qu«ftionem  fatjs  alibi 
refponfpm  eft  ,  quod  temporum  momenra  folus 
paterinfua  retinuit  poteftate,  dum  in  centro  ae  ^*1* 
temitatis  fu?e  univerfam  temporis  circumferen- 
tiam  infallibiiiter  judicat  :  quamobrem  inique 
agit  ^reaturadum  hdBcinquirit,  cqi  potius  utile 
^ftea  n^fpire,  cq«orqm  ignorantja  ad  perpetuo 

Q  vigilandum ,  fibiquc  confalendum  excitatur.  Si~ 
gria  verq  prpg-noftica  »  quae  devi^ina  defolatione 
t^ftentur^  pei  Dei  optimi  patris  mifericordiam, 
nolentem  pcrjre  ^liquos  ,  nqri  defunt  ,  quibus  %\  fiN5* 
quafi  ultimis  vocibus  moniti  jamjacn  cervicibus 
iiicMtpbent^m  giadiuin  defledamus  ,  Sic  Efdrac  4*  sl***l 
olim  praedi^  lunt  figna  &  prodigia  Babylonicum 
cx^idium  praeceffura  :  &  fua  d^t  Chriftus  figna 
fuperHieruf^Iem  interitura,  t,um  illa  Carnali  & 
Judaica,  tum  qoftra  fecjuentium  faeculorum  fpiri- 
tuali  ScChriftiana:  fic  tamcn  quod  mixta  funt  fi- 
gna ,  modo  ad  hanc ,  modo  ad  iflam  defolationem 
fpeftantia .  IJnde  &  nulla  eft  in  tqta  hiftqria  evan- 

felica  difficilior  tcxtura  aut  diftributio  ,  quatn 
mc  fignorum  >  ia  quibus  &  numcrandis  Sc  cx* 

p  ponendis,  tantapatribusinnataeft  difficultas,  ut 
vixduoconfcntiant ,  Quodqqidem,  patres,  non 
eft  fine  myfterio  permiilum  ,  ut  cx  hac  facra  fi-; 
gnorumconfufione  intclligamus,  nulla  cffe  pri- 
mo  Judaeqrum  ^xcidio  (ic  propria  ,  quin  eadem 
poffint,  velfimilia  rebus  noftris ,  noftrasque  Hic- 
ruialem  adaptari  .  Quodjam  verificatum  eft  iti 
ccclcfia  orientali  ,  facilcque  ex  his  traduci  pof- 
funt  ad  noftra  tcmpora :  certc  enim  illa  practeric- 
re,  necde  Judaica  vcl  GrsEca  Hierufalem  nobis. 
ullahabenda  eftcura  ,  nifi  ut  earum  exemplo  5? 
repetitione,  divinare&auguraripoffumus,  quae 
de  nobis  confimili  morbo  laborantibus  decerpi 
poffunt .  Qni  legit  ylntetligat  -  Hic  cft  fapientia  *. 
Tria  potiflimum  figna  defcribit  dominus  ao- 

£  ftcrJefusChriftus,  quibus  futura  excidia  inftare 

fignificantur,  Et  quidem  deprimo  inquit:  *Ante  Lm*iu 
owni&  iftjkenfi  *vokit  manus  ;  trademini  4  garenti- 
bxs  3  fratribtcs ,  amicis  <&*  cognatis ,  eritis  odio  otnni-* 
bmpoftetnomenmeum^  Hic  vcro  imprimis  obfer- 
vandum,  quamfacilecondemnet  Cnriftus  curio- 
fitatemnoftram,  qua  fubtiliffitrie  decommunibus 
difputamus  ,  philofophamuf  ,  inquirimus,  de 
noftris  autetn  nihil  minus.  Quid  futurum  fit  de 
Anglis,  Scqtis,  Gallis,  Germanis,  deRomana 
etiam&catholicaecclefia,  quotidie  dubitamus^ 
decafibus&fortunisHierufalem,  templi,  totius 

ctiam 


72  5 


Oratio  ad  patres  concilii   Trident.    habita* 


72<? 


Anno 
Christi 


Mttttfu  20. 


etiamnumdidiligenter  iafiftittius:  quo  loco  au-  A 
tera  res  noftrae  fmt  ,  quid  iaterim  aos  agamus, 
quam  rationem  de  rebus  noftris  reddere  poffi- 
mus  ,  quomodo  ab  Ingruentibus  periculis  nobis 
profpiciamus,  quzfignx  feramus  noftrae  falutis, 
hscc  unicuique  fupcrflua  &  tasdiofa  .  Et  tamen 
bic  incipit  Chriftus  fuam  de  fignis  &prodigiis 
prognofticam  philofophiam  :  ur  ftatuere  difcant 
apouoli,  quid  de  feipfis  deliberent,  neintanta 
rerum  tutba  fcandajizentur.  Prima  itaque  peri- 
cula  inteliigant  fua,  qui  tamen  de  fe nii  cogitant , 
alienorum  periculorum  feduli  exploratores .  Et 
primum  fignum  Judaici  cxcidii  »  jiiit  apoftolo- 
rum  &  hominum  Chriftiadfli&to,  qualefignum 
etiam  prasceffit  ruinaraSodoma?  in  familiaLoth: 
^Egypti  noa  minusiaanguftuspopuHDei,  ejuf-  B 
dem  quoque  Hierufalem  anteprimam  dcfolatto- 
ncm  in  paffionibus  prophetarum  >  quod  mcrito 
objecit  fuis  contemporaneis ,  quafi  ferpentum  & 
earnificum  filiis  Leyita  Stephanus  :  Vah  quam 
facile  decipitur  humana  mens,  dum  judicia  do- 
miai  fuo  fenfu  interpretatur*  Expe&abant  apo- 
ftoli  cx  Chrifti  fequela  dextras  &  finiftras  in 
regno  ,  qua  fpe  fortaiHs  &  Judaicx  vaftitati 
confentiebant .  Et  ecce  primum  fignum  commi- 
natur  tllis  pcrfecutiones  ,  raprus  ,  traditiones  , 
tanto  acerbiores,  quodabipfisparentibus  &fra~ 
ttibus  patiantur ,  quod  &  nullus  erit  refugii 
loeus  ,  quando  incurrent  odia  generalia  totius 
rnundi. 


Lttc,  ar. 


Mttzb,  ty* 


LaBxn. 


LUCn  J. 


P%om.  rr. 


VZfiL  44, 


Temt* 


fine  fenfu  deliciamur  >  quoufque  nos  repentina  ob~  ^v  n  o 
ruatconfummatiOi  Ncque  enim  Chriftus,  nobis  Christi 
fublatis,  finc  populo  erit  ,  cum  fibi  jam  unta     *$*** 
mundi  acceffione  de  novo  prodiderit ,  &  de  lapidi* 
bus,  mutis,  mortuis,  homintbusabfque  uilahu- 
manitate,  aut  ratione  viventibus  fufciurit  Abra-  ***•  J* 
haefiltos,  ideftcrcdentes.  Vdete,  nttaetc  nefedu- 

Citmiftt  » 

Occalioncm  autem  hancduuievangelium  regai 
dilatatur,  ac  verbo  rem  agitChriftusDei  patcis 
verbum,  nonomittit  fatun  malae  beftiae  do&or, 
quin  &  ipfc  verbum  verbo  opponit ,  &  quando 
pcr  occtfiones  prophetatum  non  obfcuiit  Chrifti 
glortam,  quinpotiusilluftrat;  namfemcnChri- 
ftianorum  eftfanguis,  prsedicatores  &  ipfefuos, 
ac  tra&atores  verbi  expcdit  ,  quod  quidem  tit 
alterum  defolationis  fignum  fubjicit  Chrtitus  , 
dicens:  Multi  venient,  quin  potius  fuofpirhn, 
non  miffi ,  temerc  furgent  pfeudochrifii ,  V  pfctt- 
dopn>phets  :  certe  multi ,  quorum  nullus  eft  fi- 
nis,  nuiluseft  numcrus,  crefcente  in  dies  capi- 
tum  &antichriftorum  numero,  qui  novasfubin- 
de  ex  abyilis  educunt  peftes  ad  feducendas  tim- 
plicium»  aut  fi  mavis  infidelium,  mentes,  Hic 
vero  maxiine  exclamat  ,  &  monet  pientiffimus 
Jefus,  a  facie  colubrovum,  &bafiIifcorum  ,  vi- 
detc  ne  feducamini.  Miras  habent  artes  adfal- 
lendum  ,  mille  verborum  lenocinia  ,  rethorif- 
mos  «  graecifnios  ,  hebraifmos  ,  tranflatiotics  , 
commentarios ,  quibus  imponunt,  ac  verbado- 


Sed  bene  res  htbet  ,  quodcauiam  bonam  ha-  C  mini  fub  practextu    reftitutionis  ,   correftionis 


bdnt  ,  nempe  fanfliffimum  Chrifti  nomen  »  quo 
uno  concitant  adverfum  fe  omnium  rabics ,  Hac 
eteaim  qucrelauaa  Stephanus  eft  lapidatus,  Ja- 
cobus  percuffus  gladio,  Petrus  crucifixus,  Pau- 
lus  dccollatus  ,  Joatines  relegatus  ,  &c»  Habet 
6c  fruftum  bonum,  exitumque  feliciffimum  tum 
CK  parte  miniftrorum  :  Ctpiiltts,  inquit,  de  capi* 
te  wftro  nm  perihiti  nullus  iabor  vanus,  nc  mi- 
nimum  verbulum  pro  Chrifti  nominc  prolatum 
fua  fraudabitur  mercedc*  Tum  ex  partemtnifte- 
rii :  Tr&dic4bitur  cnim  evangeliutK  *  hoc  eft  regni 
X  tantum  abeftut  impediant)  m  univerfo  munio , 
Regnumverbieft,  fat  eft  fiprsedicetur,  folover- 
bo  promovetur.  Verbum  regnieft,  fupprimine 


attmtatts  ,  Sr  pur»  Jocutionis  depravant  •  Ha- 
bcntexpreffa  mendaciafub  imagine  veritatis,  di- 
centes:  Eccehic  eftChrittus,  ficprofitcnturom- 
nesutcumqueimpuri,  &perditi,  fe  Chrifti  efle , 
fecum  cffcverum  fcripturarum  fenfum,  fe  folos 
re&e  interpretari  >  damnantes  ceteros  quacum*  Atlm 
que  fctn&itate,  eruditione  »  antiquitatc  confpi- 
cuos  * 

Addunt  dodrinag  fanflimoniam  vit* ,  diccntes: 
Ecce  in  defcrto  cfi :  fic  tandem  Deo  fervitur,  haec 
veraeftChrifti  rcligio:  quod  quidem  maxtmum 
eft  periculum  in  fingularitate  ,  &  fuperftitione; 
cjuodque  negotium  noa  modicum  diebus  noftris 
iageffit  Chriftiaaae  puritati  8c  fimplicitati  >  aa- 


quit,  fervireaefcit,  dilatabitur  ergo,  &  domU  D   tiquae potiffimum  &prifcae  religioni  ,  fub  fpecie 
nabiturabortu  Solis  ufque  ad  occafum  .  Et  hoc        ?■<-*■:—•*:-    -  -c __.?:_       t  ? __  r 

eft  maximum  fignorum  Chriftianae  majeftatis  » 
quod  verbum  hoc  regni ,  rcgniautem  a  ceterisre- 
gnis  Ionge  diftantis,  verbum  crucis»  patientiae  , 
cui  nuilaeftcumcarnecon)un£tio,  nulla  fenfuum 
titillatio ,  cujus  prima  vox  cil ;  fuimet  abnegatio , 
tam  feliciter  pr%dicatur,  auditur  ,  fufcipitur^, 
fanguine  etiam ,  cum  opus  eft ,  roboratur ,  manife* 
ftilttmum  fignum  pcrfidi» Judaicx*  verbum  hoc  re- 
gnifpcrnentis,  moxjudicandae.  E?tttne%  inquit, 
■  wttit  confummatio  .  Ita  delidum  eorum  divitiae 
funt  mundi:  Ita  &  tranfiatto,  quin  &  gioriofa 
difatatio  Chriftianae  rcligionis  in  occidente  ,  fi- 
gnum  fuit  oricntalts  defeftionis  •  Quid  vero  de 


fanftitatis,  reformationis,  obfcrvantiae,  &feve- 
riffimarum  a  communi  vivendi  ufu  fequeftratio- 
num ,  «juibus  damnare  inftituta  priora  folent .  Et 
tamen  inhis  quoque  frequenter  triumphat  mala 
bcftia>  magnas  de  fimpliciturba  viQorias repor* 
tans:  ficficimitari,  quin  &fufpeftos  atqueadeo 
infames  reddere  novit  fatan  plerofque  Det  fervos, 
qui  inveritate  ambulant,  reformant  morcs,  ia- 
ftitaunt  fimplices  ,  facramcnta  faepius  repetunt: 
quse  damnari  nec  debent ,  nec  poffuat  ,  nifi  ut 
maloaaimo,  &aegotioperambuIante  intcnebris 
a  pfeudochrtftis  ad  fallendum  aflumuatur  .  Ad 
quos  inquit  Chriftus  ,  nolhc  exire  >  vias  patrum  ^Mjw* 
fequimini,  novahominuoidogmata  ne  recipite, 


nobis  divinarepoffumus,  quiverbum  regni  aeta--  E  ftateinarca,  extraquamquicquideft,diluvium,        7* 


te  noftra  transfretafie  cernimus  ad  Antipodas, 
tantacumfpecie  &pulchritudine,  tanto  cum  fi* 
dei  augmento  novos  replefle  mundos,  totam  jam 
terrse  Iongitudinem  perluftraffe  ,  latitudinem 
etiam  totam  fub  ar&i£o,  reliquias  quafdam  ad* 
huc  ignotasvix  ignorare  fubantardicor'  Et  nos 
nihilominus  fuper  hac  tanta  evangelii  apud  eic- 
trema  mundi  Hmina  divulgatione :  dtcam  &  apud 
noftra  domeftica ,  reftriftione  aut  faltemconfufio* 
ne  ftertimus  &  figna  non  cogitamus,  in  noftrif- 
que  pauculis  lapidibus,  &ftrufturarum  reliquiis 
ConciL  CencraU  Tom*  XXXIII. 


&certa  mors  eft;  fimplicitatem  fervate,  dcferta 
nolttequaerere:  quid  Chriftus  fentiat  ,  quid  ec- 
clefia,  quaerite,  non  quidhumanafibiconfingant 
ingenia*  Quodfiaddant  penetralia,  atqueadea 
vos vocent, quafi  ad fecreta rimanda ,  ad  myftcrla, 
rcferanda ,  quicumque  paternam,  &  ecclefiafticam 
regulamnondignantur,  nolitecredere-  Suntqui 
ad  angulum  unum  redigunt  Chrifti  ecclefiam ,  ad 
revelationemfpiritus,  ad  ftatuminyifibilcm,  ad  ^nab, 
numcrum  quemdam  occultorum  praedeftinato-  Lve.17* 
xum:  mlit*9  nolite  crcdere.  Ecce  enim  ftmt  fuli%rMmbttA: 

H  h     %  exit 


A  N   M  O 


Jlj>m  %%\ 


Matibt  24* 


&*$?*%. 


¥J4*  79* 


»>Tbef*z, 


liic.il*., 


ffi.entiK 


727  &  FRANC*    ViCEDOMlN 

ex*t  4  txfo  corofeans  >  Sf  perftrepeos  ab  orieate  A 
ir>  occidentem ,  ita  adventus  fiiiih^inisi  res  pa- 
tens  eft,  omniutn  faeculorom  votis  comprobata, 
omnibus  locis  &temporibus  fibi  confentiens ;  ab 
orieute ,  in  occidentetn  perpetuo  ecclefiarura  con- 
fcnfudeduftaChriftianaverius,  tantum  utbono 
animo,  &finccrocordepetatur* 

Qtlod  fi  tandcm  verbis  ,  artibus  >  8t  praecla- 
m  vi¥cndi  modis  adjiciant  figna»  &  prodlgia? 
ut  fatanas  paratus  eft  «4  omniaadulteraudanon 
modo  verba  ,  &  fcripturas,  fed  $£giila  ,  quse  funt 
miracula  t  quod  futurum  omnino  in  pfeudopro. 
phetjs, ^Hrantic^riftisteftanturChriftus,  &divu$ 
Paulus,  praccipue  aum  rewUtus  fuerit  imqnm  iU 
le  iiQmo  petcari  fecnndum  afetdthnem  ffttan*  l  in 
amni  ntirtute  t  fignn  ,  &  }rod*&iii  ,  it#  ut  etUm  g 
(  quod  (pecificat  apocalypfis )  i&nem  $  tmh  trahjtt  1 
tun*  vero  maxima  inftant  pericula ,  ut  feducantur , 
&  fcandalum  patiantur  inwmeri ,  adorentque 
beftiam  tribus  &popuii»  ita  qttodtf*/?  *bbn*vien* 
t&r  dies  f  non  fiet fdva  omnis  earo^ 

Quale  autem  fpe^aculucn  revera  futurum  eft| 
dum  fanftus  Oei  iervtts  ,  verftatis  do&or ,  vel  au- 
ditov  tormenu  ab  impiis  pro  veritate  &  juftitU 
patictur:  tprtorautem,  &  carnifes  interim  (an* 
guinam  &  fcelerau  rnanu  figna  &  miracula  fa«s 
ciet  ?  Saiiguinem  juftorum  fiindct  ,  &  interim 
«cecos  illuminabit  ,  mortuos  fafcitabdt  f-  Vere 
ardua  hsec  erit  teixtat^o  .  Noftri  corruptores 
dutn  magno  illi  aatichrifto  prapcurrunt^  yw  ad^ 
hibent  verba  (picndore  qaodam  latinitatis.  &fi-  C 
ftae  pietatis  3  zeio  verbi  Dd  teformandae  ctcte- 
fm$  gtatis  extolknd^  condiu*  nuilamaddunt 
momm  difciplinam ,  quin  ut  ftmt  mtempcrati* 
apermnt  clauftr*  ,  folvi^t  vc*ta  ,  tojlmit  jcju^ 
nta  $  regulas  fanftorum  po.llqa.nt  *  cafttmonias, 
luxuriis  3c  crapuhs  fcedant9  n«lU  adhjbent  fi* 
gna  nifi  corrupttonis  »  impudicitiac  ,,  apofta(iae4 
&  tamm»,  p^oh  dolor,  tjuotantmos,  quotpr«;* 
^Ura  m^ejua  ,  quot  civkatcs  *  provincu$  *  rc; 
gn^  ad^  cultum  hcfti«  pertraxerynt  [  quid  i\ 
yerbis  addant  miracuU?  qui4  fiambus  &ftro- 
phis  dicendi  addant  virtutern  operandi  t  P^us , 
p  bohe  Deus  refpicc  de  coelo  ,  vifua  ,  cowge, 
retine  vineam  ,.  quam  plantavit  dextera  tua  . 
Yos  vero  tridett  ne  fedncamini  :  Eccc  ,  inquit  ,  D 
frddixi  vobis,  ^uantumvismagna  mirabilia,  na- 
tur«  &  artis  vim  excedentia  ;  praediaa  tamen 
funt,  nc  cito  moveamini-  Signum  hoc  eft  pro- 
ximae  defolationis  ,  imo  ipfa  eft  magna  dcfoia- 
tionis  pars  ,  Falfam  vero  doarinam  quid  tati*. 
dem  fequitur  ?J 

Poftxemum  fignorum  c.ft  *  omnibus  i^culia 
confirmatum:  fcquunturbelU,  (cditiotmcsA  gens 
coutta  gentem  ,  &  regnum  adverfus  regnum  , 
ququfquc  (  quod  «tddit  Lucas  )  Hierufalem  cir.* 
^umdetur  ab  exercitihus.  Hic  tandem  frttfl:us.ett 
impietatis,  hoc  pariunt  hscrefes»  didicit  iuocx-i 
taminio  Judaica  politia ,  qux  fub  ipfa  obfxdio- 
nepluresin  rcUgione  paticbatur  fedas :  didicit^  _ 
oricntis  ccclclia,  cjusc  tandcm  fedes,4  &imperia  E 
hoc  ttno  crimine  pcrdidit  ..  Conftat  jam  &  no-, 
ftiis  temporibus  quo  fpedent  fidei  turhatores, 
ncmpc  ad  ftatuum  everiiones,  ad  occupanda  re-, 
<^na  ,  ad  cxcutienda  principum  juga  ,  quo  loca 
Suenat  non  modo  gcns  contra  gentem  ,  &  re** 
^num  adverfus  regnum  t  fed  in  eodcm  re^not 
^dem  gente  ,  quod  miferabiie  diau  eft  ,  focer 
contra  "generum  ,  frater  in  fratrem,  Unguis  in 
fcipfum  (aevit  .  Hic  eft  fapientia  ,  o  dariffimi 
oratores,  qui  in  hac  facrofanfta  fynodo  totpo- 
tcnufftmas  majeftatcs  rcfcitis  ,  Hic  eft  fapiea^ 


1  FenRAR*  Thbolog* 


728 


^«•iSft 


tia,  qui  leglc  ^  intclli^at*  Hic  ftatibus  &  rcgnis^  H  »  o 
fftconfulcndum,  nemJaarttm  & cuniculornm au^  CH*"Ti 
dores  recipiantur,  nelocus  fit  impietati,  quam      li**< 
moscerta  feqifitur  feditio  populorum,  dominio- 
yumeverfio,  rerum  omnium  confufio  :  tcrribilis 
cftbeftia,  cuidatumcftnocere,  qu*  &  jam  mi- 
ria  fanguinis  effu^it  :   monftruoium  eft  animal 
corpushabenspardi,  pedesurfi,  ora  leonis,  ha-^|^^ 
bet  &  iram  magnaui  cum  poteltate  conjundam , 
fciens  quodmodicumtcmpushabct .  Quodfi,  o 
mundi  verticcs,  manet  animus  hsrc  diutius  to!e» 
randi  ,    fi  ad  tantam  malorum  colluviem  adhuc 
fufpicltur,  «^cc  nobisoboculos  defoiatio,  quam 
praedi^it  Daniet :  Ecce  omnia  direpta  t  ecce  in  C**.  ia% 
jantiisabpminatio  jacens  ubi  nondebet,  in  Ioco 
fando,  quae  fecum  trahi^  rerum  omnium  perni- 
ciem&rimeritum^ 

Tunc  qmi  in  Jud<ea  fnntt  confitente$  domino, 
veritatem  agnofcentes  ifftgi&nt  e  Babyione ,  ne  par-^ 
ticipes  fint  plagarun^  ejus*  Si  caufam  pubii<;am, 
\it  cupercnt',  juvare  ,  fer/arequc  nequeunt,  fibi 
confulant^&fugaconfulant  t  nequaquam  autcm 
confentiantcarni&fan^uini,  quac  funt  malacbe- 
ftiaeinftrumcAta:  fed  fugiant  admontcs,  adpa-f 
trum  confilia ,  ad  fanftprum  exempU ,  ad  pietatis 
exercitia  ,  ad  facramentorum  frequentUm ,  ad  me- 
ntorumcumulumj  utex  incipi^ntibus  fiant  pro- 
ficientcs»  T^efiat  autcm  fHgahyemc ',  vet  fitbbAte} 
animolento,  aut  frigido,  fine  amoris  ftimulis^ 
nevecum  iterospedixi  nori  poteft  cxhabitu  pec- 
candicontradto,  utdimitteieculpam  vqiimus,  & 
ierme  non  poiliraus ,  quas  difficultates  fera  patk 
tur  pcenhentia*  ¥<&  frtgntntibHs  €T  nntricntibus  : 
Vac  iis  1  quiconceptos  morbos  in  finu  fovent ,  pra- 
vas  opiniones  enutrjunt  ,.  farcinas  p^ftilentes  ia 
dorfoferunt,  undeincurvantnr  ,  ut  Iibidinibus, 
&  faeculi  hujus  concupifcentiis  pbfequantur  * 
Contra  bcatiqui  his  fcrupulis  &  laqueis  cxpcdi- 
ti  fugafibi  profpiciunt.  Qui  vero  \a  tefio  funt, 
jamfatisexercitati,  inculmine  pietatis ,  &  pro^ 
feduspofiti  jquicopleftialiberemcditantur,quo-  c<wi*% 
rumfurfumfunt  corda,  quipafcuntur  apud  fpon* 
(um  inmeridieinterlilia:  qui  mundo  tergaver- 
terunt,  pergant  ad  meliora ,  &nedefcendant  ,ne 
cordegraventur,  ne  ad  viliora  declinent*  Quin 
perfcverent ,  atque  ad  meliora  fempcr  contendant . 
Sacrifunt,  Deoobftru^i  funt,  a  curis  fsccttli  fe* 
jundi  funt ,  nunquid  ^.d  matrimonia  ,  ad  alendas 
familias,  ad  promovendas  filiorum  tuvbas  ,  ad 
exercenda  mercimonia  trahj  fepatientur?  Eo  ne 
bone  Jefu  defcendam  ego  ,  etii  totus.  defcendaLC 
mundus  ?•  Non  equidcm ,  nifi  tu  me  deftituis  ,fed 
egonoviflimusomnium  qui  intedofunt,  &eflTe, 
&  vivcre ,  &  mori  volunt ,  utinam  fat  fciam  ftan^ 
^esaemuiari, 

Qui  veroinagrolaborat,  fa&us  jam  exvirtu^ 
temilcs»  &operariusinvinea%  fibi  pcrfeftus,  8c 
ad  vocandosalios  miffus,  circadomini  talenta  & 
negotia  pracpeditus  :  ne  redeat  domum  tolierc 
tunic^m:  ficnudusnosprapcefiit  Chriftuts,  utpu-, 
derenosdebeat,  dum  in  e|usagonedetcnti,  cxx^ 
ram  agentes.  animarum  ,  caufam  tra<!itantes  uni- 
verfalem ,  unde  totius  pendet  mundi  falus ,  adhuc 
infirmi  reminifcimur  tunicarum,  commodorums 
&  proprietatum  noftrarum  :  quae  tameo  nihii 
funtprae  magnitudine  rerum*  quasmolimur  ina*. 
gro ,  in  hac  fynodali  &  o^cumenica  domini  vinea  ; 
ad  quam  colendam  dimiifis  propriis  fedibus,  & 
gregibusanimacariorihus  vocati  fumus.  Htenim 
Chriftus  in  caufa  noftra  coram  patre  tractanda 
non  fibiplacuit,  nuliam  quxfivit  tunicam,nullis 
commodis  inhiavit ,  quin  femetipfum  eKinanivi^ 

uf<ju« 


725  OAATIO    AD    PATHE5    CONCILlI     TllDKNT,     HABITA,  J $Q 


A  N  s  0   ufqueinmhiium*  V*parvuIisiIH$hominumcou  A 

Chhisti    dibus»  c|ui  iatanta  graviffimatam  rerum  mofc  ad~ 

»soz*     huc  tunicas  verfaot   ?n  animo  »    adhuc  redolent 

mti  L*'     p^pria  commoda »  adhuc  ad  fua  ipforum  confilia 

*  "      refpirant.  Hicenim  agiturdeextrema  mundi  aut 

reftitutione,  autdeftitutione;  Ecquid  tandcmes 

tu  homunculc  tunicarum  meditator  iatempeftivc, 

fi  te  ad  uniycrfum  compaara^ ,  i»t  commodumtuum 

qualccumqueitt  piuris  faceredebeas»  quamfaiu- 

teminnumerabiHumanimarum»  pacem  ecclefiar» 

gloriam  Chrifti?  Pergite»  otrfecro»  o  valentes, 

o  robuftf  Jcfu  coloni »  in  agro  cdis >  &  quidem  am- 

pliffimo  in  theatro  omnium  inagnificentiffimo » 

Jaboratc  fideliter  &patienter,  nevelitisdomum 

redirc  fine  opere  exa&e  praeftito  .  Quod  fi  ardua 

funt  negotia»  ii  fe  oppomu&t  potentes»  fi  mala  B 

multa  pro  Chrifti  nomine  funt  fubcunda»  vide- 

M/tttht  z.    te  ne  terteamini  *  Qni  perfeveraverit  >  hic  falvus 

eriti  nc  cceptadomini  confiiia  diffipate:  ne  fpi- 

ritum  implere  conantem  omnia  ieprimite  :   No- 

liteterreri»  Vosinhacpalaeftra  amittere  aiiquid 

nonpotettis:  fi  c&dent  regna  »  fi$orruentpopu!i» 

fimundiiniquitasjudicabitur,  fi  abominationem 

jufta  fequetur  defolatio,  vostamen  non  confuri- 

demini  . 

Uhi  corpns  ,  ibt  &*  4tquil#  congrtgdbuntHr  .  At 
corpus  vocat  ad  unionem»  ut  fibi  incorporentur 
generofse  aquilafcinlucemSoiisfixae  ,  $s  immobU 
Iiter  refpicientes ;  Sapithifce  aquilisChrifti  cor» 
pus»  facrumilludcadaver,  quo  piitoties  in  via 
pafti  &  recreati  fttnt,  quareoccurrunt  laeti  mox  C 
ubi  fentiunt  *  Et  hxc  inter  vos  >  patres  ampliifimi , 
habet  Chriftus  auguftifiimum  corpus  ,  ad  quod 
fuas  aquilas  advolare  cupit.  Quid  enim  eft  facrum 
hoc  conciltum  nifimagnum,  &univerfale  Chri- 
ftijcfucorpus,  ubi  praelucet,  prseeminetque  ca- 
put  Romau^  ecclefi»  per  iummos  hos  mundi 
cardinesmira  cum  venuftate,  &r  majeftate  reprae- 
fentatum .  Adfpichuu>  6c  obfervant  omnia  f  plen- 
didiffimi  ocuii  tot  patrum  fupetintendentium , 
quafi  cxploratorum  tota  die  >  6r  no&e  pro  do- 
xninigloria  vigilantium.  Manus  inclytse  fubmi* 
niftrant  robora  infuperabilia,  imperium,  reges, 
refpublicie  ,  principes  totius  fere  Chriftiani  no- 
minis,  tantum  ut  aquilas  ad  corpus  hoc  convo- 
cent :  &  veftrae  dignitatis  ac  voluntatis  pii  fedu-  D 
lique  executores  corda  filiorum  in  patres  con- 
vcrtant, 

Quid  enim  fpiriius  aut  favoris  non  prasbeat 
Caefar,  aquila  ifta  noftraoccidentalis:  finoftra 
"*'  *'  cft,  fi  ex  nobis  prodiitj  fi  fidem  fuamperpetuo 
catholica?  ecclefise  patroeinio  nobis  obftrinxit? 
Itafintilliclara  ,  felicia,  gioriofa  omnia ,  utde 
illiusegregia  pietate  propitia  omnia  Chrifti  caufae 
promittimus.  Quidvcro  non  praeftabit  fereniffi- 
mus,  clementiinmus&verecathoJicus  illc  nofter 
Jofias,  fcrvator,  dcfcnfor,  acpropugnator,qui 
hoc  unum  fcmper  eft  mcditatus,  utChrifti  glo- 
riam  terra  marique  promoveat ,  Ut  pacem  ecclefias 
reftituat ,  utpientiffima  «terna  memoria  recoien- 
da»  invidiffimi  patns  ccepta  perficiat  ?  Vivathic,  £ 
Vincat  hic  »  nam  quaecumque  iilius  funt  ,  nobis 
Chriftique  hominibus  patrocinantur  *  Necjuc  abe- 
ritatutela,  Chriftianiffimusfimul  &  religiofiffi- 
musillemagnianimipuer,  vix  eeremio  matris» 
fanfl:»  illius  &  pientiflimac  matris  iublatus ,  &  ec- 
ce  in  caftris  dimicat  armatus  adverfus  Chrifti  &  ec- 
clefi^  catholic*  hoftes :  quando  hic  caufam  Chri- 
ftidefcret,  qui  ficateneris  pro  Chrifto  pugnare 
didicit? 

Vos  interim,  optimi  patres,  agnofcite  locum 
yeftrum,  judicium  Dei  non  hominum  cxercetiss 
Coricil*  Gcmtd*  Tom.  XXXIIL 


Magnus,  integerqueadhibendus  eft  animus:  Vl^  ^^ 
dett  nc  turbtmini  >  Puramens*  &  fcrcna  confcien-  chjusti 
tiarccjoiritur:  Viictt  nefcductmini.  Inftant  pro*  ls^z* 
cellx,  ingruunttempcftates,  utinamnonfintdles  awT«r.t^ 
ultionis:  nonerunt,  modovelitis:  in  manu  vc- 
ftra eft  mundl  faius :  hinc ccrte  abire  non  poteftis , 
niR  aut  curatore*;,  aut  corruptores*  6ed  patres> 
fedpaliores,  fcdfafvatores  cltis,  huc  in  Spiatu 
fancfco,  tnfpirftufafvatoriscongregati  »date  ma- 
lisremcdia;  hoc pofcunt  greges  vettriabore,  ab 
anima  vettra  pcndentes  ,  hoc  univerfa  precatur 
ecclefia,  huc  refpiciunt  omnium  votat  Circum* 
ftant  malae  beftiss  fraudes  &  infidiae*  Videte  ne 
feducamini  :  ctrcumftant  malorum  principum 
minae ,  virefque  coadunat»  adverfus  Chrifti  fpon- 
fam»  fan&amqueHierufalem.  Videte»  neiurbe- 
mint.  Rem  agitemagno,rpiritu,  fpiritu  fciticet 
domini t  myfterium hadenus  proceffit  iniquitatis, 
)am  rctedum  eft,  jam  neqtut  djffimufari  :  my* 
fterium  immmet  furoris  8c  irae  domini»  abomi- 
nationes  noftras  jufta  defolatione  coTnpenfans. 
Jam  Srhocdivmamus  tum  ex  regulis  mundi  ori* 
ginalis,  tum  ex  fignis»  ac  prodigiis  numeratis  * 
Occurrere  tamen  adhuc  poftumus  ,  placare  pof- 
fumus,  avcrtere  poliumus  .  Htcefi  fkpicntiai  ^ni 
lcgit  inteUigAt ,  qui  hdet  duwd»disndi9  «wiiaf* 
Amen . 

ci; 

D     E      C    H  H   I  $   T   0       J    U    D    I  C    £ 

latis  dnintis  exfeSiattdoi  Qratio  r&vamdijfimi  ffa 
ixis  Serafhtni  Cabatli ,  Brixknfis  Dowintcafti  *  fa- 
sra  the<tio$U  do&Qris )  at^ne  frovincU  tcrr£  fan* 
3$  frovlncmils  ,  in  dwnink*  prima,  adventus . 
MOtiXih  ^dd  facrmt  oetmieyricxm  Tndentwm 
concitium  • 

Str  m  u  a  admiratione  di^niilimum  femper  mt- 
hi  vifum  eft ,  fereniffimi  patres ,  oratores  cla- 
riffimi ,  quod  Chriftus  dominus»  fecundum  eain  , 
qua  unum  cft  cum  patre ,  divinam  naturam ,  infi- 
nita  bonitas  cum  fit  atque  hominum  creator ,  pro- 
quefalute  hominum  faftus  homo,  fanguinem  8c 
vitam  cum  dcdecore  tradiderit:  verumtamen  il- 
lum  ipfum,  aliis  in  falutem»  aliis  in  perniciem 
fore>  experientia  ipfacomprobemu$:  Nilque  vc« 
riuseifepercipiamus,  quam  quodSimeon  illefef 
liciffimusfenex»  interamplexus&ofcula»  infan* 
tem  Chriftum  veneratus ,  divinoquc  inftrufltus 
oraculo»  ad  virginem  ipfiusmatrem  dixit:  Ecce  ius.z; 
hic  pofitns  efi  in  rninam,  &  in  reforre&ioncm  mnl- 
tornm  in  Jfraet*  Quidnarn  prasftantius  ,  cxcellen* 
tiusinter  tot  8c  tanta,  quas  propter  nos  egit  & 
pafluseftChriftus,  quamturpiffimum  noftne  fa~ 
iutis  gratia  ipfius  in  crucc  fuppllcium  ?  Nihiiomi- 
nusdum  agitanimam,  dum  pro  inimicis  patrem 
deprecatur ,  dum  humani  generis  cum  Deo  recort- 
ciliationem  abfoivit:  uni  tantum  dicitur  :  Hodie 
mecHmcris  in  faradifo .  Idem  ipfeChriftusqui  me~ 
diator  Dei  &  hominum»  quihominum  falvator 
8c  redemptor  ad  falutem ,  hominum  judex  ad  con- 
dcmnationcm  »  eft  a  Deo  conftitutus:  fe  ad  ju- 
candum  orbem  aliquando  venturum  »  in  evan* 
gelio  jam  jam  perlefto  teftatur;  aliis  quidem  fi- 
niftram  fuam  ,  mortem  nimirum  8c  gehennam 
redditurus  comminatur.:  aliis  vero  exultare  prae- 
cipit  »  dicens:  Snfcipite  &*  tevate  cafita  vtfira  ,  ■&***«< 
qHoniam  apfrofinqHat  redemptio  *vefir4,  .  E  Chti- 
iti  igitur  judicio  cum  rerum  noftrarum  fumma 
pendeat,  velpcrpetua  ipfafeficitas,  aut  certeae- 
temaipfadamnatio:  nil  cordi  noftro  antiquius, 

Hh     3  nil 


AM0 

Ckrmti 


£ut*  %i* 


JtotthtZ* 


Jtom-ft 


<**C?r*!f< 


¥*&*• 


*CmC 


7|t        Seraphini   Caballi^  Br 

mlperfeverantlus,  nil  importunlus  efife  deberet»  A 
quam  ut in  tam  ancipiti,  incertoque  rerum  noftra* 
rum  eventu ,  pafati  &  inftra&i  inveniri ,  dtltgen* 
tips  &  accuratiiis  ftuiteremu$r  Qaamobrem  CbriU 
fiusdomions  noft  *  fithuis  amantiffimus  ac  ftu* 
diofifiimus,  toties  noshoruuur,  dicens  :  FigHa* 
te  itaqut  9*  vmni  tewjpore  wrantes  s  ut  iigni  kabe&mini 
fug$r*  ^mnia  ifta  qua  ventura  funt  ,  O*  ft& re  ante 
fiiium  hominis*  Si -'perditioneui ,  GmUerrimumH* 
ium  intemum  timendo  perhorrefcimus»  quodtf* 
fugiemus  ?  ubi  delttefcerc  poierimus  ?  S*i  vera 
perpctuam  illam  (  quod  pratftat  magis  )  cum  Deo 
locietatem  concupifcimus  ,  peroptamus;  defide- 
ramus*  quid  nobis  agendum  patres?  fujtfsfidem 
tk  patrocininm  it*terpellabimust  ut  tantamaffc* 
quamiu  beatitudinem  ?  £a  adcft  mater  noftra  B 
ecclefia»  untco»  mqm  diviniffimo  »  ac  faf<iber~ 
rimo  confilio^  per  apoftolkam  do&rioam  *  cotn- 
tnonefaciens  nos ,  &  dicens  t  Iniuimini  dominum 
Jzfum  Chrifium  ,  ut  illuminduu  ,  nedum  iplfqs 
finiftram  fubterfugere  vafeatis,  venttn  &  ab  ejas 
dextera  regnum  obtiaeatls  gternum  *'  FaAurum 
jgitur  meiatf$exiftimav£,  non  quidem  tantae  tti 
fplendori  &  majeftatt  ,  nequc  graviflimo  huicf 
atque  in  tota  Chriftiana  republica  religioliffimo 
confeflui*  fed  imbeciilitati  mc&  (quafervamco~ 
ram  ;ot  dominis  fuis,  ma;orum  juflu*  verba  fa- 
yere  deces  )  fiquid  nam  referat  ,  Chriftum  nos 
tnduere  (quo  nil  divintus»  nilque  aobt$  titiliu$ 
eontingere  poteft  )  &  quanam  ratione  id  fierj 
poftit*  plana  ic  aperta  oratione  adveftrimemo*  C 
riam  revocavero , 

Qaurn  Deus  patef  f  fecundum  confilium  ,  & 
fuae  voiuntatts  benepiacitum  ab  aeterno  decreve^r 
rit§  neroiqem  ck  filiis  Adam  fui  regni  tn  perpe- 
tua  tlia  felieitate  confortem  admitteret  niii  quj 
dilefto  filioiuo  %  Chrifto  Jefn  >  domino  noftro 
0mtfeseffent»  atque  conformes  (  di^o  apoftolo 
(liceate  %  'itym  tfms  frafcwk  ,  CT  fratUflinwit 
*Q»forme$  fieri  imapnh  Jiiii  fui  $  ut  fit  ipfi  nrim9$e+ 
nitut  in  mnitis  fratribm r)  Chrifti  imaginem  & 
fpeciem  geramosft  &  induamus  oportet  ^  fi  no* 
ftrae  falutt  cofxfukum  iri  cupimus,  Cujusreima* 
gnitu4o  atque  praeftantia  cum  hnmanum  confi- 
lium  excederet  ^r  vires  *  Det  clementta  fadum 
eft  ,  ut  hominum  genus  tanto  tnunete  digna^D 
retur  atque  iltuftraretur  *  ut  filii  Adam  %  filii 
coniUtuerenrur  Dei  ,  prioris  ac  terreni  Adatn 
imaginem  deponentest  ipfius  Chrifti  effigiem  U. 
fimiiicudinem  pulchriorem  induerent  ac  dtgnio^ 
rcm  *  (^uodutmagnificcntiusperficeretur*  ide«H 
per  naturam  filius,  Chriltus  d^minus,  per  oin« 
nia  fratribus  prius  affimiUrt  voluic  %  formam  fer* 
m  actiphns,  in  fimHitudintm  haminttm  ftBus  >  4t*s 
ytte  h&hitu.  invtntm  ut  hvmti  ficque  mortalitati$ 
noftrae  imbeciUitates  *  conditioncs  f  atquc  lan- 
guore$  aflumens  %  hnmanam  vere  induit  natu- 
ram  ft  Ut  tfnonUm  fueri  commnnicaverunt  carni  & 
fangmni*  ZT  ipfe  communhamt  eifdetn  t  tmutus  ftt 
vmnid  %  a&ffue  ftcmt$  x  ut  de  plenitpdine  ipfiu^ 
iiccipiinte$t  jure  opttmo»  per  iJIjus  mnosado-  E 
ptionis  fpiritum,  &  inhabfrantem  gratiam »  iibi 
conformes  ^  perfimiles  ^rtc^ii  $  pr^olaras  ejus 
virtutei  *  iliuftres  conditioncs,  divinafque  pro« 
prietate$  inducremus  ?  aflumeremus ,  nobifque  ip-% 
fis  vindkaremui  ?  ttt  quemadmodum  ipfe  ab  «ter-- 
po,  per  naturam  Det  filius  eft  &  hatres  ,  atqu^ 
unuoi  cnm  patre  :  ita  8c  nos  fplendorem  illiu^ 
communicanres  ,  per  adoptbnem  filii  ,  harredes 
pei  patris  ,  in  tempore  conftitueremur  :  atque 
ita  t  adhaerentes  Dco  unqs  fpiritus  cum  eo  efli- 
ceremur  :   Chriftum  per  omnia  induti  9  natura^ 


IXISMSTS^   DOMlMICAKf|..         7J2 

lcm  Dei  filium  in  fratrem  adepti  f  cum  Ipfotjne  £-^  w  ~ 
Deum   communem   in  patrcm  affcquuti  ,    fic  atQH81ST, 
fuavitatem  ,-  fpiritufque  dukedinem  nafii  ,    ad      15^5. 
invtcem  erattilantes  dicere  poffimus;  yiitte  qtut- 
iem  carttatem  dedtt  noblt  Deus  Tater  ,  ut  XtlnDet  * 

mmimmur  €?*  jimus  1  CT  fi  nmdum  apparuerit  quid 
erimusy  fimns  quoni^m  cum  'venerit  iffe  ?  fimiles 
ei  trimus  *  &  mdebimus  eum  >  Jituti  eft, 

Ha?c  igivur  firma  anchora  eft  de  coelis  ad  na$ 
demifla  ,  amplifiimi  patres  :  hoc  unicum  perfu- 
gium,  fojum^ue  prxfidium  e  luperis  datum :  in 
quo  >  ik  non  peraliud  ^  oporret  nos  in  aovilfi- 
mo  die  svadere  f  &  Chrifto  judici  Isetis  animtf 
occurreref  Quod  nam?  adnaturakm»  inquam» 
Dci  Fiiiurn  conformatia:  adfalvatorem  noftrum 
fimititudo:  sd  Chriftum  noftrurri  imitatio:  ut  ia 
illum  mutati,  perque  Dci  clementiam  converfi, 
atque  illum  iqduti  ,  nobis  aliquando  dici  e^pe- 
fiamur:  Sufcipite  %  p*  ffuate  tdpita  weftta  ,  ^m~  Lh$,  4^ 
pUm  approftinzuaf  redempth  veflra  »  Qupd  ^uo« 
nam  pafto  aflecjui  pollimus,  paulo  aftiuspeten- 
dum  eft  ?  Impo/Jihile  cum  fit  fim  fide  platere  Deo  f 
actedentemjtit  ad  Deum  credere  opQrtett ,  Chriftus  S»*^  *** 
autem  vcrus  c*iftat  Deus  &  homo  ;  nequaquatn 
fieri  ppteft  ,  ut  Ulum  iicut  decet  induamus  ,  fi 
qualis  <{uat|tiif<jue  ilt  ignoraverimus*  Ad  haec> 
fum  vires  e*  natura  nobis  minime  fuppetant, 
quibus  illum  induere  3t  imitari  valeamus  :  ad 
lliumcjue  acce^at  nemo  ,  nifi  quem  pater  traxe* 
rit ,  qui  mifit  itlum?  fperandum  in  Chriftoeft» 
quod  pro  fua  bon^  Voluntate  ,  feipfam  nobis^*-"'*' 
haud  tjaaquam  denegaturus  fit  ,  Poftremo  cari* 
tas  cum  fit  Detis*  quonam  jnre,  Chrifto  ?  vero 
Deo,  &  4ommoaoflro,  fimiles&conformeseva- 
dere  poterimns,  Gcaritate  (inqu^manentes,  in  **%m*& 
Dcomanemus,  6e  Detis  in  nobis)  deftituti  foc- 
rimusf  Diviniffimum  lgttiff -ho9  neg^iurn  »  fi* 
^«1  fpe  »  &  carit^te  ineftahili  ^uodammodo  in 
nobis  perficitur  &  abfolvitur  :  ouibus  veterem 
homincm,  cum  aftibus  fuiscxpohantcsnos ,  no- 
Vum  ('ChrtftBfli  fciltcet  )   qui  fecundnm    Denm  , 

emtus  eft  in  juftitU  %  <r  fantiiute  veritatis ,  f«i  -  ?-*  *♦ 
renovatur  in  agnitknem%  fecundum  Wdpncrn  e/tfi,C«?.|i 
yutmavit  illum  »   induimus  «  Sicque  fecundum 
unam  atque  alccramnaturam»  ipfum  Dci  filium 
nobtsipft  vendfcantes,  vete  primo^cnitum  ,  fra-s 
trem  »  Chriftum  dominum  tndutt  ,  ejjus  imagt^ 
nem  ,  effigiemque  facram  animis  ,  corporibus  * 
AQibufque  noftris  undique  circumferamus  «    $ed4*€f*3* 
veftri  gratia  liceat,  patrcs,  lucutentius  &:aper- 
tjus  taqtum  explieate  myfterium* 

De  ncccffitate  fidei  in  Chriftum  %  qua  ve- 
rum  Deum  ,  vcr«mque  jiominem  %  fi  falutem 
aficqui  cupimus  fateamur  oportet  »  nemo  fide-» 
lium  ambigit  ?  cum  asrerna  ipfa  falus  ,  in  Det 
patris  »  Chriftique  ipfius  filii  notitia  recondiia 
ih;  tias  efi  enim  ^itaaterna^  inquitipfc,  u(f+*y****fi 
%nofc4nt  te  fotum  *verum  Dettm  patrem  ,  W?  fM*& 
mififti$.J-efum  Chtiftumt  quem  idcm  pater,  tini- 
cum  dcftinavit  ,  nobifqu^  dedit  propitiatorem  >  $m*%% 
pcr  fidem,  in  ianguinc  ipfius,  ut  pcrfuammor- 
tcm  reconciliaret,  quae  in  coglis,  ^qu*  in  ter* 
ris»  in  ipfo;  ut  quifquis  in  ili am  crcdcretr  tioti 
periret,  fed  viramtiancifceretursctcrnam  *  Hahc 
fidem  ,  in  generationihus  ab  Adam  untwfis,^  w  ,,, 
vcri  Dci  cutror^s  ,  diverbs  ,  icmper  tamen  ve-  *' 
nerandis  facrificiis,  variifque  ac  religiofis  riti** 
bus  profcfli  funt  -  Chrittum  igttur  pet  fidemj 
in  quantum  pcus  eft  ,  nt  oporret  nos  indui* 
mus*  fi  redte  8$  firmiter  de  iUo  creditnus  ,  qu* 
de  Deo  fiUo  credenda  fan^la  tradit  mater  eccle* 
fia  catholica:  nempeeamdem  fibi  eflfe  cum  pstre 

Oaturam^ 


Anho 
Chrhti 

1565 
C<*Uj*  i» 

I*  C<?r*  5> 


£***/<  lf 


x*  7oa*v$» 


*>*»/  * 


7^3       OkAtio  ad  patres  cokcilii  Tridbnt.   habita.       734 

natwam,  fubiUntiam,  gioriam,  iphtfimauique  A  xc  &  firmirer  de  Chrifto  ccclcfi*  capite  &  fponio  J~ 

qualitatcm;  Quod  mthum ,  ffknizr  %  w  fii*ra$  '  .'.-«..      ^   •■        -  ^«--«'     - 

^f^w^  10*4X0  pAterna  ghri#  ftt  :  fwtanx  omni#  t*r- 

fo' *virtutis  fu# *  Chriftum  autem,  quoad  huma- 

nam  naturarn,  nobis  ipfis,  vcluti  amictum  cir~ 

eumdamus,  &  per  fidem  aptamus,  fi  verumho- 

minem,  per  omnia  nobis  fimilem  (abfque  fcc- 

cato  tamen»  qmmiarn  nulium  fecit,  n*?tihit*s$a 

wentm  tfi  in  <tre  *;$**)  quodque  propter  nos  fa&us 

fit  homo,  &  cum  adhuc  inimici  eftemus  *  noftri 

caufa  mortuus  fit  perproprium  fanguinem,  pur- 

gationem  facienspeccatorum,  arqnc  iaillumpa- 

tcr  cxiftens ,  mundum  fibi  tcconciliavu ,  generofa 

fide  credidcrimus* 

Si   dilc&am  ,   &   proprio  cruore  p&rtam  fibi 


N  O 


credit,  profiretur  &  docet  .  Novitnamque  Chri-  Chmstj 
ftum  eccieium  iuaradefertuflenumquam»  nceut      i&z* 
alicjuando  dcfcrat  ficri  poflc:  cum  pollicitusfit, 
fe  ufju*  ad  fdcuti  confummatiMtm  nobifcum   fu-  Mattb*  f. 
turum  crtc  ,  nunufve  Spiritum  veritatis  a  Chri» 
fti  fponU  vcccflTucum  aliquando  »  fofpicari  po» 
tcit,  ivcoicii*  dominum   promififle  5  Mittam  &•*&*».  t^ 
kt$    Sfiritum  «wttjtu  ,    ifui  d  Tatrt  froaiit ,  ut 
maneat   wbifcum    in    dttrwm  *  Pro    couiferto 
qtsoque    habet  »   a   Chrifti  ecclefla  ,  quamdia 
in  hac  peregrinduone  verfatur  ,    neque  cxtcr- 
jtsum  divinum  cultum  ,   neqae    facramentorum 
falutarem  ufum  ,  nequc  Romanum  pontificem  9 
omniumcjue  maximum  *  certiffimum  Chrifti  vi- 


ecctcfiaoi   >    quibukumque    (acrofanftis    reme-  B  carium»  Petri  fueceflbrem  toHendum  ,  dejicicn- 


diis  ,  acque  ad  falutem  opportunis  facramen- 
tis  ,  locupletaifc  §:  ornaife  »  atque  cidem  dc 
fummo  paftore  &  capite  *  cum  plcniffima,  atcjue 
sd  aedificationem  fui  curpori$  (  quod  cft  eccie- 
fia  }  neceflaria  auctoritatc  »  in  Komano  ponti* 
fice  omnrnm  maximo  *  coniuluifl^  «  profpe* 
yiflc  ,  &  providiffe  #  haudtjuaquam  dubitavc^ 
nmtu^ 

"Pcriuncfidem  Chriftum  nos  induimus»  Chri^ 
ftoque  tanquam  facro  vetamine  circumtegimur  * 
Otti  enim  in  Chriflo  btftizjiti  eftis  ,  Ch**ftuw  ?#* 
dniftisy  inquit  apoftoius,  cum  fidei facramentum 
baptifma  etfe^  non  ambigimuo.  Qui  fidemhanc 
non  habent  jam  jadicati  iunt »  jamarcgnoChri 


dum  ,  abrogandum  :  Non  i^norans  ♦  Chriftum 
(  in  gratiam  d:  commodum  cccIcJiob  fuac  )  pro 
fide  Petri  »  fucceflorumqne  cjus  Romanorooj 
pontificumro^aife*  ne  deficcrct :  ut  ipiius  cccic-  ^f*  *u 
lia:  generationes,  atquciucccfiioncsunivefUr  ha*. 
berent,  pcrqucm  in  fidc  confirmarentur,  conti- 
nercntur:  hac  fide  vcre  Chriftum  induimnst  (k 
Chriftum  imfuti  ,  noa  timcbimus  jiuhccm  ,  fed 
cxpcftabimus  rt?demptorem  :  li  tasncn  fpcs  caxi^ 
tatque  non  detuerit. 

Quum  priuium  interior  homo  nofter  per  fidet 
lumcn,  divtnumque  fplendorem  Chriftum  vcrc 
iudutus  fuent ,  ineffabili  diviaas  pietati ,  divinif- 
fimifquc  Chrifti  meiitis  tocopeftorc  inhxrentes. 


fti  eitclufi:  quonum  non  creduntin  nomineunt-  C  in  itdnciain  quamdamerigtmur:  fpcque  tMaqu» 


genitifiliiDei.  Dicathoc  Arius  »  fateaturSabeU 
!ius»  fubfcribat  Apollinaris  ,  Photinus»  Ncfto- 
rius,  fimiliumquchominumcoliuviess  atque  to* 
ttius  tmpietatis  duces  *  qui  in  una  vcl  in  altera 
natura  verum  Chriftum  negantes  primam  fidem 
irritam  fcccrunt » &  fuperbiac  fpiritu  inflati »  alium 
a  vero  fibi  Chriftum  fingentcs ,  ab  utero  fan£l« 
•natriseccleftseerravcrunt,  atque  impurado^mi- 
tatradiderunt,  &  foiventcs  Jefum,  ejus  fide  fe 
fe  rgucrunt  * 

Horum  netarta?  iocietati  jure&meritofcfcag* 
greget  Luthcrus ,  &  univerfi  ipfitts  aflfeclae  ,  divi- 
ni  cultus ,  ac  totiusccclefiafticae  politias  (  quin  po* 
titis  ipfius  Chiifti  in  fuo corporc «  quodeftcccle-* 


non  confuudit ,  quaque  (  teftantc  apoftolo)  (ttvi  ^m 
f*£ti  fumvst  diverfaquadam,  aliaquc  divina  ra*  tdm.u> 
tionc,  fecundum  unam  atque  ahcram  naturam, 
Chriftum  induimus:  atqueintcr  gemitys  incnar* 
rabiles,  frequcntiaquc  cordisnoftriinccelumfu* 
fpiria:  pcr  paticotiam&Ionganimitatcm,  rcve- 
lationem  glorias  iilioium  Dei  expcdamus  ,  cor-  id.mi;  t 
poris  mortis  hujus  redentptionem  ♦  In  viventcm  «•^•*» 
igitur  fpcm  hanc  per  relurreitioncm  Jefu  Chri- 
fti  cK  mortuis  ,  ia  haereditatem  incorruptibilem 
rcgcnerati,  ipfum  Dei  filium  ,  ficuti  Dcns  eft  » 
per  fpcm  induimus,  cum  de  immenfa  ipfius  mu 
fcricordia  ,  atque  clcmentia  ,  numquam  diffidi- 
mu$t  c\r  cxecrantes,  Caim  ,  Judamque  prodito^ 


fia)adverfarii ,  obtrcftatorcs,dcfertores,impor^  D  rcm,  &  rdiquos  omnes,  qui  dcfperantes  femet 


tuniifimique  hoftes  ,  qut  perditifiimo  conatu  ip 
fdtn  Chitftt  ecclefiam,  Chrifticorpus,  membra, 
Chriftt  fponfam  >  &  amantiifimas  ovcs>  paftore 
&  capitcdcftitiiere»  poteftate  privarc,  facramen* 
tisgvati^  atqucirtftrumcntisfpoliare  i  ab  eadem* 
que  tremendum  altaris  veriffimum  facramentum 
diviniflimumque  auferre,  Spiritusfandi  aiiiften» 
tiam  nonhabere,  obloquuntur»  inaniterconten* 
dunt  >  Sc  impudctuer  ciamant  ♦  Atque  adeo  his 
incumbunt  >  ac  fi  poflibilc  effet  Chriftum  mentirt , 
ieipfum  ncgare  poifc ,  &  futs  promiffis  non  ftetifle: 
vel  ccrte  ecclcfia;  fponfam  corpufque  fuum  oblivio^ 
ai  tradidifle  #  Num  infideiis  ,  nura  imbeciNts  , 
numimmemor  eftcSus  eft  Chriftus:  utcccfefiam 


ipfos  tradidcrunt  in  opcrationem  omnis  inicjui- 
tatis  ,  peccatis  noftris  ,  quamvis  graviflimis  & 
turpitfimis  ,  in  immenfum  Chrifti  pietatem  ma-* 
jorem  efie  &  ampliorcm  non  dubitamus  :  non 
ponentes  carnem  brachium  noftrum  ,  nequc  de 
Jnfinita  ejus  Uonttate  nimium  praefumentes  , 
ut  fecundum  carnem  vivamus»  St  una  cumPa^ 
trc  ,  &p  Spiriru  fanfto  ,  Chriftum  mortem  no- 
ftram  ,  &  perdttioncm  minlme  velje  ,  fed  po- 
tius  ,  ut  in  gratiam  ipiius  rcftituti  ,  in  finem 
ufque  perfcvcremus  ,  magnopere  deltderarc  ta- 
lem,  tantumque  fore  ,  qui  poffit  ,  cV  velit  de* 
pofitum  noftrum  fervare  in  ifittm  dicm  ,  indu* 
bie  fperaveri mus :  Chriftum  fecundum  deitatem  , 


fuampropriofanguineacquifitam,  corpus  fuum  ,  £   per  fpem  profeiroinducmus 


osexoflibusfitis,  carncmde  carne  fua,  gregem, 
oves ,  fponfam  ,  tratrcfque  fuos  ,&cohxredes  non 
ditigat,  nonamet*  no«  cttret;  fed  crrorum  fce- 
ditate  depravari  »  peregrinis  variifque  dodrinis 
abduct  ,  nefario  cultu  contaminari  ^ermittatf1' 
Qttid  impium  m  agis  ?  Quid  de  Chrifto  tndigntus , 
deqneipiius  innoseximia  caritatc  turpius  cxcogu 
tari  &  commcmorari  poteft  ? 

Catholicorumautemde  Chrifto  fides  umveriae 
i^reticorumperfiltdeadvciUttir,  Sr  pie  refteque 
>}e  Chrifto Dco :  fidclhei  deChrifiohominc:  ti- 


OrnamurenimChrtfto»  &  fccundumipfius  hu*  uTlm.i* 
manitatem  illum  per  fpem  snduimus,  fi  haud* 
quaquam   difltdimus  mcritorum  ,   fanguinifquc 
fut,  atquedivinargrattacnos  comparticipcs  vcIJc» 
Et  fi  cor  noftrum  non  rcprehendcrit  nos,  fidu-  tJoA    ^ 
ciam  talem  in  ipfum  habeamus  3  iilum  nobis  mi-  mbt. '  »> 
nime  defuturum,  fed  advocatum  ,  6V  interpclla-  *•*"*•  8* 
torem  pro  nobis  agere,  vuhui  Dci affiftere,  ut 
Deopatriejus,  opereconctliari,  cumipfo,  &  in 
ipfo,  tn,  pcrpetuum  fimus,  regnemus,  confifta- 
mufque»  In  hocigitur  marimagno,  tot  tentatio- 

num* 


A  K  8  O 
CHAIITI 

?Rtbr*  t, 


Ribn  p 


**C«r#  tj* 


7j5  SeHAPHINI    GAbaLLI*  Bn-fXIfiNJI*)    P-OftHNlCANI,  73# 

num  ,   atque  difcrimmum  flu&ibus  &  prpceltis  A   eam  tantUm ,  fed  loter  adVetla  quoque  cpnftan- 
agitati  ,'  fortiffiuutm  foiatium  habemus 


confu* 
gTcntes  ad  propofitatn  nobis  fpenv,  quahancho- 
ramfirm^m  &  tut&m,  npnhumanae  fapientiae  vel 
virtuti  innitentem  ,  Jld  nfyue  ad  interkr.t  wta- 
mmis  incedtntem  <&  pwetntnttwi  >  xbi  pratatrjor 
nofter  pH  nvbh  introivit  $efii$  -  O  divinae  m  nos 
pietatis  clementiam  l  o  immeniam  Dei  Patris 
in  filios  adoptionis  benignitatem  qui  ut  |n 
illutn  fperantes  non  confundefemut  :  in  iHttm 
confidentes  non  infinriaremur  .  in  illum  fpem 
noftram  cogitatufque  noftrps  reponentes  ,  non 
deficeretnus  ,  abiindkntius  voluit  ,  p.biHcfUtio<- 
ncs  fuas  in  Chrifto  ,  nobis  hseredibus  fuis  p- 
ftendere  ,  paiamque  facere  confilti  fui  immobi- 


t£m  tk  perfeveranteoi. 

Chriftuiri  igitur ,  prout  Deus  eft ,  per cariUtem 
nosinduimus,  fi  deledUt  noi,  ft  gratum  nobis 
fit ,  quod  verus  cxtftat  Deus  omnipotens,  om~ 
nium  creator  ,  Patri  per  omnia  aequatis:  quod 
eadem  potentia  ,  gloria,  &  majeftate  frtiatur, 
qtia  3c  Patef  :  fitque  feipfo  beatus  ,  bonorum 
npftrorum  non  indigens:  fi  horneu  ejus  ab  hp- 
munbtfs  Untvecfis,  muitoampiiusmajoricumve- 
aeratione  ,  culta,  &  obfervantia  tra&ari,  eofi» 
Sc  iraberi  eupimus  •  QuatenUs  .Chriftus  horrio 
elfc,  per  carit&Tem  ilium  i&duimiis,  fi  rc&iffitfca 
corporis  noftri  diieitione,  de  hypoftaticaUftrd- 
ne  dliuscum  Verbo  gaudemus,  fi  de  gloria  Sc  no^ 


A   n  tf  o 

CH»tSTI 


Jitatem  ,  jutejurando  interpofito  ,  ut  per  duas  -B  ^ine  omnium  maximo  ,  per  mortem  crucis  iibi 


res  ,  quibus  impoffibile  eft  mentiri  Deum  ,  fpc- 
raremus,  (hi&  oeuius  nm  *vidit ,  nec  duris  audivit , 
nec  in  cor  hominis  afcehderuat  7  niil  tantam  negle- 
xcrimus  falutem» 

Spes  igttur  inChrifto,  cumcertos  non  reddat , 
aiio  iii  isecatofelicioremede,  quamChriitusno- 
bis  potius  quam  fihi  propriofaDguirie  acquifivit, 
totis  animis  ardentique  defiderfa  ad  iliam  teh- 
damus,  patres,  5^  per  evangeiii  prieceptorumque 
ejus  obtemperationem,  certim  noftram  vocatio- 
liem  Facientes,  ad  illam  feftinemus  :  profitentes 
noscum  Abraham  ,lfaac,  Jacob,Deia'micis,  pe- 
jregrinps  eflTe  fuper  terram,  non  iiabentes  bic  ci- 
vitate.rp  mancntem ,  fed  futuram  intjuiramus :  fa 


yi*n*  t%; 


paratb:  quod  per  fuUm  languineth,  humatttim 
genus  a  peccatis,:  &  a  cHabolica  fervitute  rede- 
merit;  in  fratr^s  adoptione  nos  elegecit:;  patri 
reconciliaverit :  principem  mitndt  hujus  ,  anti* 
quutn  noftrae  falutis  hoftem  devicerit  ,  ejece* 
rlt»  deturbarit,  atque  de  lilo  triiimphuixiadgu-  Utm^** 
ftifflmtitn  deportaverit:  cjuod  redemptoris  mtm- 
dititulumfibi  vindicaverit,  fuifupphcii  patibulo 
orbem  fubegerit:  iter  ad  cdeium  nobis  praepaca- 
verit:  locum  beatafcjue  marifion^s  in  regno  fuo 
riobis  decreverit,  ftatuerit  fumma  cum voiupta- 
te  ,  &  animi  iastitia  accepcrimus,  fibitjue  gra- 
tulabirnur* 
Hac  caritate  Chriftum  ,  fecundum  unam  aut 


lutemus  a  Jonge  aeternas  deiicias,  beatamque  ii-  C    aiteram  natpram,  nos  indutos ,  argumentis  cla- 


lam  Dei  viventis  civUatem  &  patmm  ,  cujqs 
cives  effedi  fui^iis,  &  divin^  forte  confcripti , 
^uac  pulchra,  quae  decora,  quas  fuavia  apud  fi* 
lios  liujus  fspcuiihabentur  &  exifKmautur,  con- 
tcmnamus  ,  afftigi  pofcius  eligentei  cum  popuio 
Dei  ,  &  Chrifti  imptoperium  portare ,  una  cum 
Moyfe  ,  cjui  fe  hegavit  fiiium  effe  -filiae  Pharao- 
|its  ,  quam  tempQralU  peccati  habere  jucundi- 
tatem ,  quam  a  Chrifto  feparari .  Conqueramur 
cumDavid,  incoiatumnourumproiongari:  cum 
Paulq ^diffclvi  cupientes,  ut  Cum  Chrifto  noftro 
regnemus.  Chriftum  igitur  per  fpem  induentes, 
confidentius  expe&abimus  praemiatorem  ,  quam 
metuenius  ultorem . 


riffimis  ofteftdinius ,  (i  fummas  ex  cord  is  noftri  p$« 
netraiibus  {Ibigratiashabemus;  quod  tottaatif- 
quebencficiis,  ab  arterno,  eleftione  &praedeftl- 
natione  ,  iritempore  >  votatione  &  juftificatione , 
demumque  futura  giorificatione  dignos  noseife- 
cetit ,  fi  mandataefus  cju#  gravia  non funt ,  ferva- 
mqs:  fidiligitisme,  inquit  ipfe,  mandata  mea  *-^*»»f<. 
fervate :  fi  honoris ,  gloriae  ,  &  Jaudisejus  ftudiofi  tm  *^*. 
&  cupidi  fumus,  horumque  zelatores  amamus. 
Demum ,  patres ,  fi  pcrjucundum ,  fi grattim  nobis 
fit,  quidquidinChriftikudem&gloriam  cedit, 
Chrifttim  perdile&ionemnosindutos  eife  manife- 
ftumfacimus.Quod  veroomni  acceptione  dignum 
ingens  illud  redemptionis  beneficium  nobis  prse* 


Sed  bmnium    maxima   Sr   nobiiiffima    caritas  D  Ititum  ab  hominibus,  (  maxime  qui  nomen  fibi 


jam  nos  invitat ,  ut  de  illa  ,(  fi  non  uberius 
faltem  libentius  )  dicamus  *  quonam  jure  »  per 
illam  Chriftum  induere  pofltmus:  cumfi  iiia  de- 
fuerit,  fadum  fit  nihif '.,  etiam  fi  -fidestantafit , 
ut  montes  transferat.  Et  fpes  qu^ecumqueardaa 
&  difficiilima  Cbi  perfuadeat  .  Quidnam  obfe- 
cro  ,  patres  >  quid  commodi  ,  quid  utilitatis  , 
quid  folatii  nobis  relinquitur,  ii  tantum  credi- 
mus  de  Chrifto,  fperamus  de  Chrifto^  quaecre- 
denda,  quaeque  fperanda  funt.  Nifi  illum  etiam 
dilexerimus,  finceroque  affedu  profequutifueri' 
mus.  Caritas  ifta  ,  inquam  ,  eft  qu^  perfeftio- 
nis  vinculum  Bc  finis  praecepti ,  mandatique  uni^ 
vcrfi  nuticttpatur  atqtie  exiftit  :  qua  tex  omnis 
impletur,  perficitur  ,  &  fervatur  :  quoniam  j»i- 
proximum  diligit  ,  legem  imflevit  .  Haec  de  cor- 
de  puro  fmceraque  de  D^o  notitia  proficifci- 
ttir  ,  fiquidem  quanto  purius  Deum  cognofei- 
mus  ,  tanto  ardentius  8c  propenfius  amamus  , 
Ifta  in  Chrifto  benevolentia  ,  confcientiam  re- 
ctam  cpxnitem  habet,  quaefpem  auget :  namque 
confidcntiusdeChriftofperamus ,  quanto  melto- 
ri9  magifque  integra  confcientia  prseditifumus» 
Pidem  quoque  nda  fidam  amat  hasccaritas,  fo- 
ciamqueindividuampofltdet,  nonotiofam,  non 
fragii^m  >  non  fimulatam ,  nec  intcr  profperaamir 


dederunt)parumamantet  &  ftudiofe  geftimetur  , 
&ipfius  ecclefia  mater  noftra  tot  perturbatfoni- 
bus  tantifqueprocellisagttetur,  quod  paffimhp- 
mines,  urbes,  provinciae,  8c  reena  a  Chnfto  de* 
ficiant,  atque  ad  hsereticostranteant .  Etftquid 
aliudeft,  quod  tn  Chrifti  dedeCus,  diviniflimi- 
que  fanguinis  ipiius»  atque  nominis  fandiffimi 
contumeiiam  &  ignommiamfieri  videmus  :  rnen- 
te  turbata  ac  trifti  ferimus,  doiemus,  indigna- 
mur  ,   deteftamur  ,  &  execramur  .    Hoc  fando 
amore,  operit  muititudinem   peccatorum  ,    hac  n^r#4f 
vefte   nuptiaii  ,  Chriftique   tunica  inconfutili  ,  r.  Cor.  iJ# 
quoniam  numquam  exciditcaritas,  decenterob-  Matth«i%u 
vokiti,  fimifes  erimus  hominibus  expedantibus  &*i- 
£  dominum  fuum  quando  revertatur  a,  nuptiis^  &  ^0<r'  l9* 
cum   fapientibus   vireinibus    exibimus    obviam 
fponfo.  &  fponfas,  ad  agnique  nuptias  ingredie* 
mur.  ItaChriftuminduti,  Chrifto  judicifecuriu$ 
aftarepotefimus» 

Ad  hoc  admonetnos  fan<3:a  mater  ecclefia  per 
apoftoium  ficut  aliquando  Rebecca  Jacob  mino- 
remfiliumoptimoinduxit  confilio,  ut  quae  pro-  Genf!f*  «7* 
prio  jurc  paternam  haareditatem ,  cum  minime  ob- 
iinere  poffet,  pia  fraude  majorem  fratrem  fimu- 
lando  ejus  nomen&  vcftcsfibiaffumens,  patrem 
eiufit,  primogenitoque  fratri  benedi&ionem  fur- 

ripuit , 


Anno 

Chmsti 


AUttb*  %$< 


?  #  Tim*  2, 


a,  Tim*  J« 


*  tw*  $» 


737      Oratio  ad  patrbs  coNCiirii  Triobnt.  hakita.       758 

ripuit,  Sic,  inquam,  nobifcumagit  piatereccle-  A  vocarc,  hfcreticoi  &improboscoerccrc,  8remen« 


fi*,  diccns;  Confiliismeisacquicicne  filioli:  I*. 
duimini dominnm  Jefum  Chriftum  ,  ut  cjus  gratia  & 
tnorum  imitationc ,  foiidaque  imaginc  atque  effi- 
gic  ornati,  divino  poflitis  apparere  confpe&ui  , 
&  in  graciam  primogcniti ,  &  per  naturam  fitii  ju- 
rc  adoptionisac  morum  fimilitudinis ,  fclicitatis 
stcrnitatcm  confequamini  *  Ira ,  patrcs,  nobis  ipfis 
confukmus:  itapropriae  faluti  profpicicmus  >  & 
pcr  hdem,  fpem»  &  caritatcmChriftuminduti, 
facris  ipfius  cxuviis,  puicherriinifque  notis  infigni- 
ti  &  illuftrati  vciuti  commilitones  impcratorcm 
fuum,  ovespaftorcm,  fponfafpoufum ,  minorcs 
8c  pcr  adoptionem  fratrcs ,  pcr  naturam  &  primo-* 
genitum  fratrcm ,  jucundis animis ,  laetaquc  fron 


darc :  paupcrcs  rccrcarc ,  lapfos  erigcre »  oratiom- 
bus ,  vitae  inftituto  atquc  do&rina  ovilis  fui  curam 
gerere,  omni  corum  conatuftuducrint.  Antifti- 
tcs  illi,qui  coram  Dco  &  grcgibus  fuis  talcs fc  prae- 
ftiterint,  pic  fan&cque*Chriftum  vcrum  Dcum, 
verum  homincm »  verum  bonumquc  ecclefiae  pa- 
ftorem,  fefeindutosefle  manifeftum  facient. 

Hi$confiiiismuniti,  patres,affli<5Um  &  proftra- 
tam  tot  adverfis  Chriftianam  rempublicam  refti- 
tuetis ,  fccundum  priftinum  decorem ,  vcnuftatem , 
antiquamque  puichritudincm,Chriftifponfam  re- 
novabitis,  inftaurabitis.  His  armis  inftrudi,  hoftcs 
ccclefiae  profteinctis,  fundctis,  ad  fanitatcm  rc- 
vocabitis:  attjuedeillis  trophaeum  infigne*  reli- 


A  h  n  o 

CURISTI 


tc»  SrovantcsChtiftumadjudiciumpropcrantcm  B  giofumquc  mumphum  vobis  ipfis  ftatuetis»  dc 

praeftolabimur,  nondubii,quin  vcrfa  vice,incre*  --i-:.s- 

dibiU  &  ipfeaffe&usgaudio,  nos  accepturus  fit, 

ad  dexteram  fuam  collocaturus :  tumarmisfuis, 

fuifquc  infignibus  munitos,  fuadile&ioneorna- 

tos,  fuos  amorc  praeditos,  nos  cfieconfpexcrit  ♦ 

placidifltmoque vuitu ,  lcniffimis  atque  amantiili- 

mis  vcrbiscoufolabitumos ,  &  vcluti  altcrjofeph 

nos  fratrcs  fuos ,  aliquando  fibi  infenfos ,  tunc  ve- 

ro  ipiius  gratia,  Dco  patri  &  fibi  reconciliatos 

amplexabitur ,  diccns :  Vcnite  bemdicli  Tatris  mci : 

fcrctpite  regnum  ntobis  paratum,  4ntc  conftituthnem 

mundix  ficque  per  otwua  fimilcs  cicffe&i,  fem* 

per  cum  domino  erimus » 

JJed  vcniam  datc ,  obfccro ,  patrcs ,  nec  indignc 


portabitis.  Hi  praefldiis  circumfepti  &  vallati, 
Pctrinaviculam  c  mediis  fludibus  ingrucntibuf- 
quc  procellis ,  atque manifefto naufragio (Chrifto 
vcntis  imperantc  )  veftro  ftudio  ,  veftra  diligcntia 
eripictis ,  libcrabitis ,  atquc  ad  portum  incolumcm 
reducetis » 

Tandcm ,  patrcs,reftitutis, inftauratis,cmcn- 
datis,  corrcptis,  auftifquc  omnibus  quc  ad  pieta- 
tcmattincnt,  cum  princcpspaftorum  vos  judica- 
turus  advencrit,  comitantibus  gregibus  veftris  , 
praecedenteque  vos  Pio  IV»  pontificc  maximo 
Chrifti  vicario,  una  fimul  Chriftum  induti,  e- 
xultantes,  &rl«ti,  Chriftojudici  occurrctis,  *- 
ternam  mcrcedis  coronam  atque  rctributionem  ac- 


miui,  vos  nedum  tanquamDci  cleftos,  Chrifti  C   ccpturi,  quodnoftrifaecuii,  &  fuperioris  aetatis 


a,  Tim*  $* 


cohaercdes ,  fratrcs ,  verum  ficut  domus  Dci  praepo- 
fitos,  ccclefiarumpaftores&  magiftros,  orbisdo* 
ftorcs,  ^vcrbiDci,  Chrittiquc  myfteriorum  fi- 
dclcs  difpcnfatorcs ,  pauciflinus  verbis,  maxima 
cum  revcrcntia,  alloqui  aufusfnero,  Illiuscnim 
vcftigia,  cum  imiteraini ,  cujus  locum  &  audo* 
ritatcm  geritis,  omnu  fuftincatisproptcrclcdos 
vobiscrcditos,  ut  &  ipfi  falutcm  confcquantur; 
ut  &  ipfi  vcftra  diligcntia  ,  vcftro  ftudto  Chriftum 
induti ,  cxtremi  judicii  tcrrorcm  8e  difcrimen  cva- 
derc,  Chriftiquc  rcgnum  promcrcri  valcanc  •  Si 

3ui  in  Chrifti  ccclciia  cpiicopi  funt,  quihonorc 
uplicidignicxiftiraari  vclint,  grcgisfui  falutcm 
curcnt:  utfideintegraconftantiqucfiducia  &  fpe 
atquecaritatenonfi&a,  Chriftum  induant»  Pra;- 
ftabunt  autem  hoc,  fi  in  fidc  catholica  pcrpu* 
ram ,  fanam ,  finceramquc  dodrinam  ,  fideles  , 
populofquc  fuos  crudierint  ,  docuerint  ,  conti* 
nuerint.  Quod  ut  felicius  vobisfucccdcret»  pa- 
tres,  prototiusorbisChriftianiutilitate,  difpo- 
nente  Deo  ,  confilio  &  juffu  Pii  IV*  pontificis 
maximi  Chrifti  vicarii ,  huc  accefliftis ,  incommo- 
da,  quamvismagna,  quamvis  graviffima ,  aihiit 
faciemes  ,  ut  quid  de  dogmatum  controverfiis 
credendumcflct,praefcribcrctis,  dcfinirctis,  fta- 
tucietis:  quod  haftenus  gloriofc  fcciftis,  fpcro- 
quein  pofterum  felicitcr,  proquc  fentcntia  fuc- 
ccflumiri* 

Paftorcs  illi ,  ut corum  ovcs  Chriftum  induant , 
operam  dabunt :  qui  ad  proprias  fedcs  reverii  >  for- 
xaa  grcgis  faQ;i,  vcrbo&cxcmplo,  mundihujus 
variitatcs,  & illcccbras,faftum,avaritiam,cupi- 
ditatem,  malamquc  concupifcentiam,  dcvitan- 
tes ,  mclioris  vitae  te  ftudipfos  efle  6c  amantcs ,  mo- 
rum  honeftate  atquc  integritate  declarabunt ,  qui 
prsefuies  vcre  II I£ ,  qui  per  caritatcm  populos  fuos, 
ut  Chriftum  induant ,  perfuadent :  qui  pia  follici- 
tudine  vigilantique  ftudio  argucndo ,  increpando, 
obfecrando,  corum  falutem  curabunt:  qui  Dci  glo- 
riam  %Z  laudem  augere ,  divinum  cultum  puriorem 
acdigniotcmrcdderc,  bonosfovere,  errantcsrc^ 


ccclcfiae  maculas,  &  rugas  fuae  beatitudinis  ftu- 
dio,  acpictatc,  vcftris  prccibus,  laboribus,  ac 
iudoribusablucritDeus;  Poftremoaudituri,  fu- 
fcipite»  &Ievatccapita  vcftra,  quoniam  appro- 
pinquat  rcdemptio  vcftra  * 

CIII. 


OB,UTIO    B^t^THOLOMJEI   B^THJI 

Lucinianenfis  crdinis  ftntli  Francifci  ,  h&hit*  in 

acumcnicQ  concilio  Tridentino  dd  reipnblic*  Chri~ 

ftUn*  patrcs  ,  fccundd  dominica  advcntus  domi* 

D       »#,  anng  MDLXIU 


Supcr  wang*  M*tth*i  xy\  Cum  dudijfct  joannts  in 
*vincnlis  opcr4  Chrifti  • 


SI  facrofan&a  rcligto ,  patres  ampliffimi  >  Chri- 
ftiani  grcgis  paftores  vigilantiffimi  ,  &  qui 
adeftis,  viri  gravifiimi ,  divinos^duces  &  auftores , 
qui  ad  benc beateque  vivendumanimos  hominum 
invitarcnt ,  &  refta  ad  veriutem  perduccrcnt  , 
unquam  cxoptavit  ,  in  his  miferis  temporibus , 
ac  pcrditis  moribus  quam  avidiflimc  cxpe&at; 
cum  pcrculfa  ac  proftrata  omnia  jaceant ,  cum 
mera  omnium  divinarum  rerum  perturbatio  Gt , 
ut  fuae  quemque  conditionis  maximc  pceniteat, 
nemoquc  fit ,  qui  Chriftiani  nominis  viccm  non 
dolcat* 

Quid  enim  poft  hominum  memoriam  magis  dc- 
formatum,  inquinatum,  conturbatum,quamdi« 
vinus  cultus,  quonihil  fanftius,  nihilauguflius 
apudomncsgentese(fcdcberet,vifumctt  unquam? 
Perinde  ac  mortalium  mentes  ica  anguft*  ,  ita  hu- 
milcs,  prav«,opp!ctse  tenebria  ac  fordibus,  ita  de- 
niquc  vecordcs  e(!eut,ut  aut  cum  fufpexerint  in  cg- 
lum ,  Dcum  cffc  non  fcnfcrint:  aut  quse  tanta  mcn- 


73* 


Barthoiom^i  Baphii  Lttcinianeniis  min. 


740 


jr— — :  te,  tantoqueconfiiiofa&itfunt»  ut  .Deus.elapfasA 
Qn*z$<n  ie  ccb1°  wtus  kominum  adusit ,  vetfatus ia  tertis» 
xste.  cumhominibus  alfocutus,  pro  eorum  falute  faii* 
guinem  profuderit,  ea  temere,  &  in  eafu  fuiffe 
cfciftimaverint  .  Quamobrem  in  his  Chriftian^e 
reipublicae  tenebris,  caecifque  nubibus  ,  &  pro~ 
cellis,  in  quibus  Chrifti  fenatus  a  guberriaculis 
dejicitur,  &fidelispopulusePctri  navi  esturba* 
tur ,  &  ille  dctcrrimus  archipirata  cum  grege  prae?* 
donuht  inipuriffimo  pleniffimis  velis  navigare  , 
&  fecuadiffimis  ventis  curfum  tenerevidetur,  & 
ad  communem  ovium  Chrifti  perniciem  &  inte- 
ritum  pcnitus  incumbit ,  fart&iffimi  U  iius  Joannis 
fimilibusvim*  inquibusfitgratia,nobismaximc 
opuseft  9  ut qucmadmodum  ille  vir difcipulos  I&* 
bentcs  ad  Chriftum  fervatorem  mifit  »  fic  hi  ad  B 
eumdemtandem  ad  facram  anehoram  confugien- 
doshominesincitent,  labentesexeipiant,  corrue*. 
xc  non  finant*  a  defperatione  a4  fpem, tb  e%u 
tio  ad  falotem  revocent  • 

Fuit  quondam  ,  patres ,  ita  firma  Chrtfttana  ref- 
publica,  &  valensj  utnegli|cntiampatrum,vel 
emm  injurias  homiaum  ftrie  poflet  »  jam  noE 
poteft  *  Robur  fere  nulluni  eft ,  au&oritas  pattum 
cccidit ,  confenfus  ordinum  eft  divulfus,  bonorum 
animus  ad  nutum  pontificis  maximi  expeditus 
jam  non  videtur,  miram  hominum  pauckatem* 
qui  fe  prd  reipublicae  falute  opponant ,  reperietis  t 
hunc  tamen  ftatum  ^ui  nunc  eft  %  qualifcumque 
eft,nu11a  alia  nift  fapientia  vcftra,  &  vigilantia,ve- 
fttifqueconfiliisretinerepoffumu*.  Nam>  utme-  C 
liore  fimus  Ioco ,  optandum  quidem  eft:j  deteriore 
.  autem  ftatu  ot  fimus,  unuseftinferior  gradus,  aut 
interitus,  aut  fervitutis^quo  ne  trudamur  Deus  op* 
timus  maximus  (quoniam  jampridem  humana  con* 
filia  ceciderunt)admonet,faepiufque  admoouit:  qai 
quidem  vos  faiem  terrae ,  &  lucernasardentes,  quae 
jacentes  in  tenebrfsiliuftrare  debent,  pont*max* 
ovium  fibi  crcditarum  falutis  perftudiofi  au&orita* 
te ,  optimi  Ferdinandi  imperatoris  fuafione ,  Gal- 
iorum  regis  caI!acrymantisprccibus,invifl:ifEmi  iU 
lius  cathonctregisPhiJippiliortatu,  &  bonorum 
omnium  principum  confcnfu;  qui,  inquam,  vos 
pater  patratus  fenatores  &  opimates,  qui  quondam 
ilJius  regn  fenatus  fpeciem  ac  dignitatem  reprse- 
femare  videmini,  in  eam  mentemimpulit,  eam  D 
mentem  robis  in/ecit»  ut  in  hunc  facrum  locum 
conveniretis ,  Sc  in  vincula  quodammodo  vos  ip- 
fosdeviarumoviumfaluteconjiceretis,  ut  quem- 
admodum  Joannes  difctpulis  fuis  profpexit ,  &  eo 
confilio  ad  mundi  lucem  mifit ,  ut  illuftrarentur,  & 
eum  tanquam  lucem  optimam  fequerentut  :  fic 
vos,quicIavumtamfan&i,  tamque augjufti impe- 
iii ,  &  gubemacula  Chriftianae  familiae  in  maximis 
fluflibus  tcnetis,  homines  in  profundo  demerfos 
&  tenebris  circumfufos  e  malis  omnibus  extra- 
heretis^  &  in  viatn  falutis  deduceretis .  Veftrum 
enimmunus  eft,  veftrae  funt  partes,  Jaboraotem 
ccclefiam  defeadere ,  jacentem  quidem  protegere  , 
8t  vulnera  il li  inufta  circumfpicere  8c  fanare  *  Ve- 
ftri  confilii  eft  ei  in  pofterum  quam  longiffime  pro-  E 
yidere:  idcircoeleftieftisde  mundo,  ut  fruaum 
afferatis ,  &  frudus  vefter  maitieat :  &  in  hac  cufto- 
dia  tanquam  in  fpecula  collpcati  eftis ,  ut  evigile- 
**  tis  &  tota  m^nte  omniqueanimiimpetuincuram 
Chriftiani  gregw  incumbatis .  Hoc  prgecepit  ferva- 
y*anf  «t  tor  nofter  Pccro ,  cui  ter  inquit :  Tafce oves me<t$$ 
pro  quibus  mortem  oppeterenondubitavit:  hoc 
idem  pofteris  de  manu  (  ut  ajunt )  in  manum  tradi- 
dit,  ad  hoc  etiam  vos  eyangclicus  praeco  hodie  ma* 
neexhortatus,  Joannem  ante  oculos  proponens, 
ut  in  eifei  tanquam  in  fpeculum  infpicientcs  ad 


veftrum  munus  jpenfumque  vos  ipfos  revocetis  a  im  o " 
Hac  qutdem  de  re  ftatui  *  &  ipfe  omnium  minimus  cutst^.' 
quando  pauperibusetiamevangelizaridatumeft,  15«^ 
«  fim  majoribus  meis  di^o  audiens  ,  in  taritis 
malis,  &  quafi  jparietinis  Chnftiauae  religionis 
apud  vos  verba  racere;  fi  quidem  veifummigti- 
bernatores  in  magnis  tempeftatibus  a  ve^oribus 
gregariis  admoneri  folent  .  Sed  utinam  alicjuid 
m  me  ingenii  cflet,  altqua  dicendi  emcitatio : 
quam  enim  libenter,  quam  ftudiofe  omnes  animi 
mei  atque  ingenii  viresprofunderem»  nonutvos 
inftituerem  patrcs(neque  enim  prudentia  veftra 
cujufque  praecepta  defiderat  )  nec  ot  dormientes 
exeitarem ,  fed  potius  ut  currentes  incitarem ,  Ve- 
rom ,  ut  potero ,  quando ,  ut  vellem  non  licet  ,& 
quam  breviffime  vobifcum  agam  * 

Primo  igitur  afpedu  duo  nobis  hodiepotillt- 
mumproponuntur.  Alterumeft  tanto  pietatis  & 
fidei  ftudio  majores  noftros  non  modo  confer* 
vandae,  fed  ctiam  propagandae  religionis  foifie 
elatos,  ut  nullis  tyrannorum  minis,  nullis  fup- 
pliciis  abinftitutodimoveripotuerint?  Alterum 
quidem  nihil  aliud  noftes  dieique  egiffe ,  nihif  cu- 
raffe,  nifi  ut  ii,  qudrum  ctiramgerebant,  falvi 
beatique  eflent :  cujus  quidem  reunnumera  pof- 
fent^xempla  adduci:  qua»  quoniam  vos  non  fu- 
giunt,  confulto  filentio  prjetereo  :  dominus  au* 
tem  fit  nobis  hoc  tempore  pro  centummiilibus- 
qui  fimul  religionis  &  veritatis  vinculisdevin- 
Q:us  /  &  conftri&us  tenebatur ,  &  animarum  inco* 
lumitatis  defiderio  ardensproximam  &  cdmpen- 
diariam  viam  ad  falutem  fujs  monftrabat.  Idquod, 
patres  optimi  ,  veftri  vos  officii  admonet  5  nam 
cum  uniufcujufque  veftrum  fit,  quoad  ejusfiert 
poteft ,  Chriftian* familiae navem gubernare, fa!* 
vamque  in  portu  cpllocare ,  profpiciendae  vobis 
funt  omnino  procellae  ,  impendentibus  non  ce- 
dendum  tempeftatibus  »  &  cum  ejus  falus  8c  iu 
gnitas  agitur,  nullum  vitse  difcnmen  vobis  pro 
ea  reculandum  eft  ,  proponendaque  funt  vobis 
alienorum  etiamexempla,  quiprorepublicaom- 
nesctuciatuscorporis,omnia  pericula  morti^  par- 
vi  duxerunt:  Nam  Codrus  in  medios  fe  immifit 
hoftes  famulari  vefte ,  ne  poffet  agnofci ,  fi  eflet  or» 
naturegio,  quoderatoraculum  datum,  fi  rexin- 
terfeftus  effet,  vidrices  Athenas  fore  .  Lacedae- 
monius  Leonidas,  Thebanus  Eoaminondas,  vi- 
gent,  quod  pro  fuis  morteta  aaire  non  dubita- 
runt.  Hucfpefl:atM.Bruti&CaiiCaffii  conftan- 
tia,  Fabritii  contincntia  ,  Curii  paupertas ,  Camil* 
li  celcritas,  huc  ingens  illevirtutumcomitatus^ 
quarnmaliaeinaliisfuerunt,  quibus  parta  &au^ 
fta  funt  imperia  ♦  Quod  fi  ejufmodiviri  haec  om- 
niaadierunt,  utfragiliaatquecaducacorona  dd- 
narcntur,  quid vobisagendumjtjuotpericula^  fi 
fitbpus,  adeunda,  quot  incommoda  fuftinenda* 
ut ftabiliacfirmacoronadonemini  &  folidam  ve- 
rathque  gloriam  adipifcamini  ?  quam  quidem  ma- 
Jores  veftri  confecuti  funt,  numquam  noa  beati 
iempiterno  «vo  fruuntur:  propterea  quod  paren^ 
tem  ecclefiam  fuis  laboribus ,  periculis  ,  asrumnis  , 
peregrinationibus ,  fanguine denique  ipfo ex  par- 
va  magnam  fecerunt,  &  vita  integerrima,  fan~ 
Aiffimilque  moribus  in  optimum  uatum^  dedu- 
Kerunt* 

Haec,  patres,  confideratecum  veftris  animis, 
&  ne  a  majorum  difciplina,  ne  ab  illaperennij 
conteftataque  virtutedegeneretis,  fed  pro  officii 
veftri  ratione  huic  fanftae  religioniconfulatisy  & 
ovcs ,  quas  veftrge  fidei  poteftatiqueDeus  immor- 
talis  commifit  &  credidit,  tucamini,  &  quam 
beatiffimas  reddatis  ;   duo  vobis  potiffimum  in 

medium 


A  HNO 

Christj 


741         Oratio   AD  PATRES  CON 

medium  etiam  afferenda  »  fcientia  facrarum  li- 
terarum  &  optima  vivendi  ratio  ^  Quotus  e- 
nim  quifque  cft,  qui  poflit  Chrifti  gregetn  pa- 
fcerc  ,  nifi  do&rina  &  fapientia  polleat  ?  Ec- 
quis  unquam  re&am  viam  quae  ad  Chriftum 
ducat  docere  poterit  >  fi  is  eam  ignorabit  ,  & 
quae  ineunda  fit  ratio,  in  dubio  crit?  Quibuf- 
namarmisquisgregem  dcfendet,  &  injurias  ad- 
verfariorum  propulfabit ,  niligladium,  quodcft 
verbum  Dci,  aflumpferit?  Nonne  fi  ea  quae  ad 
faiutem  ovium  pcrtinent  ad  mercenarium  defe- 
rentur  >  vel  mercenarius  in  multis  connivebit  , 
vel  aliquando  fugiet?  Nonne  lupus  ille  rapax  , 
cum  oves  dcftitutas  primum  fenferit  ,  repente 
tanquamferpenselatibulis,  oculis  eminentibus, 
jnflatocollo,  tumidis  cervicibus  in  easimpetum 
atque  impreflioncm  faciet  ?  Quaproptcr  merito 
ille  princeps  ingenii  &  doftrin*  Plato,  tumde- 
nique  beatas  rcfpublicas  putavit;  fiaut  dofti  & 
fapientes  homines  eas  regere  ccepiflet  :  aut  qui 
xegerent  >  omne  fuum  ftudium  in  do&rina  8c 
fapientia  collocaffent  *  Hacc  Joannes  &  fi  non 
humanitus»  divinitus  tamen  ornatus  difcipulos 
erudivit,  &  ad  Chriftumadduxit ,  ut  a  dodto- 
re  omnium  maximo  inftituerentur ;  hanc  profe* 
£to  in  quovis  paftore  ineffe  oportet»  utfaluta- 
rem  cibum  ovibus  prarbcre  queat,  nevc  vates  il- 
le  divinus  Ifaias  in  eum  vaticinatusfit:  Ipfi  pa~ 
ftores  ignoravcrunt  intelligentiam . 

At  non  folum  divinarum  literarum  fcientia 
moderanda  Chriftiana  civitas  eft  ,  hominefque 
ad  Chriftum  dcducendi*  fed  optima  vivendira^ 
tione»  qua  maximcomnium  floruitjoanncs,  qua 
ctiam  quivis  paftor  vigere  plurimum  dcbct  : 
quanta  enixn  vitae  innocentia»  quanta  integrita- 
te  ,  quanta  in  rebus  omnibus  temperantia  efle 
debent  paftoresf  Cum  enim  proscime  ad  Deum 
acccdant,  &  ejusmunia  in  terris  fuftincaut ,  an 
pudor,  an  rcligioin  iisrcquirendaeft?  quospro* 
vincim  ac  populi  in  fidem  &  clienteiam  ilJis  tra- 
diti ,  qnos  cxter*  gentes  ,  quos  denique  Chri- 
ftiana  rcfpublica  iis  caftiores  t  moderatiores ,  fan- 
ftiores  ,  non  modo  vidcre  debct  ,  fed  fperando 
quidemautoptando  cogitaref  Nam  cum  eorum 
fint  partes  aliosin  vitiis  repreheadere,  iisfema- 
xime  abftinere  debent;  furem  aliquem  ,  aut  ra- 
pacem  accufant,  vitanda  illis  fempcr  eritomnis 
avariti*  fufpicio  ;  malcficum  quempiam  addu- 
cunt,  aut  crudelem:  cavendum  erit  fempcr,  ne 
qua  in  re  afperiores  aut  inhumaniorcs  fuifle  vi- 
deantur  ,  corruptorem  ,  adukerum  ,  provideu- 
dum  diHgenter ,  ne  qnod  in  vita  veftigium  libidi- 
nts  appareat:  omnia  poftremo  quasinaltero  vin- 
dicaverint,  fibi  ipfisfugienda  funt.  Etenim  non 
modo  accufator  ,  fed  ne  objurgator  ferendus 
eft  is,  qui  quodinahcrovitiumreprehendit,  in 
eoipfo  deprehenditur.  Acccdit  etiam  quod  cum 
paftorum  malos  mores  videant  inferiorcs  ,  ag- 
grediantur  8c  ipfi  ad  deterrima  quacquefacinora 
facienda.  Namquodexemplofit,  idctiam  quo- 
dammodo  impune  fieri  arhitrantur  ;  8c  aliquid 
atque  adeo  multa  addunr*  &  afferunt  de  fuo. 

Eluceat  igiturquafi  lumen  aliquod  fan&itas, 
integritas,  &  religio  paftorum,  utabiisaliifibi 
vivendi  exemplum  fumant  .  Animadvertenda 
enim  funt  ,  quae  funt  apud  Platonem  fcripta  , 
quales  in  rcpublica  principes  cflent,  tales  reli- 
quos  folere  efle  cives  *  Qttid  autem ,  patres ,  repe- 
rid  tam  eximium,  aut  tam  expetendum  poteft, 
quam  iftasvirtutes,  doiSrinam,  rcligionem,  in- 
tegritatem,  moderationcm  animi  non  latcre  in 
tenebm,  nequeefleabditas,  fedinluceEuropae, 


742 


H  H    O 


cilii  Trident.   habita. 

A  m  oculis  Chnitunaj  reipublica;  atque  in  auri-  ~^ 
bus  omnium  gencium  ac  nationum  cfle  pofitas  ?CH»isn 
has  autem  confequi  fit  magnum  &  difficile  ce-  »***» 
terts  ,  vobis  facillimum  revcra  efle  dcbet  ,  quo* 
rum  noftra  talis  eft  ,  ut  etiam  finc  doSrina  vi- 
deatur  rcligiofa,  integra  ,  Sc  modcrata  eflc  po* 
tuifle:  ca  autem  adhibita  do6trina  cft,  quse  vci 
vitioiiflimam  naturam  excolerc  poteft.  Datetgi- 
tur  operam,  ut  his  duobus  potiffimum,  fcientia 
fcilicet,  Sc  vitseprobitateincommuncconfulatis, 
&  vulneribus  fande  matris  ccclcfiae  mcdcami- 
ni  h  Quid  enim  poteft  vobis  ex  omnibus  rcbus 
humanis  prarclarius,  aut  pr^ftantiuscflc,  quam 
deeabenemereri?  Quideft,  quod  nujoti  fruftui 
clortVquc  effe  poffit ,  quam  omne  vcttrum  con- 

B  filutm  Sc  ftudium  adcommunecommodum ,  uti- 
litatem  ac  dignitatem  fic  referre ,  ut  inaxtmo  prae- 
fidio  vos  fuifle ,  &  nunc  fentiant  homincs  ,  8c  in 
pofterum  memoria  teneant  ?  Mementote  quam- 
obrem  ad  congreflum  8c  colloquium  hoc  vcne* 
ritis:  quidvobis  agcndum,  fi  reii&ts  rebus  om- 
nibus,  nonvos,  vel  aeftus,  vei  vishycmis^  non 
nives,  nonlongitudo  itineris,  nonafperitasvia^ 
rum,  non  morbus  interdum  ingravefcens  retar- 
davit:  An  non  ut  profpiciatis  veftris  fratribus, 
veftris  fororibus ,  vcftris  filiis ,  mifers  ac  perdit^ 
Chrifti  familiae  ?  an  non  dies  no&efque  de  ejus 
falute  cogitetis?  Quidenim  nondcbetisChrifto, 
ut  pro  ejus  fponfa  non  fit  vobis  infudandum  ? 
An  ingrati  eftis! 

C  Quo  circa  ,  patres  confilio  quantum  po- 
tcftis  ,  labore  plus?  pene  quam  potcftis  ,  ex- 
cubate  ,  vigilate  pro  eccleha  Dd  .  Etenim  , 
quis  eft  tam  durus,  ac  fcrrcus  ,  &  inhumanus  , 
quem  non  commoveant,  &  in  fletum  maximum 
adducant  ,  qucm  ad  ejus  auxiiium  accedendum 
non  inflamment  tam  gravia  ,  8c  fere  infanabt- 
lia  vulnera  i  111  inflifta  ?  infinitaque  mala,  qu* 
ad  hanc  dicm  latius  opinione  difieminata  funt? 
quae  utinam  non  ferpant  ,  manentque  multo 
in  dies  Jatius  ,  &  ita  corroborentur  ,  ut  nobis 
difHdendum  fit  ♦  Videtis  cnim  lugere  omnes 
bonos  ;  moerere  omnes  ordines  ,  ^ualere  ur- 
bes  ,  affli&ari  provincias  ,  totam  Chriftianam 
rempublicam  confcftam  fenio  efle  ;   cum  locus 

D  intra  oceanumjamnulliusfic,  neque  tamlongtn- 
quus,  neque  tam  reconditus  ,  quo  non  morbus 
profanarum  htercfum  pervafcrit  ,  non  nefanda 
hacc  pcftis  attigcrit.  Mitto  Gracciam,  quae  olim 
tuit  ornata  fanAilGmis  ac  religtofiflSmis  viris  9 
veluti  fyderibuscoelum;  nunc  autcm,  ehcu  nos 
infelices  !  nobis  taccntibus  ,  atque  adeo  prope 
tradentibus  immanifiSmaegentes  opprciTam  deti- 
nent .  Chriftianorumque  rcliquiap  a  fanfta  ma- 
tre  ecclefia  fejanfiae  atquealienataefle  videntur. 
Mitto  Germaniam,  cujus  imperatorespro  Chri* 
ftiana  religione  omnia  pericula  adibant  ,  nunc 
autem  proftrataacdirutaanteoculosjacct.  Mit- 
to  Britanniam,  quae  fandis  viris  femperfloruit, 
cujus   regcs   ecclefiae  amantiflimi    efle    videban- 

E  tur,  nunc  quam  ab  cadem  averfa  fit,  explora- 
tum  omnibus  eft.  Mitto  tnultas  alia$  rcgione^ 
fatis  fuperque  deploratas. 

Sed  quid  dicam  de  nobili  illa  Gallia  ?  Quae  pr«- 
fidium  8c  dulce  dccus  ecclefi»  Romanae  femper 
extitit?  in  cujus  quidem  amore  atque  pietate 
pontificcs  maximi  conquicfcebant  ,  nunc  vero 
(o  funefttun  atque  acerbum  cafum)  quam  raife- 
re  de  gradu  dejefia  eft?  hujus  a  comnieraora- 
tione  animus  Iudu  &  doloris  magnitudine  re- 
fugit,  hujus  calamitas  lapidesmeherculelamen* 
tari  cogeret.  Quomodo  enim  fada  es  meretrix 

cintas 


74  3 


Ahm 
CHRisri 

I}61. 


BARTHOIOM4JI   BAPHII 

A 


LUCISTIANEKSIS    MIK, 


744 


facile  fe  per  fc  ipfam  defendit»  quaegue  jam  ia-  "an  VtT 
tiffimepatet:  fedjoannis  inftar,  qui  difcipulos  CHam* 
tantum  ,  ut  edocercntur  ad  Chriftum  mifit  ,  ut     *$**• 
eam  ipfam  veritatem  iis  apud  quos  inoccultola-r 
tet  planamperffucuamquefaciant,  utquiinma- 
xiuias  falebras  inciderunt  pedcm  referant  ,  iif- 
que,  qui  in  profundum  fe  abjeccrunt,  dexteram 
porrigant,  &  hanc  rempublicaxn  fra&am  ,  ma* 
gis  debilitatam  ,  ad  aiiquam  fpem  priftinae  digni» 
tatis  erigaut  ,  ut  aliquando  recreata  caput  es* 
tollat , 

Quod  cum  itafit,  patresoptimi,  omnia  vers 

ftudia,  omnem  operam  in  Dei  honore,  fratrum 

ac  fiUorumfalutefigatis,  &Iocetis,  ftatuatifcjue 

in  eo  vos  non  officii  foium  fruftum  »  fed  etiam 

tamque  j>rseftantis  regionis  fecuperan-   B  pietatis  laudem  debcre  quaerere  »  Quod  fi  non 

poteftis  tantum  veftris  ingeniis  dare,  uttotrcs, 


civitas  fidelis  Sion?  Quis  namadhancinfaniam 
tc  adegit?  Quis  nam  de  mente  deturbavit  ?  ut 
nefcias,  veicuieredas,  veiquodcredas,  perinde 
ac  non  latiffime  pateret  veritas ,  &haecnoneffet 
vera  religio  ,  qua:  tot  divinis  fapientiffimorum 
patrum  oraculis  ionge  ante  denunciata ,  ab  ipfo 
aeternitatis  peraugufto  fonte  ad  omnes  deflu- 
sit,  tum  coram  in  terrisaChriftoregenoftroiu- 
ftituta  ,  tot  candidatorum  martyrum  &  inno* 
centium  fanguine  j»  &  divinis  rerum  mirifice  ge*- 
ftarum  fignis  editiscoaluit ,  ut  nuila  antiquior  » 
nuila  fan&ior  a  quoquam  cxcogitaripoffit*  Ve- 
rumtamen  quafi  rion  eflet  altifumis  dcfixa  radi- 
eibus,  ut  inanis  &  futiiis  defpicitur,  Sr  pro  ni- 
hilo  putatur.  Nobis  tamen  fummamfpem,  tam 
nobilis 
dae  & 

Chriftianiffimi  rcgis  animus  optimus  ,  vires  8c 
copi&  8c  multarum  Galiise  urbium  fincera&in^ 
corrupta  reiigio  ,  fpemque  noftram  mirum  in 
modum  auxit  vefter  jucundiffimus  ac  Ixtiffimus 
adventus,  integerrimi,  ac  religiofiffimi  ecclefiae 
paftores,  quo  quidein  adventu  »  quot  ,  q-uanta- 
que  gaudia  meates  pii  popuii  occuparunt  ? 
Quam  vera  laetitia  cun&i  ordines  funt  elati  ? 
Quanta  voluptate  Chriftiana  religiogeftit  f  Sol 
raedius  fidius  ipfe  clarius  lucere,  ac  mutateilus 
tam  iaeto  adveutu  ridere  videtur,  atque  tibiguc 
omnia»  quse  in  his  malis  moereut  &  fqualent, 
quodammodo  niterc,  &  nova  quadam  inaudita*- 
que  voluptatc  exultarc  incipiunt ♦  C 

Quamobrem ,  patres ,  quamquam  hortatore  non 
egetis  ,  ipfi  enim  veftra  fponte  exarfiftis  ad  pa- 
triac  veftrse  fananda^,  &inpriftinam  diguitatem 
vindicandse  cupiditatem:  tamen  eo  majore  ftu* 
dio  falutem  patriae  veftr*  quasrite  ,  quo  majora 
vobis  a   Deo   optimo   maximo    propofita    iunt 
pracmia  ^  quo  i^tioxes  beatiffimas  majorum  ve* 
ftrorum  animae  erunt  t   quae   cum    hoc   tempore 
non  jucundiffimum   de   fuis   pofteris    nuncium 
accipiant,  quonam  pafto  affe&as  efleexiftiman- 
dum  eft  ?   cumque  inteiligant  patriam  iilam  , 
quam,  vei  vitae  fanditate,  veiianguineipfo  de- 
corArunt  uunc  varie  affeftam  ac  diftradam  ,  de 
fanitate  deturbatam  ,   a    fau&a    matre   ecclefia 
averfam,  in  eamque  dementiam  incidiffe,  utaf.  D 
fidue  clamet:  T«  es ,  qni  <venifti ,  4n  dlium  expe-, 
ilamus?  quomodo  non  miferentur?  Quomodo, 
fi  fieri  potcft  5  non  patriam  lugent !  Quoniam  igu 
tur  tanta  eft  colluvies,  tanta  everfio  Chriftianae 
religionis,  tot  opiniones  ex  ipfo  AchcronteexcK 
tatae,  opem  ac  falutem  patriae  veftrae  afferatis, 
&  affli&os  illos  homines  beae  de  rcligione  fen- 
tientes  ,  aliqua  confolatione  permulceatis  y  qui 
totos  dies  mediis  fludibus  jaftantur  ,  qui   affi- 
due  vident   facerdotes  fpotiari  ac  virgis   cgdi  , 
virgines  facras  violari ,  in  paftores  ecclefiae  ma- 
ledifla  conjici ,  divutri  facra  diffipari ,  eorumfi- 
mulacrafcedc  inflammari  ,  facrofandtum  eucha- 
riftiag  facramentum  contemni ,  divae  virginiscul- 
tum  interdicere  ,  ac  omnium  reginam  in-morta*  E 
Jium  Sr  noftratium  muiierctilarum  ordinem  co- 
eere  :  proh  «ternum  dedecus!  o  tempora  calami- 
tofa  !  omorejtnefarios!  o  domus  antiqua  !  ehea, 
quam  difpari  dominaris  domino  !  ProfeAo  nifi 
tu,  falvator  nofter,  reliquiflcs  nobis  hospatres 
columen  familise  tua,  in  quos  nulla  poteft  cade- 
re  dubitatio    {  corda  enim  eorum  in  manu  tua 
funt  )  denobisfane  adumeflet.  Hienimhuc  ve- 
nerunt  ,  non  alicujus  hsefitationis   gratia  ,    vei 
veritatis  inquirendaeaut  inveftigandae ,  qUEecon* 
tra  hominum  ingenia  ,  caliiditatem  ,  iolertiam 


tantas,  tam  vanas,  tam  repentinasinhacturbu* 
lentiffima  tempeftate  defpiciatis  veftra  fponte, 
divinus  ille  Spiritus,  qui  a  patre  filiocjueducic 
brigiucm. ,   animos   veftros   confcrvandi   gregis 
cupiditate  incendct  ,  vos  a  ceteris   omnibns  co- 
gitationibus  ad  unam  falutem  reipubticse  confe- 
ret ,  .&  in  tantis  tenebriserroris  &  infcientiae  men* 
tibusveftrisclariflimum  lumen  pr^ferct.  Vosau- 
tem  quantum  conniti  animis  poteftis,  quantum 
labore^  vigilantiacontendere,  nihilpraetcrmiu 
tatis,  quod  ad  communem  falutempertinere  ar*» 
bitramini.  Hac  enim  fpe  &  fiduciatotain  vosfe 
convertit  Chrittiana  famiiia  ,   vos  facerdotcs  s 
*  vosinarcs,  vosfgminas  intuentur,  in  vos  bono- 
rum  regum  ac  principum,  quibus  nihiieftlon^ 
gius,  quam  ut  religionis  res  in  optimumftatum 
deducantur,  oculi  iunt  con|edi:  per  vos  qui  ift 
csecitate  mentis  verfantur  ,  quique  divina  funt 
luce  privati ,  fe  colluftratumirifperant  j  per  vos 
furdi  auditum  recuperaturos  ie  efle,  claudi  vero 
fuis  partibus  reftos  foreconfidunt:  pervoslepra 
inquinatos   varias  dodrinas   profitentes  erroris 
omni  forde  abftergi  defiderant  :    per  vos  dcai* 
que,  patres,  exanimati  ad  vitam  revocari  fpe- 
rant , 

Haecautemfalutaria  icmcdia  non  nifi  a  vobis 
adhiberi    pofiunt  #   Etenim   femper  Chriftianae 
reipublicse  vulnera  a  facro  concilio  &  ampliffi* 
morum  patrtim  confeflu  obligata  funt  &fanata* 
Nam  cum  olim  ferpens  illa,  quae  in  Atexandria 
delitefcebat  a  emerfiflet  ,  &  venenatis  dentibus 
fc  in  ecclefiam  conjeciflet  ,   nonne  in  concilio 
Nicaeno  compreffa  eft  atque  illifa  ?  Symbolum- 
que  apoftblicum  defenfum  ,   idemque  etiam  in 
concilio  Ephefino,  Conftantiuopolitano  »  Chal» 
cedonenfi  :  divinaram  vero  ac   facrarum    litera* 
rum  ubinam  nifi  in  concilio  Laodiceno  &  Car* 
thaginenfi  habitus  eft  deleftus?  Nonne  heeretici 
conviftifunt,  haerefefque  damnatae  apud  Antio* 
chiam,  apud  Lateranum,  apud  Viennam,  apud 
Conftaixtiam  habito?  Moresautem  tum  facerdo- 
tum,  tumprincipum  ac  popuiorum,  quonamin 
loco  emendati  funtnifiinconciliisGrcgorii  VII. 
Aicjsandri  III.  Urbani  V.  ubinam  animi  natio* 
num  diftradi  in  concordiam  feiicius  funt  rcda« 
£ti  quam  in  concilio  Laterancnfi  &  Florentino  ? 
Turca  vcro  procella  ,   ac  tempettas  rerum  no- 
ftrarum  ,   quando    unquam   vim  ,  virtutemque 
Chriftianorum   adeo   ienfit  ,   atque   ia  Latera- 
nenfi  conciliof  ubi  trecenta  hommum  tnilliaad 
recupcraudam  Jerofolymam  arma  ceperunt  *  Sed 
fchifmata,  alienationes,  disjundionefque,  qui- 
bus  maxime  violatur  »  &  demergitur  religio  , 
quando  unquam  facilius  ,   quam  in  concilio  fe* 
dantur?  Quod  quidem  majorum  exempla  Syma*- 

chit 


A  H  K  O 

CHRlSTi 


ORATIO    &D   PATfcES    CONCItll 

A 


745 

chi»  Behedi&i»  Gregortlindicant.  Quid?nonns 
improborum  omnium  conventicula  ,  ccetufque  , 
&  colloquia  refcinduntur  facrss  ac  fegitioiiscon- 
cifiis  ?  «t  latrociniuni  Ephefiaum  Tecundum  » 
Ariminenfe  »  Pifanum  5  Mediolanenfe  *  Quid  ? 
nonne  principes»  qui  ecdefias  m&nus  afferre  co- 
uatifuotcui  fe  fubmittere  debebant,  factis  con~ 
ciliis  regno  atque  imperio  funt  fpofiati»  &  ignt 
iHisfinterdiftum?  nt  Ladiflao»  Leoni  III.  Hea- 
rko  III*  Federico  fecundo  »  Conftantino  fexto  ? 

O  magna  vis  virtufque  coneiltoruia  »  quam 
quidemfidiligenterattendetis»  patrcs»  ad  labo* 
res  impigri  »  ad  peticula  fottes»  ad  ufunx  acdi* 
fciplinata  pcriti  t  ad  coufiHa  prudentes  eritis  » 
Splendor  enim  vefter  fecit  ,  divinus  honor 
compellit»  m  nihil  contaminati* nibil  perditi  > 
nihil  flagitiofi  in  religione  cflc  finatis  »  ne  qua 


TIHJBMT.   HABITAt  J^ 

,  ac  omne*  teftamenti  tui  fm*  ' 


fcintilla  teterrimi  morbi  relinquatur  ,  quo  quu 
dem  videtis  hoc  tenaporc  univcrfam  Chrifti  fa~ 
miliamaffli&am,  infirmam»  enervatam»  utSpi* 
ritu»  atitadicam»  vivat*  rcqaideminfraamnes 
mortuosamandatacffevideatur*  Eheu  quarn  dt~ 
verfa  imperii  veftri  ratio>  quamdiftimilisreipu^ 
blicas  imago*  finevuitu»  finecolore»  fine  vocei 
$c  brcvi  (  quod  Deus  omne  avertat  )  occafure  f 
ac  prorfus  uneriturae  quam  fimtlltma  t  quod  ne 
eveniat  »  imprimis  vos  fulgcntiflima  Chriftiani 
fenatuslumina»  adefte»  ferteopcnt»eripfte>  ad- 
hortamint  crebris  literis  »  aunciis  ^prccibus  rc* 
ges  ac  principes  &  refpublicas  Chriftianas»  ut  txA 
larciendam  ac  inftaurandamChriftifamiltamonu 
niftudio  ac  labort  fe  Conferant»  utuniant  ocyu« 
communem  arcem  religtonis *  reftituaitt  priftmum 
mortalibus  animorum  ftatum  i&um »  &  undequa* 
que  convulfum»  revellant  ex  praecordiis  indulgen-* 
tifBmsematris  facrofan&ae  Romana?  Ecclefiae  inu 
qua  fccferatorumjacula,  fervatc  denique  univerfi 
umm ,  in  qua  multi  kwmtuz *  inftaanutrconfra* 
ftas  divinarumrcrumtabulas,  pandite,  recludi* 
te,  atqueluftrate»  utquondamEzcchias»  poilu* 
tum  Dci  rurfas  teaiplum»  eftote  vosomnes  vobi^ 
ipfisvicilEm  praefidio,  Vobis  enim  vcftrifqucpo- 
fteris  oppugnatur  rcligio  »  vobis  uruntur  divio- 
rum  fimutacra  >  vobis  uruntur  lcgum  monumenta , 
vobis  vaftatur  Gallia $  vobis  tot  provinci*  hserefi* 
bus  premuntur, 

Audite  undiquc  mceftiffimas  Chriftianarum 
ovium  voces  &  gemitus  ♦  Afpfcitc  rempublicant 
denique  ipfam  jam  acgre  in  religionis  fuae  pro* 
creatricis  complexu  h«rentemt  veftraque  ad  ge- 
nuatendcntem  fupplices  manus,  orantem  ne  fe» 
neliberos»  Hbertatemc|ueveftrani  jam  in  mediis 
faucibus  tam  funefti  fatt  collabentem  dcfcrere  veli^ 
tis ,  fed  fartam  tedamque  confervetisti 

Te  vero  humani  generis  couditor  *  te  prin- 
ceps  ac  fervator  publico  omnium  bonorum  no-, 
mint  fupplex  obteftor  »  qui  $  ttt  ob  communcm 
faluten»  uItro&vo!en$  in  terras  defapfus  proec- 
clefia  tua  fanguinem  prctiofum  profudifti  ,  & 
carcisvifum,  iurdis  aadttum »  cfaudis  ambufandi 
facultatem,  leprainquinatismundttiam,  acmor*.  E 
tuis  deniqu^vitam  rcftituifti»  fic  veiis  turbulen- 
tiffimo  hoc  tempore»  illa  eadem  populo  tuo  cr» 
ranti  pracftare »  invia«tquefalutis  revocare*  Fa* 
temur  quidem  omnes  nos  turpiterlapfos,  fedne 
velis  ,  paucorum  fcelus  eccJefiae  tusr  exitio  etfe  : 
meremur  id  qaidem  »  &  zgaokimm  omnia  no* 
bis  abundc  malae  mentis  confcii  5  at  deliquere  $ 
8c  patres  noftri  *  atque  ignovifti  »  rurfus  fe  fe 
colligentibus  oftcndens  incredibilem  mifericor-* 
diam  tuam»  quameamdem»  &  nosimpioramus, 
ut  ignofcas  perditis  fiiiis  tuis » tit  Japfos  erigas  t  de^ 


pravatos  emendes  ,  at  uwu«  isuiiuicnn  vu«  «»»  a  n  k  o 
ccra  Bc  confcntienti  agnitione  erudias  ,rfquac*iKisTi 
quidem  deincep*  »  multo  conftanttores  adver-  1562» 
fus  impi^  difciplin*  illeccbras  iimus  futuri.  IU 
Iuftra  ttii  luminis  fplendoie  hos  patres  tuo  no- 
mine  congregatos,  ut  omnt  catigine  propriarum 
utiliratum  pulfa  *  diffcnfionumque  tencbris  dif* 
ffpatis »  atroci  morbo,  teadjuvante  atqueappro- 
bante  medeantur  *  remcdiaque  huic  pefti  adhi* 
beant,  UiuftL-aprincipcsChnttianos*  regcs,rcf«* 
pubiicass  duces,  tetrarchas»  ut  opem»  ac  faht- 
tem  ecclefiae  tuae  fcrant.  Effundcdenicjuc  lumea 
in  affe&os»  8t  caligantesmortalium  animos»  ut 
tuum  numen  fufpircmus»  teunum  femper  pttra  > 
integra »  incorrupta ,  Br  mente  Bc  voce  venerentur , 
B  quo  tandem  in  complexu  tuo  extremum  vh& 
fpiritum  reddamus  »  &  in  bcatarum  ovium  gre^ 


gem  ccetumque  rcciptamur  1 


CIIL 


Disti. 


Baptift*  Burgw,  JiugnftinUm  9  Vttentini  9  facrtf 
tkeofaviA  cr  jurh  €&w>nhi  4$3ms  ad  patres  can* 
ciiii  TrUmtini  hMtn  domlrtica  urtU  advwtus 
dmmi  MO]«xii* 


De  qmtmr  extirpanddmm  k&sfum  pr#» 
■tifuis  nmediis* 


c 


ComiL  GmemL  Tom.  X  XXIII . 


onsc lus  ipfemihiimbecillitatismeaf^  it* 

luftriftimi  atcjue  amphftimi  apoftoiicse  fe- 

dis  Icgati  atque  cardinales,  oratorcs  clariflimi, 
&  vos  patres  dominici  gregis  paftores  omatiffi- 
mis  veritusetiamlocihujus  praeftantiam  &  fan* 
ftitatem»  facik  animuvi  defpondiflcm  ,  nifi  u*e 
vox  iUa  Pauli  »  quant  »  &  meis  hodie  ,  &r  om« 
nium  auribus  inculcat  ccclefia  facrofanfta  ,  ma^ 
gnopere  rccrearct  ♦  Gaudetey  aitapoftolus,  ind+* 
mim  femper  ,  iterum  dim  zwdete  ,  domlnus  enm 
prope  eft*  Quxd  enim  obfecro  gratius  ?  quid  ju« 
D  cundius?  quodquemihiplusanimorum&virium 
fuppeditaret  ,  audire  poflem  »  quam  $  dominus 
prope  eft?  hanc  voccm(ut  verumfatear)quam- 
primum  audio  »  vidcor  mihi  mox  refpirare  ,  Sc 
conceptum  de  veftro  confpefta  »  fummaque  do- 
drina  »  tautoque  de  me  apud  vos  judicio  me- 
tum  fenfim  escutio  ♦  Sed  quid  ego  hodic  timeam  ? 
dominus  prope  eft  »  cujus  ope  ,  quam  mihi  af^ 
futuram  confido  t  veftraque  fretus  humanitate  » 
quam  effe  cximiam  fatis  icio  »  conabor  honori* 
ficam  iilam  ad  Joannem  Baptiftam  miflam  le* 
gationem  ,  (  cujus  hodiernum  alterius  Joannis- 
evangelinm   meminit  )   expljcare  ;    modo   pri* 
mum  ab  ejufdem  Baptiftae   praedicatione  $   qu« 
huic  Iegationioccafionempr^buit,  iuitiumfum» 
pfero  *   In    his   itaque  explicandi$   dum   totu^ 
verfor  >  de  quatuor  etiam  extirpandarum  om- 
nium  hoercfum  pwcipuis  remediis  (  quod  pro- 
prium    erit    noftra  bujus  orationis   argumen- 
tuai  )  theofogus  potius  f  quam  orator  fam  ver#« 
ba  faftums.  Spero  autem  vos  pro  fumma  veftra 
benignitate  affuturos  mihi  mimh  »   ficut   ade~ 
ftis  corporibus ,  &  quam  alias  mihi  f^pe  apud 
Vos  de  dogmatibus  »  articuiifque  propofitis  dif* 
putanti,  praibuiftis  attentionem»  eawdemhodte 
rem  »  non  mtnus  gravem  traSianti ,  effe  cumu- 
latius  pr«ftaturos# 

li  Quae 


747 


F.  Joannis  Baptist^  Burqos,  Aogustinjani 


748 


ji^HO  Qus  de  Joannis  Baptiftae  praedicationg  Jo* 
Christi  aoncs  illc  evangelifta  comp^ndio  fcripfit  ,  hatc 
«*«&•  ipfa  Matthaeus  codem  iilo,  quo  8e  Joanqes  af- 
M*ttk*  j>  flatus  fpiritu  ,  protulit  e*p!icatius  .  Jn  dhh& 
fflis*  <iwj»i>  Jwnnes  Bapti/U  prsdicans  in  deferta 
Judds  >  #"  AV«w  .  V&nitentiftn*  agite  ,  appropin- 
quwit  tnim  re$num  cmhrum  .  Quo  quideo»  in 
loco  Matthaei »  dignum  plane  id  fuerit  ,  quod 
cxaminemus  dc  quibufqam  diebus  »  qua:  d$ 
Joannis  sdventu  Matthaeus  profert  ,  fint  intef^ 
ligenda  ,  Namque  cum  cxprcffiffct  priu$  Mat- 
thfins  tempus  >  quq  pu?r  Jefus  v^gypro  rcjiicns  , 
habitavit  Nazareth  j  mox  quafi  repcnte  Joan- 
nis  mcmor  5  adjunxit  *  In  diebus  *//>*,  &c.  Non 
eft  crgo  cur  ad  pneteritam  n^rrationem  quae -de 
Joanne  dicuntur»  qui  poft  annos  plufquam  vi~ 
ginti  vifus  eft  mundo,  poifint  referri  .  At  prae- 
terquam  quod  eum  eflfe  fcripturarum  morem  » 
ptiam  Chryfoftomo  tefte ,  fatis  fciam  ,  ut  Ioquan- 
tar  fcpc  ,  veluti  coqtiruuto  narrationis  du&u, 
non  folum  cum  ad  praeteritani  narmionem  a- 
litid  corjtinuo  tempus  adjungitur  ,  veruni  cum 
ea  narrant  ,  qu#  poft  multorum  annorum  fpa-* 
ti*>  cbntfgCrint:  aliud  fcamieti  'qu.idp.Uih  ,  quod 
ad  Joannis  etiam  dignhatem  maxime  pertinet, 
ex  vcrbis  iliis  colligendum  e^iflimo  -  Cume- 
nim  ita  nude  ,  atqite  j$jim&  J^anis  negotiiim 
Matthscus  aggreditur  ,  dicens*  In  dicbus  iliis, 
pcrindc  eft,  mea  quidem  fententia  ,  ac  fi  dice-* 
ret;  Appctente  jam  tempore»  quod  aetcrni  pa- 
tri$  futnma  benignitas,  agnofccndae  filii  fui  po- 
tentiae  ,  divulgatijdis  miraciilis  »  eogendis  difci* 
pulis,  publlcandsedaftrinae»  ac  demum,  ut  uno, 
vcrbo4.icam>  noftres  falutis,  abfolvendis  nego- 
tiis,  jam  ante  prscfixerat*  Ecce- jammuadoi  ec^ 
cc  in  diebjus;illis  apparet  Joannes .,  Ccepit  cjus 
adventu  coelum  albefcere  >  veniente  Sole  jufti^ 
ti%  ,  vcnit  praeco  a^nte  judicem  ,  dux.antoa-re« 
gcm  j  w.nit  Jprfw/i  Joannes,  jnquam,:cla^)ffi«: 
mh  ortus  nataiibus,  qui  nandum  editus  iixlu- 
<C*mi  quin  potius  adhinc^  intra  materni  uted  aa- 
guftias  dclitefcens  y  divinis.iilis  muneribus»  ac 
kcramcatis  fuerat  inftitutu^  >  Sc  audtoratus  : 
qui  vitam  agens  plufquaoihumanamcpulis ,  at- 
quc  adco  iplb  viflu  ncgle^o  >  vf  f  ab,  ineunte 
^uidem  aet^te  hominum  coofortU  fugicn^,  en> 
ihum  incoluit,  qui  nova  illa  ex  camc.Ioriim.pi*- 
lis  contcxta  vefte  ind uebatur  >  quidcmum  20* 
ix^  iJJa  cing^haturpelltcca:  JJIe,  inquam,  tan- 
tu^,  magna  cmn  omnium  admiutione  proditin: 
publicum  *  Vente  ,  inquit  ,  fo&nms  pr&dicam  in> 
4^/o  yni*<£  *  O  miram  Dei  fapientiaro  3  ac  ma- 
}eftatem  .  Non  quaerit  ftatim  initio  X>eus  iuo 
prophctae  fccquentcm  uMam  difcipulorum  fchor 
larn  ,  non  magnum  admodum  poputorum,  coo^ 
citrfum*  Vrtdkit  m  deferto ,  ubi  non  multo  ante 
qui  repcriebantur  ,  dab^nt  fedi.tionis  pcenas  ac 
tirucidabantur  %  tanquam.  ^iTent  adhuc  fadtionis 
&  feditionis.  TheudaEr  illim  ,  Judaeque  Gaiilsei 
participes,  atquefiiperftite&,.  'prfdic&t >  inquam, 
in  deferti  %  non  quidem  vufgare  aliquid  fit  nfu 
tatum:  nonpraeHa,,  nonvidorias,  nonqrbisex- 
cidium,  autid  gcnu^  alia>  quae  foliti  eratu  Ju- 
dapi^udirc,  fcdpoenitentiam,;  rcgnumccelorum, 
peccatorumque  confcffionem  ,  ?cs  certe  mundo 
tttnc  r$cens  auditas,  ac  plane  novas,  O  muum 
liegotium  ,  in  tu^m  ,  o  Deus ,  teferendai  font 
omnia,  fapicntiam  ac  providentiam  •  Brevi  ad-r 
modum  fit,  ui  exir^t  ad  Joannem  omnis  Judara 
&  Jerofblyma,  omnifque  regiacircajordancm. 

Perferuntur .  Hierofoiymam    tot    rerum    om- 
nium  novitatcs*  &  ln  co  tcmpotc  perferuntur , 


A  quo  de  mcffiae  adventu  frequens  admodtttti  apud  ^n  m 
Judg?orum  peritos   habebatur   menrio  ,  affidua*  Chkisti 
que  difputatip*  Atquc  adeo  increbucrat  fama  »     »i*>* 
ut  eum  ,  aut  jam  omnino  veniflfe ,  aufc  ventii* 
rum  quidem  proximc  ,    uno  omnes  ore  confitei 
rgntur  ,  Quid  tum?„  Erat  Hierofoiyma  civitas, 
ut  alias  ejus  laudesomittam,  fcientiarumgloria 
celcherrima,  ubigymn^fiumpiiblicum,  adquod 
tenquam  ad  mercatum  fcientiac  >  Jegis,  8c  pro- 
phctiarum  cupjdi  undique  conflucbant  ♦  Er^nt ,  & 
ibi  profeflTdres  iniignes,  difcipuli  prpye<3;i,  eru- 
ditiffimorum  virprum  exercit^Uo  frequens,  mul^ 
titudoquc  copiof^  -.,  Qui  quideim   audita.  fama 
Jo^nnis,  rcbufqueabe0  geftis,  rnifttmt%  inquife7w**  <« 
^vangdift^»  "f*d*i  th >  Rierafotymis ,  inclyta  qui- 

B  demcivita^,  noqfaecem  plebis,  qonhominesin- 
fichae  fortis,  fcd  Qmnium  niaximos,  &  praBftan^ 
tilfimos,  qimirum  facerdotes  8$  levitas  ,  ncc  es 
quavis  quidem  illos  f^adeleaps,  fcdcxea,  ia 
qua  Paulus  gr^tulatur  fibi  vixlfle,  Tttym  qui miffi  jm>  %€, 
fttera&t ,  ait  evangelifta,  frdnt  ex  Tbarifsis .  Sed^?***  %* 
quid;obfccrov.eral,iJIi5  ncgotii  cumjoanne? ,«* 
iqterrQgnrent ,  inquit,  eum  ytuquhes>  Multa  qui-t 
dem  ,  ad  inveftigandam  Pharifaeorum  mcntem 
hoc  Joco  excogitaria  doftoribus  foleat,  ego  au^ 
tem,  patres,  inexplorandiseorum  animis,  nan 
jtioFabor:  neque  enim  fum  cordium  infpedor  , 
^c  fcfuUtor.  Scipnondciuritgraviffimiquidcm, 
&  magni  nombisviri  ,  qui  hanc  partem  ,  qu| 
iniHam,  Jud«orftmaAimosreferant.Egotamen> 

C  illa  omilla  inv^ftigatiorie  ,  eorum  fa&nm  confi^ 
derans,  tantum,abeft,  ut  improbem  ,  ut  etian* 
ejus  effe  rationis  exiftitnem,  a  quoecclcfia  uni« 
yerfa  non  afp^fnandamdoQriaam,  primumque 
extirpandarum  omnium.  hacrcfum  remedium  pc* 
tcre  poffit./ 

Eft  autcmiltud  ;  u*f  in  exploraadis  &  iflqui^ 
readis  initiis;  noviutym  >  quamprimum  iafur- 
gun^  fumma  *  pa>mpta  diligenuaadhibeatup* 
Non  eft  *  patres,,  ndneft  paftoribus  ecclefiae ,  non 
re^ibus ,  non  magiftratibus,  npn  principibus  fe« 
gniterdormiendurar.alils  enim  cura^  atiis  vero 
prot^tio  ,  8c  confervatid  ecckfe  fa^rofaaSas; 
committitur.  $ed  fimul  atque  oriri  vident  difli* 
dentium  opinioaum  fefias  ,  quae  ranqitam  pro- 

D  cellachorribiles,  Pctrinaviculam,  quapnondabil 
unquaailatus^  aufciubtnergetur,  invadunt,  tan-. 
quam  gubernatore^  ^erlti  ,  ac  yigiles  explorare 
debent  &  inquirere>  vocatis  etiarn  ad  cam  rem  t 
quiopemierant,  pmnicuraacdiJigentia  intetro- 
gare,  quidhoceft  rei?  tuquises^&rquafleripo- 
teritceleritate,  malonimiflitiUobvi^mire.  Na- 
ftisiJIud  divi  Hieronymi ,  ^riurftinfiifafuipyBcc* 
Scitis  illud  Pauli,  de  fubintrqda^falfisfratri-- 
busr  Q^lkuA ',  ihqmt ,  nee ad horam  ckffimus  fubje^  Qat^t.  a* 
£Fia»i»  ut  veritas  evangeliipcrmaneatapud  vp&. 
Claraat  fponfa,  cl^mat  ecclefia:  Capitc  nobh  <uub  C**t.  %. 
fesf&tvuUs.x  fux*  defnoliuntHr  vineas  t  parvulats  ,  $*diu  *»• 
inquit,  nefifuccreverintj  allig^tis  caudis  ,  hoc 
eft,  viribus  audis,  adultas  fegetes,  id  eft,  vei 

E  virbsquidem»  ctiam  magni nominis ,  &  ir^figncs 
perdant :  Noneft quod hocloco»  ubi compendio 
dicere  cogor  ,  vetercs  hiftoriasnimia  prolixitate 
conimemorem , 

Etenimfi  a  1  utheri  peftilentiffimisilHsinitns 
$d  noftra  «fque  moeftiffima  &  infeliciffima  tcm* 
pora,  omniumcalamitatum,  infortuniorum ,  in* 
juriarum  ac  vulnerum>  quae  afflidse  ecclefi^  con* 
tigerunt  A  ratio  habcatur  j  inveniemus  profedo 
toc  ,  tantorumque  malorum  prsecipuam  caufam 
fuiffe,  quod  non  fucdnt,  qui  poffcnt,  cum  id 
vchemcnter  optarent  >  aut  neglexerint  quidem ,- 

qui* 


740  ORATIO   AD   PATRES    CONCUII    TRIDENT.    HABITA*  750 

nationcm  :  V*  tibi  Corrozjstm ,  <T  v*  tibi  Bethfaida  . 


v HHO  «juibus  erat  au&oritas  atque  facultas  ,  malorum  A 
Chkisti  inhiis  obviarc:  fuiffct^uidcmGalliafcliciffima  , 
%$&%.  quam  modo  tot  calamitatibus  affeftam  non  fine 
lacrymis  audivimus ,  nifi  mors  praeceps  Hcnricum 
illumChriftianiffimumregem,  &  proprio  rcgno  , 
&  ccclefiae  univerf*  commodis  tam  fubdtto  rapuif- 
fet.  Fuiffet  etiamnonroimts  felix,  fivef  Franci- 
icumquidemHcnricifilium,  rcligionc  isc  pictatc 
pairis  haeredem ,  faltem  ufque  ad  maturam  setatem 
Carolijfratris,  cui  precamuromniaprofpera,  fu- 
perftitem  reiiquiflet.  Fuifict ,  non  dubjtamus,  tan~ 
torum  virorum  induftria  &  diligentia  afummis 
illismalis,  quxmodo  patitur,  praefervata. 

Hocunoremedio,  nimiromdiligentia,  fedati 
funt  (  Chriftogratia  )  apud  Hifpaniam  noftram  de 
religione  concitati  tumultus,  quod  fa&iofi  qui*  B 
dam  hominum  fedu&ores  apud  VallemOIcti,  8c 
Hifpalim  cxcitarant .  Siquidem  rex  nofter  Philip- 
pus ,  Caroii  illius  imperatotis ,  invi&iffimi ,  Chri- 
ttianiffimi,  ac  vere  catholici  filius,  paternaeque  pie- 
tatis,  &  virtutumimitator,  &haercs>  poftfuum 
eFlandriainHifpaniamreditum,  adverfus  graf* 
fantem  jam  illam  haercfum  peftcm ,  tanfcum  celcri- 
tatis&diligcnti&,  quanutmve!  dici  qui.dempo- 
tcft ,  ftuduit  adhiberi .  Et  ita  fa&um  eft ,  ut  brevi , 
<jui  apud  inquifitioni.s  tribunal  re&iffimum,  ad- 
miffaeullnishaerefisfa&ifunt  rei,  iiquidem,  aut 
mortc  damnati ,  ignique  traditi,  aut  publicatis  eo* 
rum  bouis,  &  aliis  ctiam  pcenis  aftcfti ,  propriae 
darentimprobitatis  &  impietatis  meritaspoenas. 
Nec  conquievic  quidem  tantiregispietas,  atque  C 
teligio,  quin  potiusregiaau&oritatedignum  pu- 
tavit,  quo  primumdicadverfus  VallisOleti  hae- 
reticos  fercbaturfentcntia,  graviffimum  illud  de 
rcligiooe  judicium  praefentia  fua  ornare,  &  iU 
luftrare.  Atque  adeo  in  confpe&u  omnium  fcte 
principum  Hifpanorum,  totiufque  regni,  facro- 
fan&ae  Romanae  ccclefise  perpetuum  obfequium 
atque  auxilium,  ctiam  cum  vitae  &rerumdifcri- 
mine  jurejurando  promifit  .  Quod  quidem  vere 
rcgium  ,  &  Chrittianiffimum  fa&um  ceteri  princi- 
pes,&regni  magnatesfunt  dc  admirati  &rimitati. 
Jam  vero  ad  Judaeorum  fa&um  redeuntes  ,  fatis 
videtis,  patrcs,  noneffe,  curipfumomninoim- 
probemus  ac  refpuamus,  feddignum  potius  effc 
exiftimemus,  quod  ccclefiae  nottrae  procercsimi-  D 
tentur*  Quid  aupetn  Judaeorum  Iegatiseffet  man- 
datum,  evangelifta  praenunciat:  XJt  interro^arent 
eum ,  ttnjuiscs} 

.  Utinam,  patres  ampliffimi ,  hanc  ipfam  legatio- 
ncm  ,  eorum  quifquc  qui  ad  clavum  kc  gubernacu- 
laecclcfiae  fedct,ad  femeptipfum  fubinde  mitteret* 
ac  interrogaret  frequcnter :  tu  quiscs  ?  non  dubito , 
quinhacrationepraclarc  fatiseccl^fiae  commodis 
atque  faluti  confuleretur  *  Nofti  fcio ,  o  paftor  cc- 
clefiae  (  vcftrumcuivis  Ioquor,  patres,  non  aliis)  tu 
quis  es  ?  Rcfpondc ,  tu  ipfe ,  rogo ,  ut ,  ex  proprio 
tuo  ore  difcamus ,  quis  fis .  Is  fum  certe ,  dices,  cui, 
&  mei  ipfius,  &  omniumovium  quas  mihi  Chriftus 
fervandas  commifit ,  &  quas  idem  proprio  fangui- 
ne  comparavit ,  teddcnda  eft  ratio  exaftiffima  .  O  E 
praeclaraconfeffio.Quidtum?  Isfum,  itidem  di- 
ces,qaiquantoinlocofuperiori  fum  conftitutus, 
tantoinpericuloverformajori,  reft^,  fcdpcrge, 
qms  es  $?  Is  fum  prseterea  a^jungens ,  ad  quem  affli- 
£ta  ecdefia  >  nifi  ejus  protectionem  Sc  caufam  iufce- 
^W  s*  pero,perpetuocIamat:  Si  inimicus meus  mdlcdixif- 
fct  mihi  ,  ftiftinuiffem  utique  :  tu  wero  homo  unanimk  , 
dnx  mens  ,<?*  notus  meus  •  Noftis  reltqua,  finiamus 
tandem,  obfecro:*  #  f  uh  esHs  fum  demum,inquiens, 
auimihi  videoraudire  fummi  Dei,qui  meadtan- 
tum  dignitatis  gradum  evexit,  horrcndam  commu 
CQtsciL  GtnttAL  Tomi  XXXIII. 


Satis.  Cura ergo, quifquis es,  qui  tc intns , & in cu-  £HKIST1 
tenofti,  imoverocuratc  omiies,  quotquot  eftis,      r^s^ 
ut  ccclefiafticae  difciplina:  aiiquot  jamfaeculisla-  Mattk.tz^ 
pfae  reftitutio ,  depravatorumque  morum  emenda- 
tio,  quam  rcformationemdicimus,  quamquediu 
{•\tU  in  ore  tantum  vcriamus,  prodeat  tandem, 
atque  in  omnibus  reipfa  appateat . 

Hoc  cftenimeradicandarum  haerefum,  quibus 
ccclefia  magnopercrnoieftatur,  remediumlccun- 
dum,  nec  quidem  vulgar^,  exeadem  intcrroga- 
tione,  dedu&tim*  Hanc  petit,  optat ,  atqueex- 
pc&ut  ecclefia  univerfa  :  hanc  ipfam  vel  hoftcs 
eccleiiae  inftantercfflagitant .  Neque  enim  vobis 
crit  diflficile  admodnm  hac  in  reomnibus  fatisfa- 
cere,  fi  hanc  noftramecciefiamfponfam  ,  tiliam- 
que  veftram  ad  veterum  canonumnormam  effin- 
gere  contenderitis  *  Non  eft  neceffe  nova  rcfor- 
mationis  edere  inftituta,  veterarcftituite,  quo- 
rumrobur,  vis,  §c  obfervatio  ,  quantum  pede- 
tentim  languefcere  coeperit,  &  nos  videmus,  & 
vos  probe  noftis.  Jam  nunc  ,  quid  Joanncs  re- 
fpondeat,  audiamus  :  Confejfut  eft  ,  inquit  ^  & 
mn  negdfrit.  -Confcffus  cft  ,  ytti*  non  fum  ego  Chri- 
ftns:  Es  ne  Eiias  ?  mn  fum  Elias  ♦  Es  ne  frofhetA  ? 
nonfumprophetai  Qiiorfum  obfccro,  negatio  ifta 
toties  repetita  f  Confideratc ,  precor,  patres,  atquc 
hoc ex  loco ,  deprehendite,  quanto  intervallo  im- 
probi  a  probis ,  &  animaies  (  ut  Paujus  ait )  homi- 
nesafpiritualibus  diitent.  Siquidem  illi  cum  dc  h  <?«»*. 
dignitate  &  gloria  agitur ,  fibi  plurimum  arrogan- 
tes ,  pleni  perpetuo  funt  affirmationibus ,  At  con-^ 
traifti,  minimum  fibinumquamnon  tribuentes, 
negationibus »  Obfervate,  obfecro,  quidprimus 
ille  fuperbicns  angclus ,  affirmandocogitat  •  1»  cce- 
Inm  confcendam ,  fcdebo  in  Uteribus  \Aqniknis  ,  -fi-  Vfttm*  ty 
milis  ero  Altijjiwo.  Qtiid  itemprimis  parentibus,  <»«"<A  ** 
alfirmando  perfuafcrit :  Eritisficut  dii ,  fcientes  /ro- 
num  O*  matum  *  uiperientur  oculi  veftri .  Videte 
tandem  quid  elatusillePharifaeusaudeat  affirma- 
re:  Jejuno  bis  infabbatoy  dccimasdo  omnmm  qud  i«t  xfU 
poffidco,  omnibus  antecello,  quippe  qui»ow/»i» 
ficut  ceteri  homines ,  &  <velut  etiam  hic  publicanus. 
Atcontrapublicanus,  jam  quidem  coram  domi- 
nojuftus,  ftansalonge,  percutiebat  peQus,ac  fi 
diceret,  nonfumdignus,  quiaudeamvcl  oculos 
quidem  ad  ccelum  levare  ;  Quid  Paulus  ,  vas  ele- 
flionis?  Minimusfum  Apoftolorum9  quinonfum  di~ 
gnus  vocari  apoftolus.  Quid  ille  centurio  a  Chri-  ^Ca^  ** 
fto  Iaudatus  ?  Itynfum  d%nus ,  ut  intrcsfub  tc&um  M*'*  *  Hm 
tneum*  O  magnum  Baptiftam,  ttyn  fum  ego  Chri* 
ftus ,  magnam  plane  ih  re  omnium  praeftantiffima , 
cbnfeffionem.  *£{on  fum  Elias «  Cumjamutange- 
luspraedixerat ,  praeiretChriftumfwy/>/r/fwei^a»/V-  i*CK  it 
tute  EU**  Non  fum  propheta,  cumeffet  Chrifti 
Voce  denunciatus  plufynam  propheta .  In  fumma, 
tamfumapudmevilis,  &  parvi  momenti ,  utdi- 
gnus  non  fim,  quicjus,  quimedius veftrum fte- 
tit,  &  qucm  vos  ncfcitis ,  folvam  corrigiam  cal- 
ceamenti . 

Quisergoes,  ojoannes?  Egovox  cUmanth  in 
defcrto,  dirigite  *viam  domini ,  Satis  fuperque  no* 
ftis,  patrcs,  quidnaminter  verbum,&  vocemin- 
terfit ,  ac  proinde  quam  optima  ratiohe  fefe  Jban* 
ncs  vocem  appellet,  aut  vocis  fungatur  ofticio, 
facile  fuerit  indagare  .  Sequor  hoc  loco  Auguftint 
parentis  noftri  interpretationem  ,  efto  fciam  aliam 
effe  apud  nonnullos  horum  verborum  conftru- 
ftioncm  •  Principio ,  ficut  verbum  corde  pri us  con- 
ceptum ,  vocis  deinde  admiaiculo  aliis  explicatur: 
Sic  etiam  verbum  illud  aeternum  quod  erat  in 
principio  apud  Deum,  ncc  adhuc  hominibus  no- 

I  i    z  tum , 


IV 


JOANNIS   BAPTJSTiE   BtfRGOS,    AUGUStlNIANI 


7J2 


Chruti 


I4$m  v* 


tum,  digitofitnuf  &vocejoannuoftendi|:urmimr  ^  -p^Qpn»  Puneris  .  Quod.  qoale  fit  Deus  optjmujs 

1  ■»"*  _  ..   ..        _.__.__.___.        Jt\  ^_-  ._._•_>>_.        __,  ^.  _f      _*_*  /?■?__.     *.„_.__  .  *.  j     __r_t  _r_t  *mjl  3  ua.  __  »-»  ____  _._.  _  ......     .1  T  T_*  *  t     *  I      » 


do:  £a#  #£##*  #*#»  *rr#  f*f  f*/#?  pufattt  xtuttdi 
Deinde  n*tamvis  verbum  eogitatiQtie  fpmpre- 
henium,  voce,  qua  exprimkur  prit^s  fijt ,  atque 
pr*ftanuus9  vocem  tamen  priusaudimus,  quam 
verhum  pr^cipiamus*  Audi,  rogo,  Joanoein  iti 
evangelio  ;  Qui  fofi  me  *ventutus  efi  $  ^nt$  me 
fatlus  vft  *  Quam  fcnptur®  phrafim  idem  e^ 
vangelifta  protulit  expiicatjiis '.  *prfer  me  erat  ? 
VidesChriftnmmaaifeftationc,  proprja  praedicar 
Uooe,  baptifmi  etiam  proprii  pixblicattone,Joan- 
nepoftcriorem:  Vides&eumdem  Chriftum»  ver* 
bum  Patris  ,  «ternumque  Filium  >  multq  pripretn, 
&c  dignipremjoannc.  Poftremo,  vox  fsne  verbo 
res  eft  itiuti-Iis  •  Itafane  fi  Joannem  a  Chriftof^ 


Akko 


maximtts  apud  Hkr$mhm  ftis  vj»rbfY  aperte  Christi 
demonftrat  ;  Conftitm  h  fuftr%mte$  p*  regn*  $  t$$z. 
pt  eveiias  ,  4T  deftrnt*  9  &t  #difiee$,  $?*  fUntes.  fttwm*  *> 
Qiiaqtun)  autem  concjonum  freqgeixtja  Qhti* 
ftianac  rdpublicae  afferat  ,  tum  dignjtatis  tnm  uti- 
Jitatis,  mHt  quod  adeft,  ^ljunde  qu&ramus, 
ex  Roma  veftra  faaftijffima  *  omniumque  civj.-. 
Utum  iong£  praiftaatiffima  f  yps  ip/i  colltgitp- 
Audio  ei^im  poft^a  quam  coeperunt  effe  apud 
eamdem,  ut  modo  fum  ,  conciones  frequentes, 
fuiffe  firoul  ^um  eifdem  foncionibus  ,  &  populi 
pictatem  majorem  &:  ad  facram  euchariftjam  ae^ 
ceffuim  muito  <juam  arjtea  unquam  fuerat>  fr<£f* 
quentiorem,  Singulare  profe$o  omni  tempore> 


junxcris,  nihii  eft  prQrto  joannes,  Rurfus  fi  a  jg    ^dverfqs    Iiarrefcs    remedium  ?  quo  uno  pmm  f 


Mottb,  tn 


haptiftnojoannis  ^  Chrifti^aptifmumfeparav^ris; 
nihil  piane  profuerit '.  Audi  Joannem  m  eyange- 
liq .  GHjdergoitaptizjts,  fi  tu  non  e$  Chriftus}  Ego  > 
iqquit,-6*pr*^a*oi  a^na  »Et,  ut  alibidixit ,  itUn>QS 
b.*pti3&bit'ia  Sfiritfi  fanclt ^p^igni  •  Ego  ,  vox  ,  non, 
jnquit,  clamans,  iecl .ttemaatis  t  utvel  hacratione 
difcamus,  quantum  honorU,  qiiantumque  reve* 
rcnti^  evangelicae  prsedicationi  ,  catliplicifque 
concionibus  ab  Qtnnibus  debeatur  *  Cum  enim 
audis  hoc  ex  loco  concionatorcm,  etiamdamor- 
ribus  raocutn,  noneftqtiodexiftimesejuseffc  vq- 
cem,  quiloquitur,  led  Dei\  Babit,  thquit  pror 
pheta  ,  Deus  Mtifua ,  hoc  eft  concionatori  claman- 
fl}  voeem  <virtutit  .  Gratids  dgo  Deo  meo  ,  inquit 


veiuti  quodam  cl^peo  fc  fe  hadenus  Hifp^nii 
noftra  prot(:xjt  ,  quoniacii  ,  jiut  ab  haereticis  , 
aut  fchifmaticis  Jethale  aliqupd  vulnps  accep^ 
rit  ♦  fiii  armis  nimifum  conciont,m  ,  ^  praele- 
ftipnum  frequentia ,  adv^rfarji  noftri  nps  maxi- 
nie  oppiignaht  ,  tantaque  id  ^onantur  efticere 
fU-Ugejftj?-!  fic  ad  extremas  ufque  >  &  barbaras 
liation^s  ,  a  noftram  confufionem  $  fuos  mife* 
rtnt  concionatores, 

Qiiid  autem  fit  jn  hujuftnqdi  con?ionibus 
pubiice  afferendutn  ,  ut  pmittam  int^rim 
qumjHC  iiia  Pauli  apoftoli :'iperfe  yti&  Qfiat  ,  pt 
idem  ait  ^  Juq  ftnfi  fapti ,   pimirtim  quid  ere^ 


dendum,  qui^agendum,  quid  vitandum»  quid 
Paulus^  qtiUctw&cceftffetistwbh  <verhm  auditus  C   fperaodumi  quid  titnendqmf  Qu^  utinam  ple-  t*Cm%$ 
Deiz  aceefiftisi/ltti,  non  tit  verfam  bominum 9  fed ,        bis    pnirerfas    auribus  perpetuo*  iqculcarentur  . 


utttereeft\  wrkttm  Dei .  Vide  quid  inme^temTe* 
perit  Auguftino ..  fmerrogo  vos,  inquit ,  fratres  8e 
fototes,  dicitemihi,  quid  majin  videtur  yobis> 
eorpus  Chrifti,  an  verha^  Chrifti  ?  Siyul?isve^ 
re  refpondere,  hoc  4icere  debetis,  qiiqd  non  fit 
ininus  Dei  verbucn  quam  Chrifti  cqrpus.  j&?tan-r 
dem  %  exhis?cqliigit *,  di^ens:  Nonminuserit  rcus, 
qui  verbum  Deincgiigenteraudierit,  quam  qui 
Chriftt  corpus  negligentia  fua  in  terram  eadere 
perrniferit- 

Hanc  concionum  frequentiat^  ,  patrea  f  cv~ 
randis  Chriftianas  reipublicse  vulneribus?  utilif- 
ftrnam  »  tanqqam  tertiurri  deftruend^runi  cm* 
nium  hauefum  remedium,  habendam  put»reo»  ,  JD  raqdum^  redle  CQlIigtmus.  Id  igitur  *efife  ^xjfti 


perpetuo 
Ex  folo  tauien  Ja^nne  noftra  Uh  hpdiecoljiga^ 
mu$!  EgQ)  inquit,  *vox  cUmatnis  in  fcfcrto»  di~ 
rfeite  mm  4*mw  ,  dfait  Ifates  frpfheta  »  Con- 
fulamus  igitur  lUhm  proph^tam  ;•  is  $nim  do- 
^rebit  nps '■  +  quonam  padp  viam  domini  dirigere 
debeamus  •  Qmnts  *vdlUs  \  inquit  Ifaias  »  **</-  i/44  40, 
t^itur  ?  &  omnis  mons  gr  collh  humiltebit^r  ,  : 
tf  etunt  fmvA  in  direQd*  p*  '*ffer$  in  wias  fU~ 
n&s*  r       '■'■'."' 

Ex  his  Ifaiae  verbis  t  patres  ,  dum  4oc$*nur 
quemadmodum  viam  domini  dirigamu.?,  quar- 
tina  qooque  Bc  ultimum  eveli^ndarvtm  h«re- 
fum   rpmedium  ,  aUoqyi   intcr  prarcipu^  nume- 


Mare,  £. 

*4&  u' 


t*  Tim*  3f 
2*  Tlni*  4# 


modo  ejus  generi$  iint  ,  quae  in  publicam  au- 
dientiuih  utilitateni»  non  in  vaqam  concioqato* 
ris gioriaai,  refer^atur ♦  J>up funt^ patresr? audi- 
te,  rogo,  yer^  loquar  aport^c A  qu^e  me  admo* 
dum  tarqtjent  t  &  excruciant  ,  qqibufque  mo- 
n^o,  roga»  ac  per  vifcera  Jefu  Chriftiobteftor» 
remedium  adhiheatis,  Altercm quidemeft,  quod 
^pttd^liquas  regiones,  n^dixertmhas  veftras,  fic 
parumfuutconcionesfreqqente§^  ut  ^na  t^ntum 
qtiadragefimaexcepta,  atque  utfnam  ^cumfru- 
flit  pcr^ota,  vjx,  autne  vixqui4cni,reliquoanni 
tenippreconcipnesaudiantur,  Qog4tey  inquit  ChrU 
ftus  ,  dominum  mqfjii r,  ut  mittar operarios inmeffem 
fuam  *  *bfQn  enim  eft  aqicum  ,  dkfbant  apoftoli, 


ino 1,  providam  8c  confideratam  eorum  qui  di- 
gn|  ftiqt  promotionem  ad  ecclefiaftica  facerdo* 
tia»  Quo4  quidem  reme4ium  ?  qui^  t^mporis 
angufti^  longiprem  orationemnonpatitur,  fum* 
!tii$(quod  ^j«nO  labiis  attingere "conabpr  %  Et- 
enimgenerisfplehdor,  &nobiTitas,  opes,  clien^ 
tete,  magnatum  9t  principum  gratia^benevo- 
lentia,  praeclara  qua&dam  iunt  ,  ^r  qu«  mundus^ 
fniratqr,  &  fufpicit:  ad  quae  qiiicumque  p^rve^ 
nerint  ^  putant  fe  ad  felicitatem  >  fummunique 
faftigimn  .prpxime  acce<Eil'$  >  ac  vcipt  montes 
quidem  alit$fuperemin«nt  t  Ceterumnifi  quih^c 
pmnia  fuerint  afl^uti  ^  probifcatem  quoque  ac 
pietatem  »    literarumque  facrarum  cpgnitioriem. 


nos  derdinquere  *v*rkum  Qei  <?  mmiftrare  mtn-  E  cmt  hi$  conjunftam  habuerint  indtgnr  profc^o 

'heum  fcribem,  %At*        funt   pmni  ecdefiaftico  facerdptio  §c  dignitatef 


f$s.  Pauius  etiam  a4  Titnot 
tende ,  inquit^  JtBioni  ,  Cf  exbortatiow  5  tP  d&- 
Srina*  Et  aiip  Joco ;  T»  V*W  wgite  *  €? *  in  00$- 
nihus  labont  y  ofus  fitc  enjdn^clifi^ .  Attertim  ^rq 
dolendum  iUiid  qujd^ni  maxime  eft,  quodaftu- 
ria  fatanse  tai^tum  pqtuerit  apud  quofdamican^ 
cionatores,  ut  his  pmiffis  qu«  (unt  adf^jutem 
populi  prseftandam  neceflarja  ,  in  explicandts 
folum  tnutilibus  quihufdatnqu^ftionibus,  fcho- 
Jis  potius,  quam  huic  loco  ^ccommodatis,  om- 
nes  ihgenii  neryos  perpetup  inteqdant  ,  obliti 


Ugr 

Mtontes  i  ii  fuqt  Geiboe ,  fufer  cjuqs  nec  ros  nee  plu  *.  Keg,  $,\ 
*ui#  unau4m  cetidit *  Atcontra  valles,pingues  qui- 
demill^^  ^:  qua?  abundant  frttmento  ,  viri  illi 
funt,  qui  eximta  innoceqtia  ,  infigni  doftrina,  ma* 
gnisanimidoni^^  ingeniique  ornamentispollent» 
Ii  funt ,  ii  funt  ?  patr^s,  qui  omn|  cura  ex^Itandi^ 
montes  veroilliGelboeuthoruni  fimilfs  aliquan- 
do  eftjciantur,  funt  humiliandi ,  Quod  ftfieret, 
effent  profefto  fr^va  in,  dire&4>  P*  affer%  mvias 
ftenas  • 

Haec 


A    N'    tf  O 


Oraho  ao  patres  concilh  Trident,   habjt^ 

»   atqv.e 


7*4 


#**h4  1» 


753 

Hsc  ftuit  5  patres  ampliffimi  »  praecipua  illa  A  vemftis  *  illufttifftmi 
quatuor  e*  evangelica  ieftione  defumpta  reme- 
dia  >  brcvi  fatis  oratione  nobis  haftcnus  cxpli* 
cata  *  Q^ss  fi  per  yos  ecelefi»  morbis  applica- 
rentur»  non  dubito  qjtiia  totmaiisaffeftaeccleiu 
ab  iis  omnibus  ad  integram  f&nitatem  *  opta* 
tamqus  felicitatem  brevi  traduceretur  *  Si  xuu 

2uam  autem  hoe  erat  fperandam  »  nunc  qut- 
em  temporis  maximo  quidem  jureunivetfaqui- 
dem  ecclefia  a  vobis  erpeftat  ;  qui  divino  quu~ 
dam  Spiritu  dufti  co  huc  convcniftis,  ut  oruni 
cura  totoque  conatu  ejufdem  snorbis  remedium 
afferatxs  *  Efficite  igitur ,  patres » cfKcite  *  qui  nunc 
eftis  Tridenti »  ut  quorum  nunc  eruditionem  & 

anftoritatcm  9  magnamque  frequenmm  univcr-  ^  

fus  orbismagnopercadmtfatur*  Jaudetpoftemas   B  matum  noQratum  medico  vere  P10    curandam 


patres    t   atqv.e^  reveren-  o 

diifimt   antiflites,  ut  Itaec  hyemis  triftitia,  v*£- chius?* 
que  frigorum  ,  quam   vix   reftis  ac  pcHibus  io.      1««*. 
fttncraus  ,  in   verni  tempotis   fuAvitatcm  aiqne     cfrjfofl* 
lstitiam   verfa  efle   videatur.  Natalts  cnim  do*  £  ?i7h*t*. 
mini  ,  qui   merito  omuitim  feftontm  feftum,  6c 
oualt   metropotts  a  quibafdam  patrtbus   appel- 
latur  ,    &   prxctarum  ac   (plendtdum    divi  Ste* 
pbani  ptoroourtyris  crapharum  qucmvis  qnan- 
tumvis  mtjeftum  *w  uiftcm    exhilttaie    potutf 
fent  *  Hitc  accdlit  felicilltma  atintverfarijr"  tt- 
Uu*  dtet   tecotdatio  t  qua    falutis    uofh*    au~ 
ftor  Chrjftus  fpoitfam  ittam   cccleltam    varto  * 
graviquc  ac  diiuurno  moibo  iaborantem  ,  mul- 
nfque  vutnetibns  fauctam  fummo  ponuftci  ani* 


judiciiim?  prudcntiam,  ac  ptetatem  *  Vos  entm 
pientifEma  illa*  dr  communisomniummatcr  ec* 
clefta  graviflfimis  iojuriisaflFcftaappellat»  vosro- 
gat*  vos  obteftatur»  vobis  tanquam  medkis  tk 
chirurgts  oftendit  non  modo  puifum  &  factem  s 
Tbrm9  u  jfed  &  Itvores  Bc  plagast  Md%mt  eft*  oecckliar 
i*$ht?  mire  contritfo  tt*4$  quis  msdebitur  tili  f  vos 
fofi$  patres*  vos,  inquam,  vos  peiies  <|uos  iisnt 
terta  hujus  morbi »  &cxp(orataantidGta:  penes 
quos  funt  pmfeatanea  ^  paraca  tatttorum  m*« 
lorum  remcdia:  quie  ftcommode*  opportune  at** 
que  c$Ieriter(cft  ia  mora  periculum)  adhibueri* 
tis*  felicemquidcmecclefiam. 
Si  vero  ab  incccpto  deftiteriti$  >  aut   re  infe- 


tradidit-  Ac  pattlo  ante  cum  hodierni   evange- 
iii    vocibus  >   quibns   tum   ad    Chiiftum    fimul 
cum   Pecro    feqttendum  f   rurn    ad    bcati  Joan- 
rtis    apofioli  Chrifto  cariftimi   dtvinas  «ternaf* 
quc  laudes  celebrandas   invttau    futnus   »   aurcs 
noftrse  perionarent  t   majorem   in  tnodum  hsec 
l^titia  ctevit  -   Qui*  cnim  non  vehementt   af* 
ticiaiur   g^udio  ,   cum    rarn   ^manter   ac  beni 
gne   a  domino  rocetur  ?   quis   porro    non  in 
gcnti   lartitia    peiruaddtta  ^    cum   praErclaris  d? 
viutlque    hominibus   debitt    honores   ac  jtifliffi- 
m^e  landes  tribuuntttr  »   cnm  per  illos  ,   tupo- 
te   fetvos    Deo   conjundHffimos    honores   domi* 
no  deferunt  ?    cum    populus  Chrifttanus  per  c- 


<9ta>  quamfeticiffimecoepiftis»  h  patriam  (quod  C   gtegiornm  fratrum  narrationcm  ad  virtutis  ftu 


DeusAvertat)  rcdieritis^  aftum  profcfto  €rtt  de 
nobis,  Nam  preterquam  quod  adverfariis  no- 
ftrb  rifum»  vobi!q«€  tngentemignomtniam  con* 
rifi&cetJi»  rlamaret  etiam  {ugenseccfefta,  jufta- 
que  doJote  compulfa»  Deum  adverfum  vos  cum 
Ifaia  his  verbis  snterpeltaret»  Vtiimu  13*  /iW^r 
fltigfi  tuntens  non  ?ft  ttlfcata  nttdiMmfa* $  n$$ue  fa« 
ta  afea  f  eorum  qui  mihi  fuccurrere  poterant  , 
ncgfigentla  * 

Sed  quid  ego  imprudens  vereor  ?  Qnid  tera 
etiam  alioqui  juftiffimam  vobis  nttor  perfuadere  ? 
^uorum  omnium  iummam»  fatis  fuperque  habeo 
exploratam  ?  Et  quos  certo  fcio  >  fufcepto  pcr 
vos  munert  noa  defuturos?  Pergite  igit«f  atla- 
crt  auimo,  eodemque  ftudio  quo  ccepifttsf  noi- 
oue  interim  »  qni  iaborum  veftromm  pamcipe^ 
tuimus,  &  fumus  ,  Denm  optimum  msximum  , 
qtti  eft  bonorum  omnium  parens  <&r  auftor  $  ge^» 
mitibu$>  fufpiriis>  &  continttisprccibttsinterpel* 
labimus,  ut  quae  per  vos  feliciffime  ccepit  »  pet 
vos  etiam  non  miaus  feliciter  perficiat  &  abfoU 
vat .  £t  jam  lioc  ipfum  ,  patres  f  cum  eccl«9a 
noftra  hodierno  dteorantepetamus»  ftfiniamu$9 
dicentes  1  Jtunm  tuam  quafumus  dmim  pretibut 
wjttis  4ttommod&%  C^*  mtntte  noftrat  tcntbras  grati& 
tm  t>ifiuthnh  ilhiflra  „  ffgi  ww  CT"  tt$n4s  in  f&« 
mU  fscutowm  *  Jlmtn  * 

L  a  u  $    Dso. 


CIV* 


thcohp  3  QTGtfo  ad  fatrot  tomHii  Tridtntini ,  ha- 
bita  in  fifto  divi  Joannis  apoftoli  V  ewan%iii/ta  , 
anno  a  Chrifto  nxto  MDLXHt 


T 


AUTA  frequentia  *  tantaque  alacritate  in 
has  Cacras  &dz&  fcftis   hifce  diebus  ean* 
Ctmit*  QtmrdL  Tom.  XXJXIIL 


dttttn  iitcuatnrf  hinc  crebr»  illas^  8c  confimiles 
tanftarum  literarum    voces  -*   laudate  domimm  <$f4U  ,y0# 
in  fmflh   9jns  *    in   mmoria  ^ternd  ew  juftus  ^  ?/***  *ti. 
MtmorU  juftorum   tum  Uudthu  :   Et  fafientiam  J^/^l 
iffvmm  narrant  fofutt  (T  iaudm  corum   nuntfat 
wcUfia . 

Qttod  II  omnium   fanftomm  mcmotia  hono- 
rc  difino  confeciata>  piis  hominibus  cft  jucun* 
difttma:  quaato  nobis  jucundior  effe  debet  hu- 
jos  viri  faitftiflttni,  cujus  nmxc  diem  fcftum  an* 
niverfarium  agimus  ,  celcbris  ac  fempiterna  me* 
motia  ?  quem  ftx  cundis  apoftofts  Chriftus  ama* 
vit»  qui  verba  omui  fapienria  omntque  intelli* 
gentia  fublimiora  eftloemus*  fttaquedoftrina& 
D  ianftitate  eccleftam  vchtti  Sol  claiilfimus  iJIu- 
ftravit*  De  hujus  tgitut  apofto)Ipr^coniis3  qoi 
omni  laude,  omniqucorationeeftfuperior»  pau- 
ca  inter  innumcrabilia  &  prope  infinita  difturtts 
Vereor,  ne  eam  imminuamus  ,  &  obfcuiem  po- 
tius  qium  illuftrem*  Ac  profcfto  multa  mede- 
terrebant  *  nc  ex  hoc  loco  >  apnd  tanto?  talef- 
que   viros  verba   facerem  *   Nam  fi  Daniel    8t  totntefh  i* 
Manuel  Sampfonis   pater   angelorum  afpeftum  ^*  *** 
non   tulerunt  *  fcd    expavcrimt   ,   &r   tremue*  *u  *  *** 
ront  ,  &  proni  in  terram  ceciderunt  *•   quanto 
mqtuus  erat  me  aditum  hujus  loci  afpeftumque 
veftrum  vercri  ?  Vos  etentm   orbem  untverfum 
referentes  &r  Dci  vicem  gerentes  hic  fedctis  p 
non  duodecttn   tribus  Ifraet  modo  f  ied  ange-  mtth.  t9< 
L  los  etiam  pene  ipfos  judicaturi»  Vosficut  civi-  «c<*T*tf# 
tas  fupra   montem  poiita  in  ocults  omnium  ac     ****** 
veluti  Jux  mundi  fup^r  candelabrtim  pofiti  eftis  % 
ut  omnibus  qui  in  domo,  hoc  eftt  tn  Chrtftia* 
na  repubiica    ftmt  >    luceatis  •   Sed    me   eorum 
virorum  juifa  >  quibus  mihi  neceflario  fuit  pa«* 
nmdurn  »    ut  rcm  tantam  aggrederer  ,   impule^ 
rutu  *  Quamobrem  iliius  fretus  auxilio*  *$ui  in~  A 
firma  ,   ik  ftntta  mmdi  eiegit  ,    mi  w&  mutoram  %*t?£L*z, 
tfsruit  &*  imftevit  ,  tudes  ftdt  diferros   ac  fafUn»  ***$•<&(> 
W*  s  Gf  m-yfttri*  ftta  far*vuii$  rtveUvit  ,    fai  ?jt  %/»!*  lo, 
on  fafantmm  ^  iaihmium   ftrftth   iand^m  ,  &  *wt  xa,  Ol 

I  i     j  tiobis 


755 


G  A  S P  A  8.  IS    F  S.R  H  A "N  T 1 1  S  V  B  SS  A  N  J 


75* 


A   K  K  o 

Chjusti 
1562» 

M*tth*  tn 

Matth.   *& 


nobis    etiam     cogitantibus    dat     quid    loqua-  A 
murt  de  Hodicrno  evangelio,  fimulque  de  bea«* 
to  Joanne  apaftolo  &  evangelifta  nonoulia  bre* 
vijter  dic&m. 

In  ccelum  falv$tor  nofter  aftenfurus  ,  agnp$ 


Bc  oves  fuas  Petro    apoftolorum  pria^ripi   cqsle*. 

ftis  dofirin^e  pabulo  pafcendas  'ter   cpmmenda- 

vit ,  aperte  oftendens  ,  quantum  il!a$  diligeret , 

ac    Petrum  ipfum  cui  foli  antcquarri   cruci  prp 

Jtoftte.&late  affigeretur  ,    fe   claves  regni  cm~ 

Jorura  daturum  &  fuper  illum  ecckfiam   fuam 

^dificattufrm  promsfeRt  :  pro  quo  Patrem  quo~ 

que  pr&verat>  ne  illius  unquam  fides  deficeret: 

%OM#fc/quo  aJios  doeere,  &  jri  Verarejigioneconfirm^* 

j* i,d*  wfr  rc  p0(Tet ,  oibifr  pnivedi  magiftrum  ac  paftorem 

i*;epifr**A   prppofuit  *  Et  ab.  eo  fuhlimi  quadam  fapientia 

com.?ap*m  eceie(iAm  f«4m  tttRtn  ,  gregemque  unum  mon~ 

ij$$¥?&.  iirzti  volaft  ut  omnis  perturbatio  &cqnfufioab 

^.'CWtf/.i.    ecclefia  tojjeretur,  &  ordp  fervaretur  :  Nofcjue 

cum  capite  noftro  Romano    poutificc  ,   Chriftt 

vicaHo>  Petrique  fucceflore  quafi  rnembracom- 

patti'  Chrifu  corpus  in  icmi  referretmrs  .  Ei«? 

dem  Petro  mox  genus  mortis  iri  coofpe&u  do~ 

mini  fpeciofe  prasdhtit,  qua  Deum  erat  iUuftra* 

turus  *  miraficum  ejga  iijum  amorem  &  cunu*v 

ofteiulens,  baee  poJlquaiin  Petro  ChriftusfignifiU 

cavit  1  fubjanxit  $\feqvere °  me. :  jubens  illum  feT 

-dui  non  tam  Itnm&nis  veftigiis,  qu&m  jmitatiq 


Mam*  i&* 

&,Th.  & 

ifiis  fimik 

ejc  Cjrilfo 

?/&£,  ti$* 

jforf».   xj« 
t,  TffJTN   s» 

rsfrtr*tu&  lie  viritltis »  Permde  enim,  eft  aclidixilfet:  Da- 

^ffv*'»*  ■    jam  mihi  provinciam   admihiftra  ,   rege  eccle- 

^*2,IOr  "fisun  j-quam  meo  fanguine  acnuiiivt":  me  tibi 

>^e,8t4,    exempjum  ad   imitandum    propone  *   Ego  pro 

'&£%*% ^fratriW .meis^ex.  quibus  tanquam  ex  vivisla- 

^ist  %$.    pidib.us^  ecc:Jefumcoqftruxi  3  vit&m  pofui,  quo* 

quo   amore,  ruajorera   nemo    indic^re  poteft  ^ 

debe$  St  tu  me^veftigia  petfequens  »  cruce  tua 

fufeepifc  ;   iftfta.r:  bom;  paftpris  >  animam  tuam 

n/,oylbus   pr^  comtnifiii  fcibi "n  omnibus  dare  »  hc  videtar 

$tfax&  '4'«»iniif  bif  verbjs  c-QAteatiomem.;»  quam 

tu ^  Betro  habumt ^.  i I H  , i«  memoriam.  r^ vo* 

care  j  Repete  ,  i^Wt  i  pemoria  nie  tibi  olirn 

dixiflfc \}   $fy$ ;.*S*  ^W  ^ ;-■*«»  .  pmt  me  m&do  ftr. 

qnij  feq&ms  aHtm  ^fim   1  nunc   tempus   il- 

Jud  &4v<&Mt  *  Ssauere  ergo  w*£  >    paratus  poft* 

hac  pto  m<£  ^  in  carcerem  conjici  f  ik  mo?* 

tem  <^»petere-  Quibu$  audftis  ,  non  reclamat 

Petrus»  nori  murmuratj  non  obnititnr,  nonfu- 

gam  aut  diverticulum  quaerit,  fed  ftatim  domini. 

iui  paretmandatis,  Ek  quo  monemur^  ut  Jpeum 

qnocum^ue  ftos  vocart  ibquamiir  ,    ne  Spiritui 

fanftorefriiamus,  neveillumcontriftemus.  Non 

tarde  atitem»  oec  cum  interpjenatione  Chriftum 

fequi  jubemur ,  ne  fi  ad  aratrum  manu  femel  ad- 

ittota  retro  afpexerfmus,  quod  «xori  Lotb,  no- 

bis  cpntingat?  fedfemper  in  pietate  magis  pro- 

A&o>  7.      ftcfcre  fttudeamus ,  omnibufquc  rejedi^,  quaeno- 

^V^      ftrum^in  ccel««^  curfum  impediunt  ,  ad  propofi- 

<?*#.  15».    *  tam  nbbis  folicitatis  metatn  feftinemus  .  Prarcla* 

JS  3*     re  enima  fandiflTimis  qtubufdam    patribns    Au. 

'&&/itj>    dpot  eft  >  enm,^  qui  in  via  falutis  npn  progre» 

p4*  &&     ditur,  regredi:  qui  non  proficifc,.  deficere^  qui 

U&.^4.&  hpw  ^tiquid   acquirit  >  perdere  honnibil  .    Ac 

dt£t*hacl]>Jbi  Petrus  ipfet  Mell^y  inquit ',  erat  UtU  non  cogm^ 

ml*& tUUc]fcere  <vbm  jvfiiti*  ,    fnam^  p^fi    agnMmem  mror- 

*.•'  furn,  contierti  &h  eo  r  ^mi  ttlh  tr&ittum  eji  *  fan- 

&o  manddto  *   Quapro^ter  Jefum  doiiiinum  uf- 

que  ad  extremum  ipiritum  magno  ac  forti  ani- 

ssxo  eft  fecutus. 

Ceterum  prbis  terrarum  cura  fufcepta ,  Joan- 

inttrqxfis  nem >  cwm  S??  tam  ^r^e.  *mic,t^  vinculo  erat 
tbevphj,  afttiAus  $  ut  vix  ab  eo  dtvejli  poflet,  focium  & 
^mw       collegam  optabat  •  Quarecpnverfuscumillum  in- 


/uflum  feqiii  videret  ;  Dmirie  ,  ait  ^hh  Mit$m  ■"t:^    ■- 
qmi  ?  qipd  ita   divus  Chryfoftomus  ^  $c  *{ui~  Cmts-i^ 
dani   alu  dodores   graviffimi   interpretantur   :     t$6z. 
Numquid,  eamdem  viam  aggredietur?  non ■  .me-  *****„  fu** 
cum  gregi  tuo.  praerit  ?  non  mecnm  iim.utcoa-  ca/eZnn; 
|titutam  a.te  rempublicam  geret  ?   Aiiter  ta-^*eir^* 
mm  B>  CyriHo '■&  B,  Auguftinp,  &  aliis  non.  J^^, 
nu)Hs  yidetur *.  Non  enim  cenfet  Petrum  qu«-  **ri««» 
fiiif^  ,   an  Joannes  fecum  etfet  orbi  praeikien-  *#*&**** 
du$  9  fed    an    martyrii    palmam    adepturtt5    » 
Non  abs  re  autem  recubitus   illius   evajngelifta 
meminit  ,  8t  quqd  dffcipuhts  iUe  pr«  ceterisa, 
Chrifto  dile&us,  quisillumelfet  traditurus  %  ia* 
terrogavifc:  fed  ut  Petri  fiduciam  poft  negatio^ 
nem  oftendat,  &  ad  qtjantum  digoitatkgradum; 
B  afcendiflet,  utetiam  intelligamus,  hominespoft 
patrata  crimipa  >  cnm  refipuerint  ,  ma;orem  a 
I)eo  gratiam  confequi ,♦  Qui   autem  antequam 
ChriUum  negaret,  noo  eft  aufus  ab  coquaerere» 
qui^iHum  effet  prpditurus:  fed,id  muneris  baJc 
ipii  Jofttini  delegaviti  nunc  commiffa  fibi.fta- 
trum  cura  r  tpfs  wagiftrum  intfrroga*t  tacente 
Joanne*  Et  rjon  modoalterumprofenon  fubfti- 
tuit,  fed  prpjQanneintcrcedit^  ^illivicem  red- 
dit:  arbitratus  velleillumquidem,  fednonaude- 
r^  de  fe  fcifcita>ri  .  Qujd  autem  dominus  nofter 
refppndet?  Sk  eum .Wo  manere,  yel,  ut   p&ifioi 
in  Graecis  codicibus  iegitnr  :  fi  enw.wh  mmm 
ioriU  *utnhm  ,  -jjuii  adt?  ?  Retundit  domlnus  n^ 
rniutnPetri  fervdrem*  Ne  arbitreris  ?  ait,  meeo* 

C  dem  modo  dc vobis- difpofuifle ;  nec ad te fcireid 
pertineti  fi  eum  hic,  autalioinjocovolo  maue- 
,re '-,  donec  mihi  placuerit itlum  ad  me  vpcaj*e s  vei 
^liquid  aliud  de  eo  ftiiuero :  te  vero  orbi  uotver* 
fo  pneeffe:  fk  fitemulta;  pro meperpeti volo,  ap 
demum  mortem%  &  fuaimnm  fupplicium  fubjre  , 
hunc  avutem  manere  ,  donec  iterum  veniam  or* 
hetn  mdicaturus,  quid  ^d  te?  Quid  tua  refert? 
tu  tnefequere,  munere  tuo  fungere,  hocage  ,  id 
confidera,  &  te  magniscertaminibqspara*  Ha»c 
fententia  quarn  omriium  mentibus  infixam  efte 
<:uperem,  nosdominusadmonet,  nealiorum  £a- 
da .indagemns^  ne  curip.fi  aUortim  explp^ratpr^s  jaeJih 
fimus,  ne  ia  appftolic^tn  ilfam  tepreneqfionem  K»m.  14. 
iacu^ramus  :  Tif  $»if  ts  ,    q%i  juiicas  proximum  fc^f* 

D  tu^Mi  & * atienutyjervum  f  Sed  ut  nobfsipfis,  u|  iiVa'"^.'' 
divime  legis  oracula  jubentj  attend^muV,  jp^-  ^/f*3 


20* 


mns,  fuidtm  alter  dlterin,*  onera  pvrtare  ,  &t    pro-  £cclt/tf* 
ximo^tm  noftrorum  curamhabere:  curo  fcriptu-  *•  c*u  '**• 
ra   dicafc ;:  uniad^ue  mania*vif   ReH$   ie  ^0^^ 
fuo ,  &* ,  Citriias  non  qto&rit  qtt&fusfttntz  Et  apo- 
ftolus  jubet  no$  qu2erere  non  qug  poftra  fu.nt  $  fed 
q*m  aHorum,  Noji  folicite  tamen  ,  acc  curiofe 
aliorum  fafta  fcrutatida  funt,  A;c  multo  minus 
futuros  reru  m  eveiitns,  quos  fibi  Deus  refcrvavit , 
inveftigaredebemus>  neiUud  merito  nobis  obji- 
ciatur,  Tfyn  ejt  vejlrum  nojfi \temf0r4 ,  *utl  m%me&*  *****  u 
t:ay  qu*  /aer  ftojuit  in  fua  potejrate  •.  Et  illud  ;^imu 
T^o/i '  dltHmftpere , fei  time .  Sed  in  omnibus  du 
vinae  voluntati  acqqiefcendum  eft ,  &  illiusconfi- 
Jipobtemperandum,  cjuj  ait:  Ultht*  ee  »£!«*-&*'*-}•' 
fieris  ,  &fortkra,u  m  ftrutatns  fueris  :  fii  ^u^- 
ttcmfue  tihi  prscepif  Dest*  HU  cogita  x  &*  tn  'flu~ 
tib&s  oferihns  ejns  nefaeris  curiofus* 

Hoc  idtur  modo  dominus  Petrqm  objurgat. 
Qux  verba  quianon  re^e  difcipuli  cjus  accepe- 
rant»  exiftimantes  Joannemnonmoriturum:  le- 
vifer  eorum  fufpicionem  corrigit  evarigelifta  , 
tanquam  quid  i fledixerit ,  npn inteliigei^cnt :  vel 
certe  tradit  verbisdomfnumnon  expreffiffe  quod 
illi  fufpicabantur,  ^oniixiti  inquit  ^efus ,  non  tf*u  n. 
Tnontur  (  Qkis  eoim  eft  homo^  qni  vivit*  V*  non  m^  9* 


757  CONCIO    AD    PATR.ES     OONCILII     TRIDENT.    HAU1T.A. 


75« 


A  k  nw     videbit  mcrtemt  ftntutum  quifpe  eji  omnibus  homU  k 
Ch*ist?    rihus  femel  woW :   E/  ,  omne>  jicnt  tnfu%  Jilabiww^ 
**<**•     JiJ  jlc  wtft  wio  munere  dortec  *vitii4tn  &c.  Obquse 
verha.  n**mo  fufpicart  debet  ,  minus  verum  efle, 
quod*faivator   nofter  Joanni  &Jacobo  prsedixc 
~jifttb*iQ     rat,  caiicem  qttident  ttteum  hih&tisi  mhtl  eniro  hoc 
loco  de  feipto  evangelifta.  ailerit  t  neque  negat 
Et  quamm  gladio  nan  oecubuerit,  verctamen 
^#4«.  19»     Ciilirem  domtnt  btbit,  Sr  cum  juita  crncem  do- 
mini  ftetit:  &  cum  tnufta  pro  efus  noiftine  p*{- 
ius.  Rt  lufuria  affe&us gaudio exuitabat:  &cum 
Dootttiano  imperante  ♦  in  dolium  ferventis  olet 
deroerfus  fttit,  ut  auftor  cft  Tcrtuiitanus  in  Wb 
de    praefcriptton^  adverfus  haercfes  &  poftremo 
/«»  \fiw*  c«m  ^b  Antichrifto,  ut  a  multis  creditur,  pro 
meronymut  ChrtiU  noraioe  occidetur.  Sed  hts,  tfr  aliishu-  B 
ir/*r*r»i-ri"  juicemodi»  quae  de  iiiius  mortc,  ac  tunuilo*  or 
5f««fist;nmim  de  Petri »  fejoannis  comparattone  ,  fcc  qu#  de 
%*&!r1t~  a&*°°?    &   contemplatione  dicuntur  ,   qu  *  per 
m<Mh&epy  .duosapoftolos  >  quarctiam  perMartham  &  Ma- 
J5|*'*rUm  »   &  per  Rachelem  &  Liam  %niftca,ntur, 
confuito  brevitatis  caufa  praetermifm  ,    ad  ea  , 
quae  reft&nt,  pergarruis, 
Luc.  10.  gfc   ^j      inqttit  ,    tff»'    teftimoniwm    perhtbct    de 

<?'»•  '»*•       .  j  .        jJ  r   •  r?  t  s«+    r>  a. 

Jwj  ,  ^T  fcrzftpt  h*c  ,    C^  JcimHS    ynu    nterum  eft 

rtjiimonhm  ejus  *  H<ec  de  feipfo  dicit,  quouiam 
incrcdibiH  afficiehatur  gaudio  ,  quoties  tingula» 
rem  erga  fe  amorem  ,  8c  tnaxima  benencia>  me- 
moria  cvolvebat:  &  ie  ut  gratum  HH  oftende- 
ret  ,  ac  fimul  caufam  ,  qua  eft  ad  fcribendum 
adduftus,  atferret.  Ptvino  cnim  inftm&u  ,  af-  C 
flatuque  concitatus»  folam  Dei  gloriam ,  ttuti* 
,  litatem  noftram  refpicietiSy  haec  icripiit  *  i\[am- 
prtfJtiziH*  ^w^  ttt   accepinuu  >  per.annos  plus  minus  fexa- 


in  *>*».  cb*  ginta  quinque  a  paflione  Chrifti  (ine  lcribendi 

J^frflrifr.^jV  adnoLioiculo  fidci    noiir%    mytteria  praidicavit  , 

^tjf^        Deindc  vero  epileoporum  Aiiae  rogatu  hire  lite- 

%%*&*&> '  *.*s  mandavit,   ut  impiorum  haereticorumoracb* 

EpipkM.t*  ftrueret^  &:  pernictofus  illorum  errores  proftiga- 

^mr«'^/0«  cct:  tum  ct'*m  ut  adderet  ,  quse  aiii  evangelu 

gos.  ftae  omiferant,  81  «t  ftlii*  fuis  quos  per  evange* 

^r«r;io*     jjlim  Yerbo  veritatts  genuerat  &  cceieftis  doftri- 

Afttafbrd-    nae  cibo  aluerat ,  ahquod  munus  aut  ptgnus  ab 

^£'  illis  dtfceflTurus  relinqueret.  Et  hsecquidem  ver* 

ba  ,    qutbus  fe  tanquarn  vcrnm  &  integrum  te- 

ttem  evangelifta  commendat  ,  Spiritusfanftt  in-  D 

fttnitu  protuiit  ,  totius  eccJcfiae  qu*  hoc  eran» 

gelium »  ut  alia  incanonemfacrorum  librorumre- 

tuliti  pecfonamfttfcipicns» 

Qnis  antcm  dubitct  virum  httnc  fa.n£tiili  num 

&  beattfli  num  ,   cujus  hodie  feftum  dicm  tanta 

animorum  alacritatc  &  JaEtitiaceiebramu^j  cer- 

tiflimum    &   locupletiflimum   effe   teftem  atque 

digniflimum*  cui  fidcs  de  Chriito  ioqucntt  h^- 

beatur?  Cuto  oon  fotum  tttteiiqui  apoftoli ,  res 

^/,1.4.  y,  a  Chrifto  geftasoculisfuisviderit,  &ij>itusverhi 

jQati$.&  minifterfuerit»  &  ab  ilio  dodrina&  iu£tcftUde- 

Luc*u       ledus,  quammuitis  maximifquemiracuiis,  fum- 

roaque  vitae  ian&itate  comprobavtt  t    i\A  praeci* 

puo  ac  iingulari  quodam  modo  deChrifto,  acde 

.Apw+7*      rebusdivtntstcftimontumdixit;  idcirco  defeipfo  E 

Jo*n*  1.       a(iQ   foco  ilicit  i    Sipiifictvtt  mittent  per  an$tlHm 

tiiltm  fer<VQ  fm  jQdtwi  ,    q%i  teftimaninm  perhibuit 

*verbo  Dei  ,  &*  tejiimDnmm  $ejk  Chrifli  qtt$cumqu,e 

*vidit .  Etrttrfus.*  Quofcaxdhtimiu  ,  quoi  ntldim*s 

ocutis  noftrht  yuod  perffeximus  ,  tt  mamtt  mjlr* 

CQtitreffarttnt  dz  wrto  *vits  ,  tefttmur  ,  cr  anuua- 

ciam.us  vobis . 

Hiceft  illejoannes,  qucm  dominusex  nuptia- 
rumoccupatione  &moleftiis,  veiut  cx  turbulen*' 
ta  quadam  tcmpcftate  vocavtt,  tanta  cumcobe- 
js*Hiero,  t.  nevolenfcia  &  familiaritate  conjunftus,  una  cum 


fratic  Jicobo,  ut  ipforum  mater  ab  illo  petere  a  n  k  q 
non  dubitaverit ,  utcumeflet  in  rcgnofuo,  ahe-  CHfttsn 
rum  adextris,  altcrumaftniftris  collocarct .  Hic      156** 
<;um  Pctro,  Ar  codcm  Tacobo    domini  tranfitieu-  yte&^s- 
ration»    interfuit:  eumque  etr  comttatus  ,    dum  *„*{*&  ?t 
Jairi  archifynagogi  domum  ad  ipiiusfiiiant  amor^  «* ^«..vs- 
'*  revocandaut  ingrederetur :   bic  cum  Petro  mif-  'i&u™' 
fuscft,   utpatcha  pararet,  &£  in  montcm  oJtva-  ^rA.n. 
pum,  ubi  Chriftus  orabat ,  aifumptus  Jefum  de  j?™7,\t 
proditorisnomine,  utdi&umeft,  foius  aufuseit  Jdtm  s.  <V 
Dercontari:  tplum  captum  m  atnum  pontificts ,  ^JJ^. 
^uinotuserat ,  lccutus  fuit,  &  Petrum  ctiam  in-  >i,i},»i, 
troduxit:  adipfius  muttumentum  cum  Peiro  cu-  u*miB* 
currit.  Cumquc  iibi  &  Petro  &rquibufdam  aiits  mm*1* 
apoftolis  in  lacu  Genezircth  ad  marcTtberiadis 
navigantibusChriftus,  uhi  revixit ,  apparuifTet, 
ipfum  ioiusagnovit,  Hic  eft  iltc  tonitruttiliiis, 
pienus  ipiritu  fapientiae  &  intelieftus  ^  giori« 
ftofaindutus,  quiin  medioecctefta  osfuumape- 
ruit  ,  5r  tngenti  doCtrin»  fonitu  univcrfum  or-  j^fi^^ 
bern  implevit*    Hunc,  Petruni  &  Jacohum  do-  s.  &o. 
mini  fratrem,  quod  poft  Chriftt  adpatremafcen- 
fum  1  ecclciiam  Dei  fupra  ccteros  regercnt ,  ec- 
clefta:  columnas»  Pauhrs  vocavit.  Nam  interce- 
tera  ejus  &  Petri  praidicattone  ,   poft   claudum 
ianatum  ad   portam  templi   fpeciofam  appcila- 
tam,  qutnquc  millia  hominum  uno  die  iunt  ad 
fidem  converfa  »     Idemque   duo   poft  Stephani 
tnartyrium  -  in    Samaria  ,   quas  Phiiippo  p»dt- 
cantc  verbum  Dei   receperat,  miili  fucrunt  ,  ut 
iilam  in  fidem  confirmarent  ,   3c   per    ipforutu 
orationem    &  amanuum    impofitionem  .baptizati 
Spiritum    fanfium    accipcrent  ,  qui   nondum    in 
quemquam  tllorum  venerat-.  Hic  eft  tile  Joan-  ^S/*/;" 
ncs,  qui  in  extrema  illa  ccena  in  iinu  domini , 
in  ftto  funt    omncs    thefattri  fepsent;*    &*  Jlienti* 
«kftonilti  ,    recubuit  ,    undc  vclutt  ex  ubcrrimo 
oainium -  bonorum    fontc    aquam  fapicntis    c<r-  £^>7» 
lefti*»  8c  faiutaru*,  affluentius  quamceteri ,  hau* 
1k  :  ut  merito  in  ftgura  quatuor  animalium  a- 
quilae  voianti  comparetur,  quae,  &  volatu  vo*  Mx.B*  nt& 
Iucres  omnes  anteccHit  ,    Sc   oculis  non    conni-  in3**w*in 
ventibits  Solis  radtos  intuetur.  Hic  denique  ob  Zjf.c?^*** 
infignem    caritatem   >     qua    cor    ejus   ardebat  , 
quam  in  ore  fcmpcr  habebat ,  cujus  commcnda- 
tionefcripta  fuaitnpievlb,  &  ob  rnagnam  anicnl 
fimplicitatem  ,xn<Lnfueturiinem ,  humilitatemquc, 
modcfttam  »  Scpropter  maximam  cordisfmcerfta- 
tem  fepuritatem  a  Deo  a  Chrifto  dileftus  fuit,  ll^TT: 
xxt  folus  abeo  dUtgi  videretttr.  Difcipulus  tlle,  *«/. 
quem  diligebat  Jefns,  cujusdtleaiontsquodnam 
majus  argumentum  effc  poterit,  quam  quod  Chri-  Utm  J9» 
ftttscum  penderet  incruce,  virgincm  matrem  illi 
virgini,  &illutn  viciifim  matri  comntcndavit  • 

^  Hunc  itaque  >  patres  amplifltrni ,  tot  divinis  ma- 
ximifque  muneribns  donatum  ,  tot  titulis  illu- 
ftrem  ,  adeo  carum  Deo  ,  ac  tantae  apud  illum 
att&orttatis  &  gratiae,  ut  ab  eo  qutcquid  volue- 
rit,  unufquifquefacile  queatimpetrarc,  fummo 
ftudioveneremur :  hunc  invocemus;  hunc  patro- 
num  &  advocattim,  apud  ojwnpoteiirem  Dcum 
habcamus  .  Cu;us  ope  ,  fi  unquam,  nunc  ,  vcl  fyJW*r- 
rnaximeindigemus,  cumdicsmali  funt ,  &  totus  **?****• 
fere  mundus  in  maligno  fojitus  eji  ;  tot  anguftiis 
prelfi,  tot,  tantifquemalnpene  fumus opprefE. 
Nam  ,  vcl  omittamTurcarum  tyrannum  tot ,  tan- 
tifque  triumprm  tumtdum  de  noftrorum  cadc  & 
calamitate  deportatis  %  in  nosindicsmagis  inful- 
tarc  ,  innumeros  Chriftianos  quotannis  captos 
ducere,  omnia  deprardarj  ,  agros  8c  oppida  no- 
flravaftarc  ,exittum  totiEuroparminari :  vel  Grae- 
ci'ce  funcftam    &  mifcram    ab  apoftolica  cccfcfia 

dcfc- 


7SP 


Gasfaris  Feeraktii  Svessani; 

A 


J60 


£*/k   £0* 


h     Rtmano 
ihlth ,    T4*> 

•ggfo  * 

T/*t*  ioy. 
*$fel*  4.3»  <fr 


2fm*C$, 

?s. 

9*  *tV.  fr. 

I.  Cftr,  ^ 


j»1Vfr,  1* 


defe&ionem  ftlentio  pnsteream  quando  tot  h«* 
refes  tam  fced^  ,  tam  perniciofse  &  cxecrandse 
In  eccltfia  Dei  invaluerunt  ?  nunc  eniot  haere- 
tici  Chrifti  &  eccleii3£  hoftes  omnts  doli  f  om- 
nis  fceleris  *  omuis  intemperaatiaa  pleni  ,  fton 
fofum  Chrifti  nmicarn  fciodere  >  fcd  ia  mitrn- 
tiffimas  partes  conantat  fecare*  Non  Dco  mo~ 
do  fonte  aqua^  viv^  reli&o  diffipatas  fibi  eU 
fternas  eflfbderunt  *  quae  aquas  continere  ne- 
queunt»  nifi  furttvas  ^  lutulcntas,  Ss  nonmo- 
4o  antiquos  terromos  a  aoftris  patrihus  pofi- 
tos  funt  tranfgtefli  :  fed  omtm  refte  conftitu- 
ta>  facrosritus,  ceremonias»  carviijetadines*  h~ 
ges  ,  jm  falque  fuftulerunt  :  omnium  propema- 
dum  bnStorum  patrum  decreta  nofais  aChrifto 
&  apoftoiis  cjuaft  per  mantts  tradita  fanftiffi-  B 
«yprum  virontm  do&rina  &mtrarulis  confirma- 
t<>,  multorum  martyrum  fanguine  obftgnaure- 
fctdcrtini  t  tanquam  Jupi  rap^cifEmi  in  Chrifti 
cautas  irruerui^t:  venerandas  Chrifti  Sc  fanfto-s 
rum  imagines  *  nan  folum  nefarize  &  petulann 
tis  iingu^malediftis  incetfere  :  fed,  o  invifam 
lceleratorum  homiuum  audaciam  !  o  fpeftacu-». 
lum  Chriftianis  hominibus  usiferandum»  8s  fola 
Cfarifti*hoftium  impietate  dignum  !  omni  dede- 
core  64  ignominia  affccerunt,  perpiateas  &vias 
publicas  traxenmtv  pedibusconculcarunt»  ferro 
igneque  valtarunt.  Tremenda  demuTO  facramen^ 
ta,  divinae  gratie  ,  &  mifericordia?  vafa  »  tm« 

3uam  mufcs  ill»  apud  Ecckliaftem  *  qux  per- 
ant  fuavitatem  tinguenti  *  polluerunt  *  &  -cor-  C 
rupetuntj  &  cceleftes  animarum  noftrarum  tbe- 
fauros  cuih  ipfi  abjecerunt,  tumeos  quantumin 
fe  eft  nobis  co.nantur  eripere^  Nec  exiguis  ter* 
minis  hac  deteftabiHs  peftis  contineturt  fed  per 
uaiverfam  fere  Germaniam  &  Britantiiam  graf^ 
fata »  modo  Galliam  ijuoque,  cujus  regc*obre«* 
Jigloais  ohfervantiam  &mulra  in  eccJefiaoi^  Ss 
Komanos  poatifices  beneficia  harrediuriocogno** 
mine  ChriitianiQimi  funt  appellati  »  mirum  ia 
modum  invafit^  non  finemagno  Itaii^»  &alia-* 
rum  provinciarum  t  qu«e  integram  adhucChrifti 
Gdcm  fervant»  periculo.  Jn  dies  enim,  ut  can» 
cer  ,  magis  magifque  fe-rpit  ,  ac 'latius  manat: 
^'  tanquam  magnum  aliquod  inccndium  >  nifi 
qaamprimum  cxtinguatur,  finitima  *  &  vicina 
comborit  *  Haec  autem  nifto  Deus  judicio  itiper 
aosinduxit»  non  folum  ut  boni  exerceantur»  Se 
%  mali$  dignofcantur:  lcd  potii&mumquia^rr4-« 
wimui  %  iniqm  egimus  +  Mtejjlmut  4  Deo  t  &*  prAft* 
pt&  €fHt  mn  atutivimus  ,  tut  obfervawimH?  *  Pro« 
pterea  pofuit  nos  Dtm  m  opprvtnum  wanis,  n&* 
firis  *  fubftinnathnem  €T  derifum  hh  ,  f4i  funt  ia 
(irtikitu  n*flr*>  &  ficut  per  Malachiam  tninatus  fue^» 
rat  ,  itiit  mt  hamihs  »  €ft  tonUmptihUts  amnibns 
pvpuifo  * 

Qu*  tnm  ira  fint»  patfts  amplillimi  «  hujus 
fanctiflimi  apoftoii  ,  ic  evangehit»  'patrocinio 
frcti  y  oroftemamus  preces  noftras  ante  faciem 
domint  >  non  in  jitjiijitatfanibus  mftris ,  fed  m  mi~ 
fttMiwttms  tjm  muttis.  Qremus  domiaum  >  q«i  fe- 
chnoss  neirafcatur  fatis,  ne  ultra  iniquitatum 
aoftrarum  meminerit,  ne  Att  hacredttatem  iuam 
ia  opprobriam  »  qtiia  iffe  efi  domimss  Dem  m~ 
fterfo*  nos  ftfstlus  pafeua  ejus  ,  cr  ave-s  manus 
ejus*  Ipfe  nos  creavit,  ipfepater»  &  redemptor 
nofter  eft  %  ipfe  ut  infirmu,atibus  noftris  com^ 
pdtipofiet,  factus  eft  homo s  cujus  natalemdzem 
fccunducti  carnem  provime  cekbravimus  *  Car- 
ncm  noftratn  fufcepit  ,  ut  nabis  diviniutis  fuse 
divitias  impartiret  t  ut  nos  ditaret  ,  faftus  eft 
inops :  ut  nos  c<»Ieftibas  bonis  impieret ,  fcip* 


D 


£ 


ium  exininivtt-  Cum  peccattim  non  noflet»  fa*  &  #  H  0 
ftuseftpronobispeccatum»  utnosinipfo  juftitia  Chrx^ti 
Dei  eificeremur .  Attritas  &  vulneratus  eft »  ut  fuo     %*$*+ 
nos  livore  fanaret »  &  peccatorom  noftrorum  for-^J**^** 
desablueret.  Suodentquefanguine  nosemit»  8c  30^'l? 
pro  nobis  mortuus  mortem  deftnmt »  ut  nos  in  vi*  s*^  ^  5>. 
tam  revocaret,  in i  priftinum  bonorum  ftatum  rc-  ^sl?* 
ftitueret  f  tyranni  qui  nos  deceperat  ^  vicerat»  *.  7*m«  ^ 
Viftaresdeclararett  Deitemplum»  & fiiios efRce- ^i*r 
tct:  viamqu<:nobis»  quaadresdivinas  §r  ^dmi*  llr7m*Il 
randas  perduceremur,  oftendcretp  &  innumera-  ******* 
bilibus  bencficiisnaturamnoftramafficeret*  Qui  %iZ%!*& 
grgo  tantum  nos  dtligit,  ut  fcipfum,  ac  fecum  ^^^so, 
omnia  nobis  donarit,  quicquam  nobis  negabkf  ^c^t^ 
Qui  omnibus  dat  afftucaters  ac  nobis  qn&canv  u&s** 
qtte  ab  1H0  petetemus  fe  conceflTurum  ,   nos  or*  ^4T/" 
phanos  non  reiiaurttm,  fed  ufqueadconfumma-  7**n>\u. 
tionem  faculi  nobifcum  manfurum   &  Spiritum  ^cf^UfJ, 
fanftum  advocatum  nobis,  doaorem  &confola-  Sfall      ' 
torem  daturum  promifit:  Quanda  aos  dcfpicere  7*™****%$ 
poterit?  quofnodo  nos  non  enaudiet»  prsefertim  *$%L*u 
jufta  fe  aeceftaria  poftnlantcs  %  8t  qm  non  mi-  s»7«mw.V 
nus  ad  ejus  glortam,  quam  ad  noftramfalutem»  f!?or%m 
&  totius  ecclelt^  tranqttilluatem&pacemperti-  &$>**{•!* 
ocaat?  Muitominusoblivifctnos  potcrit»  quam  &&&'?*& 
mulier  infantem  uteri  fui  ,   fi  modo  c«m  Petro  *«*.& 
St  Joanneilhtm  fequamur»  fi  veterem  hominem  t«*'s* 
exuentes»  &  novuminduon^es  fpiritu  mentis  no-  Mm*?*  & 
ftrye  renovemnr :  vitia fugtamtis,  virtntem  ample*  «•♦ 
damur ,  fobric  ,  8t  pie  >  &  jufte  vivamus  in  hoc  fe-  K*  "*«! 
culo:  abjiciamusoperatenebranim^  &jnduamur  TfWhM 
arma  lucisf&  fic,  ut  indie^honefteambuiomus:  jJti^ 
8c.pr«fentibus  rebuscontemptis,  ccelum  tantum-  «*• 
«nodo  cogitemus  .    Ubi  «nim  funt  duo  vel  tres  *Mmh% 
in  nomtQe  dominicongregatt»  ibiDenseft:  ubi  <*'•/ 1/ 
tot  patrcsfunt»  quisdubiteteffepraefentem»  qui  *Jt£\ft- 
nonToIum-gentemmuItipIicet,  iedetummagnt*  ^mV 
ficet  1  m  t  i  t  U  m  )  ****** *  * 

Eqaidemutfinemdicendi  faciams  patres  am-  >I«,t^ 
pHflimi,  raatamfperadebcnignttatcbci,  acde 
vircute,  pietatcacfapicntiaveftraconcepi»  utea 
dominiaoflriverba  acrdeam  ufurpare;  TJunt  ju+ 
ditmm  tft  munii  ,    m*nc  printtps  ln/us  mnndi  tji^ 
cteturforas*  Erit  profefto  judicium  muad!,  nort 
illudfolumquoboni  amalist  ecelefise  cathotic^ 
lilli  ab  hofttbus  fecernantur  :  fcd  quo  turpe  ab 
honefto,  juftum  abin;uftot  ztzania  atritico,  ac 
dcmiim  prav«  confuetudines  ^  ac  fcandala  *  & 
offendicula  a  reftis  rerutn  «libus,  offictis  %  &  re- 
Cte  fadis  fcpararcntur  *   Princeps  autem  mundi 
hpjus  Utan»  qui  magoam  Chrtftiani  orbis  par~ 
tea^erroribus,  Scmultomajorcmcorrijptis  mori- 
bqs  infccit»  &occupavit,  aDeivirture»  &mi^ 
nifterioveftro  fuperatus  foras  ejicietur.  Ita  tan* 
dem  Peodacc»  qui  vires  veftris  mentibusadde:  % 
&  felicibusaufpiciis  ut  optandum  &  fpcrandum 
cft>  fecundateddetomnta^  &  Pii  pontiftcis.  ma« 
actmipatemacura»  ^diUgentia,  ac  vcfltra  opera  vTtm.u 
&  confilio  fiet» ut  moribus emendjtis»  &  erroribus  %ifk&% 
dcpulfis  contentiones ,  &  diffenfiones  deponan-  **<*«'««•* 
tur  t  nec  amplius hasretiet  qut  maximum  8c  mifer-  ^mfiu 
rimiim  ctrcafidem  naafragium  fecerunr  profanas  *»Tim,ii 
vocom  noviutes  exquirant;  ac  taaquam  parvu-  251%^* 
Ji  ftu&ttantes  omni  ventodoftrine  circumfcran*  M*ln%& 
tur  ,   nec  fint  inter  nos  fchifmat$  »   fed  omnes  ^** . 
omntbusinlocis  idem.dicant>  &  fentiant:  om-  uTimV^ 
Besdepofitumfideifervent»  Sicprogriumdecus&  JM«**.afi. 
jpkhritudioem  ecclefia  rectptet »  facerdotii  di-  mTiS!  ** 
guitas  nuacpen$amifla  recuperabitur»  optimos,  ^*  *'"  *-" 
uberrimos  ,   ac  jucundiffimoa  frudus  Cbrittt  vi-  tm  * 
nea  feret.   Nos  autem  in  domo  Dti  a  Chrifto 
fuper  fundamcntum  apoftolorum   &  propheta« 

riifn 


*W  £a* 


7*i 


ORATIO   AD   PATRES     CONCILU    TRIDBNT.    HABITA. 


?6% 


XkTo"  *ui»  «Aificata  permanentes  $   ia  eatholica  ,  iu»  A 

Chkists    quam,  orthodoxa,  &  apoftolica  Romana  eccle- 

*s*J»      lia  »    *«<*  *$  columna  ?T  firmamentum  veritatis, 

Zpbrf.%**  ad*er»*s  q^am,  ne  porue  quidcm  inferi  praeva- 

5o./o,'dr*ai.  lebunt  ;  cxtra  quatn.  ,  veluti  extra  arcam  Noe, 

Mx,«b»M&  mm  |a}us  poteft  contingere  ,  &  Deo  fub  jugo 

%*atth*i4&  uno  (ut  aitprppheta)  fervieates  ,  unain  fidem, 

Mpbsj**.     uaum  baptifmum.,   unum  ovile  Petro  a  dpmi- 

mino  commendatum,  unum  fupc.rnum  paftortm 

in  terris,  unum  domioumJcfuoiCliriftuinagno-- 

fcamus  in  cceiis,  jcujusgratia  &  bemgiutasoea* 

ti  Joannis  apoftoli  &evangelifta5precibusac  me~ 

ritt$>  exvit*  hujus  procellis  &  fcopulis  ereptos 

falva  nave  ac  mercibus  ad  atfternae  fciicifcatis  por- 

tum  nos  pcrducat , 

DIXI.  B 


CV, 

PE  CUK^TO  VUB1{0  CII^CVAtClSO* 
<&*  Jefu  ifocdto  9  conch  Tridenti  h&b*t&  Cdendis 
"jmuATii  MDLXiil»  in  *typlifJimofwt?#  fynodi , 
cdrdindlium  pattum*  atqm  or4toru>ni  confeffu%  & 
domino  ^okrro  Furniero  ,  Gallo  ,  dothre  theolo* 
&<>>  Jtoibunmft  canonho$  autlore  * 

ToftquMi  cQnfnmmati  funt  dietotht  utcirtumeide- 
returfuer^  yot&tum  tft  nomen,  ejus  Jtfus  ,  quod 
woc&tqm  eft  a(?angelo3  priufyuam  fa&ftro  concife~ 
retur^  JLucae^.  C 

Pr.etjo$um  certe  &  praefentibus  confitiis 
vcftrjs  peroecefiarium  munus  ,  folemnis  & 
l*%laUgu  pridem  ufitatus  Chriftiani  facerdotii  ritus  vobis 
Pawidis&j.  hodiernodieexhibet,  illuftriflimi  &revcrendifiw 
Uc*  z'  midominicardinales,  clariflimioratores,  &fan- 
ftilfimi  patres  >  Chriftuni  Jefum ,  bonorumom* 
niumfontem  exundantiffimum,  infaatulum  qui- 
demipfum,  &  nuper  inter  crates,  ut  itadicam, 
ac  pnefepia  nafcentem  ,  fed  aka  jam  fpirantera 
tamen,  &profuafponfaecclefia  impcratae  fibi  a 
Dco  patre  tuilitiae  praeclarum  ac  illuftrc  tyroci- 
niam  edentem>  primofquelaudis  ac  nominis  fui 
honorcs  ac  tituios  fufo  primum  fangutnc  eme- 
rentcm  fimul  &  fufcipicntem  *  HocnobUmarga-  D 
Jtff^tii»  ritumnobiie^  &  «juodferamfuarum  fblidacom- 
mutatione  redimere  cautus  inftitor  non  recufct» 
hodiemum  evangciium  attulit  :  &  angufto  hi* 
ftoriascompendio,  vclut  concinno  cjuodam  fcri- 
niolo  conclufum,  fmceris  purgatifquc  pr^dfdiis 
fumendum  9  habendum  ,  fovendurhquc  dedit  % 
SSufcipiamus  ergo,  fandiflSmi  patres  9  tion  iliotis 
manibustamopportunum ,  tamque  optabtle  do- 
pum,  cui  uttjueparcft,  gratiarum  evahgelia  re- 
pendamus ,  ipfam  illam  qua  clauditiil:  eVangefii 
arculam  impetrata  cceleftis  agni  cl^ve  rcclitda* 
**?***'  mus,  utampJius  perfedatanti  muneris  dignitate , 
certiore  judicio mcriti magnitudincrri  aeftimantes  t 

3uantum  $}\i$  auftori  de&eamus  propenfiore  ftu^ 
io  Sc  ore  plcniore  vclimus  confiteri ,  .      E 

Enimvero  ,  patres,  cum  tantum  falutaris  do- 
fttinac  thcfaurum  tanta  verborum  birevitatc  com- 
preflum  infpicio,  fuccurritanimo,  quod  pridem 
eitab  illo  admirandofcriptore  Dionyfioexunius 
sipoftolorum  Chritti  auftoritatc  femper  annota- 
Pc  Myfiit*  tum  omnedejefuevangeiium  ^rlongum  &bre- 
frum»  vcefle,  quodutmgleba,  quodajunt ,  &repne- 
fente  experiamur,  quid  magnum  tantd  laconif» 
modicippteft,  quamquod  nunceftevahgclii  vo- 
cefccitatum?  FiliumDeij  puerumfaflum,  oda- 
^rp dic  circumtifum,  ccelitusallatonomincjefum 


efle  appellatom?  Atqui  fi  hanc  evangeftcam  fcjr-  A  „  „  0 
talen  evolvas,  &  intus  latens  pietatis  facramcn*c«RisTi 
tumexplices,  non(quodquidam  fine  rationema-     «5«j- 
gnopere  mirati  )   in  vacu«r  nucis  putamine  con-^ ^J*^ 
clufam  Uiadcm  malorum,  ut  dicitur  »  repcries *  cap.d. 
fed  inexhauftam    falutarium  bonorum  $^M**Jf*?ta** 
ipfc  tibi  poceris  oblatamgratulari.  Hic  tu  con- 7,c^,ii. 
jun&am  arcano  ineffabiti  ,  cum  fumma  humili- 
tate  fummam  comperics  majeftatem  ,   in  codexn 
iilosterno,  atquc  oflto  dierum  puero  habiturus, 
quod  &  fuppliciter  adorare  ,  8c  utiliter  imitarr 
poflis.  Hic  tu  perantiquum  illud  circumcifionis 
myfterium  ,   quum  attentius  obfervaris  ,    fimul 
&  divinas  fapientiac  profunda  confilia  mirabcre, 
&  quid   abs   re  tanu   facramenti  ratio    requirat 
confiderabis.  Hic  ta  denique  cum  cceleftciHud 
&  falutare  Jefu  nomen  Chrifto  virginis  filio  in- 
ditum  audieris  ,   dignitatem  ejus  vcneratus  ipfe 
nominis  ac  officii  tui  recordabere*  Magna  hasc 
funt,  patres  ,  &  hoinini  Chriftiano  ad  omnem 
picutis  partem  non  mediocriterprofutura,  fi  fe- 
tio  attendantur* 

<^iid  cnim  («t  deprimoillo  exinanita;  maje** 
ftatis  beneficio  primum  dicamus)  tum  ad  agno- 
fcendam  fummi  erga  nos  nominis  $thcLy$pm?*Yt 
tum  ad  nobls  ingenerandum  referendar  gratiae 
ftudium  poteft  eflc  valentius  ,  quam  tanta  no- 
ftram  mortalitatem  dignationc  ornatam  atque 
au&am  intueri  ,  ut  jam  non  homo  fibi  ,  quam 
Deus  homini  poffit  effe  conjundior,  ac  nodor? 
Recordemur,  fanftiffimi  patres  ,  quanto  fe  cru* 
ciatu  miferi  mortales jam  inde  ab  illa  primi  homi- 
num  defeftione  (qui»  tantis  tenebris  mentcs  no- 
ftrasobfcuravit)  fefeafflixerint ,  actorferint,  ut 
divinas  cognitionis  fcintillam  aliquam  faltem 
eminus  profpicere  poflent.  Inquotamen,  tanto 
fere  quifque  a  fcopo  aberravit  longius  ,  quanto 
feliciore  ingcnio,  &  prscftantiorc  natura  pr*di* 
tos  videri  voluit . 

Eosomitto,  qui,  quam  philofophici  nominis 
fupercilia  magnam  ftultitiam  tegerent,  non  du» 
bitarunt  vel  omnem  religionis  ac  numinis  opi- 
nionem  femel  ex  hominum  animis  tollcre  ,    vei 
deorum  myriadas  innumerabilcs  confingere,  vci 
petita  in  dics  Iongiorum  compexendinationum 
venia     refpondcndi      cunftatione      temeritatem 
fuam  confiteri.  Modeftiores  illi ,  &quos  alicu^ 
jus  fapientias  animalia  TertuIIianus  cognomina-  Sj/***#* 
bat,  quum  unamquidcm  primam,  fecundas  vc-  idcm  u  n\. 
ro  ac  tertias   rerum   creatriccs   c#Ki<t$  philofo-  **«**«tf* 
phati  funt,  nedicam  fabulati,  quidaliud  quam 
Valentini  »  Montanique   difcipulis    prodigiofas 
&  mendaces  cuav&v  *G?poho*it  fuppcditarunt  ?  Ni-  Sam^u 
mirum  (  Ut  apoftolus  ait  )   evanuerunt    in    cogi- 
tationilms  fuh    ty  objcuratum  eft  infipiens    cor  eo- 
rum  ,    dc  dicentes  ft  effe  ftftientes ,  ftUti  ftiti  funt , 
IFuit  enim,  patres,  divinae  ^/e?t«cc>  ac  bcnigni^  Jfa^&Jif 
tatis   non   htimanae   temeritatis  hoc  beneficium :  DhnJHpr*- 
inclinare  coeios  ac  dcfcenderc,  u-t  innotefceret  9%f*Vj!  ''*• 
divmam  celhtudinem  oportuit,  6c  (ficut  contra  mUi&M* 
Celfum  Origcnesfcribit)   prudentis  &do^ipr2e- 
ceptorisinftaraddifcipnlorum  fe  humilitatcm  8c  *?/*?**»  17* 
captum  demittere:  nam  argenteij?  iliis  columbae  %n*£jt*r**b 
pennis  ,  ut  ait  pfaltes  ,   deftitutos  ad  eum  pe-  OHg»»e  M* 
netrare  qui  afcendens   fupcr  cherubim  ,  &  evo"^T*C*^ 
lans  fuper  pennas  ventorum,  renebr&s  fofuitUtU  jfaUt^ 
hulum  fnum  ,  nihilo  feliciore  cxitu  conari  qais^**  Ad*- 
potell  ,  quam  vel  illi  quondam  Babeiis  archi-  n&u&  c.$* 
tecli  ,  vel  qui  in  Aquilonem  fe  fe  extollerc  co- 
natus,  in  profundiflimom  «ccrnar  caiigtnisbara- 
trum  prapcipitavit.     Noftereftergo,  fandliffimi 
patres  ,     tant»   majeftatis  defcenfus  nofter  ifte 

(ficut 


Vftatt  dtmfc 


<£«!#•  4* 


J&&,  M*- 


Jf&&  1,7« 


Epipbstt*  in 


JQ»($l  $3* 


$&*#£*  ** 


7^3         0.  ROBERTI   FuR*USRl> 

(  ficut  apud.  camdcm  Uluta  Pioqf  fimn  eft  )  c  coelo 
demiffus  quo  futfum  aittpll*mttr  divinae  bc n$vo- 
Untia?  fuais:  npftet  illius  iuaceeflibilis  Iucis  ad 
fcuituuue  imbeciUitatis  oculoA.atfcemperatus  ful* 
gotr,  quttm  adoraodus  iUc  Pet  fifius,  fplendor 
gloxise  &  figura  fubftantiae  ejus  »  egrcffus  a  dic- 
bus  «tcrnitatis,  cujus  thro.nu&  in  Caeculufl(i  f&cu- 
li,  p^ulominusabahgelis  rxoftri  grati^  miuora- 
tijs  atque  exteQQatus  cft  $?  au$ax  falutis  noftr$ 
perpaffionem  confummatus:  nimirum,  ut  <jiio- 
raodo.  lutum  opftmm  (  quod  e  nihUo  crcarat )  di- 
vino  qupdam  oa;is  fui  fpiraeulo ,  animavjt,  ita 
U&dem  nova  ,  &  inenarrabili  Dei  hominifque 
commlxttone*  nonja  unius  n^tute  confuiionem  * 
fed  ia  unius  perfo.nae  hypoftafim  (quoaullusar- 
&iw  mzm  effe  poteft  )  fihi  coaveniret  ^  Quis  non 
h*<?  prardara  ac  magnifica  Cbriftiaux  refigionis 
iaitia  reputam  f  Atqui ,  tantomagis  id  quifque 
dixeric  r  taqfo  'pienius  quj  fuerint  horum  ioitio- 
rum  pxogrcffus  animadvetrerit.  Uhi  vcnit  fUnitu* 
4p* Kcmpom >  $i$  apoftol us  ,  mifitpeusfiliumfuum  * 
natum  cx  muliere-,  faftum.  fuh  lc%ex  ut  cos  qui \Jub 
lcge  crdnt^  tedimetet* 

Gbtre&ent  ufquc,  atquc  oblatrent  licetChe- 
riatus  ac  Manes  ,  totumquc  ApoUioaris  ,  Pra- 
xeae  »,  Hermogenis  9  Eutychifque  fatciiitium  % 
primus  hic  quidem  Chrifto  fuit  a  patre  man- 
dat^  legatianjs  gradus  %  ut  ex  iUibata  maljere 
vera  yirginc*  vcra  matre  nafccretur  »,fiiius  ho-. 
minis  fieret,  vere  noftrymi  veve  humanum  cor- 
pusi  inducret  >  »/  %u$4  ftmi  wmmunhMtrunt  tar-> 
ni  &  fanguw  %  &  ifft  patiter  pamdpmr  eifdemK 
Secundusvcro»  utfub  iege  ^ffet  ♦  Quid  Htc  au- 
dimus  ,  fandiflSmi  patres  »  regcs  tettas  a  qui- 
hm  tributum  accipiimt ;}  a  filiis  ftii-a  an  ab  ^lie- 
nis?  qpod  (i  ab  alienis. ,  crgo  filii  Iibcri  ^qnt; 
ergo  Icge  foiuti ,  Quid  ergo?  aa  noa  bic  eft 
Dci .i  noadicQ  <r<w&<ti©* ,  fed  «p»V^>  filius 
perdiled^s ,  in  quo  complaCuit  patri  ?  an  noa  hic 
eft  zmwp&Hm  UUt.firmo*  quicum  jm^umJiJenti^m 
Untrtnt  imma  %  CT  nox  in  mcdih  curfu  futW  Mcr 
h*krc£*  4,  rcgaiikus  ftdikm  vcnici  An  noaimpe- 
rium  ej&s  (uper  humeruraeius?  An  non  dedit  ei 
pateramn&mmanu*,  &pedibusqus  cun<ftafi|b- 
jccit  ?  An  vera  tautifperalienus  ,  tantifperh^* 
res.  parvuli*s ,  tantifper  fub  tutoribus  at%ue  afto- 
rite  pofitus,,  tafAtifper  %ma  atque  babitufcr- 
vm*  dum^  ut  apud  Lconcm  c.ft  verbi  majcftate 
velata  httmana»  redemptionis.  implcretut  difpen- 
fatio  1 

Videamuw  patres  ^  qwam  noa  arbitiatus  fit 
Chriftua  effe  rapinam  ,.  efle  fe  acquaiem  Deo. 
Quod  /ure  noftruoi  eft  >  quod  bona  fide  ,  quod 
fine  ulla  alienae  injurias  confcientia  poi&demus,, 
omniuai  ufibus  paterc  faciilime  feritnus:  |iqatd 
furto  abftttlimiis*  liqoidinvafimus*  fi  quid  eri- 
puimus,*  id  omnihtts  virihiis  foli  fic  rctmemus, 
ut  inde  nobis  quicquamdecedere  graviOSme  patia- 
mut*  Hiccrgo^  quidpuerifte,  atcjuefimmaauel 
nofter  ?  aum  quum  fit  ipfe  au^ar  ,.  fancitorque 
legi&fupra  Icgem  «xtare  pertinaci  ftudio  conten- 
dit,  quafibiuai  fiagttiarem  digattatis  fuxcelfu 
tudinem  affcftat^  ac  vcncGicet?  Num  metuit,  nc 
verbi  poteatiam  invoJuta  panais  infantia  mi~ 
nuat  ?  Nam  timct » nc  prseceps  in^Egyptum  fuga » 
magnificse  £211  Magoram  adorationi  qqicquam 
detrahat?  Num  a  Joannc  baptiaari  ,  aut  agnua 
vacari  renuitjk  nc  quid  audito  de  gloria  fua  pa^ 
tcrnse  vocis  eulogio  derogetur?  Num  vclcibum 
jejutius ,:  vcl  fomnum  fatigatu^averfatur ,  ne  quid 
snkacuiorumgloriae,  tantae  fervitutis  officiat  neV 
ceiEtas?  Num  ipfc  parcntis  utriufque  fuicondi- 


Galli,  Doct.  theolog,      7^4 

A  tor.8ff(emtort  titfibipdtcftati$  m  omnes  pleni-  - — -~ 
tpdincmfartam  teftam  tueatur^  recufat  cffc  fab-^Istf 
ditttsillis  ?  Minimc  vc^°  ^  patrcs,  minimfc  inquam »    ts6 j. 
fcdquamquam}uftlifimus,  prudentiifimus ,  opti-  ^nm,u 
mus  \   8c  numeris  omnibus  abfolutiffimus   vop-  M*Uf  s* 
&rnir  8c  cui  merito  Iex  non  fuiffc  pofita  videatur ; 
Jegem  tamea  fpl vcfc  non  venit ,  fed  adimplcre . 
pfgrjavox,  aitquidam  ,  irqo  vcro  digna  virtus^B#im 
majeftatcregnantiss  legibus  fealligatum  princK ,*«<.  ^  i*$* 
p^m  gcrerc ,  ncdutn  profiteri ,  fuamquc  au&ork  |L**j£^ 
tatemdecarumauaQritatcxftimare,  &  quum  ad  * 

c^dem  rempublicam ,  ficut  caput  adcorpusper* 
tineat,  pari  jurc  cummembrisdegere*  &  e3ceo- 
ruti^  commodh  praefefturaB  fu«  amplhudinem, 
ac  dignitatem   mctiri  .   Hoc  do&riha?  compen- 

B  dium,Chriftianipatrcs,fiinecc!efia,  atqueadco 
inliacfacra  cecumcnica  fynodo,  valebit,  beatos 
pos  qyibus /leges  veftrac  non  modo  fpcftahiles  8e 
praeclarae*  fed  facrofan^»  futur«  funt ,  ac  &te?-* 
n® :  vos  vero  longe  beatiores ,  qui  cum  optimarum 
legum  ipfi  au^oresfitis,  falvi  tamen  etiam  veftjir 
legibusreciifeus.  Hoe  dcmum  eft  CKriftum  Icgt 
iubditum  atque  obfequcnrentimitafi,  hoc  a  di* 
vini  Jegiilatoris  veftigiis  n^ori  dtfcedete^  hoc  vera 
pro  Chrifto  lcgatiQne  fideliter  fungi ,  hoc  dzni* 
^ue  non  Lesbias  ac  plumbeas  regula^ iundcrc  au*: 
(  quod  Anacharfis  dicebat )  aranearum  telas  texe- 
re  ,  fed  vere  carholicas,  yere  Chriftianas,  vcre 
conciliarc?  fan^fiiones,  condcre  >  quibus  facile  & 
yeritatis  Hoftibus  os  obft^uatur  >  &  intcmperan- 

C  tium  hominum  a^mbitio  ,  cupiditafquc  frsenc* 
tur^ 

In  hanc  vo$  curam  incumbere ,  ianftiffimi  pa* 
tecs»  Chriftus  ipfe  non  tantum  puer  natus;  fcd 
rouko  magis;  circumcifus  hortatur  j  &  jubes  * 
Quid  cnim  bonae  rei  ferc  amplius  (m  hoc  quoque 
loco  circumcifipnis  dignitatcm  expendamus  ) 
Jud«eis  ac  eorum.fymmyftis /xT»jU^m\iiIa  prae« 
putii  fedio  iuit  ,.  quam  lo.ngius  dilati  benefi- 
cii  *  &  diuturn^  fcrvituus  nota  ?  An  non  boc 
a,poftoIusapertillLmcfignificabat,  quum  dicereri 
flate^  CT  nolitc  iftrum  jugQ  fcnitutis  contincri\  #4/  . 
tcfiificor  cnim  omnJ  homim  ciwmcidtnti  fe  >  quo~ 
nUm  d.chHor  cfi  uniwfa  lcgis  fmend* .  Quod  non 
obid(opinor)  ab  eo  dii2:um  cft »  quo  fic  circum- 

|>  cifionis  pretium  ac  pondus  elevarct  >  aut  quod 
renovati  cum  illa  primarja  credentium  par^nte, 
exemplari %  ac  principc  Abrabamo ,  Adamici  fm*-&* l* 
deris,  facramenturn  eam  eflc  nefciret  ,  fed  quo^ 
ex  ipfius  pafti  ,  cui  circttmcifio  fcrviebat  ^  cpn* 
ditione  &  aatura,  etiam  Dcum  ipfuin  omnium 
poteatem  &  cujus  valuntatem  ae  majeftatem  me- 
rito  credimus  cffc  deberc  libcrrimam  ,  iw*fx£r& 
tamen  ac  fppnte  Icgem  quam  tondiderat  fubiiffe 
judicaret  *  Quodfi  qais  mc  roget  *  quznam  ea 
fit  padia,  cui  fe  dominus  amniam,  tam  admi- 
randa  ffderis  hu/us  fanftione  volcns  obftrinxit^ 
equidem  ex  concepta  ipfigs  ftipulationis  formu- 
laeamcfife  refpondebo  %  qua  fe  quidem  Abraha-  • 
mp  &  pofteris  ejus  protcdarem  9   mcrcedem  % 

E  Deum  denique  ac  fervatorem  fore  fpopbndit: 
ab  eodem  vero  ,  ut  ^r  ipfc  &  foboles  ejus  ,  co-, 
latn  fcambularet,  perfcduseffet^  acbenedi^io* 
nis  fcmeo  firrna  fide  expcdaret  ,  ftipulatus  cft  : 
Quod  quta  Abrahamus  cadens  pronus  interram 
&  adorans  promitterc  atquc  affentiri  vifus  eft^ 
padum  ccrtc  firmavit  »  qua  ctiam  Deus  ipfe, 
tanquam^  cx  oris  fui  fyn^rapha  acternum  vin* 
ftus ,  atq^e  (  ut  fic  dicam  )  indifpenfabiliter  obli- 

fatus  tcneri  voluiu  Porro  padum  hoc  quoniam 
ivina  benignitas  immotum  ,    ac  fempiternum 
cffe  volcbat :  jurifcoafuJti  prudentjs  modo  ipfum 

tutilli* 


Ctm 


ty  ^ 


7*$  OitATlO    AD   PATRES    CONCIUI    TrIDENT.    HABITA;  J6S 


A  H  H  0    tutiffimisutrinque^autionibusadYerfus  ornnes  ia- 

Ciuusti    tanaeartesacmachinasarmavit,  acmuniit.  Nam 

****•      hinc  quidem  ut  confiiii  fui  immobilitatcraoftca- 

dcret  »  promiffioni  jusjurandtun  addidit  ,  *f  ftr 

rts  dua$ »  f *ib*s  impoffikU  tfi  mtntir'%  Dtnm  ,  non 

mado  fftm  ,  dt  fidudtm  ecruim ,  fid  etiam  firmum 

***"         (ut  aitapoftolus)  ji/iriai*  haktrtmus :  illinc  vcro  , 

ut  ititerea  ,  dum  expc&abatur  benedictionis  fe~ 

mcn  ,   conftans   perfevcraret    fponfionis  vigor  , 

omnibus  iis  quipa&iconfortiotcnebantur»  oblt- 

gationis  mcmoriam  ex.hujus  falutari  facramcntt 

indelebili  cicatrice  affiduc  praefcntem  cffc  irape- 

ravit  ♦ 

Itaqueminirae  mirum  eft  inter  antiqnas  cjre- 

monias.,  nihilcircumcifionefolcmnius  a  patribus 

cffe  celebratum  »  quum  ea  nota  geutcm  quidem 

eam »  undeproditurus  crat  Chriftus ,  aceteris  na- 

tionibus  fcpararet,  &  ad  fpem  venturi  mediato- 

risperpetuoexcitaret :  reliquos  vcro  populos  no- 

*4uH.  **«/..  vse  &infoWc*  reiigionis  admirationc ,  ad  veri  Dei 

&  »p*r.  carl  cognitionem  aliquam  ac  ftudium  invitaret .  Quo- 

H^f^fl   x™  etiam   quidara   cxternum  Judxorum  ritum 

*«w  Jcript*    ...  *  i  r      i  r    ^  r   • 

divitjpru-  -mitatt,  nonquidemjudxos  ie,  aut  profelytos, 

ni\farQd*t*i  fC(i  vcrpos  taraen  &  recutitos  effecerunt.  Ut  hic 

strabQdtft   non  taceam»  quoainllraelis  nepotibus,  qm  eo 

t*  crbh  i«   ftigmatcinfignituscrat,.tantumnoncaeto(  utille 

*  *17*         idcm  Lucius  pontifex  ait)  adfcriptus  videretur  , 

ep  vcro  qui  carebat  filiorum  titulo  abraderetur* 

Magnoigiturmerito  tantifuit  AbrahaefiUtshujus 

facramencireligio,  doncc  advenirctyindexacrc- 

demptor  ille,  quitcmporibus  antcoraniatempo- 

ra  dcfinitis,  affumpto  citra  neccffitatern  neccffi- 

tatis  hujus  jugo  &  Icgum  &  facrorum  Srtotius 

antiquae  <£/«$»'*««  acMofaic^^r^ocy^y/^onus  ab 

Ifraelis  cervicibus  removeret. 

Hascfuiflexternoiftipueronoftro,  patres,ho- 

dierni  vulncris  prima  ac  praecipua  caufa  Paulo 

^*'**         vifa  eft  ,  quum  eum  fub.Jege  fa&um  effc  dixit, 

uteosquifublegeerant,  redimcjrct.  Aliae  vero, 

quas  aa  hunc  Jocum  pieriqucafferunt,  nimirum 

Chriftum   fic   antiquarn  prifcas  hujus  religionis 

vim  ac  naccffitatem  approbafle,  ftc  verumfeho- 

minem,  verum  Abrahae  filium  demonftrafle,  fic 

Judarorumanimospraeparafle,  fic  in  fimilitudine 

carnispeccatrdepeccato  peccatum  damnafle,  fic 

dcnique  patri  oblatis  fanguinis  fuiprimttiisprae- 

clarumiiiud  faivatoris  nomen  emeruifle;  fpccio- 

fae  quidcm  funt ,  ac  vcrae  ,v  fed  hoc  fortaife  loco  ou- 

ifffocfemf^   nusattendend^»  quam  quodabjllo  iiluftriffimo 

h  fcrm,  £   fcripiore  ac  pontihcc  Lucio  ad  capiendum  hoj 


A  inclinatio,  quumeamquifque  hxrcfim  faeillimc  a  n  m  o 
amplc&atur,  acrctioeat,  quam  vcl turpitudini ,  Chruti 


B 


u$ 


**pmjr€m  ^enc^c^  fruftum  longc  uberrimum  diftutn  cft 
frUmm^  appofitjffime.  Juflum  eft,  inquitille,  quondarh 
ctiatn  pueri  pratputiutnamputari,  ut  omnes  pro- 
priifanguinis  primitiasofterrcat  ei  >  qui  pro  om- 
nibus  totumfanguinem  fuum  ipfeerat  obiaturust 
ubi  veroChriftusipfeadfuit,  ac  circumcifus  eft, 
jam  non  truncatioriem  pr%putii  >  fed  cordis  cir- 
cumcifionem  evangelium  imperat  t  omnemque 
affedionum  petulantiam  gladio  fpiritus  jubct  re- 
fccari  • 

Utinam.,  fandiffimi  patres,  tamfalubreconfi- 

Iium  ac  mandatum  incircumcifi ,  ac  fpurii  ccclefiae 

hoftes  pridem  audiiffent.  Quamquam  enim  (ut 

Serm*  4.  dt   fcribitLeo)  farilc  onmes  fatan  in  quaevis  flagitia 

0/'!/rt,a#  impellit,  quos  in  religionc  decepit:  vcratamcn 

Spift*  $!  *  cft  Cypriani  fententia ,  qui  haerefim  homini  im- 

parae  ^  Ccdmtae  vitae  pcenam  cfle  ait :  non  cnim 

proclivius  aut  magis  lubricura  ullumeftin  erro- 

rem  praecipitium ,  quamfuacujufque  incircumci- 

favelopum,  vel  voluptatum  vci  honorum  cupi- 

ditas,  ac  libido .  Et  ficut  ad  fidem  pia  affcdtio  ,  fic 

ad  errotcm  nil  ferme  non  poteft  corrupta  morum 


ttfi* 


•  iftj%  i5* 


velfcelcri  fuoconvenientiffimam  arbitratur  •  Ex- 
plora,  (niii  gravecft)  primosillos  harrcticorum 
_*f«T»yi«  ,  Simoaem  ac  Menandrum  ,  eos  certe 
comperics  ab  incircumcifa  pecuniac  aviditate  pc- 
riiflc:  Excutegeaushominum  fpurciffimum  (no- 
ftristameaquam  fimillimum)  Gnofticos  ac  Ma- 
nichxos,  intantam  mentts  ccecitatem,  cx  impu- 
riffirais  moribus  ,  &  fcediffima  carnis  falacitatc 
videbisefle  prolapfos  •  Infpice  Novatum ,  Arium  » 
Mclctium,  &totam  iHamtoties  ingrcge  domini 
renafcentcm^XfWirjcoTrirrov  hacreticorum  fcabicm» 
rcipfa  percipics  mifcros  homines  vana  honorum 
ambitioncdeccpcos  ia  horrendos  illos  Sr  phana- 
ticos  errores  incidifle,  tantumnobis,  imo  vero 
tantumcatholicfe  ecclefiae  &prioribus  illis  faecu- 
lis  &hoc  noftro  omuium  deploratiffimo,  malo-  Exto&tm* 
rum  afterre  potuerunt  illse  veneficae,  atqucom- 
nium  haerefeon  ?apf4<t  xsvrctxji, pikctpyvpi&) pttoifQvtct 
v#i  pih^rifxid^  c|uas  trcs  harpyas  (quibus  nunc  quo- 
que  omnia  fcedantur)  fi  fapientia  &  finceritate 
vcftra,  fanftiilimi  patrcs,  ab  ccclefiae  rcbus  ma- 
ture  abegerit ,  Philifthinorum  praFputia  ,  non  jam 
dicocentum  ( ut  olim  Oavid )  fed  fcmcl  omnia  una 
vcftra  plagaamputarit. 

Nihil  hic  addam  de  circumcidcnda  fuee  cujufque 
confcicntia;  pellicula,  patres*  Non  enim  ignoro 
adeum  mc  horninum  ordincm  verba  facere,  qui, 
ut  Hcfiodns  de  praeftantiffimis  mortalium  fcripfit,   \n  umu 
C    ccvrvfisruvnx,  votftvfo  non  eft  ejus  morbi  difficilis cu-    «■'•*•»«» 
ratio,  in  quo  fibi  quifque  optimus  medicus  efle   '££$£ 
potcft,  hoctamenunum  (fipermittitis  )  patres, 
veftrabona  veniadicam,  tantum  luxus,  tantum 
faftus  in  apoftolorumfucccfforibus,  in  Chriftivi- 
cariis,  inDeihominupquip  mediatoribus ,  equi- 
dem  magnoperevereor,  utdivinascenfurae  Ionga- 
nimitas,  acpatienciaincircumcifum  diutiusveiit 
fuftinere. 

Sed  quoniam  vos  in  eo  totos  cffc  Chriftianus 
orbis  confidit ,  nt  ecclefiam  (  cujusvoscurandis 
nuptiis  Spiritus  fanftus  paranymphos  prasfecit  ) 
fponfo  fuoChriftoomnimacuIa  purgatam,  mun- 
dam,  acfpeciofnmcxbibeatis.  Equidemcxiftimo 
ad  promovendum^  hujus  inftiruti  veftri  fuccef- 
P  fum,  plurimumeflcprofuturum  ,  fi  primumcon- 
feffionis  veftrae,  apoftolum  &  pontificem  Chri- 
ftum,  hodicdemum  cum  circumcifus  eft,  Jcfum 
eflV  appcflatum  confideretis,  fuerit  iicet  inilla 
prirna  rerumnaturas  conftitutione  magnus ,  fuerit 
in  cataclyfmo  admirabilis,  in  patriarchis  confi- 
liarius,  in  iEgyptia  Iiberatione  Ifraelis  ac  Pha- 
raonis  Dei|s ,  in  gentium  Charianaearum  expugna- 
tione  fortis,  ia  Davidis  ac  Salomonis  regno  fu- 
turi  faeculi  melioris  pater  ,,  in  nativitate  deni<- 
que  princeps  pacis  ,  non  ante  tamen  quam  iri 
hodierna  fan^uinis  cffufione",  ifto  omnium  cla- 
riffimo,  fuaviifimo,  fandtiffimo,  &  propriofuo 
nomincjcfus,  eftappellatus»  Hxcnimirnm  o£la- 
vae  dici  praerogativa  fuit  ,  ut  quoniam  ad  pcr-.  _,„.„_,„., 
E  fedum  ncque  naturc,  neque  Mofeos  lex  addu-   ***  r*r*< 


Gtn.  u 
Gtn»?* 
Bxod.isJibt 
Jo/ue  ,  r«# . 

2,ttjmpa/m 

fim* 


Cbrtfti  enim 

tpocab»tHm 


u*n     magis 

propriuju  tftr 
$uam  Vtjti* 

tHS  0 


cebat  (  unde  &r  odlavo  die  utraque  carcbat  ) 
totis  illis  feptcm  Mofaici  fabbati  diebus  hoc 
tam  vcneralaile  nomeri  Dei  populus  non  audi- 
ret ,  fcd  oflbavo  demum  die  ipfum  fibi  proprium 
Dei  filius  fortiretur  ,  &  donec  idcm  illud  ho- 
dic  cognomfnatur  ,  perpetuum  retineret  .  No- 
his  ergo  K  fanaiffimi  patres  ,  id  eft ,  evangeii-  M.+ 
cae  lucis  filius  ,  ad  quos  imprimis  oftavus  ille, 
gratiac  dies  pertinct  ,  Dei  filius  Deus,  ac  do- 
minus  noftcr  vere  Jefuseft,  ideft,  omnium  fal* 
vator  ,  omniura  redcmptor  ,  omnium  tutor  ,  8c 

bonis 


7^7         ^*   RO0ERTI    F(TlElll£*T5  GaCII*     DOCT,    IHfiOiOG*  768 


Ahko 

CHftlSTI 


fbilip*  %* 


luc  t%i 


€t>r*J* 


JUr*  u*. 

JL  fifo*  40% 


JMML  l& 


ft^A* 


bonis  omnibus  bonorum  otnne  gemi«  au&or  ,  A 
Iargitorque  fempiternus ,  <£ui  noa  ut  oliro  Jofeph » 
aut  Othoniel,  aut  Aod  ilie  ambidexter*  gentis 
tmius  temporartam  *  infiro&am  ac  iinpei  feftam  pa- 
eem  aut  quietem  procuret ,  fed  cjui  mundi  totios 
certam,  tntegram  *  «tcroam  ,  &  honorum  otn** 
nium  foiida  fummaconftantem  falutem  paret,  per-t 
ficiat,  ae  largiatur*  Vn&$  &  nonien  ejus  nomen 
novurri,  laudabile*  excelfum  y  honotabUe,  ma- 
gnmxis  admirabilejbenedt&umj;  horribiIe>«er* 
num  *  immenfum ,  omnipotens  ,  ac  fafutare  paflim 
prcdkatar  ;  omni  denique  alio  nomine  majus, 
non  (Qlum  <jnod  nominatur  in  hoc  fa;culo  ,  fcd 
etiamio  futuro,  inhochominibus  poenitentiam , 
redemptionem , juftitiam  anutinciari,  in  hoc  I)eum 
invocari,  laudajiy  fan$ificari,inhocpacemonw  B 
nis  croatnrae  evangeli&ari  9  Chriftus  ipfe  edi&o  fta* 
tuit&crofanAa.' 

HistituUsatque  officiis,  patres,  diyini  hujus 
nominis  jncomparabilem  dignitatemseftimare  loo* 
ge  fauuseffearbitror,  quam  inexpendendis  vo- 
cabuli  ipfius  literis  %  ac  pun&is  pene  fingulis » 8t  ad 
itrf*Yt*i*t*M  *  a*t  *\\w  Hebr^um  y  Syriacumve 
Dei  nomen  exigenditf  etymologiam  quidem  fubtt- 
iiterfequi,  fedoperamfeduloperdere*  Quodqui 
diligentius  &  ad  fuperfticionem  ufque  fcripm 
etjam  e*  de  re  iibris  prasftitere  ,  equidenvmhil 
aUud  ^uamcuriofafeltarosexiftimo,  tametfi  fa- 
cile  affentiof  mChriftianis  exorcifnyis  adnudum 
quoqueyoci^  Htijusfonum  partes  omnes  adverfas- 
contremifcere  atque  exhorrefcere  vei  invitas*,Q 
Optima  igitm  &  faluberrima  exornandi  nominis 
hujnsratiofuerix  y  nonmodo  ut  quoties.  -auditur» 
cum  apecta  honori^  iignificatione  ( ut  paffim  %-c-pie 
fit)audiatttrj  fed  eriam  toue^  Chriftu^  univwo* 
rumfalvatorcogitetur  ac  credatur ,. 

Quamquam  yubis?  quidem  >  fanSiflimi  patres , 
quibus  pr*  ceteri^  falutis  htiju^  difpenfatio  credi» 
ta  eft?  longe  attentior  JGt  oportet  condecorandi 
atqueesfomandi  hujus  nominis  ratio.  Qu^es  ctim 
divinse  fcripturarum  vocesChrifti  miniftros  acle- 
gatos  cognominamnt  >  quum  civitatis  Dci  vigi- 
les,  cuftodes^  gubeinatores  appellarunt  ,  quum 
hpminum  paftores^  Chriftianse  famih^  prafe^os y 
ecdeftarum  epifcopo^^  fanfluarit  lapidejs  vivos* 
templi  $)d  angelos  effe  dixerunt  y  nomini-s  quw  D 
demhujusexornatores  atqueeneomiaftas,.  fahnis 
autem  ipfo  nomine  fignificatae  ^conomos  ac  di- 
fpenfatotes  pmcipuos  efle  dbcuemnt  oportere .. 
Itaque  quoniam  nominis  hujusfui  tumilluftriffi^ 
inam  glbriam  Chriftus  pracdidt  fore^  &  cum  cre- 
dentes>  &  credentium  duces  eju-s  virune  ac  in~ 
vida  ^i/VflfiWdsemonia  ejieerent?  ierpentes  tolle* 
rent  *  venena  ilJaefi  biberent  >  aegrotos  manmim 
impofmonecurarent*  fi  &  divinnm  iftud  npmen 
pro  oflicio  iJIuftrafe,  &  illostitulas  veftros meri* 
to  retinere  cpnftituiftis^  ferto  vobis  conandum, 
ac  viribu^omnibus  contendendum  eft ,  fanakiffimi 
patre^*  utprimo  quoquetempore  meridiana  no- 
6turna^ueaaemoniaa  populo  Deip^Ma^tur»  &'in 
ifta*  qu^piisomnium  votis  a  vobis  repofcitur&  E 
divinitus  exigitur.*  ecclefi^  repurgatione  ac  re« 
formatiorie  non  folum  adverfus  carnem  &  fan^ 
gubem^  id  eft'»  privatas  cujufque  animi  cofpo- 
rifque  jlleccbras  ftrenue  ineunda  colludatia  eftj 
fedetiamfiopuserit  $  adverfuspriheipes  &  pote* 
ftates*  adverfus  quofvi^  hujus  fseculi  ko^utKpi'^- 
p<t%  cedores  tenebraiamharum  ingladio  &liomi* 
neifto*  Davidisinftar,  fortiffime  dimicandum* 
H«c  enim  prope  una  fpes  reftat»  hgeeuna  com^ 
pendiofiflimavia  U  ratio  fupereft,  qtia  peftiferse 
$Q&tin&  viperas  &  ferpentes  tam  diu  eleftorum 


calcanco  infidiames  ad Chriftianse cohfeffionis  pe^  Xk  n  ~ 
tramcalcare*  conterere  &coIlidere  poifitis s  hoc  Chrjsti 
rejtquum   eft   antipharmacum    atque  afexicacon    15^5* 
fjt&kp  ,  quo  prsemuniu  de  noftris  ipforum  vitiis  fe* 
re  colfectum  atque  attemperatum  errorum  vene* 
num  ^fdiluerc^  &  illacfiabforbere  valeatis* 

Ktquoniam  non  Ieve  atgrotis  affli&ifque  fola-, 
tium  promiiTum  eft  eis ■',  quibus  in  hoc  facro  nomw 
ne  forent  impofit*  fanftorum  manu^  ,   Pergite 
obfecroatqueobteftor  vos$  fandi^fimj  patres,  af* 
flldorum  commifereri,  aegrotifque  falutares  ma^ 
nus  tmponere»  &  corum  vitam  ac  falutem  apud 
diviaamciementiam  qua  foletis  pietateadjuvare» 
Non  enim  ignoratis  quam  mukas  &  quam  infi* 
gnes  Chriftjani  corporis  partes  contagiofa  harc  ^i^m 
falforam  dogmatum  lues  *  Bc  vere  &i>fsw4  f^fjl^ff^ 
ftis  invaferit  $   &  in  exitialem  asgritudinem  in-  *«'■  **& 
duxerit  $  facile  animadvertitis  hunc  im  6c  furoris  $?Li~^ 
Dei calicemefle,  &]amdiuexhoc  in  hocinclina-  x«f/is/ 
ri  ,   necdiim  camea  feccm  ejus  elfc  exinankam: 
fyerandum  nthllominas  atque  orandum  femper, 
neque  ijiiiquam  dehciendum  elfe»  Nam  ficut  qui  Koim'u* 
reptirgatos  quidem  olim  naturales  plivse  ramos 
voluit  ,  obtruncatos  tamen  non  voluit  :  fic  hoc 
fortaffe  tempore  excuflos  utique  fpeciofos  Jiiio- 
rum  flores  voiuit  »  avulfos  certe  aut  eradkatos 
non  voluit*  Ideoque  &  jam  fecit  ipfe  nobifcum 
fignumlnbontim,  utaudiantmaniucti  ac  i^tertr 
tur:  ftetit  enimcumeleaislfraet ,  qui  praeliatar 
pfieliadomint,  Guyftanus  ilie,  Phinees  ftofter > 
ftt^tit  inquam  *  &  placayit ,  &  ob id  y  f pero prope- 
djem  ceffabit  quaflatio»  Beati ergo  ^  qui  refte  & 
pie  intelligentfuperegenum*  affliftum»  &  pau* 
perem,;  &caft>gatos  ac  probatos  a  domino :-'ami« 
cosejus,  ut  quofidam  Job  Bavidem  ac  Tobiam,  ¥>*&&&io 
rioa  defpicient  :   fed  hodierno  Chriftl  exemplo  %Jd* 
fratrum  affliftorum  fortem  eommiferatit  eorum  ^Jfi?*  * 
faltttem  ex  animo  mecuta  h,ac  oraiione  dcmino 
Deo  cummendabunt^ 

T  O  B  I  M   IV. 

B?nedi$um  efi  mrntn  tnum  Deut  fdttumnoftnmm  , 
jt&i  qunm  hMutfmrh  ,  mtfermrimm  facks  ,  %?* 
m  tempwe  tribsti&thmt  ils  fui  te  iwvwdnt  peccd* 
u  dimkns  *  Ityii  vft  in  hommh  potefiate  lonfi- 
lium  tnumx  hto  t&mm  f>w  tertP  hahet  omnis  yui 
te  coiit  ,  qwd  Ji  mta  ejus  in  froh^thne  fuerit , 
tQTQmkitur  t  fi  m  tribuUthm  fuerh ,  VtbemUtut% 
P*\fi  W  rtrrnfitfone  fuerip  t  ad  miftriwdiam  ttum 
<venire  Ihthh*  Sh  mmen,  tuum  Beus  tfrad  bem~ 
ilflttM  in  fiecuta [•  +Ame&* 

CVL 

D  E     HiQ  M  I%t£    J  ESV    6  %UTJ0  > 

*td  fdtrofitn£l&m  fjnodum  Trideminam  ,  an0are 
Gjtfpa$v  CatdiU*  VUUlfmiea  Hifgdm  Se^hienfi  % 
do&orfr  theohgQ  MPtxtlU 

CH  a  1  s  t  u  s  fervator  hominum  imbecillita^ 
tis  noftrae  atque  miferiae  fatis  confcius^  cum 
profua  fiugulari  benevolentia  ^rga  no^,  St  ad-, 
initabili  earitate  qua  difexit  mundum  ,  cuperet 
nobis  opitulari  ,  hoc  documento  admodum  jfa- 
lutari  atque  ccelefti  nosinftruit,  utcum  requa- 
piam  indigemus^  coaleftem  patrem  adeamus,  8c 
eumdem  m  nomine  fao-»  fi  voti  compote^  eva-, 
dere  veJimus,  noftris  prectbus  folicitemus  5  fiet 
enim  vobis^  ait,  %ui  fidelis  cft,  Sc  meatiri  ne- 
qua^uam  poteft  ,  quicquid  peticrnis  patrem  111 
riommemeo;  idfivermueft*  eum  quibufvis  aliis 

neceflita- 


A  *r  *o 

Christi 


7*i>      Oratio  ad  patrbs  concilii  Trident.  hAbita.       770 

neceffitatibus  Iaborataus,  dubitari  nulla  ratione  A  f«,  utvulgofit,  fed  priufquam  ia  otero  conci-  . 

n.         ___:__    *_._.  Jft __1_!-  I __  __._  _r_  .  _.  °        1    •_  *  *    i_n._    _n. AMK 


potcft  »  quia  fit  ille  nobis  Jongc  magis  praefcn 
taneam  opem  laturus  ,.  qui  anguftiis  premimur 
incmicabilibus ,  dum  facrorum  myfteriorampa- 
rum  confcii,  artis  bcncdiccndi  ignari,  omnium 
bonarum  difciplinarum  rudes  »  ufus  rerum  inex- 
pertes»  dcnique  praefidiis  oranibus  atque  orna- 
mentis  animi  dcftituti  ,  in  hoc  celeberrimo  & 
clariffimo  orbis  thcatro  ,  coram  principibus  ia 
omni  gencre  iitcrarum  ,  prudentiae  &  pietatis 
'viris,  ae  re  omniufo  gra  viffiau  difficiilimaquc » 
de  nomine ,  inquam  »  Jefu  orationem  hodierno 
die  fumus  habituri  :  ac  niii  hsec  unica,  fpes  mi- 
hi  reliqua  fafta  fuiffet,  proculdubio  ab  mc£pto 
dcftitiffcm  t   ilia  tamen  me  recreat  reficitqoe  » 


petetur  ,  quod  idem  evangelifta  teftatur»  cum  Chjhsti 
ait:  trepidanti  virgini  angelum  dixiffe  :  9(e  f/-  15$$, 
mt4s  Muria  ,  invenifti  tnim  grstitm  4fȣ  Dcnmx 
tcct  concifits ,  O*  fdrits  filtum ,  &  votdiis  nomtn 
tjusjefum :  quam  appellationem  aetemura  patrcm 
Jublimi  infolio  refidcntcm  dilefto  filiofuo  olim 
dediffedono,  Paulusteftatur,  cum  ait:  Exatu^ 
*vit  illHm  Dtus  ,  &  donrtit  ittinomtn.  Dc  utro- 
que  igitur  mihi  dicendura  eft  hoc  tempore »  volen- 
tcDeo,  eabremate»  quam  rcsufque  adeo  gra- 
vis,  difticilisatqucimpcditapatipoffit:  coctiam 
fplcndore,  qucmsngeniinoftri  mcdiocritas  tulc- 
rit:  modo  vos,  fan&iffimi  patres  atque  luraina 
orbisterrarum>  veftra  confuctodine,  id  cft»  in- 


iiia  miht  vires  fuggerit»  atquc  animum  facitad  £    tentisanimis  me  quoque  diccntcm  audiatis 


dicendum  amplilumum  -  Pulfemus  igitur  preci- 
bus  cumdem  ,  atque  in  nomine  Jefu  ab  eodem 
enixc  petamus,  ut  depulfis  ignorantise  tenebris» 
ita  mcntisnoftrae  pcnctraliadivini  iuminisfplcn- 
dore  colluftrct  ,  ut  dum  vobis  ,  fan&tffimi  pa- 
trcs,  ficut  dccet,  ac  par  cft  ,  hac  in  re  morem 
geriraus  »  brevis  a  nobis  de  nomine  Jefu  oratio 
inftituta»  non  fine  ingenti  fruftu  fpirituali  de- 
currat  :  eam  rem  magao  compendio  confeque~ 
mur  ,  fi  cariffimam  Chrifti  matrcm  precibus  a!« 
legaverimus:  annuet  illa,  ut  folet,  piis  votis, 
ii  legationem  cceleftis  paranymphi »  qua  mirifi^ 
ce  amci  confucvit,  in  mcmoriam  cjus  rcvoccmus, 
diccntcs :  Avc  Maria » 

T?&ft^usm  confummtti  funt  dies  olto  Ut  circumcidc- 
rttur  futr ,  vocatum  tft  mmtn  tjus  Jtfns  ,  <juod 
*voc4tum  tfi  abdngth,  friufjttam  inmtrocomift* 
rctur.  Luc-z. 

IttusTRisstMi  legati ,  oratores  clariffimi , 
fanftiffirai  patrcs  .  Oftavus  hic  agitur  dics  » 
cx  quo  Dei  verbum  c  finu  patris  proceffit ,  ut  caro 
fieret,  eccchodie  prodit  c%  materna  domo , id  eft , 
admodumhumili  tuguriolo:  ut  nobis,  pro  qui- 
bushumanamcarncminducrat,  palam  fcfeoften- 
dat :  &  anni  cxortu  profpcra  cunfta  atque  laeta  no- 
bis  reddat :  cum  fanguine  fufo  dcfideratam  diu  ar- 
dcntibus  votis  pacem  confirmat ,  quam  ex  acthcrcis 


Quoniam  circtimcifio  populo  Kraei  ea  potiffi* 
mum  caufa  praccepta  eft  »  ut  haberet  ad  manu$ 
prrfcns  atiquod  efficaciffimumque  remedium  ad* 
verfus  culpam  illam,  quac  a  primo  parente  dufta  » 
atque  in  univerfum  genus  hominum  transfufa  cum 
femine»  in  ipfo  noftro  ortu  natura  contrahitur: 
Chuftus  vero  fcrvator  nofter  contagium  mortis 
antiquae  prima  fua  nativitate  non  fenfit ,  fed  omni 
prorius  vitio  carutt  ,  videbitur  fortaffe  cuipiam 
rruftra  tam  atrocem  cruciatum  tcnerrimus  infans 
fubftinuiffe  :  ccterum  fi  rem  altius  infpicianius , 
piane  comperiemus,  hanc  ipfara,  de  qua  Ioqui- 
mur»  Chrifticircumcifionem»  non  modo  utilem 
fuiffe ,  fcd  preterca  multisnominibus  neceffariam : 
utenimlibenter  fateamur,  facramcnto  circumci- 
fionis  vindiccm  atqueaffcrtoremlibcrtatis  huma- 
nacminime  indigutffe,  dici  non  poteft,  quot  & 
quantasfalutishominumatquevitae  utilitates  at- 
tulerit:  utexiftimaredebeamus,  non  fine  admi- 
rabili  quadam  providentia,  divinoqueconfiiio, 
eumdem  pro  nobis  circumcidi  voluiffe,  quorum 
faluti  plutiraum  ftudebat . 

Utenimhinc  exordiar,  nifi  Chriftus  Jefus  fa- 
cramento  circumcifionisfuiffet  inhiatus  »  atque 
adfcriptuspopulolfraei,  difficilefane  aditus  pa- 
tere  poffet  ad  perfuadendum  genti  Hcbraeorum, 
quod  cfticerc  cupiebat  maxime ,  fc  efic  Abrahae  gc- 
nus;  cuicircumcifioimperataeft,  atque  infupcr 
illum  prophctam  ,  quem  Mofes  praEaixerat  He- 


fedibus  in  terras  advexerat:  Sc  nomen  fumit,  ut  D  bracis,  exeorumfratribus  &  familia  excitandum 


Coagnofciatque  invocati  abomnibuspoffit,  qui 

Eaucis  haftenus ,  utfcriptura  rcfert,  notuserat: 
unc  ego  vobis  annum  ,  patres  ,  fauftum  adrao- 
dum  atque  I*tum  in  Chrifto  prccor  • 

Evangelium ,  quod  hodierno  die  fanfta  Roma- 
na  ecclefia  nobis  explicandum  practbet  ,  paticifli- 
xnis  tantum,  qu*  retuiimus,  verbis  conftat:  ac 
licet  verborum  apparatu  admodum  exiguum  fit, 
copia,  &myftcriorum  magnitudine,  non  facile 
poffit  longiori  cedere  :  quamquam  enim  omnes 
facrae  literse  illud  pcculiare  contmeant  atque  fuum, 
contraquam  prophana  hominumfcripta,  utplus 
habeant  inrcccffu»  quam  frqnte  promittant:  fit 
interdum  ,  fic  difpcnfante  divina  fapicntia  ,  ut 
brevi  aliqua  oratione  facratiora  myftcria ,  &  ma-  E 
jora  ficra  condantur ,  quam  Ionga ;  quod  accidit 
inpr*fcntia,  atqucutrem  univerfam  initio  ora- 
tionis  meae  in  fumma  d|cam,  duofuntmaxime» 
quatpaucishis  verbis  facerevangelifta  Lucas  nos 
docet.  Primum  narrat  oftavo  die  poft  ortum  fuum, 
humani  generis  redemptorem  vindicemque ,  )ux^ 
ta  pr*ceptum  Mofaicac  Icgis  cffc  circumcifum. 
Deinde  nomen  ei  pofitura  fuiffe,  &appellatum 
effe  Jcfum,  qnod  fanc  nomennonaccepit  abho. 
mine  coramuni  more  ,  fed  a  Spiritu  potius  cce- 
Jefti  divinoque:  neque  cum  itx  lucem  edftus  ef- 
Concil*  Gtntrat*  Tom.  XXX III. 


effeaDeo:  itaquenificircurncifuseflct,  tanquam 
aiienigena,  a  Judaeis  cum  ratione  rejici  poffet: 
neque  ullam  apud  eos  cjus  oratio  fidem  inveniret  • 
Detndeeoconfiliofaftumputaraus,  utgenus  ho- 
minum  ab  hujufmodi  fanguinario  facraraento 
eripcret,  &  cum  eo  vctcrem  lcgem  onuftam  cgre- 
moniis,  &praeceptisgrkvera,  noftrtshumerisde^ 
pelleret :  cum  cnira  antiqua  lex ,  Chrifti  fervatorit 
noftri  umbra  effet ,  neccffc  quidem  crat ,  orto  folc , 
umbram  diflipari  atque  evancfcerc;  pro  crucnta 
verocircumcifione,  placidumbaptifraa:  promo- 
Iefta  &  gravi  farcina  vetuftac  legis,  jugum  quod* 
dam  fuavc ,  &  onus  adraodura  leve  reliquit  nobis : 
fi,  utPauIusraonet,  fpiritugratfsimbuti,  inca* 
ritatenonfifta  ambuiaverimus*  Sanguinem  prae- 
tereafudit,  ut  hominum  falutera ,  quse  juxta  ac- 
terni  patris  decrctum  ejus  vita  conftare  dcbuit, 
&quam  ut  procuraret,  paulo  ante  naturam  hu- 
manara  cum  divina  conjunxerat;  jara  jam  ncgo- 
tiari  incipcret ,  atquc  eodem  antiquis  noftris  vul*» 
neribus  raedctxtur  ,  quae  nondum  obdnfta  cica- 
trice  ,  dirum  adhuc  atque  peftilcns  virus  cvo- 
mebant:  ad  eam  enim  rem  prxftandam  ,  neque 
comraodius  ullura .  ncque  efficax  magis  opobalfa- 
mura  inveniri,  excogitarique  potcrat  /  O  fura- 
tnura  medcndi  artificem  f    O  animorum  curato- 

Kk  rem 


771 


GkiVAKtt  CAKDILH  VrLLALPANDEr, 


77» 


Ckkisti 


Ifrj^Sl* 


u?etr>2* 


%%Mm$ 


rem  arlmo^um  perihim  :  neque  pcritum  modo,  A  ram  it*  ui*am  hypoftafim  cum  diviaa  ccalefcgn-  A  v     - 


fedfnifemetiamatquebe&ignum:  ut&fciret,  & 
vellet  nattrisinfirmitatibus  compati,  eafdemque 
fanaret ! 

Auditr  divint  medtci  ,  patres,  peritiam  fmgula- 
rem»  atque  affe&ujncrganos,  qui  pene  jamera^ 
musdepiorati:  nulla  nobis  pharmaca  propinat, 
nonpotioaemamaram  pqrrigifc,  non  patitur  no~ 
|»is  fcindi  venam,  neque  putrefcentia  memhra  no* 
ftra  cauterio  aduri,  non  adhibet  externa  fomen- 
ta,  vulgariaomnia  remedia  confulto  prastermft- 
tit;  qus?  cum  affeflls  iocis  admoventur,  gravem 
doiorem  asgris  adferre  folent  :  irt  enim  nullum 
iriferant  alium,  eerte  ftomachum  turbant.,  nau- 
feammovent,  &  cum  nufquam  molcftanonfint  z 


fcem  atcjue  conjun&am:  neque  enitn  idgenusaf-  Chris^i 
fe&us  ini  eum  cadere  poflit  ,   qui  r$  vera  homo     j^j» 
non  fit :  tu  quoque  pcrfide  Ari  8$  veterator  ,  dum 
abangelolegisimperio  Dei  pofitum  Chrifto  no* 
men,  &appeflatum  effe  Jefutn:  cum  nondum  in 
ptpro  matris  conceptus  eflet  ,  inlaniffimi  erroris 
convi&us fat^ari?  necefle eft ,  fub  his  tenetse carnis * 
invoittcris  divinam  adefle  naturam . 

Poftremo  veteri  ecclefiae,  quae  circumcidi  tio* 
ininem  jubebat  ,  Chriftus  obcemperat  ,  &  cum 
fub  Iegc  non  effet  ,  legi  fc  fubjici  paitus  eft  : 
ut  nos  exemplo  fup  ,  ad  obedicntiam  ecelefia?, 
&  mandatorum  ejus  obfervationem  hortaretur: 
qu«e  tam    eft    homint    ad  aeternam  vjtam  com* 


faepenumerq  fine  ulla  noftra  utilitate  fumuntur,  B   parandam  neceffaria   ,     quam    ad  Tiajic  vitam 


aenocent  interdum.  Chriftus  pro  nobis  acerbos 
atque  infuaves  fyrupos  bibit  :  flle  acetum  &  fei 
guftavit  ,  &  qu$e  vulnera  fentire  fomenta  non 
poierant,  curayit  ferro:  nam  camern  fuam  lu- 
%tns  volenfque  hodierno  die  pro  nobis  gladio 
fecandam  praebuit,  atque  intenerumcorpusfuum 
c.rudeliffime  adafto  cultello,  peftiiensexnoftro  » 
eicitialeque  venenumextt^xit;  utverum  fit  >  quod 
de  eodcm  Ifajas  narrat  ;  ^cre  iangttores  noflrQS 
ipfe  fQrtdwlt ,  ix  doleres  noftras  ipfe  tuiit:  eui  Pe^ 
trus  confonat ,  cumait:  iffe  peceata,  noftm  fertu» 
lit  In  corporefuo  :  e/us  enim  inopia?  nos  divites 
fafti  fumus  ?  ejus  ignominia,  nobiles:  ejus  im* 
becillitate,  fortes  atque  robufti:  ejusflettt,  hi- 
lares,  &  jucundi:  ejus  faoguine,  recreati  :  ejus 
(ivorefanautfumusx  ejufdemque  mors,  immorca- 
lis  atque  aeternae  vitsecaufafuit»  Unum  illud  a 
nobisrequidt,  patres,  ut p.eec4th  mortni ,  juftiti* 
rviyamtts  :  nemo  igitur  fibi  blandiri  velit,  exifti-, 
siaansChrift\circumcifipnis  fe  ufquam  participem 
effe  ,  qui  non  prius  fummo  ftudio  ,  accurataque 
diligentiain  eam  rem  incubuerit ,  ut  anteafts&vi-. 
tae  pertaefus,  atqueetiamcontradasfordesablue- 
rit  poenitentia;  veterem  hominem ,  qui  corrum- 
pitur,  cum  vitiis  ^concupifcentiis  fuis  &exue-- 
jrit  ,  &  abjecsirit  pcocul  :  atque  infuper  novura 
induerit,  qui  fecimdum  Deum  creatus  eft:  hsec 
}lla  nova  eft,  &  perp^tuq  dttratura  circumcifio; 
adhancnos,  vetejpeabrogata,  fuoexempIoChri- 
ftus  provocat :  lis^c  fanaa  ecclefia  Dei  ,  fedulo 
revocata  in  meinoriam  noftram  fingulis,  annis 
Chrifti  circumcifiona,  docerehos  vult:  hanc  ille 
xnodo,  qui  fe  ita  compofuerit  ut  abnegataomni 
impietats,  fpbrie>  cafte,  S^pie viserit^  fe  feli- 
qter imitaturum  confidat ,  Pauli  teftimonio .. 

Infuper  dum  diflecata  fandiflima  carne  fua, 
fanguinem  pronobiscopiofc,  &  liberaiiter  fiin* 
4it,  ada#isftiraq!is,  nonfolum  Chriftusiacitat 
uos,  utcordanoftra  fcindamus,  dolore,  gemitu- 
qtieex  ffagitiis  &  pravis  facinoribus,  quibusha* 
^tenus  cooperti  fumus  ,concepto ,  fed  futurac  quo- 
que  neceffitati  prpvidet,  adhibetqueremedium : 
fciebat  enim  is,  cu|us  divinis  oculis  nuda  atque 
aperta  funt  omnia  ,   confequentibus  temporibus 


quam  vivimus  ,   corporis  alim^ntis  indigemus  ► 

Huc  fpeflat  illa  Chrifti  vox  apud  Lucamevan^ 

geliftam  ad  ecclefiam:  Qui  ws  attdit  ^  me  mditx  l*c*  ?°* 

&  tfui  <vq$  fpernit  ,    me  fpernit  i    8t   qupd   inquit 

per  Matthaeuni:  Qui  ecclefiam  non  audierit,  fit  tU  M*ttb*  i$. 

bi  tantjitam  ethniais  &*f%btkamisz  ufcfiunmaqua- 

dam  ratione  ad  cjm  ftudium  fapiens  nos  inflam- 

n-ue  conatus  fit  ?   cum  enim  legum   ab  seterno 

patrc  conditarum  mentioneni  intuliffet  his  ver- 

bis  :   cQnfervafiU  rni  prticeptt  patrts'  t%i  ,  ecclefiae  7Wlt, 

qtioque  prsecepta  memorat  ,   dicens  :  &"  m  di- 

m$tt4$  legem  rnatris  tu&  :    cujus   ftrenuam  Cultu- 

ram   cupiens  nobis  nuxime  commendare  ,  fub* 

junglt,  iiga  eam  in  corde  tm  jttpter  ,    €T  circnm- 

C  da  gHttnri  nto  t  atm  dtybulaveris  ,  gradiatur  te~ 
cnrni  cnm \  .dormieris ,  cujiodUt  te\  &*  eviptans  /o- 
qaere  cum  e<$  ,eft  enim  paternum  mandatum:  quod 
ejufdem  Salotnonis  divinis  Uteris  confignatum 
{ucernae  inftar  eft:  ecclefl»  vero  lex*  atquedo- 
drina,  Iux  eft.  Quemadmodum  autem  lucema 
fineluceprodelfenequit:  ita  quoquedivinaman^ 
data,  nifi  ^cclefiae  au<5oritas  accedat  ,  &  ab  ea 
iUuftreutur  ,  proftcer^  homini  nulla  ratione  va- 
Jent  .  Eft  enim  ecclefia  ,  incorruptus  judex  , 
&*  fidelis  interpres  fanftarum  fcripturarum :  il- 
ia  nobis  facros  libros  dedit,  eademillosdifcre^ 
vit  a  prophanis.  ,  ejus  admirabilis  atque  divi«, 
na  Iux  ivniverfas  illas  tenehras,  qu«facris  olim 
Iibris  continebantur,  difcuffit  ,  disjecit  %   depu- 

15  litque:  hxc  omnem  controverfiam  dirimit  :  &* 
fcrupulos  eos,  qui  nos  male  habere  folent,  no*, 
ftris  animis  eximit,  dum  obfcura  quaeque  h  in- 
voluta  interpretatur  ,  ut  magna  rattpne  qui- 
cumque  ab  ea,  cum  de  fidequsftioefl:,  adfcri- 
pturam  facram  provocat  ,  fidei  proditor  atquc 
defertor  conftituatur;  qui  vero  fe  ab  ejus  difei- 
plina  quocumque  modo  conantureximere,  capi- 
tales  imprtmis  inimicitias  cum  Chrifto  gerunt: 
ut  enim  magnis  auftoribus  placet  ,  non  poteft 
Deum  habere  patrem,  qui  pcclefiamnon  agno- 
fcit  matrem:  non  agnofcitautemecclefiarn ,  qui 
noi>  illam  ftudiofe  colit  ,  qui  fanSUIimas  cjus 
Jeges  npn  reveretur,  qui  ritu$  omnesantiquos, 
qui  ftatas  cgremonias  ,   qui  vetuftas,  traditiones 


non  defuturos  Homines,  imo  potius  feras  trucu«  E  non  obfcrvat,  qui  auftoritatem,  majeftatemque 


Ientas,  lupofquerapaces,  quioreimpudenti,  & 
fermone  bfafphemo  pr«dicare  non  verercntur, 
Chriftum  Jefum  verum  hominem  minime  fuiffe: 
huic  errori  modo  occurrit  :  hanc  blafphemiam 
cxagitat :  hanc  teterrimam  hgrefim  proffigat ,  dum 
circftmciditur  ,  dum  abfcifla  carne  dolet  ,  dum 
f  anguioem  fundit  % 

Erubefce  igitur  Cerdo  infane  ,  difce  hinc  fa- 
pere  Marcio  temerarie,  mentem  muta  peftilens 
Manich^e,  defere  fenfum  tuum  impiePrifcillia- 
ne  :  agiiofcite  in  Chrifto  Jefu  humanam  natu-, 


univerfalis  ecclefiae  paftoris  non  amplificat  cum 
ratione,  Ji  poffit  :  denique  qui  non  univerfam 
Chriftian»  retpublicae  difciplinam  alta  mente 
reponit  * 

Duofunt,  fanaiffimipatres,  quod  vos  probe 
noftis ,  veluti  lapides  Lydii :  unum  eft ,  fi  paqtifi- 
ci  maximo  libenterpareamus, ,  &ejus  dignitatem 
fartam  te£Um  fervemus  ,  quem  in  ea  ectfcfia , 
quam  fanguine  atque  vita  fnndavit  fua  ,  tanquam 
in  fuo  regno  Chriftus  Jefus  fuccefforem  reliquit ; 
ut  hanc,  quam  cernimus ,  untverfam  reij^ublicse 

Chnftia- 


775 


ORATIO    AD    PATRES    CONCILII    TriDENT.    HABITA,  774 


AKKO 

Chhisti 
156  *♦ 


Mattb,  4. 


Chriftian*  moiem  au&oritate  atque  prudentia  A 
fuamoderatetur:  atqueindcceterisomnibus,  qui 
iunt  ia  cadem,  veluti  ex  capite  atque  tbnte  gu- 
bcrnaadi  atque  agendivis  &faculUs  omnis  deru 
varetur  &rpromaaaret*  Alterum  eft,  iiChriftia* 
nae  reipuhficedifcipiinam  toto  (quodajunt )  pc- 
£tore  ampledamur:  qu^  majorum  probitate  ,do- 
fctorumconfenfu,  &  iot  populis,  totque  faeculis 
probata  rc£te  vivendi  confuetudine  potiilimum 
conftarevidcatur:  namcontemptailiorum  audo. 
ritate,  qui  cccieftae  praefunt  ,  aut  hujus  politiae 
ordine  penurbato  ,  fubito  corruat  uaiverfa  mo- 
rumdiicipUnaneceiieeft*  atque  omnes  quo  {ibi~ 
dofert,  tanqiumvinculis  foluti,  aufc  potius  (a* 
riis  agitati  inquodvisflagitiigenusprolabantur: 
ergo  qui  alterutrum  violai  ,  proeuldubio  defc-  B 
ftioniscrimineautperfidiae  vacare  nonpoteft:  in 
quovitioastate  noftra  univerfam  illam  haeretico- 
xumcolluviemeffefcimus,  quo  Martinus  Luthe- 
rus  fuo  magiftevio  dementavit,  quantumvis  illi 
fe  fpeciofis  rationibus  tueri  velint :  fatemur  enim , 
nequefineinercdibili  animi  dolore  atque  acerbt- 
tate»  quod  haeretici  nobisobjtciunt,atqueobeam 
rem  veteredemedio  fublata,  novam  ia  terris  cc- 
clefiam  fingere  &  conttituere  moliuutur,  in  no~ 
ftrorumhominumdifciplinaeftenonnulla,  emen- 
datione  atque  animadverfione  digniffima  :  non 
inficiamur  afiquantulum  nos  ab  optimortim  pa- 
xcntum  religione,  pictate,  ac  fanetimonia  dcffc- 
xiife :  quod  partim  focordia  noftra  accidit :  par- 
tim  temporis  injuria  ,  quod  omnia  folet  in  pe-  C 
jus  mutare  :  denique  viveudi  liccntia  ,  quibus 
corrigendis  facrofan&&  ifta  comitia  veftra,  ec- 
cleftafticiquc  conventus  cojerunt  ,  fed  nunquid 
Continuo  rernm  ordinem  propter  abufusconveU 
lemus?  nunquid  ceconomiamillam,  tjuamDeus 
optimus  maximus  tanquam  prudentiffirnus  p&~ 
terfacnilias  in  fua  domo  efle  voluit  ,  perturba- 
bimus  ?  atque  illum  ordinem  ,  quem  Chriftus 
pofuit  in  republica  fua,  prorfus  de  medio  toI~ 
lemus  ?  aut  quemadmodum  Lycurgum  ferunt  , 
propter  eos  ,  qui  ad  temufentiam  vino  abute- 
bantur,  vitts  penitus  cxcidiffc,  ita  quoquenos 
proptcr  quorumdam  deformatos  mores ,  non  re~ 
rormandam  vivendi  normam  *  fed  radicitus  ck« 
tirpandam  atque  abrogandam  exiftimabimus  ? 
&  quod  peffimum  omnium  eft,  illam  cum  no~ 
va  ex  impuriffimo  ,  atque  admodum  infano  ce- 
rebro  Martini  Lutheri  orta,  commutari  patie- 
mur? 

Quiseft,  obfecrovos  pcr  Deum  immprtalcm, 
patres,  tamimmemor  beneficii  accepti,  tampa- 
ternae  caritatis  oblitus  ,  tam  ab  omni  denique 
officio  atque  humanitate  abhorrens ,  ut  propter 
paucas  rugas,  &  nonnulla  corporis  vitia  ,  quae 
cum  atate  a  nobis  neceffario  contrahuntur,  non 
modo  matrem  non  agnofcat  fuam  colatque,  fed 
etiam  cum  dedccore  a  fe  quam  longiffime  abjU 
ciendam  arbitretur/  Ego  vero  itamihiperfuafi, 
qui  «t  ecclefiae  maculas  abftergant,  purgeatque, 
perinde  illam  traftant  ,  atgue  haeretici  noftris 
temporibus:  pcrfimilesefle  iis,  qui  ut  corrigant 
peccata,  vel  morbos  adimant ,  homines  ipfos  de 
raedio  toliunt:  aut  qni  fe  domum  ftrcnue  pur- 
gaflecenfent,  quod  fueSnt  illamfunditusdemo- 
iiti  :  lollenda  zizania  non  funt  ,  dum  appetit 
tcmpus  mcffis,  quod  Chriftus  ait,  ncfimttlcum 
his  fegctes  evellamus  :  contcntos  vero  forte  no- 
ft:ra,  uifi  per  nos  facile  poffint  corrigi,  dealiis 
non  oportct  admodum  ene  folicitos :  obedireta- 
mcn  imprlmis  ecclefe  debcmus  exemplo  Chri* 
fti  ?  qui^  ut  nos  falutari  obedientiae  mancipa- 
CqmH*  Gtrterai.  Tom,  XXXIII. 


D 


E 


ret,  nulla  neceiiitate  fua,  legi  fefubmiftt.  Jam  Xnn"o" 
verc  nenominejefu,  quod  mitiupoiUciti  fumus,  £^^1^^; 
iuccinCie,  &fub  <juadatn  brevitate  dicamus ,  quod      15^3» 
utcommodiasprjcitarc  pollimus,  iterum  benevo- 
lentiam  veftram  atque  attentionem  animi  patres 
iuipioro . 

Myfterioritm,  qux  in  hoc  nomine  latent,  de 
quo  diccreinftituo,  patres  fanCtilfimi,  pondere- 

Jtuefacileobrucmur »  fi  omnia  perfequi  vellemus 
crupulofe:  cgo  vero  recondita  atqueabftrufa  ni- 
mis,  relinquens  iliis,  qui  me  magis  ingenio  valent, 
&fm&arumfcripturarum  peritia,  eatantum  per- 
fequi  euraba  ,  quae  ad  rem  pertincre  plurimum 
vsdebuntur,  ^rnegotuminimumfVreffent»  Quid 
enicn,  obfccro  vos,Ln  eonominemyfterii  uoain- 
fit ,  quod  tiiio  fuo  sternus  indidit  pater,  &  per  an~ 
gelumpatetecithominibus,  cum  nondum  in  ute- 
romatmformatuseifet,  quid  non  in  eo  nomine 
facramenti  contineri  crediraus,  quod  Pauius  ait 
eifefupcr  omnenomen?  Si  vcrum  eft,  quodgra- 
vesinpriuiis  philofophi  nobis  tradiderunt;  col» 
locari  nomina  folere  juxta  naturas  rerum  ,  ego 
non  vidco ,  cur  debeat ,  aut  poflit  cum  hoc  nomme 
ulhiiu  aliud  de  dignitate  &  praeftantia  certare .  Je- 
fu»etcnim  (quodLucasevang^lifta  nos  docct  his 
verbis  ad  virginem  :  Tarks  filiumf  <&*  wt&bh  «e-.^*1»  » 
m$n  e/tis  Jejum  :  iffe  emm  falvnm  fadef  populnm 
fmm  *  ptccttis  emim )  redemptorem  fervatorem* 
que  iignificat  ♦  CapttYumquempiam  in  libertatem 
aiTerere,  magnaquidcm  reseft:  at  populum,  at 
gentemaliquam,  3c  orbem  terrarum  univerfum , 
excelientiffima  quidem  reseft »  aut  potius  divina , 
tummaxime  icumii,  quitenenturcaptivi,  nulla 
virtute  fua ,  nullis  facultatibus ,  nulla  fuorum  ope 
ufquamevinculiserinipoffunt*  Chriftusvero  fer- 
vator  nofter ,  quod  in  fe  fuit ,  univerfum  genus  ho- 
minum  gravi  quadam  tyrannide  ac  fervitute  op- 
prcflum,  unde  extricart  vi  fua  nullo  pa6lo  vale- 
bat,  nonargento  quidem,  aurove,  ied  pretiofo 
fanguine  fuo,aut  potius  vita  ipfa  divina  in  Hberta- 
tcmvindtcavit .  Hocnosplanebeatus  Petrus  do- 
cet,  cumait:  ?$pn  corruptibiiibus  quidemauro  <vel  t^f^ 
argento  &z  *vana  *vefira  converfatione  redemfti  eftis : 
feifrethfo  fitngnine  quttji  A%m immtculati  Chrifti  in~ 
contaminatiqmemftiejiisfrethmit^no*  Paulus  ait»  cer*t* 
Nequecontentuseare,  infuperetiam,  chirogra* 
phum  illud  ,  quo  nos  dcbitores  conftituebamur 
latanse,  mundo,  &cami,  fanfiiffimae  cruci  fuae 
ficaffixit,  utany>lius  debitum  repetere  dcbitores 
nonpoffint;  ipfos  etiamtyrannos  tammiferede- 
bilitavit,  affixitatqueopprcffit,  ut  in  pofterum 
cum  homine,  dequo  tameflet  Chriftus  bencme-* 
ritus,  hoftesacerrimi,  humani  fanguinis  fitien- 
tiffimi,  feduIiqueapertoMarte  congrcdinon  au- 
derent • 

Merifco  igitur,  ut  diccbam,  verbum  divinum 
caro  faitum ,  nomen  Jefu ,  hoc  eft  ,faIvatoris  acce- 
pit*  Accepit  autem  hoc  nomenincircuincifione, 
ideft,  cumanticjuuni  fnmitfacramentum,  utnos 
ipfoshoccgleftimagifterioimbuat,  eam  viamtu- 
tiffimam  eflc  &  compendiariam,  maxime  adper- 
cipienda  cceleftia  beneficia ,  asternamque  falutem , 
fi  adeccIefiaE  facramenta  confugiamus,  per  quse 
tanquam  per  canales  quofdam  Chriftus  ftatuit  * 
ut  ad  nos  divina  gratia  derivaretur:  qua  bonis 
operibus  fcecundi ,  ejus  amicitiar  a,rrhabonem  &  pi- 
gnusadmoclumfccurum  habercmus  •  Heu  pcrdi- 
tos tcr  quatcrquc  ,  atque  otnni  falutis  prsefidio  de- 
ftitutos  hacreticos  noftra  tempeftate ,  qui  facrofan- 
flisfactamentisj  ideft,  divinaegratiaebellumin- 
dixerunt :  heu  ,  hcu  miferandatn ,  &  ter  quaterque 
dolcndam  eorum  fortem,  qui  fontes  aquaevivae, 
Kk    z  &falica- 


77$ 


GA5PARI5    CAfc&HM    VltiAtPAIlJifl, 


w 


fmp*  tff 


&(&,$. 


TM 140. 


i<3fafe! 


tfmfr 


tfAjr;. 


jw>>  *; 


8r  ftHeiiti*  in  «ternam  *ita«$  not*  turbaveraat  A 
modo,  fedottminpfiW^  pra* 

cfufertttttquet  .  "  t ; 

Quamquam  autcm  in  nominc  Jcfu  multa?  at- 
que  raatimat  yirttttea  infint  ,  haruoj  pleraftjuc, 
lieque  vulgares,  ut  opinor,  n^agno  epmpendip, 
pro  fua  fapientia  fingulari  Salpmon  complcxus 
cft,  cum  Chrifti  nomcn  ojeo  effqfo  eompaniret, 
4icens  :  Qteum  *f#jl#m  mme^  t*um  ?  magQam 
etenim  cum  oleo  aflftnitatcm  habet  hpc  nomeo, 
qaod  fumm^  quaclam  b^eyjt^tc  monftrabo  .  lnj-r 
primis  oleum  fymbolum  effe  fcimu$  hilaritati$ 
atque  lamtiaa :  hincethnicihomines  geniales  die$ 
celcbraturi,  quot^mpor^hilarcsatqtielaBti  vfderi 
cupiebant ,  ungucntis  dclibuti  e*  oko  fafiis >  itt 
pubiico  fc  confpiciendps  praebebant*  Vita&  quo~  p 
que  tnagifter  cum  vellet  a  jejunip  hypocrifir^  ar- 
cerej»  quastineae  inft^egrcgiefaaacprrumpitat- 
que  confumit ,  hilares  8c  jucuqdos  nos  cfle  ju- 
bet  ,  diccns  :  T»  autem  <um  jeJHWt  9  unge  csput 
tuum^  &*  faciem  tuam  ima  >$  ty  videaris  hominibus 
fejunam  *  &  cum  docet  piiiris  facicndam  cfle  no* 
bis  reprehenfionem  acerbam  yiti  bom,  qni  no$ 
quibus  hscrcotius  gcccafe  rcvcllcreftudct,  qiiam 
jmprobprum  hominum  aflentationem ,  bUnda^ 
%ie  verba,  quibus  i|ti  atque  hilares  cffici foIe~ 
pius  : hilaritatem  animi  olep  comparat  ,  cu«| 
ait  :  Oleum  autem  feccatoris  mn  imfinguef  cafut 
tutim.  Q  leurn  prsetere*  ad  vires  parandas  ,  8c 
retinendas  in  cprpore  plurimnm  valct :  ob  eam 
$lim  athlctse  <?um  m  pulverem  defccndebant  ,  q 
dimicaturi  cum ilm «  pleo  fc  totpsf  p^rungc* 
|>ant :  nc  pugoando  >  fpiritibu$  tr^nfoiiflis  jp?r 
patentes  corppris  meatus  ,  quos  oJcum  obt«* 
rat  atque  pbducit  ,  ?jres  difltparcntur  ,  atque 
ita  minori  negotio  vifti  caderent «  Leniendi 
ctiamVatque  emolliendi  vim  habei  maximam, 
quod  planc  £onftat,  quo4  fi  e  capfula  ,  v«fcu« 
lpve  quo  continetur,  cittraftum  paflim,  cffunda-* 
tur,  mirabiliter  fragranlia  faa  homines  afficit, 

cxcitatque  ,  ■        ■. 

Tot  igitur  nominite^  fapientifflmus  SaJomon 
fiomenjefo  plco  c$j(bfimile  ffle  ait  \  nequc  fi- 
ne  m^ga^  p*ofedo  ratfene:  primum  enm  mira- 
bilem  quam<Utt»>  &&m  in  rncdiis  malispofitis! 
nobis  I*titiam  &  adfcrt  hoc  nometi ;  hjqc  illa  p 
Joannis  vo*  priori  cpiftola  t  Ejus  tiomen  cwfi* 
Utur  ms  in  omni  trikufatfone  nofit*  \  qa^m  ejus 
memoria  omnem  nobis  molcftiam  difctttit  ,  om^ 
nem  moerorw  adimit  ,  depellit  animis  pmnem 
folicitttdinem  :  eft  enim  «^neus.  ilie  ferpfns,  ut 
idem  Jp^nncs  m  evaqg^iio  teftatur  ,  qucm  Uo^ 
fcs  ^havit  in  defcrto  ;  ut  jn  ettm  intucntcs 
pmni  malorum  gencrc  Uberarenttir  ♦  Unde  tw* 
tttm  a<;  tam  profufum  g^udium  Chrifti  difciptt* 
lis  adfttijffe  cred^musi  ttt  imm^nitcrflagds  sM* 
$  fuftibus  contufi  ,  iaeti  tamen  ac  hiMrcs  abi^ 
rent  ?  non  aliunde  qurtem  quam  cx  nomine 
Jeftt  memorisi  rcpctito ";  qnod  i&z  apoftaJarum 
fic  expdmttttt  ?  %mitnm  '&***  4ifHf»tt  4  cnnfpe* 
&#  CQncilii  %  quonUm  4igm  k*i*t*  f$n?  fnt  Wwm  £ 
Jtfn  contumttUm  f#i*  Uadc  crttpitiUa  vbx  gaii^ 
4ii  ^tque  tetitiae  pleniflima  :  mkk  fan&wm  efi 
ut  m  Chrifto  f*tertmur?  pvocttldubio  tx  nomU 
«cjetu, 

Nomcn  ergo Jcfu  m  animum  admiwum ,  &  con« 
4Uum  intra  praecordia  Inenarrabilem  nobis  iaeti- 
tiam  parit ,  cmoilit  quoqttC  animum ,  &  wbttlen- 
tosaffei3:ttscomponit^  f«atqttetumttUus;  namex 
qao  tcmpore  Chriftus  in  terris  ortus  eft*  4iruta 
tnaccri^cft,  intcrl>eumttquehominem  pax  coi~ 
rc  ccepit  :  ^  irtter  ipfos  homines  concordia  re* 


gnare  irif*  eft ,  dum  eifdem  beneficio  Jefu  4at*  fi^  a  h  n  o 
fuhascft,  diram  |ibidincmcocrccndir  doman4i%  Christt 
qucappctitMm:  qui  poft  primi  parcntis  Inpfum,      iy*j- 
H011  parcrfi  (cum.  qatura  fcrvns  fit )  Jfed  impcrare 
potius  rcginac  r^tioni  folcbat  5  hape  <*ft  ifla  pax  , 
quamcoelcftisparanymphus  gencri  hominum  at~ 
tulitccoelis^  &rcnunciavit?diccns:jnterrapax,  £«,fc. 
inhominibusbcneplacitum:  hanc  eam4erri^  cum 
a  npbis  ?biret  Chriftus,  his  verbis  confirmavit, 
pacem  me*m  4<*  wto,  fktem  retin^ug  wbis  ,  Mtfa  JmH,$$ 
4ein  eifc  t^Mturim  hoc  temporc  ,  jntcr  ccteroi 
vatc^facer  Ifajas  plane  atque  apcrtc  praedixcrat. 
MtTabUe  prasterea  nomcn  animos  -facit  nobis  » 
fuppeditatquc  vir^s  :   qujbus  itjftru^i  atque  ar~ 
mati»  infuperabiies,  ut  itadicam ,  hoftes  fupcrc- 
inu^ ,  nezne  enim  eft  *iw4  mmet$  fitb  re/a ,  m  feri- 
pturarctertt  jnifMmsofmear  f^faw  fieri)  quan-  ^»4» 
dohis.,  quicredimuslnnominc  cjusf  Joanne  re* 
ferent^ ,  poteftas  datur ,  ut  fili?  Dci  cfficiamur  Sc 
iimus:  dumvira.  fnpcrcft,  qur  mijitia  quacdam  uj**%*  1* 
^ft  ,vel Jpbi  tcftimonio ,  Chriftus  no§  ad  pugnam 
bortatpr:  acnefimusdeyiftoria  foliciti  *  gaudc- 
te,  inquit,  bono^nimoeftotc,  forti  atquc con- 
|lat|ti  5  auda&erctim  hofle  confligitc ,  reportabiti$ 
prpculdubip  vi&oriatn :  ego  mlm  jam  vob*§  mun^ 
4um  vici :  ego  fortem  fupcravi ,  cjus  cgo  arma  d|- 
fipui,  ^omminuLvjrcs^  debilitavique :  hoc  4ucc 
quis  tamimbcltis  fft ,  aut  timfdu$  natura,  qui 
tvtm  hofte  fuo  non  audeat  jn  certamen  dcfccnderc  ? 
hoc  tamftrenuotutps  impcratpre,  quis  pon  fon* 
fidcntcr  pugnam  capelfat?  fi  tonfur^nt  adverfum  W***  **• 
mec4ftr4  y  ajcbat  £>^vid ,  mn  fimefa  m*lum ,  f»o^ 
piam  tu  mecum  es  :  ft  txurgat  adverfum  me  fr#« 
/i>w  ^  in  hu  ego  fferabo  :  fi  Chriftus  prp  nobis, 
quiscoritranos? 

ybi  vcro  4»ffun4i  coepit  hoc  nomen  olei  inftar » 
ubinoninjudra  modo3  fcd  ctiam  intcr  gentes, 
coram  rcgibus  &  principibus  Chriftiis  pT«sdicari 
ccepit,  cjusnominis  fragrantia  tam  mirificc  om^ 
pittmmentcsadpietatcmeKcitavil:,  ut  Pattltts4i-  TW$- 
catincju§  nomine  omnittm  genu  ftc^wmeffe,  ad 
cjus  pcdcs omnia  procubttiOe ,  calcftia ,  terrcftria , 
atqoc  inferna;  acpoftquam  in  aethereas  fedcsre* 
mcavit  ^  unde  a&urus  negotia  noftra  in  tcrras  ve* 
nerat^  traxi?  adfe:  crgp  nomcn  Jcfu  admodum 
accommodate  ,  cpnyenictttcrque  fapicntiflimus 
Saiomon  olco  ^ffo(o  comparavit  *<  habct  tandcm 
idcm  nomen,  quod  attinct  ad  hanc  rcm,  aliam 
quandam  vim  admirabilematqucdivinam»  quam 
Chrifti  ipfiu§vocc  atque  4o€lrina  didicimus:  ca 
cft,  mqttocumqucloco,  8f  tcmporcquocumcjuc 
fuerimus  eongregati,  &  de  aliquo  fupcr  terram 
confcnferimus,  pr^efto  fit  Chriftus  futuri|«  9  qui 
mcdittmfcfeinfcrat,  nequc  crrare  co§  finat,  qui 
in  cju^  nominc  cojerunt ;  &  fanc  non  rationi  mo4o 
confcntaneum  crat,  ff d  ctiam  neccffarium :  ut  qui 
cccicfiam  in  terris  pr#dicatione  fua ,  fanguine  fuo  -r 
vitaquc  fua  ece^Urn  &  fundatam  relinqucbat :  mo* 
dum  qttoquc  Sc  rationcm  doceret-  eamdcm  a  qua 
neccflit^tibus  atqttcmajis  fubindc  nafcentibtts^iii 
pcrnicicm  ccclcfiac  obviam  ire  poflct .  Promifit 
igitur  fc  adfuturum,  cum  itt,  fuo  nomine  procc- 
rumecclefi*  conciiia  cogeretttur  adftabilicndam 
vctcrcm  difciplin^m  ,  ad  tucndam  Chriftianam 
fidcm  purgandamve,  ncquc  timor  nos  ullus  fo- 
Jicitare  dchet:  nc  illc  ufqttamabhujufmodifan^ 
&iffimo  coetuabfit,  qui  fidem  fuam  ccclcfiae  dc* 
4it ,  fc  permanfurum  Cttm  cadcm  %  atqueid  praprk 
m^anu  apud  Joanncm  chirographo  confe#o»  con^ 
ceptifqtte vcrbis,  cum  ait:  mn  ms  relinfnam  qk  y64ht  ?4# 
fhmos>  meniam  *4  «wws  &rpianius,  cttm4ifcipu- 
Jis ,  inquit ,  qui  ccclcfiam  reprjefcntsibant :  e$o  *e-  **"*•  *** 

kiftum 


777 


Oratio  ab  fjlttiiis  coNCiti  t  Teidbnt.  habita*       77S 


-™    -  hifium  fnm  omnibut  dicbus  ,  ufiue  *d  confumm*~  A 

GmssT*    *'onem  f***11      In^uPer  cri***\  Spiritum  fan&um 

*s$$.     fuum  e  fummo  vertice  ccefi  in  terras  vcnturum 

effe  promittit ;  qui  perpetuo  haberet  apud  nos ,  & 

cccfefiam  inftruat  momtis  falutaribus,  cam  ait: 

7***,***  gg0  r0gdbo  pdirrntf  &  atium  faractetmm  dabifvo- 
bit  ,  patroaum  inquam  aiitim  ,  monitoremque : 
ntmantat*  inquit,  vobiftum  in  itttrnum  ;  &pauio 
inferius:  Taracletus  auttm  Sfmtusfin&us*  auem 
mittttfaterinnominemeo»  Hie  <vos  dotebit  omni*  ,  &* 
figgerct  wbis  omnia.  Cjiriftt  igitur  aufpiciis ,  qui 
ecdefiae  fuae  praefidet  ,  omnia  nobis  jprofpera  at- 
que  felicia  contingent  *  Spiritusfan&i  magiftcrio , 
qui  ecclefiam  do&rina  imbuity  omnis  crroris  ca- 
ligo  prorfus  diflipabitur  ;  patrocinio  aeterni  pa- 
rentis  ecclefia*  munitse  quse  tanta  vis  ab  hoftU  B 
bus  veritatis  &  religionis  inferri  aut  intentari 
poffit,  quae  non  fubito  quam  longiffime  repel* 
iaturf 

AudentnihUomtntts,  j>atres  ian&iffimi ,  haere- 
tici  hac  tempeftate  conctliorum  au&oritatem  in 
dubium  revocare  :  quid  dico  revocare  ?  explo* 
dut*t,  &  concuicant  pedihu*  apoftolicas  fan&io* 
ses  ,  atqttc  univerfalis  ecciefi&  decreia  convitiis 
profcindunt.  Qu*rat  fortaffe  quifpiam »  quo  ar- 
gumento  dufti  ,  quaver&tione  perfuafi  id  faciunt : 
ilia  nimirum,  patres,  fallaciadmqdumatqueca- 
ptiofa,  quodinhb  ipfiscomttiis  veftris  adfit  in- 
tcrdttmaemuiatio,  contentio,  rix^^partiumftu- 
diuni,  ambitio , remmcujufquepropriarumamor, 
publicarum  rerum  negHgentia  ,  atque  contem-  C 
ptus:  abfit  veritatts  indagaudae  &  conftituendae 
cupiditas ,  fraterna  caritas  ,  ptetafque  quar  cas~ 
lcftem  fpiritum  confequuntur :  at  vero  ,  ft  rem 
pro^iuscontcmplemur,  plane  repcriemus  ea  po- 
tiflimum  caufainfanos  hominescauciliis  cecume- 
nicis  detrahere  ,  ut  hanc  tntiffimam  yiam ,  fir- 
miffimamque  rationcm  f  q«am  a  Spiritu  coelclti 
edo&t  fumus  ad  hserefes  confutandas ,  ad  fubie^ 
vandam  morumdifcipiinara^  &  reprimendamtc- 
meritatem  hominum'  mente  perditomm  aobis 
prsecludant,  {ipoffiut,  ac  fe  ita  tucantur:  hinc 
xlls»  lacrym*,  huic  rei  maxime  timent,  haeciU 
tos  mate  habet:  &corumconfcicntiam  exagitat, 
neque  immerito  ,  mea  quidcm  fcntcntta  :  h^c 
cnim  funt  caftra  Dei  hoftibus  ccclcfise  terribi-  D 
Iia  ;  hae  Spiritus  fan&i  acies  ,  ad  fuperandos 
fidei  dcfertores  inftru^ :  h^cagminaccelcftium 
fpirituum  ,  qui  nullf  ufquam  cedere  confueve- 
runt:  haec  dcoique  robuftiffima  i!Ia  manus  Da- 
vid  validiflima  petra  communita ,  ad  pmfterncn- 
dumimmamffimum  tyranmrmGaliath,  fi  quan- 
do  populo  Ifraelitico  pergat  maledicere,  quan?- 
quam  enim  his  facrofanftis  conciliis  veftris  coe- 
lcftem Spiritum  ecclefiae  re&orcm >  patronumque,, 
minime  intercffe  credcremus  ;  ipfa  patrum,  qui 
convcnerunt  in  unum^  fanftimonia,  pietas,  re- 
ligio,  ufusrerum,  doftrina  infignis ,  raraerudi- 
tio,  diltgentia  extrema,  curaque  ,  ipfa  denique 
ratioatqueformatraaandifingula:  ucile  poffint 
perditos  iftosnebukmes  mendacii  atque  blafphe-  E 
miae  arguerc  *  modovero  conftitutiflimumhabea- 
muspraefentemadcflehisfynodis,  fimul  cumcce- 
leiliparadctoChriftum  Jc£um:  dubitari  fine  in- 
fami*  atque  perfidiae  |iota  non  poteft  ,  quin 
perinde  atque  oracula  divina  ,  rata  ,  &  firma 
habenda  fmt  ,  qaaecumque  vos  ,  patres  fan&if* 
fimi  ,  his  ccciefiae  conventibus  facrofan&is  de- 
creveritis,  modo  id  legitime  fiat  ,  id  eft ,  con- 
fenfu  auaoritateque  fummi  paftoris  ,  cui  Chri- 
fkus  dominus  in  Petro  ecclefiae  fuse  gubernacula 
cornrnifit  ♦ 

CwtiL  Gtmr&t*  Toou  XXXIll , 


Extremaveroinfania  &perdMcafumnia  Mar-  Ak  k  o 
tini  Lutheri ,  Calvini ,  &  cctcrorum  prorfus  ni-  Chkistj 
hilifacienda  eft,  quiut  apparct,  fa-fttdioveteris      »5^1* 
difciplin»  rebur  novis  ftudeni  :  &  it%  potius  8r 
cupiditatc ,  peffimis  confultoribus  pertradi ,  quam 
honcftaulla  ratione  dufti,  ut  crroribus  fuis  pa» 
trocincntur:  homines  vitse  impuriifimse,  frontis 
perfridbe,  &  qui  fimul  cum  cuculla  omncmpu- 
dorcm  ab/ecerunt ,  non  foium  fan^is  fynodisro- 
bur,  atque  aufltoritatcm  conantur  adimere  ,  fcd 
eccJefiae  quoqucChriftidetrahunt ,  inponttficem 
maximum,  in  vosipfos  patres,  atque  in  univer* 
fos facerdotes  ,  debacchantur:  omnibusbonisvi- 
risfuntinjuni:  nutlamantiquitati,  nuJkm  con* 
fcnfionifidcmhabent:  atque  idtamimpudcnter, 
&t  animo  ufquc  adeo  pertinaci,  ut  palam  libris 
cditis  affirmare  non  vcreantuf,  fe  mimme  unquam 
fententiam  mutaturos  * 

Vos  autem ,  fandiffimi  patres ,  quaudo  quidem 
omnibus  hominibus  eftis  dcbitores ,  &  in  hocfu- 
blimimontepoftti,  in  hocexcclfodignitatfsgra* 
dueftiscoUocati^  unde  facilc  abomnibusconfpi-» 
cipoflitis:  ita  vosgeritc,  ut  etiam  hercticorum 
oraobftruatis,  ut  ineo  ,  quad  ietn3&nt  ie  wbis 
tanqudm  dc  tn^tefd£toribus  ,  quod  Petrus  ait  :  ex  *•?*&%. 
bonis  oferibas  «voj  conjidtrMtes  f  gtorificent  Deum  in 
dievijhationis:  Ttytite*  qnod  vos  Paulus  monet , 
cwiriftdre  Sffiritum  finButnDci^  in  qnofigntfi  cftis  $tW*  4* 
in  dicm  redemftionis  ;  omnis  amarititdvf  iv**  indi** 
gnatio  ,  cfamor  dufemtur  4  yobh  *  jicut  decct  f<m<* 
ffost  fi  quis  vos  affe£tus  proptius  folicitat ,  cir-* 
cumciditceumdem,  &  abjicite  prociil,  ut  Chri* 
fto ,  qttipro  Yobis  cft  circuincifus,  placeatis :  In  ex~ 
ftirpandis  vero  reipubiicae  Chnftianae  abufibus, 
in  tublevanda  collapfa  mommdifcipHna,  in  re- 
ftituendofponfseChrifti  priftino  nitore  tam  ftre« 
nue  iaborate  >  quod  facitis  libenter,  nt  nullam 
imperatorum,  nullamregum,  nullamprincipum 
virorum,  nuilam  denique  veftri  commodi  ratio- 
nem  habeatis ,  niii  quatenus  illud  cum  publico 
fit,  id  eft  ,  Chrifti  atque  ecclefiae  conjunftum  : 
id  fifcceritis,  egonon  dubito,  quin  Deus  opti-. 
musmaximus,  fidem  refoluturusfit,  quam  apud 
Ifajam  prophetam  cariffimx  fponfie  fuas  pignori 
dedit,  cumait:  Confolahr  fufcr  hqftibusmeis$  &  tfit*tl 
convtrtam  manttm  mtam  *td  tc,  0  Siony  dtque  cx~* 
coquam  ad  purum  fcorium  tuam ,  &  tuferam  amne 
ftannum  tunm  ,  &  rcftitHam  judices  tuos  utfutmnt 
frtUSf  £f  confitiams  tmr  ficut  antiquitut^it  *voca« 
beris  tfoitas  jufti  ,  urbt  fidelis  t  cmtemm  fieiejtos , 
0*  feccatores  fimul ,  0*  qtu  dcrcliquerunt  dominum , 
amfummtm  *  Qtiod  ut  cernamus  brevi  ,  utinam 
conccdat  nobis  Chriftasjcfus,  cui  eft  honor,  & 
gloria  in  &cula  faeculorum  . 

AMEN, 


cvrL 

w^jii^cn ci  BELca\n  teguiuo^is 

epifcQgi  Metcnfis ,  orath  de  *viSoria ,  qua  Caroius 
nonus  GatVmrum  rex  Francifci  totharingi  Guifs 
ducis  ,  necmn  <Jr  *Ann&  Mommorentii  e^uitum 
magiftri  mffkiis  rcbcHcs  caufam  reiigionis  fmte* 
xcnttS)  in^enti  cUde  fiferuvit  1  Uabita  eft  Trim 
denti  in  fnbiko  fatrmn  yni  ad  concilitim  mu- 
menicum  convcmrunt%  confeffu ,  quarto  idus  Ja» 
nuarii  MTthXltl* 

Sl  quis  veftrum  forte  quseret  ,  patres  amplif- 
fimi,  cur  ex  hoc  ioco,  ex  quo  divini  verb| 
Kk    3  enarra- 


779 

aThT  ewrriM&mss  ,  eoadonefque  audirc  confucviftis, 
Christi  biftomm  vobis  nunc  explicandam  fufccpimus: 
i$5|.  is  proft&o  decurfu  tuijus  noftr*  oratiqai*  ia~ 
telligct,  neque  eam  hqc  ternporc  eflc  inuti- 
Jem,  ncquc  abhts,  quoe  tracUtis ,  negotiis  alte-- 
nam  *  Non  fqium  entm  verbq  «,  fcrjptqve  4**** 
siam  vim  ,  meatcmque  excipere  pouumqs  ;  fed 
fafto  plcrumque  fenubus  noftris  earn  magis  im- 
primere  folcmus  ,  Hic  verq  &  regis  impuberisj 
^ptimapque  indqfis  &regni  ampiiiiimt  faluscon* 
tihetur:  atque  de  ii%  hoftibus  vi&qrta,  quj  pa- 
^rlam  expugnarc  ,  veftram  qrdiqem  delere  $  ve«? 
ttm  religionem  prorfus  evertcte  tentaruat»  Qua 
quidern  iri  rc  immeafa  tq  priinis  Dcioptimima- 
ximi  bonitas  ,  praecfara  relucec  excmplo  :  qt*a 
fuos  nunquam  oblata  occafione  fruftratur  :  vc* 
filirt  pbi  in  prselidm  humanis  aut  nuIJa  aut  rara 
fpes  aflfulgct,  tum  maxime  praefentt  qpcconferr 
y*t  $  crig.it  inclinatos  ,  dc  rebus  fuis  ctiaqs  ^e- 
fpcrantes,  in  qptatiffiatae  pqrtum  falutis  intru- 
dit *  Ju4&i$  graviffima  Phmonis  tyrannidc  op^ 
preffis*  j€gyjptiorum  barbara  imnunitate  affii* 
€ti$3  longa  dcnique  fervitutd  pensattritis!  Mo* 
feij  Jtbertam  affertareit*  excttavit*  Bethulienfet 
Affyriorum  armisprqpe  debcllatqs»  etiarn  dede* 
ditione  cogitatitcs?  Tudith  nobilis  matrqnadivi- 
nitus  Itberavit  ♦  Qui  de  Debqra  ,  Bar^c  %  & 
Gedeonc  dicam?  qiii  Ifraelitas  in  extrcmamre* 
rum  neceffitatem  redaftam  ope  tam  facile  abho-r 
ftibus  vindicarunt  ?  Quid  quod  regum  alienige* 
rurum  imptctate,  Romanorum  potentia^  qovis 
Pharifaeoruru,  Effeorum,  Sadducaeorum  ,  aliif* 
que  fcftis  %  quum  Judaicae  leges  aut  antiqnatae 
eflent ,  aut  contemptaejacerent,  facerdotium  va- 
riale  proftaret  ,  adcoquc  univerfa  religio  prope 
aboliu  vidcretur  ,  tum  potiffimum  Deus  pater 
toties  promiflum»  propheticis  oracu!is»totics  fi- 
gni%^tum.MefiiUmi  Filium  fcilicet  cariffimum* 
rcligjonis  iaftauratotem  s  &  fempitcrnx  falutis  c 
ceio  dimifit  au^orcm  ?  ^ 

Caftigat  fuos  clcmcntiffimus  patcr  ille  ccefe* 
hk  ;  quid  deliquerint  aliis  atque  aiiis  fubinde 
flagcJJis  ^dmonet :  gravci  etiam  nonnumquam 
plagas  infligk  x  fed  ita  infligit  „  ut  paternaoi 
fcveritatem  agnqfcamus ,  nimiam  haud  fcntia-e 
ptus  accrbitatcm  •  Caftigat  nimirum  >  non  ut 
perdat  »  nift  qui  fe -iri  pcrditum  volunt  :  fed 
jrnagis  ut  fut  oblitos  ^d  fc  revocet ,  errantes  ia 
viam  f*e4ucat  ,  prs-fenti  felicitatc  cxccecatos,  , 
ad  fpem  certioris  ,  ac  ionge  majoris  invitct  ., 
Rtvmimim  *4  #**  5  inquit  ,,  CT  t$o  remnar  di 
^j:  reyertimitu,  inquam,  qui  vos  ia  meocon^ 
fpc<Sn  veftris  fccleribus  tam  procul  abdimftisi 
qui  bella  ir^viccm  mifcctis  :  qui  veftra  pervica- 
cia,  tarttaot  milorum  Lernam  vobis  cumulatis. 
Exteroa  ?ommemOrarem  exempla,  vetcra  iamc^ 
inoriam  reducererrj  f  V^rymenimvcra  &  rcccati- 
l)us  ,  &  dotnefticis  praftat  efle  contentos  ;  ca 
cnim  velutt  adliuc  caicntc  memorta  magis  affr* 
ciunt  :  &  quae  uni  provinci»  Chriftianae  accide* 
ruat,  ca  fua  acdomeftieaChriftianiomn^sinter* 

f'»retari  debent,  Unura  quippe  tnChrifto  omnes 
umus,  etfi  locis  mukumdiffiti,  camdem  tamen 
m?ri^m  inquirimus  ,  inquit  Paulus  ^  quid  pa- 
triam?  imo  camdem  civitatem,  cceleftemlHam» 
facrofanftam,  qpternumr«gaaturamHicrufaIemi 
non  hqminum  manu  fa^arn ,  fcdvivis  cx  lapidi- 
bus  ftruQ:»m  :  Cui  adfcripti  cives  fumus  ,  ^ua 
jam  nuncettamdqnatis  fi^uidemea^  quaprafi- 
jerpur,  religione^  ?qquod  ufurpamu^^  nomine? 
ea  quam  fpcramus  ,  facri  evangelti  pr^iffiqne 
digqii  fumus « 


Franciici  Beicarh  Pbqu  itf  ONif9  780 

A      Quinta  nonitapridem  Gallia  rioftra  floruerit,  &  H  N  o 
velbelligloria,  vcl  rcrumcopia  ?  vcl  in  omni  li- CHRiitt 
teraram  gencra  prscftantia  ,  omoes  mcminiftis ;     is«j* 
quantis    autcrn  nunc  pq»puiationib$s   ^eieata,  , 
quantadefolatioaevaftata,  quammaltisccdibu? 
fcednta  fit ,  pleriquc  (  mca  qmdem  fcnteitUa  )  co« 
gnqfciris»  Totisfane  ^uatnordectm  fuperioribus 
annj$,  quibusbella  nobis  ctjmfinitimiscantinqa 
foerunt,  r^on  tot  cx  noftris,  qitot  poftremis  hifce 
mcnfibu?  feptem  amifimus  .   Ac  parum  ab&tit  , 
quin  bifce  diebus  uno  pralip  .,  unoque  momcn- 
to  rcbus ,  CQpiifgue  attritis ,  pii  omnes  vel  4e  fo- 
lo  vertendo  cogttarent  ,  vel  perpetuo  exilio  fibi 
confulendum  putarent ;  quod  ut  factlius  intelli- 
gat  ur ,  rcm  tpfam  pattlo  altius  rcpctita  narrationf? 

B  explicabo  * 

Pace  cum  praeftanttffimo  principe  ,  plancque 
eatboltco  ,  Philippo  Hifpaniarum  rege  ,  atque 
ctiam  affinitate  inita,  quum  fibi  beneconfejtum 
i^oftri  homincs  exiftimarent»  ecce  inQpi<l*t|t  re-* 
gis  HcQricimorteverfaftatim  rerumtota  f^i^si 
mutati  animi  ttwasi  JbeHi  rationes  quaercrc  cqt* 

Seruqt,  qui  paccm  raodo  tanta  conteotione  po- 
ul^rartt ,  tfntaquc  animorum  alacrita^eXufccpe-* 
rant;  iirnutuisprimum4iffidiis  clamfd^laceiiV 
re,  feditiofi  vero  occultaconfilia  inirej,  conven- 
tus  nodurnos  facerc  ,  «fiox  palant  erumpentcs  -9 
aperta  .confptrationc  Frar^ctfgurri  rcgcm  huju$ 
ttomints  fccundjnm,  at<|ue  ejus  domcfticos,  prae* 
fcrtim  qu|i  illi  a  coniiUis  erant,  invadere  tcnta- 

C  ruat .  Qon^tu  irrito ,  &  Francifci  mortc  fopiti  tu* 
mflhus  aliquantulum  conquieverunt  ?  dum  illi 
quae  ad  fadiionem  fuam  prqmqvendam  pirtin^ 
bant  ,  modis  omnibus  adorriarent  :  &  impiis 
fuis  cogitaiionibus  caufam  religionis  pr^etexcn- 
tcs,  ma/ora  etiam  quam  aqtca,  jamanimoagt"* 
tarent» 

Vereprimanuper  detefta^onfiliaregem  Cara- 
luta  impuberem  dolo  exctpere  conati ,  ubi  nthji 
profcccrunt,  fuos  ad  arma  vocare,  ctvitates  oc^ 
cupare,,  catholkosantcvcrtcre  >  omnia  quae  ad 
comparaadumbcJiu.mqpportuna  erant,  procura- 
*e,  Anglosetiamantiquos  Galli  nominis  hoftes 
folicitarc»  in  Germania  cquit^tum,,  peditatum^ 
queconfcribere  cospetunt.  Quumdepaccinterim 

D  agerctur,  diffimulare  *  differre  ,  nunc  aifcntiri^ 
ttunc  novas  caufas  pretexcre,  omnesaquas,  imo 
vero.  5c  noftris.  valde  ini<$uas  pacis  conditiones 
rejicere  ,  totam  dcaique  «ftatcm  magnis  ubique 
mifcendis  cscdibus  traducpre  ,  donec  viribus  iii 
uaumcollc^isdcrerumfumma  ttitopraslio  dccer* 
ncrcdecreverunt  * 

At  vcro  Antonius  Borbonius  rcx  Navarraet 
nec  non  Francifcus  Lothartngus  Guifae  dux ,  una» 
quc  cquitum  magiftcr  Anaas  Mommorcncius  t 
quamquam  caufa  meliare  freti  quam  antiqux  reii^ 

tionis,  acreipublicac  parccs  tueadas  fufccperant, 
aud  tamca  m  his ,  qvm  ad  tantum ,  tam  gravc  *  ae 
domcfticumbellum  pertinebatcomparandisatcjus 
procurandis  fcgnes,  urhcs  <ju*  in  hoftium  potc- 
E  ftatccrant,  alias  deditionejt  alias  vi  irrumpcntcs 
rccipere:  *pxx  infide  pefmaafcrant ,  confirmare, 
atquc  auxiliis  juvare  *  divcrfis  ^egnt  rcgionibus 
dtvcrfaiS  peditam  cohortes  ,  cquitumqu^  turmas 
{  ut  <|u£qne  magis  iaborabant )  collocarc,  tpfi  cum 
delcftocxcrcitu,  quo  tanti  belli  ratia  vocabat, 
adefle  :  qtzura  Rothamago  eKpugnato,  Gcrma- 
nus  exercitas  duce  Andefoto  adventarc  ,  &:  ut 
fefe  cum  Aurelianis  conjungcrct,  feftinarc  nun-' 
ciatur  *  Igitur  Guifanus  atque  Mommorencius 
(nam  inea  expugnatione  Navarrae  rex  plumbeo 
globuloiftusrcsnoftras  mtrandum  in  modnm  in- 

tcmpefti* 


A  k  n  o 

CHRItTt 


781  OrATIO    AD   PATRES   CONCILIl    TaiDEHf*     HASITA*  J$t 

tempeftiva  morte  turbaverat  )  cum   illis  quas  A  fuit  )  dum  fwb  ortum  Solis  caftra  metantur  ,  ahno 


tum  baud  magnas  Jiabebant  copiis  Lutctiain 
proficifcunturs  quum  ea  fit  regai  totius  metro* 
polis,  &  velut  quoddam  aerarium,  atque  egre- 
giam  iti  hoc  bello  operam  navarat:  quamfimui 
ac  regioaem  fiaitimam  hoftes  primum  invafu- 
ros  haud  fruftra  fibi  perfuadebant  :  difperfas 
prartcrca  toto  reguo  copias  quanta  maxima  jSc- 
ri  potuit  celeritate  cogere,  praefertim  vero  Hi- 
fpanos  vetcranos,  ac  Vafeoncs  quoquepeditcs, 
qui  in  Aquitania  magoum  utiquc  fuie  virtutis 
fpecimen  nuper  ediderant*  cquitatumetiamun- 
dique  arccffere  properant  :  ut  jufto  excrcitu,  fi 
*es  Ita  poftularet  ,  dimicarent :  &  caufam  Det 
arbitrio  (  <jut  arcanis  judiciis  quibus  vult  vi- 
ftorks  deftmare  folet  )  permitterent  :  nec  ta- 
inen  ullam  interim  quo  res  totanonbetlocom* 
mittatur,  fed  aequa  pace  componatur  »  occafio~ 
nem  omittunt  *  Videbant  enim  (  utrovis  incli- 
naret  viftort*  )  non  nifi  magna  totius  regai  clade 
libi  conflfgcndum. 

Huc  vero  illos  regina  regis  mater,  rara  pro~ 
bitate,  fingularique  prudentia  fcemina  fedulo  im~ 
pellebat  ,  quas  hofce  tumultus  ,  tumultuumque 
graves  exitus  Jongeantepramderat,  &ab  initio 
componere  iummo  ftudio  laborarat:  acquodre» 
ligionis  caufa  px*texeretur,  JPifciacum  eonomU 
fie  totius  Oalliac  epifcopos  convocjandoscurave^ 
rat  ,  Quum  m  fi£  quidem  obftinatos  utjriufq^e 
fadionis  animos  placarepotuiffet,  omnianihif- 
ominus  tentabat ,  omricm  ,  ut  aiuat ,  lapidem  mo^ 
vebat»  inter  medias  etigm  acies  plerumquc  noa 
muliebn,  fcd  plane  virili  animoverfabatur,  ut 
uuofque  invicemconciliarct,  &  publicae  qaieti 
provideret  *  Nec  unquam  dcftitk  huc  iiluc  mit- 
tendo,  colioquendo,  monendo,  utantigax  rc* 
ligiQnis,  patrite,  communisfalmis*  regis  deni* 
quc  impuberotationemhaberent ,  necquicquam 
anteqnam  ille  adolcfccret,  fibiinnovandumpu* 
tarent :  donee  Aurclianis  Lutctia  caftra  moven* 
tibus,  &in  Normaniam  feftinantibus  conclama* 
ta  omnta  *  ac  dectarata  prorfas  effc  jperfpeidt, 
Tum  publicam  falutem ,  regifquc  filii  teneram 
«etatem  Deo  optimomaximocommcndans,  Gui» 
fano  ac  Mommorencio  rerum  fummam  permifit: 
&  ne  quid  refpublica  detrimenti  caperet,  utvi- 
derent,  imperavit.  NuIIascumpacisasquascon* 
ditiones  Aureliani  recipcrent » illi  quod  reliquum 
fuit,  providerunt:  &  extremaomnia  tentarc  de» 
irreverunt.  O  admiranda  Deijudicia:  quamho- 
mini  impcrfcrutabilia  !  quam  noftros  excellunt 
fua  fubf  imitate  fenfus !  Aureliani  quicquid  noftri 
moncrent ,  quicquid  proponerent  ,  ouamquam 
ctiammultumdefuojure  decederent,  h^ud  qua* 
quam  tamen  fleSuntur,  fed  folita  pervicacia  in* 
exorabiles  perfcverant  *  Dicercs  cor  Pharaonis 
obfirmatum  :  vecordes  f  &  fua  contumacia  jam 
jam  mergendos  ^gyptids  cerncrcs»  non  Deiti- 
mor»  non  patriaes  pietas,  non  cognatusexercitus 
adamantina  aut  plufquamferreapc&oracommo- 
venmt  • 

Confederant  utraeque  acies  nonlongeaDruy* 
dis,  antiquo  Druydum,  ut  fama  eft ,  in  Car- 
'Auauwm,  nutum  finibus  oppido:  Aurelii  "  Urampropin- 
quum  fluvium,  qui  paucis  tum  locistrajtci  va- 
do  poterat  ,  fuperare  properabant,  ut  Iiber  a- 
ditus  in  Normaniam  pateret  ,  ut  Anglis  jun- 
ai  ,  quos  in  Normanxam  accdrfivcrant  ,  incer* 
tam  belli  aleam  ,  communi  periculo  tenta- 
rent-  Sed  noftri  horum  confiliorum  haud  igna- 
xi  ,  nodu  fine  tumuku  fluvium  trajiciunt  :  ac 
poftridie   (  qui   dies   XVI-  Calendas  Januarii 


Hv«  Autu* 
tzm* 


eccc  Aurcliani  inftrufta  acic  adventarenuncian*  CHmsti 
tur»  Noftri  igitur,  (  quod  in  pianiffimis  cam-  ***** 
pi$  conftiterant  )  primo  agmine  cui  Guifanus, 
ac  fecundo  cui  Mommorcncius  prscrat  »  non 
muitum  a  ic  inviccm  diftantibus  ,  8c  xquato 
gradu  ingredientibus  ,  obviam  illis  procedunt* 
II li  primumagmendeclinantcs^  in  fccundum  to- 
tis  viribus  convertuntur ,  infcftis  advolant  fignts: 
primuique  Germanus  eques  iti  noftros  obliquus 
impctum  facit:  necminore  animorum  alacritate 
noftri  (  quamvis  hoftem  in  Iatus  accipientes ,  bom- 
bardarumque  ufa  quae  in  fronte  collocat»  crant , 
frtiftrati  )  &  religionis,  &  patrise,  &  antiquae 
virtutis  memores,  invadcntcs  cxcipiunt:  fit  via 
B  vi,  &  regni  ampliifimi  totis  in  lcthum viribus 
itur. 

O  quantas  duae  illaeconjundacaciespotuerunt 
comparare  vi&orias!  quantosChriftianinominis 
facere  progreffus,  quam  longe,  lateque  Galli- 
cam  propagare  ditionem !  fanc  vel  totam  impii 
Turc*  tyrannidem  evertere,  captivaiila  noftrat 
religionisprimordia  (Hierofolymamdico,  atque 
omnem  eam  regionem  quam  fanftamappellant) 
recipere ,  amiftum  deniquc  noftra  inertia  ,  feditio- 
nibufque  orientis  imperium  recuperare  potue- 
runt.  Sed  Deo  aliter  vifum,  quiutrafqucpariter 
concurrere  permifit,  Iuftrandajque  hoc  tam  hor* 
rendo  placulo  Gallias  noftraeeafdemdeftinavit, 
Pjrimo  igitur  conflidufuperioresAureliani ,  no- 

C  ftros  de  ftatipne  procellunt:  cxduntmuhos,  & 
viciffim  mimmvt  tandem  laxata  paulatitn  acic 
equitum  magiftrum  Annam  Mommorencium  * 
cquo  perfoffo  humi  proftratum  $  vivum  tamen 
intercipiunt  **  Aumauium  quoqueducem,  Gui~ 
fant  fratrera,  tertio  agminelaoorantibusnoftris 
fubvenicntem  equo  deturbant :  ipfumque  adco 
agmen  retro  cedere  compellunt .  Et  |am  viftoriam 
animo  devoratites ,  juvcniiiterexultare  coepcrant: 
peditefque  Helvetios  acerrime  refiftentes  pcr- 
turbatis  ter  ordinibus  ,  eodemque  momento  re- 
novatis  fumma  vi  penetrabant  %  quum  fuperve- 
niens  Guifanus  toto  equitatu  3c  Gallico  peditatu , 
atque  auxiliaribus  Hifpanis,  in  mcdias  hoftium 
acies  feu  horrendum  ac  rapidum  quoddam  ful* 

D  men  irrumpit*  Hic  vcro  &  pracliuminftauratur 
atrocius,  &  major  ubiquc  editurftrages,  atque 
omnia  equitum  peditumquc  robora  committun- 
tur  *  unaque  cum  duce  fortuna  commutatur ,  vin- 
cuntur  viftorcs,  ac  paflimtrucidantur.  Ludovi- 
cus  quoque  Borbonius,  princeps  Condaeus  vuU 
go  du3:us  f  cui  hoftium  exercitus  facramento  fe 
obftrinxerat  ,  vulneratus  capitur  .  Noftri  c- 
tiam  qui  primo  praelio  cefferant,  Guifanisjun^ 
di  commtmibus  viribus  in  Aurclianos  ferun- 
tur  :  £111  undique  circumventi  ftragc  procum* 
bunt  s  ac  prope  univerfi  ,  praefertim  peditcs 
internecione  caeduntur  •  Exceffere  mature  prac* 
lio  circiter  8oo»  Germani  ,  mixtique  aliquot 
Galli  equites,  Anna  Mommorencio  captivoab- 

E   dudo. 

Te  vero  Guifaneduxinviftiffimeabfentemco* 
ram  celcberrima  ifta  tot  ampliffimorum  patrutn 
frequentia  compellabo  :  tuum  enim  £1 12  nomca 
fumma  animorum  alacritate  audicnt,  &  mcmo* 
tix  confccrabunt  fcmpiternae .  Tu  unus  hoc  no- 
ftro  fxculo  (  ut  egregia  adolcfcentiae  tuae  rudi- 
mentapiaetcrcam,  quibus  nonfoLum  acris  ducis» 
fed  bonictiammilitisofliciumfatpius  implevifti) 
tu,  inquam,  Romam  cum  cxercitu  profeftus  in- 
tegram  atque  illibatam  fummi  pontificis  aufto- 
ritatcm  confcrvafti :  tu  reditu  tuo  noa  cundan* 

do, 


783  Fuancisci   BelcarH  'PseuniOHts, 

do  >  fed  jkropcrahdo  »   acerrimeque   canfligen-  A 


784 


^CHitxsti  io  Caleftum  nobkreftituifti :  tufheodonis  viU 
%<6u  lam  oppugnafti  2  \u  primus  rcligionis  caufam 
Francifco  fecundo  in  Ga) liis  noftris  rer  um  potien- 
tc  ftifceptfti:  tu  femper  propugnafti:  tubeltum 
religionis  ergo  c^maliis  quidem  inchoafti ,  fed 
folus  cqnfecifii.  Atque  huhc  egregi&tuae  pieta- 
fcisfru&um:,  iiluftrem  iftam  de  impiis  hoftibus, 
infignemque  vi&oriam  tibiuniDeusoptimusma- 
ximus  relcrvavit.  Vivcer^o  &  tibi,  Sfreipnbli- 
oe  Chriftiame  *  princeps  invidiiEme  ,  Deoque 
atque  hominibus  pariter  gratiffime  ,  &  seter- 
num  tua  ifta  pietate  *  &  pictat?  digna  felici- 
tate  fruere  ,  ac  fempitemum  coratn  graviffimo 
fcoc  patrum  confeffu  glorias  monumeritttmfufd- 
pe ".  Te  autem  folum  iotueor  ^  in  te  hsereo  * 
fn  te  folo  mea  conftftlt  oratio  :  non  genus  iU 
luftre  ,  non  ingentia,  proavorum  facindra,  hon 
Hietofelymttanos  ,  Siciliasque  reg^s^  unde  ori~ 
ginem  ducis ,  arceffam  ;•"  kudenttt*  haec  in  il- 
Jis  ,  qui  ex  fuo  quod  laudetur  non  habent  * 
Sed  quo  feror,  patres  ampliffimi?  ego  yeroar- 

fumenti  fuavitate  captus  >  &  jam  Gaflici  con- 
iftus  immemor  in  ampliftlmo  campo  lafcivie- 
bam  *  redeuudum  tamcn  8c  hetitias  mifcendus 

Ju&us eft. 

Lugemus  acerbam  noftrorum  hominum  cla* 
dem:  vicimtis  enxrn,  fednonincruentari&oria :- 
paucos  illos  cjuidem  ,  &d  egregios  hoc  prselio  ami^ 
fimus  .  Cecidit  impdmis  Jacobus  Broffianus  , 
alae  equeftris  dudor  ,  &  regi^  illius  focietatis 
(  quam  vulgo  divi  Michaelis  appellani)  eques^ 
homo  ftcut  proveftae  jam  #tatis,  ita  &  antiquas 
rirtutis,  &  cui  rei  militaris  fcientia  paucosno% 
ftra  aetate  comparare  poffemus.  HujuscummuU 
tis  in  bellfopericulumfeceratt  tum  recens  copiis 
regiis  in  Scotia  pr#fe&us,  magnam  quamdeil'* 
ld  ;am  oxiines  conceperant  opinionem  vehemen^ 
ter  auxerat  .  Nec  longe  ab  illo  Annitos  ac  GjU 
vrins  cataphradorum  quoque  ecfuitum  praefedi , 
&  ejufdem  equites  focietatis,.  His  acceflit  Mom* 
bro  fpeQ:atae  tndolis,  adolefcens  >  Annae  Mom- 
morencio  patri  forma  fimillimus  >  &  paternae 
jam  virtutis  certus  aemulator:  qni  fane  me  ad-. 
monet,  tit  te  quoque  coaftantiflime  >  ac  tot  & 
tantis  honoribus  perfunSe*feneK>  te>  inquam, 
Atina  Mommorencie,  hoc  locaappelkm::  quem 
ut  extrema  fenedute  captivum,  nJiique  cariifi- 
mi  fuavitate  privatum  dolo  :  i5c  tuorum^  hoc 
eft  ^  fororis  liberorum  opera  >  ne  dicam  fce^ 
lere  »  in  Hafce  iodignpr  incidiife  caiamitates  . 
Quid  enim  illi  potueront  f  quod  t«  mon  pras* 
ftiteris?  pupiiios  educafti:  adolefccntes  primum 
Fraacifco  regi,  mox  Henrico  infinuafti,  atque 
inter  efus  familiares  afcripfifti  t  Caftiiioni  ma- 
ris*  Andeloto  peditum  prafefturam  impetrafti: 
riiajqrem  etiam  natn  vix  dum  puberem  cardina^, 
Htia  dignitatc  ornandum  procuraveras  ,  &  tot 
facerdotiis  auftumt  iu  fummo  apud  fuosgradu 
eollocaras  »  ad  quos  ingratus  tionorumque  fa-. 
ftigia^  opulentas  infuper  ac  nobiles  ,  quas  in^.. 
terunt,  aflSnitatesi  ni«  tua  cognatione ,  &  in-. 
dulgentia  frcti  ,  vix  afpicere  »  ne  ium  afpirare 
paterant  *  Hiccine  tantae  erga  ilios  benevolen- 
tiae  pr*mia  refers?  Hoc  rero  renerandam  iftam 
folere  feneftute ,  quod  patriamtuisconiiliisfem- 
per  auxifti  r  religionem  acerrimepropugnafti :  & 
utraque  confervanda  »  vergentem  setatem  animi 
vigore  fuperans^  ac  juveniii  quodamardorerem 
manufbrtitergerens*  tcveluti  madandum  obtu^ 
lifti,  omniaque&fammiimperatdris,  &  egregii 
ixkilUis  oicii  inipieyifti , 


Captus  eft  quoque,  nec  iu  muho  poft  cru-  A  R  ^  ' 
delite .■>  ac  praeter  omne  belli  ju$  casfbs ',  &  a-  cni^sn 
nimi  rir  maximi ,  &  bonarum  feroper  pirtium,      tjs%* 
Marefchalius  a  fan&o  Andrea,  qui  ftcut  Hen- 
rico  regi  fiierat  acceptiflimus  ,  ita   &   in   efus 
liberis  ab  impiorum  hoftium  immanitateconCer- 
randis  diJigentiflimns,  &  in  propugnanda  rdu 
gtone,  patriaque  tuenda  bcllator  rortiffimttsad 
extremum  ufque  fpiritum  perfeveravit  t  ea  fci- 
licet  iftorum  eft;  religio,  is  Dei  timor^  eafuo- 
rum,  ii  eft»  Chriftianorum  caritas,  ^uamnon-; 
nuili  etiam  ipfommconcionatores(tantaeftfcri* 
ptorum  impudeotia  ,  atque  improbitas  )  vel  li- 
bris  editis  commehdare  tblent  :  ut  quotguot  e^ 
gregios,  aut  aliqtto  titulo  illuftresvirqsintetce- 

B  perihtj  univerfos  plufcjuam  barbara  feritatetru- 
cidarint,  Multa  enim  infignia  &  diflru  horrenda 
crudelitatis  exempla  infana  h^c  fadio  cdidit : 
qugel  tam  a  Chrifti^ia  humaniiate  aliena»  funt  $ 
quam  Turcicam  fiiperant  immanitafcem:  ub  tatt» 
tam  in  hominibus  qui  Chriftiano  nomine  glp- 
riantur,  vecordiam  fuiffe  ,  omnis  pofteritas  vel 
admiratura  fit>  vel  omnin<>  non  creditura  ■■•  At 
tu  Deum  iHis  uJtorem  ,  tibi  propitiutn  fpera  % 
neque  enim  illprum  nerfidiae,  nequepietatisob- 
iirifci  unquam  poteft* 

Quid  Bordium  9  Santerahum,  Bellanum  alae 
equelftris  Guifanae  figniferum  ,  fortiffimos  juve* 

C  nes,  ac  ceteros  ejufdem  animi,  aiacritatis,  vhv 
tutis  enumerem  ?  Sicut  certe  non  temere  Mars 
optimum  quemque  fibt  pignerare  dicitur  $  ftc  not 
etiam  florem  Gailkge  nobilitatis  (  quamquam 
non  multi  caefi  fuerunt)  hoo  pmlio  amiffumdi^ 
cere  jure  poflumus  .  Hos  taii  virtute  ,  conftan^ 
tra  ,  pietate  nobis  ereptos  merito.  fugere  debe^ 
mus :  illis  parentare  :  Deutn  propitium  impre^ 
caVii  illorum  memoriam  fempitemis  confecra- 
re  monumentis  »  Ceterum  ut  impios  pcenas  de* 
diffe  oqn  Vgre  ferimus ,  ita  pios  viftoriam  re-? 
tulifle  Iaetamur:  id  enim  &  divinac  &  humanae 
juftitise  ratio  exigere  videtur  ,  Qui  vero  iuge* 
re  iftos  patrise  parricidas  poflum?  Patriamimpii 
ft>oIiarunt:  tot,  tantafquefuorumpatrarudt  ca:- 

D  oes;  totpagos,  totinfigniapalatiaincenderunt; 
tot:  fan^tiffima  templa  demoliti  funt  **  urbes  e^? 
tiam  npnnullas  hoftibus  prodiderunt  ,  peregd*» 
nos  immiferunt  exercitus:  fed  necfacri$tempJi$j 
nec  majorum  fepul^ris  perpercerunt ;  tandemfce^ 
Jerum  fuorum  furiis  agitati,  fein  apertam  mor- 
tem  quadam  defperatione  conjecerunt  ,  Et  nifi 
Guifani  illius  ducis  incredibiliSj  ac  penedivina 
virtii$  impiorum  furori  opportune  fefe  oppo- 
fuiffet  ,  univerfi  profefto  perieramus  ,  &  de 
Gallia  ndftra  adfcum  prorfus  erat  ,  Sic  quon- 
dam  Maxentium  tyrannum  Conftantinus  imps* 
rator  ,  impium  pius  ,  fed  feliciorc  viiSoria  in- 
crutotaque  fuperarit:  5  fic  tres  Cofdrose  duce^ , 
e  qtio  nullas  pacis  aequas  conditiones  impetra- 

£  re  potuerat,  tribus  diverfis  praeiiis  viftor  fregit 
Heraclius* 

Vos  autem  egregii  milites,  quamquamabfea- 
tes  alloq  uor ,  tamen  coram  H$  alloquor ,  qui  vivis 
profpera  quaeque  imprecatltur  ,  mortuos  etiam 
pia  coram  Deooptimomaximofufaoratione,  & 
dignaveneratione  profequuntur.  Vo$,  inquam, 
fiveGalli,  fiveHifpani,  fiveHelvetii,  adpiam 
caufam  defendendam  con&teiQniihus  zniihis  afrt 
qu<?  armis  coiftis  :  fi  eftis  mortai  ,  beatbs  ju- 
dico,  qui  caducam  hanc,  &  tot,  tantifqiie  ck- 
lamitatibus  ritam  obnoxiam  ,  cum  fehciffimi 
Juce  cpmmutaftis  :  qui  fanguiaem  veftrum  prci 
af&renda  rea  religionc  profudiftis:  quifcelera- 

tiflU 


?*$ 


ORATIO  AP  PATRES   CONdill    TRIDBNT.   HABITA* 


78tf 


tiffima  fatan»  monftra  .,  omnem  batbat icm  fu*  A  radicem  omnem  fuccidemus  ♦  Nam  fi  hujus  quod 


Omim   feitzX*  f»pitraatu  £a  domini  facraria  ingredi  $ 

jjsj.      fanftafque  quotidie  pollucrc  aedes  veftris  obje* 

&i$  corpotibus  projubuiftis  :  qui  denique  quod 

naturr  debuiftisj  patriae  &  propugnandsr  rcli* 

fioni  exolviftis»  Itaquc  non  fccus  atquc  Macha- 
3ci  Hli  Judaeis ,  qui  pro  rcligionc  patriaque  tuerv 
da  cccidcrant  $  divinum  nurocn  propitium  fup- 
pliecs  invocarunt :  fic  publtcasprovobls  preces» 
public&fque  fupplicariones  fenattts  hic  amplifli» 
mus  in  dicm  craftinum  dccrevit :  ut  quorum  parem 
cauiameffecognofcimus,  eofdcm  iifdem  officiis, 
codcmque  grati  animi  affe&u  profequamur.  At 
vds,  quos  Peus  non  folumextantacladc  fcrva- 
vit  incolumes,  fed&nobiliffimaittftt]?er  viftoria 


A  h  n  0 
vobis  pro  noftra  mediocritaterecluvimus»  bcU  Chmsti 
li  memorabilis  ,  &  multorum  qur  noftra  tem-     »5*1« 
peftate  gcfta  funt  ,  caufas   pcnitus  introfpicie- 
jbusj  fi  vere  confiteri  volemus,  caufasnimirum 
ipfas  magna  cx  partc  in  nos  rcgcremus;  quum 
nos  dico  ,  totum  ordincm  eccleltafticum  inteU 
ligo  .  Quae  cnim  a  rciigionis  advcrfariis  caufa 
primum  f«*  difceflionis  objefta  cft  »  nifi  quod 
paftores  fuis  oflinis  dceflc  *    fuos  gregcs  verbo 
Dci  numquara  pafcere  »  proventus  cccTcfiafticos 
dilapidarc ,  totum  vero  ordinem  malo  impune 
vitat  cxemplo  fimplicem  plcbcm  a  vera  ptetate 
divcllere  *  piis  autcm  &  cordatis  homititbus  e- 
tiam  fcrupulum  movcre  ja&arent?  Huc  illorum 


ornavit ,  qua  Iaudum  commemorattone  magts  B  omncs  conciones,  huc  privata  colloquia  tendc« 

*   1       t       «_*     _    .       •  _•_  _  _*   .____.j:._.v  %    ______  t __.      TT*      :%** »_.    ; *«. f  __.t_.r    ..l    __J 


celebrabo?  pietatifne,  an  fortitudinis  ?  quitan 
tam  facittorofowm  hominum  collityiem  ingen* 
ti&  animi  &  corporis  vigore  confeciftis,  ac  ma- 
Itus  veftras  in  fanguineimptoconlccraftis.  Frse 
cipua  vobis  pr&mia  confcret  Dcus  optimusma* 
ximus  p  cujus  caufam  tueadam  fufcepiftis  »  Sc 
ab  imptis  vindicaftis,  Nos  jfmgularecdmiaeve* 
ftr«  virtutis  eloginm  coram  ampliffimo,  hoc  to* 
tius  orbis  Chriftiani  conventu  ^roponere  poffu* 
mjas:  utrorumquc  gloriam  omnia  profcfto  dcin- 
ccps  fsecula  prsedicabunt  # 

Quid(dicet  aUquis)etiamnemilites  huc  evo* 
cabis?  Aa  vero  nobis  ifthaec  vi€loria,tantifuit? 
fuit  farte:  nccmagisnoftracGaliiaB,  quamtotius 


bant.  His  illi  argumentis  imperitx  plebi  ut  ad 
fe  primum  deficerct  »  pcrfuaferunt  :  &  feditio- 
nibus  bellifque  inteftinis,  quse  mox  cxperti  fu- 
mus  »  fementem  fparfcrunt  •  Radicem  itaque 
fuccidamus  ,  priftinam  cccfefi*  inftauremus  ici- 
tcgritatem »  caufam  profcfto  malis  tftis  omnibus , 
prserextumque  omncm  pariter  aufcremus  .  Alio- 
qui  illis  mederx  ncc  hoc  tcmpore,  nec  inpofte- 
jrum  ullo  modo  poffumus  *  Etenim  non  fubkta 
caufa ,  graviorcs  faspe  rcctdivi  motbi  rcdire  cop- 
fueverunt.  Si  veroeamdemmememindgcmus,  fi 
fpiritu  eodcm  fcremur ,  fi  eodem  reipublic^  C^r*" 
ftianae  inftaurand»  ardore  flagrabimus:  Spiritus 
nimirum  illcfapienti*»  intelleAus,  confilti»  & 


orbis  Chriftiaot  >  quam  piorum  omnium  quot-  c  fcicntiae,  noftros  fuo  fpiendore  antmos  illiiftra 

quot  veram  reiigionem  colunt>  dicenda  viftoria       **      ^*   lgt     *     '  :        *~  c/l!t' 

eft:  videtis  enim  in  quam  arftos  finescatholica 

<;oncIufa  fit  ecdefia ,  quam  anguftiscontineatur  re- 

gionibus,  quampaucis  vigearprovinciis.  Quod 

j(i  impii  illi  lupertores  cvafiifent  9  Galliamque  no- 

ftram  prorfus  occupafleiit»  quambrevi  quod  fa- 

aumadhuc^  &  integrum  reliquum  erat,  partim 

dolis  >  partim  vi  corrumpere  potittflent  ?  Com^ 

munem  ergo  vi^oriam  communis  fequatur  gra* 

tulatio,  patres  amplifiimi,  commumsgratiarum 

ft&io»  communes  preces»  communcs  coram  Deo 

opttmo  maximo  fupplicationcs  *  Quis  enim  fe- 

iicioruoquaminuxitdies?  quodmajus,  aut  ma- 

nifcftius  de  utraque  religione  judicium  a  Deo 


bit:  Chriftus  fua  (  quae  in  untone  confiftit)  pa* 
cet  fua  incredibili  nos  caritatc donabit •  Hisve- 
ro  tefti  armis »  fecuri  prorfus  cffe  poflumus  ,  3c 
pacem  hanc  esternam  (  ut  loqauntur  )  hoceft  a 
belfis  »  feditionibufque  vacationem  »  nobis  no* 
ftro  jure  polliccbimur.  Nam  cui  bene  ciim  Deo 
convcnit,  eidem  ut  cum  aliisquotjueconvcniat, 
jfacitiimum  eft» 

Hinc  certa,  at^ue  indubitata  nimis  irati  crga 
nos  Dei  fignacolligercpoflumus,  patresamphf- 
fimii»  quos  quinquaginta  fere  hofce  annos  tot  , 
tantifquc  bellis  fibt  mutuo  ferie  quadam  fucce- 
denttbus  ,  tot  fcditionibus  vexatos  utn  mifere 
affltKcrit,  ut  Babylonica  exilta  ,  Judaeorumque 


optimo  maximo  proficifci,  quod  conftantius  te-  x>  tantopere  celebratas  asrumnas  facilefupcrarcvi- 


ftimonium  prodire  potuit  ?  Scimus  cjuid  Hetvetits 
cadcm  de  caufa,  eodem  interfeanimorumardo« 
re  confligentibusaccidcrits  uti  fchifmatici  &  nu* 
mero  muito  plures  ,  &  leftiores  milites  uti  fibi 
videbantur*  internecionefuenntcxfi:  quoctiam 
praelio  feditionis  ^rinceps  occubuit  Zuinglius  ♦ 
Quid  Caroli  V.piijuttta,  ac  magnanimt  impcra- 
toris  partas  in  Germania  referam  vi^orias  ?  Quid 
tufticorom  non  longeaRhenoLotharingae  fami. 
Ii*  aufpiciis  faftam  cacdem  ?  quo  in  confiiftu 
Claudius  Lotharingus  Guifani  hujus  patcr  faci* 
le  primas  obtinebat :  ut  harrcditariam  rcligionis 

f.ropugnattoncm  |am  inde  a  Gottofrcdo  illo  Bu* 
ionio  in  omnem  pofterttatem  tranfmiflfam  in 
hac  famiUa  agnofccre  poffimus*  An  etiamadeo 
cscci  fumus*  ut  praeclara  Dci  judiclaviderene- 
queamus  ?  Igitur  uno  ore  in  Dei  laudes  pro- 
rumpamus,  uno  ore  lastum  canticum  concina- 
mus,  &tantabeneficif  grataanimi  fignificatione 

celebremus,  ,  , 

Atqueutinam&hic,  &  la  ceterts  quc  ad  re- 
iigionem  ftabiliendam  pertinent  s  rattombus ,  iif- 
dem  animis ,  cadcm  pietate ,  eadem  alacritate  con^ 
vcnire  poffimus :  fi  ita  fua  benignttate  Deus  an- 
Huet^  facicmus  profc&o  &  fruftus  uberrtmos,  & 
his »  qu»  nos  quotidie  vcxant ,  veKaruntque  malts 


deantur.  Quot  noftras  impius  Turca,  Chriftia- 
ni  nominis  acerrimus  hoftts,  invafitprovtiicias? 
quotinfulasoccupavit?  quot,  fi  nonoccupavit, 
ccrte  cxtrema  internecione  vaftavit  .  Quantas 
Chriftiani  nobis  ipfi  mutuo  imporfcavimus  cala* 
mitates  ?  Quod  enim  fupererat  malorum,  no- 
bis  ipfi  concivtmus  .  At  Turcicae  quidem  ilise 
quamvis  faeviffimx  atque  immanifTima  fucrint 
invafiones  :  tamen  cum  iftis  comparari  nulto 
modo  poflunt  ♦  NuJla  enim  domefticis  ac  civi- 
libus  bella  crudeliora  efle  conftat  .  Stc  nobis  , 
ut  inquit  Paulus  $  fsrh  hell&y  mtm  timores  ,  aut  %%  c^t '^ 
etiam  bella  graviora  femper  fuere  •  Neque  illa 
quas  civili  aliqua  ratione  fufcepta  funt,  comme- 
£  morabo  ;  quamvis  muita  intercelTeriat:  fcd  mi- 
tiora  ca  allquanto  (  fi  quid  mitc  in  bello  efle 
poteft  )  fuerunt  :  nec  tanto  animorum  ardorc 
jflagrarunt.  Quae  vero  reli^ionis  caufa  fufcepta 
funt,  quam  immania  fuerint  ,  quanta  conten* 
tione,  imo  quanta  rabic  imfcendis  mutuiscaedi^ 
bus  fgvierint,  vel  hoc  poftremum  in  Galtisna^* 
ftris  tanra  hominum  ftrage  profligatum  bctlnm 
teftimonio  efle  poteft. 

His  omnibus  caufam  pnrbuit  3ntiquaereItgio» 
nis  dcfcrtor  M&rtinus  Lutherus:  qui  primum  ut 
Saxones,  mox  ut  bona  Gcrmaniae  pars»  prifcis 

mori- 


787 


Franci$ci    Belcar.ii   PeCu  i  lion xs, 


783 


A  #  N  o 

.Cbtust* 


^oribas  conculcatis,  a  fsde  catholica  deficeret, 
procuravit  .  Ecce  «jaantufa  fcintilfa  quantum 
ignem  accendit!  fane  Lutheranas  ilbs  conciones, 
vehiti  fulgur  quoddaai,  Germaniam  penetotam 
paucis  annis  pnetervolarunt.  Accefferepaulatir^ 
Helvetiorum  pagi  compiures  ,  nova  condita  fe~ 
£ta,  difcipulis  a  Lathero  prasceptore  diflentiea- 
tibus.  Qaid  ?  faialis  iile  ignisnonitamulto  in~ 
terje&otempore,  peromnesfereorbis  Chriftiani 
exarfit  proyiocias  ;  duas  pmcipue  exeipere  pqf* 
fam  ,  Italiatn ,  atque  Hifpaniam;  qus&  integra&ad- 
huc  ,  &  fua  quodammodo  fe  mole  fuftentant  * 
Nam.  quid  de  Galiia  noftra  dieim?  quoinftata 
xes  iiiias iuerint  vidiftis  •  Profe&ocjus  finelacry- 
txih  meraini^enonpoiffutn:  flagravit,  arfit,  hoc 
ignc  peae  tota  vaftata  eft  *  Quod  fi  abfumpta  f  ror- 
fus  fuiflet,  duas  illas  reJiquasmihicredite,  f\b\ 
Jhincindefinitim.as,  vcJ  fuis  cineribu^inffammaf- 
fet>  atque  tiao  iotutu  orbem  Chriftianumcoa- 
fumpfiflet  incendio, 

Quapropter  vos  appello  ,  patres  ampJiffimi  > 
vos  inquam  appelJo  ,  quotquot  locum  dicendae 
fententias  in  hoceoncilioobtinetis:  fubvenitela* 
behtireipublics  Chriftianse,  erigite  cadentem, 
Inclmatam  veftm ftilcite fententiis :  fi dignos  hoc 
gradu  geretis  fpirttus,  foii  hanc  ffammam  com- 
pefcere,  imo  vero  prorfus  reftinguere  poteftis* 
Vicefimus  fatus  hic  (ni  fallor)  agitur  annus, 
ex  qtto  prirous.  illi  mederi  concilio  huc  indi&o 
conatus  eft  P&ufus  III-  pontifex  maximus:  du 
latum  eft:  diffimulatum  eft  variis  fa&ionibits 
tertatum  eft:  donecBononiam  coricilium  tranf*' 
Jatum  *  Iliic  vero  &  majores  xnorae  ,  &  plures 
coatentiones  ,  &  acriores  fa£t  ones  intereeffc* 
runfc  *  Ifcaque  huc  rurfum  rerocarum  eft  ;  tan- 
demque  be/Hs  invaiefcentibus,  reinfefta  pafcres 
fe  ad  fuos  finguli  reeepemnt*  Ventum„nunc  ad 
jfuprcmum  eft,  inquitiUe,  nullusampliusrelin^ 
quitm:  diffimulationi  lo<:us  .  At  boc  concilium 
totum  orbem  Chriftianum  conciliabit:  aut  fire 
infefta  difcedetur  %  in  certam  atque  imminen^ 
tem  pr&cipitabit  riiinam  .  Qiiamobrem  vobis 
in -primis  videndum  eft  ,  patres  ampliffimi»  m 
quid  pwjudic^ti  domo  afterre,  ne  quidingra* 
tiam  dicere^  ne  quam  rei  privataerationemha* 
Ijere  videamini  *  Pubiica  religionis  caufa  agen- 
da  eft  ,  in  hanc  totis  animis  incumbice  ,  Tiuic 
jftudete»  in  haoc-.folam.»  ut  in  prefcriptum  vo- 
bk  %  Chrifto  fcopum  ,  collimate  t  fi.  aliorfum 
avertetis  oculos  >  cu9ucn'de  religione  eft  :  ne- 
que  qnod  expedemus  uitra  ,  jam  fperare  pof- 
fumus  *  h  vobis  folis  pendet  totus  orbis  Chri- 
ftianu&?  in  sot  oculos  convertii:  invobisquie- 
tem  fuam  tk  falotem  coIJocat  *  Videte  ne  ve- 
ftra  focprdia  juk&m  tot  pionimhominttmfpem^ 
ne  vos  fpe  inani  faflatis  :  ne  religionis  hoftes 
certa  cceptorum  conficiendorum  fpe  >  quam 
jam  nimiam  conceperunt  ,  impleatis.  Notantur 
imiufcujufque  noftrum  dida  ,  notantur  fan-> 
tentise  »  notantur  &  fi  cjuse  intercefferunt  fa- 
iiiones:  celari  diu  nonpoterunt:  in  vulguseffe^ 
rentur  :  ftatim  omnibus  lace  fiertt  cjariores  .  Si 
per  vo*  ftetifietquo  minus  publica  pajcconftitua-* 
iurs  pilam  erit,  profefto  vos  reli^ionis  ac  pu- 
blka/qmetis  proditores,  deteftabiles,  Deo  ho- 
msmbufaue  invifo.s?  mortalesomnes  diris  omni* 
bus  dfVoVebuot  ♦  Quapropter  ferte  digrus  hoc 
gradu  i^  ^  co-llocati  eftis^  dignas  ifta  frequen- 
\i&>  dignas  concilio  cecumenico  fententiss  ;  nU 
hiftimiae,  nthiJ  fimuJate,  nihii  ingrafeiam,  ni* 
Iii!  avare  didum  a  vobis  prodeat . 

Nc^ue  tamca  iftuc  a  me  eo  profcrri  quis  ia» 


A  terpretetur,  patres  ampliifimi,  ut  de  yeftra  vel  -  A.^a 
integritate,  yelpietatej  vel  praeftanti  eruditione  christi 
dubitandum  mihi  hs  e{fe  exiftimera  ;  quas  cum     15^* 
mccum  ipfe  confidero  »  divina  equidem   provi* 
dencia  celeberrimum  iftud  »  frecjuentiflimum<]ue 
concilium  in  haec  ufcjn^  tempora  dilatum  mihi 
perfuadeo  $  %tt  fub  pontific^  vere  pio»  pacifque 
publicae  tantopere  ftudiofb ,  qui ,  ut  vos  huc  coi* 
retis,  fua  interpofita  au&oritate  decrevit,  con- 
fentientibus  tot  fandiffimofum  atqne  eruditiffi- 
morum  patrum  fententiisvera  religio  in  integram 
reftitueretur,  {kmalis  moribus,  perverfarumque 
opinionum  exterminatisfedispriftin*  finceritati 
iedderetur# 

Teenim,  Pie  pontifexmaxime,  acfandiflime 

B  hec  manet  coronaj  tibi  hocingensde  inftaurata 
religione,  acnobiletrophaeumrefervatur :  Quod 
quafapientia,  animiquefubIimitatepraeftas,tuo 
tempore  erigendum  curabis  i  nec  hanc  glodam 
elabi,  aut  ad  eosquitibiinhocgradufucccdent , 
tua  negligentia  tranfmitti  fines  .  Neque  verp 
egregi^  iftifummi  pontificis ,  ampliflimorumque 
patrurri  voluntafci  deetJis  Perdinande  imperator 
pofcentiflime,  ae  domine  mi  clementiffime  :  Ve~ 
rum  enim  veroquaforiscontraTurcasanimi  ma- 
gnitudioe  pro  amplificanda»  confervandaque  re- 
ligione  haftenus  ufus  cs:  eadem  (fcio,  ac  vere 
eonfirmare  poffam  )  etiarn  domi  in  fedandis  to- 
tius  orbis  Chriftiani  feditionibusuteris,  aefem- 
piternam  ex  hoc  conciliotibi,  filioquecariffimo 

C  ( qui  hacfingulari  dignitate  magno  Germani^  to- 
t\m  &\\dio  non  ita  pridem  auduseft,  memoriam 
eonfecrabis  •  Cujus  fane  laudjs  haud  exiguam 
etiam  portionem  fibi  vindicabit  gener  tuus  Si- 
gifmundus  auguftus  Poloniae  rex  ferenifliimus  >  ac 
religionis  natura  fua  majorum  exemplo  ,  &  prsas- 
clarius  tuis  moniiis  amantiffimus  ^  qui  repurgando 
regno,  ditionibufque  his  fchifmaticorum  ifto- 
rum  peftilentiffima  contagione  labefadatis  tam 
egregiam  operam  navivit,  ut  &  feDeooptimo 
ma#imo  cariilimum  ,  &  affinitate  tua  digniffi- 
roum  plane  decJararit  *  Afque  ut  filiam  tuam 
Catharinam  r&vm  pietatispudieitiaequefceminam 
fauftiflimis  aufpiciis  fibi  aicivit  uxorem,  fic  ce- 
toros  generos  tuos  principesnobiliffimos,  fortif. 

D  fimofque  ad  eamdem  paJmam  capeflendam  ve- 
hementer  incitabit  .  Perfpe&um  enim  habemus 
quam  multis  ,  quamque  honoratis  affinitatibus 
Auftriacae  famitise  fplendorem  auseris ,  quaatam. 
inde  reipublicae  Chriftiana?  propugnandae  poten- 
tiam  compararis* 

Quam  ledulo  per  ampliffimos  viros,ac  mlra  pro- 
bitate  fingularique  eruditione  praeditos  Pragen- 
fem-atqut  Quinquecclefienfcm  epifcopos  ,  ora- 
tores  tuos  primurn  de  inftauranda  ecclefi^  difci- 
plina  ,  deinde  de  componendis  controverfiis  , 
tum  de  promovendo  toto  hocconcilio  hic  egeris : 

Su&m  fignificationem  egregias  tuae  acver^augu* 
:^voIuntatisdedens:  quam  anxiahujustantine- 
gotii  conficiundi  cura  te diftineri  oftenderis:  qui 
E  vel  hic  nna.  cum  patribus  adefle,  firesitapoftu- 
Ja,ret  ,  fj3oponderisl  ,  quam  fponfionem  dirino 
equidem  inftinftu  oblatam  interpretor  ,  ut  noa 
nuoorem  a  Tridentino  ,  quam  ille  a  Niciseno, 
g-loriam  reportes  .  Si  frequentiam  fpeftemus  , 
raro  in  ecclefiaLiatina »  quamvis  olim  latiffimis 
fbibus  ®xpHc&U}  nanc  vera  anguftiffimis  con- 
clufa  termints  ,  toi:  patres  coirare  .  Si  rem  cx- 
pendemus  ^  nunaquam  plures  ,  ncque  majoris 
,  momenti  intercejGfere  conteiitiones  :  Quo'magi$ 
de  tanta  riftoria,  hoc  eft  de  fcotius  orbisChrk 
ftiani  coaciliafca  voluntate,  ac  pace  ubiquecon- 

(lituU« 


*f%$  OHATIO  AD  PATHES    CONCItli    IRIBBNt*   HABITA# 


79o 


XnITo  ^ltuta .'  tua  auSu^a  mai^as  &°  Jurc  poterit 
Cnnuf x   gforiaci  * 
lj5sit  Sane  quantam  regina  regis  noftrimater,  mu- 

Jier  pr&ftantiffima ,  hac  in  relaborarit,  religio- 
jiiqueeomponendxftudttcrit,  quantum  rex  ipfe, 
Ikct  tmpubes  ,  ftudium  declararifc  ,  quam  con- 
ftanter  per  Henrici  patris  ,  rcligiofiffimi  princi* 
pis  veftigia  ingreffus  fit,  quanta  alacritate  pru- 
dcntlflimae  matris  monita  ,  fapientiflimprumque 
yirorum  ,  qui  funt  illi  a  confiliis ,  fufceperit  ,  Gal~ 
Jia  noftra  f&tis  fnperque  teftari  poteft .  Quam  }n~ 
fignem  illius  voluntatem  >  &  majorum  omniutn 
exempla,  &  tximia  quaedam  indoles,  pr&fertim 
vero  magni  animi  princeps  ,  plancque  catholi- 
cus  Hifpaniarum  re*  ejus  fraterconfifmabit:  qui 
tot  praeclara  admirandse  fuaepictatisacfortitudK 
nis  foris  domique  tcftimonia  edidit  ;  qui  tam 
opportuniseumdem  nuper  juvitauxiliis:  quideni- 
que  conftantias  laudem  cum  ccteratum  iauume-» 
rabilium  virtutum  laude  cumul^ns  ,  illibatam  ferc 
folus  ia  fuis  ditionibus  tamlatepatentibus,  tam 
prpcui  %  fe  invicem  disjunftis  ,  veras  religionis 
confervavttantiquitatcm.  Confirmabit  &  avun- 
euli  ducis  Sabaudias  cum  aliis  magnisvirtutibus, 
tum  belli  gloria  clariffimi ,  ac  fratris  ducis  Lotha- 
ringi  magnae  e^pe&ationi  principis  in  eadem 
protegcnda  religione  conjuncta  voluntas  atque 
fortitudo  * 

Quid  de  fcreniffimo  regeLufitaniaedicam?  de 
quo  quamquam  propter  teneram  adhuc  get&tem 
certum  judieium  proferri  non  poteft  ,  tamen  ut 
ex  educ^tione  tali  principe  digna,  exoptimain- 
dole,  majorum  fingulari  virtute,  &  regniadmi- 
niftratione  le&is  atque  fapieatibus  viriscommif» 
fa  conjicere  licet ,  proavum  Emanuelem  ,  atque 
avum  Joannem  ejus  nominis  tertium(nam  pater 
decimo  fexto  fu#  aetatis  anno  e  vita  deceflit,  ut 
magis  quid  pofteri  de  illo  fpcrare  deberent ,  often-* 
derit,  quamcertum  imitationis  exemplum  relin* 
quere  potuerit  )  fumma  nimirum  alacritatc  i?ni~ 
tabitur.  Quorum  alter  aboccidente  ad  orientcm 
ufque  oceano  delatus  f  barbarifque  nationibus 
fuba&is  vi&or  ditionem  fuam  longe  lateque  pro* 
pagavit:  alter  partum  jamimperium  non  minore 
induftria  confervans,  iaepe  cum  Turcicis,  Afri- 
canorumque  regulorum  triremibus  fumma  feli~ 
citate  conflixit.  Barbaros  multis  vidoriis  fupe* 
ratos  in  fide  coniirmavit,  eofdem  idolis  concul- 
catis  Oiriftianifmo  initiatos  ad  manfuetius  & 
humanfus  vitae  genus  traduxit  >  melioribMfque 
inftitutis  &  moribus  aflfuefecit  ,  atque  imperii 
fui  fines  religionis  propagatione  ftabilivit» 

Adcrit  &  regibus  proxime  adnumeranda  ,  ac 
fortaife  aequanda  Venetorum  refpublica :  qu*  fi- 
cuti  inter  omnes  orbis  Chriftiaui  civitates,  non 
fecus  atqtie  fplcndidiffimum  aliquodfydus,  fua 
elucet  fapientia,  ita  6V  cetcros  totius  Itali»  prin- 
cipes  etfiperferatupromptos,  fuo  tamen  exem- 
pfo  ad  pulcherrimi  ta&i  gloriam  paritcr  fruendam 
magis  excitabit. 

Hos  cum  veftrorum  decrctorum  fautores  prom- 
ptiffimos  habeatis  ,  patres  ampliffimi  ,  profe- 
do  ut  vobis  ipfi  foli  defuiffe  videamim  ,  com- 
mittere  non  debetis  .  Nec  iilud  vos  torqueat , 
quod  huc  nondum  ad^crfarii  noftri  acceflerunt . 
Si  ertim  folita  pervicacia  veftrum  coafpedumre- 
fusjieat,  fi  iu  latebris  fuis  confcientia  vifti  de- 
Jitefcent,  fi  uaiverfc- ecclefi»  (  cujus  vos  perfo^ 
nim  fuftinetis)  jadicium  pertimefcentes  ,  veftra 
oraferre  nonpotcrunt:  fed  ficut  rei  deeluendis 
criminibus  defperantes,  fponte  fibi  «ihum  m. 
dicent  .  Tum  vos  Uiis  aqua  &  igauntcwiicetis, 


A  &  totius  ecclcfiae  communitate  privatos  ,  malis  A  K  KO 
diris,  fatanasque  addicetis»  Acnihilofecinsqu»  CHa^Ti 
controverfa  funt  definientes  ,  antiquamque  cc-      1553* 
clcfiac   difcipiinam   renovantes   ,    celeberrimum 
hunc  conventum  bona  cumpacedtmittetis.  Hoc 
avobispetimus,  patresampliflimi,  imoverope- 
rit,  inftat,  flagitat  totus  orbisChriftianus:  cui 
vos aiiter  fubvenire  non poteftis :  faxit  Dcus oj>ti- 
jonus  maximus,  ut&veftrasdignitati,  &  publkae 
neceffitati  mature  fatisfacere  poffitis* 

DlXh 


B 


CVIIL 


0  S  M  I    T  ji  L  M  M    ?  0  ^T  £  I  I, 

Dert&fenjts  ditecejts  fnsbjteri  ,  ftcr*  theohp& 
doiloris  ,  oratio  4d  fitcrofttnBi  ocawnnici  cm~ 
ciiii  fdtns  Tridentnm  convocAtos  ,  hdbit& 
ftri<t  tjuartt  cinerum  anno  4  Chriftt  n&to 
MOLXITt, 


T^nn^um  *nt*  editionem  Lovdnknfem  4nni  mplxvxi* 
h  lucem  edita* 


Etsi  vereri  merito  debeo  ,  cum  eam  ,  qnas 
hodicrno  evangclio  continetur  dodrinam  , 
aetcrni  patris  lumeu,  ac  fpiendor  Chriftus,  non 
nifi  idoneis  auditoribus  fummo  in  monte  com- 
municandam  ,  reliquam  vero  multitudinem  ad 
imum  ufque  montem  removendam  exiftimave* 
rit.  Nse  ego,  qui  deeadcminauguftiffimoorbis 
tcrrarum  concilio  ad  dicendum  aggrediar  ,  te* 
mcrarius  judicer;  tameninhactemporum  viciffi* 
tudine  cum  fupexiorum  dierum  hilaricatem  ,  ac 
epulasnon  majorum  magis  initituto,  quam  mo~ 
re  ,  habituque  naiurse  hodiern^  lucis  aolor  co- 
mes,  acefurialesmenfseconfequerentur,  in  qui- 
bns  architriclini  munus  a  graviffimisvirisdatnm 
mihi,  commiffumque  fit,  cui  vixaquae,  nedum 
vini,  quodfrequenteshominummorbi  flagitant, 
D  ad  apponendum  copia  fuippetat  ,  ante  ejus  ge- 
nua,  cujus  precibus  hydriae  ille  fuaviflimo  vino 
redundartmt  ,  fupple.sc  procumbam  ,  &  cceleftis 
illius  vini,  ii  non  quantum  accumbentium  am- 
plitudo  poftulat ,  at  certe^  quidem  quantum  te« 
nui,  parcoque  prandio  fatis  efle  poflit ,  angeiicis 
ab  ea  vocibus  implorabo  •  Ave  Maria  ♦ 

Cum  jejunatisi  nolite  feri  ftcut  hyfocrite) 
triftes .  MattL  6.  cap. 

Cum  multafunt,  Jegati,  cardinales  illuftrif- 
fimi ,  clariffimi  oratores ,  patres  fandiffimi, 
E  in  quibus  legis  cvangelicae  omnibus  numeris 
abfoluta  pr^ftantia  longe  omnibus  aliislegib^ 
antecellit,  8c  ut  fola  Deum  fibiau&orcmvendi- 
cat,  ita  fui  cultores  $c  viventes  adhuc  (  quoad 
ejus  fieri  poteft  )  &  corporis  vinculis  folutosia 
dcorum  quodammodo  fortem  y  numerumque 
tranfcribit:  tum  duoimjprimis,  quorum  eft  aite- 
rum,  qqod  non  verbis  folum  ,  quid  cuiqiie  f&- 
ciendum,  cavendumne  fit  ,  prarfcribtt :  fed  eam 
eft  a  fuo  conditore  prsfetcr  ceteras  praerogativam 
confecuta  »  ut  divinum  motum  animis  pulfio- 
nemque  infpiret;  qua,  quasabfe  pntccpta  funt 

ii  quu 


?9t 


Cosmi  Palm*  Fon 


jlh  wo  **  q«&u$  praseipnmtur,  re  ac  fa&is  praeftare  vc- 
CHMsTt  ******  *poffi«-  Namutexuhius  primi  parentis 
!$$$•  peceata  ea  omncm  poftcritatem  miferkrummo* 
Ies  ppprefler^t  ,  ut  incomparahilibus  £>ci  doiiis 
gratuitisfublatis,  naturalibus  iaefis ,  ac  imminu- 
tis,  ^mensdenfiffimistenebriscircumfufa  de  re- 
fumcogftitipnehumiliime,  &quiddam  abje&um 
faperet :  &  cupiditas  rationis  imperio  detreSUto % 
fempitcmum  cum  ea  b^IIum  &  implacabile  ge- 
feret;  ;  ita  fecundi  hominis  immortali  beneficio 
fa&umeft,  utquihominema  JQeoinu^amhypo- 
ftafin*  aflumptum  >  &  Chriftum  Jefum  terrarum 
orbi  fervatorem  datum  effe  conftanter >  firmiter- 
que  credideriat,  bonorum  omnium  fuorumfpem 
in  eo  cojlocarint ,  incenfis  carkalis  facibus  ada- 
mariat  y  tam  admirabilem  in  feipfis  rcrum  o.«a- 
nium.  commutatipnem  comperiant .  Ut  mens  di- 
vino  quodam  lumitie  iHuikataaltiusdiviniufque 
fapiat,  quidque  inrebusverum ,  quid  falfumiit  % 
longe  aliter  quam  ante  judicefc  :  cupiditas  vero, 
veteri  feri^ate,  &  acerbis  cum  mente  inimkitiis 
depofitis>t  ad  tantam  m&nfuetudinem  &  cuoi  ra- 
tione  concordiam,  traducatur  >  ut  omnibus  ejus 
imperiis  lubentiflime  faftis,  ia  fempiternam  c<£~ 
leftis  regni  pacem,  in  feipfa  jaminchoatam,  tan- 
dem  aliquando  cum  beatis  perfruendam  ard^n- 
liffimis, votis  incumbat .  Alterum  eft  iu  novum  at- 
<jue  ante  Chriftiaus?  ecclefiae  ortum  inauditum* 
Ut:  quicumqueilliusexpertes  fueriu.t  legiilatores  , 
adco  nihil  de eo  cogttarint  x  »t  ex  illis  non poftre- 
$ni  hoc  decus  orna.mentumque  noftrum  Chri- 
ftum  ,.quod  fe  id  efte£fcurum  profiteretur ,  om- 
nibus  irrifionibus  fubfartnaverint ,  convitiis  ve- 
$arint,  odio  denique  capitaliinflammati,  adni- 
teatibus  tenebrarum  poteftatibus  %  verberibus  , 
fuppliciifque  excruciatum crudeliflima morte mui- 
ftarint» 

Vetetes  fupetioris  vits  fordes  y  ac  turpitudi- 
uem  in  fidepi  fuam  jurantium  abluic  Chriftus; 
&  quos  gravioribus  ftagitiis  coopertos  fibi  ac  fuis. 
Jegibus  inimiciores  videt,  eos  majoribus  miferi- 
eordiac  vifceribus;  expetitos,  omnibus  corum  cri- 
minibus  fempkema  obiivione  deletis  >  in  fuam 
civi^atem  afcifcendos  curat:  contra  quam  alia- 
xum  rentm  publicarum  conditores  facere  folent, 
qui  quos  ia  aliena  a  fuis  Iegibus  morumconfue^ 
tudine  diu  multumque  verfatos  ,  inveterata  pec* 
candi  licentia  obftinatos  obduruiflevident ,  tan- 
tum  abeft  iit  in  fuamcivitatemadfcribant,  utab 
ea,  fi  cives  fafti  fpnt,  quam  longiffimeextermi- 
tiatos.  velint  :  exiftimantque  ,  fi  quamplurimi  a 
fuis  rationibus  abhorrentes,  ac  perditi  homines 
Jn  fuam  eivitatem,  tanquaminfcntinam  conflu- 
xerint,  noaiilos  a  fe  ab  amenti  acprofligataad 
famorem  ,  honeftioremque  vitam  revocandos  » 
S^ed  contra  fuis  corruptiffimis  ebrum  moribus  , 
taaquam  peftifera  tabep&flhnincivitate  graftan- 
te ,  quod  fanum  adhucintegrumqueduravits  ab 
illfs  corrumpendum,  civitatis  ftatum  peflumdan- 
dum,  ae  miferabilem  m  eam  vaftitatcm  irnpor- 
tandam.  No»  fic  nofter  legiflator,  nonfic,  fed 
falvum  facit  qtooi  perierat,  ambulantes  in  tene- 
bri$  Sfinumbramortis,  hoceft,  aKriffimisvitio- 
rum  &  igno.rantise  voraginibus  abreptos  ,  &  in 
mediam  Stygem  demerfosadlumen  cceli  fpirabt- 
le  excitat,  &  inufitataquadammedendiartc  noti 
illefanis,quod  ridiculum  eflet,  medicinam  facit, 
fedmalehabenteis,  feomnifalutisfpe  deplorata, 
a  eerto  exitio  ae  pefteadfalutem  certam  incolu- 
mitatemque  reducit. 

His  igitur  duobus  legisevangelicaeincredibiiU 
buiacpUnedivinisdonis  au&a  atque  cxaggcrata 


Tsii?  Dertuiensis^  jpi 

^  Chriftiaat  hominis  forte  ,  noa  jam  ut  fervus  &r  A  ^  H  0 
advcna,  autegeftatis,  inedi*,mortisfappIiciis,  chmsti 
aut  commutabifibus  caducorum   bonortim  pra:*      %$$}* 
xniis  propofitis,  in  oflicio  vix  mifereque  conti- 
nctur»  Sed  in  fanftam  civitatem  adfcriptus  atque 
in  ejus  civhatis  regis  regum  acdomini  domihan* 
tiurii  divinam  ftirpemadoptatus,  oculisinunum' 
fuae  felicitatis  auftorem  iac  parentem  Chriftum 
conjeftis,  intantibeneficii  commemoratione  to- 
tus  infiftit  ac  commoratur,  de  incffabilibusejus 
laudibus  nunquam  conticefcit :  fua  vero  omnia 
confilia ,  difta ,  fafta  ad  ejus  nutum  voluntatem* 
quemodcratur ,  cuife,  fuaque  omnia  accepta  rc- 
ftrenda  cfle  profitetur,  acpracfefertv  Opraecla^ 
ros  hocnoftro  tempore,  Chriftianas  libertatis  af» 

3  fertores!  ovindices!  oegregiosplane,  utajunt, 
ovium  cuftodes  lupos !  Tu  mihi ,  cum  habenas  in- 
domitae  atque  efferenti  fefe  licentiac  laxes:  laxes 
dicoi  cumopportunitate,  impunitateque  prapo* 
fita,  incites,  pungas,  ac  veluti  flagcllisquibuf- 
dam,  calcaribufque  aduras  ,  lacercs  ,  confodias 
cceleftis  illins  Jerufalem  fpeciem  ac  formam  (ad 
quam  mentisnoftraeaciem,  quantum  terrena  h«c 
moribundaque  membra  non  hcbetant  ,  dlrigere 
debemus  )  in  univerfo  ecclefiae  catholicae  ^di- 
ficio  imitari  &  adumbrare:  in  firtgulis  veroho- 
minibus  imperium  rationis  fundare  ac  ftabiiire; 
aut  malas  cupiditates  parituras  unquam  putas  ? 
Sed  homines  quamvis  fexcentis  fcripturae  ac  pa«*  . 
trum  teftimoniiS}  fexcentis  conciliorumdecretis 

C  confixo^  ,  tamen  nihil  redum  ,  nifi  quod  ipfi 
iomniant,  ufquequaqueputantes  omittamus:  & 
ad  ea ,  quae  ex  fuperiori  difputatione ,  tanquam  a 
fuofoniedimanant,  paulatimaccedamus. 

Et  profedoitafereshabet,  patres  fanaiffimi» 
ut  hic  noftre  mentis  illuftrator,  cupiditatis  do^ 
mitor  ,  culpac  condonator  ,  Iibcrtatis  aflertor 
Chriftus,  quorurn  animus  ardentioribus.  earita-* 
tisflammis  exarferat,  non  ille  quidem  eosgravio-. 
re  fervitutis  jugo  premendos(quid  cnim  libera^ 
tori  indignius/  j  fed  tanquaam  parens  optimus; 
fan&iore  filios  familiares  difciplina  educandos  » 
informandofque  putarit  ,  quod  ut  faceret  in 
tnontem,  hoc  cft,  inpaternse  majeftatis  celfitu-. 
dinem  cvcdlus,  infuodivin^  fapientiaeregno  in- 

0  liftens,  divina,  nonmoreloquitur  humano ,  fed 
patris,  &  fuo  unoj-eodemquefpiritufunditora* 
cula.  Adquaminterioremtanta:  doftrinae  fubtk 
litatem,  figregaria,  quaseumfequebatur,  muk 
titudo  admHIa»  non  cft,  non  philosophorummo- 
re,  fumi  venditorum,  fuas  illas  nugasineorum 
tantum  aures,  qui  auro  fibi  eas  appcndiffent  , 
remotis  arbitris  iriftillanrium  ,  tantum  cuiquam 
bonum  invidit*  Sed  ut  in  rerura  natura conftan- 
tium  ortu  a  parvis  ac  debilibus  corporum  initiis 
ad  perfeftam  fit  magnitudinem  ,  firmitatemque 
progreffio;  ita  quos  communibus  etiamdum  vir- 
tutum  officiis ,  tanquam  lafte  infantes  aiebat ,  cx* 
quifitis  j>erfe&«  honeftatis  inftitotis*  6c  divinio- 
remfublimioremquevjtam  fpirantibus:  tanquam 

E  folidioribus  cibis,  &  magnam,  ut  re&e confice- 
rentur,  ftomacht vim poftulantibusnon  judicavit 
obrUcndos.  Dequa  utraquedivinasdoftrinaepar- 
te,  quantum  ad  hodiemi cvangelii lcflionemat- 
tinet,  dum  pauca  breviter  dicimus  ,  peto  a  vo* 
bis,  patrcsfandtiffimi,  ut  qua  me  benevolentia 
haiSenusdicentemaudiftis,  eademad  exitum  uf- 
que  profequamini» 

Quanta  fit  temperantiae  in  omnem  humanas 
vitsepartemvis,  drutilitas,  feu  privatum  corpo- 
ris,  animi,  &familixcujufquebonum,feuopti-. 
mum  rerum  publicarum  ftatum  fpe&cmus  ,  cx 

ea 


An  ko 


7S3  CONCIO   AD  PATRES    CONClLll    T  R  I  D  BNT.  H  A  B  ITA.  f9$ 

co  facile  intclligi  potcft.  Primum  quod  medico- 


ChRIsti  xnm  PriflccPs  Hippocrates  in  fuis  illis  brcvibus , 
j5$!»  &  ccrtiffimam  veritatem  contincntibus  fcnten- 
tiis,  quasilie  dwpi<ri*&  vocat,  bonae  etiam  vale- 
tudinis  tmtipti  eflc  fiatuit  :  quo  vcrbo  illud  fi- 
gnificatum  voluitmedicus  fapicntiffimus,  ut  pa- 
rens  filios  non  procrcat  modo ,  fed  etiam  alit  t  Sic 
cibi  quoque  ac  potus  modcratione  non  fanita- 
tcm  modo  in  humanis  effici  >  gigniquc  corpori- 
bus,  fcd  partam  ,  &  tanquam  procreatam  rcti- 
ncri  abeadcm  &confervari.  Nec  verodcnatura- 
libusanimibonisquamdiu  loquimur,  Ariftotelis 
au&oritas  repudianda  eft,  quiiniis,  quos  fcri- 
bit  de  moribu;  Iibris  continentiffimorum  homi- 
num'j  majorum  fuorum  prudcntiam  magnopere 
admiratur,  quod  temperantiam  lingua  fua  <r^&- 
sunv  ,  quafi  cragowiy  tW  tppiwrw  appcllandam 
exiftimaverint. 

Fingamus  enim  aliquem  tanta  incitatum  corpo- 
ris  voluptate,  quantapercipipoteftmaxima,  ne* 
mini  dubium  effe  debet ,  quin  tamdiu  dum  ita  gau- 
deat,  nihil  agitare  mente,  nihil  rationc,  nihil  cogi- 
tatione  confequi  poffit ,  quocirca  nihil  tara  peftife- 
rum  quam  ftimulansinhominibusquife  praeftare 
ftudent  cetcris  animantibus,  veluuin  pccoribus, 
quac  natura  proaa  ,  &  ventri  obcdientia  finxit , 
agrcftium  libidinum  appetitio .  Siquidem  ea  ,  cum 
majorfit,  omnc  animi  lumen  extinguit .  Contra, 
quid  homini  melius,  quid  hominc  dignius  ca  , 
quae  epulis,  exftru&ifque  menfis  &  frcquentibus 
poculis  facilecaretfrugalitate,  caret  vinolehtia  , 
crudelitate,  &infomniis:  caretvoluptateomnium 
efcamaIornm,qua  multofaciliushomines ,  quam 
pifceshomocapiuntur,  caret  turpiflimarum  libi- 
dinum  agrcfti,  acfuriofo  dommatu:  iifque  vin- 
culis  vitam  relaxat  ,  quibus  quadrupedem  con- 
ftringi  miferrimum  eft .  Namcumhominisexcel- 
Icntia  in  eo  maxime  cernatur,  quo  ipfe  ccteris 
animandbus  anteccllit  :  qui  earum  voluptatum 
foetidiffimocoeno  fe  involverunt ,  quae  funt  brutis 
tnaxime  propriae,  omnibusfefuismaximisdonis, 
omamentifque  fpoiiafle  ,  omnem  hominis  nobi- 
Iitatem  ac  praeftantiamrepudiaffe,  &inhominis 
figuraimportunam  beHuae  immanitatem  adamaf- 
fe  vidcntur .  Jam  fi  homines  ad  vitae  communio- 
nem  colcndam,  cujus  caufa  tributa  nobiseft  vox 
&oratio,  nati,  fa&iquefumus,  eaque  ex  fingu- 
larumfamiliarum,  quafi  primo  feminario,  orta 
in  urbem,  regnorum,  ac  populorummagaitudi- 
nem  excrefcit  ,  quale  illud  tandem  futurum  eft 
imperium  ,  aut  patris  in  adolcfccntes  Iiberos  , 
quorum   corpova   propter   fenfuum   vivacitatcm 
ad  omnes  libidines  propcndcntia,  maximis  ani- 
mi  perturbationibus  ,   non   fecus   ac  commoto 
mari,  faxa  undis  furcntibus  tunduntur:  autheri 
infervos,  inquorumdepravatis  ingeniis  tam  in- 
finita  voluptatum  appetitio ineft ,  ut  nepiftrino 
quidem ,  ac  loris ,  imis  infixa  fenfibus  avelli  extra- 
hique  poffit ,  nifi  ex  coneinentiae ,  moderationis , 
ac  tempcrantiae  legibus  honeftaindomodifcipli- 
naducatur?  QuiddecivitatibttSjpopulis^  genti- 
bus  regcndis  dicam  ?  potcftnccapitalior  peftis  aut 
corumquiparcnt,  auteorumquipraefunt  animos 
invadere,  quam  voluptatisavidae  libidincs  ad  ea 
quae  potiunda  concupivcrunt  ,  temere  effrenate- 
que  incitatse?  Hinc  patriae  proditiones,  hincre- 
rumpublicarum  everhones  :   hinc   cum  hoftibus 
clandeftina  colloquianafcuntur:  nulluradcnique 
magnurn  facinus  cft,  ad  quod  non  libidovolu- 
ptatis  impellat, 

Apud  regem  Pyrrhum  ,  populi  Romam  ho- 
ftcm,  efle  quofdam,  qui  fe  fapientcsprofiteren- 
Cmth  GtnttM*  Tom.  XXXIII, 


A  tur,  doccrcntqucomnia,  qu*  facercmus ,  advo*   a  n  n  o 
luptatem  cfle  rcfercnda  ,  cum  M.  Curius  &  T.  Christi 
Coruncanus, contincntiffimi  homincs  Romani  au-     »5«5* 
diflent:optarunt  utidSamnitibus,  ipfiquc  Pyrrho 

pcrfuadcrctur,  quo  facilius  vinci  poiTcnt ,  cum  fc 
voluptatibus  dediflent  .  Annibalcm  quidcm  cer- 
te,  memoriaeproditumeft,  quamdiufe,  fuofquc 
milites  inmititariiaborc,  ac  paticntia  continuit  s 
maximis  cladibus  Romanos  afteciflc  ,  atquc  in 
tantum  eos  difcrimen  adduxiflc  ,  ut  de  impcrio 
pro  quo  decertabatur,  deque  urbc  dcfcrcnda  co- 
gitarcnt.  Scd  cum  a  variohoftium  armorumque 
genere  invidus  plurimis  vidoriis  clatus  ,  Ca- 
puam  fe  in  hybernacontuiiffct,  &inurbeomni- 
bus  deliciis  affluentc  ,    apparatiffimis  hofpitum 

g  menfis ,  & omnium  voluptatum  iilcccbris fc ,  fuof- 
quc  militcs  cnervaflet  »  animi  ac  corporis  vir^s 
fregiffct,  fignis  curii  Marco  Marcelio  collatis  ^ 
fufum  fugatumquc  turpiffime  intellexit ,  qui  Al~ 
pium  juga  nivibus  pruinifque  obfita  incrcdibili 
animi  ac  corporis  robore  fuperaflet ,  Capuanorum 
inflrudiflimisconviviis ,  viao,  fcortis,  quafivc- 
nenatispoculiscorruptus,  jamdcfugapotius,  ac 
dedecore ,  quam  de  imperio  8c  gloria  fibi  in  poftc* 
rum  cogitandum .  Sed  quid  ego  cxterna  comme- 
moro,  cumdomefticisabundernus? 

Numquam,  ita  mc  Deus  amet,  Chriftiani  rc- 
ges,  quidominibclla,  nonfuabeliabant,  majo- 
rem  viftoriae  fpem  in  gladiis  quibus  cingebantur, 
quam  in  jejuniis,  quibtts  macerabantur  &Chri- 
q  ftianae  vitae  aufteritate  collocandam  putarunt  , 
Theodofius  imperator  ,  caftris  cum  Eugenio  ad 
Alpium  radices  collatis,  cum  Joannis  JEgyptii 
eremitae  divina  praedidione  certiffimam  fpem  vi- 
ftoriae  animi  concepiflct  ,  poftridieque  cum  ho- 
fte  certare  decreviflet,  dicm  ac  noftcm ,  quae  in* 
terceffit,  fine  cibo,  ac  potu  infomncm  orando  , 
divinaque  meditando  traduxit,  quafingulari  in 
Dei  virtute  fiducia  collocata,  aptiffimoque  reli- 
giofse ;  tempcrantiaecultu  declarata,  Chriftianiffi- 
mus  imperator  impetravit:  uteoipfo,  quoacies 
infeftis  fignis  concurrcbant  ,  temporc  ,  maxima 
tempeftate  fubito  coorta  ,  tam  vehemens  \'entus 
adverfariorumora  verberabat,  ut  nonmodo  tela 
fuorum   militum    manibus   admirabili    procella 

j)  erepta:  fed  quaeab  ipfifmet  Eugenianisjacieban» 
tur  ,  furentiliimis  turbinibus  retorta  in  hoftium 
corporibus  defigerentur  ,  tantamquc  ftragem  fi- 
ne  ullo  fuorum  iaboreederent,  ut  ad  unumom- 
ncs  tanquam  fra£to,  illabenteque  coelo  itrati  , 
contufique  fint.  Quae  militaris  difciplinae  &  vi- 
t»duriffimaparfimonia,  poftquam  dilapfa  diifo- 
lutaque  eft,  luxu  proea,  omnique  intempcran- 
tia  ia  animis  hominumgraflante,  dcliciiscolli- 
qucfafli,  imperii  magnitudincm  tantam,  ut  ex 
ejus  quamphuimis,  8c  longiffime  inter  fediftan- 
tibus  provinciis  ,  plufquam  fexccntos  cpifco- 
pos  in  Chakcdonenfe  concilium  conveniflc  lc- 
gamus,^  non  modo  ita  amifimus,  ut  Chriftiaao- 
rum  aliquando  fuiflcvix  credamus.  Sed  hispau- 

£  corum  regnorum  anguftiis  circumfcripti,  a  Ma- 
hometanis,  haereticifquc  vexati  ,  Iocum  in  quo 
pedem  tuto  ponamus,  vix  reliquum  habeamus  „ 
Quod  fi  Romanorum  virtutibus,  in  quibusnul- 
la  hac  ipfa,  de  qualoquimur,  temperantia  ma- 
jor  fuit  ,  orbis  terrarum  imperium  praemio  da- 
tum  ,  tributumque  effe  Auguftinus  aufior  eft  : 
jure  ple&imur  ,  noftrifque  maximis  peccatis  & 
Graeciae,  Ungariae,  Pannoniaeque  provinciisnon 
ita  pridem  expuifi  fumus,  SfiuAfiam,  &  Afri- 
cam  ,  in  quibus  olim  Iatiffimc  regnavimus,  in 
tniferam  a  Turcis  feryitutem  abripimur  ♦ 

L I  Hanc 


19$ 


Cosmi  Palm^  Fonteii,  Dertwsen&is, 


Hancigitur,  p^trcs  fataaifTimi  >  virtutijm  tan- 


Mft  lu 


^J*  um,  qaabaibarisChriftunitCFforiftwidiniqoe 
i^  fueruat,  animi  corporifqueviresreHnuerimt,  ad 
omnes  pnrclaras  artes  -,  omnemque  honeftatem 
incenfi  inflammatiquc  funt  ,  non  ia  eecbfiaftko 
prdine,  (qtticumiitadmomismyfteria,  adquae 
mea  fcftinat  oratio ,  aitdienda  admiflus ,  &  ia  al- 
tiorem  fan&ioris  vit*  gtadum  evocatus  ,  coatra 
hiec  cemmunia  virtutum  officia  peccare,  ut  cre* 
deodumnoneft?  ita  l^fortetaotumfceluiconcu 
piat  flagitiofum  ac  deteftandum } fed  «n  *lm ,  pa- 
tres  fanai0imi ,  Chriftianae  rqipablic*  ordinibus , 
qui  ad  itmim  montem  conftitetunt,  renovatere* 
gam,  prineipum,  popalarum  mares  ia  miferatn 
vitiorum  cplluviem  precipitantes  ,  ac  importu- 
mffimis  ta&us  guftatufque  fenfibus  omnia  dan~  B 
ies,  omniaiaduIgentejjCorrigitesJaxum,  lafcU 
viamque  refecate,  tolfi.te,  k  quod  perv.osipfos 
optime  intelligitis,  fic  habetote  ^nee  itbidine  do~ 
smnante  reiigioni  Jocum  efle  omnino,  necinvo* 
iuptatis  regno  pietatem  pofleconfiftcre.  Exphi* 
lafophis  Zeuo»-<jui  &  voluptatis  titillationere* 
fpuenda,  &  doloris  perpeffione  fumenda  praeter 
csterosmaximeexcellttis;,  deDeiprovidentia.,  dc 
immortaiitate  ammorum*  4e  prsmiispoft  haoc 
vitam  bonorum,  nvUorum  fupplicus  ,  quantum 
quidem  •■percxignodepravat*nattt«  Iumine  can~ 
ftqui  poterat,  ea  fenfit,  quaecorre&ioneadhibi* 
ta  a.-noftrtsplacmsnonfintomninoaliena.  Con*  C 
tra  Epicurus,  inventor  veritatis  ,  &  architeftus 
beatse  vit&  a  fuis  iaipie  nefarieque  nominatus  , 
qui  teftificatur  ne  intelligere  quidem  fepofteubi 
fit,  aut  quid  fit  fummnm  banum,  pneteriilud 
quod  aut  eibo  autpotu,  autohfceena  voluptatq 
capiatur,  dc  religione  quid  fenfit? 

Humana  ante  oculos  fadecum  vita  jacetet 
in  tcrris opprefla  gravi  fub  religione , 
Qu$cap.uteco&fi  rcgionibusbileadebat 
Horribifi  fuper  afpe&u  mortalibus  inftans 
Primum  Gcajtts  homo.  momles  tollere  contra 
Eft  oculos  aufus ,  primufque  obfifterc  contra * ^ 
Ergo  quod  gigamum  more  teterrimum  reli- 
^ioni  bellumindixiffet,  abeopoeta,  quiamato 


7& 

onte  docet,  petamusv 


A  fti  do^rina,  quam  hodie  Ji«  uiujuc  uutci,,  pwt*u«ua  *  a  «t  h  o 
Longe  aiuus  ,  ac  fablimius  vit«  genus  quam  CkrJsti 
quod  multitudini,  hocefchominumquaex  parte  7$$$. 
hominesfunt,  focletaiiconveniret,  fupremi  pa- 
tris  fapientia,  Chriftusprimuspofthominescon* 
ditos  judicaturus,  &  inauditam  animorum  ma* 
gis  quam  ccrporum  communibncm  proditurus  , 
montem  eum  apoftolis  confceodit ,  lcgem  illam 
jam  olim  cariffimo  fuipopuHduftori,  acprinci- 
pi  Mofi  a  feipfo  in  Sina  datam ,  non  ut  folveret » 
ab?ogaretve(  qui  enim  id  faceret  is,  in  quem  mu- 
tatio  ,  aut  viciffitadinis  adumbratio  nulla  cadit  ?  ) 
fed  homiuum  ignoratione  ,  pravifque  moribus 
coliapfam  ,  depravatamque  ut  compleret  atquc 
iaftauraret.  Ne  concupiicito,  induabus  tabuiis 
incifum  cum  eflet  ,  uiquc  adeo  ea  Icge  tnores 
hominum  correai  non  fuat,  ut  corumnatuiam 
vetitum  fcmpernitentc,  non  aliter  inomnes  im* 
modcratas  appctitiones  effr^naii  proruperiot  , 
quam  cmlcant  abruptis  habenis,  excufloquc  do- 
mitorc  ,  apertiflimam  nadi  campum  indomiti 
generoforum  pecorum  pulli.  Earum  radicestam 
alte  in  hominum  animosdeuuflasutexfcinderet, 
&  vineam  fuam  optimus  agricoiafpinis,  yepri- 
bufque  deformatam  ut  perpufgaret ,  noti  iltis  tan- 
tum  apoftolis  ,  quos  ocutis  corporeis  pr*fcntcs 
intuebatur,  (quiadprimospaternaemenfas  accu^ 
bitus  breviincoslumevocandicumfarctit,  eccle- 
fise  fuse  ,  quam  in  finem  {xculorum  duraturam 
condebat  ,  'prscefie  pcrpetuo  non  poterant  )  fed 
vobis  quoque,  patres  fanCtiffimi,  legitimis  apofto* 
lorum  fuccefloribus  (  quos  multo  clarius  seternis 
divinitatis ,  quam  iilos  ipfos  corporeis  humanitar- 
tis  oculis  perfpiciebat)cumaHadivinaefapienti3e 
«^yfteria,  concupifcentiae  fibras  ex  animtshpmi^ 
uum  radicitusentirpantia,  tumre&am  jejunandi 
rationem  apoftolkis  hominibusdignam,  a  Pha- 
rifaica  omnino  abborrentem  tradjdit :  Non  fum  -fi- 
cutieterihominum,  rap^orcs,  injufti,  adulteri , 
jjejunobis  in  fabbato ,  jaftat  •  Hypocrita ,  &  faftu» 
lupercilioque  elatus,  alios  praefeomnescontcm* 
ncas,  quosdefpeftui,  ludibrioquehabet ,  fuije* 
junii  laudatoreshaberecupitt  Qaid  hoc  malum 


riopoculoininfaniamadaausfcribkur,  maximis  D  perverfitatis ,  quid  amentia;  ,  Phariiaee  ?  bonis 


in  ccelum  laudibus  panitur  * 

pe  hasreticis  yero  omnibus  fic  omnino  ftatuo, 
nullam  unquam  jam  inde  a  condita  cccicfia 
adhuc.cxtitiflc ,  qui  fi  non  ipfamet  yoluptatis fea- 
bie,  prurituque  cxarferit(cjua  cx  fcintilla  ple«* 
que  omnes  haprefes  incendio  conflagrarunt  (  in- 
fano  certae  gtoriae  appetitu ,  &  faftuintolcrabili, 
&  exuhante  e»  hisipfisnatalsetitia,  acgeftienre 
( in  quorum  moderatione  modeftia ,  manfuctudo , 
tcmperantia  vcrfantur  )  praeccps  abtatus  fit.  De 
feda  vero horum  noftri  tcmpoiis  ingluvic ,  cjui  ia 
tuenfas  veaiunt,  qui  crudi  efferuntur,  qui  nun^ 
qtiam  orientem  folem,  nunquamocctdentcm  vi~ 
dent,  quidloquar,  patresfanaiffimi,  aut  quid 
taceam  j  autquo  tantam  morum  turpitudincm  eru^ 
pturam  exiftimem?  an  ut  Baccho  iterum  acVc- 
neri  ab  illis  templa  dicentnr,  an  utiteromtur- 
piffima  vota  nuncupentur  ?  an  \xt  facra  repetan- 
tur?  au  u|,fojdiffimaBacchanaIia,  Thyrfi,  Hy- 
brides  fevocentur  ,  an  ut  Bromium  ,  Euyum  , 
Bifgeouum  ,  facrati  hi  parietes  refonent  ?  Et 
profe^lo  jam  aderunt  omnibus  bacchantib^s  foe» 
diores  lymphati  Adamitss,  qui  ut  illiinPhry- 
gia,  fic  Hi  in  Batavia  nati,  fatanx  furiis  exa- 
giutit  attoniti,*nudi,  hasipfasaras,  has,  in* 
quam,  fanftiflimasaras,  indifcriminata ,  nefan- 
da,  dcteftabili  Iibidine  deturpent.  O  temporal 
O  more&Sed  nosharum  miferiamm  folatia  aChri- 


quamplnrtmis  placerc,  laudari  a  laudatis,  qul 
quicquam  fapiunt  ftudent ;  tu  cum  omnes  fufqu^ 
deque  habcs,  tanicncx  iliorum  vocibus,  oculis, 
nutuque  habeas  ?  Videri  te  ab  illis  jejutuntetn 
tanti  facias,  ut  facici  kumanae  naturalcmhila^ 
ritatem  tetrica  quadam  feveritatc  ,  &  affcftato 
pallore  extermines  ,  in  camque  transformes,  ut 
tanquamperfonatus  quidam,  ncque  tui ,  ut  cgo 
puto,  ncqueaHorum,  uttu  putas,  ftmilis,  om- 
nium  in  te  cculos  oraque  convertas  ?  omnium  iftse 
tu^e  nugae  digitis  monftrcntur  ?  tamhumiliabjic- 
ftoque  animo  fis,  nt  viliflimts  dominis  fcrvire 
non  recufcs?  Sr  maximamtuijejuniimercedemia 
pravishominum  judiciiscoHoccs  ?  non  auramali^ 
E  quamappetasfaiutarem,  quamoriensfo!  juftitiae 
fplendidilfimisorisfui  radiis  cxcitet ,  &  vohmta-, 
tis  tufc  quafi  arboris  uberes  fruftus  recreet  ac 
fbveat.  Sedhorribiliseos  Aqnilonis,  aquo  om- 
nepanditur  malum,  ftatusverberct,  verrat,  cx-* 
cutiat,  folia,  ramos,  ipfum  deuiqueftipuemin 
tcrram  proftcrnat  ? 

Sed  vidco  quo  tandem  Pharifeeevadas,  do- 
mos,  fortunafque  viduarum  omni  ftudio  acco« 
gieationeinvafifti,  earumbona,  quas  longaora- 
tione  circumventus  folitudine  ipf*  fraudibus 
tuis  masirne  patere  perfpicis  imxnanibus  iftis 
faucibus  dcvorafti  :  nec  intolerabilis  te  modo 
fwperbia,  fcd  profunda  quaedam  avaritia  ,  dno 

inter 


7$7 


AD   PATRES    CONCIL  1  1    TrIDBNT.     HABITA. 


798 


*r  -^  inter  fc  msbtime  propugnantiamalavexant;  Ne~  A 
Csitisti  *ltte  €§°  ^f°fm*u$  t€  foiffe  monftrum  interris 
i$$>  uilumputo,  tamcxconttariis,  diverfifquc  &rin- 
ter  fe  pugnantibusftudiis,  cupiditatibusconfla- 
wm»  Sed  dealbate  paries,  nonnetenuilisomnt* 
no  fundamentisnixum,  inciinatum,  ad  propen- 
detuem  ruinam  vides?  nonne  olentcmiftamani- 
mam  cadaverofo  ifto  ex  corpore»  quafi  ex  fepul- 
cro  exhalantem  turpiffimis  flagitiis,  impuritati* 
hufque  fufceptis  ,  teterrimum  quiddam  ,  quod 
circumfufum  late  aerem  cofrumpat  ,  narefquc 
graviffimeoffcndat»  fatcre  fentis?  Contra  hanc 
Fharifseorum  falfam,  iaancm,  vanam ,  cum  veram , 
folidam,  expreffamChriftusnos  jejunandi  ratio* 
nem  doceret  ,  ftatuit  ut  fi  fide  ,  fpe  ac  caritate 
addu&i  ,  fui  jejunii  mcmoriam  rccoleremus  ,  &  B 
quam  ipfe  poft  illos  ^o.dics  fcmem  propter  no- 
ftram  falutcm  pertultffct,  cjuspartcmfaltcmali- 
quam  pro  nobis  tolerare  non  dubitaremus;  hscc 
ex  eo  coeleftia,  divinaqucbona  percipercmus  • 

Primum  ut  cupidhatcm  noftram  contra  legem 
juftiffimam  pcrpetuo  rebeilantem  ,  cjufque   im- 
peratis  parcrc  rccufantem,  Icgis  imperio  affuefa- 
ccremus  ,  crcftafquc  cjus  ccrvices    fuaviffimo 
Chrifti  jugo   fubderemus  ,   &  impotentiffimum 
quo  premimur  voluptatumdominatum  a  corpo- 
rc  feniibufque  noftris  depcilcrcmus  ;    ac  qucm* 
admodum  primus  homo  vcteri  humani  nominis 
hofte,  at  animorum  fimul  ac  corporum.  noftro- 
tum  voraciffimo  helluone  impulfore»  in  vetitum 
hortante,  gula »  cibum  invalit ,  &  raomentaneam  C 
guftus  dclcclationem   cum   perpctuo   dolorc  & 
cxiliocommutavit:  ficfeau&oreac  ducciifdem, 
quae  ipfepriusalteimprefferat,  aufteritatis  vcfti* 
giis  infiftentes,  &  graviffimae  crucis  fu«  partcm 
quaravis  nimiam  tollcntes  conceiforum  ciborum 
abftincntia  quafi  poftliminio  in  ccclum  redire- 
mus,  Deniqiie  ut  blanda  illa  malorum  omnium 
cbnciliatricc ,  voluptatis  titiliatione  procul  a  no- 
bis  jejunio  cxtcrminata  *  corpore  intermortuo  , 
animi  vcro  divina  ac  immortali   natura  cixufci- 
tata  mentem  noftram  ab  obje&arum  rerum  cu- 
ra  ac  foiicitudine  libcram  ad  cceleftium  contcm- 
plationemaltiuserigercmus,  &  tn  pneparatis  no- 
bis  praemiis  confequcndis,  quacnequc  oculus  vi- 
dit,  neque  auris  audivit,  ncque  in  cor  hominis  D 
afcenderunt  ,  omnem  laborem  »  operam  ,  indu* 
ftriam ,  cogitationem  locatcmus :  &  Danielem  va* 
tem  imitati,  qui  ad  divinas  revelationes  clarius 
perfpicicndasjejuniisprius  fe,  corpus,  animum- 
que  perpurgavit  :  ipfi  quoque  quo  plus  de  cor* 
poris  gravitate  dctraxifiemus,  eo  facilittsin  coe- 
Jeftium  amorem,  &  ftudia  vifionumraperemur* 
Poftremo  qui  dimitti  nobis  peccata  quotidie  pe- 
timus  ,   quorum  frequentibus  maculis   afpergi- 
mur  ,  jejuniis  cas  ut,  ablacremus  ;  juftiti*  enim 
ratio  hoc  poftularevidetut,  utquamvoluptatem 
ia  iliis  patraadis  capimus,  aliqua  eam  moleftia 
compcnfarcmus,  quonoftrac  obedicntisc  cuhu  in 
Deum  Voluntario   ad   fupremam   iilam   Chrifti 
obcdicntiam  qua  fe  pro  nobis  morti  obtulit,  re-  £ 
lato ,  cmcis  meritis  nobis  applicatts ,  pro  maximis 
pcccatis   paululum   modo    fupplicii  clementiffi- 
mo  patri  fatisfaciat:  &  qui  hortantijoheli,  ut 
fanftificarcmus  jcjuaium  ,   ccetum  yocaremus  , 
*•!•  *»       paruimus  ,  ab  codcm  audire  mcreamur  ;  ZtUtm 
tfi  dominus  ttrram  fitam  ,  &  fefercit  populo  fuo  . 
Haccquumfacimus,  caput  noftrum  ungerc,  & 
faciem  lavare  jubemur,  qua  vetcrumhilaritatem 
jfuam  declarantium  confuctudinc  ,  cum  hypocru 
tarumfifta,  fimulataque  triftitia  cx  adveri^  pu- 
gnante  illud  nobis  myftice  fignificatum  graviffi- 
CcndL  GtncraL  Totn.  XX XIII* 


mi  hujus  loci  intcrpretes  doccntj  ut aPharifaica   a  kho 
ratiune  longiffimc  dis|undi,  tribns  jejuniorum  »Chhisti 

?|uac  fiipra  dixt,  a  Chriftoconceffisdonis,  quafi  *$fh 
uaviffime  olentibus  unguentis  ,  caput  noftrum, 
quiCUriftuseft,  perfundamus,  &fervosnosinu- 
tiles  non  inficiantes,  &  quae  habemus  ab  conos 
acccrifle  omnia  profitcntcs,  divinam  «terni  pa* 
tris  approbataonem  ,  non  inanes  ieviffimorum 
hominum  rumufculos  cxpctamus:  mox  faciemi- 
nimcextcrminata,  idcft,  inhumanitatc,durita- 
tequc  depofita ,  hominis  natanc  maxime  aptam  in 
homines  humankatem ,  clcmcntiam  ,  beaignita- 
tem  afluraamus  ,  hoiphes  asdibus  rccipiamus  , 
cgcntibus  auxilium  non  ncgcmus,  nudos  opibus 
tegamus,  affli^osfortuniscxcitcmus,  omnia  d£~ 
nique  caritatis  officia  facientes,  vitam  morcfque 
noitros  non  Dco  modo  cordium  infpeclori  ,  lcd 
iis,  quibufcumvivimus,  &finguladifta,  fada, 
quaii  faciem  noftram  intuentibus  ita  probemus, 
ut  una  nobifcum  coeleftcmpatrcmomniumbono- 
rum  fontcm  incxhauftum  agnoicant ,  &  quam  ma- 
ximis,  utaequumeft,  laudibuscumulcnt  • 

His  fanftiffimis  vitae,  ac  perfe&iffimorum  jc- 
juniorum  pracceptis  a  Chrifto  hodic  in  monteia* 
formati  apoftoli  cum  ia  cis  conftaatiffimeperfe* 
vcrareat,  &  orbem  tcrrarum  evangclii  doctrina 
percxiguo  temporc  compleverunt,  &  cosfuimu- 
neris  iucccflbres  reliquerunt  ,  qui  magiftrorum 
fuorum  veftigiis  preffis  ,  eam  funt  apud  omnes 
mortales  audoritatcm  confccuti  ,  ut  cx  illorum 
diciis,  tanquam  divinis  oracutispcndcntcs,  &a 
fidcquamipfi  docerent,  ne  tranfverfum  unguem 
dcclinarent,  &  de  eorumvitaefaa&itatetamma- 
gaificc  fcatireat,  ut  eam  dcmum  bonorum  fuo* 
rum  partem  optimc  collocatam  exiftimarent , 
quw  corum  confilio  divino  cultui,  &  paupcrum 
miCeriis  fublevandis  confccrata  cum  cifet  ,  cjus 
potiundae  ac  difpcrtiendae  libcram  illis  potefta- 
tcm  pcrmitterent  •  Quid  enim  homincs  pruden- 
tiffimi  fan&ts  fuis  rationibus  accommodatiusfa* 
ccre  potuerunt,  quam  ut  &  morum  vit*que  ma* 
giftros,  tk  fortunarum  fuarumdifpcnfatores,  8s 
calamhoforum  patronos  cos  potifitmnni  cxopta- 
rcnt,  quos  pcrfc&iffima  intcgerrimse  vitas  infti- 
tutaperfequentes,  &injcjunii$,  orationibiis,  ac 
apoftolica  carnis  macerattonc  aetatem  agentcsad 
tam  divinum  munusaDeo  vocatos  viderent,  ut 
do&rinam  &  facramenta,  Iptriuulia  animorum 
alimenta,  Chriftiano  populo  fuppeditarcnt  ?  A 
quo  majorum  curriculo  poftquam  dcflcximus  , 
tam  Ionginquc  difccflimus  ,  ut  vix  cjus  tenuia 
hodie  vcftigia  in  ecclefiaftico  ordine  appareant, 
tantis  tum  praefcntibus,  tumimpendentibus  ma- 
lis  urgemur,  ut  fi  nunc  capctfcqucrcr,  diesmc 
citius  quam  oratio  dcficeret . 

SedmalodcillisapudvosPP.SS.  qui  xque,  ac 
xpfc  intelligitis  ,  tacere  ,  ^uam  commemorando 
&  acerbiffimum  quem  animo  conceptum  liabe- 
tis  ,  dolorem  atigere  ,  veftraquc  pe&ora  cffode- 
re,  &  cx  infinita  caiamitatum  Iliade  perpauca 
diccrc,  ac  ad  fontcm  quidcm  ,  undeomncs  illae 
ia  ccclcfiam  Dei  redundarunt  ,  digitum  inten- 
diffe  ,  &  quse  prudens  praetereo  in  veftra*  PP, 
SS.  exiftimationc  potuifle  huic  homtni  fatis  fit  . 
Quid  quod  ad  iram  Dei  noftris  excitatam  pcc- 
catis  avcrtendam  maximum  in  jejunto  pofitum 
fuit  fcmper  prxfidium  ?  Imminebat  ccrvici- 
bus  Iiraelitarum  crudeliffimus  domini  incita- 
tus  imperiis  Holophcrncs  ,  urbi  ,  temploque 
caedem  ,  incendia  ,  vaftitatem  parabat  :  in 
urbis  ac  templi  prasfidem  ac  caftodem  piiepo- 
tcntcm  Dcum  impuriffimas  nefarto  ore  biafphe* 

L 1    %  mias 


799 


oratio  Adeooati    Shnen$is  thbologi 


800 


A  H  H ■  g  tmas  evamebat  :  Bc  Judaeorum  quidtm  gess  in*  A 
CflKtsTi  gcntibus  hoftium  copiis  ptrttrrita,  ,  rerum  om* 
ij$y  Hium  nectfTariarum  ,  ac  prsetiput  aqu#  inopia. 
prtflft,  fi*i  omnino  confe&a  batbaritortoriscrtt* 
delitati  ftft  permittert  cogitabac  #  Cum  ccce  , 
qui  orientis  plurimss  maximafqut  provincias 
fanguine  ,  ruinifque  complew  .,  qui  arcam  %- 
d$m  caede  fcedare,  ferro  atque  igni  omnia  va- 
(Urt  >  urbtm  delere  coocupitrat ;  fimul  ac  ex- 
plttus  dapibus ,  vinoqus  fepultus  eervieem  in* 
flcxam  pofuit  ,  unius  jejunatricis  Jadith  g!a-> 
dio,  avulfo  ab  humcris  capite,  ingensincaftris 
tmncus,  &  fiqe  nomine  corpus  jacuit  *  Dux  f<%* 
mina  fa&i  mtferabilior  cft  eccJefise  hoc  tempo* 
re,  qusm  illo  Jerofoljrmae  conditio.  PP,  SS.  in* 
ftant  capiribus,  h#reot  jam  feucibus  noftris  d#~  B 
ifcotmm  furlts  accenfi  hasretici  ,  corporum  »  ani* 
morumque  noftrorum  odio  ardentes  *  immor* 
talis  Dei  tetnplisruinam,  facramentisinteritum, 
orthodox»  rtligioni  peftem  ,  exitiumque  m^di^ 
taittess  nec  raprdis  illis  Rheni  vorticibus  ,  ftes 
tantis  his  Alpium  jfugU  obje&s ,  ut  antc  foUbaiu, 
cohibtntur:  in  Qaliiatn,  inquamemiferumjam 
vix  emergiaudeo,  inHifpaniam,  inltaliam  fera 
ifta  diluvies  perv^dere  ,  haec  quibus  undiqiie 
claudimur  montium  cacumioaalluere,  Europam 
inundare  ,  omnia  ubicjue  obruere  contendit  , 
Ac  fponfo  quidem  Chrifti,  pro  qua  ille  fe  illu-* 
dendum,  confpuendum,  flagellandum  impuriffi- 
mis  l^ominibus  dedidit  ,  acerbiffimos  cruciatua 
perfeulit  ,  fanfliffimum  fanguinem  effitdit  ,  cru-  C 
dtlifiimum  crucis  tormentqm  fubiit  :  quos  hoc 
tempore  appeUet ,  quorum  opem  auxiliumque  im^ 
ploret,  per  quos  $  direptione  ,  caede  ,  ineendio 
cripiatur:  per  quos  aras,  facra,  cercmonias  re* 
tincat,  nifi  vos,  PP.  SS,  hahet  neminem,  nifiin 
vobis,  PP.  SS,Spes  nqila  reliqua  eft  nifi  p^r  vos 
PP*  SS.  a  t^ntis  malis  recreetur ,  Potcritne  af iquod 
crudelitatis,  fuppliciotum,  tormentorumquege* 
nus  ^ffugere  ?  poteritne  immancm  Holophernk 
yabicm  non  e«4turare  ?  poteritne  h^refum  per* 
verfitatem  omnium,  opinionum  port6ita,  mon- 
ftra,  aut  vctcr^  cxufciuta,  mt  novacxcogitata 
evitare? 

Eh  pergifcimini  per  vifcera  mifericordia?  do^ 
xnini  noftri  Jcfu  Chtifti  ,  faccum  ,  cilidumque  D 
induite;  cinercs  caniciebus  veftris  afpergite,  in- 
tcr  tcmplum  &  aitare  fordidati  ,  fqua:llidique 
plora.te,  virgam  vindiftae  vigilantem,  8c  letha- 
Jem  plagam  jamjam  intentantem  veftris  a  nobis 
lacrymis  avertite»  acccnfam  Dei  tnnosiram  vc^ 
ftris  precibus  fupplicationibufque  reftinguitc  * 
Chriftum  pro  nohis  Dco  patri  placentem  ho- 
ftiam  offerte,  ad  Chriftummediatoremconfogi- 
te,  ut  homo  pro  hominibus,  uc  frater  pro  fra- 
tribus,  ut  caput  profuismembris  labor^t,  quafi 
reftro  jurc  poftulate ,  fidem  vobis  ab  ipfo  datam , 
pFomiffaque  repofcite ,  jejuniis  adverfus  horam 
Holophernitarum  impietatem ,  immanitatemque 
pugnate  >  Sc  quam  illi  libidinum  notam  nobis 
"ciufte.  inufferunt,  hacpotiffimumratione^exuricezcol*  E 
Japfam  cum  rnultis  ,  magnifque  in  rebuss  tum 
in  jejunando  vetercm  illam  qua  tantum  nofter 
ordo  vakbat  *  feveramque  dikiplinam  inftaura* 
tc,  ne  in  antiquis  folum  annalibus  legaturi,  ac 
ne  Jcgatur  quidem,  fed  in  moribus,  vitaque  no* 
ftra  reperiatur.  Sit  hoc  inter  catholicos,  &  h^ 
reticos  cum  primis  maximum  difcrimen,  uc  iili 
non  jejunandi,  fed  vina&exquifitisterra,*  mari* 
quecpuJisfeobruendi  licentia  concupifcant ,  non 
jejuniorumaf&iffimisJegibus  aftriftos,  &  in  vc- 
ram  a  pcccatis  libertatcm  affertos  nos  efie  gaudea* 


mus :  Holophernitis  iftis  ad  fu^  nosconviviavo-  A  s  8  Q 
cantibus^  illis Judith  verbis  refpondfeamus:  Noii  CHEisTr 
poffumus  manducart  tt  iisquse  nobisprsecipitis ,  i|6j» 
ne  veniat  {upernosoffenfiq,  ctiisqo^nobis  cc- 
clefi^  dgtulit  manducabitnusi  iUi  ,  omnium  qui 
monafticas  j  eremiticie ,  anacftoreticfc  vita?  aliquam 
adhuc  imaginem  retinent  clatiftra,  templa,  jc- 
jurtandi  difciplinam  difturbcnt  ,  demdhantur  , 
tollant:  nos  pro  illis  potlus,  quamprofangui- 
nt,  quam  pro  vita,  quam  pro  fpiritunottrodi- 
micemus»*  &  ut  Spamco  duce,  ergaftulis  ruptis 
Tnaximum  Romanisfervilebellum  excitatum  cft; 
Sic  pluf^uam  Spartacus  Lutherusomncsquiubi- 
que  terrarum  tribus  fandiffimis  votisnuncupatis 
Dei  Opt,  Maiufcfcfervitutiadtiixerunt,  adarma 
contra  dominum  capiendu,  ad  pil£um  per  fum- 
mam  pcrfidiam  impietatemquc  quod  ipfe  prior 
defignavit,  arripiendum  vocet:  nos  tam  nefariis 
facnlegiis  execratis  ,  tam  farrftis  vitae  inftitutis 
confecratos,  gentem  pr?ecipue  fanftam  acregale 
facerdotium  cfle  judicemus  ,  ut  cum  veftris  PP, 
SS,  au^oritatibus,  fententiis,  decrecis  abftinenr 
ti«,  ac  jejuniorum  firmitate  roboratis  tanquam 
ludithico  gladio  haerefiarcharum  impia  dogmata 
refcideritis,  ut  illa  ex  fublimiore  loco  avulfum 
Holophernis  c^put  fuis  civibus  ,  fic  vos  cx  ifto 
dignitatis  fuprcmo  faftigio  haeref um  impietatem  > 
fidei  ,  morumque  integritatem  ftabilitam  orbi 
terrarumoftentantes  exclamarc  poffitis:  Laudate 
dorhinum  Dtttm  mftrnm  <%ui  mn  dcfertiit  fpemntcs  m 
fi>  ftd  in  nohisftmulis  fuis  ddtttopkvit  mifirmrdUm 
fndtn ,  ^HdmfrQmifit  domui  Ifrtel , 

D  IX  I, 


CIX, 


^DEODaTJ  SETiE^SIS  ,   THEQLQG!  'A ""HH  0' 
^guftimani   oratio  ,   in   dic~  cincrurn  Ckkisti 

ad  pfitres  h&bita  in  ctmtilfa  1552* 

TridtntinQ* 

L0Q.UAR    nc    femel    ad    dominos    meos   ,  &n*f*  tS* 
cum  fim  pulvis  ?   Sed  loquar  .   Nam  non 
ego  (  quantumvis  abjedus  &  humilis  )  folus  ci- 
nis  fum  ,  fed  etiam  omncs  v  Hoc  cnim  ipfum 
fanfta  hodierno  dieadmonetecclcfia  ,  Mcmcnto, 
inquiens,  homt  quia  cinis  cs>  CT  in  cintrem  rcver- 
teris.  Agnofcit  pia ,  ftdgemensecclefiadivinam 
fenterttiam.  Agnofcitpenam  praevaricationisan-  ae».  ^ 
tiquae ,  quam  Deus  homldi  non  fine  fumma  mi- 
iericordia  inflixit  .  Stultum  eft  enim  cogitare  , 
id  quod  feminatur  grantim  vivificari  poffe,  nili 
prius  fuerit  mortificatum^    Ideo  in  priori  hac 
mortificatione  ^arnis  (  antequam  camdem  ipfam  »«T«fr,  u 
deponamu^  )  tniliti*  Chriftianasr  prajfidia  fanStis 
inchoamus  jejuniis  ,   afperfis  cinere   capitibus, 
quia   peccatis   noftris  caput  noftrum  Chriftum 
ad  eam  Cacrificii  rationcm  adegimus  ,   ut  cari- 
tatis  ign*  fuccenfus  ,  feipfum  in   holocauftum  , 
8c  hoftiam  Deoin  odotem  fuavitatisobtulerit .  fyhu  s: 
Quos  quidem  cineres  ex  illis  palmarum  ramis, 
quibus  obvi^tn   falvatori  proceffimus  ad  paffio-  7°***  »3* 
nemvenienti,  nonfinemyfteriaconflamus,  quia 
vi(5ioria  Chrifti  incruceparta,  perpalmam  apte  7»«»  x^« 
fignificata,  in  hoc  maxime  fe  prodit,  quod  nos 
tumidos  ac  fuperbos  humiiiarit  ,  &  ad  noftrum 
ipforum  veram  cognitionem  perduxerit  •   Iliud 
£tiam  clegantiffime  repracfentat  vidorias  ,  quas 
contra  hoftcs  ncrftros  comparamus  ,  non  nobis  &'dtJ*  «^ 

cffc 


At>  PAI JtiS    CONCUil     IRtDENT,    HABITA# 


Anno 
Christi 


tf<fr*  I* 


T/&  93, 


801 

effe  aferibendas,  qui  Ahihis  terra  &  cinis  ,  fed 
Chrifto  fcrvatori,  cujus  prefidia  muniti  ccquid 
noi*  poflumus?  De  hoe  autem  facro  einerum  ru 
tu  ac  tercmonia  di&uras  ,  pcr  quam  nobis  hu* 
rnana  tatferia  pulchrc  adumbratur,  quse  unus  & 
praecipuus  crit  orationis  noftfae  fcopus  ,  conabor 
quara  breviflimc  oftcnderc  ,  quid  domini  fpiru 
tus  de  ca  tam  natune ,  quam  Icgis ,  &  gratue  tcm~ 
porc  figuris  commonftraverit .  Quamitagcnera* 
liter  tantoque  confeafii  uaiverfa  fervat  ccclefia, 
ut  aoa  nifi  vel  dc  apoftolorum   traditioac  vcl 
Spiritus  faa&i  tacita  fuggeftione  crtum  habuifie 
crcdatur  ,  ficut  divmas  vincIiAse  ,    quam  domi- 
nus  quondam  comminatas  cft  fyatboluutfuit,  & 
teftimonium   evldentiffimum  *   la   quo   quidem 
lugubri  p  fcd  f>io  ciacrum  facramento  cxplican- 
do,  prccor  adat  fuo  ndbis  favorc  virgo  tllaglo* 
riofilfima,  cujus  corpus  abhacIcgcfingulariDci 
munere  excej>tum  eft.  Qnippe  quaj  cx  puriflimo 
fanguineEUiiDei  fan&iffimo  corpori ,  cjuod  noa 
vidit  corruptionem  ,  matcriam  fubmiaiftravit  ». 
Quod  inhocfpititusdominiaptavit,  utpcrmor- 
tcm  iilius,  ac  refurre&ionemamorte  animae,  & 
tandemabiacincrationishujus  legc  libcrarcmur, 
qutppe,  ut  copiofautilkascopiofseredemptioois 
cffct  in  fanguine  fuo»  Adfitctiamatqucctiamob- 
fecro,  &obtcftorChriftusfilia$cjus1  quinobisa 
quatuor  vcatis  immittat  fpiritttmfanfl:umfuum, 
mfuffietque  fupcr  ofla  noftra  ,  hofcc  cineres  » 
&  pulvercm  ,  ut  audito  hodic  vcrbo  domins  » 
&  ecclefiae  ,  nempc  :  TuMs  es  ,  <T  mpttvcrem 
revtrttrh  $  fapiaat*  intelligaat > ac  aoviiuma  pro- 
videant,  moxque  pcr  falutarempoenitentiam  re«* 
vtvifcant  • 

Quoniam  igitur  dc  homiais  vanitate  verbafa* 
&urus  fum:  noa  erit  abs  re,  illius  nobilitatcm, 
dignitatem  ac  decorem ,  quo  olim  a  domino  fo  fua 
illa  prima  conditionemjrificeeftindutus*  brevi- 
tcr  perftringerc  *  Inveoi»  patres  fatiftiffimt  »  jn 
vetuftis  Arabum  moaumentis  Abdalam  quemdam 
Saracentim*  raagai  nominis,  &famg?ctiamcek- 
brioris  virtimi  interrogatum  aliquando;  ccquid 
fuo  judicia  $  in  pulcherrimo  hoc  orbis  terrss 
theatro  admirandum  maximc  fpcdareturi  Ni- 
hil  fpcftari  in  hac  quafi  numdana  fccna  hominc 
pr^ftantius,  &  admirabilius  rcfpondiflc:  Cujus 
icntentiae  Mcrcurius  ille  tcr  maximus  ,  obfole* 
tarum  religionum  in  ^Egypto  fator  do^a  illa 
exclamationc,  mtgnum*  o  Ufsltfi*  miwHtumtft 
Aow»,  puicherrime  aftipulatur*  Quoi  6  mundi 
fapientes  >  tam  pmclarc  dc  homine  collapfo  t 
cjuem  illi  tantum  agnovcruat»  fuat  philofopha* 
$*V  cjuid  dixiflcnt,  fi  illum  fecuadum  Dcum  in 
juftitia  8c  fan&ieate  veritatis  trcatuawntellexif* 
fcnt?  Dc  quo  fapieas  ille  coeleiUs  tam  altcfcn* 
tienst  in  iiscc  vcrN  plancerumpit*  &tn$  de  ttrrA 
trtAvlt  hominem  »  &  fteunium  imaginem  fuan* 
feth  itlum§  veftivitcjue  illum  vtrtute  $  numehim 
dierum»  &  tcmpus  dcdit  illi,  Bc  poteftatcifn  bo- 
rum  qu*  fnnt  fupcr  tcrram.  Pofu^t  timorcmii- 
lius  fupcr  omncm  carnem»  &  dominatus  cft  bfe- 
ftiAruhi  &  volatilhim*  Coafilium,  &Iinguam» 
Sc  oculos*  Ss  anres»  &  cbr  deditillicbgitandi* 
&  difcipliaa  inteUedtlt,  Sc  fcicntia  fpiritus  rc« 
Wfeyit  illam,  boaa  etiam  &  mila  oftenditiHi* 
Quippe  qui  faftus  deniquccceleftis-»  fubcceleftif- 
duc  mundi  copu!af  quod&Perfe»  ac  Magi  di- 
xerunt,  abcatiflimisangelorummcntibus,  acre- 
Jiquis  ultramundanifaeculi  virtntibus,  tcfte  Da- 
vidt*  pauIoeftdimiautus.Scd^quiinccelo,  Dci 
optimi  maximi  munereacdono»  cfle  vidcbamurt 
noftra  #  patres  ampliffimi  »  igaavia  &  foeordi^ 
CwsU*  GcnerdL  Tom»  XXJCIII. 


802 


A  cecldimusquaft  cx  aftris  in  anguftias  plancom-   £mH  *'0 
nes  9  atquc  acrumnas  »  &  millc  hujufmodi  ma-CjuiisTi 
la  proje&i  »   &  prarcipitati  ♦  Homo  f  inquit  re-     *$*$> 
gius  illcpfaltcs,  cum  m  honore  ,  Dci  miferentis  W4**  **• 
bcneficio  ,  eifet  >  mn  €Qgmvit>  hiac  jufto  illitts 
punientis  judicio  fafium  cft»  ut  comparatus  fit 
jumcntis  infipicatibus  ,    &  pcrquam  fimilis  fa- 
aus  fic  illis. 

Et  ut  a  nominc  cxordiar*  cbnftat  apud  He- 
brxos  duas  cffc  voces»  quibus  faomo  nomiaatur , 
Adam  ncmpc,  &  Eaos  ,  ut  imeUigamushomi- 
nemaon  folum  conditione,  fcd&  nomenclatura 
calamitofum  efle  .  Adam  namquc  demonftrat 
homiacm  fccuadum  corpus  ,  ut  ht  Adam  dicT:us 
ab  originis  &  materias  fua:  vocabulo,  velut  ter* 
B  renus  five  terreftris,  adquodrcfpexiflcperfpicue 

ceraitur  apoftolas,  cum  dicit  *  Trimns  /jvma  dg  i*C^.  1$, 
tcrrn  ttrrcnns  +  Item,  quulh  tmews ,  utestrter* 
reni  *  Enos  autcm  quod  fua  etymologia  obfivi* 
fcentcm  fignificat,  hominemquoad  animam  ex- 
primit,  fecuudum  quam  ibtjtus  eft  Dei  trcatorh  ^^  Jto 
fui  »  not%  quidem  ea   oblivionc  *  qu«r  vulpris 
eft,  fed  illa,  quae  in  fpirku,  &  vcriutcexiftit* 
Quod  cx  antithcfi  fubtiliflime  fndicarit  p^phe-?a4ttt4; 
ta  cum  inquit;  <$uid  eft  Enos,  qui  memor€sefus*?fit*  sl 
4ut  ftlius  ^idam  ,  quid  vifitss  eum  ?  memortam 
Dei  cum  oblivioae  nottra  puicherrime  compo-  >^*  * 
nenst  Qpid  cnim  pracclaram  cflc  potcft  inutilis  $*&  »5^ 
8c  abominabilis  homo  $  qui  domos  habitat  lu» 
teas,  &  terrenum  habct  ftmdamcntum,  &  quafi 
C    aquam  bibttiniquitatem?  QucmSptritus  fandus 
fuis  cotoribos  dcpingens  ,   titutis  glortofis  ,  & 
ciaris  epithetts  non  eft  affactus  vocare,  cum  mi- 
nimc  in  priacipum  atita,  quae  eft  titulorumof* 
ficina,  verfatus  fit,  fed  fcapham,  ut  dicere  fo- 
lemus,  fcapham  vocat*  In  iJIiuscontemptum  &  <*m,  p 
humiliationcm  alias  eum  pulvcrem  nominat,  «•fyw/U, 
liascarnem,  aliasvanitatcm,  altas  mendacium* 
Citjus  parentes  ,  fi  cpx$  gencris  nobilitatcm  fpe- 
ftemus,  vocat  putrcdincm,  fororem  autem  vtt*y*i*n* 
mem  confumentem  «  Quo  defpeftu  etiam  apud 
Ifaiarn  loquitur  M&ftus  h*mt>>  ZT  nonDcus,  %F  If&U  &* 
tqui  ejtt?  caro%  &*  nm  fftritus*  Cut  Chrfftus  hon  ^  2t 
credebat  femetipfum,  qttia  fciebat  quid  eflct  inT/kjz, 
hominet  Davtdquoquccum  hac  tanta  verborum 
D   emphaf  aitt  StUnt  genttft  quonism  hvmincsfunt  * 
pono    in   evaogeliis  Chrifti    teftiaionio 
ptibilius  homioum  traditidniblh?  Itidem 
itis  :    7{<>#m  twmles  eftit  ,   CT  fitundum        . 
bamimm    tmbufotis  }    &    rurfum  :    Si   homhibits  ji/car!  j, 
pfacerem,  Cfaifti  fervtss  mn  effetn*  Quictiamcum^ 
vcrecundcj  &  modefte  Ioquitttr,  figaificatiflSatc 
hnmana?  natdrae  miferiam  perftringens  ,  diccre 
folet  t  ftcmdum  heminem  dho  ,    Homo   quippc  Xom*  i» 
natas  dc  mulicre  ,    brevi  nrcns  tcmpore  ,  qui  ^*  ^* 
replctur  multis  miferiis  ,  tanto  difcrimine  pro- 
dit  in  lucem,  cujus  tamdeftituta,  tantifqucpe* 
riculis  obnoxia  eft  infantia  ,  tam  fugax  adole- 
fcentta,  tam  pmceps  juventus,  tam  molcfta  fe- 
tiedus  ,  qtiem  fcKceata  ,  Sc  ampiius  morborum 
B   genera  quotidie  infeftant  ,  ncc  pauctores  impc* 
tunt  cafus  ,  ruinas  ,  venena  ,   naufragia  ,  bel- 
lum  ,  tcrnemotns  ,  Iapfus  ,  fulmca  ,  &  quid 
non  ?  Ut  hinc  confcrcns  quidam  cum   fingulis 
animantium  generibus  conditionis    noftrac   for- 
tem  ,  fcite    pronunciarit  ,   nullum   efle  animal 
homine  calamitofius  .  Alius  itcm  judicavcrit  , 
optimum  effe  ,  aut  non  nafci,  aut  quam  ocif- 
fime  aboleri, 

Et  profefto,  viri  patrcs  uadecumquc  ornatif* 
fimi  ,  fi  penitius  introfpiciamus  quid  Spiritus 
fanftus  de  noftris  oflibus  vatkinetur  ,  quid  de 

Ll     3  ciac- 


■8«i. 


ORA7IO    ApJB.&DATI    SfiNBNUS   THEOlOOl 


A*fNO 

Chkisti 


^W    «4*r 


J«k  y,       n.eq 


*tf*U  102. 


?/*/.  tf> 


Eutefi  U 


^kte,  3* 


ciaenbiis  carnis  no&ras  in  facris  biblilsphilofc-  A 
phettt*,  ftatim  audiiuri  fumus .  Philofophi  (  u,t 
dicitur1)  de  trivioi,  ttm  ne  magnum  miracuiam 
Wiuncio?  &  bulla,  at  U  proverbk),  qui  mo- 
mento  temporis  ettafcens  ,  utnul  5f  ev^nefcens  r 
quaft  flos  egrtJitHr>  &,conterituri&  mnqHtm  in 
eodemfatu  permtnet  ?  Ccttc  David  fui  pulvenV 
ac  cincris  probe  confcius,  8?  fan&a,  quadamad- 
miratione  raptus  »  excjamat  :  Dominc  ijnid  eft 
homo  <jHid  fo&Qtuifii  ei  :,dut  films  howinis  >  quia 
rtfutas  euml  Divus  etiam  Job  admira^dus  f  pe- 
neque  extaticus  f  Dignum  9  ait,  dueU  ftipt  »»~ 


A  tr..«r  4 

CB*T$*Tt 

15«  ?* 


jfek  41* 


a«  C*rt  15» 
;*»  £«r*  i$i 


Mctltf  afc, 


/nfcemodi  aperire  oculos  mo$  ?  Regi  &  prophet»  , 
quiia  cithara  ,  &  vopepfajmifuaviflime  cecintt  K 
feomofccqum  tft  >  cnjus  dfcs  tnn^am  fios  dgr^fic 
effiorefimti:  &*  welnt  umbrd  frtUrennt .  Denique  B 
univerfe  yanitatis  rationeai  >  in  hominem  con- 
currere  »  argumento  id  eife  poteft  *  quod  honto 
cum  ceteris/creaturist  hoc  babet  ;  coinjnune  ,  ut 
mutationibtis  in  horas  fit  fubjedlus,  auod  innu- 
merjs  poenis  &„  calamit&tibus  fit  fubditus  ,  de^ 
jnuai  peccato,  quod  omniurh  vaaitatumeftfum- 
ma,  fi.t  obnoxius,  uf  tnagnadu&us  ratione  pro-* 
pJKeta  dixerit, :  Univerf^  *vmkds  vmnis  hpmo  vi- 
wns  *  Salpmon  ejus  filiiis  eodem  ipiritu  aftus  , 
<vanitatem \  vAnit&tum  ,  hoc  eft  ^  fummam  vani^ 
tatem  cum  appeliarit  .  Yanum  autem  Ulud  vo- 
caiit^  quod  inconftins  ,  iriutile ,  inane,  8c  nu- 
dum:  eft  :>  cuique  inniu  qutcquam  xxoti  poteft  ; 
propheta  etiam  ille. ,  qui  femel  ,  iter.um  atque 
iterum  ad  dejicienckrn  ,  fo  frangendiam.  penitus  C 
tanti  v^rmis  fuperfeicntis.  ,  a,c  lalclvl^ntis  auda- 
ciani,  repetitis  ingeminatjfqu'?  voctbusacclama- 
vit;  Terw-)  terra^  terra  *  dudi Iverbu.m  domim ,  nos 
eflfe  tripiiciters.  &  in  univerfum  mifcros  apcrtif- 
fimc  deciaravit  •  Quod  paradoKon:  forte  viderr 
potcrit  paulo  delicatioribus,  qul  aita  de  fe  fa- 
piente$ ,  humiiibus  minimc  conlentiun*  %  fed  im- 
bAiaates  ih  magnis  atquc  3mi)fabilibus  ,  hcr  ni-. 
mJu»j,a  ntmium  fuperft  fuaviffime  vivunt ,  illud 
numauafn  non  habentes  in  ot^  :<Ani*na  me*  h<t- 
l&s  mnlm  hna  fofitd  in  d#nw  J>Jmrim<n :?  re^Kiefct  f 
comedc  %  bibe ,  tfitUre*.  Etillud  \  Ex%%um&x#m 
tddio  eft  tempits  mta  noftr*  y  &*  non  eft [  refrige* 
rium  in  fine  h&minh  y  neqHt  eft  dgnttjis  %*ify%&*n 
re<vtrf%$  &h  inferis  *  Fenfre  ergo  frmmur  hnit ,  &*  D 
tttdmttr  creatura  3  tanqna?n  in  juventHtef 
Vino  Pretiofo )  vnguentis  nos  impkdmns  f  ne 
tsrcat  nos  flos  femfortis  noftri  .  Coronemus 
antefuam  nwroefc&ntx  nuilum  prdtttm  Jlt ,  fnod  non 
pertrmfeat  Jujcuri<&  noftz&i  ^uonidmh^.c  efc parsno- 
ftrdy  &*fors  voftra  • 

Cpnfulto  igitur  Spirj|tU5  fanfti,  cuju«;filia  & 
difcipuUeftcatboiica  &apoftoHca  eccleiia,  pio- 
rompmniummateracnuferix,  fcripturarum  quq- 
que  yo^ibus  admontta  ,  pie  docet  ,  &  fan£b  c- 
tiam  eruit  ad  retundea&am  carnis  aoftr»  fuper* 
biam,  quae  Ada^n^^  illum  graviffime  cilet  3  ri* 
tum  hMc.anuivcrfarium^  &  ceremoniam  tot  |am 
annis  reUgiofe  inftituit ,  ut  ftato  hoc  .tempore  , 
facri  ciaeff^  afperfioiie  >  quotannis  admoncre- 
tnur,  quam  fagilcs,  quam  caduci,  quamimbe- 
cilli,  §s  planenttH;fimus,  nift  in  vafis  noitris  fi- 
dkilibus ,  olfibus  atque  cinieribus  >  qnos  circum- 
ufque  geftamus  ,  v^tus  ilie  jprimus,  &  de  terra 
terrcnus  Adam  moriatur,  ut  in  noftris  peccatb- 
ribus»  facer  ille  fecundus  dc  coelp,  atque  omni 
ex  parte  coeleftis  Adamxefurgat.  Vt  fitut  portd- 
*vimus  imapnetit  terreniy  ita  portemus  imaginem  cce* 
Ieftk, 

Ncqufe  vero  iahpc  facri.cineris  ritu  cpmparan- 
do  mater  aoftra^  ac  m^iftra  ecclefia  fcripturis 


jfaxt*  t?» 


E 


facris  eft.defhituta,*  Primum  aamque  injegcna- 
turar  vir  ji.le  in  ca(mino  humiliationis^  panpcr. 
tatisexco3us 4  &t&nquam auruminfprnace  a do- 
minoprobatusj  faccum  confuit  fuper  cutem^  & 
operujt  cirnem  tinere ,  ,culpam  foam  nimirum  per 
posnitentiam  teg^ens^  ne  in  diftriili  judicii  exa- 
minc  adi  nitipnem  videretui* »  Quippe  qui  cprde 
pcEpitontia.m  e^tt,  ac  in  favilja,  &cinere  fatif. 
iecitj  cum  dwnam  juftittam  contemplatus ,  nil 
aliud  quam  faviilam  &  cincrcmfeeffecognovit . 
Quo  etiam  pcenuentiae  rftu  ,  regem  illum  cum 
fuis  Nintvitis  fuiffe  ufum  legimus  .  Quando 
audita  Dei  fententia  ,  regium  ^bjccit  veftimen- 
tum ,  hoc  eft^  nec  regi#  dignitatis  5  ncc  gloriae 
veftium,  nec  voluptaus  ciborum  memor,  fe  to« 
tum  D^o  proftr^vit7  caput  demifit»  pedus  per- 
cuffit.»  poftrcmo  hpminem  mortalem  ,  &.p?cca-f 
tprem  ie  recognovit>  ornni  gratia  indignum  f 
fummam  autem  poenam  comofieritum .  Neque  itenx 
hanc  tam  piam  ^  Bc  falutarem  cinerum  cer«mo* 
niam  legisteftimpniovacare,  manifefti5>f&per- 
fpkuis  verbis  liber  Nutperorum  docet ,  cum  d^ 
?tqua  expiationis  >  qu»  cineres  continebat  9  fer» 
tnoncmfaciens,  ha  concludit:  Siquishoc  rititnon 
fuerit  expidtns .,  Jferifrit  dnim&iilw$  de  medio  etcU- 
ft* .  Quo  profeQoelcganti  fymbplo,  pcenitehtk 
nobis  %  Sc  npftrae  vilitatis  cognitio  infmu^tur  • 
Hinc  apud  Judacos  confuetudinem  natam  ciTe 
conftat  ,  ut  quoties  caiamitatibus  opprimeren- 
tur,  aut.adpoenitcntiaBremediaconfugereno,  to^ 
ties  fe  cioerc  afpergerent  >  a.ut  in  eo  federent, 
Quod  fanftiffimi  viri  David  ,  Danicl  >  Judjth^ 
.outricitu  Efther,  &  plures  alii  fecifle  deprehcn- 
duntur,  Unde  &  prophetse  adhortantis  eft  vok, 
ffllia  fofnli  mei  atcingere  cilicio  ■>  &  tonfpergere  ci~ 
nere.  Chriftus  etiam  fuo  ip%$  pre  Ninivitarum 
poemtentiam  commendajfis  v  &  civitatibus  Ber 
thfaid^  ,  fir  Corozaim  duritifun  ^  fa  to*  lmr 
pttmtens  Wcc  ycrbis  ^probr^?  QKwoiofi 
in.Tyrtty  &  Sidon?  fuijfent  fa&#  tot  wtutes^  ltti 
<}Ke  in  cineref  €t  alich  fedmtes  foeniterenti  riturn 
litinc  cioerum  diferte  fati^  comfrobaflTe  videtiir). 
Aieo  ut  quidam  in  e;x,tr^mo  iUo  Cbriftia^ 
mortis  agone  cpnftituti  ,  ciaerihus  ,  pro  mplli- 
busftramcntis^  utcrentur  ut  terrK ,  &r  pulveri 
affucfcerent  ,  in  quem  brevi  erant  revedTMiri ^ 
Quippe  qui.  iion  folum  cinerem  t^ntjHnm  panem 
mdnd^uhdnt  ,  verum  ctiam  &-pro  cubili  fterner 
baut  v  Qupd  &beatus  Martinus,,:  fup  ipfius  cxom* 
plo  pie  admodum  commendavit *  Cujus  iltibca- 
ta  vox  fuit:  *N?n  decet  Chriftiunnrn ^  nxft  in  ciw~ 
re  mori* 

&tqui ,  patrojvoptimi ,  pulvis  antc  facicm  ven* 
ti,  &  Jutam  |?latea>um  condeletum  »  &  concuj- 
cafcum;  f  «^mpc  feaerefum  novatores  >  qaibufcum 
^iobis  eft  cpHuaatto  ,  tanquam  adverfus  carnem 
&  fanguineip  j  irtident  s  oblatrant  >  infurgyint  gpfof.t 
contra  hane  piam  cinerum  afperfionem  ,  quafi 
nori  eifcnt  filii  Ad* »  &  quafi  peccatum  per  A^ 
dapi  pon  intrgifet  inmundum,  in  qno  cmnesptc- 
C4*t>er*ntr  Sed  £t*id  faccrent  aliud  >  Qui  Um  Jon- 
gumyale  jejqniis ,  ae:univei&camis  mortificafta- 
nldixerunt?  .Q.ui.Iaboriofaopera  penitus  rcfpuc* 
ru nt/  Et  q uos  non  pudet  fub  capite  Chrifti  fpi- 
,nofo  membra  fieri  delicata ,  qaam  prafcns  hoc 
fymbolum  afpernari?  Sed  audiant  ,  obkcro..Si 
nim  cinis  yieuU  fer  Moyfin  dfpcrftcs  y  fan£ific*$- 
bdt  ad  emHnddtiortim  camii  >  quanto  magisci- 
ni$  ex  facratis  palmarum  ramUj  verbo  Deii  8c 
orationeper  fac^rdptem  evangejicum>  confecra- 
tus  ,  &  a  fidclibusreverenter  fufceptus  utpie 
creditecclcfia,  &  fanfteetiamprecatur,  ian&ifi* 

cabit, 


ffin*  6* 
Mntib*  %** 


i*ci  I&* 


7/«/«  tui 


Tfat*   44» 

&  JjHthe* 
ranos # 
Tfal.  17* 


Ucbts  9* 


2»  *flm*  4» 


8o5 


AD    PATRES    CONCILII    TlLlfcBNT,    HABITA* 


BoS 


CHlUSTt 


jMtb*  %* 


Gtntf.  j» 

»*C«r./|< 


3J/&* 


14»* 


i.Cor,  t- 


&*l*& 


cab.it»  vcl  faltcm  ad  fan&ific^tionem  proficiet  ?  A, 
Si  intcrrogati  noft  Ifemel,  fed  iterum,  ac  tertlo  " 
quidprimum  iaChriftiaaareiigionis  infitpraece- 
ptis,  nonnecum  Auguftino  humilitatem  fcmper 
lfc  refponderc  licerct  ?  Cmfatlsplane  facimus,  ctun 
fuperbamcervicemnoftram  fcnfibilis  cineris  rttui 
cjemtttemus  ,  ut  qui  corporc  peccavimus  3  holo- 
cauftumetiamdenoftris  corporibus  domino  fada- 

Admonemur  etiam  prasfentis  fokmnitatis  c£. 
remonia, ,  ut  cinerum  proprietatcs  ,  &  conditio- 
aes  iti  nobfs  ipfis  ,,  <joi  iumus  pulvis,  &  cinis^ 
penitus  ajjnofcamus  ,  Quid  enim  cinere  Jevius, 
qui  vel  mmimo  yentq  circumfertur  ?  Qutcl  autcm 
homine  inconftantius  ?  qui  ad  omncm  fuggeren-, 
tis  d^monis  ,  aut  miindi  allicientis  ,  aut  carots  5 
pelHcicntis  tentationem>  &  blanditias  ,  iljece? 
brafgu^  fuccumbit  ?  Qiiid  rurfus  cinerum  natura 
imbscillius  &  impotentius,  qui  per  feipfos  toco 
prorfus  movcri  nequeunt  ?  Quod  fane  debilita- 
tis:*  jfc  imbecillitatis  humans  nos  commonefa^ 
cjt  »  cum  a  peccato  refurgere  nobis  pcnitus  fit 
impoffibile,  ntfi  itlius  deccelo  fpiritu  flante  ittu 
pellamur,  qui  dhcit:  7<(emo  venh  #d  me  ,  nifijnt-. 
termexs ,  <fm  memifit  ytraxeritepmf  Poftremo  cir 
peres  fuapte  natura  infecundi  funt  ;  nultum  e- 
nim  germen  prodacere  ,  aut  jnoduftum  confer- 
vare ,  yel  nutrire  pojflTunt,  eum  ex  fcipfis  fint  fte~ 
rites,  piaguedineque  omni  ac.virtute  vegetandi 
careaut  -..  Quid  autcm  humaju  natura  poft  pec- 
c&tum  magis  infcecutidum  ac  fteril^?  ut  vsre  de  C 
iilatanquim  de  tcrra  maledi&a  ,  di&um  fit : 
Sj>ir?(t$  y  C?"  trtbuhs  germinabit  tibi ...  Nihil  it^que 
exnohis,  quafi  cxnobis»  poflum»  tiifi  terra  no- 
ftra,  pluvia  illaccelefti,  acvojuntariamadefih, 
planeqae  jrcigetur.  Cajus  David  fttientiffimus 
crat  ,  cum  fuam  Aerilitatem  agnofcens ,  domi^ 
nixm  precabatiir*  dicens?  lAnw*  me*ficntterr« , 

fine  daud  tili  *  . 

Proindc  Chriftusr  ,  Dei  virtus  »  &  fapientia 
penitiffime  cognofcens  figmcntum  noftrum  .(--fi- 
diltbils   &  Samiis  vafts  mulro   fragiltus   )   re- 


ai 


cbrdatufque  pulv^ris  noftti  ,  cxpaens  ahquando 
in  natur»  noftra*  cineres  »  eos  untyit  ,  firma^ 
rlt-9  ac  ftabiiivit,  nimirum  qujtndo  wrbumcar 
roftftumift*  &  terram  noftra?  humanitatts  tn  D 
conrortium  ftt*  divinitatis  ineff^brltter  affum^ 
p&t  v  Quamobrem  cuxn  primum  Chrifto  «ttiar 
mur,  aquis  faitttaribus  tmgimus  ,  cujus  beneh^ 
cioV  pulveris  ac  cb^ris  condittoncv,  hoc  eit  ve- 
tcrem^  hominem  cam  adibus  fuis  cxuentes  . 
Chriftumque  ipfum  ,  in  cufus  nommc  baptua- 
r,  induentcs,  fidei  conftanttam  ^atque  ube^ 


mu 
rem 


JhH 


illam  bonontm  opcrum  &ecunditatcm 1  ,  de 
ilfias-   plenitudine  ,    accipimu^  .     Q«id   igttur 


Jfom*  $t' 


i&ttmyrn. 


temiW-CliriftrMO  fortias  P.Qoid  ^f^/ 

Quid  ornatios  ,  *c  Jocupletius  /     Q«)i   ^ 

que   illuftrius    ?     Gujus    i*n&im .;  pcftus   noa 

«»w*     cruces  ,     riort  gladii  ,  non  tyranni ,    non  tox. 

uae.  li  funt  Cuius  einefes  terroa  -fant  dwnooibus,  £ 
32^6^1  qaibus  fe  cruciari  non  femel  ftffi .  fl«t  .  Vene. 
SSl?aUtiohi  ■■  funt  fidelibus  f  q^.^ V  j» V 
«iHfci**-  reiigiofo  contaftu.  fepe  adeo  funt^ublcva- 
&^;ra,  u  liifei  o&  «I  Po«  Bo«t«P»phet««a  . 
Dehomineigiturreftitttto,  &  mftaurato  jam  !i- 
■£?3  raufed.nem  ufque  -lama^-gnum 


o  patrcs 


4-  HrfH].- 


imo  vero  maximum  ,    «rwrw»  •»»-  r 
h"mo  ,  dc  quo  Spiritus  ilnau. 1  u» f^£ 
ftimonium  proferre.dignatus  eft:  **r,  *»<*"> 

grjifii  excelfi  tmnes .  „^»1« 

Verum  enimyero  qucmadmodtttti  tam  p^cia- 


ramhanc,  &fublimerndignitatcm,  nnlU  rc  tjaa^-  ^  H  H  # 
gu  »  quam  humilitate  nobh  comparamus  ,  Ua  Ch^isti 
nuiiUrn  fauc  meliusiiJa  ,  tuend*  atquc  confer-     1&1* 
vanda:   tant^   glorias   ftudium   inveniri  potcft^ 
Quire  ft  fapimus,  patvcs,  unam  humiHtatisvir- 
tutcm  ,  quottdiana  ac  jugi  mortis  aoftrae  mcdi- 
tatione  colamus»  Hatc  enim  una  longe  prapftan^ 
tHfitna  eft  perfcrutandi  »    vcreqttc  Chnftiana  , 
quam  fapientes  hujus  mundi  ctiam  fubodorati 
lunt  ,    Pbilofophentur   itaqu^    «SLgyptii  ,    & 
Chaid^ei»  apud  quos  nata,  Scauftaefl,  fed  non 
abibluta  ,   nequc  unquam  abfolvcnda   aftrolo- 
gia>  ^r  reltqui  cjus  farina;  ftolidi  homincs  aftro- 
nomi  dc  motu,  afpeftu,  ac  inffucnttis.fyderum 
8c  planetarum*  Placebat  philofophis  fua  iHa  dc 
natura,  cauiis,-  clcmcntis  ,  orbibus  ,  atquc  in- 
telligentJis  fuperba  ,  ne  dicam  inutilis  phiiofo- 
phandioccupatio.  TSIobi^  vcro  Chriftianfs  ,  qui 
tumus  jutei  ac  cineritii  ,  dc  imbeciH»  ftagilita~ 
tis  noftra;  cineribus  dode,  humiliter,  pic,  fan« 
fte  ,  multoque  ctiam  cum  fcenorc  -fpcculati  gra~ 
tum  fit  ac  Intcr  ipfos  vilitatis   noftr«t  cinercs  , 
nobilitatcm  npftram  qu^rere  ,   ccelp  ,  &  coelc- 
ftibus  f   inftauratoris  Chrifti  beneficio  ,  aequan* 
dam .  Incjneremurquc  phoenicis  initar,  ut  illu»  &****£ 
ftrius  revivifcamus  .  Rcnovemur,  ut  aquiiac  fo- 
lcnt ,  td  quod  e  corruptionc  fignificantiifinicdt-  ?yi/,io*. 
xk  apaftolus  in  incorruptioncm .  Et  faxit  Deus 
ut  cineres  per  Adac  veteris  mortificationem  ,  &    «•cw.iy» 
feptiituram  iliuftriorcs  fimus,  nihilquenobiscum  ^ 

iflis,  quibus  dtftum  eft:  *vos  autcm  Jicuf  hamines   cohf,l* 
tywicmini*  O  il  patrcsSS*  quemadmodummfoco  t/***8** 
noftro  familiari  fub  cineribus  opertt ,  atque  ab» 
diti  latctjt  carbones,  ita  fubnoftr*  morta,Iito,tis 
cinertbus  latcant  facri  &  nunquam  extinguibiies 
Chriftiani  amori*  ignes,  quocum  dileflanon  fo- 
lum  langucamus,  verum  ctiam  «irdeamus  ,  pro-  ^ 
fefto  beati  enmus . 

Jbtn  vcro  unde  nobis  tot  opinionum  ,  alquc 
hasrefttm.monfte»  nata  funt  ?    Uhde  voces  alie-  -ja.io.: 
norum,  qxusChrifti  ovcs  minimc  novcrant ,  in 
ceclcfiam  trrepferunt?  Unde  tot  ,  tam  effrontts 
&  inveteratae  duritiae  t  tanquam  adamanttnac  per- 
vicaciae  homincs  prodierc  ?  qut  tantis  eloquio-  ^yi^- 
rum  caftorumdivinismolibusnonfattfcant,  taa-. 
tifque  ponderibus,  coeleftibtts  non  fuccumbant  ,  Hhuz^ 
tantis  ctiam  evangelicts  mallcis  non  conquaften*- 
tur,  tafttts  poftrcmo  apoftolicis  futmtnibusnoii 
contcrantur  ?     Ntfi  cx  pulvcris  &  cineris  noftri 
oblivione  » ;^tque  arnoganti  falii  nominis    fcien* 
tiae  perfuafione  ?   Qgdm  qmiam  fromitttntes  c*>-   *•*!*»■& 
cafidemexeideruHtrXj&de  etiam  reipttblic3s  Chsi* 
ftianae  facies  tam  fqualida  ^   tamque  defiormis, ,     , 
&  fuper  carbones  diaigrata  ?    Quomod*  .  Qbftnr*-      rtHt4* 
tnm  cft  attmm  >  smmutdtm  ejl  cotor  oftimus  ?  Quo   ^«»«4- 
dcperiit  dccor,iHevultus  tui,  o  pulcherrimamn-  jMt>u 
iierum^  Undc  tot,  tantique  abufus  in  paradifo   c*nt*$* 
Dei  ?   Ntft.qutafuperbit  ac  lafcivit   terra  haec, 
&cints?  .  ^1* 

Proinde ,  patrcs  confultiffimi ,  qui  icvaftis  du-   ^ 
dum  oculos  yeftros  ,  vidiftifque  regioncs  magis 
iiccas  ad  ignem  quam  albas  ad  meflem  .   £t  ab 
omni  Chriftianorum   orbe  (  nam  vicit  tter  du- 
riim  pietas  •)■  vcniftis  tandem  in  agrum  domini  cmt*?> 
Deinoftri,  quem  vepribus  rnAgisquamfrugibus, 
infruftut>ftfquc  arboribus ,  quam  fruduofis ,  oc- 
cupatioreni  irivcniftis.  Atque  ut  ne  fterilcscjuf-  |g££ 
modi  arbores-,  oltvae  fou£tifer«  ,  ac  tercbintho   jtud^ 
cxtendonti  ramos  fuos  ,  tcrram  occuparc  perge- 
rcnt  ,  fafculd  agrum,  fccurimalasarbores,  xzU 
ce  triticum   in  liorrea  domini  colere  ,  exfcindc-   Ma**B*  s* 
rc,  ae  meterc  copiftu  *    Quod  igitur.tam  pie,         k 

tamquc 


8«7 


oratjo   Adeodati    Sbnensis  TMEOiOqi 


808 


1  Ahno  lamquefaufte  avobis  cceptum  eft,  urgcte  vcftra  A  &h  cccfefue  fenetraiiba$,  <|uar  cft  tempiampei*  £  rb-o 

Chmsti 


M*ttk*  r|» 


AfattK  $# 


T/*/*,ji*< 


CW*o. 


lwit*& 


cantatc  ;  Imple*e  ccclefiarum  gaudia  t  Intrefm 
ferm  trundinh  »  Sircnes  tftas  impio  laborc  poiy^ 
graphas  ,  «ju#  per  caaoros  dulecfque  fermones 
ituioceatium  corda  feducant  .  Cohibete  fcriba# 
ctffimas  pfeudocvangeiifta*  *  qui  varias  &  pcrc* 
grinasdofirinas,  ohoi  fepuitas»  tantoreipubli- 
<m  Chrittianx  malo  revocarunt  ab  orco  *  QuoA 
fi  doflorum.*  Scfciibarum  nomine  fibi  blandiun* 
tur,  imitcatttr»  obfccra,  hominemevangelicum 
proferentcm  4c  thefaqro  fuo  nova,  fed  cum  ve* 
reribus.  Jabgmar  enim  coniedere  veiuftiffimave* 
terum  *  &  prohibemur  nova  ,  recentiaquc  inve«» 
flire,  qiue  non  caluertmt  patresoaftrt,  qtiosno* 
va  yccuftatc  ,  S*  veteri  novitate  fcqui  admone* 
imstr* 

Sc,4  iflis  tantifpcr  «timiflis  ,  ad  ros  redeo,  o 
fat^a  terris ,  condite*  imo  cum  fnis  ipti  fandiili- 
r$U  ,  faa&ificate  ecclefiam  »  ut  in  le&tone  facra 
Spirttt%&  fan&us  hodie  cjui  vo&  ia  ea  pofuit'epi« 
feopos  ,  heaevotc  hortatur  ,  Jibsranfces  iltam  & 
do&rin&rum  vcatis ,%  quibus  pjebsinifera  eircuin- 
fertur»  atque  a  pravis  moribus  ,  quarum  cuipa 
Chriffats.  ipfe  fcrvator  ^  qui  nos  vocavit  »  non 
quidcm  in  immunditiam  t  fcd  U\  fanftificatio- 
nem,,  m^le  audit*  8i  blafphematurmtcrgentes. 
Incipiat  vcro  a  faaftoari.0  Dci  optatiflima  haec 
fanaificatioj  adquam  ipiifufpi^amus,  expfeSan- 
tcs  bcatam  {pexn  %  ut  inde  tanquam  a  capitc  in 
barbam,  ^adoramufcjuc  vefti m4txii  defcei^dat, 


pcnitus  cxtrancas,  vetuftati«jue  ctiam  &  univcr-  CnRim 
fitati  contrariasf,  ^uafi  Sirencosfcopulos  dcvita-    t$*h 
tc,  Qtt*  profefto  fi  recipiantur»  crcditc  apofto-  ******** 
Jo  necetfim  cft  ut  fandorum  patrum  doftrina>  u^$ 
fictas  *  rcligio  >   fidcs  dcniquc  ipfa  f  aut  tota 
aut  ccrtc  magna  cx  partc  viotctur  ,  inficiatur, 
Ubefaactur  .   Adcoquc  labcfadetur  9  ut  ttthft*  %.?*n$* 
2»<  dmm  Dti  *ft>  cotumndt  &*  firmtmentum  w-  uTim§* 
riuti$%  totus  planc  Chrittiantis  orbis  &  crcdat, 
&  dicat  igaoraifc  >  crraffe,  blafphcmafic  •  ^ncfcit- 
fc  <juid  crcderct*    Ejufcjue  ctiam  paraclcti  Spiri* 
tus  pracftdio  hadcnus  deftitutam  eife,  ^ucmfer- 
vatqr  Jefus  in  cceium  afccafutas,  iefc  illi  a  pa* 
tre  miffurum,  atcjue  in  ca,  &  cumcamanfurum  «^ 
B  ad  faeculi  uf^uc  confammationem  rcccpit»  Acci^      ^ 
ptanr  fan&fle  pictatis  aoftraer  Hteraj  luccm  »  cvi- 
dentUm,  dtftincUoneau   Sctl  rctineant  plenitu* 
dinem  ,  integtitatem  ,  &  proprietatcm  ,  illiba^ 
tumque  omnino  ,  &:  incorruptum  natura  perma- 
neat  femen  illud  unditjue  facrum,  undique  fan- 
iium^  qu od  in  hac  ccclcfise  Dei  agriculturafide 
patrum  fatuoi  eft  *  itC»fj* 

Adjicitc  itaque  fpIendorem>  gratiam,  St  vc- 
nuftatem  ,  pretiofas  dlvini  dogmatis  gcmmas  in  ' 
ftruilura  ,  &  ornatu  fpintali^  hujus  tabernacuii  *  *  f 
ranquam  Bctelebel  cxfculpite  ,  fidclitcr  coapta- 
tc,  fapientcr  ornite,  ut  vobis  exponcntibus  in* 
teliigatur,  ^uod  antc  obfcurius  crcdcbatur.  Pcr 
vos  pofteritas  intellcdum  grituletur  ,   quod  an» 


qnoniam  k*c  efi  *wh»nUi  &ti  >  far*8i$mfa  mftrai    C  tea  prifca  illa,  8c  vetuftior  ^tas  nonintcllcaam 


Oncra  %  fi  tamen  mandata  itlhn ,  cfUjos  jugum [u&« 
w#,.  & 'mwlcve *  oncradicendafuftt,  qiiasipfi 
populo  y  &  plebi  Chriftianae  paricieti  Spiritus 
|uffu,  impofituri  cftis  ,,  non  folum  digito  vcftro 
movctc,  fcd  &.humero  portate  *  Inftaurate  an- 
ticjnam,  fcd  pcne  eollaplam  difciplinam,  prout 
vidcritis  parvulos  noftros  portarc  poffc  »  qui 
cum  deberent  cffe  magiftri  proptet  umpas «  edo- 
ccri  rurfum  indigcnt ,  quse  fint  elcmenta  exordii 
fcrmonum  Den  &  fadi  {wt$tifai  UUtQfmfis  * 
@p  nw  folidotifa ,  atcjueproearatioac  ac  modcra** 
tione  >  qiiam  noftra  turbuknta  fcrunt  tcmporai 
in  quibus  (  proh  doipr  lydcfecmmt  ftnSii%  dimitm* 
M  futit  wriMef  dfiliti  inmlnnm  ,  abwiAvic  **K 
quitas,  &  quod  inficias  irc  noa  poifumus  ,  refrUQ  haeres  ,   poteilatc  Petrus  l  unftionc  vcro  Chri-  ^* 


venerabatur.  Et  ut  femei  dicam,  cadcm  <jv<tdi-  f^m^ 
diciflis  ,  mtfifth  ,  <ST  **4iftis ,  d<ocete  ,  ut  cum 
dicatis  nove,  non  dicatis  aova*  Idipfum  impcn» 
fe  cfflagitat  Chriftianus  populus  ,   hoc  a  vobis  F*^** 
expedantChriftianireges,  atqucprincipcs.  Ma- 
xims  vero  omnium  iaviAtfltraus  iilc  Qefar  Au-  j^JfJJJ 
guftus,  8i  pietate  &  bello,  &armisclariffimu$;  %>teg*u 
Cujus  nianum  febrachiiimglorificavitDcus,  qut  ?J**\%4** 
dedk  imperium  regi  fiio  ,   &  fubiimavit  cornu 
Chrifti  fui ,  ad  nimimm  visdidam  facicndam  in 
iiationibils  ,  increpatiories  in  populis  *     Itidem 
fummo  ftudio  cdatendit  ,  pcticquc  obnixe  faa-  ^     ; 
diifimus  ille  p^ter  ,  &  ponrifex  maximus  *  Jix-  **  Erg« 
liusrcrtius,  cpifcoporum  princcps,  apoftolorum  *B,IS^^ 


nm 


xit  tatit&ty  net  cfi  ftti  ffoffwM*  murttn  fro-ibm* 
Ijraeti  mq&e  ffti  a^jccftdd?  ex  adycxfi  ,  ut  ftet  tn 
frdlh^  in  [ffa  dic  damim ',  fi  vos  ccclcfiarum  co-* 
Ittmnac,  paftorcs,  veraque  mandi  lumina,'  aqui'* 
bus  ipfi  omnes  pcademus  tati ,  vci  aoa  fuftinca^ 
tis,  veldarmUtis^  vclconmveatis* 

PurgatcfiliosLevi,  colatcfaccrdotium,  ritus, 
ac  c|remonias  i  quae  pietatcm  Sc  religionem  otv 
nant,  nonobruuat,  confirmatc*  Si  quid  autcm 
ftiperftitionis  obrepfit,  cmundate  ,  atque  emca- 
date  provcftro  }udicio  patres»  qui  modo  fcdetis 
conflaturi  ,  &  cmuadaturi  argcatum*  Cuftodite 
etiampraecipueomfticnra,  ftudia,  acdiUgcntiat 
Ht  Paufua  a4  vos  fcribit  propter  fures »  &  inimi» 


&m.  Monet  deaique,  &  miris  etiam  modis  ob--*«^ 
teftatur  pia  mater  ecc!efia>  qu»  hodic  gcmcns, 
ut  cotumbafolct;  immutemns,  inqait,  mmeiias  r  f         ; 
att£  i$nwanter  feec4vimu$  *  Quippe  <ju*  fuorum  J*}*™y 
filiorum  rixas  videas  ,   fimulque  in  uno  die  Q*~  &&£*<& 
bari  utroque  filio  timcns,  ad  fponfam  itaioqui- 
tur:  Si  fic  mihi  faturum  eur  *  qwd  ntccffe  fuit  con- 
ciferei  Sed  vos  noa  deterrcat  patres  afftidio  fpoa*  c**y*  *%* 
fe,  quos  ttt  fpaafi  amicos  ,  tam  follicitos  cj*us  ~  ^ 
teaec  obfcquium*  Quia  potiiis  arrigitc,  quaeib, 
pias  aurcs  ad   voccm   illam  fponfae  ,  ad  voccm  uf/«**tt, 
inquam  plcnam  fidiiciae  iltios  ,  cui  innititur  #J*JJ*f* 
nempc  diicfli*  ttylite  inyuit  confiderarc  qnod  fufcd  f#*  tnUfa 
fmf  quod  decoloravcrit  me  foi,  quddfitii,  nort  ^V?"** 


cos  depofitum*  Depoiitum  iaquam  illud,  quod  B   quidem  matris  mca:  »  quod  tamcn  crudclc  cflet, 


auro>  &  topazo,  gcmmifqueomnibus  longe  di* 
tius,  ac  predofitis  eft,  nempc  catholiciefidef  ta» 
.  lentnm  ,  idquc  inviolatum  ,  &  purtun  fcrvatc, 
ufque  in  illum  diem*  Atque  dc  co  dcpofuo  lo- 
quor,  quod  vobis  creditumeft,  non  a  vobis  in* 
vcntum:  quod  aecepiftis  ,  non  ipfi  exco^itaftisj 
rcna  non  ingcnii»  fed  do&rinsej  noa  uiurpatio» 
nts  privatse,  fed  publicxtr&ditionis;  rem  advos 
perdudam,  noaa  vobisprolatam  ;  cujus nonau* 
dorcs,  fed  cuftodesj  noninftitutores,  fedfefta» 
tores  cftis «   Prophanas  autcm  vocum  novitatcs 


fed  amantiflimi  uteri    mct  pugnavcririt  cbntri 
mc  *   Atqui  fi  confiftant  adverfum  me  Cafira  ,  mn  yfahiii 
fimehit  ror  mcum  .    Imo  ,  fi  exurgrt  ddverfum  me 
pralium,  in  hoc  ego  ffcrtlw  •  Scio  fpoafum  tneum  • 
pofuiffe  cuftbdcs  ia  viaefs  Eagaddi  ,   dc  ooibas  **••  *j 
tncliora,  & viciniora ialutiipcrare  auhm ,  quam 
ut  dicant;  vine^m  meammn  CHfiodivi*  Sed  habe* ,  c*at* $* 
inquit,  adverfum  vvs  fauca*  Succingitc  crgo  po- 
tius  Jumbos  mcntis  veftrae  B  memores  mandato-  ^jf^»»* 
rum  Dci  ad  facicndum  ea»  Si  vcro  (otefthujas     f 
vi#  aoftw  jaftitia  ,  ut  cft  fragilitas  )  fomaas** 

aliquis 


ChmsTi 

?f*l*  *©*» 
¥fil.  110. 
#L*ttk*i%* 

C*»t»  5» 
W*l*  79* 
M*t$b*  *!• 

Mtfth.%%* 

%,C9U  *£* 

s,nm»4* 


#C«k  £4* 


dtsg*  tlh,  z% 
imtt&  Vq* 


A8*n* 


£*»?•  14, 


JTv«JSi*34* 


Maftb,  16. 
'Mtmttb-  181 

Mmh*  i& 


M*tth,j*. 


Periraffd  • 

Pbttipi  u 

Gtntf  3, 


B 


8<?£  AD  PATRES    CONCiL 

aiigtm  fenfim  ofetepfem,  ccccnondormiubit ,  ne~ 
qw  dwmiet ,  f*J  ;#&&  tfr*ci  .  QUQ(i  ft  €tjam 
dormientibus  vobi$  fupetfcminavit  no&u  inimi- 
ctts  homo  sitania  ,  cxurget  illt>  cujus  corvigi- 
lat ,  &  pcribunt  fuccenf*  quaeque  ab  increpatio- 
n£  vuftus  ejiis  .  Sic  alligatuur  fafciculr  ad  com- 
buftionem  .  Sic  pifces  difcerauntur  in  Iittore« 
$it  htm  virgines  a  fapteatibus  dign&fcuntur. 
Sic  colligutuur  ab  aagelis  dc  regao  cjus  omaia 
fefcndala* 

Vigiiatc  ita^ue,patrcsfaa£Uffimi,  ftatc  iufi- 
dtj  viriliterague,  confortamini,  utiniquorum 
fabiilationes  &  novoram  dasmoniorum  do&rinas 
ab  ccelffi»  Dci  tandem  aliquando  depellatis. 
Annuet,  fat  fcio,  Chriftus  vcftris  votis,  modo 
itnpenfe  a  velicis  ,  Id  quod  ha&caus  feciftis,  Sc 
moio  ethta  facitis,  &  quidem  paterno  affe&u* 
Propterea  euim  ab  univerfo  Chriftianorum  or~ 
be  conveniftis  ,  ut  de  utrinfque  aegrotantis  po- 
puli  fanttatc  m&aretis»  infirma  confolidarctis , 
confrada  fclligaretis,  abje&areducerctis.  Necid 
quidem  temerc  ,  licct  toc  prasccflcrint  hujufce- 
modi  tra&attis  ,  toties  convenerit  ecclefia  dilU 
gentiflima  utens  difquifitione  pro  ftabilienda  v$- 
ricate,  Sc  deftrueado  errore  .  Eadcm  cnim  cum 
Paulo  faepc  dtcerc,  &  vobis  non  pigrum ,  &ec- 
cicfia?  maxiinc  fore  nofcitur  neceilarium  *  Hoc 
namque  concilia  noviiHma  femperprioribuscon- 
tulerunt,  non  quafi  novam  fideo*  proticcri,  vel 
afTerere  voluerint,  fcd  unam  ,  &  ipfam  qutdcm 
aatiquam  ,  pro  ea  ratione  ,  quam  implicitum  a 
magis  explicico  diffcrt  ,  fummo  ftudio  8c  pieta- 
tc  dilucidarc  ac  illuftrareconatifunt,  proutSpi- 
ritui  fanfto  vifum  eft,  8c  rebus  ,  &r  tcmporibus 
cxpcdire.  Qui  novi  fplendoris  incrementa  eccle- 
fiam  fuam  pro  cjus  paraclefi  irradiat ,  &  prout 
cc^nit  portarc  poffc  loquitur  ,  fuggcrit ,  8c  in- 
fpirat  ,  Ergo  qui  bene  coepiftis  ,  bcne  perghe. 
Datc  operam  ,  nc  quifquam  de  nobis  vcre  ,  ac 
merito  diccre  polfit :  Hic  homo  coepit  acdifica- 
re,  &  nonpotuitcoafummarc.  Dignumcftenim 
tam  feliK  priucipium,  tamque  fauftummedium^ 
falutari  ac  gloriofo  finc  claudere  .  Non  ignoro 
me  non  c&citare  dormientcs>  fedpotiusadhoru* 
ri  progredicntes* 

Redeant  iraque  per  vos  ,  paftores  vigilanciifi^ 
mi,  inovile  ecclefiae  abcrrantes  ovcs*  Arccantur 
lupi,  acfurcs,  quieasmaSant  &  pcrdunc  *  Ab* 
fcindantMrfalfi&failemesapoftoli,  qui  eas  con- 
turbant.  Agnofcant  verumfuum  paftorem,  Ro* 
manum  niniirum  fummum  poatificem  ,  cui  cla- 
vestraditse,  cui  ovcscrcditae  funt.  TEftis  quidem 
&  vospatres,  jurcoptimo,coelijanitorcs,argre- 
gkm  paftores  ,  fimuique  ia  partem  folicitudinis 
eecfeftarumvocati*  fcd  illc  tantomelius,  unto- 
queperfeaius,  cxcellentius,  &gloriofius,quan- 
to  diffcrentius  pr*  nobis  panicipibus  ,  &  con* 
fortibus  fuis  nomen  hxreditavit  *  Cui  quicquid 
non  unitur  ,  quicquid  non  innuitor ,  credite 
evangdio*  ruina  eft,  nec  adecclefiafticiadifacu 
unitatem  pcrtinet ,  cxtra  quam  qui  deprehenius  E 
fucxit,  peribit  fBpcrveniente  diluvio.  Illius  lgi- 
tur  dodrinis  omncs  imbuantur,  monuis  obtem^ 
pcrcnt  ,  prseceptis  acquiefcant  ,  pro  cujus  bde 
Chriftus  Jefos  paftor  illtbonus,  paftorum  prm- 
cepsj  &  epifcopus  animarum  noftrarnm  hngula- 
titet  oravif,  &«auditus  eft  pro  fua  reveremia. 
Denique,  ut  tandem  finiam,  patrcsfanaiflimi, 
fed  tamen  lutei  ,  ac.cineritii  ,  hoc  dmt  dommus 
Dcus ,  qm  Mtjkrt  fttritim  frincifum .  Idem  &  ec- 
ciefia  matet  qu«  difiblvicupu,  &  effe  cum 
Chtifto:  Mmm*  imo  ^d  ftlvis  *s,  &t*f*t- 


lt    UIDEKT,    HA8ITA.  80I 

A  wrem  retterrtrh*  Nullufenim  ab  hacfcntcntiali* 


D 


bcr  effepateft*  aut  dcbet,  non  opulcntus  ,  non<;HIUSTl 
byftb,  noh  putpura itiducus,  non  princcps,  non     j^. 
dcniquculiushominum,  ctfi  in  fummo  potcftatis 
faftigioconftitutus  cmiilcat.  Finem  itaqnc  dicmdi 
emnes  pdrjter  dudiamus  *  Deum  time  ,  V  mdnddtd  s^itf%  u- 
ejus  o^jfrii*,  hoc  eft  cmnis  A»mo  »    Et  cnnSla    qus 
fimnt ,  iidducet  Dtus  in  fudkium ,  fivefonumfive  »4- 
tum .  Idcirco  timete  potius  cnm ,  yui  pttftquam  occi^  Mttt(h  J0 
deritj  httbct  f&teftttew   Cf  Animam  CT   corpns  ftr-iuctt*,  * 
dere  in  %ehenn*m.  It*  dico  wbis9  hnnc  timetc  > 

D  I  X  I, 


cx. 

COT^CIQ  DETl^tBUS  DOMIT^l  T^OST^I 
Jeftt  Chrifti  tent&tfanifais  ,  h&bite  fer  F.  J<iitnnem 
4,  Lndtgfid  doltQrem  thcoiognm  Dominicanurn 
Tridenti     prim&     dtsminic^     qnadragtfima     tnni 

MDLXlih 

Et  ne  na$  indncts  in  tent*ttionem . 

Stcur  vcftri  muncris  $c  officii^ft,  cardtnalcs 
iiiaftri/fimi ,  patrcs  rcvcrendiilimi,  orarorcs 
clariJIimi ,  eccIcfiamDeicuftodircadaugcre,  ad 
vivam  nativamque  effigiem  revocarc  :  xra  mei 
efle  credidi,  de  malu  quibusilla  Iaborat,  vexa- 
turque  admodum,  vos  impraefcnciarum  admonc» 
rc .  Laborat  autem  (  fi  prudcatcr  advcnimus )  mul- 
tis,  magnis,  contagiofis  ,  pcriculofifcjuc  malis, 
quacomnja  trihus  dumtaxat  locis  noftrseorationis 
commode  complcftemur  &  aperiemus .  Primo  cntm 
loco  ,  dc  increduiitate  &  diffidcntia  in  Deum* 
Secundo  dc  inani ,  brcviquc  perituragloria  •  Ter- 
tiodemumdeavaritia  traftabo»  Dc  nis  tanquam 
tribus  potiffimUm  macuiis,  quibus  ccciefiam  Dei 
dccoloratam,  deformatam  ,  nimifquc  (prohdo- 
lor ! )  defiguratam  confpicimus ,  cra^abimus ,  noa 
fucaris,  afire&atis,  aut  adulatoriis  ,  fed  p!anis> 
fimplicibus,  fiebilibusj  fcriifqueverbis&lcntca- 
tih. 

Quandoquidem  dc  iifdcm  planiffime,  fimpli- 
ciilime  ,  mulrumque  ferio  nos  admonct  evangc- 
Jium  hodiernum  ,  dum  evangeiifta  dicit  :  Tanc  M*ttb>* 
ducius  eft  Jefus  a  Spirittt  in  defertum  ,  ut  tcntdrttur  4 
diahoh  *  Nufquam  antiquus  iije  Dci  voiuncatis, 
verborum  ^r  operum  dctcftabtfis  gloflator  atquc 
corruptor,  nimirumdiaboIus,opportunius,  corn* 
xnodtuiquc  tentat,  quamcum  videt  Deum  maxi- 
tna  hominibus  pro  luagratiapolliceri ,  nofqucia* 
crcdibiiibus&infperatisdonis  ac  beneficiis  abco- 
dem  ornatos,  &  cumulatos  intuetur .  Tunc,  ut 
Jobloquicur,  Satttnafttt  intcrfiiws  Dei ,  dc  obten-  J*b*4* 
ta  iicentia  mare  circuit  &  aridam ,  ut  fideles ,  obe- 
dicntes ,  gratofquc  Deo  homines  a  fide ,  conccpra- 
que  fiducia  aveJJat  &  in  incrcdulitatem  diffiden- 
tiamque  Deifilos  conjiciat,  Cujus  quidemfata- 
nicaeindolii,  cartareique  ingeniiqaamquammui* 
ta,  variaquc  paflim  cxtant  iti  fcripturisexempia; 
ramen  quia  mens  mea  ,  propoficunujuc  a  nobis 
thcma  alio  vocant ,  fo!a  pr^fcntis  evangelii  hifto- 
riacontcntus ero,  quatanquam  cxcmploquodam 
adnoftram  iftam  do&rinam  confirmandam,  brc* 
viffimeutar  * 

CumbaptizatoChriftocreH  apertifunt,  Spiri- 
tufquefan^us  in  fpeciecoIumb#  fupra  ipfum  dc-^"**^* 
fcendit ,  &  fonora  dulcifque  vox  parri^de  coeJo  au- 
dira  eft :  Wc  cfifiiius  mcus  dileffus  ,  in  quo  mihi  cam^ 
flacn.;  co  faacttoporc  Deus  pro  hominibus  hu- 

maniffime 


$11 


O  U  rr  o    J  o  a  h-n  i.  $  .  a  .  L  v  x>  b  g  m  a 


Sia 


A   H  H    O 

Ch&uti 


$C#tc,  i." 


i,*f4f  1 1 ; 


nuniffime  loquutus  eft  *  no.rqoe  maximis  donis,  A 
acbeneficiis  donavit:  quse  fi  perpartes»  acfigil- 
latim ,  pro dignitate  mihi  cxplicanda  effent ,  tem- 
pus  nullum  ad  recenferidum  fafis  eflet  •  Non 
cnim  pvo  feChriftus  baptizatus  eft,  fcd  pro  no- 
bis ,  ut  fcilicet  nbftra  peccata  fuffoearet,  aquak 
que  noftras  fan&ificareu  Non  pro  Chrifto  coeli 
aperti  funt ,  cui  ab  aeterno  patuerunt  ;  fed  pro 
nobis,  quibns  fcmper  claufi  fucrant .  Non  pro 
Chrifto  Spiritus  fandhis  vifibili  fpecie  manfuetae 
columke  defcendit ,  quipjie  qui  ab  inftanti  diyU 
nx  incarnationis  fuae  Spiritu  fan&o  plenuis  exti- 
tit  :  fe4  pra  nobis  ,  quos  vartis  charifmatibns, 
nempemanfuetudine^confilio,  fortitudine,  fa- 
pientia,  prudcntia ,  fidc,  fpe,  caritate  ,  gratis 


Verum  Ct  attentis  animis  advertcritis,  ad  cjus  Am  k  b 
guUeradieem,  inquaminimicus  homo  Chriftum  Christ* 
indutere  fatagebat  ,   definctis  utique  mirari,  &      *t6t* 
rnc  cum  communi  expofitione  »  communemque 
mecum  confcntirc  fapientcr  >  juftcque  judicabi- 
tis  *    Nam  ficut  peccatum  illud  gnjae*  in  quod 
perfuafi  a  fcrpcnte  ,.  primi  noftri  parentes  dcci- 
derunt ,  ab  incredulitate  non  dubie  originem 
traxit;  itaequidem,  fi  juxta  hoftis  infidele  con- 
filium,  Chriftu$*dc  Iapidibus  illis  pancs  confe* 
ciffet  ,  &  cx  cis  ad  fatietatem  ufquc  comediffet 
(quod  tamen  impoffibiie  erat)  a  diffidentia  Dci 
gula  utique  illa  proceffifltet  *  Nortenirn  quifpiam 
ncgotiis  Dei  mancipatus  ,  ejufque  obfequiis  ad- 
dittusj  quod  non  debetfacit>  ut  fami,  aut  fuis 


inunxit,  quiinipCbdiUgimur,  patriquecompla-  g  neceffitatibusfuccurrat,  nifi  prius  plane  de  Deo 

i"-,"A-  r '"-A-  diffidat  ,  ejufque  pr#ccpta  >  promiffiones  >  aut 
comminationes,  ncgle&ui,  contcmptuique  prius 
habeat.  Non  me  autem  latct,  inonmeros  cflein 
ecclefia  Chriftianos  ,  cjui  (  falva  fide  )  aut  e$r 
ignorantia,  autex  malitia,  multa,  qu»  nonde- 
bcntfaciunt,  ut  fibi  fuifque  rebus  (cjuodajunt) 
confulant  ,  quos  taraetl  nec  debet  ,  ncc  poteft> 
conftituta  noftra  regula  comprchendere  :  in  qu& 
de  his  tantum  loquor ,  qui  fecundum  fimilitu* 
dincm  praevaricationis  Adae  >  eic  incredulitate 
unius,  aut  multorum  articulorum  fidei,  aut  Irx 
magna  diffidcntia  Dci,  perdite  vivunt  »  fuifqtie 
contra  primam  Sc  fccuadam  tabulam  >  peccatis* 
&  blafphemiis  fanftam  Dei  ecclcfiam  bbfcurant. 
Taliumcnimftuhorum  plena  eft  miferanda  §  ca- 
lamitofaque  noftra  aetas.  Vcmmutrem,  dle  qua 
nobiseftiermo>  illuftrioremfaciamus,  utquedi- 
cendis  viam  planam  apedamus,  aliquotfamilia- 
riffima  (uHnam  nondomeftica)  cxempla  in  me- 
dium  proferam  >  a  gcmiao  tamea  (quod  ajuiu) 
ovoakcrepetita  . 

Unus  ex  articulis  nobis  ab  initio  revelatis,  & 
fymbala  apoftolorum  propofitis,  atque  promul-* 
gatiseft>  feilicet^  Crtda  fahftam  cccitjlam  cathoiU 
€4m.  Htcnempe  articulus  olim  inprifcisccclefiu 
pcr  univerfum  orbem  fparfis  ,  fuit  vafde  plenus 
(utitadkerim)  fucci,  hoceft,  fidesilliuspepe- 
rit  iti  ccclefia  magnam  pcsnitentiam  ,  obcdien- 
tiam,  contincntiam ,  praeceptorum ,  facramento- 


cemus  ^  Illi  admirando  &  fupcrcoelefti  fpefl:a- 
culo  ,  omniumque  filiorum  Dqi  publieo  negotia 
Satan  aftitit  >  faQam.  vidi(.>  verba  ,  geftaque 
confideravit,  perjjendit^esaminavit,  ruminavit- 
que,  &  in  fccrctiprihus  fui  impii  pedoris  penc- 
tralibus  (  non  fine  magna  invidia)  captiofc  re- 
condidit  .  Tunc  dt$£tus  efi  Jefus  a  fftritu  in  dtfer- 
tum  %  nt  ttntMtnv  a ditbdQ  v  Yerum  enimveronon 
xnax  tentat  »  fcd  cautc  expe&at  donec  diuturna 
abftinentia  >  patientiffima  malorum  tolcrantia, 
conrtannffima  in  Deum  Kducia,  filius  Deifuam 
obedicntiam  ,  &  in  patrem  gratttudinem  aperte 
deciaravit* 

Tunc  Satan  arrepta  ab  iis  malis  >  qusc  quam 
rnaximc  Chriftus  patiebatur  >  tcntandi  occafio- 
ne,  videns  aimtrum  >  triftiffimam  foIitudinciA> 
hovrendam,  meritoque  fugkndam,  cum  beftiis> 
ferifquefocietatem>  neglc£feumfui>efuri^m>  ma* 
lequc  fuadam  famem  >  iis  inquam  malis  feu  vali- 
diflimis  arietibiis  ,  {fctentiffimifqtie  tormentis  > 
eum  auda&cr  irapetit>  interturbat  &  oppugnat, 
intende^s  afide,  quam  illum  cx  iis  quae  in  ba- 
ptifmoaudierat»  concepifle  putabat>  in  incredu- 
litatem,  &  difftfentiam  Dei.detradere:  ignora- 
bat  utique  Chriftum  fimul  fuiffe  viatorem,  S: 
bcatum:  omnia  vcto  quae  hadenus.  dixi  tres  pro^ 
cttldubio  cvangeliftac  fummatim  >  paucifquc  ver* 
bisnoninfinuant,  dum  fcribunt  •  Et  er*t  in  de« 
ferta  ftim  htftm  &*  ferh*  &  tum  jefmaffet  fttddra 


ginta  dkbm  <P  fuadrapnta  mtlibns  pofie*  efurikt  jy  rum>  confiliorumque  Dei  eximiam  reverentiam^ 


Et  accedens  tent&tw  dixit  ei  *  Si  filim  B*i>  e*  ,  dic 
ut  tapides  ifii  ptne*  fiant*.  Haec  eft  (  medius  fidius) 
fors  omnium  filiorum  Dci  >  praefertim  vero  pri* 
morum  procerum  &  capitum  ChriftianaB  reipu- 
blicse  fcilicet  expeti  a  fatana  ,  ficut  fandus  Lu» 
cas  ait  ,  m  fuut  triticum  cribrentur  CT  excutian- 
tut.  Nam  qui  fponfum  vincere,  aut  tantilluma 
loco  moverenonpotuit,  is  idem  faciem  fponfae> 
commaculare ,  ccnfpurcare>  dcfoedare fuis  tenta- 
tionibus  nunquam  ceffavit>  necceffat,  Sedgra- 
ttas  agamus  omnipotenti  filio  Dci>  qt*i  fua  ora- 
tionelmpctravit ,  pro  fua  reverentia  ne  deficcrct 
fides  Petri  ,  alibquin  ut  ille  eft  eautus  >  fagax> 
diligcns:  nos  veto  incauti>  imprudcntes,  ncgli- 
gentes  ,  ^dum  haud  dubie  eflet  de  nobis  t  qua^  E> 
propter  obfecro  vos ,  catdinalesilluftriffimi»  pa- 
tres  graviffimt,  vofque  dodorcs  erudiuffimi,  ut 
mc  cic  incredufitate  >  ^  diflidentia  Dei  tantif- 
per  dicemem  ac  differentem  ,  pro  veftra  huma- 
nitate,  patienter  audiatis,  &  cogitetis  mc  nunc 
e%  hoc  loco  vellefermonemaufpicari.  Mirabimi- 
ni  forfitan  ,  patres  fanftiffimi  ,  quod  poftpofita 
htijus  primse  tentationis  triviali,  commitniquede 
guia  expofitione,  Dominum  noftrumdeincredu* 
Htate,  atquediflidentiaDei  tentatum  fuiffcdixe* 
ri  m. 


atque  optimam  intelligentiam  ^Nunc  vero  no- 
ftro  dcplorando  fasculo,  fidem  illius  articuli  tn* 
vafit  diabolus, /arreptumquc  vertit,  &  iavertit, 
volvit  &  revohit  >  fuifque  venenatis  manibus 
compreffit^  &ex  fru&uofiffimo  articulo  vacuam» 
caffamquenucem  fecit.  Nam  quid  eft>  obfecro» 
auditores  candidiffimi ,  abftinentise ,  continentiae  , 
peenitentiae ,  facramentorum ,  quod  cultusfan&o- 
rum ,  Dei  cbnfilioritm,  concordi»  >  unitatifque 
ccclefiafticx  inter  Chriftianos  haberi  rattonem , 
quampalam  profitcri ,  cx  illopingui  &  refertiffi- 
mo  articulodiabolus  iuismalis  ^rtibus  caflam  va- 
cuamque  nucem  rcddideric  ?  Esc  ea  incrcdulitate 
(flensdico,  flentesaudite>proccffitineccIefiain- 
fatiahiiisillagulofitas,  qu*  nemo nonputat  fibi 
licere  quibuflibet  vefci ,  ventremque  implerc,  tem- 
poribus  etiam  ab  ccclefia  interdiftis,  ac  fi  mors 
non  effct  in  prohibitis  rationabilitercibis,,  ficut^*'1^1* 
inerat  in  prohibita  arbore.  Ex  eodem  tivuloor- 
tum  habet  negleftus  ille  infidelifque  contem?- 
ptus,  qui  paffim  itx  ccclcfia  obtinuit  fervandoi 
rum  confiliorum  DeiVlnde  nata  funtmonftrofa 
quorumdam  epifcoporum  ,  multorum  facerdo- 
tum  ,  innumerabilium  monachorum  ,  S:  mona- 
charum  impudica  ,  impuraque  corijugia  .  Jnde 
emerfit  fatanica  illa   Hcentia  dimittendi  Icgiti- 


mas 


V<uh% 


TAfc  ?o> 


$X*ef>,}S* 


Gmf*  w« 


s, 

\omims 


8l|  AJ>  PATRES    CONCILU 

mzsmortet  &aIiasdocendL  Inde  korrcnd&illz  A 
blajphemise  *  qaajnullibi  non  audiuntur  ia  (m- 
ftiffimum  akaris  facrificimxi ,  &in  ecclefiaftiram 
hicrarchiam  prodeunt  ,  Qais  obfccro  fufficiens 
erit  ennmetare  denfiffimas  tcncbras  ,  quas  fatan 
invexit  ,  introdu&a  in  ccclefiam  incccdufitare 
propbfiti  illiits  articuli? 

Eft  praeterea  alios  in  capite  librt  fcrbtus  ar* 
tieulas,  omniam  articubrum  fideicaput,  fon 
&origo,  ncmpc:  *•£#<&  Ifraet  ,  **#»*  */?  <&/»/*; 
J)em  tm$  *>  qtih  timit  te  ie  temt  Mgypt*  ,  tp 
de  dom*  ftrvitutis  f  TS^on  bafafos  J>eos  dlienos, 
&rc.  Siftite  obfecro  ,  patres  graviffimi  ,  hic  pe« 
dem»  atque  oculos  8c  animos  vdlros  inmccon- 
vertite.  Nihil  equidcm  caufatorem,  criminato- 
retttve  illum  magis  urit  ,  &r  ad  invidiam  exti-  B 
mufat,  qiiam  cuto  videt  primum  hunc  articu- 
lum  fuiim  locum  ia  ccclefia  tenerc:  tenct  vcro 
curtt  elarc,  dUucide,  atque  evangelice  docctur: 
in  eo  $nim  fuam  bonarn  voluntatcm  erga  gc- 
ita*  humatmm  Dcus  exprimit ,.  dum  nobis  re- 
velat  fe  Deum  qofttumi  effe  vcltc  %  a  fervitutc 
peccati  liberare  ,  ia  cun&is  malis  protegere  , 
noftrique  fingularem  curam  habcre  ,  ca  tantum 
Jege  »  ut  nos  viciffim  foli  ilii  crcdamus  ,  foli 
fidamifs',  foli  fcrviamus  ,  folum  amemus ,  oni- 
ccque  colamus  .  Cum  igitur  adverfarius  nofter 
hujus  reciprociamorisimpatietttiffimus  fit,  nul- 
lym  non  movet  lapidem  ,  niliii  jntentatum  re- 
lincjuit  ,  quo  nos  a  Deo  deturbet ,  St  in  infi- 
dclitat^m,  Deique  diffidentiam  detrudat:  &  Cu  C 
cttt  olim  fynagogam  ,  deindc  fub  gratia  Afu- 
ticas»  Africanas,  ipfiufqueGraBCiasccclefiaspr*- 
di&is  maculis  ,  omnimodaque  omnfiim  morum 
corruptipne  dcturpavit,  evertit,  &  in  pulvercm 
rcdegit  :  ita  nunc  Latinas  eifdem  pcrgit  deni- 
grare  ,  adeoque  inftat  ,  quod  n«(i  aominus  cu- 
ftodicrit  ecclefiam  fuam,  fruftra  proculd^bio  vU 
gilatis  vos'  qui  cuftoditis  cam* 

Quaptoptcr,  Chrifttaniffimi  patres,*decorde 
puro,  confcientia  bona  »  fide  non  fi3a  orandus 
cft  Deus,  ne  pr^fidiarias  ,  auxiUatriccfque  ma« 
nus  fuas  nobts  deneget  ,  neve  nos  in  tentatio- 
«em  inducat.  Nam  frequentiffima  i!Ia  tcntatio, 
qua  ad  incredttUtatcm  ,  diffidenciam  ,  defpera- 
uonem,  odium,  faftidium^tadiumqueDcicun-  £ 
$0*  vereChriftianos  folliciuc ,  tamctfi  (  at  pfal- 
mifta Ioqnitur )  a  laterecadat,  ideft,  afmiftrts 
fit,  ^deo  eft  impetuofa  ,  quod  nifi  nofter  Dcus 
fuaverkate,  &fidelitate,  ceufcuto, nos ctrcum- 
det  ,  incutfu*  profe&o  metidiani  d*monis  vita- 
x$  non  vaiebimuss  tantumabcft  ut  in  illtusvo- 
lantes  fagtttas ,  nofturnafquc  ncgotiationcs  non 
incidamtts  .  Quarc  iterum  dico  affidue  ,  ««ti- 
nue  fcmper  rogandus  ,  mvocandufque  eft  Dtus 
m  nos  inducat  ia  tentationem  s  ftn  minus  miht 
credite  ,  cortttemtts,  &  fttccumbemus,  ficot  ui- 
nttmen(ptohdolor!)  fuccttbuerunt ,  &  in  du^ 
boli  laquco^  qttotidie   imprudenter  mcidunt  , 
dum  bacalis  arlindineis  &  >Egyptasinniti,  ma- 
re  hoc  magtittm  «f  fpatiofum,  m  ono  mfinit*,  E 
gravefque  fttnt  tentationes,  tuto,  fccorc,  J«- 
IttUie/fe  tranfitnros  coafidoac  .  Ek  il/a  JBgr- 
?tia  vanaque  confidcntia  ^^VSj^b  ar 
Jot  tcnebrx  feaariorom  homtnum  ,  Qju  ab  ar- 
crNocTid  eft,  ecdefia  Romana  exclufi,  aquas 
iw  Si    e  Lituros  credunt  ,  Babylomcas  tut, 
es  qoas  ipfi  fopctbe  excogitaverunt ,  cum  coo- 
fcen&rint :  tx  eadem  carnca,  arenofa  coofiden. 
uSS  fdnt  »  ccdefia  tot  tencbr^  fupcrftit^ 
1      Uforaa  miraculorum  ,  m^Icficarum  «- 
S;  *  Snum  fttb  ^ypocrifi  Dco  fcrvien- 


TRIOENT.    HABITA.  814 

tium,  Inde  totCainicitimorcs,  tot  Ifcharioticse  A  H  H  0 
horrend*  mortcs ,  tot  fjnctarttmlegum>nedicam  Chaisti 
Dti,  ofores,  tantum  dcnique  inter  Chriftianos     *i^i* 
legitimi  divini  cultus  txdtum»  arque  faftidium^ 
Etquidmalorumfuis  captiofis  aftutiis  non  inta- 
lii  fatan  indufta  in  animos  hominum  ignoratio- 
ne,  perpetuaqueDcioblivioner*  Utigiturnoftri 
indefatigati  hoftis  infidiasantcvcrtamus,  utque 
quodecclc^arumreliquum  eft,  parum,  liberum- 
queafatanicts»  mundiquetenebrisfervetis  8ccu* 
ftodiatis ,  opera?  prctium  erit ,  patrcs  fan&iffimi , 
ntvosqui  oculatiifiml  multumcjuc  aurtti  debcti> 
cflefpcculatoresinaltiflimi  montisSion  fpecula  a 
Dco  jure  fuoimmcdiato  pofiti,  iaic  voccm  vcftram 
exaitctis,  &acmuIationc  apott>jIica  timeatis,  ne 
ficutferpensfuaaiaiatrice  aftmia  feduxit  Evam,  a-ff»*i«* 
ita  mentesovfum  vcftrantm  corrumpantur  >  &  a 
prudentia,  quae  eftin  Cadilo  cscidant  *  Qnapro- 
ptercommodc  fatishoc  loco,  prius  deaftutiisfer- 
pcntis,  deindedeprudcnti  fimpltcitatc,  qua  Hli 
obviandumcft,  non  nihil  attingcmus»  Utfic  flui- 
dotandcmcuriunottuoratio  ad  finem  ufque  de- 
ducatar« 

Tripartita  acic  afttniffimus  dtabolus  fanciam 
catholicamccclcfiam  Romanam  impugnat,  ficut 
olim  fpoafatne/ttstripltci  tentatipne  tcncavit .  In 
prima  autcm  acic  infinita  mendacia  collocat ,  com~ 
ponit,  &coacervat,  qu«  tamenfpcciofoquodam 
ftibioincruiiat,  quaedam  vera  mendaciis  adgluti 
nat:  iis  bme  adurnatus  militibus,  prima  tenta- 
tione  ia  Chnftum  irruic,  dicens,  T*  ne  es  fitms 
Dei?  Fefellit  audita  voy,  non  favct  tibi  Dcas, 
jcjunii  tui  ,  fulitudinis  ,  &  paupertatis  nullam 
habet  rationcm  ,  beftiis  devorindum  tc  objccit , 
folitudmej  triftitia,  frigore,  naditate,  fiti,fa- 
mequeinfupcrabili  tcpremit:  quibus  fane  malis 
criminofos,  iramque  fuam  benc  cornmerkos  ho* 
mines  non  filios  folct  ille  irnmifericorditcr  panU 
re*  Eadcmutiqucttftatiajfob  prius  per  fuos  ami-  j9b,t; 
cos  Sc  uxorem ,  dcinic  Davidem  olim  teataverat  * 
Nunc  verofui  non  oblitus  diabolus,  fimilimen- 
daciorum  acic  onuftus  ccclcfiam  tcntare  pergit,  ^^^ 
pcr  fuos  hjarciiarchas  ,  mendaccfque  propheus3 
fcmper  clamans  f  ccclefia  Romana  non  eft  cc- 
clcfia  Dci,  poteft  ne  ecclefia  Dci  efle,  ubivcN  mttff^n: 
bum  ejus  negligitur,  &  falae  humanae  ^raditio» 
nes  doccntur?  Ubi  pro  minimis ,  leviffimis>  uno 
nnllis  quandoque  peccatis  horribilis  cxcommu- 
ntcationis  gladtus  paffim   in   Chriftianos  ftrin- 

fitur?  Ubi  potentiores  alligant  onera  imporu*  Jto*fcaj« 
ilia  fuper  humeros  hominum,  ipfi  vero  nccdi- 
gito  volnnt  ea  tangere  ?   Ubi  denique  miniftrt 
iacramenta  ,   indulgentias  ,  dtfpenfariones  ,  fa- 
cerdotiaque  vendunt:  quodque  gratis  accepcnmt,  Mtnh*  10» 
fine   pccania   dare   nolunt :    &   omnes  qtiaeruiit 
qtt*  fua  funt»  non  <juc  Jefu  Chrifti .  Iis&  mil*  Wityx* 
Ie  aiiisfimilibus  antiqui  draconis  vocibus,  nttnc 
veris,  nunc  vanis  ,  nunc  mcndacibus  totam  fere 
Germaniam  &  Angliam ,  brevi  tempore  a  nobis 
ille  divifit:  &  nifi  in  Gailia  (  qna:  fola  mon^  J- *«•  «7* 
ftris   caruit  )   reltquiffet    fibi   dominus   fcptem 
millia  virorum  ,  qui  non  curvaverunt  genua  fiia 
ante  Baal ,  hoccft,  quiofque  adfanguinem  nn- 
ticcclefianis  rcftiterunt  ,   defperatum    efiet   jam 


fimplititate  cjua 
viandum  cft  iili;  ideft,  refiftendum  cft  diabo- 
lo,  ficut  Chriftus  rcfiftit,  conftanter  inquicns. 
*N(pn  in  folo  fMt  vivit  hQm*  >  fed  de  omni  verfa 
qnod  proctdit  dt  ore  Dci. 

Si  veftrx   omoium  expeftationi  per  tempas 

refpondc- 


S  i  5         OratioJoannis    a     L  u  d  e  g  n  a 


8nJ 


Anno 
Chaisxi 


Xo»it  ix- 


Manh*  aj. 


7/«/*  99* 


(JfKe/i  $» 


'  refpondere  iieeret,  tria  effentprofe&omihipro- A 
Jixedcckranda,  afteque  repetenda.  Primo  plu- 
ribus  rationibus  ex  fcriptura,  colle&is  modusmi- 
hi  effet  expiicandus,  quo  fola  verba  dcorcDci 
procedentia  in  noftris  tentationibus  nos  confo*. 
lantur  ,  &  ir*  fidc  conftabiliunt  ,  firmiorefque 
rcddunt:  ait  enim  do&qr  ilie  ecclefiafticus,  in 
dic  malorum  memento  bonorum,  hoc  eft  ,  curx^ 
tentaris  ia  memoriam  revoca  ,  quae  tihi  Deu$ 
verbo  fup  pollicitus  eft  ,  &  cqnfolaberis  ,  con- 
ftabilieris,  teatatpremquc  vi&um  repelles.  Se- 
cundo  nor^  paucis  de  t\egle<3;u  verbi  Dei  mihi 
tra&andum  effet  ,  qui  adeo  inter  quofdam  do- 
ftotes  8c  praedicatpres  catholicos  invaluit  &  ob- 
tinuit^  ut  jam  npn  gladiis  penetralibus-  \dfti- 
pulis, ,  paleis  ,  plumis ,  Ariftotelicis  ,  Platoni-  B 
cis,  &  Giceronianis  videantur  muhi  cum  adver^ 
fariis  dehere  manus  conferere.  O  ccecitatem  de- 
plorandam  !  O  horrendam  iram  Dei  !  Hoftes 
rioftri  gloriantur  de  verboDei,  gladiofque no- 
ftros  acuunt,  &  contra  nos  ftringunt  .  Nos  ve- 
ro  noftra  ofcitantia  &  negligentia  nobis  peri- 
re  eos  finimus  .  Tertio  tandem  deberem  digni- 
tatem,  auQ;oritatem,  indeviabilitatem,  hoceft , 
dona  Dei  ,  fan&ae  catholicse  Romanae  ecclefiae 
exhibita,  verbo  de  ore  Dei  procedente  confta- 
bilire,  &  confirmare  >  nt  obloquentium  adver- 
fariprum  blafphemaoraobftruerentur:  nonenim 
ctim  noftris  raalis  ufibus  &  peccati  dona  (quae 
fincr  poeniteatia  largitus  eft  nobis  Deus  )  iunt 
conjungenda  ,  fed  altiiis  feparanda  •  Tollendi  q 
«juidem  effent  abufus  ,  vitandae  eertse  occafio- 
nes  ,  quibus  nomen  ecclefiae  inter  hoftes  male 
audit  ,  &  bfafphematur  ,  nec  eo  minus  dona 
Dei  in  paftoribus  ecclefiae  adoranda  [um  .  Ex^ 
tant  enim  literae  regise  magno  figillo  ccelorum 
regis  obfignatae  >  quibus  praecipimur  ,  ut  Pe- 
trum  &  fucceffores  ejus  %  apoftolos  &  fuos  fuc^ 
cefloresj  ficut  fe  audiamus  ,  6c  ab  eifdem  mo^ 
derari,  gubernari,  regi  ,  doceri  fiaamus  ,.  An 
vero  quae  docent,  precipitmt  ,  ftatuunr  ,  ordi- 
nant,  remittunt  x  retinent  ,  concedunt  ,  induk 
gent,  fecundum  rationem  3c  analogiam  fidei  & 
caritatis  :  an  vem  fui  privati  commodi  tantum 
gratia  fiaat  ,  ipfi  viderint.  Apparituri  enim 
c&i$y  patre&  confcripti,  antc  trihurtal  Jcfu  Chri-  £) 
fti,  brevi  reddituri  exadam  rationem  de  doni^ 
ad  Kdification^m  taatum  ecclefiae  vohi&  con^ 
ceflis . 

De  iftis,  inquam  ,  tribus  muha  verba  oppar-r. 
tune  eram  hic  fafturus  .  Verum  hora  me  pre-. 
mit,  non  cupioprolixitatis  redargui,  difplicent: 
tnihi  gratis  prolixi  do£lores.  Idcirco  ad  fecun^ 
dam  aciem  *  qua^  fecunda  tentatione  Chriftum 
adortuseft  diabalus,  properare  meoport^t  ,.  Ait 
cnim  evangeiifta  :  Tunc  affumpfit  eum  dUboh^ 
in  fanBtm  civitAtcm  ,  €T  fiatuk  cnm  fap.w  pinna^ 
culum  tcmpli,  &  dicit  eii  Si  filitts  Dei  cs  ,  mitte 
tc  dcorfam  :  «dngeiis  cnim  fuh  Dcus  mandavit  dc 
tc  y  ut  cuftodiant  te  in  omnibus  *viis  tuis  ,  ne  forte 
offendas  ad  lafidem  pedcm  tuum  .  Nunquam  E. 
convenit  Chrifto  cum  Belial  ,  ut  verbum  enim 
Dei  >  nempe  /»  infidiabcris  calcanco  ejns  ,  manet; 
inaeternum:  fivevincatur,  fivevincat,  inducias 
non  petit  ,  requiem  non  invenit  ,  Una  acie  in 
tcrram  cadente  ,  aliam  erigit  ,  muhifque  con- 
geftis  adulatoriis  fcntejuiis  eam  adornat  ,  quu 
ht\s  veluti  gloriofis  vehiculis  Chriftum  in  aera 
xapit,  quau  dicere  voleas  :  Si  quidem  tu  esfi- 
Hus  Dei  ab  eo  fofo  pendens  ,  dignus  profcfto 
es,  ut  a  deferto  ,  quod  nunc  iahabitas  ,  in  fu- 
blimia  rapiari?^  per  fandam  civitatem  deambiu 


Qttyf*  ?' 


Ics,  &  in  pinnaculam  templi,  altiiEmnm  ncm-  jfTTiTo 
pc  locum  ,   tanquam  lumen  ccclcfise  conftitua-  Chhisti 
ris  ,     Undc  fi  ad  tcrram  defilieris ,   fine  often-      15^5» 
fa  cades  :     nam    angclis   fuis  Deus   mandavit 
de  te  ,   ut  cuftodiant  te  in  omnibus  viis  tuis, 
ne   forte   offendas   ad   lapidem    pedeni   tuum  ♦ 
Sic  fiet  ut  admirabundus  populus  mirificis  lau- 
dibus  ad  fydera  ufque  tc  evehat  >   magna  glo- 
ria  repleat  ,     pro  Meffia  recipiat  ,    &   tc  di- 
vinis    honoribus  profequatur  .     Cui  dominus  : 
Scriptum  efi  >  nm  tentabh  daminum   Dcum  tuum  • 
Perinde  ac  fi    dixiffet  .     Omnis  honor  ,     aut  te^ 
gloria,    quae  ab  offenla  Dei  proficifcitur  ,     a 
tcrgo  eft  relinquenda  ,  &  quae  luera  videntur, 
tanquam  ftercora  funt  pofthabenda  &  rejicicn^ 
da  , 

Ut  igitur  cvangelicamiftamChrifti  refponfio- 
nem  in  noftris  tentationibus  (quae,  fi  fapiemus , 
erebrae  funt)  nobis  theoiogice  accomraodemus  % 
St  applicemus  ,  Avertcndum  vobis,  patres  fa^ 
pientiffimi  >  quod  duobus  pedibus  in  via  Dei 
curricur  ,  duobufque  oculis  mundt  tenebrae  iilu* 
minantur;  dexter  oculus  fides  eft  :  finifter  vcro 
opera  funt  ex  fide  procedentia,  Cum  igitur  io^ 
defeffus  hoftis  dcxterum  oculum  nubeculis  ten^ 
tationum  ineum  fpavfis  Yitiare  non  potcft  5  tunc 
finiftrum  excremento  arundinis  infirmare  aut 
corrumpere  fuis  artibus,  procurat  ,  hoc  cft,  do-r 
na  Dei  in  nobis  gloria  vana,  vaniore  jaSantk» 
vaniffimaq,ue  praefumptione  adultcrari  nititur, 
Sumus  enim  homines  adeo  gforige  cupidi  ,  ut 
manifeftiffima  peccata  foliis  fici  coopcrire  hasrc- 
ditario  jure  ftudeamus  :  tantum  abeft  ,  ut  pra^ 
clara  opera*,  quse  in  nobis ,  pro  jfua  gloria  > 
Deus  operatur  ,  pro  noftra  pubiicari  nplimus, 
Unde  in  noftra  natura,  tametfi  mifera  %  multa 
ignominia  ,  nulla  vero  gloria  plcna  \  op^mata 
nancifcitur  iatan  occafianem  »  fua  acic  adulato^ 
na  nos  commode  adoriendi  ,  In  Chrifto  qui». 
dem  deceptus  eft  :  deceptus  inquam  ,  exinani^ 
tione,  negJeftuque  fua;  perfonae ;  dum  ab  eo  fe 
rapi  ,  nuncque  per  aera,  modo  pcr  fantftam  ci^ 
yitatem,  modo  fuprapinnaculum  templi,  modo 
ixi  montem  excclfum  duci  permifit  ,  Verum  in 
nobis  non  decipitur  ,  nam  per  oceultos  quok 
dam  ,  fubtcrrancofque  cuqiculos  ,  pqlveres  va^- 
na&  giori^  ,  fuperbae  inflationis  ,  pompaeque 
mundanae  in  corda  noftra  tam  liberaliter  fpar- 
git  >  ut  jam  non  de  Deo  cooperatorc  atque  da* 
tore  ,  ied  de  noftris  tantum  operibus  ,  viribus, 
^tque  donis  gioricmur.  Et  ita  fit,  utfubtitulo 
tantum  gloriae  Dei  la^is  habenis  poft  naftram 
curramus» 

Exiftogloriofo  fonte  fluit,  prpculdubio,  om- 
nis  invidia  ,  &  carnalis  contentio  ,  quam  inter 
nos  regnarenulli  non  cft  perfpicuum.  Qui  cnim 
fuaauftoritate»  dignitatc,  fapientia,  prudentia, 
reliquifque  Dei  donis  ejus  gloriam  tantum  quae- 
rit,  alterius  minoribus  ,  «qualibus  ,  auc  majo- 
ribus  donis  non  utique  invidet,  Cur  ergo  figu- 
lus  figuio  invidet  ?  nifi  quia  poftpofita  gloria 
Dei  ,  poft  noftram  impotenter  currimus  ♦  £x 
eodem  fonte  derivarunt  tot  donorum  ,  officio- 
rum  ,  beneficiorumque  Dei  injuftae  appetitio- 
nes ,  6c  diftributiones  ,  Unde  fadum  cft  ,  Sc 
cjuotidie  fit  ,  ut  muhi  alioquin  imprudentes  , 
infipientes  ,  &  indofti,  (  nc  dicam  )  propha- 
ni,  nulla  difficuhate  fe  finant  in  fublimia  rapi, 
dc  indc  in  ahiores  ,  pingujorefque  ccclefias  col- 
locari,  non  confiderantes  ,  quod  qui  domuffuse 
praeefle  nefcit,  magnis  ccciefiis  Dci  malc  prajeffc 
poteft  •  Multis  eouidcm  tum  percgrinis ,   tum 

domefticis 


8l7  At>   PATR.BS    CONCILII    TMDENT.    HABITA. 

■*.  n  m  »  ^omcftJcisexcf?P!.is  fccutidum  hunc  locumtioftre  A 
CHR"ti    orationisampiiaflem:  fcd  vidco  param  tcmports 


81S 


B 


Gtnef*& 


mifu  fupcreffe ,  qaapropter  ad  tertium  feftiaus  ac- 
cedo- 

Subjungit  aatem  cvangctifta  :  ttcrum  affum- 
pfit  eum  diahius  in  mmtm  exceifum  feorfum ,  o* 
eftendit  itti  otonia  regna  mundi  ,  er  omntm  gh« 
riam  eorum^  &  dlxit  ei  »  Hac  omnia  tibi  dabo  , 
fi  cadens  adoraveris  me  .  Sumrnum  diaboli  ftu- 
dium  eft,  ut  pro  terrenis  cceleftia  filiiDeicom- 
mutemus  ,  proque  caduca  gloria  ,  «tcrnam 
perdamus  .  Ut  crgo  quod  tantoperccupitinno- 
bis,  cfficiat,  noftrisarraisartnatus,  hoceft,  re- 
bus  quarum  afpe&u  mirum  in  modum  dele&a- 
mur,  dequibufcjue  iadefinenter  cogitamus,  fti- 
patus  advosveait,  tertiaque  acie,  magnis,  fed 
vanis  pollicitationibus  falfo  inftru&a  nos  impe- 
tuofequatit:  &  ficut  olim  eifdemcopiis  primum 
homincm  ,  cum  uxore  fua  ,  deinde  fecundum 
tentavit,  oculis  fuis  omnia  regaamundi,  &om- 
netn  potentiam  ,  gloriamque  eorum  in  pun&o 
fubjiciens  ,  &  ei  hberaliter  offerehs  :  Ita  nunc 
(  mitius  dixi  )  ita  fcmper  nos  fimillimis  oblatis 
bonis,  avarosfacerepedibus,  manibufque  ( quod 
ajunt)  contendit:  fallacesnimirumdivitias  con- 
cupifcentibus  ocutis  noftris  prasfcntans*  Verum 
enimvero  parvi  aeftimat  vettfrator  ille  privatos, 
plebejofque  homines  fuis  vanis  poilicitationibus 
fallere  ,  aut  avaritia  ,  cultuque  idolorum  cor- 
rumpere  t  minitna  enim  induftria  id  erfeciffe  , 

?[uotidiequeinillisefficcre  fattsdidicit,  dum  per  q 
is,  nefafquecumttlandis  opibus,  tam  pauperes, 
quam  divites  omnes  vacare  experitur  .  In  eo 
vero  negotio  quod  gerit  ,  tantum  unum  arden- 
tiffirnis  votis  defiderat ,  nempe  publicas  perfonas, 
maxime  vero  minifteriis  Dei  obnoxias  fuis  pvo- 
miffis  in  avaritiam  trahere  ;  probe  enim  fcit 
itupoffibile  effe  corradendis  pecuniis  &  cultui 
Dei  quempiam  cx  animo  fervire  poflte  :  literis 
riamque  divinis  proditum  eft  ,  quod  aemo  duo- 
bus  dominis  Deo  fcilicet  &  mammonae  fervire 
Valet  :  aup  umm  ,  inquit  Chriftus,  dUiget*,  cr 
dlterum  odia  hdkbit ,  aut  %mm  Juftimhit  ,  O*  aU 
temm  contemnet ■  s  multum  cnim  diverfa  inipe- 
rant.  Eatamen  Iegc  non  obftante  vafer  illefru- 
ftra  caufam  non  fufcepit  :  nam  fuis  captiofis  i> 
aftutiis  magnos  ,  avaros  in  ecclefia  fecit,  dum 
divitiasnonut  fallaces  (quo  titulo  Chriftus  eas 
Mtftb.ts*  caverivoluit)  fedutgrandium  operum  obfides, 
.*/.opifitte*&  ejpcafjc-es  pr^fcutat  .  Quem  titulum  diabo- 
lu$  cis  prsefixit  :  ficque  fecit  ,  ut  fub  colore 
multi  eas  ambiant  ,  quomodolibet  acquiiant  , 
rccipiant,  prodigiofeque  retineant  ♦  Sub  eodem 
praEtestu  infinite  currunt  pcr  ecclefiam  quac- 
ftuofae  petitiones  ,  pauperumqtte  nunquam  fini- 
tae  exa&iones  *-fir  muhi  thefauri  de  eorumdem 
bonis  in  terra  ,  contra  prseceptum  Chrifti,  the- 
faurizantur,  congefto  hinc  &inde  iniquo  mam- 
mona,  ^  . 

Hujufmodi  diaboli  infinitis  aftutus,  pmdenti 
fimplicitatfe,  quse  eft  in  Chriftojefu,  obfiften-  E 
dum  cft,  qMppe  qui  magno  ,  fed  mendaci  f>oI- 
licitatori  rion  refpondit,  wade  Satana,  quoniam 
imperium  ,  quod  mihi  o|Fcrs 


JMm»  €% 


Matth.6* 


&wh€, 


malum  eft  ,  aut 
regna  mundfrriala  funt ,  fed  ait  :  Vade  Satana$ 
fcriPtum  eft  :  Dominum  Deum  tuum  adorabis  ,  &* 
iili I  fttf  firvies  •  Quibus  fane  verbis  non  prohu 
bet  dominus  Dcus  nofter  divitias,  quas  iljc  at 
fluenter  tribuit  poffidere  ,  &  confervare  (  funt 
euim  illemuJtumutiles,  nedicam,  ecclefia:  Dei 
neceffariae  )  verum  eas  adorare  ,  eifque  fervire, 
afinprophanos,  nonproximorumufus  expendere 
C&ncit.  GeneraL  Tom.XXXIIL 


pcrniciofum,  capitaleque  mafum  eft  :   nnde  in-  Ak  n  o 
finita  vcnenofa  capita  oriuntur  .   Cupiditas  enim  Christi 
radix  eft  omnium  malorum*  Porro  cum  malisten-      is«j* 
tationibus  undique  obraamur,  diabolo  nimirum  ^Tim'^* 
circumeunte,  ut  ad  fe  rapiat :  juxtaDavidisevan- 
gelicum  confilium,  excitandus  eft  Deus      Vide*  z%^tt%. 
tur  enim  tanquam  fotens  crapuiatus  a  •vi/iodoriiu- 
re;  avinonimirum  noftrac  magnac  incrcdulitatis, 
&  dirfidentiae  ,  fuperbaes  inflationis,  8c  inexhau* 
ftae  avaritix,  Vetumtamen  noa  accendit  omnem 
iram  fuam  .    Idcirco  importunis  precibus  forcs  ^/.77, 
fuas  pulfarc  neceflfe  eft  ,    femperque  de  profun- 
do  cordium  noftrorum  clamare  :     Exurge  io- 
ntine  ,   fuare  obdormis  domine  ,   txurge   ne  nos  m  TfUt^t* 
fincm  repettas  ,  O*  ne  nos  in  tentationem  inducas « 
Amen  « 


CXL 


DISVUTtATIO  T-HX0L0GIC*4 
de  cotithatu  facerdotum  #  Qua  F.  Joanms  de  Lu- 
degna  dofior  thtoio$ut,  ad  duos  ex  artitulis  theo~ 
logicis  de  matrimonio  frofofitis  publfce  in  cecwme* 
nica  fynodo  Tridentina  reffondit» 


Eoo  quidem,  xiluftrtffimi  dominicardinales,  . 
patres  reverendiffimi ,  oratores  dodiffimi, 
pauperem  Ruth  imitatus  ,  a  tergo  fequar  quot- 
dammagnos  melTores,  qui  ante  me  dtxere,  col*  BMth.%* 
Iigamque  fpiculas  paucas  &  parvas ,  quas  illi  poft 
fercliquerunt,  8c  eas  a  pulvere  &  paleis  purga* 
tas,  pulchrse  Noemi  ,  hoc  eft  ,  fanfta;  catholi* 
cas  ecclcfisc  matri  me«  praefentabo*  Faxit  Deus*, 
ut  vos  benedicatis  mihi  ,  ficut  Noemi  pauperi 
filiae  fuae  parum  hordci  (fedmundi)  de  faccuio 
fuo  praefentanti  largiter  benedixit  *  Prius  vero 
quarn  proferam  >  aut  iti  medium  adducam  quod 
porto,  Spiritus  fandi  gratiam  ,  veftramque  om 
nium  attentionemfuppleximploro.  InmmmeVa- 
trisy  er  Bilii  %  (?  Spiritus  fin&i  ,  JLmen  .  Cupio 
fane,  patres  fapientillimi,  claritate  ,  brevitatc, 
&  fideli  fententiarum  pondere  vobis  placere,  fi- 
ve,  utrethoresajunt,  auditoresdele^are.  Quod 
ut  praeftarcm  ,  conftitui  duas  perfonas  in  hac  nunc 
fequenti  difpucatione,  meam  videlicet  ,  3c  Lu- 
theranorum  fubnomineCalvini,  eorum  (  fi  dtis 
placet)  principis  &fautorisinduere,  ut  fic  quafi 
impolito  quodam  dialogifmo  ad  duos  articulos 
de  ccelibatu  nobis  propofitos  efficaciter  coow 
pendiofeque  rcfpondeam*  Rem  igitur  ipfam  ag- 
gredior . 

Heus  bone  vir  ,  Calvine  ,  Deus  te  conver- 
tat:  quidnam  monftri  nunc  alisinpedore 
tuo?  RffpondetCaivinus*  Ego  ne?  Cogito  cogi- 
tationes  ,  quibus  coelibatum  evertam  ,  &  meum 
meorumque  apoftatarum  mcritricium  ftatum, 
conftabiliani. 

Sanus  ne  cs,  o  Calvine  ?  Cceiibatum »  quem 
Deusinftituit,  Joannes  Baptifta  fervavit,  Chri- 
ftuslaudavit,  &  praedicavit,  ecclefia  ab  apollo*  Mtith+%%* 
lis  ufqtte  nuncrecepit,  ta  mifer  homuacio  ever» 
terc  contendis  ?  An  nefcis»  quod  opus  quod  ex 
Deo  eft ,  nullis  humanis ,  aut  fatanicis  viribus  dif« 
folvipoteft?  DelirasCalvine,  deliras:  tuatel£« 
bido  bis  ftultum  fccic . 

Nosquidem,  aitCalvinus,  fapimus,  tu  vero 
cucullate  defipis  *    Nam  domini  prgedecejtlbres 

Mm  mei, 


8i9 


EtfSfUTATlO     JOANNIS      A      LlfDBGKA 


820 


Ahko 

Christi 


mti  t  feiUeet  doftor  Martinus  *  Zuinglius,  Po-  A 
meranus*  Oecolampadsus,  MeJanehthon  >  Bace- 
jrus,  ^  cgocnm  reliqua  inferorum  Catcm,  non 
negamus,  aucnegarepoffumas,cominentiame$e 
danumDei*  Scimussnimquofdam  fan&o&  viros 
fub  lege  naturae*  nonnultos  fub  fcripta,  quam- 
plure$  vero  fub  gratia»  eo  dono  praedhos  cceli- 
bemvitam*  Dcomultumgratam  vixiffc;  fcd  nos 
noviapo(ioli>  iegation^  qua  in  inundo  prafata*» 
na  fungimur,  noftra  au&oritafcc  ,  veftrum  ,  fci* 
jicet  faeerdotnm  monachorumq  ue  *  imp  utura ,  ma-* 
lcque  fervatum  ccelibatum  rejicimtts  &  damna* 
mu$  ?  rejedumque  atque  damnatum  valde  cupi* 
mus, 

OcceciinfenfatiqueLuchcranj,  quisfafcinavit 
OCuIosveftros,  fiquidem  ftdemQei  evacuari  do~  B 
eetis  proptcr  quorumdam  hominum  infidciitatcm  ? 
picite  mihi  vevnginoii  Spimns,  fi  ccelibatum  pto^ 
ptermale  fervantes  d&mnat-is,  cur  matrimonium 
rum  darnnatis  propter  infiaitos  conjugcs  adulte- 
ros ,  qui  mutuo  data  fi4c  fub  matrimonio  abutun- 
?ut  ?   '  Imoeurornni  e$  parte  ChriftianifmumS? 
cnngeUum  ipfum  tim%  dUmnatis  ?  Quandoqui- 
dctninnumeTifarttChriftian!^  q-uippc  quidatam 
cammuaem  fidem    in  toaptifmo  quatidie  fraa- 
gunt  5  3?  qvangclio  non  obediunt  i*    Sed  dicitc 
mihi  ,   cur  apoftaU  Jefu  Chrifti  caftiwcm  vi- 
duatem  non  diffiuferunt,  cum  fuatemporcmuU 
tas  viduas  primam  fidem  kriumfceiffevidereut? 
Sifte  ,  Calviae  *  fifte  %  m  avcrtas  oculos  ,-  non 
contrahas  frontem* noli  nafum  fcalperc*  mane,  C 
volo  enim  autequam  hinc  difcedam*  te  Sr  taas* 
Wm%tf  tuafque  Madianitidas  meretnces  Phinecfto  gte-  , 
diqreonfodere  «  Fer  te»  tuofque  campliccs  m^ 
trimonium  mti  eft  donum  Dei  fupranaturaile  : 
dicitis  miffi  non  haberegratiaepromifjionem»  Sr 
ex  confcquefiti  non  clie  f^cramcntam  %  fed  con- 
tradum  tantnm  civiiem?  %  folo  eonjugum  mu-* 
tyo  cotifenfu  dcpendcns,  DicixU  prattcrca  %  coe^ 
libatum  donum  B$i  eflfe  de  fuffum  dcfc^ndcns : 
Si  matrimonium  non  eft  donum  Dei  M  k  $c$lu 
batas  cft  donum  Dei  fapranataraleji  undecrgof 
rogo»  coUigitis  matrimonium  anteponendurm  cfle 
c^Iibattti  ,  3£  Deum  maforem  gratiam  largiri 
COTjugifeusjr  quam  vitam  coelibcm  profitcndbus? 
Jfte  eftim  eft  vcfter  primus  ^rticulus^ftobiscxa-  D 
minandus,  Cur  obmutefcisC^Ivinc?  cur  nonrc-^ 
fportdcs^ 

NonobmutcfcQ»  ait  CaNnns,  fcdctmuftis 
folationibus  3,  quibus  tuam  ob/eftioncm  dilucre 
poflfum  »  unam  linguiarcm  cogita  *  cui  nec  m  , 
nec  quifqu^m  raiorum  aliquid  objiccfe  pci^it  * 
*&$e®m  eam  >  ccincedimus  quidcm  ,  quod  matrl* 
monium  non  eft  donum  Dei  %  imo  ampJius  cum 
luuthcro  ducc  noftro  dicimus  3  quod  fidclium 
matrimoniqm  nihil-  diffcrt  ab  infidclium  conju^ 
gio  .*  praeterca  conccdimus  5  ccciibatum  effe  do^ 
0«m  Dcifupianattnalej  paucis  tamencommunw 
eatwm  ;  cum  hoc  tamcn  optime  cohacret  %  quod 
matrimonium  fu  antcponcndum  cc3eiibatui  >  6c 
qacid  majorem  gtatiam  largiatur  Dcus  conjugi-  B 
busa  quam  continentibus  ';  8$  ratio  pcremptciria 
eft  (utunoverbodkamus  }  quoniam,  mtH&$  cfi 


**mf.  nnym  p4m  nri,  0nde  ftc  Colfigo  ;  Mclia^  cft 
niibcrcquamuri,  atqui  conjugcs  fub  matrimonia 
#08  uruntur  3  ccelibcs  vcro  fub  cceiibatu  uruntur ; 
ergo  deprimo  ad  ultimum »  in  bona  confcqucn- 
tkj  melius  cft  conjugium  quam  contineati^,  8c 
majorem  gratiam  canfertDeusconjugibus,  quam 
continentibus  ♦  Ecce  fioftram  Luthcrankam  &- 
picntiam,  cui  advcrfarli  omncs  rcfiftcrc  nonpQ- 
tueraac* 


<*Wf*$t 


G«ncf%  a. 


Subridcs,  Calvine>  fubrides>  vidcris  tuba>ca* -£^  "-* 
nerc  antc  triumphum.  Si  habc$  aurcs  audiendiv  Chkjsti 
audi;  quaeroavobis^  an  EvaafpcCtu  pomi  delc-  tf6j* 
(5tata  ureretur^  nec  ne?  Refpondebis,  fcio  'Cal* 
vim:  Urebatur,  nam  uri  nihtt  aliudeft,  quam 
vehcmcntertentari .,  Bcnc  dicisi  Calvine^  fcd  ul- 
tra  qudcro^utrum  ex  duobus  faiffcc  melius  Evac,  dc 
prohibito  fcUicct  fru^u  comed^rc,,  an  uri?  ^c^ 
ipoadcbis  utiqae,  nili  contra  confcientiam  v^ii$ 
(  ut  frcquentcr  vos'Lu^herani  foletis )  loqui ;  Mul* 
tQmcliusfuiffct  Evae  pcrpetuo  uri  ,.  quam  fcmei 
prohibitum  fruQrum  uagere*  Optime  *  Cumcr- 
go  paralogizafti  ,  inquiens,  mclius  cft  nubcrc , 
quamuri:  crgo  meliusmatrimoaiumyquam  con- 
uacncia;  &majoremgratiam  largiturDeus  con* 
jugibus  ,  quam  contincntibus  ,  fic  coUegifti  > 
pcrindc  ac  li  fubintuiiffeis;  ergo  melius  fuuEvae 
peccarc,  quam  valde  ^cntariji  $s  majorcm  dedit 
DcusEviaegratiamcum  pcccaret,  quam  cum  val- 
detcntarctur  *  Quo  quid  obf^cro  biafphcmius  di* 
cipoteft^ 

Sed  icio  ,  Calvinc  ,  fcio  ,  tc  utraque  (  quod 
ajunt)  manu  mc$m  ftmiiitudinem  pcrfide  nega- 
turum:  qam  tu  Sf  tu^farina&doilorcs,  pcrfidenc^ 
gatis,  peccatum  cffc  faccrdotibus  aut  m^nachk* 
quibusnondatumcft  continerCi  nubcrc:  Diciti$ 
enim ,  cccicliam  non  poffe  faccrdotibu$  aut  mona^ 
chi$auptiasprohibere ,  &  pro  vcftro  ingcnio ,  & 
malo  erga  cam  a1fcctua  additi$  tam  ignoranter» 
quam  impic(  utin  fecundo  articulo  nobispropoii- 
to  >  eK  vobis  refertur )  quod  nuptias  prohibcrc  fa-* 
ccrdotibas ,  eft  easdamnarcy  qu^propter  magriam 
cffe  dillimilitudincm  Ev*  comedentis  dc  fructu  ve- 
titoy  &  monachi  aut  facerdotis  a^orem  ducentis . 
Rcfpondcbiti^:  Nam  cam  Deus  homiflii  arborcm 
fcien^i^boni^mali  mtcrditit,  fuo  jure  ufuseit: 
Eeclefia  vcro  nuHo  interdixit  faccrdotibus,  auc 
monachisnuptia^  *  qua&utiqus  nuiH  non  funt  con- 
ccffae* 

Egoqutdem ,  Calvine,prudens 8$ fcien$*omi£* 
to  iftam  reftram  blafphem^m  evsifionem  nunc  te-* 
fbHcrcr  qtioniam,  Deo  favcnte,  tein  progrefftt 
meaBdifputationisapertedGtecbo,  ec^iefiam  opti^ 
mojure*  nempc»  aChrifto  immediat^derivator 
Iegem  dcco^Iibatu  facerdotqm  tulifte*  qux  pro* 
culdubio^  nontantum  ptopter  mofcm>  fed  con* 
fcientiam  omncs  obligat  *  idcirco  «rlwi.  p^ogre» 
dior^  &  quamvisvidens  non  vidca5>  &  audxeds 
nOti  inteilig^  riefortceonvert^fisy  *k  fanet  te 
Deu$ :  tamcn  at  fidei  *  quac  in  nobis  eft »  de  cofli^ 
batu  facepdotum  inviQam  rationem  f  coram  uni-* 
vcrfa  etclefia  feddamj  &ut  vcftri  crrorcs  in  eo 
negotio  coram  laccmanifcfti  fiantr  qumquc  ar- 
ticulos  veftris  nugii  vaide  oppofi to*  ?  i&  mediqm 
proferamf 

Sit  primus  artieuJus  ,  Matrimonium  fiddium 
eft  donum  0ci  fepranatur^Ie  gratte  promiflSo^ 
ncm  habenSt 

Secundus*  Cceiibatus  jurc  divino  cft  antepo^  ^hn^ 
nendus  matrfmonio  ,  &  abundantiorcm  gratiam 
tribait  Dcui  vitam  cc^Iibcm  profit^ntibu^,  quam 
conjugibus, 

Tertius  r  Si  mU&  legcs  ecelefiaftieae  f  aut  Mi* 
la  cffent  vota  monaftica  ,  liccrct  qaidem  facer- 
dotibus  8g  monachisf  contrahere  ,  nun^uam  ta- 
menexpediret,  aili  fam  itf  cafu  magn#  necefR- 
tatif  * 

Quartus  ,  Pauci  comitfent ,  quia  pauci  vo* 
Junt  contineret 

Quintus^uMmtts*  Eetf  de  coelibatu ^faccrdo^ 
tum  valde  multum  honoratKupttas  ,  tantum 
aNft^  utdamact,  ficut Lutherani  impiedicunt, 

Refpon^ 


-*«#.  1 


*f*tkf  $* 


Bit  t>  B      C   01   i   I   j  A   t 

rjTo       Refpondet  Caivinus  >  Difpetream  ff^tuis  ua* 

qhusti    quam   articulis   credidero  ,   nift  prius  expreflb 

ijtfj'     verboDei,  aut  validis  rationibus  tnde-colieftis 

co*  probavcris  *  quod  facics  ad  Caiendas  Grar- 


U 

ua-  A 


SACERDOTUM. 


822 


cas 


5« 

Egocertc,  Calvine,  plures  locbs,  quamplu- 
refquc  fideles  rationcs  ex  evangelio  colle&as  , 
quibus  meos  articulos  cvangelicos  cfle  probem  > 
jn  mcdiftm  prdducam  ,  tametfi  bcnc  fciam  ,  tc 
pro  ttiore  veftro  perperam  verbum  Dei  gbflatu- 
tttm,  &  argumcntationcs ,  quibus  foles  incptiis , 
fubtcrfugiturum  ,  fic  gloflkfti  &  fubterfugifti 
oranes  fcriptur»  au&oritates,  vivacifltmafquc 
ratrocinationes  ,  qu#  a  thcologis  io&is  >  qut 
ante  me  dixere»  in  1.  z.  3.  4.  clafle  ingenio* 
fiflime  aliat*  funt.  B 

fyffondct  Cafoinus.  Ego  qttidem,  cum  illidN 
fputarent,  non  aderam  :  non  enim  £ui  vocatus, 
&  fi  fpiritutunc  praefensfui,  ut  frcquenter  folco 
iutcreffc  Tridentino  concilio ,  non  animadveni 
adillorum  argumcntationcs  y  tu  vcro  rccolceas, 
ut  tibi  &  illxs  Latisfaciam . 

Nonlicetmihi,  Calvine-i  falcem  meam  in  alie- 
nam  mittere  meflem  ,-  mei  enim  muneris  eft ,  quU 
bttfdatnreliquiis,  quaspoft Ulosconegi*  vosdc 
falfitate  duorttm  veftrorum  anicaloruth  convin- 
ccte:  tantum  abeft  *  ut  vivaciffimis  iilorum  ra* 
tionibus  >  &  fcripturae  au&oritatibus  fatisfacere 
vaieas.  Verum  ut  ita  efle  quod  dico  vos  omnes 
percipiatis  ,  pergd  meum  articulum  efficaciter 
probare  »  in  quo  unum  prsefuppono  ,  pro  certo  C 
conftituo ,  &  aiiud  contra  vos  affirmo *  Praefup- 
pono  cnim  latiflimum  efledifcrimen  intermatrU 
rtonium  fidelium  &infideiium ,  quod  vos  (  neicio 
qua  audaci  Ignorantia  )  negaftis :  difcrimen  .vero 
eft  ,  quod  matrimonium  infideHum  rationabili* 
tercertisdecaufis  diflblvi  aut  dirimi  poteft»  ut~ 
t>ote  acaufavariabili  &  inftabili,  nempe  conju- 
gum  tantum  mutua  confcnfa  depcndens:  matri- 
tnonium  vero  fidelium  nulfa  ratione  dirimi  aut 
diflblvupoteft:  quianon  tantum  amutuo  con/u- 
gumconfeniu,  fed  aficle  expiicata  conjundi^nis 
Chrifti  &  ecclefiae  ,  qua  fideles  contrahunt  , 
pendet.  Undeduoinfero,  qu«  apud  mccemffi*. 
ma  funt  :  Frimo  ,  quod  conjugium  infidelium 
triptici  de  eaufarationabilitcrdtrimtpotcit,  ici-  D 
Ifcct  propter  fomicationem,  dcinde  cum  altero 
coniuffttm  ad  fidcm  converfo  >  alter  non  vait 
manete  :  demum  propter  magnatn  tmpotentum 
alterius  conjugnm  ,  Matrimonutm  aut«m  hde^ 
lium  •  neque  propter  fornkattonem  >  n«q«e  (t 
alter  conjugum  fidem  abneget  ,  necjuc  propter 
altcrius  Conjugum  impotenuam  dujiat  aut  dtU 
faivipoteft.  Secnndo  intcro,  qupd  de  matrimo- 
nio  rlto  coufummato ,  ft  non  ^«^^" 
eftjudkium,  ka  quod  ficut  per  nullam  infer  o^ 
rem  potentiam  poteft  in  Fnmo  difpenfari  ,  ta 
aeouePin  fecundo.  Ad  argumcnta  qu*e  conua 
fala  funt ,  aut  fieri  poffunt  ,  ego  nu ta  ocnh 
refoonderem,  fi  per  tcmpus  hccret,  us  veiuti 
Sudiis  adeav  ym  dia^urifumus  prxhbam,  E 
ISL  ratiuncula  l  e.preffb  verbc J  ^gj^ 
nrimum  articulum  conhrmo.  Conjuges  fadeles 
Spreffo  verboDci  p^cipiuntur  fe  mutuo  dili- 
Sfefficut  CbriftJdileKit^ccIefiam:  atquicam 
CiJS»  dileaionem  ili  non  poffunt 
{^Trnfi  faperreniente  ahquo  fapernata 

?aU  dono  S^^^^jSS^ 
crgo  matrimonium  fidehum  doaum  Dct  cit  iu 

prfnaturaie,  gratiampromnten. ^«J^    ^Si 
fconfequentiacftbona,  major  eft  defide,  minor 

CsnciL  Gtmr&L  Tom.  XXXIH- 


Rtfpondet  Ctlvinus  t  Concedimus  quidem  con-  &  #  #  0 
fequcnriam,  item  majorem  cffe  dc  fide,  fcd  ne-  CHsm* 
gamus  ininorem  cfle  dc  fide  :    fiquidem    nullibi      ***$' 
eft  rcvelata,  &  gratia  baptifmatis  fufficiat,  ut 
fidefcs  conjugcs   praeceptum  illud   apoftolicum 
adimpleant. 

Calvlnc,  H  m  cfics  beftia  munda  ,  ungulam 
dividens  ,  &  ruminans  ,  non  fic  fubterfugifles 
lucem  ,  verum  quoniam  cgo  bos  fum  laflus  1 
utrumque  taciem,  nedmtiusimmorcr,  una  tan- 
tum  itmilitudine  cxplodam  tuam  cvafionem .  Si- 
cue  cnim  praeter  gratiam  baptifmaJem  ,  propter 
pulillanimes,  &afide»  &caritatc  dcficientcs  fi- 
dcles  ,  voluit*  dominus  aiia  cfle  prasrer  baptif* 
tniim  facramcnta  gratiam  novam  continentia, 
cjuibus  illi  corroborarefctur  ,  8c  rettituerentur  , 
ita  procul  dubio  propter  conjuges  fideics  ,  qui 
amore  mundi  &  carnis  diftra&i  cam  dilcdtionem 
prarttare  nonpotuiflcnt,  voluit  etiani  iub-macri- 
monio  fideli  novam  gratiam  tontineri;  quapra* 
pter  matrimonium  fidclium  vcrum  cft  facramen- 
tum. 

Sed  nflkat  Cdlvinns .  Omitto.  mmc  quod  pof* 
fem  tibi  refpondere  circa  numerum  facramento- 
rum  .  Nam  ego  ,  meique  fcquaces  non  fumus 
tam  pn,  quamiuitpraedcccflbr  noftcr  Lutherus, 
iiqmdcm  ilie  tria,  auc  quatuor  ad  fummum  ad* 
m.iiit.  Ego  v^rotantum  unumadmitto,  ncmpe, 
baptilmum.  Aperte  igitur,  pofita  ea  difputatio- 
ne  cpntra  ea ,  qu&  dixiftt  >  ex  tuis  principib  tecum 
volo  paucis  diiputare.  Pcrte,  tuofqoefcholafti- 
cos  ccclefia,  qua&poteftatem  excellentiae  nonha- 
bet ,  non  poteft  inftituerc  facramentum  ,  atquf 
Chriftus  nufquam  inftituu  ,  nequc  voluit  matrr- 
monium  eiVe  iacramentum :  ergototum  tuum  fun- 
damentum  ruit . 

Conctdotibi,  Calvinc,  quod  ecdefia  noa  po« 
teft  inftituere  facramenta  :  ad  id  vero  quod  h\ 
minorctua  adjicis,  fciiicet  quod  nufquam  Cbri- 
fivis  iuftttuit,  nequevoluitmatnmonium  e&  fa- 
cramentum,  remitto  te  ad  difputationem  eradi- 
tiiHmam  domini  Vigorii  doftoris  Galli  >  qui 
cum  adverfus  vos  in  prima  clafledifputaret,  in- 
geniofiflime  ,  &  elegantiffime  multis  efficacifli^ 
tnis  rationibuscoIIegitMatth.  19.  Matrimonium 
a  Chrifto  efle  inftitutum»  &  in  multis  locis  ^b 
apoftolo  eife  promulgatum  ,  qtiibus  omnibus 
prxter  vivam  traditionem,  fatisconftat  eflefun* 
damentum  meum,  quod  dixi»  guod  inmatrimo- 
nio  fidelium  nova  gratia  continetur  ,  aur  pro* 
mittitur  »  ut  vos  Joquitnini  ,  non  folum  non 
rucre,  ut  veftrafundamenta,  quae  fuper  arenain 
funt  sedificata,  fed  firmum  cfle  &  ftabile,  fupra 
firmam  nempe  petram  sedificatum . 

Verumadhucinftat  Caivinbs,  &  iterum  nobis 
opponit.  Perte  &ttios,  omue  faclamentum  de- 
bctconftare  cx  materia  &  forma  certiflimis.  Sed 
inteir  vos  nunquam  conftat  de  materta  &  forma  fa-« 
cramcnti  macrimonii :  ergo  falfum  praBfuppofuifti , 
tcncndo  pro  certo^  quod  matrimonium  fidetium 
cft  facramentum  * 

Breviter  refpondeo ,  Calvine ,  ad  veftramcavil- 
iatiunculam  *  In  noftris  quidem  fcUoiis  commo- 
de  vaide  traftamus  de  matcria  &  forma  facra- 
mcntorum  ,  nam  novi  theologt  per  illa  vocabu- 
lainphilofophia  (quam  funt  edofti) communia  , 
manuducuntur  adre^am  inteHigentiam,  catho- 
Iicumque  &  legitimmn  facramentorum  ufum  : 
verum  in  gratvioribus  difputationibus  fatis  no~ 
bis  eft  intelligere  ,  quocL  ubicumque  Chriftus 
iaftttuit  facrameatum  ,  iilud  conftat  ex  verbo 
Dci  &  elcmento  efficicnte  quod  fignificat  x  ttnd^ 

M  m    *  non 


823 


DlSPUIATlO     JOANNIS      A      LaDtGNA 


824 


A- aoa  meiirfofias  infttlrfmusdeeertamateria  &fa~ 

Ghkis^  eramentorum »  prasfertim  in  matrimonio  ,  ubi 
Htfjt1  *P&  ^oftjuge*  fiaeles  authorkate  divma  ,  qua 
eonjunguntut  ,  funt  ipfa  materia  attjue  fbrma 
invicem  fine  ujla  fi&ione  in  conjugium  Cbri* 
ftiank  animis  cortfentientes  :  tjnde  4uo  bre* 
Vitfcr  hie  adric*tan4a  opportunc  veniunt  :  alte- 
rum  eft  *  quo4  forma  praedi&i  facramenti  non 
eft  benedi&io  miniftd  ,  ficut  quidam  do&ifli- 
mi  theologi  mulm  ,  fc4  male  fun4atis ,  ne  di- 
cam  frivofis  argumentk  ia  fuis  difputationibus 
adnifi  fiint  oftendsre  *  Non  enim  benedi&io  , 
aut  minifter  cKternus  necelRtate  facramenti  % 
aut  praccepti  divini  ,;  fcd  tantum  ccdefiaftici 
jneceffaritts  eft  *  fine  quo  Chrifttanum  conju- 
gtum  fieri  commode  non  poffe  ncmo  amhigit: 
alterum  vero  quod  abitctadnotandumdiKi ,.  cft , 
conjugium  clandeftinum  veruol  e0e  facramen* 
tum  *  quod  dico  propter  quofdam  doftoiccs  ,. 
qut  in  ca  parte  vobifcum  canferuientes  ,  coa- 
jugfttm  *  quoi  iayiti*  parentibus  *  aut  Qcuai» 
ftris  ccclefiafticis  aoa  admonitis  *  fit ,  irriturn 
e$e  ,'  &  inane  omnina  vol  unt  ,  ac  ft  conjugum 
verus  confenfus  fme  illis  efiiceret  nihii.  An  vero 
fimilia  conjtfgia  nempc  clandeftina  ,.  ab  eccleiia 
pofliut  ,  &  debeant  kritari ,  quasftio  eft  noa 
parvi  momenti,  qaam  alibi  copiofiusexpUcabo  * 
Unum  tarnen  in  hac  m&teria  univerfas  ecclefi» 
perfuafttra  efie  cupib*  videlicct  majora  fbrte  uu 
convcmentia  fequutma  irritatis  claadeftinis  m^ 
trimoniis,,  quamXtntaoairritatk.  Nonenimmi- 
hi  placet  quorumdam  opinio»  qui  propter  qaof- 
dam  cafus  accidentates,,  optimum  £oj%  fimilia  ma^ 
trimonia  omniao  irritari  %  dicunt  ,.  &  cupiunt» 
nonadvertentesadgraviora  mala^  qxiae  inde  in^ 
iabiefequerennir.  Verumalibi>  utdhi,  incon- 
Tenteatkqu^utrmqttepiovwiunt^  copiofe  pon* 
derabo .  Nutic  veraadmeumprimumpropofituni, 
C\%m  ad verf ari k  redeo  . 

Non  enim.  quiefcit  adhuc  Calvinus  5:  fcd  con- 
tr*  meum  fecundum  arg^umentam  unamcK  meis 
prtoribtisargumentationibtts  rctorquet  inquiens^ 
*  Do  tibiThomifta,  aitCalvinus,  gratia  difputa*. 
tionis,  quod  matrimonium  eft  facramentum y  ut 
vosvultis,,  gratiaepromifflohemhaber^,  &  cgii- 
batus  non  eft  facramentum  ,  fed;  tantum,  unum 
ex  donis  gratis  dltis  »  Bic  mihi  fophifta  ,  un-. 
decolligis  ctaejibatum  anteponendum  eflcjure-di^ 
vino^  matrimonto,  8t  majpremdari  contin:t*ntU 
bus,  qtiam  conjugibus  gratkm,  uttu  ia  tuo  fe- 
cundoarticulapropofuim ,  &  cave  *  ne  mihi  te- 
fpondeasperillamtritaminveftns  fcholis  diftin^ 
^ionetn,  deopereoperata,  &opere  cx  fideope^ 
rantis,  aut  per  illam  Thomifticamj  4e  diverfi- 
tate  objedorum,  autpervcftrasdecretales  &  pa- 
trum  vobifcum  eonfentientium  fentcntias^  nam 
ilia  onmk  rejicimus^  miiliufq^uc  fant  apud  nos 
fidei^ 

Satis  mihi  notum  cft  %  Calvioe  ,  fchokfticas 
diftin&iones  ,  &cros  c^anones  r&  pitrum  di&a> 
quae  coatra  vos  funt  ^  eo  loco  a  v<Ais  haberi, 
quoajudaets  novumtcftamentum,  quod  ficut  illi 
perfidcnegant  ^ita  vos  quaeinter  catKolicosceriif- 
fima  funt,  temerario  aufu  ,  contra  confcientiam 
negatis  ^  Qua  propter  iis  principiis  ^  quse  Vos 
maicafBKdi  non  admittitis  ,  omiffis  ^  communi- 
bus  ,  id  cft  fcripturis  tccum  agam,  &  unico  & 
brevifiimo  cnthymemate  priorem  partcm  md  fe- 
Mtw  *  cm&  amculifieprobo,  Scquiturbene^  dominus 
*  Jefus  Chriftus  ixt cvangelio  laudat ,  &  praefert  ccc« 
libatum  matrimonio ;  ergo  jure  divino  anteponen- 
dumcft* 


A      fyffbnietetMmt*    Coacedimiii  quidem  con-  r 

fequentiam ,  fed  negamus  aoteccdens :  Nam  quam-  Christ? 
vis  dominus  ,  Matth*  19*  continemiam  muitum     x$*i* 
commendavcrit ,  non  tamen  outrimonio  autcpo- 
fuit , 

Accedepropius,  Calvine*  ut  meliusaudias  vo« 
cemtc  (utinam  fapienter)  incantantis,  &  ut  te 
ad  intcrrogata  miht  refpondcnte,  ex  ore  tuoma- 
nifefte  probcm  quod  negafti  meum  antecedeas, 
Dicmihi»  obfecro,  bone  virj  cumChrifto  indif- 
folubifitatemChriftiani  matrimoniidocenti,  di- 
fcipuliindtato  a  te  ioco  refpondemnt,  $i  fic  eft 
C4%f4  haminh  sum&xwei  ntmnxfeditnu&m  *■  Quid 
petiilamfuamfententiam  voluerunt  magiftro  fi^ 
gnificari  ? 

B  Calvinus  nffmdct*  Idem  ac  fi  dixerint,  fiqui-. 
dem  vinculum  matrimonii  adeo  eft  rigorofum  & 
conftans,  melius  cft  homini  non  nubere  %  quam 
nubere , 

Beae  dicis  optime  Calvine .  Dic  mthi  praeterea, 
Ciim  pra^ceptor  fubjimxit,  nm  omms  ctfninT  w« 
lmm$Hd>jid  pt&us  ddttcm  efi%  iliud  pronomen  , 
iftud,  quid  refert  {  Bjfgwdet  Caimnus  ♦  Refert 
orationem  illam ,  non  cxpedu  nubere ,  itaque  fen- 
£us  fententi^  a  Chrifto  fubjunftae  eft  ;  Non  omnes 
inteliigunt,  quod  melius  eft  noa  nubeie,  quam 
nubere ,  nifi  tantum  illis  quibus  conceffum  cft  hoc 
inteUigere  % 

Pcrge ,  obfecra,  Calvine ,  fic  appofite  refpon- 
derc ,  &  rurfum  dic  mihi ,  quihus  datum  cft  inteU 

C  ligerc  ,.  quod  melius  fit  nuberc  ,  quam  non  n,u* 
bere  £ 

fifffondet  CaMmts  ♦  Chriftus  fubjunfia  divifio» 
nefecxplicat,  dumdicit.  Smtenmeumitb* ,  qut 
de  matrisuteronAtifimtt  <&*fmt  emuchi>  qui  fafti 
fttntAb  bminibm  1  & '  funt  mtrnthi 9  quifeiffos  ca^ 
fimvetunt frofterninum  cwlmum%  ac  fi  apertc  di- 
xiffet ,  tria  funt  genera  cunuchomm  ,quorum  duo 
prima>  nempequlexuteto  fliatris  funt  eunuchi,, 
&qui  ab  hominibus  fafti  funt ,  quippe  ^ui  natu- 
ratiterintclligunt,,  quoi  melius  cft  iilis  non  nu- 
bete^  c[uam  nubcrc  :  tertium  vcro  genus  eunu- 
chorum,  nempe  ii,,  qui  propter  regnum  ccelo-. 
rum  fe  caftraverunt  fupranaturalitct ,  hoe  eft  % 
ftx  fidem  Chriftianis  omnibus    infufam  intelii-. 

D  gunt^  <juo4abfeIutemeIius  eft  nonnubere  quam 
nubere. 

ReQ:ecertedIfcurrifti,  Calvine,  utinam  fic iu 
omnibus:  exoreergo  tuo  vos  omnes  Lutberanos 
judico.  SiChriftianiomncs  exverbis  domiuino^ 
ftri  Jefu Chrifti  intelligunt  melius  eife  non  nubere  ^ 
quam  nuber^  ,  ergo  Cnriftus  praetulit  %  &  antepo-t 
(ixit  CGelibatum  nuptiis^ 

Sed  viciflim  interrogat  me  Calvinus  *  Quando^ 
quidem  ego  tibi  refpondi ,  tu  paritcr  refponde  mi^ 
hk  CumChriftus  prardi&is  verbis  adjunxit,  ^ui 
fotefi  ufete ,  c^fiat^  nonne  eo  vcrbo  abftcrret  Chri-* 
ftianos  a  coslibatu?  Quod  fi  abftcrret,  cur  qui 
non  habent  donumccmtincntiae ,  paflim  continen- 
tiamprofitentur  ? 

E  Ad  dttoquaeflta,  Calvinc,  fideliter  refponde* 
bo-  Ad  ^rimum  cnim  <iico  ,  faffiffimum  cflc* 
quoddominus  filoverboabfterreat  Chriftianos  a 
continentia  .  Nam  eo  confulk  continentiam  , 
c|aod  &  fatetur  tuus  hmrefiarcha  L,uthcrus  m 
libelio  quem  cdidit  de  voti$  monafticis  ,  tan- 
tum  abeft  ut  aibfterreat  s  fieri  cnim  non  poreft 
ut  eodem  verbo  quifpiam ,  quod  melius  cft  con-  . 
fttlat ,  tk  abftemat  *  Ad  fecundum  vero  tibi 
refpondebo  in  probatione  meKquarti  articuli» 
intcrea  patienter  me  audi ,  fecundam  partem  fe* 
cundi  articuli  aUo  fimili  enthymcmate  proban* 

tem^ 


$%$ 


t>   %       C   Ofi  X   I    B   A   T   tJ      S    A    C    E    R    D   O   T  V1i< 


8*f 


A  n  n  o 
Christi 


tem.  Optimeenimfequitur  domirtttijefus  Chri 
ftus  in  citato  Matthaei  cap.  pollkctur  majorem 
gratiam  Ce  daturum  continentibus  >  quam  non 
confcinentibus  :  ergo  fecunda  pars  noftri  attieuii 
fecundi,  qua  dtx£  ,  quod  Deus  eodetn  jure  roa- 
jorem   gratiam  iargiatur   continentibus  ,  quam 


conjugatis,  vera  eft:  antecedens  vero,  quod  ttt 
Calvine  negare  paratus  cs  ,  brevitcr  doceo  ita 
cflb,  ex  verbo  domini  circa  fiocm  citati  capituli 
dicentis  jJJjm  reti^utrit  uxorem  fropter  me  y  centu- 
flum  Accipict  hUy  <r  in  fnturo  mtdm  tternamfof* 
ftdebti  •  Quo  verbo  qttaero  a  tc  *  Calvinc,  quid  poU 
Iketut  dominus  eontinentibus  ?  Nunquid  pro- 
mittft  eis  proteli&a  uxore  proptcr  fe,  daturum 
videlicet  centum  in  hoc  fatculo,  aut  ducentas  in 
futuro? 

Abfit,  iaquics  Caivinet  fedpromittit  fe  ma- 
fori,  &  fingulari  favore  in  prae&nti  profequutu- 
rum  relinquentcm  uxorem  proptcr  fe  ,  quam 
non  relinqucnteth  ,  &  in  futuro  ,  eumdem  pro 
praemiovitamaternam  obtenturum. 

Ex  tua  ergo  confcffione,  Calvine,  quam  tuo- 
tum  omnium  orc  protutifti ,  vos  omnes  condetn- 
no  ,  &  intentitm  meum  confirmo:  nam  optime 
fequitur ,  t>cus  majori  favbrc  &  fingulari,gra~ 
tia  (  qubd  idem  cft  )  profequitur  relinqucn- 
tcs  uxoires  proptcr  fc:  crgo  majori  gratia  dona- 
bunttsr  non  accipientes  uxoreov  propter  Chri- 
ftum  ,  quam  accipicntcs  ,  nifi  forte  retroceden- 
do  vclis  dicere  ,  quod  Joannes  Baptifta  *  cvan- 
gelifta,  &  apoftolus,  qui  propter  regnumcoeio- 
rum  uxores  non  acceperunt,  non  obtiuuerint  ma- 
jorem ,  &  fingulariorem  gratiam ,  quam  qui  poft- 
habito  confilio  Chrifti  acce^eront  ?  Quod  ,  ni 
fallor,  affirmare  non  audebis.  Divo  enim  Pau- 
Io  fub  pcrfona  omnium  vere,  &  exanimo  coo- 
tinentium  ,  qui  forte  ficut  illi  uruntur  ,  du 
**Cer<  u.  teeft.  Snfficit  tibi%r*tU  mett ,  gratia  nimirum 
fingularis,  qua  tu  ut  corlfcincas,  iivelis,  dona- 
tus  es . 

Audisne,  Calvinc?  Curnonrefpondes?  Eva- 
ntiifti?  Abiin  maiam  crucem  :  te  enim  abfente 
dcvcftradodtina  triumphabo,  &  rcliquos  meos 
trcs  articulos,  quam  breviter  potcro,  verifiimos 
cflc  docebo* 

In  tertio  articulo  multa  dicuntitr  ,  obiterquc 
fanguntur,  quae  tamcn  omnia  brevitatis  gratia, 
fimulfuntmihi  declaranda  &  probanda.  In  quo 
dumdico,  quodfinutialex  ccciefiaftica  defacer- 
dotumccelibatu  autnullacifcnt  vota  mbnaftica, 
Iicerct  quidetn  facerdotibus  ,  aqjt  monachis  nu- 
bttt ,  non  tamcn  cxpediret  ♦  Primum  chim  & 
antcij>mnia  pracfuppono  ,  pro  certoque  confti- 
tuo ^ioelibatum  uccrdotum  non  efle  juris  divi- 
ni,  ut  vcro  qu«  fub  eo  conftituto  ame  dicenda 
funt ,  majus  robur  habeant  ,  optimoque  inni- 
tantur  fiiridamento  ,  advcrtendum  eft  ,  quod 
apoftoli  dupliciter  confiderantur»  uno  modo  ut 
apoftoii,  aliovcro,  utre&ores,  &  ccclefi®  gu- 
bernatorcs  :  advcrtendurfc  infupcr  ,  quod  quass  .• 
cumquc  apoftbli  ,  «t  fic  ,  confiderart  praecepe* 
runt,  aut  ftatucrunt  immutabilia  &  indifpcnfa- 
bilia  funt ,  qu«  ycro  ut  r^ftores ,  &  gubernato- 
rcsccclefiae  ordinarunt,  aut  ftatuerunt,  pro  ra* 
tione  temporum  ,  perfonaruin  ,  aut  locorum  , 
rautabilia  funt ,  aut  dffpenfabilia  *  Vcrbi  gra- 
tia,  de  polygamia,  difpenfabilia  ,  inquam  per 
fummum  pontificem,  aut  ccclefiam  paremingu- 
bernatione  cum  eis  habentem  poteftatem  *  Sed 
nunc  controvertitur  inter  catholicos  dodorcs  , 
an  apoftoii  ,  ut  apoftoli ,  aut  ut  gubcrnatorcs 
ecclefiae  praecepetint  ,  feu  ftatuerint  faccrdotcs> 
CmcH*  Gcneral,  Tom,  XXXIH. 


A  dtaronos  &  hypodiaconos  ab  nfcoribiU  abftinc-  £  1" m£* 
rc  ,  aut  non  accipcrc  ;  an  tantum  cbnfulucrint  *  Cukrsrt 
Quidam  enim  aflcvcrant  <€fcHbatum  facerdbtum,      14«$. 
diaconorum,    &  fubdiaconorom  effe  ftatutum 
apoftoticum  y  in  quo  nallam  admittud:t  mutatio- 
ncm,  aut  difpcnfationem.    Alit  vcro  Jfeitiuslo- 
qountur,  dicentcsf  ab  apoftolis  fccnndum  quod 
reftores  fuerunt  Sc  gpbcrnatores  ecclcfia?  ,  eam 
Icgem  de  coelibatu  ©rtum  habuifle,  quarc  in  ea 
pofle  fummumpontificem,  aut  ccclcfum  difpcn- 
iarc,  conccduut. 

Si  vero  in  tatn  gravi  quaeftione  ,  alicujus  Ut 
moraenti  mea  ientcntia  :  credo  cquidcm ,  quod 
apoftoli  nullo  modorum  quicquam  de  ccdibata 
ftatuerint,  fedtantum voce,  & fcripto,  acexem- 
B  plo  conluhtcrittt,  Cogorattamenidfcntirc  ,  tum 
exanuquishiftoMis,  quae  per  alios  citatx  funt, 
m  quibus  aliquos  facerdotes  &  diaconos  ,  aut 
uxores  nonreliquiffc,  autpoftea  duxiffe  legitur, 
tum  quibufdam  conje£turalibus  argumetttationi- 
bus>  tidei  multum  analbgis,  ex  quibus  compen- 
dii  gtatia ,  duas  tantum  proponam ,  qu^e  me  mul- 
tum  in  ea  fententia  confirmant ,  quarum  prior  fic 
ie  habct. 

Si  apoftoii  ■,  prgecepto  difpenfabiii  ,  aut  indi* 
fpenfabili  ftatuiffcnt  ccelibatum  rhiniftrorum  ec- 
c!eft#  ,  tiunquam  proculdubio   inter  Corinthia- 
nos  fuborta  iuiffet  ulla  de  iion  accipiendis  aut 
rclinqucndis  uxoribus  differentia  r  conftat  atta- 
men  ex  difcurfu  7,  prioris  ad  Corimhios  capitis 
C   quod  inter  eos  magnum  cxortum  cft  dubium  de 
continentia  fervanda:  crgo  fidclis  &  vcro  muU 
tum  fimilis  cft  conjetftura  ,  quod  noflo  ftatuto 
prxccperint  apoftoli  continentiam  ,   fed  tantum 
confuitterint  ,  magiftrum  in  hoc  ficut  in  omui- 
bus  imitantes  .    Singdlae  vero  partcs  noftrac  ar- 
gttmcntationis  paucis  declarandae  funt .     Ex  il- 
lo  cnim  citato  apoftoli  capite  ,  certiffimum  eft, 
magnum  apud    Corinthios    emcrfiflc    dubium, 
circa  continentiae  dbfcrvantiam  :   quidam    enim 
eorum,  qui  conjugcs  non  erant ,  rempublitaai 
Chriftianam  ,    in  omnibus  qoae  potcft  ,    fimi* 
lcm  debere  effe  reipublica&  angelorum  ?  &  cce- 
Iefti  fentiebant  ;     ubi    ncquc  nubent  ,  ^nequc 
nubentur  -•     Sicut  cnim    ars    imitatur  naturam  lnCt -^ 
I>  in  quantum  poteft  ,     ita    Chriftianos  omncs  ,       '     ' 
gratia  fupranaturali  donatos  ,     angcUcam  fan«. 
ttorum  cceleftem  vitam  ,     in   quibus   fieri  po- 
teft  *    imitari  debere  credebant  .     Conftat  at- 
tamen  Chriftianos    homines    continenter    poffe 
viverc    fi  velint  :    qua   conjeftura    forte  moti 
quidam  cx  folutis  praedi&o  ienfu  abundabant  : 
quibus  apoftotus  evangclicc  rcfpbndct    a   prin- 
cipio  capitis  diccns  :     De  qu&us  autem  fcripji- 
fti$  mihi  ,   bonnm  eft   hemim  mulhrm  non   un- 
gere  fropter  fernicathnem  ,     attsmen  Hnnfquif^uc 
fnarn  uxorem  hdbeat  ,     <r  unafnajue  fmm   w*- 
rum  ,     ufquc    ad   cum    locum  ,    qui   incipit  f 
iis   qui  matrimonio  juntti  funt  ,  prtcipio  mn  e%o , 
fcd  dominus  ,  a  quo  ufque  ad  fincm  capitis  con- 
£  jugatos  docet,  qtiorum  quidam  de  relinquendis 
uxoribus ,  propter  rcgnum  cceiorum  cogitabant  > 
priorum  opinionem  fequuti  ,    quibus  apoiiolice 
praecipit,  uxorcma  viro  T  aut  <virufH  ab  uxore  mn> 
difc^derex  ei  verbconjugatorum  do&rinae,  devir* 
ginabus  confiltum  intcrferuit  ,    ficut  fidelis  mi- 
nifter  ,  quarum  aliqui  forte  parentes  ,  virgines 
fuas  viris  nolebant  tocare,  cogitante^  non  liccre 
virginibus  Chriftianis  nubere  :  unde  in  finc  de 
virgmibus  faiubcrrimae.dofl;rinaB  fubjungit  t  igi~ 
tur  qiti  matrimonio  jnn*it  wirginem  fuam ,  bene  fa~ 
tit  ;  quod  vero  illa  difeordia  &  opinionum  di*. 
Mm     5  vcrfitas 


8*7 


DlSPUTATIO     JOANNIS      A      Ll/DEGNA 


82$ 


AfiiN  P 
CHHtSTt 


4&vtt* 


t*Tlm*h 


%*  f $?»  & 


|.  C*/.  $» 


verfitas  Inter  Corjnthiose^orta  nan  faiffet  *  fi  apo- 
ftoli  praeccpto  difpenfabiil  f  aut  indifpcnfabil* 
ftatuiffcnfc  ccslibatum  facerdotMm  ,  cpnjiciittr  ex 
co,  auod  ftante  tali  praK*pto4econtinc**tia>  pro 
facerdotibns  tanturn  *  cuthoiici  indubie  intdle- 
xitfent  ,  miniftris  t&ntum  ecdehae  conunentiam 
cffc  in   prseecpto  ,  bicis  y$ro  i«  eonfijio  tan- 

Sceuod$  vero  eonje&ura  idefti  confinna  , 
oam  iVapottoHco  prgecepta  nuptiae  foilfenfc  mi^ 
niftris  ccclcfiae  interdi£lx*  proculduit»t«  aut  pm- 
ne*  prseceptum  fervaffem,  ^ut  aHcj^i^r  tranfgref- 


faruqi  infigni  aliqua  poena  mui$atp$  hiiffet  #  Si        « 


entmin  Ananiam  &  Saphiram  pvopter  traafgrcf- 
fioncm  ft&tuti  a4  tempus  tantum  dsraturi ,  tasi 
iafignhcr  ammadverfuca  eft  ,  qnare  non  infi- 
gnitis  anlmadverfum  fuiffet  ia  aliquem  $  tanti 
itatuti  ia  aeternum  dnrat^rj  ,  tranfgrefforetn  ? 
Quod  autem  aliqui  cs  faccr^otib^ts  ,  aut  draco- 
nis  rctirjuerint *  aut  actepcrifit  uxores,  exhifto* 
riivecclefiafticis  eonft&re  vidctur  ,  Sc  ex  adfcibus 
apoftolorum  cap«  zi.  ubi  r$fertur  ,  qoad  Phi* 
lippus  evangcHfta  umss  de  fept^m  diaconis  ha- 
bcret  filias  propheuntes,  8c  ex  divp  Paulo  qui 
cpifcopos  ,  'prfttbyterqs  &  diacono^  pnius  $%q* 
xi$  tantum  v^luiteffe  yirps^  quifiliqs  habercns 
l&ftos»  &c.  Ex  ih  8c  mulfcis  aliis  colie&ioni- 
bu$  ,  quas  prudens  &  fcicns  qmkto,  ne  au^i- 
ta  fsepe  repiitem  >  conftitao  carlibatum  faccr*- 
dottim  non  c{fc  juri$  divini ,  aut  quoquo  mo- 
do  ab  apoftolis  pr^ceptum,  jfed  taatumcoqful* 

Scd  &*>%  opppncnt  fe  mihi  do(Si;i(Bxnu$  do^or 
Turrcnfis,  &4^WftMl^dcSainftcs  do^or  Gailus? 
qui  illuni  fcquytu$,  in  fua  decqrlibatu  difputta- 
tioqc,  mitltis  iageniofc  fallcAis  ^ntiq^atibust 
1>ftendere  cupicbat  appofitum  noftre  aflcpi«>nis: 
^ui  cun?  omni  revcrentiarcfpoqdeo;  ipfurnopti* 
me  fcire  ,  quodfua  oinaU  argun^enta  valdc  funt 
ibiubilU-t  ille  ^nim  kudabili  multum  pictate* 
4%%$m  Hicronymum  iqutauis  nir^ium  dcclinavit 
in  paf  tem  cce!ibatus » 

EKiisvero,  qusepaqlaante  dacui,  prior  p$u$ 
noftritcrtiiarticqJi  tnanifefte  d^ducitur,  ubi  iu 
xly  qnodfinuU^lex:,  aut  nulla  ?(f«Qt  voca...mo*r 
nafticajliceret  qnidcn^  faccrdotibus,  ,  aut  mona- 
chis,  nubere  ,  nunqgam  tamen  expediret  ;  mm 
in  tali  cafu  coatinentia  effet  taqt-uai  4fe  cpqfilio^ 
fcd  ^d  obfcrvationem  coqfiiii  nemo  tcnetyr,  fi 
nolit:  ergoapertc  fequitur^  quod  m  talicafu  (i- 
ceret  facerdotib^s,  ,  aut  monachis  nubcre  ,  nim* 
quam  tarncn  expedirct;  quoduni^a,  fc4  P^ffi" 
xn%  ratioqe  ofte^do  :  Ex  dlvi  Pauli  audatitate 
&eKperienti4certumcft,  mith*  Hc^re ,  qu$  nont 
expediunt  t  ticcbas  cnim  apoftolo  pecM^ias  aut 
ftiftentationctn  pro  fuo  ecclefiaftico  ^  evao^ 
lico  fudore  aCorinthiauis  accip^re,  fednpn  c^ 
pcdicbat  :  &  iw  W  offendiculttoi  darct  evan* 
gelio,  pecuniu*  }«re  divino  ,  &  naturie  debitts 
parcchat.  Sodex .nuptii&  faccrdotiiim  &  mana- 
^horum  magnamjaduram  recipcret  cvapgelium, 
cuUufquc  Dci  \  ergo.  intali  cafu  9  ubi  nulta  Jcge 
poliu  aut  nuljis  voti$  moqaftici>  exiftentib^s, 
quanfcumvU  liceret  iilisnuberc,  nunquam  tamen 
o^pcdiret* 

Nuricverofupereftoftendere,  ^uod  ex  nupms 
tniiiiftrQrum  eccJcfiae,  mltm  Dei  8c  cvangelium, 
magnam  jafturam  fedpcret^  nam  rcliqua  omnia 
quiijnargumentationecpntiocntur,  plana  funt: 
$i  nupti»  confiderentur  fccundtjm  propriam  &  in<- 
trinfccam  ratipqem  nnptiarum  ,  certiiBmum  cft, 
^asnonreptignarecttltiiiPei^  ^re*  coqfequcnti, 


A  ntillam  faccfe  jafturam  £u!tui  divino,  atitmn-   y "      '•" 

gelio ,  quod  cas  approbat :  vcrum  fi  confidercn^  cmnrt 
tur  fccundum  rationem  propriam  C0BJuguoimu*>  u^*, 
ncrb  &  miniftrorum  cuitus  divini  ,  indubic  cx 
nuptiis  miuiftrorum  ,  maximam  cultu*  divinus 
jrecipiet  jafitoram  fegrandc  otfendi^ulum  .  Ra* 
tipnem  vgra  propriam  cpnjugum  &  miniftrorum 
^cciefias,  paucis  dcfcribit  apoiloius  in  cltatofr^- 
quentcjr  capite  priaris  ^4  CoriutWos,  inqpiens! 
%m  fim  uxore  &fi  ^  fofie#$i  efi  cjha  domini  fmr  > 
iju^mode  fiatcat  Bc&t  qui  a&tem  fum  ux&reeft ,  fa- 
tictim  «fi  %  t}t*4  f*nt  mnndi  t  ijuomodo  fUcmt  ux<*~ 
CT  divifns  tfi%  ac  fi  aperte  distflct  apoftolys  < 


Si  miniftri  ccclcfiac :.babean(  uxores  ,  ccrte  divift 
funt  ,  divjfi  quidfm  a  Deo,   falicitudine  rerum 

]8  mundanarum,  &  complacendiuxoribns  ^tque  6- 
Jiorum  haereditatis  cura,  undcprofcdo  magnum 
offendic^Ium  darefeur  c^fngelio ,  &r  magnam  jafta-r 
yam  rcciper^t  cultus  Dei  -» 

Nec  valet  quad  Lutherani  dicunt  t  apofto- 
|um  eo  in  Joco  nan  facere  mentioneni  de  mi- 
liittrii  ccclefm,  fed  de  omnibus  folusi^  •  Nam 
fi  dc  laicis  non  conjugatis  vcrificaqtur  qu»4i- 
fta  funt ,  4  fortiori  facerdotibus  Bc  miniftris 
I)ci  maxime  cotivcnient  ,  qnippc  qui  fingulari 
rationc  ^ddifti  funt  Deo,  ilnde  manifefte  fe- 
quitur,  qupd  fi  Ifge  4e  ccelibatu,  autvotismo* 
nafticis  no^  pofifis,  quamvis  liceret  eis  nubere^ 
non  tamcn  expc<{iret  :  a  fortiori  pofitat  Jege  6c 
votis  emiffis,  nec  Ii?c^  ?  nec  expcdife  eos  conju- 

G  ges  $ffe:  unde  infero  9  quod  facerdotes  Sc  mo- 
nachi?  qtti  fifta  libertatc  nqipfcrc,  inmalofun? 
|latu ,  Icgc  nimiram  &§  ^ontinentia  eos  ia  con- 
fcientia  ohligante  *  QuUeaiui  fanse  mcntis  di« 
cet,  lcges  ad  asdificationem  ccclcfise  §ffaugmen- 
turri  eultusdivjqi  pofuas  ,  aut  non  poffe  eccje^ 
fiam  condere  ,  mt  conditas  ia  cpnfcicqtia  non 
pbligare? 

Circafinem  vero  tertiiarticuli  ubldico,  qnod 
fort^  in  cafa  magn^  necefliiaU$  expcdiret  di* 
fpcnfare  inlege  de  continentia  tnm  facerdoUbu^ 
&•  manachis  ,  duo  funt  mihi  craftanda  ♦  Primo 
eoim  duo  dubia  ,  qua?  cx  di(Sis  fuboriri  viden* 
tur:  quorum  primum  Luthcrani  iri  fuis  Iibris  , 
fecn^duoi  cathoUciqyidam  do£|ore5,  tacita  co>- 

P  gitatione  mihi  objiciunt ,  diffoivam  * 

Primo  verum  dttbio  infurgunt  JU«herani*  4i^ 
ceal^s  :  Siquid^m  Chriftusf  qai  potuit  ,  cpnti- 
nentiamnonpraccepitj  fcd  lantum  confuluit  f  $$ 
difcip^U  magiftrutulniiUtliy  tanquamhdelcsmi- 
piftri  non  praecepernnt  t  fed  confalu^ruat  ,  cor 
poftea  eccl^fia,  dc  confilio  fecit  pr^ceptumf  Fuit 
enimhocvalidiflSmum  I^utheraargumentuni^  ^w 
fibifuifqu^pcrfuafit  Hcfre  monachis  5c  facerdoti- 
bus  nuber^  ,  rxan  obftantibiis  legc  ecelefiafti^a* 
aqt  votismonafticis.  Fatetur  enim  ilie  gloriofus 
infemiarcha  iu  fibel}©  quem  4$  votismonafti- 
0$  edidit  ,  continentiam  effe  conGJium  ,  quod 
tamen  k*litm  admhtit;  attamen  nonpoteftcapa- 
^ifltmtisdoaorintflligere,  qua  r^tione  ex  cbafi- 

JB  Jio,  quo  qcminem  Qbligari  Voiuu  Chriftus,  ec- 
cl«fia  praBceptttm  fccerk  ,  quo  omnes  faccrdotcs 
&monachos  abligat,  ne  fuh  poena  damaatioiiu 
nubant. 

Ad  dubium  vero  ,  fim^l  cum  argumento  Lu» 
theri  ,  refpondcp  ,  q^©4  ficut  t^mpore  Chrifti 
&  apoftoiorum,  ^ontin^ntia  erat  in  coiifilio,  & 
nan  in  praecepto  %  ita  femper  fuifc  §5  nunc  cft  t 
quaprapter  perniciofiffimum  eftsmeadacium  di- 
ccre  ,  quod  ecclcfia  cx  eotifilio  fecerit  prscce- 
ptum  :  nam  ecclcfia  in  re  prarfertim  ad  animam 
pcrttncntf  $  nunquam  faclt  quod  lacere  noa 

potcft ; 


2%p 


DE      COELIBATV     S  %   C   6  K   D  O  T  U  M* 


830 


Vhho     pottft:  Noa  cmm  quemquam  faa  lcge  dc  coeftV  A 

Chkisti  bst»  faccrdotum  cogit  ccdcfia  >  ut  Ucrts  initie- 
*5$J*  tur,  aut  monachatumprofiteatur,  quod  cffctfa* 
ccre  decoafiliopracccptum-  Stverafmt,  aut  fue* 
rintnutlti,  quiaiio  quam  debite  finc  monacha-* 
tum  ,  *»t  facerdotiurn  prot]tc$mur ,  &  continea- 
tiam  aon  fcrvent  ?  aut  fe  fervare  noa  poffe  dieaot  , 
iddcper  aceidetts  eft:  quae  vcro  de  per  acctdens 
fiuot,  exculpapie&juftepofitx  tegis,  proccde* 
rcaoapoftuatf 

Ad  id  vcroquod  Lutherant  dicunt,  ecclefiam 
fioa  debaiffe  legem,  quamOtnftus,  autapofto* 
li  mmpofueruot,  ponere:  rcfpondeo.  Diftinguc 
tcmpora  ,  Luther*ne  ,   &  iatielliges  faififijmum 

u&*%  0»4»  effC)  qUQ4  dicis,  Nam  ficut  apoltolis  H^puit  le- 

<*cm  dc  rernm  commuoione  ?  necgffitatc  t$mpo*  B 
m  eosmtnirumcogcnte*  ponere;  ita  procuidu- 
bia  fucccfltu  tempprum  diverfiffimo  ,  debuit  ec~ 
defia»  multipli^atis  fidelibus ,  iegem coaderc  dc 
eoeHbatu  nnioiftrorum  cvangclii,  majoreiiiorum 
partc  tuas  minifteriuu^  forte  appetente  •  Non 
coim  ftu  Icge  inftituitccdcfiaconunentfam,  aut 
vota  monaftica,  quae  dtvioo  jure  confulta  funt , 
fcd  ipfa  cavtt  ne  ftutte  vota  fiercnt,  aut  vovea- 
tiumeffetconfufio ,  tantumabeft  ut  iaqueum  in* 
jecerit  animabus  >  ut  adverfarii  mendaciter  gar- 
riunts  feddciispiuraalibi*  Dcocopkm  factca- 
$e,  fcdbemu?» 

Secundum  tamca  dubium  tackg  tnovent  quu 
dam  cx  catholicis,  eoquod  vifusfunt  nuliym  po- 
nere  difcrimen  intcr  contiqcntiam  facerdotum  ,  C 
&  monachorum  j  quoad  indifpeofabilitatent  ; 
Putaat  eaim  iiii,  quod  continentia  faeerdotum 
difpenlabilis  fit  ,  mooachorum  aufcem  minime  « 
Pe  eo  vero  dubio,  br$vit<?cfc  planedicamguod 
fcotip:  iagenuc  quidem  fateor  ,  me  inteiligere 
uoa  poffe,  qua  ratione  pofftt  papa  autcccleiU 
dUp£nfar$  in  continentia  facerdotum  ,  &  noa 
monachorumt  a*m  iicut  redditio  votiiftorumeft 
de  jure  divino,  ita  etiam  iiiorum  :  &  ficut  ia 
votis  monafticis  eft  fojennitas  qua  tnoaachipu- 
blice  P^o  ponfwwatur  ,  &  ia  ^terntjm  dedi^ 
Caaturs  ita  in coatincntiafaccrdotutn*  Cumigi- 
tur  ptriufquip  foi^nnitas  fit  a  jure  pofuivo  hu- 
maao>  &  codem  jur^  utrique  itatui  fit  annesum 
votum  coatiaentiae  ,  confequeas  fit  ^  ut  fi  pcr  D 
prsediftam  ^uftorttatem  coaiincatia  facerdotum 
difpenfabilis  (it  ,  «juod  pari  jurc  monachorum 
ctiam:  quod  6  in  ifta  difpenfari  aoa  poffit  per 
ecclcfiam,  aec  ia  ilU.«  _  % 

Ad  fimilitudincm  attamea  aucis  conlecrati » 
&  Deo  ia  aetcraum  dedicati ,  qui  aumqiiam  po* 
teft,  rtec  debctaUi^rebusappIicari»  Rcfpondeo* 
quod  ilU  ftmilitudQ  tam  tacit  pro  continentia 
facerdotum  ,  quam  moaachorum  %  Sed  dico  , 
quod  nemo  negabit  domiaum   Deum   potuiffc 

J»«W«  5f  vafa  tempH  A*ronici»  fua  lege  pofitiva  confe- 
crata,  ^fibiinastcraumdcdicata,  regisBaltha- 
fari$  men&e  uftbus  concedere  :  qua  conccffionc 
ftaatc,  auita  utique  irreverentia  iile  peccaffet, 
ita  utique  ccciefia  poteftcaiicem  fua  lege  confe-  E 
cratum '  8c  facramcad  taatum  ufibusdedicatum, 
aliis  ufibus(fi  rationabiic  vidcbitur)  applicare: 
undccoocludo,  quodficutpapa?  aut  ccciefia  po- 
teft  ia  eoatiaeatia  facerdoti  folenniter  Deocort* 
fecratt  difpenfarc,  ita  poteft  incoatinentia  mo- 
nachorum,  uno  tantum  difcrimiae  adjc&o  ,  vfc 
deiicet  ,  quod  facerdotum  contincntia  abfolutc 
difpeafabilis  eft  ,  monachorum  autem  nequa- 
miam:  aamauptiae,  utpauloan)fcdixi,ex  natu- 
U  ret*cor4iaifacro»  ficut  monachatuinonfepu- 
gnant:*undc  cum  dodor  fan^tus  fecuada  fccua- 


dac  qiiaeft,  80.  srttc»  11*  dicit  »  non  poffc  per    A^HO 
eccleftam   difpcnfari  in  contineotia   monacho-  cHR^Tt 
tum  ,  tnteiiigit  ia  fenfn  cornpofito:  dicere  ita*      ^^ 
que  vu!t  faaftus  Thomas  »  quod  cum   mona* 
cho  mancnte   monacho  ,   pcr   aullam   inferio- 
rem  potentjam  difpcnfari  poteft  quod   nubat  » 
fion  tamcn  aegat  ,  quod  in  fcafu  divifo  >.  pro 
urgentiffima  caufa  ,  cnm  eo  qut  ftttt  monachus 
difppnfari    poffit  »    ficut   non  femci  tantum  dt- 
fp^eafatitm  cfle  pcrfpicuumcft*  Rcliqua  vero  vo- 
ta  rnonaftica,  non  palftmt  cam  poteftatem  im* 
pedire^ 

An  vero  expcdtat  in  cafu  magnae  neceffit^ttis» 
cafus  eft  proponendus  ,  &  rigprofe  examinan- 
dus,  ne  incidamus  inScyllam,  cupientes  vitare 
Charybdim  .  Cafus  eft  :  in  Gerrnania  %  verbi 
gratia  ,  funt  quscdam  civitates,  aut  parochiaer, 
xtt  dicunt,  ia  qyi-bas  major»  aut  bona  pars  ci* 
vium  funt  catholici,  qui  ex  stnirnis  cupiunt  fc-» 
cundum  antiquam  fidem  vivere  ,  &  fecundum 
formam  fy  ritum  catholicae  ccclcfisc  Romanae 
facramenta  fibi  miniftrari,  vcrum  ia  iiiis  parti- 
J>us  non  invcniuntur  facerdotes  aut  monachi 
cathoiici  ad  rninifterium  idonei  :  inter  catho- 
licos  attamca  Uicos  ,  funt  noa  pauci  valdc 
idonei  >  haWate?  tam  vitae  quam  doftrin^  bo- 
num  tcftimonium  ,  qui  oaus  miaifterii  eccic- 
ftaftici  iibcatcr  fubibuat:  ca  legc,  nt  per  con- 
CcflSoaem  ccclefi«s  Iiccat  fibi  uxores  retinere  , 
autaccipcrc*  Qu^ritur,  an  ia  taii  c^f*i€Xpediat 
difpeniare? 

Utrimque  funtadeo  valida  argumenta ,  nt  me 
circa  propofiti  cafusrcfolntionemvaidc  dubtum, 
ne  dicam  pcrplexum  %  quandoquc  reddtderint  ; 
dum  caim  in  dubio  cft  animus ,  utdkituri  parva 
momcnto,  hucatqueiilucimpellitur*  Utrimque 
autem  funt  argumcata  non  parum  urgeatia:  pro 
affirmativa  partc  primumargumcatumeft*  Quo^. 
niam  videtur  quod  eccicfia  tanquam  pia  matcr 
filiis  petentibus  panem,  debeat  &;  teneatur  pro- 
viderc  de  difpcnfatoribus,  qui  miaiftrenteisae-, 
ceffaria  ad  vium  fpiritualem  ,  non  $nit&  repe- 
riuntur  continentes  facerdotes  ,  aut  monachi  : 
epifcopus  dioecefis  noa  potcft  conjugatos  ordi- 
narc,  aut  cum  iis  qttinoluntcontineredifpenfa* 
rc:  crgo  ecclcfia  in  tali  cafu  debet  difpenfare, 
alioquin  titnendum  cffet,  nc  famg  invaJcfcentc 
in  tcrra  prpmiffionis,  id  cft,  Romana  ecciefia» 
cogantur  fiiii  in  ^Egyptum  ire,  utfifet  dc  cibis 
providcant.  Unde  immtncns  eft  pericuium,  nc  Gtnt/,  $*. 
qut  reliqui  funt  in  pavtibus  iUis catholici ,  pauia- 
tim  defictant  a  fide  eccIeftaB  Romans ,  praefcrtim 
cum  illic  cttltum  Dei  qttotidie  e«careatia  fide- 
Jium  mtniftrorum  imminm  videamus  *  Et  con- 
firmatur  *  Si  periculum  imrntneat  divifionis  &: 
delolationis  alicujus  rcgni1,  aul  rdpuMic&,  ni* 
fi  cum  vero  regni  hserede  monacho  aut  facris 
initiato  difpenfetur  ,  in  taU  cafu  expedit  pro 
bono  tantutB  civili  &  temporati  difpeaf^re,  fi« 
cut  difpenfatum  quaadoque  effc  ciarumeft;  cr- 
go  a  fortiort  ubi  majus  bonum  eicpeft«.tur  »  & 
majus  maium  timetur  ,  vaide  expcdicns  erit  di~ 
fpcnfare .  Prastere^  ,  ft  expedit  cum  Gr«ets  f  0« 
rientalibufque  facerdotifaus  diffimuiare  $  &  m 
nuptiis  eorum  ,  qui  ctiam  Latinis  cqhabitant  9 
convenite  :  cur  non  expediet  cum  catholicis  lai- 
cis »  ih  tali  eafu  difperifare  »  ayt  cum  quibufdam 
aliis  Cacerdotibus  orientaiibus  diffimulare?  Qui 
poftquam  temerario  aufu  nupfere  ,  ad  gremium 
ecclefias  redire  ex  animo  cupiunt;  &  poliicentur 
feiili  ecclefi^  fideiitcr  iiainiftraturos,  dummodo 
fu«  nupti«  taattfpcrperfedem  apoftoiicam  coa- 

firmea- 


8jt 


*''"'  ""'firmcntur  ."  Quorum  cujufdam  >  qttf  Bcrnardus 
Chrjsti  ▼ocatus»  mcmini,  qui ihjusvocatus,  mlibcilo* 
ii$j*  qaem  ad  judiccs  pto  fua  dcfcnfionc  fcripfit,  poft 
muitas  ineptias,  pro  colophonc  addidit:  Si  vi- 
ta  mca  corporali  peticiitante  ,  in  die  Veneris 
fan&a  ,  carnes  eomediflem  ,  laudafletis  atiq-tto,- 
fo&um  :  Ciim-  igitur  periclitante  anima  virgi- 
Bem  duxcrim,  cur  non  diffimuiatis  ,  &  in  meis 
nuptiis  connivetis? 

Pro  parte  veronegativa,  ingcns  eftgrandium 
&  majorum  maiorum  abyffus  ,  qu$e  ex  taji  di* 
fpeufatione,  aut  difiimulatione  indubie  fequcrc- 
uir:  ergo  non  expedit  in  propofito  cafuin  Icgc 
de  ccshbatu  difpenfare:  anteccdens  vero  manu 
feftum  cft  t  Nam  inde  omnis  Dei  cultus  pro* 
ph^naretur ,  facerdotum  avaritia  in  immenfum 
crefeeret  ,  litigiorum  &  fimultatum  numquam 
effet  finis,  bonorum  ecclefiae  magna  confulio  & 
maxima  dilapidato  proveniret  ,  pauperum  & 
impotentium  nulius  ,  aut  minimus  refpe£fcus  » 
i.  nm*  it  niinimaque  haberctur  cura  :  8c  milirantes  Dea 
contra  apoftolicumpraeceptum,  negotiis  faecula^ 
#***  tf*  fibtis  feimplicarent :  &ficminiftri  ecclefue  canes 
vere  eflent  muti  contra  vitia  non  valerites  latra* 
teV  Et  confirmatur*  Nam  cum  aliunde  ,  quam 
per  legis  fan&ae  diffipationem  pr#fentibus  ec- 
clefiae  malis  fubveniri  poteft  ,  tentanda  eft  via 
aliter  fubveniendi  :  conttat  autem  Su<>d  talis 
difpenfatio  effet  legis  de  ccelibatudifllpatio,  «c 
totalis  abiatio:  ergo  nonexpedit  propterinftan- 
tem  neceffitatem  in  ca  difpenfare.  Quod  autem 
difpenfare  in  tali  neceflitate,  eftet  legemdecce- 
libatu  diflipare  &  omnino  tollere  ,  nemq  non 
videbit:  qui  in  animos  omnium  hominum  no- 
varum  rcrum  &?  pecuniarum  eupidos  attente 
profpexerit  .  Difpenfatio  enim  cum  uno  facer-* 
dote  magnum  aperiret  oftium  reiiquis  omaibus 
ftmikm,1  pecuniis  &  favore  ,  aut  aliis  praetcx* 
tis  caufis  procurandi  difpenfationem  ,  8c  iic 
tandem  fieret  ,  ut  ex  omnibus  fere  nemo  pro* 
ptcr  regntim  ccelorum  ,  fed  proptcr  impotcu- 
"J  tiam  contincxet  ,  Omitto  alia  mala  ,  quae  in^ 
de  fequerentur* 

Aliunde  vero  fuccurri  pofle  prscfentibus  ec-* 
clefise  neccflitatibus  ,  in  folutione  argumento* 
rum  partis  oppofitae  declarabitur \  Ad  primum 
iaitux  argumentum  refpondeo  :  quod  ficut  ec- 
cicfia,  qua?piamatereft,  tenetur  facere  quodin 
fe  eft,  ut  petentibuspancmdelegitimisminiftris 
provideret :  ita  petentes  debent  quod  in  fe  eft  fa- 
eere  &  ad  Deum  converti,  ne  in  anguftiis  poiiti  a 
fide  majorum  deficiant:  &  ficutquivere  ex  cor- 
deeftcatholieus,  tametiiinnemoribus,  autapud 
Scythas  agat,  non  dcjicitur  animoautfidcinfir- 
uiatur,  fp^ransDeumfibinondcfuturum,  quam- 
vis  omne  minifterium  videatur  dcefle,  ita  pro* 
cuidnbio  illicatholici,  interfchiiinaticosdegen^ 
tes  facere debent .  Et  ficut  oltm  Ifraelitb,  hinc 
&  inde  ab  hoftibus  ia  figura  tentatis^muitum 
vexatis  dominas  fufcitabat  duces  &  jtidiccs  > 
«ui  eos  ab  anguftiis  liberarent  ,  ita  profefto 
iliisfideintegra  fperandum  eft ,  quodecclefiare- 
formata  ,  fulcitabuntur  muitifideles  miniftri  ,qui, 
collapfaerigant,  &  pufillanimcs  per  legitimum 
facramentorum  minifterium  confortent  *  Ad 
confirmationem  vero  refpondeo  ,  quod  Iege 
aliud  eft  difpenfare,  cum  facerdore,  ut  nubat, 
dummodo  minifterio  non  fungatur,  &  cum  eo^ 
dem  utriufque  ufum  retinente  :  primo  hamque 
modo,  nihil  inconvenit  inmagna&vcra  neceffk 
tate  difpenfare ,  ut  fupradiftumeft.  Adtertium 
dico  »  magnam  efle   diflimilitudinem  orienU- 


DlSPUTATIO     JOANNIS      A      LtfDBGNA  832 

A  fittm  &  occidcntaliMm  facerdotttm  t  cum  illis 


A  N W  O 


enim  qui  legem  non  receperuat ,  ccclcfiatn  dif-  CsitrsYi 
fiujulare  expedtt:  Cum  autem  iftis,  pro  quibus  t$Gp 
lexlegitimc  eft  pofita,  quiqueeim  falubriter  re- 
ceperunt,  difpenfare  aut  diffimulare  nullo  pa&o 
expedit*  Ratio  autem  Bernardi  iilius,  quafibi 
perfuafit  connivendum  fuifle  in  fuis  nuptiis  » 
cx  ignorantia  profefto  legum  &  finis  earum- 
dem  proceflit  ,  quapropter  relisao  co  egregio 
paftore  cttm  fua  virginefatua. 

Pro  refolutione  propofiti  cafus  ,  dico  &  ob* 
teftor  vos  ,  patres  confcripti,  ne  tn  ea  de  cos* 
libatu  facerdotum  lege  difpcnfando  »  magnis 
malis  inde  indubie  fequuturis  oftium  apcria* 
tis  :   deberetis  enim  potius   aiiis   impertinentU 

B  bus  difpcnfationibus  oftium  claudere  ,  nam  ex 
illis  maximus  legum  contemptus  proceflit  •  Su* 
pereft  nunc  de  duobus  ultimis  articulis  traftarc, 
in  quorum  explanationc  quaedam,  quae  fortcdt* 
fiderantur  adjungemus. 

Dixi  enim  ih  quarto  articulo ,  quod  pauci  funt  f 
qui  contiaent,  quiapaucicontinere  volunt,  fub 
quo  multa  Iatentdubia,  ex  quibus  tantum  duo, 
brevitatis  gratia   proponam  ,    Siquidem    conti*  S*p*-9i 
nentia  eft  magnum  donum  Dei  de  furfum   de- 
fcettdens,  Se  dona  Dei  non  funt  voicntisaut  cur^ 
rcntis,  fed  Dei  tantum  mifercntis,  utprofitetur 
apoftolus.  Qua  ratione,  dicet  aliquis,  fieripo-  Jtomi** 
teft ,  ut  vasfldtile,  homoque  terreus,  contincat 
cum  vult  continere,  numquid  habesruDeum  in 

C  manica  tua,  utindecum  viscontincre,  rejicias? 
Ex  ea  magna  utique  difficultate,  qtiidam paucis 
&prudenter  fqcx;plicant ,  refpondente$,quod  ve-; 
ri  Chriftiani,  qui  volunt,  continenter vivunt,  quia 
noftris  precihus  ,  6c  mcritis  donum  continenti^ 
impetramus  Sc  meremur:  Non  enim,  inquiunt» 
8c  valde  bene^  fruftra  dominus  in  cvangelio  nobis 
poHicittis  ctt:  Tetitc  <T  dditur  wkis ,  f/uijlttecr  i„9,  tt; 
npvrietur  >  (p  omnis  qui  petitaccipit  y  &  allbi:  Si  ^04^  ** 
quis  antem  vefirum  indiget  ftpientta  ,  qua  fe  con- 
tinere  valeat ,  pQJlulet  a  Deo%  qui  dat  omnibns  af~ 
fiucnter  <T  n<m  impro^rat  ,  poftnlet  mtetn  in  fids 
nihil  hjfttans , 

Verum  quamvis  quge  dicuntur  multum  vcra 
funt,  tamen  quia  conftat  nonomnia  dotia  prccU 

D  bus  aut  meritisimpetrari,  aut  donarinobis:  ali-i 
unde  guserenda  eft  ratio  prsedi&ae  Chriftiana:  li- 
bertatis:  Admitto  autem  ,  quando  exiftcntes  ia 
gratia  condignitkte  meriti ,  merentur  augmentum 
gratiae,  &  mfuper  mcreri  poflunt  donum  conti- 
nentias  :  non  tamcn  admitto  perfeverantiam  in 
donis  Dei,  aliquem  pmter  Chriftum,  fibi,  aut  aliia 
mereripotuifle:  Cumigiturdona.,  quae  Chriftus 
nobis  meruit  ,  gratis  nohis  dentur  ,  unica  alia 
ratione  ad  dubium  refpondeo ,  &  articulum  fimul 
probo,  Dc  iis,  quse  pendent  eitmera  Dcivolun* 
tate  &  C3C  noftro  iibero  atbitrio  debemus  la« 
qui,  fecundum  id  tautum  ,  quod  nobis  in  fcri* 
pturis  rcvelatum,  aut  infinuatum  eft,  fed  infw 
nuatumcft  nobis  in  evangelica  fcriptura,  quod 

E  qui  continere  volunt  recipiunt  continentiae  do- 
num  :  ergo  verum  eil  &  cvangelicum  ,  quod 
pauci  continent,  quia  pauci  volunt  continere: 
rnajor  decla^randa  eft,  8c  minor  probanda .  Pro 
majoris(quaemaxima  eft  evangelica  S.Thomae) 
declarationeadvertendumeft,  quodfuntqusedam 
dona  £)ci  abfoluta  ,  quae  abfolute  pendent  ex 
Dei  mera  voluntate  &  iiberalitatc  ,  fub  nullo 
merito  humano  cadentia  ;:  quae  tamcn  commu- 
nicantur  hominibus  ,  eifdcm  nihil  minus  cogi- 
tantibus:  verbigratia,  incarnatio  filii  Dei  do^ 
num  cft  hujufmodi:  de  ijuo  Ifaias,  &  poft  eum 

apofto- 


H      COfiLlBATU      SACERDOTUM* 


834 


~ apoitofus  dicit,  Qc&tms  non  ntidit  &*  aurhnontu-  A 

'csLrn  <to*»  &i*Mfomtoisn™  *%**&*>  donum,  ku 
i|«*  *icet  *  «catnatioM»  filii  Pei ,  £«o«J  dominus  ;»*> 
•V«i«-«4.  pamvit  &ili$e&tibu$  fi  ,  illis  nimirum  nihil  tale 
*.  Cop.  ».  cogkantibus  aut  volentibus  :  unde  D.  Thomas 
probat  filium  Dei  fine  pcccato  numquam  incar- 
natum  fuifle ,  nimirum  qula  de  hujufmodi  dono 
non  loquipoffumusautdcbemus,  nifiexiis,  qu» 
Peus  nobis  rcvelavit.  Sunt  vero  alia  donapei, 
gratis  etiam  data,  quorum  cjuaedam,  ut  exfcri- 
pturis  conftat,  volcntibusetiamnegantur,  verbi 
gratia  ,  mori  pro  Chrifto  magnum  Det  donum 
eft,  multis  tamcn  fan&is  id  volentibus  &  appe- 
tentibus  negatum  eft.  AHa  autem  funt  qu«  nifi 
vglentibus,  &  ex  animiseacupientibusnondan- 
$ur,  verbigratia»perfeverarcinbonogratix,tna*  B 
.'goufli  Dei  donum  eft  ,  guod  utique  numquam 
daturnifiex  corde  volenti  perfeverare:  6c  quan- 
doque  negatur  occulto  Dei  judicio  ,  ctiam  vo- 
lenti:  Aliaautemfuntdouagratisdata,  qu^vp- 
lenti  numquam  negantur ,  quale  donum  continen* 
tte,  ddquoficutdealiis  loqui  poffumus,  fccun- 
dum  id  quod  ex  fcripturis  nobis  revelatura  aut  infi- 
nuatumeft.  "    .    / 

Quod  autetn  in  evangelica  fcuptura  nobis  tn* 
finuatum  fit ,  quod  qui  vul.t  contincre  proptet 
regnum  coelorum  recipiet  donum  continenti»  , 
«t  in  niinore  dicebatur  ,  manifefte  deducam  ex 
citato  loco  prioris  ad  Corinthios,  ubideparen- 
'  tibus  virginum  affirmat  apoftolus  ,  quod  q ui  ftd- 

r\7*  txfc  in  corde  fm  firmns ,  non  hahens  mceffitarem  ,  C 
potefldtem  dutm  habens  fu*  voluntatis,  IX  hotin- 
dieat  in  eorde  fuo  ,  fervare  wpnem  fuam  ,  hene 
fatit:  ex  iis  apoftolicis  vcrbis  fic  colligo.  Pater 
fervans  virginem  fuam  ,  ut  contineat  cum  cir- 
cumftantii*  illic  pofitis  apoftolica  au&oritate 
bene  facit  1  non  autem  bine  faceret  fervando 
virgioem  ut  eontineat  ,  fi  ex  apoftolicis  verbis 
non  intelligeret,  quod  fua  virgo  ftmul  cnm  pro- 
pofito  ,  aut  voto  continenti*  cffet  receptura  a 
Deo  donum  continentias:  ergo  verurn  eft,  quod 
ia  pr*di&*s  apoftolicisvcrbis,  nobisomaibusin- 
fwuatur,  quodqui  vult  continerc ,  rccepit  conti- 
nentise  donum  ;  quod  autem  ndn  bene  faceret  , 
nifi  fic  veri>a  apoftoli  intelligerentur;  lucecla- 
rius  eft  ,  nam  pwfumptuofum -valde  effet  cogi-  D 
tare,  quodfolumquia  virgovult  continere,  po- 
a  C9r  teftcontinenter  ufque  ad  mortem  vivcre  :  Nam 
^Jf  nemo  fidelium  non  intelligit  ,  quod  ex  nobis 
fufficieates  non  fumus  aliquid  cogitarc,  tantum 
abeft,  ut  cogitatam,  aut  voto  firmatam  conti- 
nentiam,  ftnedonoDeifervarepoffu. 

Defignantur  autem  in  apoftolicis  verbis  tres 
circumltanti«,  quas  donum  continentiae  conco- 
mitatur.  Primaeft,  cjuodnoncxlevitatealiqua, 
fed  firmus  aut  firma  in  toto  corde  fuo  ftatuatfe 
vclle  propter  Chriftum  &  regnum  cjus  contine- 
re.  Secunda,  quodid,  patervirginis,  nonquia 
ciauda,  autlippiseft  oculis,  aut  paupcr  perfua- 
deat,  &ipfa  eadem  ratione  confentiat,  fedcon- 
tinentiam  pater  &  virgo  in  animum  inducere,  E 
nullam  habentcs  fieceffitatem  «  Tertia  ,  haben^, 
te$  poteftateUi  fu*  voluntatis,  quo  vultapofto- 
lus ,  magno  confilio  ,  maturaque  deliberatione 
indi^ere,  qui  autcontinlreproponunt,  autcocw 
tinenti»  votum  emittunt .  Tres  vero  iftas  Chri- 
ftiani  ccelibatus  apoftoiicas  circumftamias  Iiben- 
ter>  quamvbbreviter,  hicnotarevolut,  utexiis 
iccundi  dabii  quod  ex  eodem  articulo  fe  offert, 
nodum  faciliter  diffolvam . 

Si  tantaeftChriftianianimi,  dicetaliquisi  ex 
adjun&o  continentiae  dono,  viitus,  ut  qui  vult 


valeat  continere  :  cur  dicitur  in  articulo,  quod  ^  K  N  G 
paucifunt,  quicontinent,quiapaucivoIuntcon-  CHniSTt 
tinere,  prs&fertim  cum  Infinitus  fit  numerus  pro*     t^u 
fitentium  fe  velle  continere  ,  &  plcnus  fit  mun- 
dus ,  tam  monachorum ,  quam  faccrdotum ,  fub 
diverfis  regulis  &  inftitutis  profitentium  conti- 
nenti^m  ?   Refpondeo  ,   concedendo  quidem  9 
quod  magna  eft  multitudo  eorum  ,  qui  conti- 
nentes  videri  volunt,  fed  magna  illorum  pars  , 
ne  dicam  raaxlma,  qpn  adhibitis  apoftoJicis  cir- 
cumftantiis,  propofuerunt  9  aut  voverunt  conti- 
nentiam  ,  idcirco  miruni  non  eft,  (i  pauci  pro- 
pter  Pcum&regnumejus,  contineant,  autcon- 
tinere  velirtt. 

Si  hic  praedicandi  locus  daretur,  longumpro- 
feftd  fermonem  facere  poffem  ,  de  propofito 
egregio  themate,  verutn  quia  difputatorem  non 
praedicatorcm  -hic  ago  ,  duabus  dtimtaxat  adhi- 
bitis  Chriftianis  cautelis  pr^feriti  malo  provi- 
dendum  cenfeo  :  Prtmo  publica  ordinatione  ca- 
vendum  eft,  ne  plures  novse  regulse  ,  aut  novae 
continenter  vivendi  rationes  admittantur  ,  &  // 
fuperinducantur:  ut  vero  regina  in  veftitu  de*7'*'  44' 
aurato,  circumamiftadonorum  varietate,  inbo-. 
nis  fponfi  fedeat ,  antiquas  religiones  (quas  vo- 
cant)jamque  diu  receptas  conlervare,  reforma- 
re,  atque  ad  normam&ritumfandorum  patrum 
fub  quibus  cceperunt  &  fundatae  funt,  paulatim 
&  quoad  fieri  poteft  ,  reducere  oportec  :  Cete- 
rum  fi  negleda  praedi£ta  fanfta  tot  ordinum  re- 
paratione,  cuilibet  liceat,  novo  variogue  vefti- 
tu ,  aut  nova  &  a  feexcogitata  Iibera  yivendi  ra- 
tione  continentiam  profiteri  ,  in  immenfum 
crcfcet  ftulte  voventium  numerus  ,  &  libere  li- 
^ebit  adverfariis  nomen  noftrum  blafphemare  t 
dcinde  antiquorum  canonum  renovationc  ,  &t 
fub  novis  poenis  providendum  eft ,  ut  qui  dein* 
ceps,  five  ex  monachis,  five  ex  laicis  facrisfunt 
initiandi,  aut  ad  facerdotia  recipicndi,  probati, 
dofti,  &  fuperaduiti  fint:  ut  ficfucceffu  tempo* 
rum,  idoneis  &  non  inutilibus  miniftris  ecclefia 
repleatur. 

Circa  quintum  Bc  ultimum  articulum  adver- 
tendum  eft,  quod  Lutherani  ia  eo  errore,  ficut 
in  reliquis,  fe  filo gladio  jugulant ,  dum  fiteratif- 
fimi  doflores  dicunt  ,  Ecclefiam  nuptias  dam- 
nare,  eas  facerdotibus  interdicendo  ,  quod  pro- 
bare  contcndunt  ex  verbis  apoftoli  in  priore  ad 
Timotheum  cpiftola  ,  prxdicente  ,  h  noviffimis  uTim.4: 
temporibtis  quofdamafidedifceffuros,  qui  atten- 
dentes  fpiritibus  crroris  &  doftrinis  dsemonio- 
rum  nuptias  prohibebunt .  Quibus  ego  eumdem 
fane  locum  oppono,  &  interrpgo;  an  apoftolus 
eo  loco  de  Simone,  &ejus  fchola,  qui  nuptias 
ficutcibos»  naturamalaseffedicebant :  qua  pro- 
pterficutabfttnentiamciborum,  ita  nuptias  pro^ 
hibebant  ,  loquatur  ?  Refpondent  utiqtie  in  fuis 
libris,  apoftolumjuxtafenfumliteralem,  deillis 
fui  temporisblafphemisdo&oribus,  eo  loco,  fi- 
cutinmultisaliis,  indubie  effe  loquutum:  Cum 
igitur  vos  Lutherani  perpctuo  nobis  objiciatis  , 
quod  reli&o  fenfu  Hterali  ,  fcripturam  aliis  re- 
tortis  fenfibus  devexamus  ,  cur  vos  hic  ,  ficut 
frequentiffime  alibi  ,  negle£lo  fenfu  literali  , 
fanfta?  ecclefiae  &  ejus  legitimo  paftori  univer- 
fali  tribuitis  ,  quod  apoftoIi|JE  hoftibus  Jefa 
Chriftt  Sc  veritatis  evangelicas  tribttit  ?  Interro- 
go  vos  pr«terea,  an  prohibere  nuptias  fpadoni* 
bus,  aut  infantibus,  aut  aiiis  ad  conjugiumin- 
idoueis  ,  fit  nuptias  damnare  ,  an  potius  ho- 
norare  ?  Quia  igtitur  ecclefia  fanfta  iis  tantum 
nuptia»  interdicic,  qui  de  rcbus  mundi  foliciti 

effe, 


83* 


Oratio  R.  t>.  Joannis  GaUio  Borgensis 


S$6 


efie,  &  uxotibus  complacere  non  pbffunt ,  qu«  &  fuffrd  montem  pfiu*  )Qu«fidm_ia  gratiaopem  A  K  H  £ 

"**  *      -.-s.---^ .:_.   a _.._       feieate  pracftitero,  &  noftrse  folennitati,  Srgta-  chhi-sti 

viffimas  huie  concioni  ,  non  pro  dignitate,  fed      i55J- 


Chrtsti  ^ft  pouffima  ratio  conjugatorum \  ut  fuperius 
i$«l»  di&um  eft;  proptetea,  inquam,  in  ultimo  arti- 
Ciilo  dixi  ,  quod  ecctefia  interdicens  nuptiasfa- 
cetdotibus  ,  eas  honorat  9  tantpm  abcft » ut  dam- 
net,  ficut  vosiafidcHtetdicitist  Conjugati  enim 
Chriftiant  ad  tempus  tanttim  relinquere  poffurit 
tixores  &  familiam  ,  ut  orationibus  vacent :  Sa* 
cerdotes  vero  femper  orare,  &  rebus  divinis  va- 
care  dcbent  i  quare  fi  uxorati  eflent  ,  aut  eirca 
Dcum,  aut  circauxores»  inofficiorieceiFario  de* 
ficcrent*  Et  h«c  funt  qaae  mihi  videbantur,  pro 
rnei  ingenii  tenuhate  ad  propofitos  artieulosdi- 
ccnda,  Omnia  quac  hic,  autalibidixi,  quaequc 
di&urus  futn,  veftras  omnium  facrofamjtecenfuh 
rae,  mc  iibcas  8*  prudens  fuhmicto  •  B 


CXlh 


/J{    l  jtUh  E  M    s  a  HC  T  ISSIM  1 
dottoris  Thom*    *A%ty*n$tl%  ,    ex  facro  pr#dka+ 


torum  tfrdine  ,  w&th  2^<  H*.  4c  magifiri  Fratrh 
Jodnnh  GdtliQ  ,  Burgenfis  Biffani  >  facr*  thco^ 
folU  doB$rh>  dc  fertmffimi  <F  c<ttfalkt '  regh fnl 

Vq$  ejtis  Ihx  mnndi.  ${tn  fotefl cMt4S  ulffimii  fn~ 

prt  moniem  fofiu  *  Matth*  J.  C 


V__4 


tA&lssiMi    do&oris  Thorna?  Aqmnatfs 

facra  de  more  cclebraturi ,  tetis  animis  al- 

msehuicreligioni  rncrito  fane  congratuiantes  ad- 
veniftis  „  Quem  cnim  generis  fplendore  confpi- 
cuum,  non  fine  ItaHc*  gentis  honoreCampania 
tttlit"»  hunc  feculo  renuficiantcm  felix  pr^dica- 
torumbrdo  finu  cxcepit ,  nutfivit  >  docuit ,  &  ve- 
luti.  pneclaruin  jubar  cun^tis  fydeiibtis  mican- 
tius,  orbi  Chriftiana  produxit.  Atqui  uthujus 
Lucifcri  ortu  pcculiari  nomine  gloriamtfr,  qui 
ctiam  catholicae  ecclefiie  ornamento  fuit  :  ita 
fulgentiffimam  lucem  ncc  intra  prtvatos  parie- 
tes  oeculimus  ,,  nec  tantum  decus  quominus  fit  D 
etiamcommune,  aliisinvidcmus.  Etenim  'qiion- 
dam  Ifraeliticis  tribubus  haud  leve ,  fcdpulchrum 
*•'  ^g^  *9*  illud  certamen  erat  »  quae  fibi  David  in  regiaffl 
deduccndutti  fufciperct  :  Graccas  ttidcm  urbes 
quafdam  intcr  fe  olim  contendiflelegimus,  quafe 
fibi  Homerum  poctam  propritim  vendicarent  : 
nonne  &:  potentiffima  Europae  regoa  m  celeber- 
rimo  doftore  Thoma  eximium  aliquid  fui  li- 
bentcr  agnofcent  ?  Prifcorum  regum  nobilita- 
tem  a  materno  proavo  dedudam  Hlfpania  con- 
tulit »  Italia  feficitcr  pepcrit ,  Germania  erudien- 
dum  admilir,  GailiadoAoremaufcuItavk»  6:ea 
nunc  requies  fcrfo  qua  labor  ante  fuit  .  Sed  cui 
ego  huic  luci  metas  aut  tcrminum  conftituo  ? 
Quaterrse,  quac^IipatentjfanSiflimasiliiusvi^  £ 
tae  adhuc  fragrantia  fpirat,  &  cceieftisdo&rinae 
radins  ubiqtte  gentiutn  diffufus  eft,  ot  quod  de 
feliciffimo  Jofia  rege  praedixit  fapiens,  in  hujus 
laudem  ufurpare  liceat .  In  ore  emnium  yutfi  mei 
induhtbhur  efus  memorU ,  C^  ^mfi  mufita  in  cw- 
*vMq  mini  •  Hujus  ergo  luminis  contemplationi 
priorem  noftrae  orationis  partem  dicandam  inftU 
tui>  mox  ad  civhatis  fupra  montem  pofit*  alti- 
tudinem  confcenfurus  r  haec  dno  mihi  ex  evan* 
gelica  Ieftione  cxplicanda  thematis  ioco  deiegt 
(  ws  efiis  lux  mundi,  Ifyn  p?tefi  ti*vit*s  ttysmdi 


Btctcf*  49; 


pro  exiguitate  noftra  fatisfecifle  videbof  .  Mihi  ^rim«  v*xs* 
certe  vcl  aiterutri  partifatisfacerevoiuiife,.per-  -.**' 
difticile  vifum  eft*  (Toi  efth  Ihk  »*«^)Sapiens 
i!Ie  orbis  terrarum  conditor,  quifoniorcunda» 
fuaviter  univcrfa  difpofuit,  nequid  patratts  ope* 
ribus  defiderandumiupercflet,  principio  lucisve- 
nuftatem  ,  ac  deinceps  diverforum  luminarium 
ornamenta  conftituit.  Quamvis  cnim  optima  & 
pulcherrima  extarent  omaia»  fingulaquefttisap- 
tiffime  fcdibus  digefta  {  quae  conditricis  fapien* 
ti_e  difpofttio  fuit* )  una  tamen  Iuce  deficiente^ 
univerta  haec  rerum  fpecies  lugens,  ac  veluti  or- 
ba  perpetuo  filaiflet  -  nec  fancaiius.natui*  vuli- 
tus  faturus  erat  inorbe  poft  operandi  finem ''im* 
pufitum,  quam  a  principio  habuiffefcripturare- 
velante  comperimus*  Terra,  inquit,  eratindn$s9 
ty  vaeua  >  imifibilis  ,  CT  incpmpQfitA ,  &*  tentbr*  ^tnt^  u 
erant  fttper  fwiem  nhyffi  *    Nulla  montium  afpc* 
ritas  ,  vcl  ^quata  camporum  planicies  videre- 
tur  :   neque  prxterlabentium  aquarum  finuofos 
flexus  ab  aho  fpc&are  licutffet ;  nullaevirentium 
arborum  pi&urata.  frondes  apparerenr ,  aut  can- 
dentibus  gemmis  amoena  prata ,  quse  ie  gratiffi- 
ma  intuentibui  objfcftant   ,  voluptatem   u!!am 
mortalium  oculis  praeftitiflcnt  .  At  ubi  fe  fupcc 
omdia   fplcndor  cffudit  ,  fuus  cuique  vultus  St 
decor  allatus  eft  :  tantumque  unius  luminis  or- 
namentum  friir,-  tnipfidecbri  pulchritudinis  at* 
que  vcnuftatis  phnimum  adjecerit.  Quod  fi  ba~ 
norum  omnium  parens  vifibilcm   hanc  lucem  , 
qua:  tcrminis  cJaufa,  temporum  viciffitudiniob- 
noxia  ,  &  qoa?  nobis  cum  pccoribus  ac  vermibus 
communiseft,  tanta  providcntia  in  mediumpio- 
du'Kit:  haud  equidem  fubftitifle  credendus  eft, 
€]uominus   ad   ahiorem    rerum  ordinem   pcrfpU 
ciendum    fublimius    quoddam    lumen    iaternis 
oculis  admoveut.  Erat,  inquitevangelifta,  Ittx 
<vera  ,  qu4    illuminat    omnem    h^minem   ntenkntem  *'****  r* 
mhn/ic  mnndnm  ,  Clariffima  quidem  illa  planeta- 
rum  &  aftrotum  lumina,  quae fuisftationibusac 
flexibus  labentes  coclo  menfes  ^  annofque  piodu- 
cunt,  vera  nullatenusdidtafunt ,  quod  deceptri- 
ccmhanc,  &pr3Etereuntemorbisfiguram  dumta** 
xatmanifcftant.Inacceflum  vcrodivinae  fagientif 
lumen ,  quo  invifibilia  &  numquam  defitiira  bonaE 
revelantur,  quoveritasagnofcitnr,  via  fplendet , 
vitainventtur,utinventa  SEtenuua  perfruamur,  lux 
veraeft.  Quacfinoscceium  viderc  juffi,  non  pro- 
ni  terrenafpe&aremus,  quodfuumeft,  illuminat 
omnem  hominem  venieatem  in  htinc  mundum  : 
venire  fiquidcm  in  mundum  nondum  eum  arbu 
tor,  qni  natus  coinmunem  aerem  fpirare,  folem 
hunc  videre  ineipit  :  Sed  cum  jam  rudiorisaeta- 
tis  caligine  dcpofita,  per  inteiligentiseacumen, 
redum  a  pravo  difcernere  prarvalet:  huncfjplcn^ 
didiffimis  radiis  excitat  ,  advocat  ,  ut  fequatur 
fe  invitat :  Quod  clarioribus  adhuc  verbis  pet 
Salomonem  nobis  expreffit  :  In  fummis  ,  ait  , 
cxcelfifque  vertkibus,  inmedusfcmitipftans^ux- 
;a  pqrtas  civitatis  ,  in  ipfis  foribus  profert  ver- 
bi  fua  ,  dicens^!  0  wiri  ad  *vas  cUmko  ,  CT*  wx  ^ 
mea  ad  fiiios  hominnm  .   NuIIus  locus-  relidus,    MVf  *• 
nulla  occafio  negicfta,  nullum  tempus  praeter- 
miflfum  cft,  quo  non  muncra  fuadiftunderege- 
ftiet  :  qui  in  deliciis  habet  ,    quod  miferi  ho- 
munciones  tantae majcftatisconviftu cxcipiantur, 
&  tanto  certe  benignius  ,^quanto  fine  ipio  ad 
ejus  contcmplationem  adduci  impoffibile  >  ne- 
dum  difficile  fuit, 

Nam 


Anno 

Chkisti 


3&*  th 


Cv&f*  u 


?/>«♦  j* 


S|7  I  N    LAODEM    D,    Tho 

Nam  &  fi  nataratlium  virtutum  occultiffima  A 
qttasdam  rimart  9  Sc  mcntis  ingcoha  perfpicui~ 
tatc  ,  cruere  interim  poffimus  :  at  ccelcftia,  & 
quae  fcnfus  eflfugiunt  humanos,  qua*  in  cor  ho* 
minis  noa  afccndunt  ,  nulla  mortalinm  ocuio- 
rum  perfpicacitas  confequi  valuit  :  Audi  fan- 
tum  Job  de  his  prseclare  differentcm  ;  B&bct> 
iaquier  r  drgcntum  wntrum  futrum  frincifium  , 
&*  dttro  bcns  tftt  $n  fw  tonfittnr  .  $unt  quidem 
abftrufa  quaedam,  &  ifatu-ras  vifceribas  abdiu  > 
quales  argcnti,  atioramquc  mcuHorum  venae  , 
qu»  imis  terrse  peoetralibus  conerefcunt  >  fed- 
enitn  indagantibus  prcffa  quidem  veftigia  eon- 
tueri  Iicet ,  ut  ab  cffe&u  caufam  ,  a  quaiitatc 
fubftantiam  pcrquiramus ■*  Ocettltum  itaque  ar 


tc  majora  quscdanv,  &  lusidiora  fydera  pro- 


n$i* 


pofutt,  qW  acccptum  lumen  aiiis  imperdrcnt  ,  ghhiWti 
ccrtiffimuinque  rim  ducatum  afferrcnt  .  Hinc 
vetuftiffimus  Pattiarcharum  fenatus:,  fcutilWjwo- 
phetarum  choms  y  recondita  ftripturarum  anig- 
mata,  fuccrdotum  ex  adytisoraciiAaemicueiaint: 
de  quibus  per  Ofe&tn  prsedixcrat  ipfc  domums  : 
Ego  wifioms  multiplutmi  ,  €T  in  mmihm  frttfheta» 
rum  adfimuUtus  fnm.  Ad  prapuUandas  ignoratv*  ^ 
ti*  tenebras,  quibus  originis  j>eccatum>  naturas 
vulnus  obduxerat ,  fcmpcr  divina  luminapr^fto 
fuerunt  > 

Intuere  ia  myftico  taberoaculiopificio,  quam 
folicite  de  concianandis  luccmis  ,  nequc  utv- 
qoam  eKtinguendis  iatcr  cetera  prseceptum  fit 


gcntum,  fcd  quod  habet  fuarum  venarum  prin-  B  Candelabrum  feptcmjpflici   calarao^produ&um  ? 

dpiiim  certa  fedes  auri  &  aliorum,  quas  recon-       -        •  ■■   «  —    -   — r 

di&a  videntur  ,   certus  locu-s   dcfinitum  cui«|i»e 

tempua  decretum   eft  ;  verum  quod  folertiffi- 

mu$  indagator  fubodorari  queat  >   Ea  tamcn 

divinx  fapieotiae  fablimitas  >  ut  neque  tcmpori 

fubjcda,  nequc  loca  diflinita  contincri  aut  fen* 

fuum  ^tmki  volatu  poffit  attingi,  Addit  nam* 

quc  :  m&t-  crgo  f&fhntlA  n>enit  ,   aut  quis  hcm 

iffldligentfa  %   Ubfconditt   ifi   dh    ocuiis    omnium 

mwHiwmi*  wlmres  quoqut  cali  latet  ,  Attende , 

quam  graphice  rci  hujus   dtfficukatem   CKpref- 

icrit >  Non  folum  humanorum  oculorum  acics 

clfugit  ,   verum   cceleftium  i-pirituum  obtutibus 

abfcondita  eft,  qui  naturaet  iubtilitate,  ut  qui^ 

bufdam  pcnnis  ad  fpiritualia  capcflenda    faci-  C 

Jias  elevantur  t  8^  quo  fcmei  dicam  t  imo  dicat 

nobis  idcm  prophcta,  Deusintelligit  viam  ejus, 

nee  ulli  nifi  ejos  gratuita  illuftratione  un^uam 

obtigit  .  Hic  %itur  ,  qui  carncis  ,   obtufifejue 

fcnfibus  lueidiOfmum  folcm  propofuit  ,  qni  nos 

jntelligcndi    virtute    prasditos  pr*  ceteris  ani- 

mantibusab  initio  creavit>  ut  ^jm  erga  nos  ca^ 

ritatis  utldtque  argumcnta  fuppcterent ,  fpiritua- 

Jium  fccretorum  confcios  admifit ,  divinique  iumi- 

nk  partkipe?  effecit. 

Qua  propter  patrcs  fan&iffimi  (  oblata  cnim 
opportunitatc  libentiffime  ntar  >  cum  fapientiaB 
iliius  inccrta ,  Sc  occulta  nobis  revelata  con- 
fpescriraus  ,  quamprimum  fenfibilem  hanc   lu- 
eem  fe  coelo  attollentem  fingulis  dicbus  ad-  D 
vcrtemus  ,  levemus  corda  noftra  ,  cum  m-ani- 
bus  ad  Dcum  gratias  agente^  ,  cum  apoftolo 
Dco  &  patri  ,;  qui  nos  dignos   haud   utique 
invenit,  icd  ipfe  facit  in  fartem  firtis  fm&wum 
in  lumim  *   Qui  erifuit  nos   4e  fvteftute   tmefa*** 
rum  %  &*  tranftuUt  in  regnum  filii  diieMiottis  fus  % 
Quod  nec  praeclara  majorum   ftemmata   contu* 
lerunt,  nec  antcaftae  vit»  meritafttntaffequutra, 
non  ingenii  acrimonia  ,  vei  indefcffi  ftudtomm 
laborcs  adcpti  ,  ncc  vcro  cunftis  opibus  in  u- 
nurn  collatis  pretiofam  hane^  margaritam  emere 
iicicum  fait.  Namquc,  ut  ait  fapiens,  frethfi^r 
4$  atnffis  Qfibus   ,   CT   omnid    qu&    defidemmur 
nm  huie  ydent  comfarari  ♦  Uade  ergo  fapienm 
venit  f  Quis  tanti  munetis  auftor?  Illud  certe  ^ 
inviolabik  numcn  ,  quem  omnium    bonorum 
auftoicm   rcveiante  ipfo    agnofcimust  ,    infpi- 
rantc  profitemur  ;  Geus  ,#inquit  apoftolus  ,  fui 
de  tenebrit  iixit  lumen \  ffkndeftere  3   iffa   itluxtt 
#v>   cardibus  nofiris  ad  iltumin&tiwtm  fcienti*   cU* 
ritdtis   Dci  ,:  in  fatiem  Chrifti   JjESU  *   Sed    ad 
enarrandum  illuminatoris  noftri   providentiam 
revertamur  ,   omnibus  quidem  ilie  fempcr  af~ 
lifteas,  ut  tcgiminis  pulcherrimi  ordo^^  qto  tr~ 
niverfa  difponit,  ia  difftrndendo  lumine  aften- 
derettar,  ab  ipfo  natur^  eKardio  %  in  QWtii  gea* 


fccundum  e^empkr  ia  monte  oftenfum  fieri  $H*i,%^ 
decentitur  >  im  Auftrali  partc  locandum  ,,  cu|us 
tam  e«titit  cUboratum  opus,  ut  nullibi  fe  arti- 
ftcis  ingeniutn^  aut  manus  diiigentius  exercue- 
riat ,  quo  &  do&orum  vota,  &  morum  inftitu- 
tio  ,  8Sir  doccndi  ratio  ,  meiius  ,  quam  iconicis 
ima<unibus  exprcfla  fuerunt  *  De  qaibus  ut 
non^vacat  finguiatim  referre  ,  ita  hoc  uaum  fi- 
Icntib  non  cft  j&remendum,  quod  du&ile  candc- 
labrum  non fulile  fadumcit,  cum  tiiiwii  opc- 
ris  in  illa  fabrica  non  rarus  fucrit  ufus  .  Nam- 
quc  fufilia  repeate  integra ,  periedaquevidentur 
evadere  ,  dufirilia  vero  multiplici  arufteum  e- 
xercitatione  ,  ad  ftatum  ,  deeoremque  perd^ 
cuntur  •  Ecclclkfticis  fane  viris  haud  kve  do* 
cumcntum  ,  ut  candclabram  antiquum  nobis 
quoque  lucere  poffit  :  nulli-  fcilicct  fcgcndi  , 
aut  doccndi  munus  repente  aflumendum  ,  ne 
forte  r  dum  antcvert.it  ,  piius  fit  errorb  magi- 
fter,  qnam  difcipuius  veritatis  :  fed  quem;  lon- 
ga  ,  eaque  feiititcr  cxa&a  ftudia  excrcucrunt  > 
quim  probata»  vitsc  auftedtas  m  quibufdam 
matlcorum  ifiibus  induravit,  quem  confultifli-. 
ma  difcerncndi  fagacitas  undique  aitentcm  redw 
didit  *  Hwc  fi  noftra  fecula  morem  fcrvallent» 
nec  tot  h^rciicorum  monftra  tuiilfcnt,  necfide* 
Iium  coetus ,  variis  incertifque  fetitentiis  paffim 
difcinderentur*  Ati^eiim  igitur  illud  feptcm  lu- 
ccmarum  haftilc,  in  tabcmaeuli  penetralibus  ge- 
tcrnos  igncs  confervans,  iiluftremdo<Sorum  fa- 
pientiam  prjctulit,  quoieptiformisfpiritusin  cc* 
clefia  domo  Dci  vivi,  ut  certiffima  fydera  fem» 
pcfr  aceendit* 

Et  haec  quidem  dum  nofte  filenti  contine- 
rentur  pmnia  .  Quid  enim  aHud  tempus  illud, 
quod  lucis  ortum  prefferat  ,  quam  mox  intem- 
pefta  fuit  .?  At  ubi  lus  alma  refulfit^  ubiseter- 
num  lumcn  velamine  earnis  obtettum  ,  huic 
fe  mundo  videndum  obtuiic  ,  tune  nuilus  lo^ 
cus  caligini  aut  tencbrn  reli^u^eft,  tunc  feli- 
citatis  aetem»  dies  mortatibu*  illuxk  f  quem 
facer  Ifaias  ante  cecincrat  :  £rit ,  inqnit,  iux 
Lund  ,  ficut  lux  folis  ,  CT  Inx  Sntis  fcfcmflki-  j/^  $Cm 
ter  ,  ftcut  lux  fcftem  diemm  ,  in  die  ,  ^m  4//1V 
gdverit  dommus  *&uims  ftfuU  fui  $  CF  f&cuffu» 
ntm  fU%€  ejus  ftmdmrir  *  Ab  illo  die  rcs  no* 
ftrse  olim  collapfa& ,  in  priftinum  decotem  refti- 
tutae  ;  Q«in  &  novas  fpiendor  exoriri  vifus 
eft  :  neque  cnim  Lunam  priftinam  claritatem 
verum  &  foiari  fimiiem  aceepruram  ,  Solcmquc 
ipfum  fepeempficirer  fore  fpJendidum  repro» 
mittit  ♦  Hujus  laminis  primitias  gloriofus  apo- 
ftolorum  chorus  abftulit  ,  quibus  ipfe  juftitias 
Sol  dicere  fofet  :  Vos  eftis  imx  mundi  .  Procef- 
fcrunt  illi*  ut  potcntiffima  fulgura  ab  oriente 
ufquc  in  cxtremos  dccideatis  fines  micantia  *  ut 

ia  om- 


Anso 
Chrisxk 


tWv»  #/** 


7M*  i« 


$$ehj<,  44» 


*A$o*  12, 


ThQma  * 


8jp  Oratio  R.  D,  Joakni 

in  omnem  terram  fonos  Iucemqucdiffundercnt  *  A 
li  per  orbem  terrarum,  qtufi  lcintillas  in  arun- 
dineto  difcurrentes  ,  caritate  fucccnfi,  doftrina 
fulgidi,  totfunaliafeculo  reliquerunt,  utnoftis 
tenebrae  profligatae,  ac  penitus  fuerint  dcvi&as* 
Secundum  iflos  aJii  atque  alii  furrexetunt  ,  ut 
luminaribus  fuccedentibus  ,  aut  etiam  tnotis  , 
indcficicas  atquc  perpetuum  lumea  adeffct  ,  ut 
iridelicet  in  domomutierisfortis,  cujus  ab  uki^ 
mis  finibus  pretium  lucerna  pcr  no&esnunquam 
extingueretur, 

Sed  numquid  ut  lucerent  ,  &  non  magis  ut 
arderent  pofita  funt  ?  De  infignt  quodani  lu- 
minatif  nempe  de  Joannc  Baptifta  teftatur  ve- 
ritas  5  itte  erat  tucerm  ardens  3  &  lucens  *  Arfit 
prius  fibi,  idque  fapieater,  ut  deincepsaliislu-  B 
ceret  iitilius,  Maximum  Deidonum,  caeleftium 
myfteriorum  cognitio  s  prxclarum  mirificeque 
attollendum  fidei  lumen  .  At  nifi  operum  pin- 
guedine  fotum,  nifi  c&ritatis  ardore  fuccenfum , 
languere  folet  >  ac  penitus  extingui .  Vidc  quid 
de  umbraticis  lucemis  lex  olim  prseferipferit* 
Triecijfe  fitiis  lfrml ,  ut  offcrant  oleum  de  &rborihu$  . 
Qli*v<tmm  purijjttnum  ,  filoque  contufum  ,  ut  ar~ 
deat  Utttrnn  ftmfer  in  tafarnacttfa  tefiimonii  * 
Tu  crgo  fi  Dei  lucernam  fuper  internum  men- 
tis  caput  fplendere  cupis  ,  fi  lumen  in  t&berna» 
culo  non  extingui*  occidentialiter&praeceptumji 
ia  fpiritu  vivificante  cuftodi  .  Surhe  tibi  oleum 
puriffimum  de  arboribus  olivarum  >  mores,  in~ 
quam  ,  tuos  ,  in  fpiritu  Jenitatis  &  manfuetu*  C 
dinis  compooe  ,  proceras  illas  arbores  imitare  , 
qu^  funt  in  patadifo  Dei  ,  de  qitibus  fcriptum 
eft  *'  H  frnt  o«W  mifericordi^  ,  quorum  fietates 
non  defecerunt  »  Cumque  horum  exempla  imi- 
tanda  fufcepem  ,  atque  opere  prosftiteris  ,  me- 
mento  ea  pilo  contuudere  ,  ut  nihil  videlicet  > 
tibi  indulgendum  exiftimes  st  fed  benignum  te 
aliis  *  tibi  acerrimum  exrhibe  :  cundaque  opera 
difcretioniif  pilo  ,  quafi  furdo  verbere  contufa  . 
ignichaiitatisadmovere  fatage!  itaque  fiet  ,  utt 
emun&ifGma  lucerna  pottaris  *  Tales  fe  nobis 
praaftiterunt  apoftoiici  viri ,  quibu^  haud  fecus, 
atque  cdeleftibus  aftri^ecclefiae  hndm  corpus  exor- 
natum  ,  jucidiffimumque  fuit  ,  Ex  his  ot  qui* 
bufdam  floribus  fapiensilfamulier  ftellatum  dia*  D 
dema  contexuit ,  Capitique  impofuit ,  ut  vei  hinc 
pritdentiffimo  cuique  doftorum  fublimitas  facile 
poffit  deprehendi  ,  quibus  etiam  a  domino  dU 
flumipft:  voseftisiuxmundi* 

Inter  hos  veterafcenti  jam  faeculo  novits  qui* 
dam  Hefperus  ab  Hefperia  exoritur  Thomas  A- 
quinas  cujus  encomia  profequentem  ,  ante  me 
temporis  ,  Sc  oraiibnis  *  quam  dicendarum  re- 
rum  copia  deftftuet,  Qiiodfiaiu  veftr3?expefta- 
tipnis,  aut  animi  mei  votis  parem  effe  licuiffett 
ttltro  fe  hujus  diei  obtulerat  occafio  ,  qua  feji- 
ciorem  nec  ipfe  optare>  nec  quivisaiius  promit- 
tere  auderet  ,  ut  coram  celeberrimo  totius  or- 
bis  confeflu  de  fandiffimo  dodore  mihi  etiam 
a  prima  setate  obfervandiflimo  verl>a  fa&urus  E 
adeffem  »  Nam  ,  qudd  in  laudibus  Pauli  pri* 
mus  dixit  Chryfoftomus  , .  hujus  etiam  &  ego 
viri  amore  flagro.  Sed  age  prseftatexigua  quam  • 
nulla  pioferre,.  cum  omnia  perfequi  immenfila- 
borts  fit.  Quis  dignereferat  illibatum  perpetus 
virginitatis  candprem  ?  Animus  ille  angelicis  fpi. 
ritibus  adfimilis  ,  incoinquinatum  corpus  ,  & 
ccefefti  puritate  perfpicuumV  exigebat,  ne  quid 
terreni  contagii  ,  fpiritu  ,  quem  decorabat  fa* 
picntia  ,  illafaeretur  *  Innocentiffimus  vitae  pro* 
greflus,  circumfpefta  morum  difciplina  >  vidus 


$  GAttlO  BlFRGBNSIS 


840 


parfimonia  ^  inceffus  gravitas  »  fermonis  blan-  'XTTo 
da  modcftia  ,  totus  denique  exterioris  homittis  GHRisti, 
afpedus,  quid  aliud  >  quam  reconditi  luminis     **$j*I 
fcifitiI1«  fuerunt? 

Jam  ftudiorum  ejus  rationcs,  nulla  velApel- 
tis  tabula  evidentius  »  quam  hodierna  epiftola 
depingi  poterant.  0pt4V$$  ait,  &  datus  eftmihi  s*fi  ?? 
fenfus  :  &*  inwcdvi  ,  cr  <vente  in  me  fyiritus  /4* 
pientUt  Etinterpofitisquibufdamfubjecit,  qutm 
fine  fitlione  didici  ,  ey  fine  inwidia  communko  > 
&"  koneftatem  iliins  non  abfcondo  *  Temporis  ita-* 
^ue  permultum  habuit  oratio,  qusjateneris  m*> 
nis  doflorem  hunc  uc  pia  nutrix  fovit  %  neque 
unquam  deferuit,  plurimum  Jeftioni»  totumfa- 
pientiae  ftudio  impendebat  ,  ut  nullum  otio  re- 
Jinqueretur,  In  legendis  auftoribus  mira  feduli* 
tas,  certiflSmum  in  difcemendis  judicium,  reti* 
nendi  vero  tanta  vh%  ut  qu»  femel  Iegiffet(per 
legerat  autem  antiquorum  pieraqoe  )  omnia  in 
pTofpe&u  habere  judicares  .  Ea  demum  ccelcftis 
ingenii  fcecunditas,  ut  faciliuseumcredasdida* 
re,  quam  alium  legere  potuiffe  .  Quinquagefr- 
mum  nondum  evaferat  annum>  totpublicisprae* 
kftionibus  feliciter  exantlatis  y  tot  voluminibns 
multijuga  eruditione  compofitis,  ut  vix  eotem» 
pore  legere  vacet,  quot  ille  prasclaramouumeni 
ta  reliquit* 

Et  aliorum  quidem  fingularis  induftria  fuit  : 
htc  gentiles  infeftatur  ,  alter  h^reticos  aggre^ 
ditur  ,  alius  in  fcripturis  cnarrandis,  aiius  in 
explicandis  difceptationibus  totus  incumbit  , 
unus  Thomas  quafi  alter  Befeleel  in  cooftru-  **«&  $h 
dione  tabemaculi  omnem  operam  impendiffe 
videtur ,  de  <juo  fcriptura  refert ,  quod  fuit  plenus 
Spiritus  Dei,  fapientia,  intelligentia^  &  fcien- 
tia,  &  omni  doftrina  ad  excogitandum,  &  fa- 
ciendum  opus  omne  ia  auro,  argento,  aere>  & 
ferro,  8c  quicquid  febre  adinveniri  poteft,  de- 
dit  in  corde  ejus  ,  Attende  quantum  fanai  do- 
ftoris  induftria  ecclefia&  contulerit ;  Gentilium  er- 
rorum  nubila  disjecit ,  hasrcticorum  argutias  dif^- 
folvlt ,  legalium  arcanorum  detexit  umbras ,  fcrU 
ptnrarummyfteriareferavir,  fidei  dogmata  divi- 
naque  praecepta  diftinxit,  virtutumratione^edo* 
cuit,  facramentorum  efficaciamvirtutemqueluce 
ipfa  clarius  expreffit  :  tantus  denique  fuit  ,  ut 
unus  artificum  omnium  operaspreftitiffe,  atque 
in  uno  Thoma  multigenam  fpiritualium  divitia- 
rum  fupelleclilemconfertamreperias.  Brcvishaec  jfrcfeA  u< 
in  volatifibusapes,  fed  quse  mira  florum  varie- 
tate  collefta  fragrantia  mella  diffundat  •  Atque 
ut  cetera  fiieam  (  quis  enim  hujus  vki  iaudes 
vel  jufto  volumine  comprehendat  ?  )  hoc  ttnum 
adjiciertdum  exiftimoi  quod  mihiplufquam  mi- 
raculo  fieri  folet* 

Nefcio  <juo  infaufto  ^enio  ,  peftis  hsec  no- 
ftris  animis  irrcpferit;  h  quam  ex  alienis  labo* 
ribus  rapfodiam  congeffimus  ,  id  omne  velut 
proprium  venditantes,  inanem  auram  r  moxque 
peritaram  fummo  ftudio  aueupamur,  qui  fi  for- 
tivis  coloribus  exuti  ,  noftros  pannot  ofteade- 
remus  ,  nihil  aliud  quam  ridiculi  videremur  » 
At  Diviis  hic,  multa  quidem  alieno  Marte  col- 
legit,  fed  cum  plurima  ex  feracis  ingeniipartu 
contyliffet  ,  ea  cura  mentem  folicitabat,  utvel 
Auguftino.,  cuju*  obfcrvantiflimus  fuit  ,  vei 
alicui  fan&orum  ,  quos  omnes  venerabatur  f 
acccptum  referret  f  Quod  fi  Deo  optlmo  xnzxU 
mo ,  gtomm  ,  proximis  utilitatem  f  antiquis  ho* 
norem  attuliffet  ,  nihil  fibi  ex  propriis  labori* 
bu$  prseter  labores  refervandum  cenfuit  ,  Ye- 
rum  age  ,  recepit  de  mana  domini  ,  duplicia 

pro 


84 1 


IN    LAUDEM    t>.    ThoM* 


-  h  n  k  o 


ip/»A  i3t. 


Secvnda 
p»rs  * 


pro  cuft&isoperibttsfuis.  Namquc  ftudiofiffimas  j 
veritatis  animus ,  revelatse  jam  gloriae  contempla- 
tor  inter  praeclara  Iumina  ante  thronum  divinita- 
tis  3  fulgurantia  perpctuo  adfiftit ,  &  celcberrimuoi 
ejus  nomea  pcr  omnium  fidelium  ora ,  tan*  fuavi , 
quam  frequenti  fono  percrrat . 

Hunc  dialeftic*  atcjue  philofophi*  candidati 
ducem  fequuntur  ,  Moralis  difciplinae  ftudiofi  , 
confuitiffimum  habent  interpretem  .  Animarum 
Vulneribusmedicatari,  ab  eo  pigmenta  mutuan- 
tur.  Wediviniverbi  praecones  nutmjuamnondo- 
natos  remittit .  Ipfum  denique  fciiciffimum  ante- 
fignanum  ,  theologorum  excrcitus  confe&atur  : 
cumqueomnibusin  pretio  fit>  dignusfane  vene- 
tabilisecclefisedoftor,  qiiem  hasc  facra,  &cecu- 
mcnicafynodusmaximis,  iifque  ampliffimis  ho~ 
aoribus  profequatur. 

Sanftiffimae  fiquidem  vitac  dicm  claufit  ex- 
trcmum  ,  cum  ad  generaie  concilium  Lugduni 
celebratum  ,  juifu  Grcgorii  dccimi  potftificis 
maximi  iter  arripuiffet  :  In  ipfo  itincre  confti- 
tato  ,  nuncius  ecce  adeft  >  ac  concilium  illud 
cvocans,  quod  fammus  omnium  parens  ab  ini~ 
tio  faeculi  jndixcrat  ,  qiio  tandem  ab  orbe  re- 
dcmpto  ,  jam  homincs  cum  Angelis  convenire 
cceperunt  .-  Iliuc  Thomas  vocatus  pervenit  , 
quo  jam  afcenderunt  tribus  ,.  tribus  domini  tcfti~ 
monium  Ifiael  ,  *d  confitendnm  nomini  domini  , 
fed  quis  putas  nuncius  eum  aecerftvit  f  quem 
alium  a  patre  I  uminum  mittendum  exiftima- 
bas  ,  ut  hoc  Iumen  ad  fydeream  fedem  ac- 
cerferet  ?  utique  non  alium  quam  lumen  , 
J.iws  lucem,  ftella  ftellam  ad  ftellata  regna  vo- 
cavit  .  Moribundo  enim  fulgidus  ftellae  radius 
tertio  adftitit,  ut  faufto  fydcre  perignotaregna 
contenderet  •  Demum  ad  extrema  perdu<5his  , 
epithalamio  Salomonis  expofito,  velutcandidus 
olor  carmine  vitam  finivit.  Noh  ergo  potuitec- 
clefiafticis  interefie  conciliis  morfe  praeventus : 
verum  ecce  fuperftes,  atque  in  aeternumvi&urus 
tfobis  adcft,  bona  fua  »  Ipiritaies  do&rinae  the- 
fauros,  haereditario  jure  vobis  dciegavit.  Tem- 
poralia  fiquidemnechabere  voluit,  ncc  veftra  au- 
ftoritate  digna  erant. 

Nullaffroihdeab  cjus  felici  tranfitu  concilia, 
fine  facro  doftore  celcbrata  funt  :  ut  enim  de 
ceteris,  filcam,  quod  audimus,  quo4  videmus, 
quodmanibusnoftris  coritre&amus,  quidniaper- 
ta  voce  ad  cjus  Iaudem  teftemur?  veftra  comi- 
tia  perpendite  .  Ex  piurimo  eoque  honorabili 
dodorum  doetu,'  quotus  quifque  confultor  acce- 
dit,  qui  d ivi  Thomae  auAoritate  veluti  fplen^ 
dente  gemma  ,  fuam  fententiam  non  exornet  ? 
At  in  confultiffimo  patrum  receffu,  doftor  hic 
fententiam  rogatus  frequentiffime  cenfet  ,  ad 
qucm  ut  ad  Lydium  lapidcm  ,  fiquid  ambigui- 
tatis,  aut  controverfiae  fuerit  cxortum ,  commu- 
ttibus  votis  referendum  exiftimetis,  &  qtii  eum 
ftii  placiti  patronum  obtinuerit  ,  incertam  ju- 
diciorum  aleam  non  fit  liabiturus,  quin  fecun- 
dum  eum  fentehtia  ferendk  Kit  .  Atque  adeo 
htijus  retigionis  nomine,  graviffimar  veftrae  au- 
ftoruati  gratias  agere  libeat  ,  quod  do&oris 
Thomac  nomen  ubique  cekberrimum,  vcftra  in 
cum  obfervantia  ,  ceiebrius  pofteritati  rclique- 
ritis,  &  quidcm  juftc,  ut  qui  etiam  cum  fum- 
mis  ecclefi«  prihcipibus  divina  voce  audireme- 
ruerit.  Vos  ieftis  lux  mundi.  Scd  de  ptiorcqui- 
dem  haftenus. 

Ad  v6s  jam,  patresfanftiffimi,  noftras  fefle- 
ftit  oratio:  vobis  namque  pofterior  ejys   pars  a 
principio  dicata  eft  ,  quam  obfccro  ,  ut   beni- 
CQnclL  Gtncrtl.  Tom.  XXXIU. 


gne  exctpiatis 
tutura  «ft. 


Aqj^natis  $4% 

brevior  «nim  9c  utilior  priore 


Akno 

CKlttSTl 


Ttyn  poteli  cin>itds  ahfcondi  fap& 
montem  fofitt , 


Frequentiffimo  fcripturarum  tifu ,  fan&*  Chri- 
fti  ecclefia,  civitas  dicitur  fupra  montem  exccl* 
fum  ardificata  :  nempe  ,  qu*  illius  omnipoten- 
tia ,  juftitk ,  veritate, facramentorutnaltitudme 
fubnixa,  hoftilinullatenus  incurfu  poffiteverti: 
de  qua  propheta:  Mdgnns  dominusZT  Imd^bilh  ni-  *&*  ** 
mis  in  cintitate  Dei  noftri ,  in  montefdn£io  ejm ;  Idcm 
ipfe  conditor,  qui&  fundamentum,  idem  fpoa- 
fus ,  &  propugnator eft .  Atitfpraefentia  hujus rc- 
gni  proceres,  nimirum  ecclefiarum  prselati,  qui 
aliorumduces&excmplarfunt  propofiti,  ciyita- 
tifupermontcmconftruftae  dominicavoce  confe*. 
runtur.  Enimvero  iit  civitas  in  eminenti ,  prse- 
ruptoque  monte  fita  ,  pacatum  >  fecurumque  re-    \ 
fugtum  adventantibu5  praebet ,  eademqtie  inaccef. 
fa  hoftibus  ,  &  terribilis  imminet  :  haud  fccus 
Chriftiani  populi  rc&ores,  benignitatc  miferos 
ad  fe  confu^ientes  e^cipere ,  &  fumma ,  qua  pol- 
lentauftontate,  faftidfos,  rebellcs  oportet  cqer- 
cere.  PuereqHidemihantiqua  fynagoga  mifejro- 
rum  refugio  decretae  civitates  ,  fed  eae  quidem 
paqcst,  ncmpe  trcs  citra  ,  totidem  ultra  Jorda^ 
nera ,  ut  in  Numeris  habetur ,  quo  fc  tuto  recipc- 
ret,  qui  inopinati  homicidii  reus  acccrferctur  . 
Scdquod  Detnoftri  benignitas,  &  humanita^  fc 
nunclatiuseffuderit ,  ubiqueterrarum  refugiicU 
vitates  obvix,  ubique  cxuiibus  ccrtiffimum  afy- 
lum  conftitutum  cft*  Audi,  quam  Jate  pateaiat 
profugorum  receptacula.  Sk  enimlfaiasprophe- 
ta  :    Creabit   dominus   fuper  omnem  tocum  montis  ^^g# 
$ion,  13*  ubi  invocatus  eft ,  nubem  per  diem  ,  (?* 
fptendorem  ignis  fiammarifis  per  no&em:  fttper  om~ 
nem  cnimghriamproteflio .  Quod  fi  tffeftum  pto- 
teflionis  noffe  defideras,  quae  antiquac  coiumns 
nubis ,  Sc  ignis  gloriam  tantoperc  anteceiiit >  at- 
tendequod  fubditur.  Tabernaculum  erit  in  um- 
braculum  diei  ab  «ftu  in  abfconfionem ,  &  fecuri- 
tatem  aturbine&pluvia.  Futuraeft  ergo  fecuri- 
tas,  8c  ab  internarum  perturjbatidnum  aeftu  ,  & 
abexteriorum  hoftium  incurfu  ,  ut  neccalore  adu- 
ri ,  ncc  turbine  agitari ,  neque  piuvia  oj^rui  mifcri 
pertimefcanti  Quotecclefixprincipes,  tot  refu- 


gii  urbes  agnofco,  fingiili(nedum  haec  fandiffi- 
ma cotle&io )  ciyitas  eftis  fupra  montem  pofita . 
Hujus  civitatis  portas  dicbus  ac  no^tibus  patcre 
opto  v  ne  cui  defint  confugienti ,  nec  importuni- 
tatefrangi,  aut  pereuntibus  vel  pulfantibus  oc- 
cludi  ,  Nullum  terrenis  aflfe&ibus  ,  fed  Chrifti 
ovibus  latum  prarbere  ingreffum . 

Auguftiffima  refugii  urbserat ,  apoftolorum  il* 
lud  pe^us,  quod  caritate  diftentum,  totnm  or- 
bem ,  nedum  uham  Corinthum  excipere  contcnde- 
bat,  dicens :  Os  noftrumpatet  ad  vos ,  o  Corinthii , 
cor  noftrum  diUtatnmefti  nonanguftuminiin  nobis  y 
angufiUmini  autem  in  'vifceribus  "oeftris .  Hujus  ur* 
bisfirmitatcm  ,  potentiam  ,  latitudinem,  noftra 
hsec  infaufta  faecula  efflagitabant  %  fed  interim 
vos  eftis  civitas  fupra  montem  pofita .  Lcuatem 
circuitu  oculos  veftros ,  &',videte,  quot  miferorum 
&  periclitantiummyriades  ad  hoc  refugium  con- 
fluere,  potius  quam  accurrere  videantur,  igno- 
rantes  ,  &  paryuli  divinae  legis  oracula  ,  non 
quafi  ex  tripode,  fed  ex  verifeatis  fpirituconfnl- 
tore  veftro  praeftolantur,  atque  omnes  fidclium 

Nn  ccetus 


i*  c«r* 


MpMk  €» 


Mar£*  2. 


tr^  4*> 


iferf*  i* 


843  Oiutiq  R*  D*  Joanni 

^ccetnsf^ttftiffiipasieges  inftitui,  eorruptos  ChrU  A 
ftianipopolimowscorrigi,  abufusrevocari,  prj^ 
ftjnum  ecclefise  candorem  reftitui,  fummjs  v$ti$ 
4epofcunt  •  Numtot  lacrytnis,  iifque  juftiflimis , 
yeftraepi^tuvifcfraiKf  coniiusbunt?  Anttquae 
fuit  crudelftatis  ,<ju$4  *i?  kn&w  amare  deflebat , 
Zam**  nudavermt  mamm4*n  ,  fa&qverunf  attulot 
fwf*  fiti$  pf*ti  tyei  trudtlif»  qu*fi  ftvnfhhin  4?- 
fem*  qu#tanta  impieias,  quas  ftrarum  fuperat 
immW*t*t«m  l  ^igiVmt  ,  qu#  fequitur*  *4d~ 
-fafit  ti#£&*  fafyenUs  ad  ptktnm  ejus  m  fiti  #.p**v 
WV,H  fummt  fmem  ,  <8t  nm  er&$  ,  qui  frm%eret 
€kf  Abfit  %  beaigna  Cbrtfti  eeclefia  cjufmodi  cru* 
delifcas*  quae  ab,  fponfo,  velfanguinefofo,  lao- 
guentibus  ptUJis ,  &  vitgm  ,  Srefcam  infundere 
edo&a  cft*  Maximat  aegrota^tiummaltitudo  ge-  B 
mebunda ,  ae  propedkm  moritura  eoramrobis  ja- 
cet,  qualemmifcratuseftolim  f$Jvatorapud  Mat^ 
th&um,  quiajacebattf  vexatt»  fitutwtsnenht&tA» 
t?s  ftft&rm  t  Hos  viperarum  morfas  infidelitatis 
veno  corrupit,  illos  ftagitiorum  omnium  Lerna 
propsmodum  abfoebuit »  ac  paganis  dcieriores  cf- 
fecit»  Suut  quo$MmbscilI$staa$$rum  malorum 
effigies  deterreaat  * 

Vos  aoimarum  medici  ,  praefentaneo  quodam 
$ntidoto  fubvenite  ,  vobis  eutm  c^Ieftium  me- 
cUcinarum  pigmenta  ,  vobis  omnium  charifoia* 
tum  apothec*  commUfe  feni  .  Nihil  Um  &d 
jportem  ,  adfit  modo  veftra  folicltudo  ,  quod 
Chrifti  ftnguioe,  $4  priftinam  vaietudinemre- 
vocari  mn  pofBt  *  Audite  queruiam  Hieremi*  C 
vocem,  ne  camdem %  Chrifto  audirccontingat . 
Wimq&U  refinA  mn  eft  fc  G&h&d  ,  m$  mtdms 
wn  tft  ii  ?  Q*4te  **g*  «»»  *fi  *kd*&4  vkmix 
filU  fofull  mi' ?  Quis  abfque  gcmitii  recolat 
innumeras  orbis  ecdcfias  ,  vigilaatiflSmis  hifce 
psftoribus  creditas»  eorum  ppsefentia  tot  dtebus 
^rbatas,  ^fplatio  deftitutas,  quae  taadem  priva, 
tas  yiduitatisiacrymas,  pvblics  falutis  expe&a^. 
tione  confolantur  ?  At  fi  tot  poft  fletu^  ,  poft 
tot  dierum  interccffionem  paftores  fuo$  fum- 
ptibus  cKhluftos  ,  Uboribus  confcaos  ,  iongif- 
flma  p eregrioatione  fraftos  ,  &  ,  q»od  nugis 
dolendiim  eft  .frado  vacuos,  fpe  fruftrato§  afpe- 
Kcrint  t  O  quafitus  etit  oceurfantiuni  luftus  > 
qaalis  redeuntium  confufio  ,  quanta  fpe  orbis 
uaiverfus  decidet,  qui  ia  hac-rtpr*  fynodo  re-. 
mm  fummam  fitam  efte  credebat  ?  Qutn  vqs 
huius  civitatis  fe.!efttifimi  cuftodes  ,  mifericor- 
diae  fmm  cxpandite ,  &  fieut  fcriptum  eft :  Circnmn 
dm  Sim,  &  CQmfleQlmim  um ,  mrrMe  in  tm* 
ribus  tfm  ,  &  diftribuit?  domw  $j*t>  M  tiwreth 
in  fmmU  4^4,  blandimiai  mcerenti  ,  confo* 
iamiai  iugentem  >  omaibus  rtgnis,  atque  pro- 
rinciis  patema  pietate  confulite^  fmgulis  necef- 
faria  dmributte  :  diftrihmtt  ,  inqu^m  ,  <Umtf 
ejus  %  ut  CQgnofcAt  gemr&tfo  dttrt*  «t  pjreclarum 
feiticet  tiomen  pofteris  relmquati$  ,  d^que  vo. 
bis  in  futurum  dici  poffit:  K  funt  facerdms  ma^ 
gnu  9»*i®  ****  fm  f*3t*lfewtfoMum ,  t€T m  dh- 
hus  jub  cweh&t&verunt  ttmfilum  ,  &  fupplici* 
bns  quidem  &  confugentibus  benignam  ,  at 
:hoftibus,  dvitatem  hancternbilemeffe  oportet. 
Hullum  tempus  otio  >  nullus  locus  quiefceodi 
fupereft  :  ^tmim  fi  antiquitatis  monummt^ 
confutamus  ,  nullum  ab  fpoofi  difce0U  noftro 
f«cu!o  fuit  calamitofius  ,  tot  malis  attoimur  > 
tot  hoftium  agminibus  obfidemur  ,  in  tmto 
rerum  difcrimine  verfanuir  :  ut  aon  )am  opi- 
xiioae^  pr^Horum  audiamus,  fed  cervicibusgia- 
dios  imminentes  tantum  non  fimu^  perpeffi. 

Fuere  quidem  prioribus  immlU  Gi$mte$  viti 


S  GAtZrlO   BliRGENSIJ 


844 


D 


feditiofi  ,  qui  terrena  fapi^ntia  fretl  ?  huic  ci~  ^      *— 
vitati  bellum  indixerunt  ;  fuere  Cbermthi,  A-  cH^tt 
rii,  Sabellii,  Manithari,  Donatifta,  ceteraque     i$s$t 
hominum  portenta  ,  qui  adverfu^  Dei  ecclefiam 
arma  cornpere  aufi  funt,  nec  fine  magno  fide^ 
lium  p^ricuJo  congreffi  ,   ntc  iine  m&ximis  la^ 
boribus  fuperati  :  .Divina  Umsn  fup^rm  afpt* 
rante  clemcntia  ,  t%  adverfo  procefljt  inftru&u$ 
paftorum  Sc  doftorum  cunm  ,   cjui   fuper  hu* 
|us  ^ivitatis   fp^ctiJam  interim  vigilantes  ,  fub 
mc»nihu§  quandoqug  dimicantes  ,  tempora  vitap 
canceff^  exemerunt  ;  quidam   &  pulchertimam 
per  vuJnera  mortem  oppetierunt,  Tanta  horum 
ducum  in  ^ugnando  datterttas  ,    in   rfgendo 
^u^oritas ,  in  cavendo  providentia  fiiit,  ufcnon 
fo!um  fibl  perpetuum  vlfitoria?  decu$i  fed  pofte- 
ris,  fecurjtatem  adepti  fueriot  ,  Numquam  im~ 
piorum  conatus  orbi  d^fuerunt»  fed  tamen  quos 
eccltfiae  pr^ccdentium  luminum  fpSendqre,  faci- 
le  deprehendcr^ ,  &  propriis,  principumque  ^r- 
mis  de  medio -tal-iere  >  ^c  pcnttus  eTtinguerc  va- 
luerit*  Succefferat  pacatum  iiludfasculumapro- 
phetis  longe  ante  praevifum  ,  CQnflttlmnt  gUdhs  tr^  u 
fws  m  mmmS}  &*  Umeas  fnas  tnfaim  ,  nm  U* 
wtUtgms  cMtmgeuttm,  mc  *xtmhu«t*r*ttr44d 
frtlinm*  Puichre  feriatos  ecclefise  principes  non 
jam  cohgrediendl  cum  hoftibMs  foiicitudo  ,  fed 
excolendi  nnesm  dommt  labor  eKercebat  :  Ve- 
rum(qusB  aoftra  infelicitatis  (uit)  tranquillitas 
ind^fidiam,  defidfainotium,  otiuminfoporem 
evafit*  JDum  wim  dmntnnt  hommesy  ecce  mon-  j^a$th,  tp 
ftrum  horrendum  Germania  tuHt  3  quo  afiud  tru- 
culcntius  t%  puteo  abyfli  afcendere  vh  potuit  • 
Qiiod  Tartareo  hereuun  fumo  ccclefiae  catho- 
lic^e  vultum  fulfudit,  errorumfentinamcommo-r 
vit,  U  portenta  olim  ejefta^  vclutipoftjiminio 
revocavit  * 

Hm  viperariim  genimina  prkeipio  ufe  Jocu* 
ftje  fubfultabant  ,  nunc  impudcntiflime  pmlia 
moliuntur ,  ut  agno&amus  ilios  effe ,  deqoibus 
in  ApoeaJypfi  ftriptum  eft  fimillttidinis  Jo-  u 
cuftarum  :  fimilcs  eqais  parati^  in  prarlium  ,  de 
quibuis  &  paulo  poft  ,  quod  iorica?  habebant 
ferreas  ♦,  A  principio  quidem  piet&tem  mode^ 
ftiamque  pr*teKentes. »  quales  eyaferint ,  expe- 
rimcnto  cognofcitis  ,  haud  equidem  jam  clan- 
cuiariis  fuggeftionibus,  p|iblicifque  concionibus 
egitor  ,  nec  maledicentia  $_  &  blafphemiis  , 
quod  hk  ibijt  ferpentibu^  geotiJe  ,  fa.tiantur  ; 
verum  aperta  defc^ione  ,  cpllatis  fignis  adver^ 
fus  ecclefiam  Dei  vivi,  &Avtr(m  Jegitimo^prin* 
cipes»  contta  jos  oxnne  atquefsts»  impiasmanus 
extulerunt :  Huic  civitati  lupra  moatem  pofitae, 
non  jam  iofidi&s  tendunt,  vel  fecretioribus  cu- 
nlculis  fubvertere  nituntur  ,  fed  aperta  in  luce 
^ckm  inftr;uunt,  aggerem  comportant  ,  tna.* 
chinas  erigunt  ,  murorum  p^rs  diruta  ,  eKCelfae 
quondain  tmTm  crebis  anetibus  Jabant  t  in 
dies  enim  virps  proceros  d^efeciCe  intelHgimus, 
quos  aliis  efle  pr^iidio  rnaxime  oportuit  :  per 
domos  ,  &r  templa  eflEufa^  flammas  accepim us  : 
confufis  clamoribus  »  &  extremis  periculis  om* 
niaplena.  Vosj,  patres  fandi^mi,  4ivini  ex&r<* 
citus  duces,  hu/us  civitatis  6diffimi  propugna- 
tores  ,  de  quibus  fcripfcum  eft  .  Supr  muros 
tms  Bkruf^m  twfiitui  tuftodes  ,  tot*  dk  %  M 
naffe  prpetm  nm  tmbunt  >  Num  intcr  h^ec  if*u*  €%* 
inala  quiefcendum  f  Num  inter  diftriftos  ho- 
ftium  gladios  ofcitandum  ,  inter  ipfas  mortis 
umbras  inertfm  vitam  ducemus  ?  Procul  ab  hac 
facra  concioae  abefto  improperitim  illud  quod 
ia  Jibro  Sapienti?e  gentibus  Deum  ignorantibus  $*f*  w* 

tmpinr 


»45 


IN    IAUDSM    »•    Th©M£    AQJJNATIS 


$46 


■jrr — ~  bjpingitur  *  la  taato  vivcntes  iftfcicntiae  bcllo  »  A  tas,»  arteelaboratas»  pietatedifpofitas»  lacryrnuT 
N         tot&tammagfumaia,  pacem  appellant  t  evenit  *  ...  .  ..  ■  i.*r     ,  .  «. 


£*<?#  22« 


i5<sj.  tetra  llia  malorum  facies»  horrenqum  illud  jam 
W*r**4*  perftrepere  fentiuhtv ¥&mihi%  quoniamvQcemhm~ 
anaaudivitanimamea3.€lamorempr*iiii  ad  arma 
non  ad  quietemvocati  fumus,  qui  nm  hahet  gla~ 
dium,  juxtaquoddominus  confulit »  <vendatt%ni* 
camfuam ,  1T  emat »  iioc  eft  propria  qtiiete ».  ac  fe,- 
curitate  neglefta»  pro  patriaurbe»  proantiquiC- 
(ima  fede  Romani  pontificis  »  cun&is  regnis  &  po- 
pulisveneranda,  pro  facra  veftra  poteftate»  pro 
facrameatorumvirtute,  profidei  veritate»  pro  ec- 
clefiaftica  difciplina;  bellum  fufcipite;  w  mim 
prgliamini  Prtlia  domini.  Nemo  Jocumfuumdefe- 
rat»  fed  rortiffimum  illum  pugilem  imitamini  » 


^lbae»  a; 


C<Mi*  4»* 


thnn.  %l 


etkm  afperfas  v  haec  omnia  veniis  diftundenda  chxist*° 
committaatur?  quidfan&orumangelorum  praefi-  1>P}. 
dia,  quse  vobiscoslitus  miifa  funt  »  ut  foveant, 
affiftant  »  auxilientur  ?  L«tine  ai  fuos  concives 
geftanarraturirevertentur?  Arivero  deplbratum 
illud  ab  Ifaia  propheta  eventurum  eft/  Eccevi- 
dentes  clamabunt  foris  *  ^Angeli  fdtis  amare  fle** 
bunt* 

Utque  cetera  fileam»  quse  mulfca  referre  pof- 
fem»  afpicite  obfecro  civitatis  hajus  principem» 
au&oreminquam,  fidei»  &  confummatorcm  Je~ 
fum  .*  qui  propofito  fibi  gaudio »  fuftinuit  crucem* 
confufione  coniempta  *  Is  quamvisfedeat  in  dextra 
majeftatis  io  excelfis:  veftris  tamen  conventibus 


Ifal*  $?, 


qui  dicebat  y  fuper  cuftodiam  meamfiaho>  figam  gra-  B    foficitus  adeft »  &  quae  fuaiuit  femper ,  ffagrantif 


^umfuper  munitionem»  ut  fciam,  quid  dicatur 
rniiu»  &quidrefpondeamadarguentem  me.  Ec- 
clefiae  vobis  credite»  cuftodise  veftrae  funt,  quas 
in  trauquillitate  non  colere  infidum,  in  fummo 
rerum  difcriavine  relinquere  velle  facinus  eft .  Non 
deerunt  yobis,  aut  bellici  apparatus  »  aut  arma 

?<U3e  magna  praecedentium  fedulitate  coIJe&a  » 
umma  etiam  providentia  difpofita  funt .  la  prom- 
ptu  adeft  turris  illaDavid »  qu&  &dificata  eft  cnm  ftQ- 
vngiidculis »  milte  clyjtti  pertdent  ex  ea  » bmnis  armatu- 
rafortium  .  Adfunt  vobis  apoftolQrum  merita  » 
martyrum  coronae ,  £ontificum  vigiliae ,  doftorum 


fimacaritas,  miferaturtantos  mortalibus  efle  Ia- 
bores.  Hujusurbisoblivifci  non  poteft»  etiam  fi  xjatx  4^ 
materunicifilii  oblivifcatur,  quoniam  in  mani- 
busfuisdefcrtpfiteam,  &muriejusin  confpeftu: 
illiusfuntfemper»  prohis  qui  perierunt,  &  pro 
hisqui  deficiunt»  &  pro  vobis  adhuc  ftantibus» 
inquosotnnisdomus  inclinata  recumbit,  folici- 
tudinem  gerit .  Numvocanti»  manufquefuasex- 
tendenti  deefle  poteritis  ? 

In  mentem  venit  illius  fafli,  quod  primusli- 
ber  Paralipomenon  de  David  rege  commemorat . 
Errabat  profugus  virfanSusafacieSaui,  regno,  u?*n-*r 


monumenta»  cpnfeffbrumexemplapraeclara»  vir-  Q   domoque  puluW»  ad  ft)pplicium  etiam  iiitimum 


nnum  liiu  candeutia»  omnis  deniquearmatura 
Fortium»  quibus  inftrudi5  &  certam  riftoriam  , 
&decus  plurimum  referetis,  dummodo  non  tur- 
piter  jacerepbtiusj.quam  ftrenue  dimicaredefti- 
natumfit. 

Tandem  'ut  dicendi  finem  faciam  »  quid  vobis 
agendum  »  magna  cordis  attentione  perpendite  . 
Js^onfoteji  civitas  ahfcondtftipra  montem  fofita  .  Om- 
nium  oculis  confpicui»  in  publico  velutiprofce- 
nioverfamini»  ffeStacnlum  fa&i  Deo>  angeiis,  &* 
hominihm  »  ih  vos  omnium  ora  converfa  »  ulti- 
mi  hujus  a&us  eventum,  intentionisanimis»  pr- 
bisuniverfus  profpe&at.  Quofiper  V,  AmpLIi* 
eetin  ftadiumdecertaturi  admiffi  i&U>  aut  rebus 


quaerebatur  in  defertis  habitans,  quianulja  urbs 
tutum  ei  offerebat  ingreffum  ;  Principes  quidam 
interea » .  fadi  indignitate  permoti ,  ex  Judaea  & 
Benjamin  ad  eum  conveneruht  fuppetias  laturi  : 
quibus  nonfatis  fidcns  obvius  proceffit:  dicens: 
Si  pacifice  'veviftis  ai  me9  ut  auxiliemini  mibi3  cor 
meum  jungatur  ad  *vo$ ;  fin  autem^  ut  infidiemini  mi^ 
hi%  <videat  Deuscr  judicet,  Attendite  quam  nihi- 
io  diffimile  immortali  principi  noftro  Bavidhis 
diebusacciderit*  Ex  pIuribusEuropaeregnis,quse 
olim  pacifice  obtinebat  ,  propemodum  ejedus  9 
defertaignotarumgentium  quafinova  diverticula. 
quaerit .  Intes*  hs^c  facer  ifte  conventus  »  vos  in- 
quam»  fortiffimi  principes  qmnes ,  tenentes  gla- 


compofitiscummaximagioria»  vel  iifdem  infedis  D  dios»  &  ad  bellado&iffiimi»  cxjudaea»  &Ben 


(  eloquar?  )  cum  fummo  dolore  ,  ne  dicam  de- 

decbre  »  hinc  abeundum  »  frequentiffimum  hunc 

taatorumpatrumconventum»  hanc  temporis  op- 

portunitatem  multi  reges  optarunt»  vte  taadem 

noftra  pars  fuperis  faventibus   obtinuit  »   quod 

prioribus  fuerat  denega,tum .  Si  (quod  abfit  )poft 

tot  rerum  molimina,  facer  hic  excrcitus  ,  inftar 

aquarum  »  quae  iabuntur  in  prseceps  »  diffluere 

contingat;  quidjamfpei,  autfolatii»  inclinatis 

jam  rebus»  magnaque  ex  parte  divulfis  faturum 

exiftimemus  ?  infidelium  applaufum»  ha&reticorum 

Infuljtationem,  motuscapitum»  manuumproteu- 

fionem  >  defTeftere  jam  olim  videtur  propheta ,  di- 

cens:  Vtattferunt  fujrer  te  mtmihns  omnes  tranfcun- 

tespcrviam^  fihilavemnt ,  &  moverunt  capita  ftta 

f&perfiliamHiemfalem .  Quodfi  inteliigarit  privatis 

ftudiis » contrariifque  opinionibus  concionem  hanc 

facram  difcindi  »  venerandam  conciiiorum  vete- 

rum  auQ:oritatem  defpedui  funt  habitupi»  quod 

fequitur  in  Threnis  non  fine  derifione  jaiftantes 

Haccine  efi  urhs  perfefti  demis  »  gaudium  univerf& 

terr*}  Quod  ficertusintempeftivi  difceffus  veftri 

nuncius  fuerit  allatus  (  quod  omen  fuperi  avertant) 

jamtunc  infolentiores  fadi,  fubjeftis  verbis  in- 

fuitabunt*  Haeceftdies^quamexpeftabamus»  in* 

venimus»  vidimus?  quid  clariffimi  principum  & 

provinciarumoratores  funtaauri»  fi  pofttantam 

exp^ftationem »  poft  totfuorum  petitionesexhibi- 

XonaL  Gemrat*  Tom«  X  XXIII » 


jamin  habentcs  reftam  fidem  »  veracem  confef* 
fionemproferentes»  aufpiciisRomani  pontificis, 
fummi  ducis  6c  principis  noftri  conveniftis  »  ut 
de  reducendo  vege^  de  recuperandis  provinciis  , 
de  republica  Ckriftiana  in  commune  decernatis» 
ut  exulanti  regi  veftro  opem  feratis .  En  vobis  ob- 
vius  procedit»  coram  vobis  ecce  adftat»  med.ius 
veftrumrefidet,  &  fingulosbenigne  afpiciens  ta- 
libus  compellare  videtur.  Si  pacifice  veniftis  ad 
me»  utauxilieminimihi»  fireftamentisintentio- 
ne  »  fi  animb  fimplici ,  ut  reipublic*  ,  tneaeque 
fponfseconfuktis,  ut  propugnandae  civitatiope- 
ram  detis ,  fi  demum  ,  ut  auxiliemini  mihi,  cor 
meumjungaturadvos:  fpiritusmeus»  qui  a  cor- 
de»  hoceftabamore  procedit,  quem  ego  perpe- 
tuummanfurumeccleuaepromafi,  veftris  comitiis 
aderit:  veftra  dogmata  ftabili  veritate  definiet» 
veftraque  decreta  perpetuo.  robore  confirmabit  r 
Cor  meum  jungaiturad vos»  fin  antemutinfidie- 
mini  mihi »  fin  ut  veftris  tantum  commodis  confu- 
iatis»  utluxu»  faftuque  omnia  concidcreintielli* 
gentes»  meamvicemnon  doleatis»  nec  orbi  col- 
labenti  opem  tuleritis?  videat  dominus  &  judi- 
cet,  iile  fcrutator  cordimn  »  fecretorum  certiffi* 
mus  fpeculator  dijudicet  »  Sc  unicuique  juxta 
opera  fua  reddet , 

Otinam  quod   tunc   fcriptura  commemorat  , 
ia  prjefentiarum  nobis  accidat  »  Spiritus  enim  i*?&rd*iz; 

Nn    %  domi* 


Hf 


0RATI0     R»    Pt  F*  AiPHOKJI  CoNTRERAS 


848 


-*  domini  infiluifc  fuper  Am^Iai,  <jui  eral  ^rinecps  A 
£»**$**  ^aPer  tr%*nt*  ;  vcl  rcfpandcrct  Davidi  ♦  Uti- 
15^  uam  omncs  ,  aufc  pro  osnrjibus  aliquis  Dti  Spi- 
titu  a£fta*us  occutrcret :  §ed  intcrim  a$e&us  vo- 
tefque  omnium  mutuatus  ,  prinsipi  noftro  pts» 
fcriptis  veftris  Amafai  refpo^dep?  Tui  fumus%  0 
Ddvid,  ttcumfili  Ifai f*x>  f4#  tibi  y  p*  fdx  &d}utv~ 
rihus  mh.  Tuifumus,  o  falvator  ,  tecum  omni^ 
potcncis  Dei  fifii  tua  virtutc  creati»  tuofangui- 
ne  redcmpti»  tuis  f&cramentis  icnbruti  5  tibi  cm- 
riia  dedioius  itt  baptifmo,  fub  tua»crucis  vexitfc* 
tjk$*  41;  «jHUamus.  Pax,  paxtfbt,  nec  folum  dcxtras  pa~ 
ti$  offerimus  ,  fed  tifai  geaua  taaquam  J>ep 
vivo  curvamus  rtibi  tnim  curw$hitnr  omnt  gentu  $ 
p*  confttekitm  t>mnh  lingtm  A  tuis  hoftibus  irn- 
placabile  bellotn  indicimus  ,  ki  Pax  «ijutQrikus  B 
fuis*  fidelibus  inquftm  *  fanttae  Rpmanae  ecelfr 
fiae  fidem,  unitatem*  obedieqtum  r^tinenUbu*, 
&  pacem  optainus  ?  &  ptsefidium  affetemus.  *|~a 
modo  p*o  te  certa^fcibusadefto,  ut  parfcas  vitko- 
tim  gipriam  &  laudestefer&mus,  qui  cum  Patre 
&  Spiritu  fan&o  vivfs  &  regnas  per  omnia  iae- 
cula  fecuiorutn.  Amea* 


exiih 


&*  <ttnmenic&  fynod^  Tndewim  y  fuh  Th  ??• 
IV*  habita  4  hs  "P-  ^*  $ontrera$f  Hiffmo  *  <»> 
dints  Mkionm  rt%uUris.t>bfiwuntiA^  re^is  cathp- 
iici  in  eodcm  cwcifh  thcoh$9  « 


MDtXItl   Ud  ttdtft*  refirmtstkntm 
ftrfmdtnd&m  * 


SJ  tmqaatn  aHas,  nonc  maxime  ,  patres  am^ 
pliffimi  r  -mibi  peroptatidum  f  t  y  ac  fum- 
inopere  ambicadum  >  fermonem  hodie  apud 
voi  fedluTO  y  apoftofici  pc&oti$  robur  i  &  di- 
vina  ijtt^edam  vis  dicendi:  <juo  pracdicatiomea* 
noti  tam  venuftate  fermonls,  &  focat^  cujqf-  D 
dam  ejoquentia»  fplcndorc  nitefceret  :  quam 
.  ardemiom  fpiritus.  &  virtutis  oftenfione  fta- 
graret .  ^on:  enim  &*  fivmane  eft  rcgnum  Q*i ,  fid 

r*c^*4,  jn  ^frt^rr.  Talis;  %uidem  &r  tam  pmclarahanc 
veftram  (acratiflimam  ,  ornatiffirnamque  coro- 
aam  nunc  decebat  oratio  %*  Ubi  tot  epifcopos  % 
miniftros  Cbrifti,  magiftros  populorum  %  ecck- 
fiac  lumina  ,  8c  cl:arifiimA  orbis  ca^pita  %  noa  d^ 
quibafvis  ftegotiis,,  fed  d^  fumma  rerum  populi 
Chriftiani  s  confultandi  ,  dijudicandi  ac  deft- 
aiendi  caufa»  femeli  itervo»  >  atquc  jamtertio^ 
cum  maxima  totius  orbis  cxpe&atione  conve- 
piffe  certiimus*  Sane  ubi  inter  perfeQos  perfc- 
(Sam  fapientiam  loquifePanlus  aflirmat;  qaeru^ 

1«  €««  f#  admodum  de  r^bus  arduis  apud  eos  qui  primas  E 
tenent  in  eccf^fia^  loquendum  fit,  facmm  mihi 
canonem  (  quem  pratertre  nefas  fit )  vifus  cft  coti^ 
didiffc.  A  quo  quidcm  explendo  tamproculme 
abefte  fateor  r  quam  imperitia  xnea  iooge  ah  ipfa 
liiftat  fapientia.  Equioem  quod  nec  ingenii  acu^ 
mitie,  necexercitationedicendipollerem5  quod» 
^u^ferveatiorisfpiritusvi  &  virtute  deftitueretJ 
f oben» hoc  cepiffem  %  nifi  ad  id  oneris  fubeundum A 
cumoffieiimeir&tio,  tum  ea  quam  dcbeo  dbfer- 
yantia  asc  adigere£,  &  quodammodo  repugnan- 
im  tiaber^*  £a  eft  etiam  veftra  fmguians  bu- 


mamitaa,  fe  rnQmneabeaevotentia,  uteii«mpu-  x»»o 
fiUoi&  nieifimiJe$jshoc«uguftiflii»ofenat»»  ad .ftn.«ri 
loquencjutri  animare  ,  medum  e^boriari  videami-     u*> 
ni.  Divini  igituPnuminis  praeeuntefavorojCOpic- 
tU  fttidio,  eo  ^nimi  candore  8e  finceritatc  ChrU 
iliana  3  qua  facr#  traftare  decet  &  intarpretari  eio^ 
qoia,  a^opusipfnmaccingar,  eyangclic^  lcftio* 
aisi  ciypeo  munitus&Hafta. 


iJffmffi*  Jcfus  Wttrum  €?  Jac^hm 
<^  faannem  fratrem  $jus  »  €?*<♦ 


Divin^  illa  »  oqtmique  admir«tione  fupjtrior  M0tt^  %T 
tramfigur#tiaCfrriiiif  quamnobi^horfie£V»nge« 
Ikarefert  hiftoria  >  myfticamquamdam,  eamque 
geminam,  inejuscorpore»  quod  eft  ecclefi^a ,  fu^ 
turammetamorphoiimpraefctulit .  Alterani  qui- 
4em  in  coelcfti  illa  ac^ternabeahtwdinccum  aa- 
gelis  fperandain,  altcram  dumhic  vivimus^  per 
virfeutis  ftuditim  acquirendam,  8$  fummisanimi 
viribus  cnm,  Jpei  adjutorio  comparandam  •  Utra- 
vis  harum ,  ve!  obiter  contemplanti  abundema- 
giiam  dicendi  copiaoi  fuppcdimre  poffet  .  Cum 
aufccm  brevkiu  ac  tempori  defervire  noftraie- 
fttnet  oratio,  neepoflitakerutramptorei  digni^ 
tate  edicercj  utriufque  intcrdum  rationem  ba- 
bm%  ad  pf2efi*um  fioi  fcopum  matura  celeritftte 
properabit,  Enimvero  transfiguraii  domini  (  ut 
biucaufpicariJiceat)fingaIaramyfterium,  eK  e» 
vangelica  lediione  ufque  adeovobis  exploratura 
p^v^eilumque  effe  arbitror  %  qt  ia  eo  fuftus  dcfcri* 
bcndo  nihil  opus  fit  inmi  vcrborum  ftrepitupa^ 
tientiam  veftram  remotari  • 

Audivimiis  dooiinum  >  e  facro  illo  duode^ 
cim  apoftolorum  collegio  tres  eieiU&imos  vixos 
(egtegafle,  &  in  Thaborei  montis  celfitudinem 
condtixifle*  ibique  fnpra  omnem  ^orum  fpem  ac 
qpiaionem  5  c^mentibus  cis  >  &  prse  admiratip- 
ne  ftupentibus  ,  traasfiguratum  fuife  .  Eo  qui- 
dem  fi  m$m  noftta  vehementer  adfpiret  %  &to&- 
fcendere  m^reatur.*  videbit  piane  |iixU  propb^- 
tarumPracuIa,  ^uadjefusille  facerdos;magnus, 
qoi  olim  Zacban^  fbrdidis  indui  confpc&us  eft 
veftibus;  ab  eo  fcempore  quo  id;4em$  vila$  eft,  z*th**  %* 
&  cura  bominibusi  cpnrerCatus ;  iic,-  foquit  Job, 
in  mmibus  abftendit  Jacem  %  0*  grttifit  ti  m  rur 
fum  ntem&t%  i^finiuKiftt4Q\e4t'«aiicis  fuis^  quod  7f*h  i«* 
poffcffio  earum  fit ,  &  adt^mpoifiat  afceadere, 
Etenim  fylenduit  fdtiu  *jus  ftwt  fit  :  latentem 
nimirum  anim^  gloriam  faigenm  palam  ItacLs 
iadice  Jttanifeftans  *  Vcflimtnt*  autcm  ejus  faftt 
funt  db4  fitminiK  t  ejtafmodi  gJoriae  #efulgeS- 
tiam  ia  faaftosj  profingulorum  meritisderiva»-r 
dam  *  4fe  peretmiter  ab  ^is  poifideadam  effe 
oftendens  .  Iffi r  yuifpc  tft  fui  rrfvrmMt  cor- 
fns  h&miUtatjs  mfim  ,  CQnfi^uutHm  xtrfQti  fU-IMtyiU- 
rittth  fiss  ■•  N&m  &  nunc  quideHX  fitii  JRei  fu- 
mus  %  fid  mndum  Aff*rwt  yuid  erimus  ;  Stipt&s 
<pcm  qmnUm  tum  ckffmtmrit  ,  tnnc  fimiics  ti '**  ¥****$* 
erwus  %  *videat*s  wm  ftcuti  efi  *  Et  tunc  Deus 
erit  omnia  in  omnibus  ;  eritque  ipfe  cum  fuis 
uam  fwsr  omnia  Cbriftu$  y  capufc  cum  membris 
incredibili  fplendore  confpicuutn  y  &  nuilum 
habitura  finem  "beatifiima  vita  fraeas  ,  Stdtlit  % 
itvqUit  y  f&fuius  m^us  in  fuidmmdm  f*w  ^  ia 
t4,bermtulis  fidmia  ,  in  requU  Qfufanta  %  fy*  re-> 
gtm  '«*  dttore  fm  ^Utbmi  /  Ifyn*  tfurii&t  t  ntfue 
fitient?  <T  nan  pmutief  tos  *ftm  €F  fil $  ijuUmi- 
fetatw  tQwm  te%et  m*  In  t*tr&  fn&  dufftth  fojfsdt- 
buntt  G*  Uttti4femfitern4triteis>  faeummodum^,^ 

per- 


AD  PATRE*  COMCILit  TRICENL  KABITA* 


A  *  *'b 
Chiusti 


jjerte/,  r$. 


Vf*t*  40. 


?/*/.  30» 
7/4fc  J4* 


1*  C«r*  i* 


«4P 

petmulta  dtvin*  fcript^u  protert:  quum  opta* 
tiffimam  illam  fan&orum  rnctamorphofim  ,  mo* 
dis  omnibus  ineffabilem  »  verbis  conatttr  csprU 
mere  *  Id  enim  furamum  eft  hene  beateque  vi- 
ventium  praemium»  Hjc  iileunusdenarius*  opc~ 
rariis  pro  laborc  diurno,  tanquam  merces  locu^ 
pletiffima  ,  noa  fruftra  ,  ncc  adt  horam  ,  divina 
fponfione  reddeadtts "•  E%o  ,  inquit  ,  frote&or 
iuus  ,  W  merees  tua  magn*  nimis , 

Transfigurato  domino,  &  folera  ipfumfplcn- 
dorc  nimio  eclipfante  :  ecce  <  mirabile  di&u  ) 
Mofes  &  Helias  c  quietis  &  reconditis  divina; 
providcntia&  finibus  c#tempIo  advofantes  com- 
panterunt  f  Alter  quidem  vcteris  illius  populi 
Jcgiflator  s  alter  prophetarum  eximius  t  cx  la- 
tere  adftant  dommo  coHoquentes  *  &  ipfifli- 
mum  efle  tcftaote$  ,  quem  k%  fe  prophctae  diu 
ante  promifcrc  .  Tanta  fuit  tunc  difcipulorutn 
cuttt  ingcnti  admiratione  ixtitia  ,  e  gforificata 
Chriftt  facie  concepta  1  ut  torrcnte  eo  volupta- 
tis  Petrus  cxtra  fe  raptus,  ignatusqaid  diceret, 
dixerit  tamen  :  Demine$  hmum  eft  ms  hk  ejfe  » 
Hic  jam  pia  animadvcrtat  difcredo*  Si  humani* 
tas  Chrifti  ad  horam  transformata  ,  &  duorum 
fan&orum  focietasadmomeotum  oftcnfa»  tanto- 

£cre  lastificat  &  delc&at  t  quid  de  innumera* 
ili  iiia  angelorttrn  &  ccefeftium  aliorum  civium 
multitudine  :  qutd  vcro  de  incomprchcnfibili 
Pei  majcftatc  fcfeultro&perfptcuemanifeftante 
cenjc&andum  &  credendum  eft  ?  Intcrim  tamcn 
inconfolta  Petri  fuggeftio ,  &■  filcmio  Chrifti ,  8t 
patern&vocisin  opinato  clamore  intercepta  per- 
manfit,  Jtdhnt.enim  eo  hquenre^  eccsnubestucid* 
obumbrsvit  e 0*  -.  Et  myfteria  myftcriis  accutnu- 
ians  i  addit  .  %t  e€c&  w  de  nube  dfcens  1  Bie 
tft  filitts  tne&$  diltSim  9  in  *$m  rnihi  bem  tomflx- 
cui -.  Quorfum  gefta  hxc  fiierint  ,  ccelefte  id- 
ipfumpanditoraculum,  quo  dtvin^e  Triadis  ado* 
randum  myfterium  9  temporjbus  aeternis  taci* 
tum  j  jam  nunc  fit  palam  mortalibus.  Nampa- 
ter  in  voccj  filius  ixi  carne  »  Spiritus  fandus  ia 
mibe  lucida,  cjuam  poffit  ficri  nunchtculentiffi- 
me  dcclamar^ 

Haec  plane  funt   ccleberrima  poft  hominum 
snemorfam  >  vcrcque  divina  comitia  rubi-.friu» 
cipcs fafuhrum  cangregdH  Jhnt  crnn  Deo  ^Ahaham  « 
Haec  pneludia  quaedam  ejus  quam   fpcramus  , 
&  ad  quam  tcndimus  f  promifTsc  beatitudinis  « 
Hoc  nvvim  exemplar  »  atque  imago  illius  mon* 
tis  fan&i  cpeleftis  Hierufalem:  adq«amnoriali- 
tcr  cft  nobis  acccffus  quam  pcr  cqnfignatum  di- 
vinitns  ofiium  Chriftum  Jefum %  O  qntm  gtorhf* 
diiU  funtdttecMte*  Dei.  Q  qmtmm&iMefimuU^ 
tirudo  dnhedints  tu#  d$minc  f  qu4m  difiondifti  di+ 
tigentibut  te\  Quis  dtttit  mihi  fennas  ficnt  colum* 
bs*  O*  wUfa^O*  retfniefiam  ?  Bonum  erat  nos 
hic  cffe»  patrcs  fandiffimi,  gloriam  dominifpe- 
culantes  »  quoadufque  ift  eamdem  transforma- 
remur  imaginem  4  iUriuu  in  tkritdtem  ,  tan«* 
qmm  4  domini  Sfiritn  *  Quid  enim  jucimdius  » 
quid  beatiui  1  quid  Chriftiana  philqfophia  du 
gnius  ^  *imm  m  domo  domini  cum  eo  jugiter 
convetfari*  ad  anagogicasUiasthcotias  conlcen- 
dere>  &  facratiora  Dd  myftcriamcntisacieper- 
Juftrare  ?  Vcrumtamen  p|aefentium  calamitatum 
conlidcratione  >  vcluti  Furcntium  procella  ven- 
torum»  propulia  atque  jadata  mens  rapitur  & 
dejicitur  ,  ut  eo  &  ne<?c(!e  fit»  noftra  vel  invita 
dcmktatur  oratio,  &adalteramhujus  vitac  mc* 
tamorphofim  explanandam  iibi  aditum  paret  * 

Quisenim»  obfccro,  tamftupidus»  quU  tam 
immanis»  &  ab  omni  pictate  ^dco  alicnusj  hoc 
Cmcih  Genertl*  Tom.  XXXHI» 


85O 


A  pr^fertimlocodidurust  quirerumnovarum  con-  ^ *  ~™  ^" 
fcius,  fi!entiopr|terirequeat;vcimaximaquibus  Chkistt 
jamdudutn  affii&amur  incommoda,  vet  majora  %     %$6& 
qu»  deinceps   pafluros  nos  cflfe  formid^mus  "P 
Qusr  quamquam  nulli  prorfus  igaota»  vobisve- 
ro  tritiiEma  iuntt  hqc  iane  loco  numquam  non 
opportuna,  &ad  commiferandum  neccliaria  eiFe 
videntur.  Nam  quid  aiiud  in  aulisprincipume- 
tiam  ethnicorum:  quid  publicis  m  viis,  quidin 
civitatibus  apud  ecciefiafticum,  ienatorium  ,   & 
equeftrem  ordinem  ,  quid  demum  apud  ipfum 
imperitwm  vulgus  paffim  dicitur ,  fadatur ,  dcfle- 
tur  a  piis,  dcridctur  ab  impiisf*  Quidinquam* 
nifi  id  quod  omnes  oculis  cernimus:  fitameno- 
cuIorumpr*fidiononabutimur:  Univerfam  rem- 

g  pubiicam  Chriftianam  bellicis  tumuitibus  agita^ 
tam  ,  arrumnis  afflidam  ,  haerefibus  opprefiam  , 
innumeris  ^iiis  anxietatibus  &  amaritudinibus 
Jaceffitam  quotidie  pcflum  ire,  &  jam  jam  ultU 
mum  minitari  es(itium  ?  Cum  igitur  diie&iffimam 
Chrifti  iponfam  ,  &  communcm  omnium  ma- 
trcm  tanto  mcerore  confedam,  tam  lugubri  fa- 
cie  deformatam  ,  tot  Sc  tam  variis  periculis  cir* 
cumfeptam  videamus  :  compati  ei  ac  condolere 
non  decet?  Decct  maximc  *  Quin  ccteris  omni- 
bus  pofthabitis  ,  hujus  tam  communis  ommum 
quam  miferabilis  caius  meminifie  neccfic  eft  i  huc 
nervo  omncs  intenderc  fumme  convenit ,  Ne  tor* 
te  (  quod  tempora  ipfa  minantur  ,  &  optimus, 
Dcus  avertat  )  tn  CKtremum  citius  proiabamu£ 

q  difcrimen^  Sccundus  jamvcmtur  armus,  ^  iu^ 
per  hac  re  faepios  quidem  a  viris  do&is  8s  pro* 
bis»  tum  copiofd  tum  cleganter*  exhocfagge* 
ftu  dcclamatum  cffe  fcio :  qoantum  vero  emolu» 
mentt  Htde  fequutum  fuerit  ,  ignorare  me  £a~ 
teor.  Qutd  ergo?  num  idcirco  defperandumcft, 
aut  ignavbfilentioconticefcendum/  Abfit .  Ifyn 
eft  ifte  ferm*  (  ajebat  Judith)  qui  mifericQrdiam  fro*  Jvdttb*  8* 
wte t ,  fed  fotius  qui  ir4m  ^raret ,  tyfurwem  te<* 
eendat  .  Tofuifiit  vox  temfm  mifer&thnis  domini  , 
CT  in  arbitrio  weftro  diem  ei  eonfthuifiis  ?  2s£«*  eft  jm*  tft 
dbbreviatd  manus  domtni  ,  ncc  pclagus  mifcratio* 
num  cjus  exhauftum,  ut  nos  fervare,  ac  confo* 
lart  aut  nolit,  aut  non  pofiit  »  Eapropter  dum 
paucis  hac  de  re  meum  apcrircanimumintendos 

I>  vcftram,  patrcs,  bcnignitatem  ,  veftram  atten- 
tioncm  imploro. 

Si  quis  a  me  extorquere  vellet  ;  cur  tantis 
&  tam  funcftis  reipublic*  Chriftiana:  vulne- 
ribus  ,  quae  toties  procurantur  adhiberi  fubfi- 
dia  ,  aut  parum  ,  aut  nihil  profant  ,  nonnum- 
quam  etiam  multum  nocent  ?  Aptius  nihil  rc- 
fpondere  me  pofle  exiftimarcm  :  quam  vulnera 
ipfa,  vehcmentefque  dolorcs  cmn  apriter  fentia* 
mus:  eorum  tamen  caufas  &  ortgines  penetrare 
aut  nefcimus,  aut  ccrte  nefctre  noft  fimutamus  * 
Quo  fit,  ut  nobisipfiblandicntes  dummalafun-* 
ditus  eradicare  contemnimus  :  ipfa  noftra  dili~ 
gentta,  &  humana  quadam  fagacitate  atqueim*» 
portuna  foiicitudiue,  qua  hismedcrifatagimus: 

E  multo  magis  fovere  Ca  videamur.  Contra  vcro, 
prudentis  ac  periti  medtci  cft  ,  cujufvis  morbi 
curandi  fontes  radicefquc  ahius  inveftigare  pri* 
mum,  dcindeartisfusRvim&energiam  illis  pro* 
fcindendis  &  reveliendis  ftrenue  applicare  *  Sed 
dkcs  •  Ecqo^nam  tot  taatorumque  maiorum  ia 
populo  Dei  origo  eft,  quae  radix?  Refpondcbit 
profeSo,  vcl  me  taccnte»  hujufce  artisperitiffi- 
mus,  qui  &  fenfom  Chrifti  habet»  divinusPau* 
lus  P  B^dix  inquit  ,  omnium  mahrum  efi  tufidi-  .  T 
m  ♦  Ex  cupiditate  cnim  nimia  rerum  externa-  *  mc* 
rum  folicltado  progignitttr  \  qn«  fpiritnaiium 

Na    5  ncgle* 


8?f 


Oraiio   R,  P.  F.  Alphonsi  Gontrkra? 


$$i 


Ah  n^T  n£gfe&wtl  $£  Dei  sblivioaem  euntp^riit,  hanc  A 

Chkisti  fe^aWs  rrtdram  liivra^  #c  fidei  Corntpt^  *  ve- 
*****  jtlti  tfttUMT  $ttf&ttf  pt$fdrj*£ns$  jmivcrfum  #0** 
pas  jnficit  $  tf&di*  *  «Jtf*  *4#>  *<l  *rite&* 
tuta  feitfim  ttihkf  Audis^poftdlum*  sudisSjfi- 
ritas  i&rf&i  Imgdstm*  fontem  virnlenttfm&rmai- 
lorura  omriium  radicem  ,  rion  minv*  diferif 
^am  fuccirl&e  apcrientem/  §«4  *  alteram  nw 
Ijilo  ifta  ir$fcri#rem  malorum  catifam  divjftM 
Spiritcts  atfibi  tndicaverat  :  Qnod  vidclicet  in 
ribu^  agendts  eoridiium  Deirequircre,  &opem 
ejutf  |tofore  detrc<Semu$  .  $uf$?ftrnnt  »  ioquic  , 
4*  eibtriis  ftdttlffcum  ,  ^  fr-  domini  nvft  inferfp* 
gtverunt  «  Et  iternrrf  :  Jtmh&lMU  uf  defctnd&th 
f»-  Mgyfttw*  &l  os  fttwm  notf  wterwgdftH  •  £>nm 
f&im  fud  ^uifqjfe  cdftftlio  &  atfe^u  dicttar  >  B 
plus  fibi  (mH  ffdtfns  ,  bacujo  hurjc  turndin^o 
niti»  &  ftip^f  arenam  sedilkatc  quk  tton  dke* 
rifc  *■  Hmc  fit  plcrumque  fprgto  pei  ^otiilff^ * 
4elibgtfMtenf  itffelle&tim  dfilfiffimis  errorum  t<f* 
rrcferis  daligare  $  vpluntatern  jtem  male'  cupf* 
dam,  impietatis  ae  diiSdetuiae  laqueis  Itreriri* 
it  tandem  in  artemar  damnationi?  haratram 
p«cipitari , 

*  Dwo  igituf  tum  fmt  toriorumomfliaat  €&£}&('* 
irlfariabilis  pejretinrium  rerumcupiditas»  &cae£4 
«jua^dam  Hqm  obftiriata  10  Deumimpietast  }rt 
his  pqriffimtrm  tefecaadis,  fumme  labor&ndum 
eftomrribns*  qt(i^^mnit|riisf|lcfeMs  &optat& 
refarmariotiis  ffiudiofl  ^ffecti^iutrt  &  vUd#ri\  €om 
itis  (  ut  pot^  CMfti^fige^eligiOTis  acerdmis  hd-*  C 
!tibu$y  bcllurh  iibcr;  efteimpiacabile,  rlullaftt^ 
4e&?  intermitteiiidttm  s  a^tiis  unqaaot  iudiieiW 
relajt>ndutrt  ,  3f4  cjtio  tandem  paifo  (  in^nis  ) 

%f4f5  p.  getertduni  ?  Werroga  patrti  Wq$  ,  e^  mmid* 
hmt  iihi  i  rfttjare;  itU$i  &  4Uetit  tiht*  Coriftl- 
knda  nobB  eft  vederanda  pxfnfrn  antiqui^as  ; 
afque  ad  illius  vetert^milhiae  fofraam  >  tetribilis 
paftrorurtr  acM  ^^  itt  ecclefia  ordinaAd^  :  ft 
de  hdftibu4  triumphafe  cupimtis  ,  Bc  ^agniHc^ 
yi4lori#  tfoph^a  ref>6ftare  .  Habet  tnim  qmtri^ 
dao44^  propofitum  pdaeipes  f«os  <juos;  fc 
ditattir,  Imitenttif  Reunani  auce$  fuos  Camtk 
los,  ^abticios*  Regulos,  Scipi<Hies>  Pvap^nartl; 
fibi  jjhilofapW  fytbagoram,  Socratem  x  Piato^ 
nemi  A^iftotdem.  Nostautemhabemuspropofiti  13 
noftri  4m<^s  *  Chriftum  domintim  ?  apoJHolos  s 
^  apoftolicos,  virost  Horurr^  v^ftigia  qtioad [fi€ri 
pdtcft  nobis  feqti^fida  funt  ,  fi  c(tioquo  Modo 
(pefmpoiitJlldtti  eil  orbi*  ,  jam  quia  rem  ommuxri 
graViffitriam*  S$  tx  hacfandafyjftoloexpcftatif^ 
limam  a^«  tftigilTe  vid^or:  ^am  ^riornfagis^ri<t^ 
rif  i  ^  '{atunri»*  c  ara«  p^ilftt »  patieis  adhu^  ^xpli^ 
care  tlon  ^iget ,  Idporro  tpud  omnes  in  confeiTa 
cffendA  dubila*  Detim  optimtim  maHimumfu^^ 
ptd  fiatsfa  pbm>  &  ad  rriifer^^dum  promptifli-e 
itium  :  «*WC  qiit4  i«l  aos  ira  ^ffe  mflammatum 
3|  ^alde  infeafum,  id<|af  ttrci  dirmem  contro- 
v^rii^m*  juftiflSrri^  ♦  Hoittinttqt  ergo  aufibai  84 
jfifafeatite'  \  Sed  qu^tatn  m^ime  ?  Pac:e  yeftm 
4ix4rim.^itrf«:  Majar»nt  haud  dtibie^  &  ir|  te-  B 
pribjia  Chrifttana  proc^ftiM  ,  Vulgarium  cnim, 
8t  privatofum  homin»«t  delMa  prtvaUs  Ievibu|-_ 
que  iageiii$  ©^^  esp&re  ^onfuevit  ,  Prtmo^ 
jum  vcfo  r^t$  feelcta,  nonriifiduriffiaiil^iMtS! 
acerrfteif^ue  verberibus  ulcifei ,  8$  it^^quimme 
iu«  i^ftiti^  fotisfacer^  eonttittiit  ,  Idcirco  ttort 
d^li^*  *«*  p^ccata  folum  ^fmddi  ^ppcU^fcfe* 
let  ftriptttra  :  fed  abomift*ttoti[e&  peffimas  ,  ftu* 
dkqa*  rrt^iign^,  Qu^m^dmodum  ^pud  Ezethie* 

jr^,  l,     lem  conqncrittir  doTninus  :  TS(jtm<juU  U^e  efl  hn 


f »4#  fecminf  in  $emft4  1   Quid  tfflmtn  tmam 
jniquitate  r  tw>&0fi  fmt  ad  itfifMd&m  we  ?   jite  ^  K  •  • 
primonbus  cnim  juxta  ac  icnioribu*  Dc*  ^ueri*    ^"* 
monk  eft.  Nam  pro  p^rJonarum  ^r  digtiitatpm         ** 
perditorum  homifturn  amplitudiAe  ?    viti#rum 
quotjue  nocumenti  in  vulgus  propagari  foient , 
atquc  diiteridi  .  Quifeus  viridicandis  divin^  ju- 
iliti^  pondu^^  aB^uaque  menftita  d$£ffe  aois  po« 
teft  .  Nam  pro  p$diif4te  dtliStf  trtf  0*  fkgtttm  ^t.  %u 
mtidus. 

Hujufcsmodt  feverit^tis^  &  pubiic3fe  Dei  vitsw 
diftas  ob  majornm  ^dmiffa  fceJera  ft  requir^tttift 
^xeqfipla -,  tot  nobis  fetiptara  facra  ubirjue  fep* 
peditat,  ut  Jonge  diflSciJias  fitea  reccnfere  poflfe 
qtiam  invenite .  Noriitie  primi  gcfleris  noftri  pa^- 
renti^  noxam  ottiSM  eju$  p^ftcri  (  j>m!erquam 
qu0d^tem^4^t«tri^fto«i?  nifj  ni^di^torf  Cbriild 
mvaremut  ,  ^r^qsu^  obnoxii )  perpetuts  aerum* 
m$>  ^t^tidctn  morteipfaquotidieltiimns?  :H*t*  *•  *f*  4* 
quotidam  pontifi<^i>  ^egiige^tiartt  ,  utia  cum  ft* 
liorum  libidine  a^  imjpietate,  ajquakn^divinA 
purgavtfe  ir4,  fton  ^bfqtic  totiti^populi  gravi  ja- 
CfcCira;  &  quod  1^4«6iinsetat,  atCa  fipedeti»  do-- 
mim  %  ^b  eis  tutpiter  derciiaia^  &  ab  hofttbus 
indigne  czpu  *  l$um$nti0  ktm  jpopuliad  tegis  %*  Af.s^ 
Davidis  imperium>  nulla  km$  cuipa^  a«t  ial« 
ttm  pexexi|ua  tfft  vid^bfttur  t  fed  tamen  quam 
gr^vit^r  di^inum  num^fioffend^fit,  moxfevi04 
ma  iin  pl^bem  whio  dc*I«r&nt,  Quam  regis  k* 
€tym(k  pmnmi&t  ciun  ifteredibiii  ptfcum  nm 
ftantia  vh  teihp^rire  potWf  f '  $?d  qui  egoantiqtia 
iiia  commetn^o  i  8$  C4  qtiae  recctrtiora  funt  t 
poft  4ilTetwinatui«  m$  orbc  ev^ngelium  ,  prae- 
iemttto?  $an$  poft^q&w  (implexmdifquepk- 
be^ylf  (  veht  a^et  oiw  incultu*,  fed  ^poftolk 
co  vomete  piofciftiis,  SrverbiPetfeminefcecuttH 
dattis)p]ffte  ^do4a  faitj  (m&v$  fan^ifiCatioui^ 
facer^  rium<ju^m  df^ftitit;  rtec^  fufcepta  femel  fi* 
&  &  morum  difcipltw  fas  fpdrite  degeriemffe 
vifa  eftt 

H«mquid  p^t  ttcs  ilias  t  Chrifid  paffo  atioo- 
rum  cemuri4$  *  ^I  f3cvientibu$  perfecutlofttitti 
proceHis,  vel  bJandi^ntibus  profpetiutis  ilfece- 
bris  populi  fjde^  Sc  cottft^nti^  iinqti m  ctfTxt  $ 
Minirrte  ^cntinm,  Qiitinficutiiitomititerfpittas, 
&  velpti  i^nis  int^r  flaates  verites;  Remmum 
inter  omnisgcnerfe angyft^s^  lui ilh cc^leftis  irt 
ccclcJia  cum  viwfif  m^rum  probitate  latior  in 
dics  I^tiorqtre  febat  *  Teftis  fft  imprimis  ci** 
ytt^s  iiia  {aQ$fri  unid  evangeiium  prima  fum* 
pfit  eiiordia,  mm  ft*a  Syria^P^J#ftini.  Teftu 
E^hefus  cnm  uhivgrfo  Afia  i  Teftb  eft  Ale<«dk' 
im  cmmatz  Afirica  *  Et  irtciyt^  Rom^  ctf m  om- 
ouim  feliciflim^  i^ropa.  Qu$i  diviw  femeJ 'Ixt* 
ce  fniccpta  ,  flotentiffime  fanaiftlmequc  vixiflt 
Icgfouis*  quam  4i«  majotum  vel  tytaattide  v«*t 
iinpietate  ck  vacare  Ii«lfi.  At  vero  nbi  pr&po« 
fttojrum  paftortlts  CW4  s  St  cortcredfta  libi«tqfi« 
irt*perat$  foUcfeud^  ktigtlfr^  c^ptt  :  itbi '  cupU 
dit*ti$  Sc  «rnbitioh^pcftislibcrcgratlarf»  &fefc 
inecciefi^mobliquei  ceu  p^r  cuniculosinfinuat^ 
permifti  eft:  c<>(jptoh4oIdt)inf<;licitatisdeveri* 
tuirfeft %  m  tiifx  hiftorur^r^ moft^oi€rit«  mhk  ad 
memori&m  ^ti^a^flfcnts  afli  m  itlt^  atnpiilEmit 
KJociiplffifffimU-drbitfpiagisit'  qu^s  rtunc  abin-* 
fidelibns  $Z  barbaris  hominibus  occupatas  eer> 
mtnus  s  ullum  attquam  Chriftia^Itatis  vefti* 
gium  pr^fuiflet  >  mctitd  dubitarc  poffemti^  . 
Pivin^  mtm  providctiti^  comp^rafutn  eft  ,  ut 
ilkmet  facfnrttm  rcrium  biftorise  *  qu^  tur^a  illa 
f^cala*  &  ftoretitin  per  totum  otbem  t^ligionis 
tjioftraK  frimotdk  %  «obi$  nurie  ^fftG,  ob  octlte^ 

ponuut^ 


853 


AD  PATRES   CiONCItl  I    f  RiDBNT.  HABITA. 


8f4 


A  H  »  o 

ChrisTI 


M4ttb*xp 


'UCtu  io# 


itf*wfr«  7« 


?>»»*$  ov 


jmnuat,  nec  filerc  omnitto  necdtffimalarepotue-  A  oue  teftamentt  peritiam  ,  ^frtam  faeri  veftra  or- aITkT 
:_  r j— ft_j.^  £j.: .  „a..         dkiatio  &  mitra  bicomis  profitetur;  vobis  pra  ch&i 


tmt  :  quin  fuccedentem  poftmodum  fidei  jadu- 
ram  *  &  univerfaiem  morum  comiptioncm ,  fom- 
nolentise  &  imqukati  prarfe&orum  (  ut  res  ha- 
bebat )  adfcriberent . 

Lcgiftis,  patresfapientiffimi»  hacdcreomnes 
tamveteresquam  neotcricos1,  tam  Graecos  quam 
Latinos  au&orCs  f  quorum  nomcnclaturam  pcne 
inftnitam ,  me  nunc  texere  fupervacaneum  atque 
adeo  impoftibile  forcjudicavi.  Extant  utriufque 
tcftamenti  imiumcra,  caque  lucidiffimateftimo- 
nia:  qu&  fublirntoris  ordiais  hominibus  potiffi- 
matn  malorum ,  pcrinde  atque  bonorumomaium , 
ia  populo  Chriftiano  fuccedentium,  caufam  ac* 
ceptam  referunt .  Nec  fugcre  memoriam  veftram 


praelcrlpto  rehq.uU:,  nullo  aut  ignorantrse  y  aut  t^, 
focordiae  fiiffragante  pr^tcxtu.  Srd  ne  extracho- 
retn<  faltare  videamurr  ad  cvangeiicam  rtftfusle- 
<5tiouem  ocuios  animof  que  convertke ,  &  ia  bo- 
dierno  myfteuio  ceu  in  brevr  tabelia  ad  vivum 
exaratum  videbkk  ,  hujufce  medicationis  offici- 
cinam  non  aliam  cffe  »  quam  Hanc  facrpfan&am 
&  ceenmcnicam  fynodum  :  quippe  qnm  fingtjlis 
morborum  generibus  finguia  coaptat^  hovcrit , 
valuerkque  remedia. 

Nam  praeter  ea  quas  fupra  dixfmus  ,  pukhre 
quidem  diviuis  illis  comkiis  facet  hiccoriventus 
adumbratus  efle  vidctur.  Quibus  comitiisinter- 


poteft  iila  admodum  decaniata  Chrifti  paraho-  8    cflfe  Petrus  eo  potiffirmim  debuit  ,  ut  inde  piane 


la,  de  homine  agrum  benc  fcminante.  Camdor- 
minnt x  inquk,  homines  >  cuftodesnempc  &c  prae- 
fides  ,  quibus  vigilandi  &  fuperintenoendi  cura 
a  domino  fueratdemandata:  vmitinimhm  homvj 
&c.  Quis  hic  incuIpatsB  ignorantiae  ,  aut  etiam 
tcrgiverfationi  locus  eftreliquus?  Quodnam  ex- 
ceptionis  ,  atit  cxcufationis  velamen  ia  tremen- 
do  faltem  Dei  judicio  cjccogitaTi  poterit  ?  Nam 
&  a  capite  in  univerfa  corporis  membra  vim  fa- 
lutis»  &  morbidum  virusdifftuere,  magiftrana* 
tura  nos  docet . 

Jam  egofatis  me  indieaffc  arbitror,  prioribus 
ilhs  temporibus,  ut  propagacae ,  ita  &kbefa&a- 
taefidci  &  Chriftianae  difciplinae  ratioriem  penes 
majorcs  extitiffe  :  quo  codem  ,  ut  ajunt  ,  pede 
mifera  haec  noftra  ia  qux  fines  facculorum  deve- 
Rere,metienda  effe  exiftimemus  .  An  nobilifli- 
mam  Germaaiam  cum  finitim^  fibi  Pannonia, 
8$  ceteris  circumjacentibtts  regnis  antc  hofcc 
quinquagiftta  annos  in  religtone  Chriftiana  in- 
fignker  floruiffe  noyimus  ?  Bone  Deus^ :  qualis 
huncjacet,  quantumque  ab  illa  mutata  ?  Quid 
dicam  dc  munitiifima  Anglia  ?  Nam  de  Chriftia- 
niflimaGallia,  ut  defperandumni|iil  eft ,  itani- 
hilnontimendum.  Quarum  ruinac  &  vaftationis 
miferandaB  cum  tellcs  fitis,  partim  auriti ,  par- 
tim  ctiam  ocuiati  ;  vofmet  affumpt»  cauf*  ju- 
dices  appello  *  Et  quod  tot  tantornmque  ma« 
Iorum  ratio  ,   non  popttlari  mukitudini  ,  qu* 


difceret  ,  quod  ponfeifieia  audoritatc  poffet  do- 
cere  :  quemadmodum  fcllicet  generalia  concilia 
poftmodum  in  eccicfia  rke  ac  refte  ceiebranda 
effent ■•  Etenim  Chriftus  dominus  ipfe  ibi  praefi- 
det  :  nec  fcanti  momeim  negotiam  alkni  alteri 
delegaffe,  tutum  effe  putavit  ♦  Ipfe  alios  convo- 
cat  ,  eifque  veritatis  ac  majeftatis  fuas  gloriam 
mcdiatransfigurattone  revelat .  Adfunt  undique 
patres  .  Quid  agant,  quidve  loquantur^  adver- 
tite.  Non  enim  finguli  quse  fua  funt  quarrunt  > 
fed  quac  ad  communem  omnium  faiutcm  fpe- 
clent  :  ea  gravi  ,  fincero- ,  maturoque  confilio 
cum  domino  uadant .  Loquebantnr,  akLucas, 
de  quo,  nifi  de  efficaci  mundi  remedio?  Loyne- 
bwttvr  de  cxccjjtt ,  qmm  completHrus  trkt  in  Hicru- 
fttem*  H#c  erat  eifceflSva  Chrifti  paffio  ,  &  co- 
piofa  generis  humani  redemptio  ,  quae  falutis 
omntum  unicum  ac  praefentiifimum  erat  reme- 
dium.  Ceterum  cttm  Petrus  (  qui  pro  eo  quod 
homo  erat  ,  ambitiofomm  &  cupidorum  homi- 
num  inccclefia  typum  gerebat)  fuistantum  com- 
modis  ia  ea  fynodo  profpicere  viderctur  ,  poft 
habito  quod  omnium  erat  ,  fupin*  cujufdam 
ignprantise  neenoii  &  philautiae  infimulatus  eft. 
Mox  enbn  patema?  vocis  majeftatc  in  faciem 
ruere  compulfus,  haudquamquam  fe  leviter  de* 
Iiquiffe,  ipfo  corporis  habitu  confitetur  *  Quid 
verodeincepspetere,  .quid  ftatuere,  quid  prseci* 
pere  aufc  prohibere  in  facris  conciliis  apoftolica 


profuaimbecHlitateduftores  fequi  nataeft,  fcd  D   audloritate  deberet ,   ab   ore  dommi  pctendum 


primoribus  imputanda  fit ,  vos  judicaturos  non 
dubito.  Sed  de  hocfatis*  Vereor  enim,ncvobis 
nimius  effe  videar,  dum  quibus  prematur  malis 
oftcndcre  ,  eorumque  ciufas  accuratius  rimari 
perfifto*  Nam  de  remedio  fi  quod  Chriftus  re- 
Iiquit  in  terris,  ad  fuae  reipublicx  metamorpho- 
Jim  fcu  reformationem  jucundam ,  nonnihi!  di- 
ccre  par  cft  * 

Noftis,  patres  prudentiffimi,  curandis  corpo- 
ris  aigritudinibus  contraria  oporterc  adhiberi 
medicamenta  «  A  cujus  aphorifmi  methodo  fi  ia 
adverfam  parteni  declinari  contingat  ,  &  mor- 
bos  invaleicere  ,  &  laborantium  incolumitatem 
vitamque  pcriclitari  neceffeeffc.  Atquidominus 
nofter  ,  qui  &  Samaritani  nomcn  a  fe  non  eft 
averfatus,  cceleftis  qupquemedicitituloinfigniri 
dignatus  eft  *  Ityn  eft  ,  inquk  ,  opus  wienti&us 
medicut  5  fid  mde\  h&bentibm  .  Hujus  artis  tunc 
praxim  escercuit ,  cum  manumjfuam  tperuit  inopi ,  Ct* 
patmas  fuas  extendit  ad  pmperem  .  Tunc  ,  in- 
quam,  cum  miferabilem  illum,  hominem  nem- 
pe  a  latrpnibus  fauciatum  &  femivivum  reli- 
tSum^  vino  oleoque  curatnm,  a  morte  fcrvavk 
fcmelt  Vobi&jue,  patres  ampUffimi  ,  vobis  ,  in- 
quam  ,  cuftodiendum  remcdicandumquc  tradi- 
dtt<  Qpod  qucmadmodum  fi«ri  dcberct:  uttiuf* 


effe  audlt  ,    quum  pater  magnifica  illa  voce  in~ 


iiteQ^ 


tonat:  Hic  efi  filius  meus  dilettus  ,  in  quo  mihibenc 
compUcui:  Iffum  Audite  ,  Ac  lt  diccm  :  In  om- 
nibus  &pcromnia  os  domini  interrogate.  Hinc 
fadum  eft,  ut  Ievantes  ocuios  difcipuli  ,  nemt- 
ncm  viderent ,  ncmincm  refpeftarent ,  ncmincm 
3  vercrcntux  ,  neminem  fufcipercnt  ,  nifi  foluna 
Jefum  . 

yidctis  jam*  patres  ampliffimi ,  transfiguratto- 
nis  Chrifti  myfterium  6c  fymbolicum  facramcn- 
tum:  inquo  (nifallor)  JSc  hujus  facrofanftae  fy- 
nodt  &  muncris  veftri  ideam  oculis  intuemini. 
Cctera  bene  fibi  conveniunt  ,  &  cum  myftica 
illa  repraefentatione  coharfent  :  fi  tamcn  rcrum 
agendarum  modus  ad  hu/us  prototypiexemplar, 
animufque  confentit.  Si  ia  cun6tis,  quae  fubin- 
de  accidunt,  difficultatibus  dirimendis,  os  do~ 
mini  interrogatis  ,  ejufque  beneplacitum  prx- 
ftdlamini  .  Si  contemptis  vcftris  ,  tum  etiam 
aliorum  cujufvis  ordinis  hominum  praetenfioni- 
bus  univcrfis,  folius  Jefu  Cluifti ,  ejufque  refor- 
tnanche  ecclefiae  rationem  habetis .  Si  terribilis 
ilia  omnifque  majeftatis  pleniffima  vox  patris» 
veftris  aurious  intonat  ,  veftra  penetrat  corda: 
Jpfumandite.  O  quam  falubcrrimum  eflet,  opti- 
mcquc  confultum,  fcmpcr  quidcm  ,  fed  in  ma* 

joribus 


8h 


Oratio   R.  P*  F,  Aipuowsi  Cohtreras 


8$$ 


Am7&mmm  iox&m  pwferum  eaufis  >  Chriftum  Gei  virta-  A 
Ckmst?  tem  *  £*e*  fap  ieatiam  promptifiimis  &  purga* 
i$$j«  tiffimbauribusaqfcaltare*  Stnfthtntt  ^itleucksj 
0ff»e;  f*«  <***»  Atidiebant  *  fup$v  fwdeniitt  &  rt~ 
■**•  **  J>a/^i  */«*  *  Quad  fi  ingratis;  ac  perfidis  vetem 
fynagogas  Rabinis*  ianfcscomit&tis  atque  huma-* 
oitatis  fpecimen  dominus  ofteadebat*  ut  fapicn- 
tiae  dcitatifqu<*  faa'fciotiUas«£amiIiari  *is  coi* 
loquio  dignaretur  rctcgere:  qiaid  fideliffimae  fuae 
fponfae*  fttmmaatqueiadivuifa  fihi  caritatecon*» 
jonftae  ,  tam  avide  fi&gitafiti  celare  poterit  ? 
Noane  rtobis  datnm  tft  mffi  myfttrU  n%ni  ■jBri; 
#/&  autem  i&  ftrtfaih?  fi-t  quidcm  ipfc  dqminus 
feoiper  m&tfaim  efi  omnibm  ditbus  tif<{M  ad  ton~ 
fummttfomm  fet&ii  >  nec  nos  anquam  abHvifd 
poterit,  cjuos.  p-rapriis.  ta  maaihus  tam  gr^phicc  B 
fcriptos  habet  % 

O  boae  Jefu  ccclcfias  catholic*  tfnicura  ac 
foHdiffimum  fundamcatum  ,  fervator  amnium  , 
iujuique  fan&e  fynodi  fiagaUre  praefidium  : 
Sonct  hodic  vox  taa  ia  auribus  noftris «  Vax 
enini  tua  dulcis  ,  &  facies,  tua  decora  «  Ap«r* 
domiae  papali  tui  aures  ,  &  cordis  ejus  ocu-, 
los  iUuftra  :  ut  &  Ucoigniffima:  faavilfirasquo 
vocis  tuse  fibilum  perctp$re*  8c  vultus  tui  glo- 
riam  intueri  valeat,  Qtiid  eaim  aliud  cxftttis* 
quid  flagitas,  quid  pro  fommis  toiahtharibas» 
&  infinitis  ia  oos-beaeficiis  extorqaere  conten-* 
&is,  quam  ut  a  nobi$  iibentec  ahtemperantern 
«jue  audiaris/ 

Torus  vocalis  cft  domiaus  %  patres  ampliffi-  q 
mi»  »ec  «juiiquam  unqaam  vacis  ejui  vim  & 
eaergiam  percipere  ncquit,  aifi  qni  prudeas  8c 
Voless  aures  cordis  obftruit  &  obturat  ,  inftar 
tffthsT.  afpidis  %  ne  audiat  vocem  iacaaunm  fapiea^ 
ler  ♦  Totus  voealb  eft  daminus  ,  femper  aabis 
loquitur  >  aec  loquitur  folum  >  fed  inftantiffime  Sc 
validtffime  clamitat:  in piateu dat  vocem  fuam, 
fi  quomodo  taadem  poffit  iethargico  fomnoop^ 
preiTos  excitare  >.  &  extremo  jam  difcrimiae  la^ 
boraates»  ab  ipfis  mortis  faneibus  ad  ^itam  cru. 
pere*  Quid  enim  eft  tam  prafufe  ejus  muaifi- 
centisB»  &beneficioriiminaas,  ut  perpetua»  ita 
&  immenfa  largitas »  aifi  duicis  vaci&  tjm  fuavu 
tas  ?  Qnid  imperveftigabiiis  juftiti»  ac  judicio- 
rum  profonditas^ ,  mm  per  direrfa  temporam  0 
curricula  *  mundus  luo  maio  expertus.  eft  ,  niii 
clamor  cjus  validus  f  Scd  .8c  univerfa:  crcaturse 
fubliftentta  »  vox  quaedam  Dci  eft  >  omaipoten- 
tiam  *  fapientiam  »  ineffabilemque  bonitatem 
ejus  i  nobis  mirabiiiter  oftentans  *  tltud  vero 
mh^u  fumme  factendum  eft  *  Quod  quum  multifarhm 
muttiffue  modis >•»  dim  Bent  tQfuererur  fAtribu* 
ift  froP&tih  *  novijffirne  dUius  ifth  hquutus  eft  mh 
bis  in  filfo  *  non  tam  oris  facundia »  qoam  operis 
ceconomia  t  quo  non  eum  audire  folum  Ioquen* 
tem,  fed  magis  fequi  atque  imitari  operantem 
liceat*  Cujiis  vocis  fuavitate  juo  minus  aifici- 
mur  &  dele&amur :  eo  magis  in  admirandos 
horrendofque  clamores  prorumpere  eurn  cogi- 
mus .  Hinc  bella  *  hinc  fames  8r  j>cfkt$  >  hinc  ha^-  E 
lefes^  hinebarbarorum  inpopulum  Dei  perma- 
ie  &  aridam  cum  frcquentiffimae  ,  tum  8c  atro* 
ciffimae  ineurfioncs  »  pobulatione»  »  depraedatio^ 
nes>  c«des  atquc  incendia*  Hinc  rerum  omnium 
pmuria  $  c«m  eeteris  quas  intus  &  foris  pati* 
isur,  calamitatibus* 

Hinc  demum  cafus  ille  inopinatus  (quod  5n$ 
gemitu  &  lachrymis  commemorari  vix  poceft  ) 
ante  hofce  quatuor  dies  nobis«ccidit-:  illuftrif- 
fimi  >  inquam »  ac  rcvcrendiffimi cardinalbMan^ 
tuant  in  hac  fan^a  fynodo  primi  legati infpcra* 


» M/Qk* 


u,  ae  ttre  repentina  fublatio*  Cujus  viri  pm-  a"»  n  o 
dentiam,  gravitatcm»  fanditatem,  conftantiam  Christi 
^  refiquaprajclara  ^jm  ftemmata  nullus  veftrnm  *^l* 
ignorat.  Ncccftquod  mcanunc  balbutie  obfcu- 
renturpotius  quamilluftrentur.  Illud  (quod  ad 
caufam  noftram  maximc  faciat)  filcntio  prateri* 
rc  noa  poifum  ♦  Quod  fi  viva  ejus  vocc  Deus  no- 
bis  Hafienus  loqucbatur  :  multa  nuac  fortius 
obitu  e|us  clamitat  ,  cautiores  no$  effc  dcbere, 
&  ad  veritatcm  cvaagdii  rcftius  ambulareadmo- 
nens*  Mment*p  inquit»  jndiciimti,  fit  cnim  mt 
&tit*m;  mibikirij  tibi  hadie*  Nifi  fortcnosim* 
mortaliores»  juftiores  ,  aut  a  tremendo  Dci  Ju- 
dicio  excaiptiQres  ilio  elfc»  foreve  exiftimemus, 
Nthilitaque  illud  univerfa  hmc  putemus»  qtiam 
horridas  quafdam  voccs»  aut  pro  vocibus  |uftif^. 
fim^  Cfirifti  flagella  nos  ad  mcliorem  vitam  esc- 
hortaatis  ;  ne  noftris  icclcribus  irritatus  >  indi- 
gaationis  juftae  furorcm  in  noseffuadere  compe!- 
ktur*  tanto  eaim  gradn  diviaa  procedh  ira:  y*  4 
fed  tardhatem  vindiftas  %  fupplicii  gravitate  com- 
peniat  v 

Iplum  igitur  Chriftum  tantopere  yociferan- 
tem  nunc  vel  fahem  audiamus  »  patres  fanftiffi- 
mi,  ne  forte  negligentes  ac  remorantes  »  iaexo- 
rabilem  eum  atiquaado  ac  prorfusimpJacabifem 
experiricogamur»  NihHpoftaUt»  nthil  requirit 
aliud  ,  quarn  ut  nobis  rebufque  omnibus  in  re*> 
publica  Chriftiana  >  pcr  hanc  fan^am  fynodum 
optime  fit  confolfam.  Ut  ecclcfi#;  tranquUIitas* 
fidei  paritas  »  morum  difeiplirce  vigor  &  taite* 
gritas  reftituatur  ^r  confervctur>  Qu«  igitur  res 
unquam  gefta  crit  ma)or»  quse  gloriofior  ,  qasr 
commendatior  »  nunc  »8c  futuras  hominum  me- 
mori<e  fempirernsej  quam  ut  veftra,  patres  lm« 
ftiffimif  operafic  ditigcntiarefpubllc^Chriftiana 
jamdudum  vcxata  &  afliida  refpirct  tandem  ac 
nmvifcat**  Pergite  ergo  $  patre$  >  haerefcs  uni~ 
verfas  extirpate»  abufusdeftruke,  ecelefiafticam 
difciplinam  jam  diu  Iangtiefcentem  ac  pene  col- 
lapfam  erigite,  veteres-patmm  more*  revoeate: 
rem  denique  omnem  tanto  concilio  dignam  (  ut 
coepiftis)  maturiusabfolvite:  qno  univerfas  or* 
bisexpe&aas»  qui  in  hanc  facrofanftam  ceieber* 
rimamque  fynodum  oculos  habet  intentiffimos » 
ad  votum  fibi  per  vos^  fatisfafitum  elfeintelligatr 
Praeftante  domtdo  noftro  Jefu  Chrifto^  qui  cum 
Patre  8?  Spiritn  fan&o  vivh  &  regnat  unus 
Deus»  in  fascula  iaeculorum  *  Amen . 


CXIV. 


JDemachtrhy  dotloris  Sorlwnici  ad  p4tmft$tri  €M* 
filii  Tridentim  fcrmo,  fnfa.fint*ih'&***ftw**'* 
*Anm  MOtxili*  mm\4frilh* 


NON  juih&vi  me  ftire  aliquid  inttr >  ws »  iU 
luftriffimos  Koman^$  ac  primsefedisle0a- 
tos  ,  necnon  prudentiffimos  hujus  facri  concilii 
Tridentini  pra-ftdcs  :  inter  vos  tlariffimos  re- 
gum^  principum  »  ac  communitatum  oratotes  £ 
intcr  vosfanftiffimos  ccclefiarum  Chrifti  antifti* 
tes,  nifi  Jefum  Chrifium*  W hnhc trwifixnm *  Xft  *iC§r^ 
prsefcns  hic  nofter  fermo  de  cruce  &  paffione 
domini  noftri  Jefu  Chrifti,  ad  Dei  gloriam,  8c 
noftram  omnium  falutem  felicem  fortiatur  $%i~ 
tum  »  neceiiarium  vafde  duximus  meritum  hujas 
paffionis  iaterponcre  ,  quod  hodie  nobis  ceifit 

in  m^ 


i»c«f*a. 


I,  c#a  u 


if&  n* 


857  AO  PATR£S   CONCILI 

AnmVM*  masitipsn  jubileqm,  &  pleniffim&m  omnium  A 

Cnnnri    peccatorum  remt(fionem  ,  ad  itnpetrandum  div$r 

M*J*      num  fan&i  Splriti»$  mixiltum  :   quod  fatile  no 

bh  cpnced^tur,  fi  carn  ecclefia  niatre  noftra  pio 

af  fbfplici  &ffe$u  dmerimu^  omnes  ;   *4doramus 

te  Cbriftc  ,    tt   beneikimu$  iibi  ,  ^tf/tf  /*r  fitnElhm 

truttrn  tuam  redemifti  mmdum  *    Ttyn  jt$dic4vi  me 

fthe  alitfuidinternjQS  y  nifiJtJtsmChriftHm  ,  txhunc 

cmcifix^m  .  Stngubrem  B.  Pautus  fuo  exemplo, 

diccndt  regulam  de  Chrifti  paffione  prsefcribit , 

cum>  inquit,  vrniffcm  ad  ntos,  Cofinthios  allo- 

quitur  ,   meni  ,  non  in  fubiimttate  ftrmmis  ,   4Ht 

fapictiti* ,  ftnnuncian*  wfys  teftimomum  Chrifti  *  Tstyn 

tnim  judiwvi  me  fcire  dlijuid  inter  vos  ,  nifi  Je^ 

fnm  Chriftum ,  €T  hunc  crucifixum  .    Qiiibus  cer- 

te  verbis  nos  admonet  quid  hoc  die  pafiionts  B, 

domkic»    nos   fcire   oporteat  ?  Nempe  Jefum 

Chrtftam  noftro  nomine  ,  noftra  caufa  ,  ^oftro- 

qne  peccato  crucifixum  fuifle.  Proinde  abftinen- 

dum  efle  ab  omai  faftu ,  &  pomp&mundana,  ab 

illecebris  rethorum,  &  qratorumlenociniis,  qui 

fubmiffionem  Chrifti  ufque  ad  ctucis  opptobtia 

celebramus  ,    quemadmodum  &  paulo   fuperius 

apaftolus  fcribit  -  *Hj>n  mifit  me  Chriftus  b^ptizjs- 

rc%  fed  evA&gelixtfrex  non  m  fitpicntia  mrbi ,  ut  non 

emcueinr cmx Chrifii*  Ftrbum  cnim  crncis  pcreuntibus 

quidem  fiultith  eft  :  *«  ^tem  qni  fitivi  fiunt ,  id  eft 

mbis$  Dct  mrtus  eft  .     Scriptum  eft  enim  ;  ¥tr~ 

dtm  fi&pientidm  fapientium  ,    €T   frudentUm   pru~ 

dentium  reprobdbo  .  Uhi  fapiem?    Ubi  fcrib*  ?  0$ 

inquifiw  hujus  fdculi  ?  Itynne  (tuium  fuit  Deus  Q 

fdpientUm   hujus    mundi  ?    7i*m  q*i*  in  Dei  ja~ 

fientia  nm  cogmvit  mundm  per  fapientiam  Deumi 

placuit  Beo  per  ftultitUm    prddicstionis  fittvos   fa- 

eere  credentes  .    Quoni&m  4r  Judti  ft$na  fetnnt  , 

0*  Grtci  ppientUm  nntrmt  .    !$?s  4utem  prddi- 

Citmus  Chriftum  crutifixum:  ^udsis  quidetn  feand^ 

lum,  Gentibus  autem  ftultitUm  *  ipfis  4utem  «rna- 

tis  Judtisi  Atque  Gr4cis  Ckiftum  ,  Dei  mrtutem , 

t?f*pie#ti<tm.  Quia  quod  ftultum  eft  Bei  ,  fitpien- 

tiustfthmi*&M*  &*<jmd  infirmttmtft  Dei>  forths 

$  htmlmbm  >  Yidett  etiim  <DQC4thnem  «wftwm, ,  fr*T 

tres\  $m*  mn  muiti  fapientet  fecmdm  cdrnemx 

mn  multi  potentcsi  mnmulti  mhiles ,  fed  jUdftul* 

Ufunt  murtdi  elegit  D$u$f  u*  tonfundtt  ftpimtetx 

tr  igwbUU  wundi*  0*  contemptibUH  elept  DeutfD 

p?  t*  t}U*  tm  fmt  r  &  **  %**  fc**<  deftmeret  , 

nt  non  %hrktur  omnif  ttm  in  twfpe0u  ejut  ,  Ex 

ipfi  antem  *os  eftis  in  Chrifto  J*f»  ,  qui  f*8u$  eft 

nobisf*picnti4>  <T  juftitit*  CT  fitn&ifitetio ,  €Tre~ 

demptfo*  u?  $uemddm$dum  firiftum  tftx   Qui  %h- 

rUtnr*  in  domino  glorietur  •  l^on  entm  quifiipfum  a 

commcndAt ,  Ule  probttus  efti  fed  quem  Demcom^ 

%.c*r.z*  mcndtt «  Utimm  fuftineretis  modicum  quid  infi. 
pienii4  me*:  fed  <f  fufporm*  me  *  patres  fan* 
ftiiEmi.  Mmuhr  enim  vos  Dei  tmuhtione  *  Ego 
eaim  <tim  beato  Paufo  dico,  *n  infirmit4te*  tr 
tsmore9  €T  tremore  multo  fum  4fud  wst  <T  fcr* 
mo  mcnsy  €?  pr4dic4tio  med  ,  m»  in  ferfuafibiti^ 
hus  human4 .  fitpienti*  wrbisi  fed  in  oftenfione  Sfi*> 
ritus  tT  virtutis.  SdpientUm  autem  hfuimurinter  E 
ferfeBos  ,  qui  pracdicatione  ctucis  Chrifti  noa 
offenduntut '.""  SapientUm  wero  mn  hujus  fdtuti^ 
mque  principum  hujus  fttutU  qui  deftmmtur  >  fcd 
hauimur  Dei  fitfientiam  >  Chrifti  paffionera  ,  in 
myfierio.  <fn44hfiondit&,  efi ,  %u4mpr*deftin4<vit  Dem 
antc  ftcuU  in  flmam  noftratn  ,  f  u*m  nemo  frintU 
fum  hu}**  f4tuli  cognwit  ...  Si  enim  cogmvifftnt  , 
mnfU4m  dominum  ghrU  crucifixifftnt .  Non  enim 
F^nnknamr  crucem  pmdicamus  ,  quam  Cicero 
omnihus  eloouentiaE  fu*  viribus  ,  veluti  eiFufis 
totius  ingenit  fontibus,  profccutus  eft  :  facinua 


I    TR.II>mNT*  HABITA. 


858 


iadignum,  ptoclaman*  ,  ci\rem  Romanum  con-  ^  K  H£ 
tra*  omnes  legcs  in  crucem  fublatutn  effe  .   Ve-  CHRisrt 
rumenimvero  paffionem  &  crucem  domini  noftri     ifii* 
Jefu  Chrifti  filii  Dei  ,   quam  noftrac  redempHo- 
nis  ergo  fponte  fufcepit,  defcribimust  q.uam  fi- 
cut  ait  Paulus  ,    Ioquimur  »0^  in  doffis  hum4n* 
fapientU  merbis^  fed  in  doBrin&  Sfiritus  ,  ffiritu&- 
tibus  fpiritttaiix  comfsrantes  ♦ 

Porro  quis  tam  fecundus ,  taata  rerum  »  verbo» 
rumque  copia  inftruftus  venict,  qtiae  oratiotan- 
ta  affluentia?  ubettate  decuvrct  ,  ut  illam  cru- 
cem  ,  illius  crucis  indignltarem  jufte  deploret, 
ia  qua  filius  Dei  a  D&l  cukoribus  fufpeafus  at- 
que  fuftixus  eft  f  quam  univerfus  orbis  ,  & 
cun£ta  mundi  elemefnta  htxerunt?  Quis  tamcru- 
dele  facinus,  tam  horrendum  nefas,  non  dicatn 
verbis  ,  fed  fenfu  ,  cogitatione  >  ac  inteilefttt 
comprehendere  potetit  f  Quocirca,  patresfan- 
diffimi  ,  non  eft  quod  orationem  de  Chrifti 
paffione  a  me  efflagketis  ,  ut  nunc  fere  in 
ufu  eft  ,  fupra  modum  elegantem  ,  utpote 
qui  beati  apoftoli  &  exempium  &  confilium 
ambabus  compkfti  manibus  conftitui  .  Quan- 
doquidem  naturali  quodam  ftylo>  ac  plane  hu- 
mih  ,  pretiofam  5:  gbriofam  Chriftt  mor- 
tem  ,  qua  omnem  fupefbiam  ,  ac  fuperbiae  fi* 
liam  ,  mortem  ,  ipfum  denique  mortis  audo- 
rem  diabolum  deftruxit  $  exprimere  tribus  ad- 
modum  brevibus  articulis  defidero  .  Primus 
quidem  ,  pr^didiones  aliquot  paffionis  Chri- 
fti  refert  ,  tam  prophetarum  vocibus  ,  quam 
Sibyllinis  verttbus  denunciatas  .  Sccundus  ve- 
ro  ,  quam  neceffaria  nobis  fuerit  Chrifti  crux  , 
demonftrabit  •  Tertius  denique  ac  poftremus 
fignam  crucis  dominicae  ,  omni  tempore  tam 
iiitt  ,  quam  yenerationc  dignum  conhrmabit  . 
Hanc  namque  dicendi  ratioaem  arbitratus  furt| 
congruentiorein  effe  ,  quam  fi  prolixam  domi- 
nic^  paffionis  hiftoriam  ,  quam  quatuor  eyan- 
gcliftaj  divino  Spiritu  copiofe  defcripferunt  ,  re- 
ferrem  ;  tum  *}tiod  hicc  vobis  omnibtts  fit  fatis 
nota  :  t«im  maxime  quod  tei&poiis  hujus  an* 
guftia  ,  quae  ad  dicendum  conceffa  eft  >  noa 
patitur  vel  fuccinde  iliatn  iccenfere  »  Siqui- 
dem  ita  fpero  vo$  inde  majori  cum  animi  ala- 
critatc  ,  plus  commodi  >  pius  pietatis  confe^ 
quuturos  ♦  Etenim  non  audituti  eftis  vanaca 
verborum  loquacitatem  *  noft  audituri  eftw  fer- 
moaem  ad  oft^xtationem  &  gbriam  popuUrem 
captandam  inftrudum  :  fcd  audituri  eftis  nud* 
^ptophetamm  bracula  ,  audituri  eftis  firmas  SpU 
titus  fandi  prophetias  ,  denique  auditurt  eftis 
recondita  jefu  Chrifti  de  fua  paffione  eloquia* 
Vosltaque,  patres,t  humillime  fupplico  ,  b^jni* 
gne  &  attente^  ur  facitis,  dicenti  aurespraebea- 
tis  apertas. 

Primus  fane  articulus,  plenas  effe  facramentis 
paJKonis  dpminicse  fcripturas  veteris  teftamenti 
oftendit  :  cum  nullus  fit  legis  lator  ,  nullus  ftt 
prophcta  r  nullus  fit  pfalmographus,  qui  dehis 
tacuerit  ,  quorum  firmis  certe  documentis  Chri- 
ftus  de  paffione  fua  futura  fuos  inftrnebat  difci- 
pulos  adverfus  crucis  fcandalum  dicens,  referen- 
te  Luca  1  hdcfunt  mcrb* ,  ^ U4  hquutus  fum*d  *vos ,  ***•  *$ 
cum  adbuc  effem  wbifcnm  .  Quoniam  necefft  eft 
impleri  omnm  ,  tfu*  fcript4  fmt  in  tege  Moyfi  ,  &1 
frofhetis  ,  &  ffitlmis  de  me  .  Tunc  aperuit  itlis 
fenfum  ,  ut  inteUigerent  fcnptur4s  ,  &*  dixit  eis  % 
Quoni4m  fic  fcriptum  eft  ,  &  fic  oporttbat  Chrifium 
p4ti  €?*  refurgere  4  mortuis  .  Quamobrem  repre- 
hendit  dpos  illos  difcipulos,  quod  fuae  paffionis 
lacramentis  nequaq^uam  credidifleat  ,  euntes  in 

cafteilum 


B$9 


K  D»  Antonii  MonchIa»  Dbmochar. 


866 


Anko 
Christt 


caftellum  nomine  £mau$  die  re&cre&ionis  fuae  A 
dicens.  Q  finlti>  &*  ***&  fW*  <*i  credendxm  in 
omnlbns  qn&  hcuti  fynt  propheul  ^pnneh^opor^ 
tnit  Chrjftnm  pati,  &  ita  intrare  in  gfariam  fmm  i 
JZt  intifhns  a  Moyfe*  O"  omnihus  pr<tphetisy  inter~ 
pretdhatur  Uiis  in  qmnihtttfcrjpturds ,  qus  de  iito  ertnt . 
ytinam  h«c  Chrifti  do&rina  literarutn  monur 
mentis  extaretcomprehenfa,  agnofceremus  pro- 
fe<Ko  omnem  peqe  facram  paginam  crucis  Chri- 
fti  myfteriis  illuftrari  ♦  Ideo  fuperffuum  vidert 
poterit  fi  diutius  immoremur  in  congregandis , 
in  eam  rem  qn»  dici  poffunt  fcriptur^rurn  t<?- 
ftimoniis  :  pauca  tamen  ,  &  admodum  pauca 
de  ChWfti  paffione  futura,  praedift^  referemus  , 
Nam  ad  ipfos  dmnorum  voiuminum  fontesre- 
tuittimus  eos ,  qui  avidius  $c  abundantius  po~  B 
t&re  defiderant  -         ^ 

H/mi  «fc  Ptimo  itaque  omniumu  in  Genefi  Chriftum  a 
Deo  promitti  ad  deletionem  peccati,  quod  pri- 
xai  parentes  cojmm.iferunt  ,  necnon  ad  operum  . 
diaboli  deftru&ionem,  ob  id  a  Joanne  in  Apo- 
calypfi  dicitur  ,  agnus  ab  origine  mundi  occi- 
fiis  ,  Providit  enim,  dominus  JDeus  pro  fua  e-r- 
ga  nos  bonitate;  &  clementia,  ipfoxnet  die  quo. 
p^ccarunt  primi  parentes  ,  de  remedio  adverfus 
peccatum  &  mortem,  quam  incurrerant  diaboli 
ac  ferpentis  fuafione:  aitdominusad  ferpentem* 

(k&J*&  Q£**  ftcifii'boc  , .  mahdiStus  es  inter  omhia  ani* 
mantta  <&*  faftias.  terr^ :  fuper  p*$m  ttmm  %radie~ 
ris  ,  &  ttrram.  comedcs  cnntlis  diebtu  ntitt  ttta: 
inimicitiM  ponam  inter  te  &  mutierem  i  &  fernen,  Q 
tu%m>  d?  femen  iHius  -  Ipfa  conteret  cAp&ttmtmx 
&  tu  inftdiabcris  cdtmeoejmK  Sivcenimtegamus 
ipfa  conteret  ,  fivc;  ipfum  conteret  capu-t  tuum, 
tit  quibufdam  neotericis  placet  ,  femper  intetli- 

fimus  Chriftum  vkginis  Maria^  filium  promitti 
ac  audoritate  ,  qui  debeflet  fua  cruce  diabo^ 
lum  *.  Hanc  quidem  promifRonem  hodierna  die , 
quatuor  millibus  annorum  elapfis,  Chriftus,  im-< 
plevit  eadem  hora  ac  die,  qua  Adam&Evapec^ 
carunt. 

In  ipfa  die,  inquit  Irenaeus  Iibroquinto  ad- 
verfua  h«refes,  mortxii  funt,  &  debitores  fafti 
funt  mortis  ,    in  qua  manducavemnt  *   Si  quis 
vetit  diligenter  difcere  qua  die  exfeptem  mor- 
iutts  eft  Adam  >  inveniet  ex  domini  difpo^itio-  0 
jie  ,   qui   recapitulavit   univerfum  hominem  in 
fe  ab  initio  nfqne  in  finem  ,  &  mortem  ejus  . 
Manifeftum  eft  itaque,  quotiiaminilladiemor- 
tem    fuftinuit  dominus  obediens  patri  ,.  in  qua 
mottttus  eft  Adam  inobediens  Deo.  In  qua  die 
antem  mortuus  eft,  in  ipfa  mariducavit  .    Dixit 
enim  Deus.    i»  ^tta  die  mmdncahitis  ex  eo  ,  mor- 
te  mariemim  .  Hunc  itaque  diem  recapitulans  ia 
femctipfum  domtnus  ,  venit  ad  paiiionem  pri- 
die  ante  fabbatum  ,  qu«  eft  fexta    conditionis 
dies,  inquahomo  pfalbatus  eft  fecundum  plaf- 
niationem  eam,  qu«  eft  a  morteperfuampaflio- 
nem  donans . 

Hoc  die  etiam  B.Epiphanius  tibro  primo  ad- 
verfusTatianos,  &  haereiimquadragefimam  fex-  £ 
tam  fcribens,  impletam  fuiffe  prophetiam  dicit, 
quamB.Pauhts  ad  Ephefios  rcfertcapite  quinto 
dtftumque  fuiflfe  ipfi  Adae  fepulto  in  lococalva- 
ri«  ubi  crucifmis  fuit  dominus  ?  Sarge  fni  dor~ 
mi$)  &texurgeamortui?i  & iiiuminahitte  Chriftm* 
Quia  videlicet  tadu  fanguinis  Chrifti  ,  &  cor- 
poris  ejus  dependentis  fuper  fepuichrum  ipfius 
A&e»  ipfc  Adam  fit  illuminatus.  Et  locus  tile, 
Calvariae  idcirco  appellatus  eft,  quod  ibi  antiqui 
hominis  &  primi  parentis  conditum  efiet  caput. 
B.  Cyprianus  illo    antiquior  hanc  fententiam 


&tmus+ 


'Eftfhti 


$$ht$^ 


confirmat  fermont  de  refurrediorie  Chnfti,  di*  j^ $#Q 
cens:  Chrifti  fanguine  confperfa  creditur  Adam  christt/ 
Calvarja  ,  quifubloco,  quo  cru^ dominifixaeft,      is«j* 
humatus  traditur  abantiquis,  ejufdem  fanguinis  Cyftta* 
fanftificati  elapfa  *  B.  Hieronymus  refert  ae  ea- 
dcm  re  incommentariis  epiftolac  ad  Ephefios  ca-     ***** 
pite  quinto  ,    fe  audiviife  quemdam  in  ecclefia 
difputantem  de  hoc  loco  B.  Pauli,  qui  in  thea- 
tralg   miraculum  nuaquam  ante  vifam  formam 
populo  exhibuit  praediftam  fententiam. 
-  Histribus  multo  antiquior  B.  Irenasus  abhac 
fententia  non  muitumdifceffit,  qutdicitprimuai 
parentemfuiffeomniumprimumperChriftum  vU 
vificattim  ,  &  fatvatum  :  fic  enim  fcribit  capite 
52,,  libri  tertii  -*.  fecundus  homo  (  nempe  Chri-- 
uus)  alligavit  fqrtem,  &  diripuit  vafa  ejus,  &  /«»-««* 
evacuavit    mortem  ,   vivificans   eurn  hominem, 
qui  fuerat  mortificatus,  Primum  enim  poffeflio- 
nis  ejus  vas  Adam  fadus  eft ,  quem  tenebat  fub 
ftupoteftate,  fit  cap*  j^.  ejufdem,  fubdit:  Cum 
falvatur  homo  ?  oportet  eum  falvari,  qui  prior 
fbrmatus  eft  homo  .   Quoniam  nimis  irrationa- 
bileeft,  illumquidem,  qui  vehementer  ab  inU" 
mtco  lafefus  erat»  Srprior captivitatem  paffus  eft, 
dicere   non  eripi  ab  eo  ,    qui  vicerit  inimicum 
ereptis  filiis  ejus,  quos  in  eadem  captivitate  ge-^ 
neravit.  Nec  viftus  adhuc  paterct  inimicus ,  ip- 
fisveteribttsipoliismanentibusapudeum*  Quem- 
admodum  fi  hofles  e^pugnaverint  quofdam  ,    & 
viftos  duxerint  captivos  ,   &  multo  tempore  in 
fervitute  poffederint  eos:  ita  ut  generent  apud 
eos,  &aIiquisd:ofensprohis  qui  fcrvifafti  funt, 
eofdemhoftesexpugnet:  nontamen  jufte  faciet, 
fifiliosquidem  corum.,  qtticaptivi  dufti  funfc,  Yu 
beret  de  poteftate  eorum  qui  ih  fervitutem  de- 
duxerant  patres  eorum  :  ipfos  vero  ,  qni  capti- 
vitatem  fuftinuerant,  fubjedos  retinquat  inimi* 
eis  ,  propter  quos  &  ultionem  fecit  confecutis 
libertatem  fifiis   ex   caufa   paUrnae  vindicatio- 
ni&* 

Cyprianus  his  aftipulatur  tradaiu  de  Sina  &°'  r** 

Sion  adverfus  Judseos  ,  dicens  :    numerum  qua*. 

dragenarium  fenarium,  quem  att ;-'cx  literis  qua- 

tuor  nominis  Adam  refultare  ,  paffionem  c^rnis 

Adae   defignare  ,   quam  carnem  in  fe  figuralem 

Chriftus   portavit  ,    &  eam  in  ligno  futpendit* 

Numerum  quidem  hunc  quadragenarium   fena- 

rium  &  quatuor  literis  nominis  Adam  colligit , 

quod  a  quatuor  prithis  literis  quatuor  ftetlarum, 

per  quatuor  ordines  orbis  fitarum  ,  defumptum 

effe  vute.  Quarum  nomina  funt,  dmt^Kiy^i^ 

^-nis,  ftemfAfiptay  quae  funt  ftellae  orientis,  oc- 

cidentis  ,   feptentrionis  &  meridiei  .     Ab  ipfis 

quatuor  ftellfs  ,  fi  quis  capitales   &  primas  li^ 

teras  acceperit,  habebit  quatuor  litcras,  quibus 

nomen  Aaam  conftat,  &  quibus  eifdem  aGrae- 

cis  numerus  quadragenarius  fenarius  defignatur. 

Nam  Grseci  Hteris  fuis  alphabeti  ,  quemadmo- 

dum  &  Latini   literis  fui  alphabeti  ,  ad  nuroe- 

randum  utuntur  :   ita  jtt  illis  alpha  ,  «.  unum, 

delta.,  ^.  quatuor,  /u.  quadraginta  fignificet ,  & 

fic  ex  harum  quatuor  literarum  '*  A,  d,  a,  m,  'f«$^«>A# 

numeris  ,  quibus  conficitur  nomen  hoc  Adam, 

affurgitnumerusquadragenarius  fcnarius,  quem 

numerum  annorum  ,  setati  Chrifti  Jn  hoc  mun- 

do  convenire  dicit  •     Ingeniofe;  certe  eft  h£c 

inventio  :    fed  tamen  a  vero  remotiHima,  quas 

&i   falfo   innitatur   principio  «    Quandpquideoi 

nomen  hoc  Adam  ,  neque  Grsecus  eft  ,   nec  a 

di&ionibus   Grsecis  deduftum  ,  -cum  HebrgBum 

fit  .     Non  enim  femper  ,     quae  ia  :fpeciem  in- 

geniofiora  videntur  s,  funt  &  veriora  .  Placuifft 

tamen 


Ji  »  *ro 
Gu&xni 

\Athanafat , 


Jrenxut  i 


£w£.  1* 


^«^  r; 


i«  C#r»  !$« 


8<£t  O&ATIO     AB  *ATItES    COHCILII    7RIDENT.   HA81TA*       %S% 

tamen  B.  Auguftino  vtdeatur  Cypriani  di&a  haec ,  A 
qut  in  tra&atibus  ac  commeatariis  ad  Joannis 

eyangeliumeadem  tefert  » 

Praedi£Hs  fattscongruunt,  quar  B.  Athanafius 
inqu#ftioriibusad  Autiochum  prmctpem  feribit, 
dicens  Chriftum  eodem  die  iftcatnatum,  quo  & 
DeoAdamforcp$tus,  oempefextodie,  Cui  fuf- 
fragatur B* Iren&us »  dicens  cspite  xx&ii*  librt 
tertti*  Nodu$  *oabedientia*l£v^,folutionemac~ 
cepitpetobedientiamMarias*  Quod  enimaUiga- 
vit  virgo  Eva  per  incfedulitatem  ,  h&c  virgo  Ma~ 
ria  folvit  per  fidem .  Quam  nimirum  feoteotiam 
4e  virgine  Maria  tunc  irnplmm  fuiflfe  intelligi* 
mm ,  quando  miffus  eft  a  Deo  ^ngelus  GabrieJ  ad 
ipfam  ulutandam  .  Tu$c  qutdem  verbis  angeii 
crediditdicentis:  Mcce  cmdfies  in  ntero ,  &  fmes  3 
filHm ,  &  mcabis  mmen  ejm  Jefoty .  Qtiemadmo* 
dum  ipfa  BUfabeth  cofnprobat  4mm  ei :  buu  qm 
mdidifti  s  fHMim  ferfitientw  m ,  qm  di&afmt  tiii 
tJmbQ*  Ejufdem  quoque  &  fidem  &  obedien-. 
tiamcognofcirnus  tunc  eahibitatii»  cum  dixit  ad 
«mgelums  Ecce  miHt  dwwi,  fi&  wiU  fecmdtm 
tverkumtusm  .  .. 

Ut  igitur  in  hrevem  epilogum  qu#  hoc  d*e 
festo  notatu  digna  videatur  eantrahamus  :  hmc 
fuot,  patres  fanftilfimi  i  praecipua.  Hocdiefex- 
to,  prtmusparensAdam  a  Deo  deterraformatus 
eft*  Hoc  die  prima  materEva  a  Deo  de  cofta 
Adae  formataeft.  Hoc  dieeodem  ad  meridiem 
peccanmt  primiparentes  comedendo  iignuqi  pro- 
hibitum  ;  eodem  dk  &  hora  per  peccatum  fafti  G 
fynt  morti  obfiO¥ii*  *  omnibus  hujus  vitae  mi- 
l^riis  t  Eodem  die  poft  mendiem  Deus  provi* 
dit  de  primorum  parentum  ac  pofterorum  falu- 
te-,  dum  iilps  redarguit  ,  &  Cerpenti  maiedicit 
dgfepiori  ipforum  :  Sc  in  natiiotum  adverfus 
ierpent^m  Chriftam  promittit  redemptorem  » 
Decurii$  fubinde  fere  ^uatuor  miilibusannorum 
hoc  die  fexto  mittitur  a  Deo  angelusGabriel  a4 
virginemMariam,  quo  die  filius  Ddy  hominis 
filius  faftas  eft  W  utero  virginis.  Divin^  natu- 
fae  kumana  n^tura  matrimooioindiffaiubiliconr 
jun^a  eft  :  Hodie  »  vt  uno  verbo  dicam  cum 
evaageHfta»  Ptrlwm  t4ro  f$£l%m  eft:  Hunc  diem 
vulgari  &  communi  fermone  dieimus  >  feftum 
annunciatlpnis  virgiois  Mari»,  quem  meritofe-D 
ftum  incamatioms  %\\i  t>d  vocarc  poCfumas  . 
Ppftremo  ,  hoc  die  poft  triginta  duos  fiias  vit^ 
^nnos  cum  tribu$  menfibus  *  venit  Chriftys  ad 
pafBonem  tmtis$  qua  ^odei^  M&  poft  meridiem 
primos  parenfre$  ac  genus  ipfprurn  a  peccato  iU 
Joantiquo  in  omaes  graifante  redemit;  ,  diabo*  « 
I-uia  vieit  &  fpoliavit,  inferorum  portas  con&e* 
gtt,  &  viam  ^d  ccKlefteregnu^maperuit,  Proin- 
de  tcilc  fcriblt  Paulus  tfa&utefifrmHskemo^id^m 
in  anhmm  mwnttm  t  wwffimus  &%tem  in  ffiti- 
tam  wmfitmtm  ♦  SU  mm  prfos  qwd  ffiritmh ; 
fcd  qttod  dnimale,  deinde  $%pd  ffiritmte  •  Trimus 
bomo  de  terra  tzmnns  :  fetmdm  bomp  4e  c&lv  cm+ 
leftis  »  Sicut  igitur  fortwiwM  im4gmm  terreni^ 
prtcmus  <T  imdgmem  cmttfiis*  Jam  vero  hisprae*  % 
lib^tis ,  ad  jnftitutiipi  revertor  ,  quod  leviter, 
&  curfim  abfolverecogimur,  quippe  quipropo- 
fit^r  brevitatis  modtim  jam^exceifimus,  paucafcu 
men  addemus*  ne  penitus  quod  depraBdicationU 
bus  pajfiGanis  Chrifti  dicere  ccepimus  prgeteriiffe 
videatnur. 

Primus  itaque  nobis  occurrit  Abel  innocens  ; 
hic  profe&o  ^  fratre  Cain  injuriam  paifus  ,  & 
occiuts  ,  Chriftum  a  Jud^is  paffurum  mortem 
indicabat*  Quid  aliud  promiitio  Abrahae  fada; 
m  femine  tm  btnedicentur  gmnes  %entes  >  prpmit- 


A    tf.    M  p 


<?C«e#  »4» 


<«C«r^» 


Q*m* 


%%* 


<*tm 


*i7* 


tebat,  «juamChriftum  per  paffionem  fiiam  gentl- 
busbenediftioaemfuamiargiturum?  Quid  aliud 
incerta  £lla  literafths-  nominis  divim  adtetra- 
grammatum  nominibus  creatararum  Abrah^  §c 
Sars^  ?  ^mm  fiiii  Hd  iacarnationem  ad  homiaam 
faiutem  infinuabai  ?  ?$atp  3  qui  dicebatur,  Abram» 
pater  e^celfus»  ^Deovpcatu?  eft  Abraham,  pa~ 
tec^iiltarumgentium»  Bt  quas  appellabatur  Sa- 
rai»  domin^  m^a  ^  nuncupata  eftSarah,  domi- 
na,  adjeaionelitergehenominis  divini,  &  ioef- 
fabilis  ♦  Quid  aliud  Melchifedech  facerdos  Dci 
aitiflimi ,  panem  &  yiaum  ofFerens ,  oraedicebat , 
ouamChriftum  verum  facerdotem,  datut|un  fub 
fpeciepariis  8c  vinifuHmcorpus&fanguinemt  in 
perpetuam  fuae  paffionis  memoriam  ?  Quemadmo- 
dum  ipie  teftatur  dicens:  twefktit*  m  meamcom^ 
mtmwtthmm  *  Jlt  Paulus  fcribit  ,  quQtiefwm* 
qm  m^adHCitbith  f*tmm  hmc ,  42*  caticem  kibetis* 
mortem  dmini  atinwciakiti*  donfc  *venwt?  Quem 
alium  ifaac  deferens  ligna  ad  holacauftum  defi- 
gnabat,  quamChriftumcrucem  inq^a  p^teretar 
deiaturum?  Quidaliud  venditio  Jpieph  afratri» 
bp$  figurabat,  nifiCUrifti  venditionem  a  Juda, 
&  traditionem  in  manibus  perfequentium  futu- 
ram  defignabat?  Bvidentius  certe  nihildici  po- 
teftdefutura  Chrlfti  paffione^  quam  quod  pro~ 
phetavit  Jacob  dicens :  lAvtktt  m  mmftd&m  finam  , 
&  fa  fatgpim  P%#  faHmm  f$»m  .  3enediftio 
quoque  iUaj  quabeneduitjacob  figno  crucis  ex* 
preflTo  ,  a  commutatis  manibus  filiosjofeph  , 
Manafte ,  8t  Ephraim ,  &  in  filios  adoptayit ,  quid 
aliuddefignabat,  grtaHa  nos,  cmcis  Chrifti  me- 
irito,  in  filios  D^i  ^doptarf? 

H*ccerte  pauca  e*  JibroGenefeo^  defumpta*, 
paaifefte  futuram  Cfirifti  paljiooem  prapnuncia™ 
runt.  Operi$  profefl^  ,eft  immenfi  ,  n  vellemus 
figillatim  referre,  q«a&  in  atiis  Moyft  Jibrisde 
Chrifti  paiEone  praediaa  funt«  Proinde  es  Iibrp 
Expdi>  unum  tantum  proferemus  teftimonium 
de  nnguine  agni  pafchalis ,  quo  liberati  funt  filii 
Ifrael  ab  exterminatore  JEgyptiorum  primoge- 
nita  interficieate :  Q^andaquidem  notfflimum 
eft  hunc  fanguinem  ,  &  agnum  Chriftpm  ,  ve- 
rum  pei  agnum  >  fignificaife  fuo  fanguine  fi- 
deie$  a  di^bojo  Iiberaturum  *  Quid  ,  quasfo  , 
libcr  Lcyiticus,  facrificiorum  ritum  continen$ 
aliud  promittebat  ,  quam  Chriftum  verum  fa- 
cerdotem  ,  hoftiam  fui  cor^oris  prd  populi  fa- 
|ute  obiaturum  ?  Quid  in  libro  Numerorum 
ferpens  ara«us  »  quena  Moyfes  jubente  dominp 
erexit  ia  deferto  ,  ad  fanitatem  percufforum  sl 
ferpentihus  pr^mi6nftrabat  ,  quam  Chriftum  in 
eruc|B  erigeaaum  ad  j^eccatorum  fa I u tem  ?  Quem- 
admodum  ipfemet  Chriftus  teftatur  dicens  :  W- 
$#t  Moyfes  tx^lHvit  ferfent$&  fadeftrtO)  k&exai- 
t4ri  ofortet  ftlium  hQminis  ,  ut  emnk  ^ni  tredit  in 
tum  mn  fereaii  fed  h*k*#t  *uit*m  aternam  .  Haec 
pentateuchopaucula  dmffe  fufficiat,quibus  PhrU 
ftasevidenterpaffuraspromutsidi  falute  praedici- 
tur  • 

Nune  ad  Jibrum  pfalmorum  convolamus,  iq 
quo  non  folum  pafiuruspr»dicitur ,  fed  &  patiens 
quidemintroducitur  ,ex  quo  /utbrevitatt  ftudea- 
m^xs^  trespfalniostantumproferemus.  Imprimis 
pfalmumto8*  deproditione  J^d«e,  &Jui&Gmm  ?f4**o$* 
confilio  contra  Chriftum  ,  ac  eoramdm  pcena? 
quicontiaettrigihta  verfus,  &  triguta  maledi- 
dloaes ,  in  pc^uam  trigiata  argenteorum ,  «^uos 
Judas  ex  Chrifti  vendkione  acceperat  a  Jud#iss 
Ita  enim  Chrtftus  Joqut  introducftur:  Btm  lm- 
dem  meam  ne  tacmris  :  qui<t  os  feccatms  %  &*  w 
dakfi  f&fer  me  afcrtum  eft>  fcilicet  Jud«*  L&mti 

fmt 


Em*  \%\ 


Numt  %U 


Joatt,  5» 


8<fj 


R  D.  Antonii  Monchia.  Demochaiu 


8*4 


A  H  M    O 

Chmsti 


/**tfjudae!&principes  facerdotum  cum  Juda "//»-  A  opprobrium  hominum^  tr  abjeclh'fhbi$*Omnesvi^ji^  &  % 


gtta  dohfa ,  &*  fermonibus  odii  circumdfdcrunt  me  , 
&■  exfugnaverunt  me  gratis*.  Tro  eo  ut  me  dM~ 
gtrenty  detrahebmt  mihh  ego  autem orabam  ,  €T 
fofuertmt  adverfum  mc  mala  pro  bonis^  €T  odinm 
pro  dilelihne  mta  *  Confiitue  fuper  eum  Judam 
feccatoremy  tr  dhb&ius  fiet  a  dextris  ejus*  Nam 
fi  Jiligenter  eyangeliftas  legamus  ,  itt  fatanas 
in  Judam  ingreflus  invenitur:  in  propofito,  ia 
perfeverantia,  in  a&u  traditionis  Chrifti.  Cum 
judk4tur\  exeat  condemndtuSy  &  orath  ejus  fiat 
in  peccatum  :  quod  eertc  accidit  Judae  dtcenti 
principibus  facerdotum  ,  peccdvi  3  tradens  fan~ 
guinem  juftum,  Qssi  rcffonderunt  i  quid  dd  nos? 
T#  viderh  -  Tttfic  Judas  projeclis  triginta*argen~ 
teis  in  temflo,  abhns  y  lacfueo  fe  fuffendit ■',  cujus  g 
finem  vitac  brevem  prsedicit  dicens  tFiant  dies 
efus  fauci  ,  tr  epifcopatum  ejus  accipiat  alter  * 
*m*.u  Matthiasfcilieet  ,  qui  in  locum  Judse  demortu* 
fubrogatus  eft  ,  ut  conftat  ex  primo  capite 
a&uum  apoftolorum;  fiant  filii  ejus  orphani  ,  &* 
nxor  efus  widua.  ttytantes  transfemntur  filii  efus , 
&  mendicent  :  ejicidntur  de  habitationibus  fuis  » 
Scrutetur  fcemrator  omncm  fubftantiam  ejus  ,  €T 
dirifiant  dthni  iabores  ejns  .  j^oh  fit  iiti  adjutor  , 
nec  fit  atii  mifereatur  fufiilis  ejus  *  Fiant  natiejm 
in  interitum  ,  in  gcner&thne  una  deieatur  nomen 
ejus  .  In  mtmoriam  redtat  iniquitas  patrum  ejm 
in  tonffe&u*  domini ,  &*  feceatum  matris  ejus  mn 
dehatur  -  fimt  cohtra  dominum  femfet  >  <F  di~ 
ffereat  de  term  memorim  eorum  :  fro  eo  qmd  non  Q 
efi  recordattts  fiacere  miferhordiam  »  Et  ferfecuttts 
efi  hominem  moPtm  <?  mmdicum^  t?  comfnn&um 
cotde  mortificari  *  Et  dilexit  malcdiBhncm  ,  O* 
mniet  eii  tT  noluit  henedttlionem  ,  &  elongabitur 
ab  eo  *  Et  indmt  tnahdiSlionem  ficut  wfiimen- 
tum  y  &  intravit  ficut  aq*&  in  interhm  ejus  ,  C7* 
ficut  oleum  in  ofiibtis  ejtes.  Fiat  et  ficttt  <vefi*~ 
mmtum  ,  f ue  eferitur  :  &  ficut  ^na  ,  yua  fm- 
ftr  frscingitnr  .  Hoc  ofus  ,  &  tnerccs  ,  eorum  % 
^ui  detrahunt  mihi  j  afuddomimm^  €T  quilotjuun** 
tur  malay  aitChriftus ,  adwerfus  animam  meatn  * 
Qui  diligenter  haec  ma!a  enumeravent ,  in  praedi- 
aisverfibus,  trigintacomperiet,  tn  pcenam  tri* 
gintaargenteorum,  fiquis  velit  fcire  pretiutnar- 


dentesme3  deriferunt  me ,  hcutifunt  iabiis ,  0*  mo-  Christ* 
wrunt cafut ,  diccntea:  $fera*vitindomino*crifiat  *>^J* 
eum ,  falvumfacfat eum  ,  quoniam  *v#it eum*  Qno- 
niam  tu  es>  qm extraxiftime de mehtre^  ffcsmca\ab 
uberibus  matrismed,  in  te  frofe&us  fum  ex  niero* 
De  wentre  matris  mt£,  Deus  meus  es  tu  :  ne  di- 
fcefferis  a  me*  Qgoniam  tribulath  proxima  eft ,  quo- 
niam  nan  eft  qtti  ad/isvet*  C ircumdederunt  me  i>i- 
tuli  multi  ,  tauri  fi^ues  obfedermt  me  ,  facerdo- 
tes,  &rfcrib3B,  ^r  Pharifei,.  yitulis.&  iaurisfe- 
rociores.  ^iperuerunt  Jufet  me  'osfuum  ,  ficut.  Uo 
rafiens  &  rugiensy  dicentes :  Totle  >  tottc,  crucifige 
eum  *  Shutafuaejffifusfum)  3z  fanguismeus:  €f 
difpcrfafunt  omnta  cffa  i»*<*,  deEciente  fanguine. 
Fatlum  eft  cor  meum  tanqmm  cera  Uquefcens  >  in  me- 
dh  n>tntris  mci  .  ^Aruit  tanquam  tcfi*  virtus  mea, 
ob  fanguinis  effufionem:  cr  Ungm  mea  prae  fiti 
ddbafit  faucibus  meis  ,  <T  in  fitlverem  mortis  de- 
duxifii  me.  Quaniam  circumdedertint  me  taaquam 
feram  canes  multi  ,  tam  Judad  ,  quam  Gentiles , 
Uncilium  malignantiHmbbfedstme*  Foderunt  clavis 
manus  meas  t2*  fedes  meos ,  dinumerawrum  otnnid 
offa  mea  •  Iffi  *vero  confideravermt  €F  inffexerunt 
mei  divifemnt fibi  vefiimenta mta ,  tt  fufer  ^vejiern 
meam  mifirunt  fortem  ,  milites  cum  cruciiixiflent 
eum  *  Tu  autem  domint  ne  elonga*veri$  auxilium 
tuum  a  mi  y  ad  defenponem  mcdm  refpice  .  Erue 
d  framea  £T  gladio  improborum  Deus  animdm 
meamy  &demamtcanis  &  Jud^orum  nnicam  ani- 
mam  meam  dcreliiflam.  Salva  me  ex  Qreleonis  , 
&  Pharifceorum ,  cr  a  cornibus  unhomiumy  £fbel- 
luis  indomabilibos  humilitatem  meani  *  Ts^arrabo 
nomen  tnum  fratribns  meis  ,  in  medh  eccfifid  lau- 
dabo  te  ♦  Qui  timetis  dominumf  laudateeumt  uni- 
*verfum  femen  Jacob>  glorificate  eum.  Timeat  eum 
omne  femen  Jfiraeh  qnoniam  mn  ffrevit ,  nequc  de~ 
fpcxit  deprecationtm  faufcris  .  Ttfec  avertit  fdciem 
fuam  a  mey  &*  cumcUmarem  adeum  %  exaudivit 
mc* 

Quicumque  certc  vel  leviter^  verfatus  eft  in 
evangclica  dominicac  paffionis  hiftoria  ,  omnia 
hacc  Tcit  impJeta  fuiflc  in  Chrifto  ,  quemadmo- 
dnm  &  ea  qtie  pfalmo  fexagefimo  o&avo  legimus 
ad  hunc  modurti  dicere  Chriftum  ad  Deum  patrem 


gentei,  dicimus  valere  argenteum  quatUordecim  I)  in  paffionfs  tempare;  Saivtsm  me  facpeusy    fira-  ?/»hu. 


Jjfsi,  **. 


affes,-  8r  obid  triginta  afgentcos  valere  unam  & 
viginti  UbrasTnrpnenfes. 

Qpm  reliqua  funt  hujus  pfalmi  praetermitto, 
ttt  ad  alium  percurram  ,  in  quo  p^ifio  Chrifti 
ab  evangeliftis  defcripta  plane  tonfpicitur  ,  & 
Chriftus  patiens  introducitur  ha&cdicere.  Deus9 
Deus  meus  refpice  in  me  f  ^uare  me  dereliquifii  > 
Hebraioa  vertias  non  legifc,  refpice  intme ';  fed 
quemadmodum  referqnt  evangelift^  Chriftum 
dixifle,  EtiyEli  lamafdbathdni  ,  hoc  eft  ,  Deus 
meHSy  Deus  meus  y  ut  quid  deritiquifti  me  ?  lon- 
ge  a  faiute  mea  *oerha  €F  faila  deli&omm  meo~ 
rum>  qitte  fufcepi  pro  redemptiohc  hominum, 
pro  qua  rne  pati  mortem  oportet,  ob  id :  Deus 

M*r**a*  meHS  cUmabo  fer  diem  >  &*  mn  exaudies  ,  tr  no~ 
0e$  five  pef  no£tem,  O*  non  ad  infifientidiAmi** 
hi  ,  dicetido  ,    jibba1  fater ';    omnia    tibi  foffibiUa 

M*tth**€.  funt^  transfer  callttm  huht  a  me  :  ftd  non  quod 
ego  votoifid  amdtu  *  Tater  miy  fi  pofiibite  efi  , 
tranftdt  d  me  caiix  ifte:  vemmtamen  noh  ficut  ego 
<volo ,  f*d  ficut  tu  .  Piduciam  in  Deo  oftendit 
dicens  :  Tu  dutem  infdnlta  habitas  iaus  tfraci  , 
ln  tc  fpera-vcwnt  pdtres  nofiri  ,  fferamcrant  ,  #r* 
iibtrafii  cqs  ;  *dd  te  ciamai>erunt  ,  £t  faivi  fatli 
funti  in  tc  fperaverurdy  <T  non  funt  tonfuft*  Ego 
autem  fum%  reputat  us  ,  vetmis  9  ZF  non  homo  : 


niam  intra<vtrunt  aau*  triftitiae  8c  tribuladonum 
ttfjue  ad  animammeam.  Tfiftiscft  enim  animamea 
ufque  ad  mortem  .  Sufiinete  hic  ,  W  'vigiiate  me~ 
cum  *  Infixns  fum  in  i i mo  frofundi  doloxnm  ,  €T  Matt.tC^a 
non  eft  fabftantid)  necftabititas.  Feni  in  altitudi- 
nem  marh ,  &  temfefias  demerfit  me .  Laboramcia* 
mam  ,  rduca  faSa\  funt  faudes  mes  %  defecerunt 
otuli  mei ,  dum  ffero  in  Deum  mtum  .  Mnitipfi- 
caii  funt  fnper  capiiios  cafttis  mei ,  auioderuntme 
gratis  ;  Confortati  funt  qni  perfecuti  fnnt^me  ini~ 
mici  mei  injnfie  ,  qita  non  rafui  tunt  exolvcbam* 
Deus  tu  fcis  infipientiam.meam  &c  paffionem,  CST 
deiiSla  mca  quie  peccatorum  nomine  fufcepi  ,  * 
te  non  fnnt  abfcondita*  Tfyn  erubefcant  ,  ob  mpr- 
tem  meam,  in  me ,  qui  exfe&ant  te  domine  ,  do- 
minevirtutum ■-.  T^on  confundantur ,  aec  offcndan- 
tur  iri  cruce  mtxfufer  me  ,  qui  <ju*runr  te  Deus 
Jfrael .  Quoniam  proptcr te  %  &  te  vofente  ,'fidti» 
nui  opprcbrium  paffionum  &  crucis:  operuit  confn* 
fio  fputorum  fachm  meam  *  Extraneus  faftni 
fum  fratribns  meis  Judaeis  Bc  difcipulis  ,  &  fere- 
grinus  fiiiis  matris  mcd  f/nagogse  .  Quoniam  %f~ 
Ijas  domus  tu*  comedip  rne ,  £F  offrobria  exfrobran- 
tittm  tibi  cecidemnt  fuper  mei  Et  oferui  in  jejunh 
animammeamy  0*  fa£ium  tfi  in  opfrobrium  mihi  . 
Et  pofui  veftimentum  meum    cilumm  ,    CT  fa&us 

fum 


$6$  O*ATI0     AI>  PAfRRS    COKCIIH    T  »  1 I>B*!T*   HAB  I  1  &, 


%ss 


'Ax.no  f*miU's  in  f*r*hokm.  Mverfitm  me  hjutUntu* 
CHIUSfi  judices»  qui  fidebtnt  in forta  >  in  me  ffillehant 
%i*h  cantileoas»  f#»  hihth^ift Mntsm r9  JE£o  wro  or*«MV- 
^em  #**4*«  *d  hdominl'dittti  ,  temfm  bentpU- 
citi  Dem  *  &X4udi  me  domine  ,  qmnUm  heni&n* 
efi  miferhordU  tU4  ;  fieundum  multitudintm  mifi^ 
*  rdtionum  tudrum  rtfpkt  me  *  Et  ne  dvtrcta  fa- 
licm  tmm  4  fuero  tm :  tjuonUm  trihuhr  »  i>Won- 
ter  ex4#di  me*  tntendt  tnim*  met,  tTlthtr^eam^ 
propttr  inimicos  mtos  erife  me  *  Tn  fcis  improfc- 
rium  <T  twfufiontm  mcam  ,  0*  rtwrtntkm  mt- 
4m  ;  in  totiffeftu  tm  fimt  tmnes  qu$  trihuUnt 
me  »  imfroferium  exfe£U<vit  $or  mttm  (T  mife- 
riam.  £t  fufiinui  qui  fmul  contrifiaretur,  tTnon 
futti  <y  %ui  confoUretur ,  O*  non  iwveni,  Et  de- 
dtrunt  in  eftm  metm  fei »  &  in  Jiti  mea  pota*vt- 
tnnt  me  dceto,  FUt  mtnfi*  eornm  cor4m  ipfis  inU~ 
queum  €t  in  retributiones  »  €?  in  fctnddfam  ♦  Qh~ 
fcmentur  oculi  eorum  nt  mdetntyXT  dorfi/m  eorum 
femfer  hcurv* »  Ejfunde  fuftr  eo$  ifam  tuum  ,  & 
fmor  ir#  tu4  comprthendat  eos  •  FUt  babitath  cq-~ 
rwn  defirt4>  CT  in  ttbernMulh  eorum  non  ftt  $ui 
inhabitct  ♦  QuonUm  <$uem  tu  percuffifii  ftrfecuti 
funt  »  ft juftr  dolorem  nsuinernm  meorum  addU 
derunt  *  jlffont  intywtatem  fuper  ini^uimem  eo» 
mm  ,  CT  non  intrent  in  jufiitUm  $u4m  *  J>ele4n~ 
tur  de  tihro  viventium  ,  &*  tum  jufth  non  fcrU 
h&ntur  * 

0c  cibo  &  pota  t  qucm  antequam  p^erctur 
m  sruce  Chriftus  obtulcruat »  Siby IU  ctiam  futu- 
rum  prae<tlxit  diceas. 

ln  tihum  autem  fel  »  €T  in  fitim  ucttum  dd* 
hunt  *  InhofpMitatis  h^nc  monftrahmt  mtnftm* 
Et  zlh  SibyHa  Judae^ra  geutcai   hh  mbis  in~ 

A*?ts*  ?v  $  i$pc>v  $  truv  0*aV  '**  i#n&$s  * 

Ipfit  enim  ftultt  Qttm  tuum  non  cognovifti  lu<* 
dentem  moreaiihus  C0$it4thwhus  >  ftd  ffinis  coro^ 
mfti  coron4>  horridumfM  fei  mifiuifti*  Malto  plu- 
res  iibeatsr  proferrem  pf^Imos  futura  p^flioai 
Chrifti  pracnuncios,  quos  ob  tempori$  angufths 
fileatio  pwterire  cogort  vos  tamca  fupplex  ra- 

f'of  pfalmum  cjumquagcftmum  adavum  legatis* 
J,%  hoc  cnim  planc  cognofcetis»  Judaeos  in  pce- 
aam  criminis  in  CHriftum  commiffi  vagabundos 
for^»  ncc  intcrficieodos,  fed  in  fine  mundicon^ 
¥f*lm>\h  vcrtcndos.  twvemntur  ,  inquit  » -*d  vtfftram  » 
&  f^mem  f4tieniur  nt  cmes  »  tT  ckcuihunt  tivi- 
Cdttm  ,  Ecte  loyuentur  in  ore  fuo  >  <T  %Udms  m 
UVtU  eomm>  diccntium  »  f4n$uh  ejus^  fufer  ms  $ 
i?  fuptr  fiihs  noftrot  »  quoniam  quis  audivit  ? 
Qifper$e  iths  U  virtute  tud*  €T  diffpne  eos  frote- 
§$r  mem  dominc  *  Hem  zftcndit  miht  fufer  inimi^ 
cos  meos*  Tfy  occidds  eos  %  ncque  ohlivifantur  po+ 
puii  mti.  Qua?  tormcnta  fumpaflipropterChrU 
ftj  mortem»  cjui  volt  pcrfeftius  mteifigere  »  Jo* 
fcphum  iegat  de  WIo  Judaico  libro  Tcxto  »  & 
Hcgefippum  de  cxctdio  Hicrofolxmitano  Hbm 
cjuinto»  qui  dcfalationi  Hierofolymitanae  intcr- 
fycrunt »  &  camdcm  dcfcnp|crunt « 

Adprophetas  mnc  propcramas»  a  quibus  fu- 
turam  paffionem  Chrifti  pr^di^am  difcimns  * 
Jfaias  fiquidcm  hujus  rci  ampliffimus  cft  tcftis , 
cx  quo  tantamduo^ffumemustcftimonia»  mhu- 
jus  noftri  inftituti  conlirmationem  ♦  0icit  cnim 
|r^<  j<T»  in  perfona  Chrifti  ;  I>ominus  Deus  afemit  mihi 
aurem  $  ut  fcirem  tfu*  *vfntur4  ertnt  fuper  me  .  E%o 
mtem  non  contradko  ,  retrorfum  non  Mi  »  torfus 
ContiU  Gcnet4^  Tom.  XXXIII. 


He^cii|>pu?* 


A   meun*  dedi  fmutientthus  *  £?*  gtms  me4S  *vsUen~  A  N  ^0 
tihus  :   Ftciem  me*m  mn  dverti  *b  incrcpantihus  CanrsTi 
CT  confpuentibus  »  Dominus  J>tus  mxilUtor  meusi     1565. 
ideo  mn  fum  confufus  *   Ideo  pofui  facitm  mtam  ^ 
#f  petram  duriffimam  »   €7*  fiio  $uU  non  confun*» 
dar.  JuxtA  efi  ,  qui  juftificat  me9  quis  contrddhct 
mihl>  Haec  eadem  Sibylla  praedixh  diccns^ 
E/5  dvofj&v  yJ*po&)  *J  d*U®v  vfspiv  $%&* 

K«ti  sv'iJk%<rt*  fjitapatwm  ^trvtr^strti^etpiJk^Khvm  * 
Aw/«  <P*  etc  fxdfty&i  wVx*j*  dytir  tin  v*>w . 
hoc  cft» 
In  manus  iniquorum  »  f?*  infidclium  fdftes  w-  5^^ ; 
nict,  Dabunt  Dto  alap4s  manihus  inccftis  *  Et  f^u- 
cibus  immundts  expuent  fitlivas  *virnlent4S  •  Ddbit 
B  dHtem   ^d   werher&  fimflkiter  imocens   tunc   dor* 
fum  • 

Idcm  Ifaias  manifcftius  Chrifti  pafilonem  de- 
fcripfit»  dicenst  Quis  credidit  dnditui  nofiro^  Et  4M*$$« 
hrachium  domini  ,  tui  re*veUtum  eft?  &  afcendct, 
ficut  ntirgultum  coram  eo  » .&*  ficut  radix  de  ter- 
T4  fttitnti  .  K(pn  eft  fptcies  ei  »  nequt  decor  .  Et 
ntidimus  tum  ,  O*  non  emt  4fpeBus  t  CT  dtfidt* 
rsvimus  eum^Mfft£lumy  tTnomffimum  mrorum% 
wimrn  dolomm  ,  <r  fciemem  infirmiuttm  »  &* 
qutfi  ahfconditm  ttultus  ejus  €t  defpeBus  \  Unde 
nec  refut4vimus  eum  *.  Vere  Unguores  noftros  ipfe 
tulit »  &  dolores  noftros  iffe  port4<vit  ,  &  nos  rt~ 
futdvimus  eum  qu4fi  leprofum  »  &  percHffum  4 
Deo »  CT  humitUtum  .  Ifje  aurem  wulntutus  eft 
C  frofter  iniquit4tc$  noftr^s  $tnttritus  efi  propter  fit~ 
lcr4  noftr4  *,  Difciplim  fdcis  noftr*  fnper  eum  x  W 
Vwore  ejfts  ftnati  fumus  .  Omnes  ms  qu^fi  oves 
errmimus  »  umtfyuifqm  in  <pUm  fmm  declintvit* 
Et  pofuit  dominus  in  *o  intyuit4tcm  omnium  »o- 
ftrum  «  QbUtus  cfi  quU  ipfe  voluit »  0*  non  4pt- 
ruit  os  fuum  »  Sicut  ovis  td  occifionem  ducctur^ 
CT  futfi  4$nw  W4M  tondente  fe  ohmutefiet  ,  <T 
»o»  4periet  os  fuum  ,  De  4n$nftU  »  C7*  de  judi~ 
eio  fubUtus  eft.  Generationcm  ejus  quis  en^rrabit^ 
QuU  abfciffus  cft  de  terr4  <viventium  ♦  'Propter 
fctlus  populi  mti  fercuffi  eum .  Et  d^bit  imphs  fro 
fepuiturd  »  ty  dMtem  fro  morte  fu&  ;.  to  quod 
Ui$uit4tem  non  fecerit  »  neque  doius  fuerit  in  ort 
ejus  *>Et  daminus  wluit  conterere  enm  in  infirmi* 
0  t4te%  Si  fofutrit  fro  fecc4to  4nim&m  fU4m$  <vide~ 
hit  femen  lon$4<vum  »  &  *volunt4s  domini  in  ma*. 
nu>  eius  dirigetur  .  Tro  eo  quod  Uboravit  anim4 
ejus  »  videbits  O*  fitur^bitur .  In  fiientU  fu4  fu~, 
ftificabit  iffi  juftus  firvos  meos  muttosf  &  imtfuU 
Utes  eorum  ipfe  port^bif*  Ideo  difpertUm  eos  ftnri~ 
mosy  0*  fortinm  divtdet  ffoIU ,  fro  ro,  quod  tr4*> 
didit  in  Wiortem  animam  fuam  ,  V*  tum  fceier4tit 
refut4tm  eft*  Et  ipfe  fecc4t4  multorum  tuiit  »  0* 
pro  tr4nf$refforibus  ro$4vit ,  Sibytla  eadempr*di- 
jdt,  dicens; 
*OiK?f&* » £<rty&* » 4f&?$&}  wiimpm£KTst£&£&*&* 

id  eft* 
Mifir4bitis$  i%nominiofus  »  dtformis  in  mifir^hU 
libus  fftm  dabit  • 
£        Kttk  MhavtyiMVM  ftytfs-m  wfati  iwyv$  * 

T^Kiy^9^^^$i^K^$Vyivctp^iiAivQteriK^^  » 
Kcu  sipmv  $ppi<r&  f  dwv&yn, 

hoccft* 
Et  coUpbos  mcifiens  tacehit ,  ne  quh  4%nofc4t » 
jQuod  verhum »  CT  unde  itenit  ut  mortuis  IofU4tur* 
Et  coron&m  fort^hit  fpineam , 

Cetcrum  accipitc  quid  propheticus  fcrmo  de 
Chrifti  paffionc  per  Hieremiam  pronunciaverit» 
qai  conjurationcm  Judarorum  contra  Chriftum  mere.tu 
prscdixu  »  dicens  %  Quid  tfi  qmd  dite&m  mem  in> 
dmso  mc4  fecit  fieter*  mutt4  ?   TS[umquid  C4rne$ 

Q  o  fim8<e 


8<*7 


R>  D.  Antonii  Monchi^  Demochak* 


S<£!$ 


A    N  K  O 

Christi 


faniid  dufcrint  a  te  maliti*s  tu*s  >  in  auibus  gto~  A  uoftris  ,  &*  improperat  nobis  prccdt*  tegls  >  &*  djfi  £  K  n  0 

^  .  *_    /.  *t.    _.:__ _.-»__       t ■__      _?._,_.  _.__fl___;___    ______ -_L_«  _?.   .       .      •  _  _.___-*-     J  •/!.*_*___.___  __     _-._/l_.  _.         -  <£_*_,_-___>*;*  ._*_. ., 


$erv.tn«U 

fi|tt_8_ur* 


r*4r*  «?'Silb4itW-«'T#yo«»i*e  demonfirafti  n*ih$, 
#*  cognoyt:  tupfteniifH mihi  ftuii*  eorum  .  <_7* 
ego  quafi  agnus  manfuetut  qui  portatur  ai  vi&i* 
mam  >  &*  ^0^  cognom  $  f««  cogit**oerunt  fuper 
me  tonfiii*,  dicentcs  :  Hitt^mns  iignum  in  p*nem 
ejm  >  &  crucem  in  corpus  ejus  ,  €T  $r*damus 
eum  de  terrd  *vi*ventium ,  CT  nomen  ejm  non  me* 
moretur  amptim  *  Tu  autem  domine  fitbdotb  ,  qui 
iuik*s  /«#_*>  i&*  probas  rcnes,  €T  coria  t  *viie*ni 
ulthnem  tuam  ex  eis  ,  Tibi  enim  reveiaw  caufam 
mcam »  Ezcchiel  propheta  Chritti  crucem  aperte 
prse&gnavit»  qui  &  virtutem  ejus  defcripfu  4i- 
ccdfs  _  Dixit  dominus  *d  wirum  indutam  lincis  > 
tranft  per  meiiam  tivitatem  >.   in    meiio    Hiemfd* 


famat  in  nosvpeccat*  difiipim* nofir*>  *BrQmittitcm^xi 
fe  fcientim Dci  haberc  >  €T  fiiium  Dei  fi  nomi-  *4_n* 
mt  :  faftus-  efi  ttobis  in  tradn&ionem  .cogitatfonuft 
noftrarum  .  Gravis  eft  nobis  etiam  ad 4iicnium% 
nuoniam  diffimiiis  eft  aiiis  *vit*  iitius  >  O*  immn~ 
*'**£'  fun*  *vi*  ejus  ...  T*nqu*m  nugdtei  aftimkti 
fumm  *b  iU6  *  t?  abfiinct  fe  *  vih (  wftris,  t*n~ 
qu*m  *b  immnnditiis  ,  CT  prafert  noyifiim*  jit* 
Jiorumj  W  gtori*tur  -  p*trem  fe  habtre  Dtumv  ¥i~ 
de*mm  er%o  ft  firmones  illius  <veri  funt  ,  O*  ten- 
temtts  ,  qtid  mentura  fnnt  illi  »  €T  fciemus  qnd 
erunt  novijfim*  illius**  Si  enim  eft  vgrus  filius  Dei  $ 
fufcifiet  illum  y  t? '  iiberabit  iitum  de  m*nu  con~ 
trariorum  .     Contumeli*  y    O*    tormentp-  interroge- 


Oceiduntur 


iem9  CT  fign*  Vbau  fuper  frontes  wrerulfr  jemen-  B    mus  eum  >  ue  fciamus  reverentiam  cjus ,  €T  ptofa* 

~      "      '  '  mus  potcntiam  illius*  MorteturpiffimacQndemnemus 


PtnHU  $* 


R»_8_l-Kc^ 
tio  Hieru- 
PX0W1 


tium   €2*   doientium  fuper  cunBis  abominationibus « 
qudjfiun*  in  medio  ejm  &*  viris  bdbentibm  v*f* 
interitm  diicit  audknte  me  z  Trmfite  per  civitatem 
fiauentes  eum  *   &  percutite  %  non  parcat   oculm 
<uefterf   neyue    mifereamini  :  fenem  >  ddoiefcentu^ 
inm  y  &*  ntirgin&m  %  p^rvutum  >  <?*  muikres  in* 
terficite  uftue   *d  intemechnem  -  Omnem  *utem\ 
fuper   fuem   niieritis  Tbau  >     figrium   crucis  ia 
fro0te  t  n*  occidatis  »  &*  *  fanSmrk  meo  incipi* 
te  ♦    Ecce  clare  ofteadic  figno  Thau  »     %nam 
cracis  repr^fenttaiate  ^Jignatos  in  fronte  amor- 
tc   liberari  ,  alii*   interTcQ:is  *     Quod   Danici 
prophcta  de  paffioae  Chrifti  futuraprophetiam 
acceperit  ,  tcftatur  id  e viden ti flime ,  qaod  an- 
getb  Gabriel  Danieli  dixit;  Scito.>  &*  animad-  C 
<verte  db  txitu  fermonisr  ut  iterum  ddificetur  Hk- 
■;  rufaiem  *    uf^ue  *i  Chrifium  bebdomades  fiptm  * 
O*  bebdpthddes  fexagintd  dud   emnt ' :  &*  rurfum 
adificabitur  fi*te*\  &   muri   in  angufti*  tempo- 
rum  .     Mt  foft  bebiomades  fixagint*  duas  occide* 
tur  thriftus  *,   CT  mn  erit  popuim  ejus  ,  aui  eum 
negaturm  ejt  >  &  chitatem »  cr  fmflu&ium  iiffi* 
pabit  populus  cum  duce  t&nturo*  Mt  finis  efmwa* 
ftitai  »  W  pofi  finm  betti  ,  fiatut*  defolatio  *     Jt* 
his  ye^bis  prophetige  ,   defcribhar  temptts  futu- 
rum  Chriffiiventuri^  &:  <juo  tcmpore  pa _furu$  fit  ^ , 
SeptuagM-ta    hebdomadae  conficiunt  annos  qua«, 
dringeatos  nona^inta» 

H*c  ex  majoribus  prophetk  paucttia  >  inftU 
t.itum  de  prged.aionibus   pafBonis  Chrjfti  fatis  D  yfe#'j-  per  reiettsptioneni  ,  q uk  eft  in  Chrifio  Jefui 


eum .  Erit  enim  refpeclus  ex  firmonibus  tjus '..  H*c 
to%it*<uerun*  &  etramrunt  *  Extfcdvit  enim,  ilh* 
mdiiti*  eorum ,  &  nefcicrunt  facrament*  Dei .  Quid 
his  aperdus  dici  potuit  a  prophetis  de  Chrifti 
moxti  i  cj««  nott  tam  futura  prsedici  >  quiim  pr_e~ 
terita  narrari  videnrur  ♦  Paucuia  itaque  <ju«  ex 
muiti$ collegimus ,  §_  multo  plura  reiiqaimu$  bre- 
vitatis  ftudio  ,  vo$>  quiefo,  patres  fandiffimi» 
alacrianimo  fufcipite ,  <^x  veteri  reftanaentp ,  iti 
teftimonium  futur_e  paffionis  Chrifti  * 

Ip  novo  teftamento  quafi  paffinii  lieet 'yid-irei 
&r  legere  pracdiaioncs  >  _juibus  Chriftu»  dilenis 
verbis,  tamjud^6s>cjuamdifcip«}b$>  paffianefn 
fuam  docuit,  qaas  cumfeiamusvbbix  fati$  eff^ 
eKploraas,  fpontepraetermittituusf >  utfinemaii^ 

3amdQ  primaarticqioimponathiis,  &  ad-ecun«:- 
um  veniamus,  qaooftenfuri  fumus»  ficut  pro^ 
miftcmis  »  quam  neceflaria  nobis  £uerit  Chrifti 
paflio.  Porro  ut  nos  attentius  &  iaetius  de  hoc 
dicentes  audiatis,  de  tertio  articulo  nihil  prof* 
iu.  dtcemus .  Qut  de illo abmide quippiam  difcere 
velit  >  legat ,  q^ae  capite  vigefimb  nprta  Ubri  quar- 
ti  decelebrattoriemiffarum  nos  fcripfimus . 

Qui  cognovit  nos  dmn^s  nafci  lllios  ira?  ,   Sc 
fer^os  peccati  &  dtaboti »  facilje  int^Ijigit  >  qiiam 
Chriftipaffiofttentnobis  neceffifiat  omms  cnita 
fcfc**verunt9  atfcribit  B- Paulus  ad  Roraanos  j&  &>«kf? 
c$mf  ghria  Dei  \fufttfic*ti  $ratis  per  gratiam 


$*pten*  H 


faperque  demonftrant  .    Si  Uceret  f^r  tempo^ 
ris  opportuoit atem  >   illud   idem   confirmartm 
aliorum   prophetarum   (  quos  minoresa ppfella* 
mus  )  teftimonik:   Verumtamen  quia  tempofis 
habe-ida  eft  ratio  »  minime  convenit  per  fm- 
gulps  difcurrerev   Sit  igitur  vobis  unus  2^a- 
chariai  prophcta  pro  pmntbus  teftis  paffidais 
Chrifti  »  qui  dc  Chrifto  loquens  ait :  r*<t  f «icv 
fu*,t  in  fan%mni  jtftammti  tui  emififti  vinftos  ims 
d*  Ucu  >   tn  f«o  m*  efi  aqu*  \     E*  appendemn* 
merceiem  meam   triginm   argenteh  v    Et  dfpicien* 
aimt  >  qutm  confijcemnt  .     Et  pkngemtumplan* 
Su  f  $t**fi  faper  unigmttum  >    &*  dolebkfst  fuper 
eum,  ficut  doleri  fiitt  in  morte  primo$initi.:Mt  qtiii 
funt  pl*%*  ifid  in  medio  manuum  tuarum  f   $t  H- 
cet  ,  bis  pla%atus  fum indomo  eorum  >  fui  dWgc- 
bant  me  .     Frame*  fufcitare  fupet  paftorem \  meum> 
&  fufer  mrum  cohdifnCemmihi  >    dicit   dominus 
exertituum  ♦     fPmutepaftorm  *    &*   difpergcntur 
ovei  _     Clarlffima    profe^o  furit  h_ec  pajiionis 
Chrifti  proloqala ,  a  prophetmecantata  ♦  Qpa- 
pr^pter  his  fanem  imppnemus  :   modo  prius  id 
quodSapienti^  capite  iecttndo  fegimns  deeare, 
brevitet  retulerimus  ,     Dixerunt  impii  cogitantes 
apuijkiftn  reSe:  Circumveniamus  juftum  >   fuo- 
nium  imttilis  *ft  mbis  >  &  contmrim  eft  ttpzribm 


CuUt+i 


KW*  ?» 


fuem  propofuk  &eus  propifidtorem  per  fidcm  >  in 
fati%uine  iffius  >.  Ubi  itaque  wnit  pienitudo  tempo- 
risi  mifit  Deus  fitium  fuum  »  faitum  tx  muiier^ 
faitum  fubtege  ^  u*  tos  >  fui  fub  lege  eran*  j?e- 
dimeret  :  ut  adopthmm  fitiorum  reciperemus  *  Si 
antem  fiiii  >&*#&?£$ sx  hdreies  quiicm  Dei  >  co~ 
ht^d^imte^Gjky^  tammcompkimur  >  n* ^ ^ ; 
co^l^rifitemm*  0(on  enim*  niifit  Dem  fitium  fuum 
in;p#$qmr  *t  fudi^^ 

mundus per  ipfum*  ftenit  enim  fiiim  hdminis  auare-  fa**fy\ 
r0!*p?  ftiyum  fdccw^  ^mniam  ^^1^ 

ferfhom^emmor^^&  ^b^Mntm  rtfurr*$h 
marfmrunf  ,  ^Ei^iu*  m  ^id^m  omnf$"morim*ur  : 
it^ijSt r  inCkfifto  omms  nfi^cabupfiuf*  Sicut  enim 
pcr:unum  h9^irien^;pfcc*mm  fa  hunt"  mmdumif^ 
navit^&0  pet  p^cdtum  moft  r^  it$  in,, omnts 
homincs  mort  pertrdnfii*  >  i/»  quo  omnes  peccaverunt . 
Ufii^  *4  it$*#*  ?hfm  peccatuni  *'  erit  in  \m%hio 
Teccatum  autem •  n$n  imputkbatur  9y0m  tex  mn 
effit  r  fid  regnanfi*  moh:  *b;  Jidam  >  ufque  *i 
M^yfinr  etUm ■'■&' eoi  ^  fui mnp^c*^0m %  in  fi^ 
mitimdimm  prdwdrttationis  y>£d#  %  l$ui  cft  forma 
fututi*  Sed  nott;  fiiut  detitTru& ::J  H*  &  dwum^  Si 
eninvmius  deliito  muiti  mortui  funt  i  multo  magis 
gratia  Dti  CT.  donum  > yin  gr*ti4  mius  bominis 
Jcfu  Chr0i "-j  inplum  abmduwit  .  Slenim  nnim 

detiGo 


Rcmt$t 


Akko 

ChRTSTI 


B 


$#p       Oratio    a&patrss  comcilii  tbjdenl  habit*.     870 

jonvivifitavit  nas  Chrifio  ,  cujus  gratia  efih  fiilva- 
ti ,  &  conrtfufiitavit ,  £t  tonfidm  fecit  in  c&fefti- 
hus  »  i*  Chrifto  Jefu  ,  ut  oftcnderet  in  faculisfpftrr 
menientihus  abundantes  divitus  gratte  fi*A  *  in  bo* 
pitdte  fuper  ms  ,  in  Chrifto  Jefit  *  Quaprppter  ad 
dile&ionis  opus  excnat  *  dicens  ;  ^dmbulate  in 
diicSiionti  fimt  €T  Chriftus  diiextt  nos  »  &*  t***di- 
dit  fimetiffum  fr$  nabis  obiatsomm  &  haftiam  Dep  , 
i$  udorem  fuavitath ,  Et  cum  fubdit ;  Firi  diligite 
uxores  veftras  ,  $«**  CT  Cfeifim  diltxit  ectlefiam  * 
€P  fiipfnm  trddidit  fro  ta  ,  ut  itlam  fanSifitartt  » 
wundam  eam  iavacra  aqua  in  verbo  vit$  ,  #f  *x- 
itiktrct  iffi  fibi^hrhfam  ecchfiam ,  nanhabentemma* 
culam  aut  rugam  ,  40/-  aliquid  hujufmodi  :  /ei  «f 
fit  fanSa  p*  immaculata  ,  Beatus  quotjue  Joan- 
nes  fcribit  1  Jn  hac  cognovimus  caritattm  Dci  1 
quoniam  ille  animam  fuam  fra  nobis  fofitit;  &no$ 
debemus  fro  fratribus  animas  fonere  %  QaaodQ- 
quidcm  majorem  hac  dite&hnem  .mmo  hafat  $ 
qttam  ut  animam  fuam  ponat  quh  pro  amkis  fuis  ♦ 
Vos  amici  mei  eftis  9  fi  ftceritis  j**e  e$a  praciph 
wbhi  pb  td Chriftus  fe  proponens  in  exempJum 
ac  regulam  >  partoribus  eeclefi^  dicebat ;  £g 0  fum 
faftar  bonus  .  Bonus  faftpr  tmimam  fuam  dat  fro 
avibusfuh*  Esofumbonusfaflor^  C7*  coinofca  meas  t 
€t  to%nofiunt  me  mt#  :  C?"  animam  msam  f$m  fra 
ovihs  mtis  *  Trafttrea  diligit  mt  fattr  ,  quia  ego 
fom  animam  meam  •  Nam  fic  Dtus  dilcxit  mun-> 
dumf  ut  fttium  futtm  uni%enitum  dartt  t  ut  emms 
qui  trtdit  in  iffum  mn  fmat  >  fed  habeat  *vitam 
aternam» 

Tcneamus  ttaque  firma  ac  perpetua  tntmoxit 
tanw  caritatis  erganosbencficinm:  maximequi 
aguoicimus  Chriftum  euchftriftis  inftituiffe  fa- 
cramentum  ,  ut  nos  tam  dileftionis  fuae  quitm 
.paifionis  perpetup  metnores  efficeret  .  Scimus 
cxoniam  diligentihui  Deum  omnia  coGferantnr  in 
honumf  iis  qui  fecundum  propofitum  vocatifuntfan- 
0i  •  TS[am  qms  frafcimit  *  €t  frad$ina*vit  canfor- 
mes  fieri  imapnis  filii  fui >  ut.fi t  ifft  frimogmitus  m 
mnich  fratrilus  i  Qutt  autem  fradeftimmt .,  ho$ 
CT  wcavit  2  tT  quos  v&cawit  >  hos  &*  jnftificavit : 
qms  autem  fuftificavit  f  iitos  W  flotificavit  *  Qt^ii 
ergo  dkemus  ad  hat?  Si  Dtu$  fto  nahis  %  quis  eon- 
tra  ms  ?  Qui$  npt  fefarabit  a  caritate  Dei  ?  fri&u* 
tath*  an  angufth^  anfamet  >  annuditas^  anfm* 
tutum^  an  ftrfitnth »  an%ladiu$}  fitut firifium  $ft  1 
Quia  pmfter  te  mortificatnpr  tota  die  ,  aftimatifu:- 
mut  fient  $yes  occifionis*  Sedinhis  ommhus  y  fufe~ 
tamus  propter  ium  qui  dittxi?  m$  *  Et  beatus  Joan- 
m$  fcribit :  WHioiimei  %  hacjcrih  mhis ,  utmn  fet- 
teptis,  Sed  fi  quis  feccaverh ;>  aivocatum  hafamus 
apstd  patrem  lefum  Chriftum  fufturn  >  &*  Jffe  eft 
frofitiatio  fro  fpeeatis  noftrisx  non  fre  noftris  autem 
iantum*  fed  etiam  fotius  niundi  *  Mamfeftum  eft 
crgo  ,  q#ad  affamit  gratji  Dei  fatvatarh  noftri 
omnibps  hominihut  »  erudkni  nos  ,  ut  abntgantt? 
impktatem*  p*  facuUria  defiderid,  fibrie  grjufie 
p*  pie  rpiyarpus  ih  hac  fecuio  y  exfe£lanttsbeat<im 
ffem  i  &*  adventutti  ghrid  magni  Dti  v  €7*  fat<v*~ 
fhmftrihfuChrifii)  quidedit ftmetipfum  fro  nobh% 
ut  nos  redimeret  ab  omni  inijuhact  ,  C7*  mundaret 
fibi  ftfutnm  aueftahilem  ,  fiSiatmm  bonorum  opc- 
rum*  Btenim  unus  eft  Dsus>  mus  &  mediator  Dei 
tff*  hommum9  homoChriftus  Jefus  9  qui  dedii  redem* 
fthmm  finsetiffum  fro  omnibus  x  cjuemadmodum 
ipfemet  teftatur  Cnriftus  diccns  :  Fitiks  haminis 
mn  venit  miniflrari  9  fid  mtniflrare^  &  dare  ani~ 
mam  redcmptionem  fn  multh  .  Chriftui  enim  nos 
redemit  de  maled0i  ttps »  fa&us  frp  mbis  matedi- 
8**m  •  Quia  fcriptum  e&  ;  MahdiSus  omnis  qui 
pendtt  in  //gaa  :  &t  in  gentibus  benedtfth  *4brah* 

Oo     %  fieret 


ddi&o  mm  regnavit  fer  unum  :  multo  magis  *h-  A 
undantiam  $ratia  &  donathnh  9  (T  jufiitia  atci- 
ficntes  in  vita  regnabunt,  ftr  unum  Jefum  Chri- 
ftnm  .  Jfeitur  fitut  ddictum  in  omnes  homines  in 
eondcmnathwm ;  fit  €2*  per  unius  fufiitiam  i»  $m- 
ms  homines  in  juftificatinnem  vit/t*  Sicut  enim  ftr 
inobedientiam  unius  hominh  fetcatpres  tonftituti 
funt  muiti  1  ita  &>  fer  unius  obedithnem  ,  jtsfli 
confiimentiir  mutti.  Et  ita  faBum  tft  %  ut  ubi  ab~ 
undavit  detittum  ,  fuferabundavit  ip  gratia*  fer 

£»h*  %*  Jefftm  Chriftum  >  de  quo  alibi  fcribit  beatus 
Paulus.  Eum  ,  jni  modica  ,  $uaw  *n$eti,,  mim» 
ratm  $ft  >  videmus  Jefum  frofter  fafltomm  mortis% 
%hria  &  homre  coromtum  ,  ut  gratia  Dei  fro  om~ 
nibus  $uftatet  mortem  »  Pccebat  tnim  eum  f  propttr 
qasmt  G?  fer  $uem  omnia  aui  multos  filhs  in  ih~ 
riam  abduxerat,  au&orem  fatutis  eorum  ferpajfto- 
mm  tonfummari  ,  Qui  enim  fanSificat  ,  €?*  qui 
fanUificatur  ,  <?x  uno  amncs  *  Tropter  quatn  ta**- 
fam  ,  twtt  tonfunditw  fratrct  eos  yacare  ,  dicem  : 
Tfytnciabo  nomen  tuum  fratrihus  meis :  in  medhfc~ 
itefi^e  laudAbo  te  *  Et  iterum  *  *jo  mfidens  in  tum  * 
Et  iteriim  r  em  tg*  &  fW*  mei  ,  %ua$  ded$i 
psibi  Dtm »  Quia  er$o  fmri  tommunhavtrunt  carni 
W  finguini  ,  O*  ipfi  fimiliter  farticipavit  eifdem  : 
ut  ptr  mortcm  deftrueret  eum  fui  habebat  mortis 
imferium  $  id  eft ,  diaklum  :  €r  iiberarct  eos  ,  j ui 
timm  tmttis  fer  totam  obnostU  erant  firvituti  * 
^ufquam  tnim  angehs  affreheniit  1  fid  fimen  U« 
brahf  affrehendit ,  Unde  debuit  fer  omnia  fratribns 
ftmitari  ,  m  mifericors  fieret  &*  fidefh  fontifex  ad  C 
Deum»  Ut  rffrofitiaret  AeliUa  populi  *  Jn  eo  enim  , 
m  qm  paffus  eft  iffi\  €T  tentatusf  fotem  tftp*ei$ 

Jq*»*  p  quf  tentaptur  auxilian  *  Quapropter  xt§&  fcribi- 
%i$t  4  beato  Joanne  t  U  hot  affaruit  filins  Dei , 
ut  diffiivat  ofera  diakii*  Ut  fiith ,  $ufa  ilhaffa- 
ruit,  ut  fttcatutp  in  eo  non  eft* 

Conftat  Itaque  fifium  Dei,  homiaism  faftunj 
fuiife,  ut  fua  paflSone  nos  a  pec^to  ac  diabolt 
viaculis  liberaret  •  Uhdc  ^gnofcimus  fummam 
ac  ineffabilem  Dti  catitatemerganos,  qucmad- 
in^dum  fcribit  beatus  Paulus  ,  dicens:  Vt  tyil 
stfi0  Chriftus  ,  ttim  adhuc  infirmi  efiemus  ,  ficnn* 
dum  temfus  ,  fra  imfih  mortuus  cft  >  Vix  enim 
frp  juftti  fiiismoritur  •  Tfym  pro  bono  forfitan  quis 
audeat  nw*  i  Cammendat  autem  tatitatem  fuam  |5 
peus  in  nohis  :  ^uaniam  $um  adhuc  feccatores  efi 
fimm^  fitundum  temf&s  Chriftus  fra  nobis  mor* 
tuus  eft  ;  Multo  igitur  maih  nunc  fuftificati  in 
fanguim  iffim*  falvi  erimm  ab  ira  fcr  iffum  .  Si 
enim  tum  insWci  effemus*  retpmiliati  fumus  Dea> 
fer  mortem  filii  ejus:  m^lta  ma%h  .moficUiati  falT 
vi  mmus  in  wita  iffitts  \  tfyn  fatum  autm  ^fid 
€f  ghriamur  fo  peo>  fer  dwinum  mftrttm  Jef*fy 
Chriftum ,  jpfr  guem  ttmic rmmiliathmm  acccpimns * 

ifc??!?*»  |t|  eamdcm  fcribit  fcntentiam  beatus  Petrus:, 
dic^ps  :  Chriftmfemei  frt  ftttath  noftrh  mortuus 
efi  t '/Kffiw  P*  tifaftit  *.M  nos  offerret  Itop  •  De 

**jQ4n*4*  qui  carit|tte  Dei  erga  nos  fcribit  beatus  Join- 
nes  :  In  ksc  affaruit  taritas  Dei  ij*  nobh  $  f^ 
nim  ftlium  fuum  unigenitum  mifit  pw$  in  mun*  E 
dum*  $t  mivamus  fer  mm«  In  hot  eft  tarita$9  mn 
quafi  no$  dihxcrimus  Deumx  fid  ^uoniamiffifrhf 
dihxit  potf  €T  mijiifitittm  fw™  fttfitiathnempro 
peccstis  ncftrh .  Et  i>roinde  nos  ad  mutuam  dile- 
clionem  3  Dei  exem^fo  hortatur »  dicen$  :  Ca? 
titimi  ififi*  Deut  dilexit  nas  ,  &  ms  debcmus 
aluttitrum  AiltpH  •  tys  ^uo^ue  Deitm  dili$amus  % 

i7?ty*  i*     portiam  €T  iffi  pri4r  ms  iihxit  t  (jtiemadmodum 
etiam  Pawlns  ait^  dicens  :  Dtu$  ,  gui  dives  eft 
tn  mifiricomia  ,  frofter  nimiam  taritatem  fuam  »* 
qua  dilexit  nos  9  &*  tum  effemus  mortui  feccath  , 
towit*  GeneraL  Tom*  XXXIIl^ 


CnaisTi 


£$b*f.  5. 


¥»*n*  ty^ 


ld$m  iop 


Utm  |. 


Rom>  ftj 


ttjeatft  z^ 


Tfa  z* 


u  Tim,  zf 


Mattb*  20* 


Gahu  |» 


#7* 


R.  D.  Antonii  Monchia.  Demochar. 


Sj% 


A  N   N    O 

Ch&isti 


Jtfo»  j« 


-&o»*_  9« 


&en»  £, 


fieretinChrifto^efu^  nt  pollhitathncm  fpiritus  dcei- A  p$r  cmccm  ,  interfickns  inimhitids  in  femctiffo 

a;^»,     *_»«.   •_?_/_**-_.       Z\.J#___    -#  *.««   *.„£:*    _.„-««*       iV*»**  '    ^n/_    *J   ______»__    n___.    i_-    _r_b/l  -____„_.____  _i_*^__.__  J*___.____  *_-£. 


fiamus  fer  fidemy  faBus  eft  fro  nobis  egenus\  fcri 
bcntePauJo:  SV*V*_$  gratiam  domini noftri*$efuChri~ 
ftii  quoniamfrofter  nos  egenus  faEtus  efty  cum  effet 
dives:  ut  iilius  inopia  %  <vos  iivites  effetis  »  fa&as  eft 
pro  nobis  peccatum,  ideft,  oblatio  pro  peccato 
noftro  ,  ut  Qeo  recouciliaremur  ,  atteftante  ,eo- 
dem  Paulo  ;  Dens  ms  reconciiiavit  fibi  fer  Chri~ 
ftum  .  Eum  enimy  qui  non  mverat  feccdtum  ,  fro 
nobis  peccatum  fecit:  ut  nos  efficeremur  juHitia  Dei 
i%  tpfo.  Eam  ob  rem  ad  Romanos  fcribit  :  *tyhil 
ergo  nunc  iamnathnis  eft  iis  qui  funt  in  Chrifto  Je- 
fny  qui  non  fecunium earmmambulant  <  Lcx  enim 
fpiritus  vitd inChriftaJefH '■>  iiberavit  me  alegefec- 
cdti  &  mortis*  2s£**»  qmi imfojfibite  erat  kgi  ,  in 
$uo  infirmabatur  per  camemy  Densfitiumfuummit* 
tens  in  fimiiitniinem  carnis  feccati ,  &  de  feccato 
iamnavit  feccatum  in  carne ,  nt  juftificath  iegis 
tmftmtur  m  nobisy  qui  mn  fecunium  carnemam- 
bnLimus  y  fei  fecunium  ffiritum*  Qui  namque 
mortui  fumm  feccato  ,  qmmoio  aihuc  mvemus 
in  Jlh  ?  *An  ignoratis  ,  fratres  ,  quk  quicumqm 
baptszjtti  fumus  in  Chrifto  Jefu  ,  in  marte  iffius 
bafris^tti  fumus  :  Confefulti  ms  fumus  cum  ilh 
fer  baftifmmm  in  mortem:  ntquomodQCkrift&sfitr^ 
rexit  a  mortuis  per  ghriam  patris  ;  ita  GT  nos  in 
mvitate  "  *vh*  ambulemus .  Si  tnim  ctmflantati 
fatli  fumus  fimilkudm  mortis  efus  ,  fimul  O*  r<- 
fmreStionis  erimus .  Hqc  fcientes^  ^uia  *vctm  homo 
nofter  fimul  crucifixm  eft,  ttt  deftruatwcorfusfec- 
cati  y  ut  ultra  non  ferviamus  feccato  .  Qui  enim 
mortuus  eft  >  juftificatus  eft  a  feccato  *  $1  autem 
mortui  fumm  cum  Chrifto  ,  creiimus  fkia  fimul 
etiam  mvemus  cnm  Chrifto :  Scientes  quoi  Chriftus 
refurgcm  ex  mortuis  y  fdtn  non  moritur  :  Mors  ilti 
nttra  »0»   iominabitur  « '    Qitoi  enim   mortuus  eft 


ObJd  ftacuit  2?tfo  in  iffo  ommmflcnituiincminha** 
bitare  ,  CT  p*r  e%m  ^conciiiare  omnia  in  iffum  > 
facificans  fer  fanguimm  crucis  ejus  ,  five  qua  in 
terris*  fi<ve  qus  in  cmiis  func*  Hinc  faHumeft  cum 
nos  mortui  effemus  in  ieliUis  9  &*  frsfuth  carnis  no« 
fbrs  t  convivificavit  Deus  fater  cumChriftoy  ionans 
nobis  omnia  ieli&a  ,  ieiens  qmi  adverfus  nos  erat 
chirografhum  decreti  ,  qmi  *rat  contrarium  nobis , 
€?*  ipfum  Chriftus  tutit  ie  meih ,  affigens  ittni  cru-» 
W,  iT  exfolians  frimipatus^  tSt  fotcftates  traiu* 
xit  confiienter  palam  triumfhans  ilios  infemetifjo  • 
Siquiiem  faSus  eft  frimus  homo  ^iiam  in  animam 
miventm  :  noviffimus  *4iam  in  ffiritum  wivifi- 
cantem  *     Trimus  homo  ie  terra  terrenus  t  fecun* 

B  ius  homo  de  cceio  cmlefiis  .  Qualis  terrenus  ,  taks 
&*  terreni  :  <T  qnalis  cmteftis  >  taks  &*  mUfies  ♦ 
Igitur  ficut  fortavimus  imaginem  tcrreni^  fortemus 

:    p*  imaginem  coeleftis  * 

Et  Chriftum  audiamus  diccutem :  Sl  quis  <uutt 
pofi  me  venirey  abneget  femetiffum3  &  totiattru- 
cem  fuam3  €t  fequatur  me.  Debemus  ergo  nos  in<~ 

-    firmhres  ,   imbeciilitatem  infirmorum  fuftinerc  ,   <^* 

.  mn  mbis  flacere*  Vnufquifque  noftrum  froximofuo 
placeat%  in  bomm  ad  sdificationem  •  Mtenim  ChrU 

,  ftus  non  fihi  fiacuit  ,  fed  ficut  fcriftum  efti  lm~ 
froferia  imfroferantium  tibi  ceciierunt  fufer  me  l 
Dzbstiim  Sc  nos  bcnefacientcs  patienter  fuftine- 
fe  injurks  nobis  illatas  .  Msc  eft  gratia  dfui 
Deum  ,  fi  bene  facientes  fatienter  fuftinemus  *     In 

C  hoc  enim  *vocati  fumus  :  Quia  €T  Chriftus  paffus 
eft  pro  mbis  ,  nobis  retinquens  exemptum  ,  ut  fc~ 
quamur  wftigia  ejm  •  Qui  peccatum  non  fecit  t 
nec  inventus  eft  dotus  in  ore  ejus^  fui  mahiicere* 
mr,  mn  maieiicebat  i  cum  pMeretur  y  non  commU 
nabatur :  traiebat  autem  juiicanti  feinjufte^  qni 


Akno 
_Chri£t* 


Cohfiu 


Idtm  2 , 


u  €&r*  rjr* 


Mattb*  1$; 


a*f^*r 


vecdito  (Bz  hoc  peccatum  noftrum  )  mortuus  eft       P^tata  noftra  ipfe  pertuiit   in  torpore  fm  fuptr  //- 

*«  .  #  :  *      *..-  *      *«.     ^v  r*  _      *****  _  ____     _t_    -*_.     _.  *„.     ____  ___^_i^_i    _?____t*_k*__  *       _■_._.  ___*__ 


femeli  qmi  autem  mvit ,  wivit  Deo*  Ita  CT  *vos 
exiftimate  ,  wi  mortms  quiiem  ejfi  peccato  :  <vi~ 
<ventes  autem  Dco  in  Chrifto  Jefu  .  Ityn  ergo  regnet 
peccatum  m  <vefiro  mortdti  cwtpore ,  utobediatis  con* 
ctipifccntUs  ejm  „  Sei  mque  exhibeatis  membra  *ue- 
ftra\  arma  imqukatis  peccatot  fei.cxhtbetewos Deo> 
ianqmm  ex  mortuis  mventes  ,  0"  membra  meftra 
arma  fufiitfa  Deo  ,   Veccdtum  enim  vobis  non  io- 


%numy  ut  peccatis  mortui  jufiitia  <vi<vamw  %  cujiss 
thore  fanati  fumus  •  Si  qua  igitur  confoiath  in 
Chriftot  fi  <fmd  foiattum  caritath ,  fi  qus  focietas 
ffiritus  j  fi  qua  mfcera  miferationis  ,  imftete  gau~ 
iium  meum,pztm  ampliffimi*  Nam  gaudium 
meum  illud  eft,  ut  idcm  fapiatis  ,  ui^iitidem 
caritatem  h^beatis  ,  ut  unaaimes  fitis  omrtcs  » 
itt  idipfum  &  idcm  featiatis,  ut  aihi!  pcrcoa- 


Vbitip 


minetur*  *$$on  enim  fub  lege  eftis ,  fei  ftd  gratia .  D  teatioatm,  neque  per  inancm  gloriam :  fcd  itt 


Mphtfi  u 


Q*i  enim  funt  Chrifti*  mrnem  fuam  crucifixerunt 
cum  vitiis  &  comufifcentiis  .  Quanioquiiem  ca- 
ritas  Chrifti  urget  nos  ,  afiimantes  hoc  :  quoniam 
fi  unus  pro  omnibus  mortuus  eft  ,  ergo  omnes  mor- 
tui  fmty  &*  proomnibut  mortuus  eft  Chriftus  :  Vt 
&  jiii  vivunt  ,  fdm  nonfibi  viv-ant :  fei  ei  qui 
pro  ipfis  mortuus  eft ,  C^  refurrexit  «  Quare  nemo 
fibi  <vivat  <veftrum,  &  nemo  fibi  moriatur  *  Sive 
enim  <vi<vdmusy  iomino  *vWamm  :  five  moriamur  , 
iomino  moriamur ,  five  ergo  moriamur ,  five  viva- 
mus ,  i&mini  fimus .  U  hoc  enim  Chriftus  mortum 
cft  ,  &  refurrexit  \  ut  V*  ntivomm  Ct  mortmrum 
iominetur  *  TS(on  enim  eftis  veftri ,  JEmfti  effis  fre- 
th  magnoi  ghrificate  ,  &  fortate  Deum  in  eorfore 
<vcftro«  Et  in  twwe*  incoldtm  veftri  t?mfore*  con^  E 
'vcrfaminit  fcientes  qtiod  mn  corruftibitibus  auro  vel 
argento  reiemfti  eftis  ie  vana  veftra  converfathne 
faternd  tradithnisi  fei  pretiofo  fanguine  qnafiagnl 
immaculati  Chrifti$  €T  inconUminati  .  Si  i^cm 
in  Chrifto  Jef%  ,  nos  qui  eramus  aiiquanio  longe^ 
fa&i  fumus  ffofe  in  fanguine  Chriftiz  iffe  enim  eft 
pax  mftra  ,  qui  fecit  utraqrn  unum  ,  O*  meiinm 
parietem  maceria  foln>emy  immicitias  m  rarne  fua* 
legem  maniatorum  iecrctis  evacuans ,  ut  iuoscon* 
dat  in :  femetiffo  in  unum  novum  hominem  ,  fa- 
ciens  piictm  >  ut  reconciliet  amhs  in  mo  corfore  Dco 


humilitate  fuperiores  fibi  invicem  arbitremini  s 
nda  quae  fua  funt  fingulx  caafideretis  ,  fed  ea 
quae  aliorum  o  Hu  emmfentite  in  vobis  $  qmi  fitfm  * 
*T  inChrifto^efUi  qui  cum.  in  formd  Deieffety  non 
rafinam  arbitratus  efi  effe  fe  <equakm  Deo  ,  fei  fc~ 
metiffum  exinanivit  formam  fervi  accifiens  in  fimi^ 
limimem  hmimm  faftus  ,  Cir  hdbku  inventus  ut 
homo ,  humilidvit  femetiffum  faflus  obediens  ufque 
aimortcm%  mortemautem  crucis  *  Vrofter  ^uoi  O* 
Deus  exaltavk  illumy  CT  donavit  itii \nomeny  juoi 
eft  fufer  omne  nomen%  %t  in  mmine  Jefuomnegen& 
fictfcdtur ,  cceleftium ,  fmeftrium ,  &*  infermrum ,  0* 
omnis  iingud  confiteatur  %  qnia  iominus  ^efus  ChrU 
ftus  in  glorid  efi  Dei  fdttis . 

Obfecro  infapcr  tos  ,  patrcs  fandilHmi  ,  pcr 
aomen  domini  aoftri  JefuChrifti,  &  per  paflio^ 
ncm,  &  crucem  ejus  ,  quam  hodie  noftri  caufa 
fuftiauit,  utunum  &*  idem  dicatis  omnes  y  non  fint 
in  vobis  fchifmatd  ,  non  dudidntur  inter  *wt$  conrcn- 
tiones.  Sttis  autempcrfcftiiacodem  fenfti,  &r  ia 
eadcm  fcientia.  Non  dctis  occafioncmt  utdica- 
tur  dc  vobis  ,  fdttd  eft  contenth  inter  eos  quis  eo~ 
mm  videretur  effe  mtfor  ,  audiatis  Chriftum  di~ 
ccntem  :  Quicumque  <votuerit  inter  msmafor  fie** 
riy  fit  vefier  minifter.  Et  qui  voluetit  inter  vos  fri* 
mus  ejfe*  eritvefter  fervust  ficut  filitis  hominls  non; 

venit 


uCjira* 


Lm*U* 


Matth.lo* 


$7$       Oratio   ad  paues  concilii  tbidbkt,  habita.     874 


A  NKO 

Christx 

£tt?tf>$. 


$tcphan> 


%."?ttr.  Ji 


»tC«n4» 


t,Car,i|» 


OaUtA* 


thlllfr  %* 


Htht*  M» 


t>«»*>  mhiftr4ri  ,  /i^  miniftrare  .  £$*  *ff  *W/o  w-  A 
ftrumfum>  ficut  U  fu*  miniftrat »  <r  #o#  *jui  rcam- 
&r/pirmiiBaucft  h«c  Chrifti  fenteatia:  0*»#*j 
j«t/i  exaltat>  humitiahitur ,  ^  f »*  /*  humiiiat^  exal* 
tabitur*  Et  h«c  Ecclefiaftici :  j^afo  i»*/or  <?*  * 
htmilia  te  in  omnibus  ,  C7*  w<**»  Deo  invenies  $r4- 
fiUjfe  *  Qpibas  fcatentiis  ftru&us  ac  admooitus 
fummlispaatifcx  beatus  Damafus»  ac  hujus  fuc- 
ccflores  -9  &  praefertim  beatus  Gregorius  ,  fe  fer- 
vos  fervorum  Dzi  dixenmt,  &  uique  ad  noftra 
tempora.  Sciebaat  quocjue  abcato  Petro  prsede- 
ceflbre  fcriptum  effe:  Semores,  qui  m  mhis  funt, 
obfccro  confenior  W  ccftis  Chrifti  paffionum  *  pafcite 
qtii  m  wbi$  eft  gregem  Dei9  providentes  nw  coa£ter 
fedfpontanee  fccundum  &eum%  non  turpss  tucri  %ra* 
$ia%  fcj  voiuntaric :  negtte  ut  domimntes  in  cieris:  JJ 
ftdformafa££i$regis  ex  4nimo*Et  cum  apparucrit  frin- 
cepi  paftomm  ,  perciptetis  immawffibiiem  gtorte  coro~ 
mm*  Abftinebicnus  quidem  facilc  ab  orom  van# 
gloriae  appetitu  »  fi  fcmper  mortificatioucm  Jefu 
Chriftiin  corparenoftracircumferamus,  uttTwU 
U  Jtfu  manifeftetur  in  carnc  noftra  mortaii  t  la  aobis 
vivat,  &loquaturChriftus,  ia  aobis  aoa  tnfir- 
metttr,  fedpotensfit.  l^ametficrHcifixuseft  exirt* 
firmitate$  felviviteKvireute  +  CrucisChrifti  per- 
fccutioaem  pati  acquaquam  vereamur,  fed  c\*m 
Paulodicamusiatrepide*  Mihi  abfitgloriari ,  mfiin 
crme  domini  noftrijefu  Chrifti,  per  qmm  mihi  mun* 
dustrueifixuseft,  GT  egomundo.  Cum  Paulo  vcre 
dicamus*  T^emomihimoleftusfict  Egoenim  ftigma* 
ta  domini  Jefu  in  wpm  me*  porto  .   Suat  hoctie  >  Q 

Suliftud  diccre  poffuut  ia  hac  civitatc,  ficut  hc* 
craodiecoguovimus:  quosc^rtercprobarc  haud 
poflfumus  p  icd ho*  vaide probamus,ajodo  iatcra^ 
cxternis  refpoadcaat  • 

Valeaat  igitur  cmcisChrifti  ad  verf  arii  $-  de  qui* 
bus  Paulus  icribit  ^d  Philippealcs.  M&it*  dmt»- 
Unt^  qms  f$pc  diccbam  vobis,  nunc  mtem  O*  fieas 
dkOy  immkoscradsChriftii  qnommDeus  venxereft» 
tygfori4  in  ewfwfime  ipfomm,  qm  terrem  fitpimt  * 
Pnrtermiffisltaquequain  plurimis^qu^  deChriftl 
fruduofa  paffionc  dici  \\x^ii  poflunt ,  ad  fiucm  pro* 
perodiecndi*  hocunumfubjiciens  exbeatoPauIo 
ad  Hebraeos:  Bepmcntcs  omne  foni***  <T  chcnm» 
ftans    nos  pcct&mm  $  per  patitntitm  turrtmm  ai 


Uem  »|. 


Jdm4* 


cxv. 

VM^Ba  T^OL^tTU  *dB  mwsTBjssmo 

domino  Joanne  cardinafc  Morono  primo  pr<$fiden~ 
te>  €T  ieg4to  fdcri  eoneitii  Tridentini ,  in  cjns  pri* 
m&  eomp&titionc  in  gcnewii  congregathne  dic  Mar- 
iis  XIII*  vtprilis  M?>I»'XIII. 


A  »  NO 

Chrisxx 


Q 


u  o  xa  ftatn  fit  refpublica  Chriftiana ,  pa- 
^  trcs  revcreadilfimi  ,  omnibus  pcrfpicuum 
eft*  NuMus  eaim  igaorat  quanta  iic  religioais 
perturbatio ,  quam  negleaa  ,  imo  prorfus  con- 
tempta  fit  omnis  cccleiiaftica  difctpliha»  quse  bci- 
ia  >  quac  feditioaes  populorum  fueriat ,  atque 
ctiam  auac  fiat,  quas  clades  a  potentiffima  ac 
pcrpetuo  Chriftiaai  nominis  hofte  Turca  fupc- 
rioribus  annis ,  terra  marique  acccperimus ,  quam 
ingens  deaique  pcriculum  aobis  ab  cjus  potca» 
tia  diffidiis  noftris  femper  immineat  #  Has  ob 
caufas  omnibus  ,  uc  dixi,  manifeftas  Pius  1'V, 
pontifex  maximus  boao  confilio  atque  optima 
voluatate  conciiium  oecumenicum  in  haac  civi* 
tatem  convocavit  ,  ut  h  fieri  poffit,  Dco  impri* 
mis  opem  fercnte  ,  rcmcdium  aliquod  tot  ma* 
Its  taveairctur  *  Nam  cum  proptcr  indignaticM 
ncm  Dci  ea  nobis  proculdubio  cveniant  r  fi  ca- 
thoiicas  fidci,  «rvcterisinnoccatiae  puritas  tcvo- 
cabitur,  placatoDea^  &bellaj  &  feditioaesccf* 
fahuats  &immiaeatia  cervicibus  noftris  pericuk 
facilius  repclientur  •  Congregatum  cft  igitu^ 
hoc  concilium  frequcns  &rcclcbcmraum ,  iaquo 
fuat  tot  viri  prasftaatiffimi* 

Adfuat  duo  priacipcs  cardinates  ,  ^  nobih- 
tatc^  ftoaiaibos vtrtu«ibusiafigae$,  Adfunt  iU 
luftdffimioratorcs,  ^tC^reaBjnajeftatis,  &tot 
maHimorumreguma  liberarumcivitatum  ,princi- 
pumque  ac  uauonum;  Adfunt  ctiam  toc  pi^fu- 
lesegrcgia  do&rina,  fped:ata  vitas  probitate»  & 
fapieacia  quadam  ccelcfti  pr^diti  .  Nec  defuat 
compiures  cxcellentiffimi  theologi  ,  ac  doftorcs 
pcritiffimi,  omnes  viri  omai  kude  digni*  Coa- 
gregato  autem  hoc  coaciiio »  cum  ;am  ca  trafta- 
reatur  ,  quac  ad  fufceptum  negotium  pertiaere 
videbaatur;  Ecce  in  ipib  curfucrcpti  funtaobis 


propofitum  nobis  certamen  $  afpicientcs  in  aiictorem  $  duoprudeatiffimi,  verequc  iUuftdifiau  cardina- 


fidei*  CT  onfummatorem  feftm%  qtti  propofito  fibi 
gaudio  fttftimit  crmem  ,  confufione  contempta  ,  at~ 
fue  U  dexterafedis  Bei  fedet.  s\ecoptate  enim  eam 
fttf  talem  fufiimit  a  peccatoritn&s  &d*verfum  femetip^ 
fum  contradiBiomm  *  ut  ne  fati%emini  animis  mftrh 
deficientes  *  Ityndum  Wtm  »f^m  ad  fanguinem  rem 
ftiiitHs  adverfnm  peccatum  repugnantes  *  Exeamus 
Igiturad  mm  extr*  cafim  »  improperium  ejm  por* 
tantts*  %tyn  mimhahemushk  eivitatem  manentem <, 
fdfuturaminquhimHs.  Teripfum  *r%obffcramushi>- 
ftiam  taudisfemper  &co,fm$tum  tahkrum  cmfitentium 
nominiejus*  Hahentes  ergo  fontificem  mapsum  >  qui 
penetravir  ccehs>  Jefum  filium  Bei  $  teneamus  jpei 
noftrd  ewfeffiomm  *  ^pn  mlm  hahemus  pontificem  , 
fui  non  poffit  tompati  hfimitatibus  noftris  *  tenta* 
tum  autem  per  omnia  pro  fimititudine  ahfque  pecta- 
U  *  Meamm  erjv  wm  fidutia  ad  thronum  gratte 
ejus*  m  mifiritordiam  tonfiquamut*  &*&t4tiam  in- 
wtntimus  in  duxitio  opporrum  ,  S:  dicamus  om* 

Chriftc,  ave,  fpes  uaica? 
Hoc  paffiofiis  tempores 
Auge  piis  juftitiam  ? 
Reiiijue  dona  vcniam*  Atnen, 


CondL  Qenerah  Tom*  XXXIII, 


les,  Mantuanus^  dc  Seripandus  ,  quorum  mor* 
tem  non  fine  magao  animi  dolore  ad  memorum 
tevoco  x  Naai  etfi  cos  felices^  beatofque  futnro* 
efleexiftimcm»  quiafcriptum  eft:  Beati  uMrm',^.. 
qui  in  Botftino  morimtur  ;  doleo  tamen  ,  8c  rei^ 
publicaBcaufa,  qux  eottim  opera  his  temporibu$ 
maximeindigebat*  &rmea,  Nam  uirique  corum 
familiaritate  ac  neceffitudine  conjuniaus  eram» 
Accepto  nuacio  t^m  acerba  mortis  iJIuftnffiml 
Maatuaai  furamus  poatifex  cum  facra  cardina- 
liumcoctu*  mc  Bsvirtute,  «r  ceteris  omnibus  rc- 
bus  longe  inferiorem  iilf  fuffecit  t  adjiiaxitque 
ad  haaclegatipnem  coactliarcm  revereadiffimum 
cardia^Iem  Navagerium ,  virum  multa  cruditio* 
nc  &  prudeatia  ciarum  *  Verc  dicam  ,  patrcs  7 
quantam  Hcuit,  quautum  potui ,  hocoous  rccu- 
favi  >  ejas  gravitatcm,  &  virium  mcarum  imbecik 
litatem  retormidans.  Sed  quidf  Hunc  timorcm, 
vincit  obedienti^;  ncceffitas  ,  Parendum  foit  vi% 
cario  Chrifti  t  qui  Petro  >  &.cjas.  fucccffaribus 
aves  fuas  pafccndas  »  regendafque  commenda^ 
vit*  Huc  igitur  juffus-veoi.  Ad  Caefaream  quir 
demmajeftatemnuncprofefl;urust  fedmoac*  Deo 
dante,  indereverfurus:  ut  cumiUuftriffimis  coU 
Iegis,  acdominismeisicgatis,  eaquaeadfafutem 
popularum,  ^d  cccicfi^  fplcndorcm,  adChtifti 
Oo  j  gloriam 


A  N  K  O 

Cuisti    *gam 


875  &♦  P*  M»  Christopkojii  Sanctotjsh  Burg,  %j$ 

gloriam  illuftrandam  pettinent  ,  ttna  vobifeum  A  bem  per  tynmnidcm  invaferat,  mortuam  tedivi 


2#  ?&r*  |- 


Ac  ut  cetera  dcfint,  duq  eerte  praeeipueme- 
cum  affero.  Alterum  optimam  vofuntatem  fum- 
mi  pemtifieis  c^rtam  &  exploratam,  qui  nfhil  ma- 
gtsoptat,  hihi!  seque  ww,  qoam  ut  do&tina 
fidei  ab  haerefibus  repargetur  :  mores  corruptr 
cmendentnr:  abufus  tollantur,  eomm&dis  acnc- 
ceffitatibusprovinciarum,  quarolimmaxima  pic- 
tatefjtirttertt&t»  cotifulaiur:  Paxdenique  &unio 
etiam  etfm  adverferiisLomtubus  qtiantum  fieri  po- 
terit  ,  faiva  ptetate ,  atqtfe  £poftdice  fedis  digni- 
tateeonftituatur*  Altehjm  quod  affero,  efthuic 
noa  diifimile  >  propehfam  voluntatem  meam 
ad  ea  peragenda  ( 0eo  adjuvantejquae  fan&itas 
fua  verbo  pmcepit.  Itt  hkcenimomneingeaium  jj 
wtum,  quamvis  petetfiguum  ,  omnem  opetam  , 
gt  indufttiam  coltocabo,  qtue  rcs  quantumftu- 
&umfintaiiaturae,  p^itres  fApientiflimi ,  inmanu 
veftrafiiunVeft.  Nam  prudentia  veftra,  doftti- 
naveftray  au€toritate  etian*  v^ftra  hbc  eoncilium 
ad  booum  &  optatum  ftnem  perduci  poterit  -, 
Quamabrcm  vds »  patres  ,  omni  hottbre  digni 
hotior  ,  &  per  Peum  Immbrtalem  obteftor  » 
ut  temofcis  cdntentiorubusatque  dffeordiis,  quap- 
magnum  orbi  Cbriftiaao  offtndiculum  pmhent, 
remotisqu^ftfonihus  Inutilibus  ,  quas  non  ad 
ttdiSeationem  fidci,  fed  patius  ad  fubverfioftem 
audicntium  >  ad  tempus  fruftra  conterendum  fa-* 
eitmt  ,  ea  fetio  ,  at  fedulo  agatis ,  qu#  m&timttic* 
ceffaria  funt  :  iliud  diligenter  auendentes^  ne  C 
feientia?  vtrttbyeum  inter  vos  fint  totdo&ifiimi 
viri,  abliiimiiitatisportitejkiamins  Jnhocenitn 
negodo  Dei,  muhaoptiseft  prece»  maxima  hu~ 
iftilitate -,  quia  P.eiis  fuferbis  refifik  ^  kumitibtos 
atitcm  ddt  pwfamz  qaod  fi  humi!e^>  tinanimes, 
ac  concordes  fu«riti$  *  duce  Spiricu  f^ndo  ,  om- 
nia  bmt  &  refte  peffitfetis,  Fruftum  uberrimum 
ceclefia  Dei  ex  tot  periculis,  iongh  "iti netthus, 
laboribus  ^  impeafis  veftris  perctpiet  .  Et  vos 
kimen  quoddam  magnum,jfefclariffimam  fcbn^ 
ti^e  ,  &  doftrinse  accehdetfc,  %x$w  in  altocol* 
iotabitis  v;  Ad  qudd  naA  fohm  ii  ^ui  nuac  vivunts 
ftd  etiam  pollert  curfttm  vitas  dirigentes,  tutif- 
fimum  falutis  portum  facillime  tWebuat  :  Deus 
sutem  propter  vos  ma^imelandabitur^  Srglork  D* 
ficabitur ,  &  vos  ejurdem  faudis  p^rtkipe^  mm 
irihac  yita,  &pdfthaacvitam,  gloriato  immbr- 
talitatis  immarcefcibilempercipietu. 


C  X  V  I; 


CQHOIQ    A*   ¥>AT$rs   M  JtG  I  S  T  I{I 

Ckrlftttfhm  }m&Qtifii  ,  Wffuni  ,  Burgtnjis  >  t>r- 
dinis  tremttmum  divi  ^iuguflim .  t>e  fignis  wem 
ettUfi^  Ainofcend*,  kaifit*  di  f&trQfmB&in  mcu- 
mtnkam  fynadum  Tridtntinam  ■,  dtiln3ftit&  terria 
*}mdrdgefim&  uOhXitu 

Qtt  o  T 1 1  s  mecum  tacitus  hufus  nbftri  tecuii 
calamitoia  tempora  recoJo ,  ifiufttiffhm  fc- 
disapoftolicaele^ati,  oratoracIarifRmi,  anima^ 
^umpaftoresvigilantiffimi:  «juoties  ferpemisan- 
tiqui  afpeftum  pcrmcidfum^  viruientumtjut  affta- 
ttrm,,  qni  univtrfaspeneChriftiarii  orbis  provinr 
dans  infccit  »  perpendo  ,  vidert  videor  iSIorum 
femporum  miferrimam  Faciem?  quibUs  arite  feliciiw 
fimumChriftiadventum»  immanisiile  totiushu- 
man^natur»  hoftUi  atque  inimieus,  totum  op- 


vamapparere»  Videre,  inquam,  videor  idipfum  CHRim° 
inimicum  acriter  faevientem  ',  atqut  eo  acrius  »  1$$;t 
quo  eft  citins tyrannicnmejiuimperium*  Tibftris  Jf^ns, 
cervictbu^excuticndum*  Quis  non  animadvcmt 
calamitatp,  cxdcs,  &cJadcs,  quibusumverfiim 
orbem  kvojvit?  qub  non  confideret  hullumpe- 
nt  orbis  tradumeiTe,  in  quo  non  Sinoh  incen- 
dia  jadetf  inquohdnomnia  verfa  ,  labefadata» 
&  propemodum  e^tinfta  fint  ?  Omnia  pene  du 
vinahumanaque  jurafublata,  pietascxplofa,  re- 
ligio  commaedlata,  (acramcntaconvulfa,  ecclc- 
fm  fan&iflimi  p.aftores  >  non  ejz&i ,  fed  trucidati , 
templa  auguftiffima ,  ars^que  facratiffim^  ,non  &i~ 
rutae  ,  fed  ianguine  madentes  ,  fpetflatitar.  Et 
quod  omnium  ell  longe  graviffimom ,  tot  anima- 
rum  d^piorandam  ad^o  evaftationem  quis  non 
«bemmis  lacrymisprofequatur?  Qui^fi  tempor^ 
temporibus  conf&rat  ,■  npn  judicet  hx$  noftra 
perinde  iugenda,  atque  ilia  quibustyrannuspec 
totum  terrarum  orbem  Ionge  lateque  domina* 
batar? 

Vcrum  ficutpatresilliprifci,  eaunicaexpe^a- 
ttone,  damtta  otnnia  Jevius  ferebant,  guod  brC- 
vi  adfuturum  ipetarent  diri  tyranni  vindieem  » 
atque  ultorem  Chriftum  *•  ita  etiam  orbis ,  qui 
d^monistyrannidem  esrperhUr.,  (qu&novis  quo* 
tidie  acceffionibus  augctur,  atque  tovalefcit )  in 
hoc  tamcn  nno  fpem  omnem  defixit  fuam ,  cogen^- 
dam  nimirum  forealiquafldofacrofand:am,  mcu- 
mentcam  fynodum  ,  cujus  infupcrabiJi  virtote 
%c  potentia  ,-iiniverfi  darmonum  ftratagemata  »;. 
atque  hacreticorum  machinamenta  fuperaftda  & 
evertenda  eflent'.  Q?od  tanco  defiderio  efftagi» 
tabant  omnes  ,  quod  unum  ad  teterrimam  pe- 
ftem  ,  pcr  totum  terrarum  orbem  pervagatam 
fupererat  remedium  id  primum  divirio  corifilio  ^ 
d&indg  ianftiflBmi'  pontificis  Pii  IV*  pietate  , 
ftudia,  aediiigentia*  ultro  bblatum  eft*  Affat- 
fit  |ata  tempus  illuddiuanobu  exoptatum,  quo 
diVinopraEfidioacveftro,  fan^iffimi  patres,  ftti-, 
dio,  &  diiigentik  hdftes  devidcentur  ,  d&inone$ 
cxpellentar  ,  fcfffaque  dogmata  refarciemur  \ 
Sicut  namque  Chrifeus  humatiam  induens  na- 
tbfath  t^rannum  fuperavit »  ac  de  e^  gfbriofiif- 
fimam  vi&oriam  ,  tritimphumque  pf^cJamm 
tftpotmh  i  pari  quoque  modt>  fpdnfa  ipfiu^ 
ecdefia  ja  unum  congregata  ,  d<fcmonum  virk 
bixs  fuperatis  j  h«greticorumque  dogmatibus  eje- 
&h  *,  triutephiim  plr^cfariim  ,  flobifq&e  fum- 
me  neceflariiiiii  relatUf^  eft«  Qtiader«r,  patrei 
iandiffimi  ,  duo  in  hac  oratidne  dicenda  fuicc* 
pi ,  Princigio  dasmoni^  in  ftkbilienda  fua  eccle- 
iia  fummum  ftudium  oftciidam 'l  Seeundo,  qua- 
tuor  fignaprimarjer  quibusvera  a  falfa ,  legiii- 
ma  ab  adurterina  inrernofceridi'  eft  eeejf^fia  ,  t% 
ipfius  hodierni  eva.agelii  contextu  deprompta  , 
ob  o£uia$  poncmus  ♦  Vos  3  patres  ampliffimi  p 
pro  humanitate  veftfa  qua?  fumma  eft,  oro  at- 
<jife  obteftor,  ut  me  dum  hsec  perfeqitor  ,  bcnf^ 
gne  Sr  attente  audiatk  ,  fbturum  fpero,  ut  hac 
hUntittitate  recrratus  ,  fufcepti  mufteri^  magni- 
tUdini ,  cui  me  impumt  agnofco ,  a Jlqua  ex  parte 
fatisfaelam  * 

Cum  ab  otbe  condito^  ftrpentfs  antiqiu  ftu- 
dium  id  f«erir3  utnovumlibipopulum,  novtim 
rcgnum  ,  novam^ue  eccJeftatn  erigeret  ,  atquc 
exa^dificaret  :  ubi  ^rteceps  fccptrum  6c  cJavom 
tenens  ,  edidta  obffrVahda  daret  5  ac  tanquam 
orbis  fupremusiiaperator,  debitum  fibitributum 
ab  omnibus  acciperet :  denique  uti  Deo,  fummum 
honorem ,  &cultum ,  cundiquc  mortales ,  immor- 

taief- 


*77 


AD  PA7R.BS   CONCILI  I    TlUDRNT.  HABITA 


878 


A«H& 

Chrjsti 


talefque  impenderent  :  nihil  eoftim  gttfc  ad  du  A  cto,  filiiDei&nominaremur»  &cfleat.  Quam 


yw.  '** 


vinos  pcrtincrc  poflent  honores,  otnifit  ♦  Intui 
tus  fueratinitio  Deum,  thronum-  foHumqucii* 
lud  fuptcmum  oeeupantcm  :  uhde  nimium  ftbi 
indulgeas»  ae  Itice  propria  deleaatus  1  in  Dei 
negle&um  prolapfus eft ,  thronumque  faum  fuper 
aftralocanuum,  &divinum  fibi  honorem  decet- 
nenciom  cupivit.  ^£fiendnmy  inquit,  in  tctt%m% 
€P  fnftt  aftr*  t>ii  cxxltafo  fotitim  mettm  ,  <T  fmitk 
muhiffimo.  Sedtalfusopinione  fua  (nequcenim 
m  ccelo  incxhauft»  1  effreoatsequeiffrfius  ambitioni 
locus  erat )  alia  via  tertarum  orbcm  aggreflus  eft  - 
Probc  ftoverait  ptintepi  iile  tenebrarum  ,  homi- 
ncm  humo  a  Deo  exdtatum,  tnaximubeneficiis 
oraatum,  ut  quamvis  gravi  ilia  eorporis  mole 
conftaret*  ineoeiitum  numerum  ,  ft  divinae  legi 
obtemperaret,  adfcribetetur  -  Ne  itaque  in  ejus 
k»cum  furtog&retur.,  quo  ft  dejefium  fciebat  ,  ia~ 
ternecinum  in  homiaem  eaercens  odhim  ,  illius 
interioiendi  ,  ac  funditus  evertendi  confilf  utn 
ccepit.  Ut  quem  Deuspr-eeepto  in  officioconti- 
nere  ftatuerat,  in  fua  caftra  mobedientia  perfua- 
fa,  pertraheret,  Vidit>  Deum  Jegesimpdfuifleji 
leges  &  ipfe  tulit;  facrifidiseoli»  8c  piacari  fo- 
lere  ,  ipfe  iibi  cultores  ihvenk»qui  teterrimasttiam 
crudelitatis  q*rem<*nias  ederg  non  dabitarent  t 
ita  ut  frequentiffime  humano  fanguine  arasim- 
buerentu  Rhodiiy  qut  propterdocfhiham  in  Mi- 
nerva*  tuteia  effe  credebantur,  hominem  Satur- 
no  iaeris  anniverfariis  immoiabant  *  Et  Graeci 
ferma  omnes  piaCuium  Credebant  ,  fi  ahtequam 
in  aciem  prodireht  *  non  humaha  c*de  aras  atque 
templa  funeftarent  •  Romani  Hcet  raro ,  aliquan- 
do  tamen  humanis  hoftik,  Deos  placandos  effe 
ftatuebant .  Ut  hic  Seythkam  illam  Dianam  * 
numquam  crudclttatc  fatiatam »  8c  alia  ffeva  nu- 
ttiina  praetermittam  .  Satis  conftat  Phoeaicise  prin- 
cfpes  ia  magnis  reipubiicas  calamitatibus ,  folere 
unum  ex  liberis  qtiem  habereht  eariffimum>  ut 
hoftiam juguiare .  InSyriapat*entes  omni  pietite 
repudiata  liberos  fuoi  igni  confecrabant  .  Sed 
quidmororrccenfendo  ea  facra ,  qit&  dacmonum 
impulfu  in  cacde,  &  fanguine  verfabantur^  cum 
hiftoriae  penenihij  prseter  nefaria  facrifitia  fo-: 
nent  ?  Agnovit  kem  fatin  Deum  per  angelos ,  St 
prophetasg^intes  fope  aHocutum>  quibus  intef* 
nunciis  deipfius  v^iuntate  fierent  eeftiorei:  ipfe 
itmiliter  per  idaU  rWp^nfa  dedit  -  Atque  hoc 
quidem  nomine  ift  multil  otbis  paftibusccleber- 
rinta  Deorom  tcmpla  >  (  ^uae  recehfere  longum 
effet  )  erexit,  quofereomnescertatimutad  prae- 
fcntiflimum  numenconfugiebant .  Cokbant&iti 
tnaxima  vencratione  habwantur  vates  .  ac  divi- 
natotes^quibushaBCarcatiacommunicaricredebant* 
Erat  apud  gehtes  ceiebre  quoddam  hominum  ge* 
nus  ob  hanc  ipfam  cum  diis  immottalibtis  Con« 
fuetudinem*  Apud  Gallqs  Druydae,  apudGhai^ 
daos  Magi ,  apud  Indos  Bfachmanes  ,  qui  oftt- 
nes  mcndaciorum  magiftri  s  ad  vaniffimum  quod- 
que,  adeoque  impuriffimum  fupetftttionis  genus 
eas  excitabant,  &  hdrtabantur*  Hujufmodi  pro^ 
phetas  illis  demandavit»  qui  fuamccclefiampro- 
pagarenc  • 

Sed  neeKternagefttium,  barbararumquenatio^ 
num  refetendd  fermonem  protrahamus,  kd  artcs 
quas  fatah  hoc  infeliciflSmd  sevo  exercet  ,  attin- 
gendo  potius*  quam  e^plicando»  reliquutft  ora- 
tioni^decurfum ,  convertamus  -  Novum  fapientia 
divina  ecctefise  reftautandae  modttm  efccognkrat  * 
ut  veniente  Filio  Dei  quem  caput  fuper  omnem 
eccIefiamxonftitutuifhtcftaturPaulus,  ea  imitate 
h  Ulam  iibi  copiilaret  ?  quapt«c3aro  affe^i  benefi?- 


ris  fint  diverise  nationes  ,  fanguine  disjundae  5 
coftditionedifpares,  locisfegregatae,  aclongem- 
tcrfefe  ditlitse :  pofteaquam  tamen  in  unitate  fidei 
congmgataefunt,  utfubChnftoimperatore  mili- 
tefttf  omncsrepenteeoagnationis,  ^propini|iui^ 
tatis  vincuio  aftringuntur >  ut  ad  ^uemdam  divmi- 
tatis  gradum  i  atque  amj&litudinetn ,  qud  immor- 
talcm  Dcum ,  patrem  nominare  poffint ,  accedant. 
Quisoratiohe  tantum  beneficium  compiefti,  ttut 
menteconciperepoteritf  Quis  agnationem  filio- 
rumDei,  abipfo  fiiio  partam,  fuoque  fanguine 
conteftatam,  &a  patre  fupremo  Coniignatam  dif« 
foivere  audebit  ?  At  veterator  ille  ceelefiaeDd  op- 
pugnator  ,novum  hunc  cccJctiit  rcparandas  modum 

g  confideransj  nova&ipfeftratagcmatacommehta~ 
tuseft,  quibusDeieccIeftamquoadejus  fieri  pof* 
fct,  Vaftaret,  atqueerueret;  fuamque  majoribus 
incrementis  reficerct,  ^  inftauraret ,  Omiflas  facia* 
musbarbarasnationes,  majorempartemorbis  oc- 
ctipantes,  quasdilatato  imperio  tyrannus  poffidet, 
acgubettiat  •  Omittamus  quoque  peccatorum  my- 
riadcs,  quaripfe  in  ecclefisecaftrisfovet ,  &:alit  * 
Videamus  tameh  quibus  anibus  in  hoc  Chri- 
ftianitatis  angulo,  fuum  dilatavcrjt  imperium  . 
Si  cpnferamus  caput  capiti,  propagandi  modum 
propagationis  ftudki  ,  incrementa  noftr^fe  incre- 
mcntis  ipfius  t  quid  non  invenire  Iicet eorum,  quae 
in  catholica  gefta  funt  ecclcfia  ,  ab  ipfo  fatana 
eftigiatum,  atqtte  expreflum  ?  Adeo  quidem  ut 

Cquampiurimi  ventatis  fimilitudinedeiufi ,  infce- 
diffimam  errorum  feotinam  miiere  probpfi  fuc* 
rint*  Animumadvertite,  patres,  modumftupen* 
dum ,  (  miraculum  potius  dixerim  )  haud  fatis  pro 
dignitate  celebratum :  qUO  Deus  univerfum  orbem 
ad  fuant  fidem  vocavit  .  INIon  ut  tant_e  moiis  & 
xnaghitudinisdpus  fabricaret ,  magiftros  omni  di* 
fciplinarum  gehereiaftrudos,  ad_civit  .*  fed  duo-- 
dccimignobiles,  indoftos,  nonhumanac  fapien* 
ti*;  verbis  inflatoSj  fcd  Spititu  fanfto  afflatos  t 
non  atmis  corporeis  muftitos,  fedVerbi  Deigla^ 
dio  atmatos:  non  copiis  undique  aerecolieais» 
fedhud^sy  defpeftos,  omniquehumano  deftitu- 
tos  pr^fidio  -  Atque  hi  quidem  taht^  Mhimi  ro- 
bore  Orbcm  aggrefli  funt,  ut  brevi  pene  totum 

D  Chrifti  fide  compleveriht  •  Adeo  fahe  ut  dedae* 
monibus,  dedeorumftathis,  deipfisprineipibus 
atquefuthmis  philofophis  muddido&oribuspar- 
ta  vidofia  1  nihii  praeter  Chriftum  ,  &  hunc 
crucifiium,.aut audiretur,  aut  coler^mf*  Et  ut 
hahc  fidem  perpetuo  cohteftatam  nobis  relinque- 
reht ,  non  dhbitarunt  fefe  ih  ckdein ,  &r  flammam 
-ultro  &  libehter  objicefe »  Tyrahni  cruciatus ,  vcr- 
bera ,  cruces ,  uhcos ,  S.-inaudha  torfticntorum  ge- 
nera,  necemdcniqueek  Cohftituebant :  quo  fah- 
ftiffim^religiohismemorknii  exeordm,  &  om- 
nium  animisdelerent:  nuili^tamennequeminis, 
neque  terroribus,  nec  e^quiliriffimis  fuppliciis, 
Chriftiaha  virtuij  frahgi  aut  debilitari  potuit  . 
Cumque  tcrrotes  ,   atquc  adeo  tormehta  defice- 

E  rcnt:  illi  tamen  Hetoes  invifti ,  ih  eadem  femper 
mentis  conftantia  pefmahferUnt  •  O  virtusanimi 
cximia*  O  caritas  qtiavis  ficma  acic  ihiuperabi- 
lior-  Quid  jam  mdgnificehtius  dici  >  aut  animo 
concipi  poteft  *  Ndn  modo   ptimorum  fundato- 


A    M    NO 

Chhisti 


tum  iangtnne,  praeclarum  hoc  e^clefise  femen  ir* 
rigatum  exerevic  :  verum  in  dies  altius  radices 
agens  j 


martyrum  fanguine  profufo ,  ita  eft  corro~ 
boratum  >  ut  riuilo  quahtdmvis  valid^iilimo  tempe- 
ftatis  impetu  cohcuflum,  commoyeri  atit  agitari 
pbfle  videretur . 

Vemm  cnimvcro  fatan  haeh.hica  arte>  eccle- 

fiam 


AHK0 

Christ* 


Sjp    Concio  R.  P,  M.  Christoshori  Sanctotisii  Burc-    880 

A 


fiam  fuam  delctam  >  fua  templa ,  arafque  dcje&as , 
&  jarti  Saturni  ,  Jovis  ,  Mzttis  ,  cseterorumquc 
deorum  ftatuas  proftratas  animadvertens,  fuam 
tyrannidemexcuflam,  fallaciam  patcfa&am,  fu- 
perbiam  compreflfam ,  fuas  denique  vires  prope- 
roodumconfra&as:  noq  tamen  ob  id  animum  de~ 
fpondens ,  aut  ab  inftituto,  femelque  concepta  ne^ 
quitia  *  dcfiftcns ,  novos  &  ipfc  fibi  apoftolos  infti- 
tuzns  ,  per  univcrfum  orbcm  demandavit  :  ut 
Chrifti  fidem  abolcndam ,  fuofque  crrores  infe- 
rendos ,  fumma  animi  contcntione  cararent .  Quid 
quaefo  funt  aliud  novorum  dogmarum  aflerto* 
res,  quam  pfcudoapoftoli  ?  teftaturid  vase!e&io* 

%>€&?*  %u  nis  Paulus,  cumioquit:  Hujufmodi  pfeudoapo^ 
ftoli  funt  operariifuhdoii»  transfigurantes  fe  iu 
apaftoIosChrifti,  &nonmirum;  ipfeenim  fata- 
nas  transfigunit  fc  in  angelum  lucis* 

Noneftergo»  inquit*  magnum,fimmifttieju$ 
transfigorentur  velut  miniftri  juftitia?  ,  quorum 
finiserit  fecundum  operaipforum*  Quis,  quaefo, 
tantae  erit  audacise*  ne  dicam  dementiae:  ut  in 
apoftolam  Chrifti  fcfe  audcat  transfigurare  ?  Hae- 
reticus  >  Et  qui  fe  poterit  transfigurare  ?  D#moni$ 
arteinftru&us*  Quo  autem  pa&o  ?  audhe,  Apo- 
ftoli  Spiritu  divino  affiati,  nihii  autdocebant , 

Mat*ht  to:  aut  faciebant»  quod  nan  Spiritus  fan&i  magifte-* 
rium  fpiraret;  (  non  enimipfierantf  quiloque-* 
bantui ,  fed  Spiritusiilefaccr»  quipereos  verba 
fundebat  )  Hfretici  autem»  a  daemone  obfeffi  , 
phanatico  quodam  fpiritu  agitati »  nova  dogrru- 
ta  abipfod&monepotius,  quama  fe  excogitata  5 
paffim  cffutiunt,  quibus  fatan  p^r  eos  verha  fa~ 
cere  facile  inteiligi  poteft .  Apoftoli  divin^  legis 
cxcmplis,  teftimoniifque  addu&is,qttam  ipfi  do* 
cebant  veritatem  ,  teftificahantur  .  Pfeudo  vero 
apoftofi»  quid  non  e  feripturis  proferunt,  qoid 
non  rimantur,  quidnon  perluftrant?  Videas  il» 
los  ad  fingula  queque  dogmata  conftituenda*nunc 
apud  fuos,  nunc  apud  exteros,  nunc  privatim  s 
nunc  publicc»  nunc  in  concionibus  ,  aliquando 
vero  libris  editis  ,  nunc  in  compotationibqs  , 
quandoque  autcm  in  privatiscalloquiisi  perfa* 
crae  Jegisvolamina*  volitare,  Sednihilunquam 
proprio  Martc  proferunt ,  quod  non  etiam  fcri* 
pturs?  verbisdctortis,  laceratisacplanemutilis^ 


A  n  n  o 
CHmstr 


plius?  Sicutveriapc^ftoli  in  atteftationem  fidei* 
quam  perorbem  difleminabant,;  non  modo  con* 
tumelia  alacri,  infraftoqu^  animo  perferebant  , 
verum  ultro  fefe  tormcntisobjiciebant;  ficetiam 
pfeudoapoftoli  operarii  fubdoli  carceres^  vubc* 
ra,  cruciatus ,  mortem  denique  ipfam  imperterri* 
to  adeo  atque  obftinato  animo  perferre  folent; 
uteosnaturamipfamvincere,  ac  fuperarc  dicas, 
flammis  etcnimlibcnteric  tradunt»  cruces  atque 
fufpendia  amolcxantur ,  m  mediis  ipfis  rogis 'l«i- 
tiam  cantu  teftantur. 

Deusbone^  quot  funt  haereticorum  myriades, 
qui  non  modo  in  ferendis  variis  tormentorum 
generibus,  fcd  in  cxoptandisambitiofivideri  vo-. 
iutu  1  Qni  tanquam  li  pro  Chriftifide  patercn» 

B   tur,  adcxdes  ut  lautifiima  convivia  accurrunt, 

Quis,  cum  ita  fit  IIJos  non  judicct  a  daemane  Mm>  p 
obfeflbs,  atque  mifere  cxagitatos:  quiillosjam 
in  rogos  comburendos  »  nunc  in  aquas  fuffo- 
candos  prarcipites  agit  ?  Sed  qui  hofce  pfeudo^ 
apoftoios  intcrnofcerc  potcrimus  ?  quis  lupos 
prsedae  inhiantes  non  fugiet? 

Verum  fi  lupus  cum  agno  depofitanonmodo 
fcrocia,  fed  emgie  dccumbit  &  pafcitur  >  qui$ 
eum  dignofcere  poterit  ?  quis  eum  cavcbit?  *A 
fniBih&&$  inquitj  eomm  c&gnofmis  eo>st  Hos  egO 
fruftus ,  diccsf  agnofccrc  facilenonpoffum*  Ca- 
thoiicae  cnim  ccclcfi^  apoftoii  popuium  fua  do- 
£trina  inftitnunt  :  pfeudoapoftoii  idem  ftudent^ 
Illi  fcripturarum  teftimoniis,  &  exemplis  aucto- 

Q  ritatem  conciliant :  Ifti  non  fecus  audorrtati- 
bus  undique  colicdis  ,  quicquid  dicunt  >  ftabk 
Iire  conantur  *  Illi  fuo  ianguine  fibi  doftrina?- 
que  fu*  immoruJcm  gloriam  pepererunt  s  ifti 
non  aliter  proprio  fanguine  profufo,  dodritiam 
fuis  confignatamrelinquunt*  Illi  non  paucoscura 
excruciarentur  ,  in  fide  obfirmarunt  :  Ifti  haud 
pauciores  (  m  diaerim  plures  )  obftinationc  & 
pertinacia  animi  fafcinant*  Si  ad  fincm  &  cxu 
tum,  fi  ad  ea  quae  jam  oculispatcnt,  adverta* 
mus  :  quis  non  vidcat  apoftolorum  fruftum  * 
quamvis  initio  iu  immenfum  prope  creverit  , 
adeoquidem»  ut  unus  Paulus  a  Hieruklem  ad  4&fym**f, 
Illyricum  ufque  evangeiium  propagaverit,  jam 
quod  non  fine  fummo  dolore  dici  poteft*  tam 


impuriffimi  ifti  adumbrare  conentur»  Atque  in  d  exili  anguftoque  angulo  cQnduium?  vix  ut  eo 
""   "      **  *    '     '  "*       *n'         *    ?'  r   ""         clefiae  naviculsc,  portus  aliquisquictusy  Srtutus 

reiifius  &t?  At  pfeudoapoftolorum  frufius  adeo 

excrcfcunt  ,  atque  Itmites  profcrunt  ,  ut  regna 

occupent,  rcgioncfque  integras  pofiideant*  Jam 

Germaniam  illam  religione  quondam  &  pietate 

fiorentem,  horum  affiatu  inre<ftam ,  atque  con- 

taminatam  videmus  .  Jam  Angliam  -univerlam » 

hujus  mali  participem  non  foium  ,  vcrum  haere- 

dem   noa  fine  dolorc  afpicimus*  Jam  Chriftia^ 

niffimam  illam  Galiiam  ruinam  minantem  luge- 

mus.  Jam  varias  nationes  (qnasdinumerarc  do^ 

lor  animi  non  ilnit)  hujufmodi  pefte  propemo- 

dum  confefias  lacrymis   profeqiumur  i   quas  ea 

funt  conditione,  ut  neclegibus,  nec  armataho^ 

minum  manu»  nccregum  ieveraanimadverfione^ 

io  difcipiinae  antiquae  confcffione  contiaeri  pof- 

fint^  O  dcmcntcs  novhatunt  amatores,  quisvos 

fafcinavit,  quis  rosavcritate  abdudt?  qulsvos 

veritatis  magiftros  quondam  $  meadaciorum  nun& 

difcipuioscffccit?  Videtepericula,  Iaqucos,rui- 

nas,  pracipitia,  qu^vobisimpurifllmiipfi  pfeu- 

doapoftoli  tanto   ftqdio   parant  *    Confrdcratc 

cautCs  &t  fcopulos  ,  quibus  ii  e  tranquiUo  ee« 

cicfi^  portu  femel  folvatis»  erittmpingendum* 

Scd  cx  quibus  ergo   fru&ibus   eos    ag^ofcere 

poterimns  ?  Cum  divina  illa  oracula  non  |am 


libris  editis  (  quibus  ifti  mendacidrum  confarci 
natores    totum    propemodum    complevere  or^ 
bem  )  quap  vel  minima  pagina  reperire  poteft» 
qux  non  novi,  &  veteris  teftamcntifententiisa 
vero  fenfu  detortis»  fucata  &coloratafit?  Hu- 
jufmodi  cft  eorumftudium»  Sciuntnamque  gra* 
vem  ilium»  quem  eorum  feripta  exhalant  hali-» 
tum  ,   nemini  emunftae  naris  placere  pofie  nifi 
ccelefti  eloquio  veluti  aromate  quodam  condia- 
tur  *  Ne  qui  humanum  faciie  deprehendere  cr* 
rorcm  pofiunt  %  divino  qraculo  delinitum  ,  in- 
ternolcant . 
M$tth>7*         Hos  fervator  omni  ftudio  cavendos  pr^cepe- 
rat;  JLtttnAlte^  inquit,  Afdfisfrofhetis,  yui  w~> 
niunt  ad  vqs  In  wftimentis  ovmm ;  mtrhfems  4»- 
tem  f»#t  tufi  rtfdces*  *4  fruElAm  eorum  cegmfce- 
riseos.  Quifuntquaefo  hi  faifi  propheta?  ^quam 
pfeudo  apoftoli ,  qui  eifdem  veftibus  quibus  man- 
fuetiffimae  Chrifti  oves  induti,  univerfum  eccle- 
fiaegrcgemintrepidum,  atquc  fecumm  reddunt? 
Vcrum  (  proh  dolor  )  lupi  feri  8c  rabidi  caulas  ec- 
clcfi»  femper  infeftatttcs,  &grcgemChrifti  cru- 
deliter  laccrantes  funt:  qui  divinaelegis  femen» 
tiis,  velut  quibufdam  velleribus  obvolvuntur  , 
ut  quum  lanae  mollitiem  perfcnferint,  dedtium 
femciam  nequaquam  perdmefcant .  Quid  am* 


88t 


AD   PATRES   CONCILII    TrIDBNT.  HABITA. 


88* 


■  ■'  mH ■   *  prorerre  tiritum  i   fed   &   cxplicarc   cceperint  . 

Chkisti  Dcas  bonc,  quam  ia  apertamlucemfeproferunt 
t$t$*  fru&us !  Tuac  aauritudo  Hla  >  &  animi  pcftis  dc- 
tcgitur*  tuncnovitiumvirttsexhalatur,tuttc  pro- 
fanasnovitatesaperiuntur*  Scpcm  fcindi  videas, 
patrum  tcrminos  transfcrri  ,  catholicam  fidcm 
l«edi ,  ecclcilaftiea  dogmata  laccrari ,  Icges huma- 
nas  atquc  divinas  confundi  »  templa  ,  aras,  fa* 
cramenta,  ipfum  deniquc  Deum  e  medio  tolli  . 
Quafi  vero  libertas  per  Chriftum  parta ,  ad  om- 
ne  fcclus ,  &  ftagitium  aditumnobis  patetaceret . 
Cum  igitur  animadvertamus ,  eosnon  modo  hu* 

Wtth.  15;  jufmodi  fru&us  edidiffc,  fed  &  zizania  jam  uf~ 
que  adeb  excreviffe  «,  ut  bonum  Chriftianorum 
femen  fuffocatum  propemodum  fit  :  atque  tan- 
tum  vires  auxiffe,  ut  vi  &  armorumimpetu,  re- 
liquum  ecclefiae  angulum  aggredi  non  verean- 
tur.  Quid  miferi  feciemus?  guid  nobis  rcfugii 
erit?  quo  ecclefiae  filii,  quammfinumverae  ma- 
tris,  fefe  rccipicnt  ?  Adte,  adte,fan£Ufynodc, 
filii  in  anguftiis  conftituti  ,  affli&i,  utquc  hoftium 
rnanus  fugientes  ,  unicum  falutis  afylum  prope- 
rant,  ut  illos  a  pfeudoapoftolis,  ab  hoftium  ia 
curfu,  a  daemonumaciem  finumreccptos,  tuea- 

2^;  JJ&  ris.  Video  te,  fan&amatcrccclefia  ,  oculis,  in- 
quam,  te  vidco,  apcrtisulnisnonmodofrugifi- 
lios  ampfexantcm  ,  verum  etiam  obviam  prodi- 
gis,  ac  profligatis  moribus  filiis  prodire ,  uttuiin 
cos  amoris  fignurn  ,  atquc  mpnumentum  relin- 
tjuas.  Video  denique  te,  aon  modo  amore  erga 
eos  qui  ad  fcniorem  mentem  redirc  votunt  uti  ; 
verum  magna  vi  y  ac  robore  rebellantc  hoftes 
opprimere,  atquc  profternere  conari* 

Verum  in  hoc  armorum  adverfus  fatanae  ftu- 
dia  confli&u,  ut  eos  ab  illius  immani  jugoere- 
ptos,  in  libertatem  vindiccs :  ipfifatanaemilitcs, 
Teu  Pharifaei  Chrifti  virtuti  infultantes,  vires  ac 
poteftatem  tuam  mihi  faciunt,  alii  in  Belzebub 
principe  daemoniorum  ejicere  te  daemonia  blaf* 
phemant.  Quid  enim  quaefo  aliud  haereticorum 
impudentiffimae  voces  fonant ,  (  ut  alia  nefanda 
omittam,  quas  rcccnfere  pudct)  quam  tuamdo- 
ftrinam,  daemoniorum  do&rinam  effib  ?  Alii  fi- 
gnis  e  ccelo  exhibitis ,  virtutem ,  &  potcftatem 
tuam  probari  impudentiffime  cupiunt \  Eo  jam 
haereticorum  infanus  furor  dcvenit  ,  ut  fcmper 
nova  figna  ab  ecclefia  efflagitare  non  vereantur » 
Verum  ut  corum  impudcntiam  infringamus:  fi« 
gna  quibus  ycra  a  falfa  dignofcitur  ecclcfia ,  cx  ijj* 
fo  evangeliicohtextu,  tanquamadLydium  lapi-» 
dem  cxaminantcs  9  in  rciiquo  orationis  dccurfu 
oftendamus, 

Medicus  ille  coeleftis  animarumpeftesvcritatis 
cognitionem  impedtentes,  quasnon  modo  in  po-» 
pulo  Judaicd  ^raffabanturt  vcrum&innoftrihu* 
jus  faeculi  hommes ,  irruptionemfecerant ,  divina 
artc  curaturus  :  quatuor  validiffimis  argumentis 
non  e  Platone  aut  Ariftotele ,  fed  ab  ipfa  divtna 
fapientia  promptis,  omnem  errorem  evellere  cona- 
tus  eft  .  Quibus  fummam  illam  poteftatem ,  quam 
adverfus  daemonum  ,  &  hacrefum  monftra  Chri- 
ftus  eccicfiae  fponfus  habuit  :  ad  fponfam  ccclc- 
liam  devolutam  efffc  fecile  oftendcmus  * 

Primum  quidem ,  zb  ipfa  rtrum  conditxonc  dc~ 
fumptum  cft .  Ufu  namquc  ,  &  retum  experien- 
tia  edocemur  ,  uhitatem  atque  concordiam  rc- 
bus  ftabilitatem  ,  diuturnitatem  polliccri  :  di- 
vifionem  vero  ,  &  difcordiam  ,  fummis  rebus 
validiflimo  etiam  fundamento  ftabilitis  ,  vafta- 

tMf.  ii,-      tionem  atquc   interitum   minari  •   Qmm  ,  in~ 

Sttit  >  regnum  Ift  fe*pfam  dirvifut&  defolafctnr  ,  &* 
musfuprA  domum  udet  .    O  quam  iatus  no- 


A  bis  dicendi  campus  aperitur,  fivclimus,  civita-    ^hno 
tes,  rcgna,  impcriaqueinmediumadferre,  qui-  Chkisti 
bus  popularis  difcordia  ,  ruinam,  ac  vaftitatem      *5$3' 
mifcrabileminvexit?  Quisqusefo,  inhiftoriis  vel 
tenuitcr  verfatus  ,  ignorare    poterit   Athenas  , 
Spartam,  Romam,  aprincipibusconditas,  con~ 
ftitutas,  atque  confervatas  fuiffe  ,  multitudinis 
vero  diicbrdia  vexatas,  direptas,  &fundituscx- 
cifas?  Verum  utcivilesdifcordias,  &contentio- 
nes,  dominandi  c«ca  ambitionc,  vel  seris  poffi- 
dendi  inexhaufta  cupidine  ,  feu  plebis  feditiofa 
quadam    temeritatc   exortas   filentio    praeterca- 
mus:  populorum,  atque.  nationum   everfiones  , 
&  evaftationcs,  quas  circa  religionem  difcordiae 
invexerunt  ,  breviter  attingemus:  ut  ex  iis  dif- 

B   fenfionum   amatores   ,   quam     fibi   ftabilitatem 
poiliceantur ,  facileperfpiciant*  Dicitemihi  pes 
Deum  immortalcm,  unde  Judaici  popuii  ruina, 
unde  Hierofolymorum  excidium  ,  quam  ex  dif- 
fenfione  ,  &  feSarum  diverfitate   exordium  ha- 
buit  ?  Tres  erant  apud  Judaeos  fe6larum   diffe- 
rentiac ,  Moyfis  &  prophetarum  do&rin»  repu- 
gnantes  •  Pharifxorum  videlicct  ,  Saducseorum 
&  Effenorum*  Tres  iftae  feftiones,  graves  adco 
diffenfioncs ,  &  fchifmata  in  populo  Hicrofoly- 
mitano  excitarunt :  ut  Vefpafiano  Caefari  mbis.nfo'&M* 
obfidendae  anfam  praEsbucrint  •  Adeo  ,  ut  dc  fa-  f./l*4**'4 
lutc  propria  minus  foliciti,  cum  in  diverfafcin-  '  V?M*,?' 
derenturftudia:  plusdamni  a  domcftico,  quam 
ab  externo  hofte  acceperint .  Haud  fecusjam  res 

C  geritur  inGermania,  ubi  non  tres,  ut  olim  ia 
Judaca,  fed  infinitaefeSaspaliamgraffantur:  cura 
aliiLutheri,  aliiZuinglii,  Anabaptiftarum  alii  j 
alii  Calviniftarum,  Zuenchfeldiainorum  alii  e« 
varigelium,  aliaque  fedarum  monftra:  vel  ipfis 
etiam  nominibusiiorribilia,  amplexentur*  Quid 
de  te  mifcra  Germania »  quiddcceteris  regnis& 
proyinciis,  quae  hujufcetnodimonftraaluiftis,  & 
alitis,  erit  expeftahdum  ?  Venierit  exteri,  &pe- 
regrini  hoftes,  qui,  cum  in  diverfa  ftudia  fciii-^ 
deris,  patriis  te  fedibus  pellant,  atque  imperio\ 
exu^nt  avito  .  At  diccs  :  Cssfaris  vi  &  prasfidio 
munita  ,  quis  audcbit  noftros  fines  attingere  ? 
Vereor  fahe  idque  vehcmenter,  nifi  adfanxorcm 
mentem  revcrtaris ,  fore  ut  imperium  tuisema- 

D  nibus  elabatur  .  Undc  quaefo  Graecia  imperium 
omne,  quoantea  gloriabatur,  amifit:  quam  ex 
hac  de  religionc  orta  diffeniione  ?  Ipfi  namquecum 
Romano  pontifici  adverfarentur,  caputque  uni~ 
verfalis  ecclefise  efle  negarerit :  hinc  adco  fa&um , 
utfaSiones,  fchifmata,  &ha?refesintereoscxor- 
tae,  principes  contraimperatorem:  imperatorem 
contra,  adverfus  principes  armaverint .  Hocpa-; 
&o  Graecorum  imperium  florcntiffimum  ad  im- 
maniffimum  Turcam  eftdevolutum  .  Aiiudne  de 
iis  regionibus,  quae  eodcm  morboconfliftantur, 
eritexpe&andum?  Minime  geritium .  Qmntnam- 
que  re%num  in  fiipfum  diwfom  ,  dcfoUbitur  ;  p* 
domus  fvpra  domum  etdct*  Si  fittdt*  in  feiffum  di~ 
<vifu$  #,  quomodo  ftabit  regnuni  iffius  ?  Si  non  fit 

E  familia,  non  domus,  in  quanon&paterafiiio, 
fitius  a  patre,  uxor  a  marito,  maritus  abuxorc 
opinione  diffentiat  :  quo  pafto  fibi  diuturnita- 
tem  polliceri  potcrit?  Haec  unica  fatutis  fpes  re~ 
lifta  eft  ,  rcgnum  videlicet  fatan»  in  mille  jam 
fe&as  divifiimeft,  quodcumita  fit,  cprruat  nc* 
ccflum  eft.  Atque  regnumChrifti  ecclefiacatho- 
lica,  cumunumfit,  atqucindivifum,aeternaque 
pace  conftans  :  illud  pcrpetuo  duraturum  qujs 
dubitat  ?  Tort*  inftri  non  frwdebunt  adverfus  umbk  %&, 
illud.  Eft  namque  ccclcfia,  domusillafuprafir-  ******  7* 
mam  petram  fundata,  quaeetfinovorumdogma- 

tum 


8g|     Concio  R.  P*  M*  Christophori  Sanctotisii  Burg, 


;.       —  tmn  validiffimis  percufTa  fuerit  ventis  ,  fi  pro- 

CHRim    *eIUs  *gitctuf  worpw.  fi  rapida  perfecutionum 

i$*h      fl«SMna  i"»*»'»  8  tempeftatesvelutiagmine  fa- 

&p  in  eam  iavadant  ;  ipfa  tamcn  perpetua  fta» 

bilitate  conftabit . 

H«c  cft  igitur  priraa  agnofcendae  ecclcfiae  ra«- 
tio,  fi  cam  nnam,  &  in  unitate  perpetup  cqq* 
ftantem  agnoverimus ,  Verum b#c  uniras  ,  & 
^nimorum  confenfio  in  explicanda  veritate  , 
quam  probe  agnofcitis,  furnma  apd  vos  patres 
fanaiflimi  effe  deber.  Qu»  fi  abfit ,  quantis  (proh 
dpJor)nosmaIisinvpIvatis,  magna  pmnipm  ve* 
ftrum  ja&ur*  ,  magnoque  dedecore  brevi  expc- 
ricmini.  Prjncipia  enim  malorum  jam  inpropa^ 
tulp  (unt,  mortes  repenuna?  ,  c#des  9  vaftatio- 
nes»  irrupPlonesinCfalHafa&a?,  veftriscapitibqs 
minantur  .  $i  vcro  adfit  ,  crit  ccclefia  hasreticis 
Gm  &  tm&Hisi  ut  cajfrarumacifs  ar4i*4t4  »  Hadc  ecck~ 
fiam  fic  or4inatam  Satpmon  cpnfiderans  ,  atque 
fui3  ^uafi  coloribu$depingens,  ait:  Umcxs  eft  ro* 
lumb*  m?4t  mic4  tft  f**ft&*'mt4  ♦  Quafi  oeuli$ 
ecclcfias  qv&s  fatan  per  univerfumoibem  esftru* 
xerat  ,  liiftratus  fuiffet  ,  eafque  eo  plus  quam 
Jlabylonicatn  confufionem  exectatus:  In  leudea* 
eatholieae  ob  fmgularem  confenfionem  prorum* 
#W»  p^os ,  dixifiet ;  unicaeft  c&tumb^  mt4  *  •  Uniea  ,  in* 
quam,  quia  unica  fide  illuftrantur  filii  ,  facra-* 
mentorum  unitate  fovencur ,  unica  fpe  ad  ccele* 
ftia  defidem  erigunttir  ,  unica  caritate  inyicem 
con|unguntur>  unico  Spiritu  fan&o  e  cceljsmif* 
fo  vivificantur ,  ad  unurn  eumdemquebeautudi- 
nis  finem  omnes  adfpirant :  atqae  fub  unocapi* 
tein  ccelis  invifibili ,  in  terris  viubiti  continentur . 

&*&&*     Hacccftarcai  illa  Noc>  qua  qtii  continentur,  ab 

$mf.  \%$  omni  v.i  tcmpeftatis  twtt  lunt :  extra  eanj  j  ncmini 
falus  unqu^m  contingere  poterit.  H»e  terra  cft 

$in9i%  n*  ilJaiabU  unius  j  *te  fcrmonis  unius,  H«c  domus 
eft  illa,  in  qua  agnus  ille  ab  originc  mundi  oc- 

SW#  ^l  cifus,  comeditur  V  H*c  tfinica  ilia  iaconfutilia 
cft ,  quam  fciodere  etiam  impiiftimi  filii  Dc;i  cnw 

ttflt*  $1.  figxorc^piacufumcflfejudicarunr,  Hfceftcivitas 
illi  fan^ta  Hicrufalcm  a  Dco  parata  *  ^  veluti 
fponfa  ornata  monilibus  fuis  y  qui  extra  hanc  civU 

Cjfritn;  tatem yita«n agit ,  pcrcgtinuseftr  hoftiseft,  pro-« 
fanuseft  *•  ncquepoterit  Deum  patrcm  vere  nomi<* 
hare ,  qui  ecclefiam  pro  matre  habere  rccufat , 

At  dicetisj  fi  haeretici  omni  animorum  Qon~ 
tentione  fcmota  *  ea  concordia  ac  pace  uniren* 

mmtim    tur  ,  labii  unius  cflfe  crcdcrcntur  ,  eflcs  ne  eju? 

hrinwfif*  featentia5,  utillorumccclcfiam  veram*  &catho- 
licam  eflfe  jiudicarcs  ?  ^bfit ,  Nam  ut  ecclefia  ye^ 
re  cathojica  dicatur3  8c  ftt%  uaitatem,  Sc  CU19 
antiquitate  confenfipncm  babere  dcbet :  adep 
quidcm,  ut  nihil  practcr  apoftoforum  fucceilio'' 
n#m»  auftocitatcm  *  do^rinam  pr«  fe  ferat  ♦ 
Chriftus  igitur  potcftatem  ,  &  imperium  quod 
in  d^monem  eterccbat,  populo  Judaicp  patefa- 
i^uras  hpc  afas  eft  argumcnto  .  Si  i»  Beei^hub 
principt  damonkrum  ejkfa  demwU [  ,  fitii  veftri  in 
quo  tjUiuntl  Hipopuli  JudaiciftliiapoftoH  funt, 
ut  penc  omnium  fcrt  fcntenti^  ,  qui  a  Chrifto 
potcftatc  accepta  ,  d^mones  efftigare  poterant . 
Vcrum  quos  Judaicus  i!!e  popuJus  ftlios  habuit  ti 
quondaro,  ecclcfia  catholica  patrcs  nunc  habet, 
&  veneratur,  Atque  legitimafucceifipae,  hm& 
ditarioque  jure,  tllorum  bona  ad  eatjn  devoluta 
funt.  In  ea  namque  apoftolorum  legitima  ttit* 
ccflio  a4  noftra  uique  tempora ,  una  cum  eorum 
dpdrina  noa  modo  Htetis  confignata ,  fed  &  an- 
tiqua  confuetudine  obfemta  ,  perdurat  •  ,Haec 
cft ,  patres  fanftiffimi ,  ver?  agnofcend^  ecclefi^ 
fecunda  ratio  • 


A      ^nimadvertointe,  facrofanfiafynode,  eccle-   ^  NNO 
fiam  iHam,  quam  Joanncs  in  Apocalypfi  hifcc  Christ? 
vcrbis  defcribit  1    Venit  ad  me  ~  pam  de  fift*&>      ijfcj* 
4**$tth  ,  P"  Qftcxdit  mihi  cfoitdttm  fon&am  JBe»  Jp*  *»• 
rufttfm  ,   dtfctndenum   de  ccth  ,  habentsm    tfa- 
ritAtcm   D?i  ,   C^  tnurus  civitttis  b&hem  funda^ 
mtnt*  dugdetm  ,   fT   f>   iffis   duodvcim    nomint 
dmduim  4f$idQr*m   O*  agni  ,    Tu  es  civitas 
illa  fanft^t  fuper  mdntem  pofita  *  cujus  ftabi- 
Jitatcm  vates  illc  regius  demonftraturus  ?   di-» 
ccbat .  Fundarnent4  ejks  in  montibtts  fanclis  :  diti*  ^^  ^ 
glt  dominus  fwt4*  Sion  ,  fufcr  omnt4  ftbernatuU 
j4cobt  Accedant  |am  hxfctici,  &  fuarum  cccle* 
fiarum  antiquitatem ,  ii  ppffunt ,  a  ftirpe  repetant : 
quod  cum  ncquaquam  poifint,  nihiKquamfuam 

3  atl^oritatem  phtrudcre  poflTunt,  dicentcs  ;  Scfe 
mundo  appftolps  a  Deo  miffps  ,  Tu  <jtui  audes 
(  cum  ab  apoftolis  »  &  fan^iffimis  viris  qui  ad 
hacc  noftra  fccula  continuata  fcricpervwerunt  ? 
viamque  nobis  in  ccplummunivcrunt)  alios  no* 
bis  cailc$j  aJias  femitascommanftrare:  perquas 
&  brcvius,  &  tutius  ad  eum  loctim  dicas  poffe 
pervcnirif  Qui  tu  h^cpolliccris?  Quaesaudo- 
ritatc  vir ,  qua  cs  gravitate  morum ,  qua  dodrina? 
qua  caftitate  vit*  8c  innoccntia  ,  ut  tibi  nova 
qusedam&r  infoluainduceoti,  affeatiri  facile,  & 
acquiefcere  debeamus?  O  quam  continue  &  ac- 
commodate  id  divi  Hieronymi  quod  advctfus 
Origenis  errores  confcripfit  ,  ufurpare  poteri* 
tnus?  Tn  qqifquises,  inquitj  n^vorumdogma* 

Q  tum  aflcrtor,  quccfotcj  ut  parcas  Romamsauri- 
hus,  parcasfidei,  quaeapoftoli  voce  laudatacft, 
cur  poft  quadringentos  annos  doccre  nos  nite- 
risj  quod  antea  ncfctvimus  ?  cttr  proferas  inme-* 
dium  j  quod  Petrus  &  Paulus  cdere  nplucrunt  ? 
Ufque  ad  hunc  dicm  fiaeifta  49^rJna  ^undus 
Chriftianus  fuit;  Illam  fcnex  fenebp  fidcm  ,  in 
qua  puer  natus  fum-  Semper  enim  catholica  ec- 
ctcfia  appftolorum  dogmatum  tutrix  fidcliffima 
fuit*  Quando  umquam  neceffaria  rcfecare  ,  fu* 
perflua  mfercre,  propriaamitterc,  aliena  ufur- 
pare ,  vifa  eft  ?  tantum  abeft  ut  id  fecerit  umquam» 
ii c  in  hoc  uno  pcnne  ftudium  impenderit  ,  ner* 
vofque  omnes  intenderit:  vetera  jam  propcmor 
dum  collapfa  aliquandp  iaftaurarentur  ,   atquc 

D  in  priftiaum  ftatiim  reducerentur . 

Quid  umquam  aliud  conciliprumdccretis  tnU 
xa  eft  ccclefia>  quam  iit  quasanteatepidecrcde* 
bantur ,  fcrventius  poftca  &  credcrentur  ,  & 
praeftarentur  ab  homiaibus  ?  Perpetuo  cnim  ob- 
(ctyavit ,  quod  Spiritus  fanftus  fubet  pcr  Salo* 
stionem  i  7{e  twnferediaris  tcrminos ,  qms  fofut*  Trcv*  *n, 
runt  fttrtjt  tui.  AdeoprifcapilHusdifcipIiageob- 
fervatio  ncceffaria  eft  ,  ut  nihil  potius  duxcrit 
Paulus  epifcopis  ia  OCuIis  fcrcndum  ,  Q  Timo* 
thee>  inquit,  defpfitum  cuftodi  ,  dcvitans  prQfan<ts 
vocum  ttQvirates ,  <3T  cfffofitiones  fitifi  nominis  fcien^ 
tia  )  quam  quiddm  fromittentes  f  circa  fidem  cxci- 
derunfn  Qais  veftmmeft*  qui  aon  Timothei  per*  1.  rim.  & 
fonam  praa  fcferat?  Vospatresfaa^iffimiappclr 

E  lo ,  vos  f  inquam ,  hartor  &  moneo  cum  Paufo , 
depofitum  cuftodite»  Etquodnam  iJIud?  Quod 
vobis  a  Deo  concreditum  eft,  nonquodproprio 
judicip  innititur  :  quod  jam  pridem  accepiftis» 
riop  ^upd  recens  cft  excogitatum,  Cuftodes  cftis 
doftnn*  &  tutores »  non  au(3pres ;  feftatores ,  & 
non  primarii  duces«  Cuftoditecatholicae  fidei  ta* 
Icntum,  ncmodononpereat»  Jed  8p  magnacum 
faoore  rcfer^tiir  ,  Quid  faciendum,  ut  deppfi- 
tum  hoc  intadum  confervare  poffitis  ?  Audite 
Paulum  quam  vobis  rationem  prefcribat  :  De^ 
*vitdns  j  inquit ..,  frofanas  mcum  nowWw  ,  non 

anti- 


An  ko 
Cmristi 


txtil.  t. 


■jtffar.  to* 


%%$  AD  PATKES    COHCIilt    T  RlDENT*  H  A  BITA*  88<£ 

antlciuitites  dixit   aut  vetuftates  :   imo  quid  e  A  Dem^  Bm/  tuus  olto  UtitU  fr<£  twfirtibui fuis 
contrario  fcquerettfr  cxplicarc  voluit.  Stnamquc       ~ 


vitanda  eft  novitas,  teucnda  eft  antiquitas;  & 
fi  profana  cft  novitas»  facrata  eft  vetuftas  .  Bt 
QfpofitiQnes  fdtfi  nominisfiientia  .  O  quam  im- 
pudcnter  dodrin*  nomen  ufurpant  hacrctici  , 
&  quod  malorum  caput  eft  ,  mendaciifima  iua 
commenta  evangclium  vocant  .  F*  <tui  dicitis 
matun*  bonum  »  €T  tenebrts  lucem  ,  ignoran- 
tiam  fcicntiam  »  caliginem  ferenitatem  appel- 
Jatis.  Quid  indc  incomtnodi  vercndum  ?  Quam 
quidam  ,  inquit  ,  promittentes  circ*  fiiem  exci- 
derunt  .  Qnid  promittunt  ?  Nefcio  quam  no- 
vam  inautditamque  do&rinam  .  Videas  ex  ipfis 
muitos  »  qui  in  latebras  &  fpccus  fubtcrraneos 
fcfe  abdunt  »  atque  miferam»  indo&amque  pte- B    praedara  contigcre  bona  I   Et  o  fcelices  nos  » 


Dc  vobis  aurcm  ,  patres  fanftiflimi  *  qni   hujus  Chiustj: 
unftionis  Itghimi  h&tt&es  cftis ,  dixerat  Joau~      *J<*5* 
ncs   ,    Fof   unBhnem    h<tbtth,  &  Sfmtn  fanSo  «T  *%***• ta^ 
mftis  omnU  ,   &  paulo  inferius  •  Vn&io  ,  %»4m 
4tcefiftis  4b  eo  ,  manef  in  *vobis  ,    &   nen   nectfle 
hdbetis  ut  atiquis  doceat  ntos  ,  jed  unBio  ejus  io* 
tet  vos  ie  omnibm  *.-  Hoc  ipfum  erat  quod  Chri- 
ftus  pollicitvjs  fuerat  dicens:  Ego ro$4bo  fttrem  >  ^**#?* 
0*  aimm  faracietum    dtbit    wbis  >    ^***   m*#e*£ 
*vobiftuw  in    dttmnm  *'Splritum    writatis  ■■■.    Et 
pauio  inferius  •  Taracietus  autem  Spiritus  fdn&tts 
qnem  mittet  f4ter  in  mmi#e  meo  ,   i//e  <z?$*  ^ar^ 
*//•  of»»i^  >    CT  fai$cret  whis  omni<t  ,  qu^cumqm 
dixi  wbis  *  O  felix  fponfa>  cui  tanta  >  tamque 


bcculam  fuis -  .figmcntfs  cvangelicam  do&rinam 
pr«teKcntes  »  in  errores  ilticiunt  >  protrahunt- 
que»  O  cxtrcma  hominum  impudentia :  fihomi- 
nes »  8c  non  potius  dasmoncs  homlnum  fatuti  in- 
fidiantes  funt  appellandi.  Nonne  hie  funt  iliius 
meretrieis  ,  de  cjua  Salomon  loquitur  ,  voces  ; 
Quieft  veftrum  tnfipientiffimus,  divertat  admc? 
Inopes  autcm  txhortatur  diccns:  Panes  occuitos 
libenterattingite,  &aquam  dulcem  furtimbibi- 
tc.  Quid  tum?  At  iUe  nefcit,  inquit:  quomo- 
do  terrigenas  apud  eam  pereant.  Quid  obfecro 
funt  terrigen»  ?  Exponet  Pautus,  qui  circa  fi- 
dem  exciderunt  ,  cxponit  &  Joannes  .  ^»$  ex 
mbis  exierunt  ,  fed  non  crtnt  ex  mftris  t  fi  fuif- 
fent  ,  permmfifftnt  utique  nobifcum  :  En  patres 
fan&UEmi  >  animadvertitis  Paulum  brcvi  com- 
peudio  $  paucifquc  vcrbis  complcxum  ,  qua  ra- 
tionc  prifca  apoftolorum  difciplina  ia  ecdefia 
intcgra  atquc  incorrupta  confcrvari  debeat  . 
Rcftat  jam  de  tertio  t  &  quarto  vera?  ecclcfiae 
fymbolo  agamus  :  qu^  quant^  potero  brevitatc 
cxpiicabo* 

Tcrtium  crat  ,  quo  Chriftus  non  modo  po- 
teftatem  fuam  ad  daemoncs  expellendos  ,  fed  & 
fatutcm  >  quam  ab  ipfo  libetati  cxpcftarc  dc* 
bebant  >  demonftrabitt  .  Si  in  di$in  J)ti  ejki* 
idmwit  >  froft&Q  pervenit  in  <vqs  re%num  Dei  . 
Bigiti  Dei  nomine  ,  Spiritum  fanaum  fignifi- 
can  manifeftius  cft  ,   quam  ut  demonftratione 


qui  tantac  totque  cumulatae  muneribus   matris 
falii  fumus  S 

Oftenteat  jam  fivolent  hacrcticiinfigniaillius 
fpiritus  quo  gubernantur  .  Nos  Spiritum  jttum  BpUfi*  $s 
fanftum  duftorcm  habemus,  intus  inctufum.nu- 
tacn  fentimus  ,  atque  tanquam  pignus  h^ercdi- 
tatis  nobis  ab  &terno  promiflse  reTervamus  ,  ut 
vcre  gloriart  poflimus,  nos  genus  effeDei.  Pari 
ttiam  raiione  ecclefia  certam  falutis  fpem  filiis 
polliceri  poterit  cum  fponfo  diccnte  :  Si  in  di- 
gi>0  J>ei  ejkh  d^monia  >  profetfo  pervenit  m-w$ 
regnum  Dei  ♦  Quafi  diccrc  vclit  >  Confolamini , 
coafolamini  popule  meus,  jam  tempusadeft>  de 
quo  initio  vcrba  fecimus  ,  quo  darmoncs  digito 
C  Dei  expellcntur,  h3erefcs  cxftirpabuntur.  Digi- 
to  hoc  Dei  ,  fi  quae  haerefcs  ocoricbantur  otiin* 
quam  primum  opprimebantur  ♦  Si  qui  ccctefiae 
adverfabantur,  c  veftigio  inordinem  redigeban- 
tuf#  Si  qui  tyrannidcmcxerccbant,  ftatimparc- 
re  cogebantur. 

Sed  dum  cgo  tacitus  mecum  revolvo  ,  atquc 
hodicrnum  eccicfiae  ftatum  cum  prifco  iHo  con^* 
fero,  videre  videor  ilkm  Jugcntcm,  ac  dc  pri- 
ftino  ftatuquo  cxcidit  ficbili  vocccum  Job  quc- 
rentem  ?  Q#*s  m&i  tribu^t  ut  fim  juxta  mtnfes  %&**$ 
friftinos  ,  fecundum  dies  ,  quibus  Deus  tuft&diebdt 
me  ?  Qttftndo  fftendtb^t  tucerna  ejus  fufer  cdput 
meum  *  <T  ai.  iumcn*eju$  ambulabum  in  tenebris* 
Sicut  fui  in  diebus  ddotefcentU  mes  ,    qutndo  fe~ 


aliqua  fit  opus  >  praecipue  cum  alius  evangetifta  £)  ereeo  Deus  erat  in  tabtwacuh  meo  .  Ounnio  erat 

♦  ?    _    '    ^.         -       '   iS »         *__         #•__.*.,?__.«_.  H%j__J       j-ji  _'-«-!-*         il   .liiMMii*  A«Af-d_  _^_u.-ii>-><u-       *tm  _a_«-M____i  Jfft*       2wm       mli^m*  1  A_»       __*_>_■■_       ^t_tj_k__i_!       __*_i  *t2 


dicit  :  Si  in.  Sfirit»  Dei  ejicfa  dxmonm  ,  frofe- 
8o  fcrvattt  in  ws  regnum  Dei  .  Elcgantiffima 
hac  fynecdochc  5  manifeftam  Dei  virtutcm  indi- 
cari  patct.  Ut  &  in  Exodo  ,  digitus  Dei  eft  hic* 
Ea  utuntur  Hcbr«i  ad  amptificandam  Deivirtu* 
tcm>  perinde  ac  ,fi  dixiffent  :  Tam  ptcns  eft 
Deus  ,  ut  vel  folo  digito  omnem  hwjtis  mundi 
potcntiam  fuperarc  poffit  .  Oftendcbat  itaquc 
Chriftus  fc  fola  Spintusfandi  vidfmones  cxou* 
liffe  *  Hjbc  virtus  unftio  illa  eft  >  qua  Chriftus 
fuit  copiofiifimc  pcrfufus  9  quemadmodum  fcri- 
ptum  eft  :  Sfiritus  domini  fufer  me  ,  eo  qmd  un~ 
xit  me  $  &  al£l>i  :  Quem  unxit  Deus  Sfiritu  fitn- 
Bo -»  CT  virtute  .  Nec  enim  aliud  eft  hoc  gcnus 


omnifotens  mecum»  €F  in  circuim  meo  fueri  mei* 
Qu4ndo  t4i)&b4m  pedes  meos  butyro  ,  O*  fetra 
fundabat  mihi  rivo$  olei  i  tfunndo  frotcdebdm 
ad  fortam  eintit^tis  ,  &  in  fUtc4  fArabant  C4~ 
thedram  mihi  .  Viieb^nt  me  juvenes  <T  dbfcon- 
ieb^ntur  :  &  fenet  tffurgentes  fttbant  .  Vrincifet 
ccfjabant  hqui^  &  di%itum  fuferfonebant  ori  fuo  * 
Ac  fi  apertius  dixiflet ,  faeliccm  me  judicarem  > 
fi  ad  priftinum  illum  ftatum  ,  in  quo  tantis .  c- 
ram  a  Deo  cumulatamuneribus,  rcdircdaretur. 
Tunc  Deus  cnftodiebat  mc,  adco  ut  quanto  ty- 
rannus  magis  irtvalcfceret  ,  tanto  majoribus  in- 
crementis  fidelium  populus  increfceret  .  Tunc 
Iucerna  illa  divini  oraculi  mira  virtutc  radios 


undtonis  ,  quam  divini  numinis  praBfcns  auxU  £  undique  effundcbat  iuos ,  adeo  utdivinoillolu- 


?/aL  44* 


liurn,  9c  cceteftc  munus  apud  clc&os  Dci  divina 
benigaiute  coiiocatsm>  j>erquodpattcs  fan&if* 
fimi  >  ecclcfiae  gfibcrnacutistiftis  adraoti  .  Nam 
licet  Chriftus  omnibus  glori»  omamentis  »  & 
fumn^is  honoribus  fuerit  a  peo  decoratus  :  non 
tamen  nt  fibi  foli  aflervaret  >  fed  ut  itla  omnia 
poteftatis  atque  virtutis  prnamenta  a  fponfo 
ad  fponfam  dcvolvcrent  >  ad  illofque  maxime 
qui  in  terris  vicariam  ejus  poteftatem  &  au- 
Abritatcm  gerunt .  Unde  David  :  Ditexifti  jn~ 
ftitUm  !  p*  odifti  imquit4tem  >  froft&m  mmt  $e 


mtne  illuftrato  terramm  orbe  »  errorum  tene- 
b«  facile  difpellcrentur.  Tunc  Deus  ia  fecreto 
cordis  tabernaculo  delitefcens  fuos  tanta  virtute 
armarat  ,  ut  inimicorum  iuftruAiffimas  acies  > 
inermcsproftemerent,  atque  profligareclt .  Tunc 
infimi  &  poputares  butyro  &  pinguedine  divi- 
nae  gratias  perfundcbantur  »  Tunc  univerfi  ad 
tne  tanquam  ad  afylum  tutiffimum  coafagie* 
bant  *  Tuttc  judicia  mea  ab  omnibus  fufpicie* 
bantur ,  atque  pari  omnium  confenfu  mihi  foji 
judiciorum  cathcdra  parabatur*  Tanto  inprctio 

eram  ? 


887 


Oratio  Lucrbtii   Tirabosci  theologi 


888 


AHn    m cram ,  ut juvenes fefc ad afpeftum mznm fiftere  ve~ 

Ch&isti  w«*«r*  fencfqueaiTurgcnte$ftar$nt*  Principej* 
t^,  digito  ori  fuperppfito  non  Ipquerpnur  .  Pjrtnci* 
pes,  inquam,  illi  haercticorum  ^ntefignani  ,  de 
*}u|bif$  David;  £#«/2i  cfi  eententfa  fufer  frmtifes  , 
&errarefecerunteosininvio,  &noo  in  via,  au- 
fionratis  mese  ponderc  ae  rationis  efficacia  pudefa- 
fti,  loquiceffabunt, 

4t  jam  (prohdolor!  )ad  estrcaura  miferiam 
reda&a  funa /juvetjes  infujtant  mihi,  fenes  de^ 
fpe&ui  rnc  habent  ,  judicia  mea  cantemnunttir  , 
^  qon  modo  principcs ,  verum  fartpres ,  piftpres » 
janiones*  fcpnarii  ,  siuriga?  j  nautas3  f&x  tptius 
populi  »  in  mc  adeo  depaechantur  impure  ,  $t 
judicia  fua  meis  praeferre  non  4«bitent  ,  Afa 
omaftw*  vexata  ,  Jacerata  ,  atque  oppreffa ,  e*- 
trermim  jam  agcrf  videpr  ?  Quis  pulcherrimam 

?*>*>*'  jliacxi  mulicrem  amidUni  Sol$  ,  Lunamque  fub 
pedibus  habentem  ,  &  ftellis  dtfodecim  coro- 
jiatam  quondam  :  nunc  vgro  h  tantarn  mifei 
riam  cofijeftam  afpiciens  ,  nqn  cjus  vicem  do^ 
jeat,  non  mifericordia  commov$atur  ,  non  coj^ 
jacrymetur?  Quis  quapfo  eamin  tanrasanguftias 
adegit?  Qna?  ejus  rnifcriae  caufa  fuit ,^  Nunquid 
n§  cuftqs  illc  vigilantiffimus  peus  ofticio  defuis 
fuq  ?  a^it  in  msdio  tempcftatum  flu&us  conjc 
&am  defevuit?  defuitnc  lus  evangelii  qyae  prx-* 

gM*  &  luccrct  i  miniftriane  orbata?  Minime  gentium  * 
Se4  fpsculatorcs  fjus,  m  vaticinatǤ  eft  Jfaias, 
tantarum  miferiarum  aliqua,  ex,  parte  ^aufa- 
fuere  :  caeci  naa^quc  omncs  ,  nefcivcruut  uni- 
vcrfi^  <?anes  «pti  non  v^IcntesUtrarci  vidcntc^ 
vatia,  damuentcs  atqu^  amantf^  fomnia,  &ca- 
ne$  inapndenufRrrii  nefcicrpnt  faturi?ate?n  ,  ipfi 
paftorcs  ignoravetnnt  intelligentiam  ,  owms  in 
viam  fuAin  ieeUwverftnf  ,  unufcjulfque  ad  4>^4rin 
tiam  fuam  (ignofcitg  patres,  i&m  verw  rcfcro  } 
a  fammo  qfymAimvffimtm*  Vcn\u%  nmt%  fa~ 
mtmns  iMmm%  fy  imfh4m*r  ebrieUtC)  &  erit  fin 
€Mt  yiic%  &  mit  <?*  mjaho  tmflms*  NegHgcn^ 
tkigitur^focordiapaftoruninimia  cum  popult 
liccnti^  caojtinfta  isx  hasanguftiasccclcfiamcon^ 
jecerunt, 

Ver«c^^nimvcro,  p^trcsfenSiffwiai  facrofan- 
fta  fyna4«s  in  unum  congrcgata ,  cum  unum  fit  % 
^tqu^aDeocl^afponfa^  cum  apoftolica  fit,  & 
Spiritum  fan£t^m.  p^tronum  ac  duccm  habcat  ; 
c^  hifce  malis  omsniUus  facile  mederipoteft^  Et 
'  qui  Imw  veftrdi  tzm  infigni  ad  pietatcm  8$  rclin 
gioneu*  caoatui  faverc  vqluerint ,  quarto  fym^ 
|oIa  (  cujus  meminit  evangcliuni  )  e  gr^mio 
pientiffimas  matris  ccckfi«f  ,  cxcidiffe  judicatc  * 
J^am  fninm  e0  <wkiftHm,  iiffergit,  QuifacUi«$ 
>  legitimos  a  fpuriis^  amicos  abHoftibus,  catho^ 
licos,  ah  h^reticis,  difccmerc  pateftis  ?  Quare  >  pa^ 
tres  knStiffimi ,  cum  daemanis  ftudia  vobis  jam 
probe  cKplor^ta  fint^  ne  commitlite  quaefo  ,  ut 
qui  tot  lahoribus  cxantlatis,  tot  fumptibus  fa^ 
ftis,  vitam  ipfam,  qua  nihil  carius  hamini  eflfe- 
poteft,  tat  pericu!is8fdifcriminibusexpofuifti$, 
rc  Infeft*  difcedatis^  Paticmini  patres,  Dei  ec-f 
clcfiam  unicatsi  Chrifti  fponfam ,  ^poftolorum  ae^ 
dificium ,  Spiritus  fanfti  domicilium ,  communcm 
omnium  matrem  veftro  au^ilio  deftitutam  %  pe* 
tirc  ?  Nihji  hic  praetcr  confenfionem  intcr  m$ 
dcfidcrari  potcftj  |am  arma  intcrregcs.Chriftia-i 
tiqs  filent ,  adeo  ut  oculis  confpiciamus  Beum 
vobi»  haec  otia  fcciffe^  ut  tranquillius  &  dtius 
rcligionis  diffidia  camponcretis  »  ^deft  conven* 
tusampUffimus  principum,  regum,  ducum,  re^ 
rumpuWicarum  parconfenfus,  8c  confpiratio ,  vc« 
ftmfeumeristotareligionistaQles  innitkur^  om- 


A  nes  in  vobis  tanquam  in  facra  anchora  i  falutem  a  n  n  o 
fuam  defixam  habent  •  Quod  fi  tninus  (  quod  CHBistx 
Dcus  omen  avcrtat  )  fucceffcrit,  quantis,  proh  »J*3* 
doior  !  periculis  ecdcfiam  espofuam  relinque* 
tis  ?  Haretici  pro palinodia ,  triumphum  agentcs, 
in  crrore  priftino  animps  obfirmabunt  ,  Nutan- 
tcs  |n  ftd^,  &  qui  vclut  aruadines  vcnto  agita^ 
t$>  ia  hanc  8?  illam  partcm  inclinant;  ad  hac- 
r^ticorum  mox  ^aftra  confugicntt  Catholici,  ^ 
qui  in  wchllw  Romanse  fid^  conftanti  animo 
perfevcramus,  vcftrodcftitiuifubfidio,  quo  no$ 
recipicmus?  Omnium  abjeftiflSmi  barbarorum  €p 
haprcticorum  incurfus  cogcmur  pcr^fti  ?  vcftro 
tptiufque  tcclehx  honori  8z  utilitati  (  quodfa- 
cere  inftituiftis  )  confulit^  ,  i|nominiam  prdini 
g  veftro  inuftam  eluitc,  &  qu«  pauiatim  irrcpfc- 
*  runtvitia,  diligentiavcftrafupcratc,  w  ccdefia 
priftinocandotireftituta,  cqeleftem  illamHicru- 
falem  refcrat,  ad  quam  nps  deducat  P^usopti- 
mus  maximus.  Amen. 

DIXL 


C  X  Y  I  I. 


j*  CQncilio  Tridentin®  juart4  domimca  qU4~ 
dragcfim4  4M9  domini  MPtJCUU  fer  reve-> 
q  Tcndum  f4trem  lucmium  Tirafofcnm  ,  *Afo 
Unum  $  tk*tf*&Km  afud  re*versnd#m  f4tri4r+ 
clum  VtmtiAtum^ 


SI  quap  munera  apud  no§  effe  rcperiuntur  , 
cardinales  araplifllmi  ,  patres  optimi  ,  cla* 
Viflimi  oratores  t  quae  aliquam  &:  vcra?  felicita- 
tis,  8c  beatitudinis  partem  attingant  ,  ca  fanc 
praecipua  eifc  cxiftimo  ,  qu»  ad  ccelcftcs,  atquc 
divinas  res  conternplandas.  mortalium  animo$ 
applicant  %  applicatofque  immortalium  re- 
rum  admirabili  quadam  dakedine  participes 
rcddnnt .  Horum  qujdcm  magnum  cft  ,  &  ad 
bcnc  %  b^at^quc  vivcndum   accqmodatum  via^ 

P  culum  illud  ,  quo  Deo  optima  maximo  per 
crcationem  conjungimur  quando  divinae  con-7 
fortcs  efficimur  fapicntiae  ;  longe  utilius  %  fru- 
ftuafips  ,  ac  noftrac  depravatae  naturae  accom- 
modatius  <;ft  in  baptifmo  Chrifti  fervatoris 
humanitati  adha?ref<?crc  per  afpcrfioncm  fan^ 
guinis  ejus  ,  mortifquQ  ejufdem  communicatio- 
n%m  %  verum  omnium  maximum  ,  8c  faluber-* 
rimum  falutis  rmftrae  rcmcdiom  cft  ,  carni,  8c 
fanguini  &  anim$  Chrifti  pcr  fymbolum  com- 
munionis  uniri  ,  omnibus  ipfius  praedariffimis 
donis  ditari  ,  cjus  corporis  membra  fpiritualia 
6eri  ,  ac  d(?niquc  divin^  Raturae  haberi  partici^ 
pes  *  Pe  cujus  facrati^Ema  myfterio  cum  a  me 
hodie  habert4us  fit  fcrmo  (  &p   fi  maxim|;rei 

g  difficultas  ,  lacratiffimi  laci  majeftas  ,  gravjfll^ 
morumque  pairum  confcffus  ,  quamvis,  ctiam 
ingcnii  tcnuitas  ,  mcmorias  imbecillita$  %  & 
^gritudo  non  parva  me  a  dicendo  dcterrcnt  ) 
Pci  tamen  apt*  max*  fumma  bonitatc  fumma- 
qac  clementia  canfifus  ,  eo  libentiu$  provin^ 
ciam  hujufmodi  majorum  meorum  decrcto  fu« 
fcepi  ,  quo  veftro  frcqnenti  confpc^u  ,  oculo* 
rumque  8c  anitftarnm  in  fl«?  IiNrali  cdntyitu  , 
incamfpemfacileducor,  utcaquasvobis  modo» 
pro  ingeqii  meiimbccillitatccxplicareintclligo, 
bcnignc>  attcntcque»,  quadrogo,  fitiiAudituri» 

Cum 


AD  PATRES   CONCiLI  l 


Oirum 


&m  a. 


889 

Cum  Deus  opt.  raax*  admirabili  providcn- 
tia  iua  ftatuerir  omnia  mnumero,  pondcre*  & 
menfura,  8$  fapientia  inenarrabili  viderit»  du 
uumcraverit,  &  menfusfiierit  cun&a:  ficfacram 
fcripturam  replevit  meafuris  ,  pondcribus  >  & 
numeris  ?  quae  omnia  fpiritualitcr  librantynu- 
merant  »  atque  menfurant  :  dc  quibus  omni- 
bus  cum  &  longum  eflet  »  &  practer  inten- 
tuoi  differere  ,  numerutn  tantum  in  evangelio 
pofitum  &  duorum,  &  quinque  ,  qui  in  fepte* 
narium  nuracrum  veniunt  ,  fubannuemus  s  qui 
ita  ubique  refperfus  eft  >  &  bmhi  fe  ingerit  nego- 
tio,  ut  maxiraam  vira  myfteriorura  ceeleftium 
in  co  repofitam  effe  non  dubitemus  ,  Sub  hoc 
fingulatiffirao  nuracro  certe  >  ut  penc  innume- 
ra  tace&m»  $$  u%9  quod  placet ,  ftudeam  brevi- 
tati,  unico  verbo»  8c  omnia  creata  efle  &  defe- 
cifle  ,  &  effe  punita  ,  facramentis  expiata  , 
atque  eorum  rerefta  qu*ra  quam  plurima  ,  fcti- 
ptura  facra  demonftrat  «  Liccat  tamen  interim 
inquirere  brevitcr  ,  unde  feptimum  diem  ita 
iemper  cetehrare  confueverit  fcriptura  divina  ; 
ut  in  eo  &  fumraum  ceterorum ,  &  compleraen- 
tum  eorum  ftatueret  .  Nam  fi  feptiraum  diem 
creationis  confideraverimus  ,  videbimus  in  eo 
compleffe  omnia,  quae  patraverat  Deus  *  &eom- 
plewt  (  inq-uit  fcriptura  )  die  feptimo  opps  qttod 
patravvrat  fuum  f  Nam  fecit  homincm  humili- 
tate  gnaphat  >  videlicet  pulvercm  >  &  Spiriut 
fan&o  viventera*  Sc  Deum  ia  paradifo  colen- 
tem  ,  &  ligno  vitae  perpetuo  vivere  potentem . 
Unde  feptima  gcneratione  defcendentiura  Cain  , 
qui  levitcr  erant  percuffi  ,  ultimam  confumma- 
tionem  per  cataclyfim  univerfalcm  fenferunt  ? 
Undenam  die  feptimo  elangore  tubarum  fepties 
civitatem  Hierico  circumdantes  Judaei  ,  atque 
clamore  obftrepentes  Hierico  muri  ceciderunt  , 
&  abfque  armis  civitas  capta  eft?  Unde  demum 
feptimo  hujus  mundi  faeculo  recreatus  orbis  at- 
que  completus  ?  flagellatum  eft  peccatum  ,  ce- 
ciderunt  muri  fapicntias  mundi  »  &  eft  orbis 
converfus :  nifi  quia  poft  tcmpora  praeterita»  & 
feptimo  hoc  calamitofiffimo  feculo  invettcreni- 
tuntur  hseretici  feptimura  fecundumjoannemeu- 
chariftiae  facramentum  ,  &  in  ipfo  cetera  cun- 
&a;  u.t  quemadmodum  eft  complementuna  alio- 
rum,  &  fidei  noftrae  figillum  ,  fic  valeant  eju$ 
abrogatione  fidem  noftram  pcnitus  avertere  ,  & 
e  memoria  hominum  eradicare  ?  Scd  Spiritus 
Chrifti,  quifuamnondeierit  ecdefiara,  praefens 
elegit  candidatorum  patrum  gravifEmum  conci- 
lium,  qui  huic  fandiffimo  tnyftcrio  in  templo 
ecclefiae  ferviunt,  &dielaBtitige,  &  hode  perfe- 
cutionis  $  merito ,  &  gratia  hujus  adjoti  • 

Eft  enim  hoc  ultimum  &  fummum  omnium 
quod  ecdefi^  fanfta  acceperitaChrifto,  ^quod 
a  nobis  d^fiderari  potucrit  myfterium,  videiicet 
communionis  dorainicae  ,  omne  in  fe  habens 
dele&amentum  ,  &  omnem  continens  fuavita- 
tem  *  Illlid  namque  fidelibus  datum  eft  ,  pec- 
catorum  maculis  per  pcenitentiam  deletis ,  rau- 
neribus  Spirhus  fanfti  perunftis  ,  unda  sacri 
baptifmatis  delibutis  ,  ac  ex  cafto  &  Iegitimo 
matrimonio  debite  procreatis  .  Sic  enim  beatus 
Joannes  ,  quem  magnum  theologum  ,  &  opti- 
me  de  facramentis  loquentem  appellat  Diony* 
fius^  Chriftianse  rcipublicae  normam  fpiritualcm 
componens  ,  priraum  matrimonii;  facramentum 
miraculo  celebrat ,  ordinis  defedus  corrigit  , 
atque  caftigat,  baptifmi  myfterinmrefert,  e/uf- 
que  juftitiam  narrat  .Spiritus  fandi  confirma- 
tionemtiu  Samaritanis  advertit,  &infiIioieguIi 
Coac U%  GensraL  Tom.  X  XXDI . 


Tr 


IDBNT.  HABItA. 


8po 


j^  vim  unSiortis  e^trcmae  figurat ,  atque  ftlb  aegri 
figura  ad  pifcin»  lavacrum  fanati  iacratncutum 
pcenitentiaf  docet*  Deindcnoviflimolocoadmy^ 
fterium  illud  praeclariflSmumcommunionisdomi- 
miracuiura  illud  fymboli*. 


A  n  t*  o 

Cbristi 


nicge  nos  dirigcns 


cum  maxima  admiratione  dignum  ,  &  fummis 
laudibus  estollendum  dequinque  panibus  &  pifci- 
bus  muidpticatis,  nobis  fignificavit »  cujusprae* 
cipuosfrufltus,  immenfaquemyfteria,  nuncDio- 
nyfii  e^empkm  fequens,  quambreviflSmeexpIa^ 
nare  curabo  * 

Servator  nofter  tanta  eft  in  nos  affe&us  ca- 
titate*  tantaque  humilitate  prseftitit  ,  ut  velut 
infirmis  pro  nobis  medicinam  ,  fufciperet  »  qua 
nos  in  ipfo  fanaremur  ,   &  fpiritualiter  rccrca- 

B  remur  *  Unde  »  tefte  Auguftino  ,  praevidit  Da- 
vid  afflatus  Spiritu  Dei  ,  Chriftum  in  ultima 
coena  veluti  pro  nobis  ebrium  futurum  ,  ex  hu- 
jusi  facramenti  fumptione  :  cum  Davidem  indu* 
cit ,  id  cft ,  Chriftum  faciei  mutaffe  figuram  >  vi^ 
delicet,  Phafe  vetcris  teftamenti  in  novi  tefta- 
menti  facrificium  corporis  fuicoram  Abimelech, 
id  eft  patre  meo  rege  ,  dicente  fcrvatore  :  Sk 
pater  meus  dat  wbis  panem  de  rar/o  <vemm  ,  qui 
quantum  utilitatis  attuierit  ,  &  ecclefiae  primu 
tivse  &  noftrse,  declarat  pfaimus  immediate  fe* 
queAs  cum  dtcit  ;  Benedkam  d^mmnm  in  omrii 
tempore,  &  profpero  videlicet ,  &  adverfo: •  J*m- 
per  ians  ejns  in  ore  meo  ,  Deo  fcilicet  in  juge 
facrificium  oblata»  In  damino  l^Hdnbttur  animuin 

C  fe  mortua,  in  Dao  autem,  &  Dei  Iaudevivens» 
t/ittdiant  hanc  fpiritualem  metamorphofira  man* 
futtt f,  0*  Utentur  V  Apoftoli  m<tgnific4te  8c  vos 
dominum  mecttm  ,  0*  cxaitcmus  nomen  ejus  in 
idipfum*  Exquifivi  non  facuitates  terrcnas  ,  noa 
gloriam  mundi,  non  commoditates  carnis,  fed 
dominum  viderc  ,  poffidcre  ,  &  eo  frui,  nempe 
per  hoc  facrificium  .  O  immenfam  I>Qi  bonit$» 
tem>  &  exaudivit  me.  O  incomparabiiem  Dci 
virtutem  f  &  miram  de  nobis  providentiam ,  & 
ex  omnibus  timoribus  meis  eripuit  me  .  Ergo 
accedite  dd  eum  ,  illumtmmini ,  ty  facies  veftrti  , 
o  apoftoli,  inmortemea*  &  veftra  preifura  nm 
cmfmdentwt  *  Guftate  etiam<7*  videte ,  quamfu^vii 
eft  dominHS*  Eeatns  *vir  qni  fperat  ineo* 

D  Ha&cnus  frudus  quofdam  dominic*  coenae 
explicuimus  i  Nunc  progreffum  ad  cam  fubjun* 
gemus  ♦  Navim  ergo  Chriftus  afcendit  ,  cutfc 
baptifmum  ,a  Joanne  humiliter  reccpit.  In  mare 
Tiberiadi^  ingreifus  eft,  quia  fub  Caefare  Tibe- 
x\o  unda  Jordanisirroratuseft ,  &agitabaiturflu^ 
-dibus,  cum  tentabatur  a  fatana ,  cum  prsedieabat , 
miracula  faciebat,&  odio  habcbant  ipfum  Hebrsei, 
&perfequebantur  eum.  Navi  etiam  egreflus  eft, 
cum  dixit  eis  *  7\[o»  me  videlritis  amodo ,  donecdi- 
catist  Beuedi&Hs>  qm  venit  in  mmine  domini  •  In 
montem  afcendit  ,  cum  venit  ad  montem  Oli- 
vcti,  De  monte,  tefte  Luca,  defcendit,  quati- 
do  m  Hierufaiem  ad  menfam  cum  apoftolis  ac- 
cubuit*  Panem  accepit ,  cum  corpus  fuum  fum- 

E  pfit,  difcipulifquc  tradidit:  cumeos  panc  coe- 
letti  cibavit.  Fragmenta  colligi  juffit,  cum  di- 
xit  difcipulis  fuis  :  Hoc  faeite  in  meam  comme- 
morationem.  Populi  dixcrunt  :  Hk  tft  were  pro- 
pheta  ,  cum  hymno  difl;o  apoftoli  exierunt,  & 
laudem  Deo  dcderunt  •  Nec  fatis  fuit  Chrifto 
femetipfum  in  facramento  nobis  dcdifle  ,  fed  & 
in  pretium  noftrae  redcmptionis  in  ava  crucis 
fe  voluitcshibcre.  Eoigiturtemporenavimcon- 
fcendit  ,  quo  a  pcrfidorum  hominum  cohorte 
captus  fuit  .  navigationemque  fuam  cft  profe* 
cutus,  cuui  ad  pontificcs  duftus,  accufatus»  irt- 

P  p  tcrro* 


Joan*  & 


Tres   fru- 

»d  Chtiftgi 
i»  tiltfma 

apoftolos  £, 
ad  extretn^; 
iti  paffiono 
&  rcAirrc- 
^ioae.4,  ad^ 
prtmitivanL 
vcclefiam  «. 
&  J»ad  pras 
fentem  ec- 
clefiampco 
Venire  vi* 

d£B£W* 


B91 


Oratio 


LVCRBTII     Tl 
A 


A£KO  t^rrcg&tus^  ala^bp^rcuffu^^  reusmprtis  adjudw 
C^KfsTr  «atoa-eft*  JFluftibusimm^afisj^atus  isft,  quan* 
x$*3»  doflagellis  .$»ftti.cft;  quandocruci&susfummam 
pertulxt  fuppliciuai  >  Defcendit 4e  navi  *  cuai 
corpore  mortificatus  ,'  fed  fpirfttt  viveos  $  ad 
jnftrna  loca  defcendit  .  Afcendit  io  montem  , 
quando  a4  immortalem  vitam  furrcxit .  Inftru- 
^it  4ifcipulp$  4e  regao  Dci »  cum  aperuit  ilJis 
fenfum*  ut  intelligerent  fcripturas .:  aeccpitque 
paneai*  b$ne4isitj  fregit,  8r  pprre#iteis,  cum 
fecun4um  vcritatem  hiftoriae  b»c  ea4em  in  c&* 
ftellp  Eiruus  prseftitit?  Et  quafcdo  dmtdifci- 
x*r,  44;  puiis ;  Uabette  hk  afiquld  qmd  mmiv&wr  Z  Mt 
Hli  obnhrunt  el  ptrtem )  fifiis  ajji  >  0* f  fanmm 
mdth.  Tunc  disit  eis  ;  colligite  fragmenta  ne 
pereant  :  cum  fiimens  reliquias  ,  dedit  eis  di-  g 
«os:  H4c  fmt  <verba%  q#4  tQtutxs  fum  afud  ws, 
cwn  4dk*t  effem  wkifwm  ,  quonUm  mcefie  $r*t 
Imfhri  vmnu  qn#  fcrifta  f»9t  m  le%e  Hoyfi  , 
&  i#  frofhetis  f  W*  ffrtmts  4$  me  ?  p*  frtdktri 
in  nomim  ejm  fmniuntUm  »  ^  remijfionm  fet- 
c4t6rim^  in  mw  gentes  *  Nam  faeramentum 
iftud  $ft  quioque  Jibrorum  Moyfi  fpiritus ,  & 
pfolmorum  & /propbetarum  delitiae .,  Tuoc  tur- 
%m  iHiim  fequuntur  >  quando  per  pcenitenti&m 
audienmt  remiffionem  peccatorum  offerri  ,  & 
reli&a  non  Hiexofpjyma ;»-.  ftd  fynagoga  ,  per 
$»are  ba,ptifmi  in  fublimitatem  4ignitati$  Chri^ 
ftiansg,  &  p$r  cucharifti&m  iadiviaamattallaa- 
tur  creaturam  *  Jzm  an4ift!s  Chriftum,  ft&is  9t 
verbis  loquentem :  nuac  ecclefiam  Cbrifti  fpoa*  C 
fam  cum  fequentem  perpendite  * 

Ecciefi^-  uwBU  >  quae  eft  columna  veritatis 
Immobilis»  &  can4efabrum  in  templo  Dei  j.u» 
giter  lucens  ,  non  eft  crfiofa  ,  cum  nobis  5  §c 
no%o  tempori  >  &  finguiis  annis  cadem  nobis 
repetit  ev$ngeii4>  nempe  quia  inter  ceter^  ita 
a  Spiritu  fanfto  aptnta  funt  evaageliorum  ver*» 
ba,  ut  omni  tcmpori  f^ciie  convenUnt  ,  quod 
qu*  ratione  &Sum  fit  »  breviter  expiiccmus  » 
Scut  enim -aquila  voktu  proprio  4ocet  pullos, 
qui  eam,  ut  poffunjt,  fcquuqtur;;  fic  &  ecclefu 
Cbriftum  fecuH  nwim  confcen4it  ,  &  mare  in- 
grefla  cft^  quu^  oceanum  illu4  Spiritus  fandi 
mentes  apoft^Iorum  refperfit.  Agitatur  a  fa&U 
jbus,  cum  Hcbraeorum  perfecutionibus  quatitur:  D 
Navi  egre4iuntur  ,  cum  ab  Hebrafis  a4  gentes 
pro^cifcuntur  :  in  montem  afcendunt  ,  cum 
^ontem  culminis  potentiae  mundi  icandunt  ,  & 
rcgnum  Dei  promuJgant  ,  panemque  corporum 
fuorum  in  firmameatum  doftrin^  populis  eo« 
rum  communicant  turb^,  videntes  eorum  mi^ 
racnla  5  &  intrepi4a  i»  tentationibus  corda  , 
mare  confcendunt  per  baptifinnm  ^ffumptum  ; 
agitanturque*  aim.  odiohabcntur,  Scd  Cbriftus 
Marco  t^ftei  non  poteft  trcs  4ics,  fe4poftire« 
centefimum  trigefimum  annum  miiericordiamo- 
tus  fuper  turbam  fuit,  quando  fanato  Conftao* 
tin&  ,  &  a4  fidem  Chrifti  con vcr fo  ,  totus  fe* 
re  orbis  converfus  eft  >  Sc  ab  affi4ais  perfecn* 
tionibus  ereptus  ,  &  ad  montem  culminis  dU  E 
g^itatis  apoftoiic^c  fe  prajfeotans  ,  pane  cc^Iefti 
fpmiuaUter  eft  enutritus  :  un4e  &  feipfos  ,  8c 
omnia  eorum  fortunae  bona  aeterna  cum  iaude 
Chrifti  fe  Deo  dederunt  ,  &  pcrpctu^  fervitute 
eidem  mancipaverunt .  Reges ,  inquitaurea  tuba 
r/rf/i  7*;  Spiritus  fan<ai,  Tharfis  &  infuU  munem  djferent, 
wg$$  Jtrabuun)  &  Saba  domiddment ,  Wtdora* 
bmt  mm  omnes  rggss,  $F  omnes  gentes  fervient  ei  * 
Vcrum  quod  dsemon  non  potuit  ^apertis  delere 
peffecutipnibus  ,  nixus  eft  8c  haerdum  machi- 
n^meatis  evelkre*  Tunc  ergo  Chriftusinfpiriru 


RABOSCl    THBOLOGI  •  8j>"2 

iagrefius  eft  in  immeofum  hujiis  pelagus  inun-  ^  K  KO 
4i ,  ut  Gzlilm  yolubile*  Sc /irt  Tyberiadis  bo-  Christi 
num  app^rens ?  qui qualcs ,  quantafque  hucnfque     156^ 
fit  paffus  procejlas  ,  calamitatifque  miferias  , 
hodiemo  temporemagisquamantea,  plena  funt 
antiquorum  mpnumenta,  quas  longumeiTet,  di~ 
fcurrcre  per  fingula,  &  cor^m  vobisinhifccpro^ 
batis  fuperficum, 

Nunc  clamant  omnes  videntes  maris  procel- 
lam  Sc  naufragium  ,  &  fubmetfioraem  miaap- 
tem,  m vima4portumpropelIere:  mncf  patres 
ampiiflimi»  expergifcimioi ,  &  ad  altavctlbicult 
mentis  vcftm  percontemplationem  afcendite  . 
Huc  clamant  omocs  prophetiee,  &  vt  uao  verf>o 
innumera  referam<  v  excidiam  capUvitatis  Baby- 
lonicae  ,  8c  quse  mala  eis  contigerunt  ,  aobts  , 
nifi  refipifcamu^>  minantur  ;  &  eccl^a^  faafta 
non  Chriftum  tmcidan4um  ab  Hero4e  formi- 
4at  $  fe4  Chriftiani  nomen  ab  antichrifto  ob~ 
fcurandum  timens  ^  collegit  e^ercitum  amplif- 
fimorum  patrum  j  ut  tan4em  colleftis  velis  , 
navim  a4  portum  falutis  re4ucantBi  a4  finem 
vidclicet  difputationum ,  8c  litium  iafide*  &m 
in  principio  hu/ufce  Tridentioi  conciiii  refe- 
rens  verbum  apoftoli  dicebdit  «^  non  circumfe- 
ramur  omni  vento  do<3rin?e  ,  parata  nimirum 
omnes  fcopulos  in  fide  4i|fo]trtre  ,  &  femitas 
pietatis  ad  perfcdum  dirigere ,  ut  tandem  often- 
da-t  veniffe  tempus  ,  quod  prseviden^  Paulus 
cxplanabat  dicens  :  bonec  occurramus  emms  gpyr.t 
in  Hnitttem  fidsi  ,  &*  agmthnh  fiUi  Dei  ,  [m  *pl~  f  * 
r#m  prfeUnm  f  in  menfaraw  4t4th  fknltn&mU 
Chrifii f ,  Ht  nw  omflms  cirmnifer4m%r  omm  mn» 
to  do8rw#  in  damnatfaneffi  mms  •  Tunc  ergo 
abiit  trans  mare  Qalila?^,  cum  dirimens  omne* 
quseftiones  in  fide,  &  greflum  prseben$^  Sc  ho- 
minem  perficiens ,  au3cilium  pr^ftabit  oronibus 
vcritateiii  faciendi  >  fecundum  ordinem^  ei$  „ab 
ecclefia  dandum  :quo4  ficri  non  dubito  ,  & 
ex  felici  principio  in  hunc  finem  direfto,  &  ex 
fumma  omniam  veftrum  integritate  &pietate  , 
Tqnc  quippe  fe<juetur  multitudo  copiofa  ve- 
ftigia  veftra  ,  videntes  qa^vfigna  fa&uri  e^is 
fuper  infirmos  per  facrameota  fariaftdos ,  8f  a  f$r~ 
veati  calore  libidinis  ,  &  a  lumore  fuperbise» 
81  caeco  terrenorum  affeftu  .  Tiiiic  afpendet  ^in 
montem  Jefus ,  &  cum  difcipulis  mprabitur,  in- 
ftruens  eos  de  regno  i>efi  ,  cum  pro  hac  veftra 
in  fubditos  pietate  in  fablimitatem  contempla* 
tionis  eve&i  ,  venis  aquarum  fapientiac  divin5e 
p^tfruemini* 

Cum  itaque  hac  cura  paftprali  in  popuhun 
vobis  fubjeitum  rcfpexeritis,  ac  velut  bcuii  pie- 
tatis  divinss  in  eorum  intuebimini  perfeduiii  , 
dum  alta  perfe£tionis  fcandere  cupient  ,  diccfe 
Chrifttis  a4  Philippum  ,  amatorem  equorum 
interpretatum  *  Vnde  ememsts  fwes  ut  qitmdu,-» 
€€tis  ?  quia  &  Scytha^  ab  ^lenndro.  indo-, 
mitos  praedicationis  gladio  domuit  ,  §c  facibus 
carttatis  accen4it,  fideique  Chriftianae  fubjccit, 
ft^tum  praedieatorum  fignificare  videtur1,  qui 
c®m  PhiJippo  refponfuri  creduntur  ,  ducenU- 
mm  deniariorum  fanes  mn  fufiiciunt  ,  veteris  vi- 
delicet,  8c  nori  teftamenti  myfteria  ,  in  quibus 
imago  divina  relucet  ,  obfcuritate  mentis  fide* 
liam  oon  fofficiiiat  ,  ut  unqfquifque  modicuni 
ex  eiscapiat.  Tuncdicet  Aridreas  iumma  huma^ 
nkate  praeditys,  piifiimus  omnium  noftrump^ 
ftor  &  rcftor  *  Eft  fuer  mu$  hic  ,  apoftolorum 
videlicet  ordo(quos  voluit  Chriftus  pueros  efle, 
dicens :  1<{ifi  connterfi  f%eriiis  3.  $2*  efficUmini  vetui  Matih*  j8# 
f4rv%li   y  yui  habet  ^um^m  fams   horde&ceos  f 

quin- 


Spj 


Aft-P.ATR.ES    CONCILH    TR  I  DENT.    HAB  £  T  A. 

A 


8>4 


quinque  videlicet  Inter  alios  fele&os  probatiffi- 
mos  viros  in  cibum  mundi  hic  deftinatos,  hor- 
deaceos,nempe  cruoris  &  mortis  duriffimapaf- 
fiorie  circumdatos ,  quinque  videlicct  facramenta. 
mortem  Chrifti  rcferentia  fignificantes  ,  &  om* 
nium  eorum  prsecipuum  eucnariftiam  ,-  &  duos 
pifces  oleo  pietatis  aflfatos  ,  &  fimili  fuperiudu- 
tos  veftimento,  duo  facri  olei  facramenta  figni* 
ficantes  ,  &  setemam  vitae  praebentes  jucundi- 
tatem  ,  fed  obfcuritate  tra&andorum  ,  &  aegro 
guftu  fumentium  paulatim  fiftens  ,  dum  tentat 
fufifragia  mittere;,  &  alia  pietatis  opera  ftrue- 
re,  inquit  Chtiftus  :  facite  hominns  difcxmbtrt  , 
omnibus  inquam ,  falutem  offerte  •  Procurabant 
omnes  fuper  fceno  propriae  carnis  ,  &  in  fide 
inftrufti  fedeant,  &  dominentur  ei. 

Tunc  quippeaccepitjefuspanes,  qui  fpiritua* 
liter  enutrire  nos  debent  ,  cum  feptcm  facra- 
mentorum  panes  eKaminandos  tradidit  ,  benedi- 
xitque  ,  cum  eos  oftendit  domini  benedi&ionc 
refertos  :  frcgu  ,  cum  omnibus  communicabi- 
les  per  aeternam  Dei  benignitatem  in  omnes 
difpofuit,  deditque  difcipulis  fuis,  cum  eosad- 
miniftrandos  efle  a  fuccefforibus  apoftolorum 
praecepit,  &  myfteria  eorum  tra&anda  manda* 
vit»  Quae  nempe  hucufque  hz  esa&e  &  cumu- 
late  tra&au  funt  ,  &  famefcentem  intelle&um 
repleverunt,  ut  pro  futurorum  eruditione  tem- 
porum  dicat  Spiritus  fauftus,  Coltigite,  colligite  , 
inquam,  fragmenta*  nepereant*  Ad  memoriam, 
inquit ,  reducite ,  &  fcripturae  mandate  ,-qu*  tan- 
X%  cum  eruditione ,  doftrina ,  &  piefcate ,  &  audi- 
ftis,  &  prptuliftis,  &  judicaftis  digna,  memoria 
aeterna.  Tra&atafuntenim  facramenta  cceleftia, 
&  virtutes,  eprum  egregie  expofitae  ,  quae  ad  fa- 
Jutem  omniumfufficiunt,  &  Chriftum  vitam  no- 
ftram,  fpem  noftram*  &  gioriam  noftram  cumu- 
Iatiffime  donant.  Tonc  quippe  homines  illi,  & 
mundus  ifta  ligno  vitae  cceleftis  enutriti  ,  & 
a  cataclyfmo  gentifitatis  merito  hujus  eruti,  & 
muris  Hiericho  fapientiae , .  &  hgrefum  mundi»  lti* 
mine  hujus  exuti  ,  coeicftiumque  facramentorum 
doftrina,  hoc  fidei  figiilo  fumcienter  inftrudi, 
divinam  cognofcent  Chrifti  virtutem  in  miracu- 
lofa  verfione  aquae  matrimoniilegalis,  invinum 


CXVIIL 


A   N  N  O 

CtiKisrx 


B 


2  K  M?$T  EI{!Q  SUXCTISSIMM 
Trinitatii  tontfo  do£ior$s  Oronfufft  2^4«v4mO//- 
tcnfis  theoiogt  ill$$rijf.  tiT  revtreridijf*  D*  I>ida~ 
ti  fytmirez,  Sedenno  ■epifi{*jii'Tamfihncnfi$'9  habi* 
U  infacrofitn&a  fynodo  Tridentin*  dominica  fm- 
Biffim*  Trinitatis  vx.  Julii  m  o  L  x  H 1. 

Benedkdt  nos   Deus  ,   Deus  nofter  ,   benedkat  tm 

Densx  V  memant  e%m  omnes  fines 

terra.  Pfah  66. 

VlDEOR  fortafle  vobis  inepte  facere,  illu* 
ftriffimi  cardinales,  clariilimioratdrcs,  & 
reverendiffimi  patrcs ,  necnon  viri  cujufcumque 
ordinis  expeftatiffimi,  ac  literatiffimi,  qui  cum 
nulla  fim  cognitus  commendatione  ,  audeam  in 
hunc  iocum  a  doftiffimis,  ^fapientiffimis  theo* 
logis  veftris  ornatpm  afcendere  ,  prsefertim  ctim 
neque  do&rina,  neque  dicetndifacundia,  neque 
denique  rerum  ufu,  aut  experientia  fim  cum  his 
conferendus ,  qui  ante  me  dicertfconfueveruht :  ve* 
rum  vefter  omnium  incredibilis  animi  candor  , 
quo  ceteros  quiin  eademarenaverfarifolentam- 
piedi  confueviftis  ,  impulit  ,  ut  hodierno  di?  , 
de  auguftiffimo  fanftae  Trinitatis  myfterio  ,  vo- 
bis  audientibus  hoc  Ioco  dicerem. 

Sed  illud  modo  antequam  ulteriuj?  provehar , 
a  vobis  fummopere  contendo:  Ut  quandoomne 
meum  perfugium  in  veftra  bonitaie  acclementia 
fitum  eft  :  tenurtatem  meam  veftro  favore  &  fi* 
lentiofublevetis,  quomeushicfermo,  hisveluti 
fecundis  fubveftus  ventis  ,  quem  fibi  propofuit 
portum,  faciiiuscohfequatur:  quod  ufc  commo- 
dtus  cum  fruftu  aliquopraeftarevaleam,  fummis 
precibus  a  me  effligitandus  eft  divinus  &  ccsleftis 
Spiritus,  quem  nt  fummusopifex,  ac  moderator 
Chriftus  (  ih  cmjus  unius  gloriam  huc  difturus 
acceffi )  concedere  dignetur ,  ad  virginem  matrem 
tanquamadfacram  anchoram  confugiendum  eft:  Btu  m 
quae  pio  corde  invocata,  &  angdico  eloquiore*  s*tm*  **" 
verenter  falutata,  facileidquodquxrimus  itnpe- 
trabit ,  pracfertim  cum  nulli  unquam  patrocinium 


Chriftiani  matrtmonii  mutatam,  vimque  fuper-  D  optatum  roganti  denegaverit  .   Adeamus  igitur 


cceleftem,  omnes  abufuseccfefiafticospellentem, 
five  per  admonitionem  pateruam,  five  per  judl* 
cialem  vindi«3:am  intelligent.  Tuncbaptifmum, 
&  juftiiiam  eo  elargitam,  Sc  cceleftem  gratiam 
Spiritus  fanfti  ,  &  vi&uris  &  jam  morituris  do* 
natam  fentient  :  nec  non  recreantis  aquae  pceni* 
tentia  abluti,  &  pane  demum  fupercceleftienu- 
triti,  non  myfterium  tantum,  utmatrimonium, 
fed  veritatem  acquirent  :  non  trenafcentis  gra- 
tiae  radios,  fed  &  lucidiffimum  folem  juftitiae: 
non  propagines  ,  8c  fru&us  Spiritus  fandi  ,  fed 
8c  arborem  &  radicem  ipforum  :  non  rivulos 
ablucntes,  &  fpiritualiter  mundantes,  fed  fon- 
tem  vivificum  fitim  omnem  terrenam  extinguen- 
tem  ,  panemque  cceleftem  omnibus  bonis  ita 
repletum ,  ut  inftpida  videatur  omnium  terreno- 
rum  afftuentia  ,  &  gloriae  mundi  velut  umbra 
pertranfiens  .  Tunc  orbem  fj^gientem  fugient  , 
&Deum,  &Jefum  fervatorem  noftrum,  qui  fo- 
Jus  manet  immobilis ,  apprehendeht ,  &  dicent: 
Qiii*  hic  efi  *vere  fropheta ,  qibwentmm  eft  in  mm- 
d%m* 


CoitlU  GeneraL  Tom.  X  XXIII . 


omnesi  &cumipfoangeiodicamus,  AveMaria, 

Benedicat  nos  Deus ,  Deus  nofter ,  benedicat  nos  Deus : 
&  metuant  eum  omnesfines  terra .  PfaL  66* 

Paulus  yas ele&ionis merito  vocatus,  mira-  m.  9; 
bilisDeiimitator,  quemexperfecutore  ma-  chv*  f*t** 
giftrum&dodorem  gentium  fecit,  cum  contem-  M 
plaretur  Dei  optimi  maximi  opera,  ejusimmeh^ 
iam  erga  genushumanum  clementiam,  &  altius 
fecum  expenderet  quomodo  Deus  quofdam  eli- 

fat,  quofdam  vero  reprobct:  illius  mifereatur  , 
unc  vero  obdurari  finat  ,  admiratione  maxima 
du&usincoefum  converfus  in  exclamationem  cru* 
pit:  0  altitudo  dMtiarum  fcientU ,  <Jr  fapientU?  9Mmm  .  , 
quis  lntelligit  mentem  Dei  ?  quanto ,  inquit ,  ma-; 
gis  ac  magts  Dei  fecreta  quaercre  cupio,  tanto 
profundius  mare  ingrcdior  nec  ,  mentis  meae 
acie  excogitare  valco  ejus  profundiffima  myfteria  * 
Qusaefententia,  ampliffimi  patres,  nonimmerito 
hodiernodie  veftro  omnium  confpeftu  a  me  profer- 
ti  poteft ,  nam  fi  acutiffimi  philofophi ,  fi  peritif- 
fimi  theologi ,  fi  exercitatiffimi  in  omni  difciplina- 
rum  genereliomincs  faciiius  eife  diKerunt ,  affigru- 
requidDeusnoneflet,  quamquid  effet:  quanto 
magis  animus  meus  expavefcetinhujusfacrimy- 

Pp    z  fterii 


8j>j 


CONCIO  DOCTORIS   O&0NSUSPE   NaVARRI 


$9$ 


Vhko   ftcrii  meditatione?  exhorrefcit  mens ,  neclirjgua  A 

Chjusti    fuum  prseftare  aut  ^xcqui  oflicium  potcft  :  narn 

*jtf|«     qujd  magisatduumhominibusproponiaut  pbjici 

poteft  ,  quam  hoc   auguftiffirnum  S,  Trinitatis 

myfterium  ?  qu|d  magis  adminitione  djgnum  , 

quam  tres  perfo^as  Patrjs,  Fiiii  ,  &  Spiritus  S, 

unumPcumefle,  unamfubftantiam,  atqueeflfen^ 

tiam  ?  quid  denique  eft ,  cum  omnia  mernc  anirno-- 

que  luftraveri$ ,  qupd  dici  aut  excogitari  poffit  ma^ 

jus?  reseft,  mihicredite,  qusenecinteHc&upcr-. 

eipiautexcogitari,  nec  Iingua  enarrari,  nec  ra- 

tionihuspcrvcftigari  poteft:  certiflimarn  tamen  ve^ 

ritatem   firmiflimo   facrae  fpripturae    tettimanio 

„.     fomperiemus ;  ex  i?fi>%  inquit,  fer  ipfym*  er  in 

?Wf     "     iffafiwt  omnh*  eft  enim  pater,  fer  qttw  wni4$ 

&  nos  in  iffum ,  ut tcftatur  D.  Paulus,  perFilium    B 

t.y**ny  %*i  Qmnia  faSa  fttnt »  &  fine  iffoftclum  e/i  nihil ,  feriT 
bente  Joanne  ,  per  Spiritum  fan&ucn  bthcmttt 
itccefjnm  ad  Tutrem  <T  Filhtm  ,  ut  feribit  Paulus 
ad  Ephc.a.hacc  cft  fan£U$imaTrinitas,  quapir% 
ccelis  unus  Deus,  quam videreficutieft,  furama 

&*£•  h      dicitur  &  perfe&a  feiicitas .  Qup4  fi  n&U  magis 

^**''  in  votis  eflc  folct ,  quam  ut  principurri,  gratiam 

&  favorem  habeamus,  quos  frucius,  haec  vitaex^ 
hibcrcfolct,  ut  bene  &  feliciter  homines  vivcre 
poffint :  quantamajores&uberioresexge&are  de- 
bemusabipfafaxxfta  triadePatris,  Filu,  &  Spi- 
ritusfan&i:  cujusimagoinnobisrelucet»  eftqu^ 
inanimisnoftvisinfixa  **  Quod  G  contingat  pvin^ 
cipesetiamiticredibili  amorc  profequi,  illud  ta- 
mennondiudurat,  cumcaducum  &  perexiguum  C 
cenfeatur:  atqui.  fan&iffimae  Trinitatis  fayprem 
naftus  fuerit ,  ;s  patronnrn  habet  conftantem ,  mi* 
fericordem ,  pqtentem ,  $c  peifedum ,  diyitcm  ia 
j^ifericprdb ,  magnificumiujuftitia,  quijtidicat 
^nocentes ,  &  mifericorditer  falvat  peccatores . 

Quamquam  veronondubitem,  quin  vosomne^ 
in  hoc  ,  ut  in  cetcris  fidei  noibras  ar^ticulis ,  fitis  e- 
dpfti ,  quoa  omni  oietate ,  reiigione  ,  &  exem^ 
plo  a  ttnexis  annis  iftis  femper.  ampje^i :  tamenni^ 
fi  mpieftum  eft,  adducam  locum  uoum  aut  alt^- 
ium ,  quihu&hanc  noftram  facram  triadcm  confir^ 
marcvidear;  quamnonnulliHcrodisinfania,:  & 
fataOaB  impetu  Aquiiancs  fufcitato  evcrtcrc  cona- 
ti  funt,  Sjc ab.it ucQen.  i.in  prinqipioDeum  cce- 
afleccelum,  ^terram,,  ^■Spi.ritusa  domini.fem  X> 
fupcr  aquas ,  nemo  eft ,  qui  dubitctj,  np^  pcr  Dcum, 
Patrcm  intciiigcre  dcbere,  per  principium,  Fi- 
Hum:  pcr  Spiritum  domini,.  Spiritum  fanftum,, 
in  q«a  Trinitatc  taatum  cft  una ,  q^antum,  trcs  fi- 

^tebfcft.  wnl'.-  necplus,  uttcftatur  P, Augoftinus,  Cunt 

dc  rttoi'  4U2e,  quam.  una:.  &  ita.  ut  teftatut  Auguftinus, 
fingulafuat  in  fingulis,  amnia infingulis ,,  fin^ 
suJa  in  omnibus,  omnia  in  omniba&i  &  omnia 
unum  •  Animadvcrtitc  ^quacfo ,  diiigentius  ea  qu^? 

Ck^ik  fequuatur:  fummus  illcpatriarqhaAbt-ahamttes, 
yiros  prope  (e  aftant^s  ante  oftium  labernaculi 
viditfe  kginjus,  unurn.  tamen  adoraffc  confciBis. 
eft»  qnibiis  verbis  etiam  fitres  perfonas  inter  fe 
diftinftas.  fateatut: ,  unum.  tamcn  Deum  aperte 
confitetus:,.  quod  &  ft  creditu  difficillimumfit,  g 
quod  mentem  humanam  fupcret>  gaudeat  tamen 
homo  Diumcognofcens,,  inTrinitateUligmias, 
agat,  &tcndatadpietatem,  quodunusfitPeus, 
fed  tamen  Trinitas  *.  Quod  II  aias  per  tcrnam  iliam 

lf&4i+(+  compcU^tionem,  SdnQtts,  fan&us,  Sd»0ns»icy- 
finiuonem  pcrfonarum  indicavit,  unitatcm  vcro 
effenti»  P^E  additionem»  imimti  &*ns  fihmth :. 
quod  prophct*  verbis  a  me  initio  allatis  luce 

3SM*  *fe  ctafiitts.  hominum  animis  infixit  ,  Bmtdicat  n&s 
Dmhs  y  titus  nofttr  ,  htmiicM  nos  t>t%s  :.  Q*  mt» 
tmnt  tum  omms  fims  ttrra* 


Hujus  tanti  myfterii,  cumAuguftino  in  Sole   A     . 
ipfo  licetintueri,  inquotriacontcmplamur,  eC-  christi 
fpntiam,  fplcndorern,  &ca!orem:  eflentia  Solis      i$$u 
a  nulla  creata  eft,  fic  neque  Pater;  fpjcndorab  v**p  *c 
^ffentia,  fic&FiliusaPatre:  calorveroab  utro-  JJ^|'*"- 
que:  fic  Spiritus  fan&us  proccdit a Patfe ,  &Fi- 
Jio ,  Itaque  ut  fcribit  D»  Auguft.  in  Trinitate  nu-  ^.  ,.  j$ 
mcruseft,  fedaumerusnoa  apparct,  qui^mi  qui  Trinitate. 
tcftimanitimdantinc&fa  Vater^  Filius ,  &  Spiritus  lf^wl1*  ** 
ftncl$$  i  umtn  fitnt  «  Cum  igitur  auguftiltimutu 
myfteriutn,  tam  arduum  fit,  fupcreminens#  ^b* 
ditum ,  &  admirabile ,  ut  a  nullo  sportalium  poffit 
percipj  aut  perveftigari  ,   fatius  erit  judicia  pci 
admirari  &  adorare  i  quam  velle  perfcrutari  * 
Nam  ut  affirmat  P.  Auguft.  ubi  quaeritiir  unitas  ^«./rt.  r; 
Trinitatis,  Patris,  Filii,  &SpiritUsfan^i,  ncc  <ff  htoit* 
periculofius  alicubi  erratuf ,  nec  laboriofms  ali^ 
quid  quaeritur,  necfruftuofiusaliquid  invcnitur» 
Qpare  gencris  humanihoftis,  inv^dia  glorixhil* 
manas  motus>  quofdam  dccepit^  ut  aconfccutio- 
ne  (an&ae  Trinitatis  averteret :  qualcsfuereEbio* 
nitas  %  Samofateni  ,  Artemonitac,  qui  fecundatu 
Trinitatis  perfonam  Peum  effe  negarunt  ;  fed 
tantum  habuifle  naturamhumanam^  Verumquis 
non  videt  Deum  patrem  pro  fua  bonitate  gencri 
humano  corrupto  donaftepiliumfuum  dominum 
noftrumJefumChriftum?  qui  nos  reftituat ,  fibi-* 
quc  rcconciliet,  a  tyranniae  diabali  UberQt*  8? 
$d  vitam  seternam   perducat  f   neque   audiendi 
funt  fceleratiiEmihaeretici»  Macedoniiji  Ari^tni» 
Eunomitae :  qui  Slpiritum  fan^um  aut  Patri  «qna-, 
lem  non  efle,  aut  a  Patre&Pilio  non  procedere 
impudcntiflime  affirmarunt ,  Vcrum  fimuj  cum  Pa- 
ter  coeleftis  Spiritum  fandum  incorda  noftra  !n- 
fundit  y  voluntatem  noftram  illuminat^  tQtmn<{ue 
hominem  pcrficit :  fua  prafcntia  totus  immutatur  % 
8c  vcluti  novus  fa^us.  vi<letur^  Spiritus  fanfius» 
impellit  voiuntatcm  noftram  ad  aflenfum  ,   fe 
trahit  ad  atnorem  rerum  inteHe&arum  ,  nc  de-* 
fpcrcmnspropter  pcc<?ata  commiifa ,  fcd  per  Chri«» 
ftum  patri  reconciliatos  eflc  credamus  *  Addit;- 
quoquc  Spiritus  fanftus   vircs  ^  nt.  qitae   ipfius 
gratia  volumus  §C    intcljigimits  ,   e|u$  quoque 
auxilio  prgeftare  poftimus  *  Videat  nunc   unuf^ 
quifquc,,  quomodo  Spiritus  fan^us,  operetur  m 
nobis  pcr  intcrnam  fuam  gloriam  >  videat  Fi^ 
lium  per  fuam  mortem  a  damnatione  aetcrnanos. 
diflblutos  reliquifle  %  videat  &  crcdat  has  tres 
pcrfonas  aequalcs  cflc  in  majcftate  ,;  pares  efle, 
in  poteftate,,  unum  Pcum  e0e,  unam  fubftan-t 
tiam,  &  eiTentiam  :  qui  cum  fimplex  fit  ,  ne- 
quepartium^  neque  accidentium  divcrfitatccon^ 
ftabit^ 

Vcrum  fi  alicui  venit  in  mentcm  %  quomodo 
in  hac  fan^a  triadctresperfonac,  Patris»  Filii, 
&  Spiritus  fanQi,  funt  unus  Peus.;  quomodoin 
una  perfona  fitvcrusPeus*  5?  veru$hombfimul> 
fimilitcr  qupmado  hic  ex  cafta  virginc  citraviri 
opetam  potuit  coucipi  &  nafci ,  quomodo  cjna 
glorioftffimum  corpus  fit  in  ccelis  ad  dextcram  Dei 
patris,&  fimui  fit  in  auguftiflSmo  eucharifti^  facra* 
mento ,  &  fi  qu*  his  fimilia  occurrant ,  precor  co- 
gitet  proiundi ffimas  &  abdititBmas  cife  Pei  omni^ 
potentis  divitia$  :  cogitct  illum  nil  finc  caufa 
feciflV,  fed  omnia  probe  difpofuiffe  ,  cogitct  cx 
ipfo,  iu  ipfos  8c  pcr  ipfum  omnia  faftaefle,  & 
pronu^lacrymanspeumadoret,  e|us  profundifli* 
ma  myfteria  admiretur ,  cogttet  fcriptum  effe ,  pro^ 
be  cun^ta  a  Peo  difpofita  &  ordinata  cffe .  Qucm«t 
admadum  cnim nol uit  Deus  nosfcire ,  num  praedc** 
ftinati  vel  rcprobati  fimus,  ne  in  fecuritatcm  carna- 
Icm,  auMgnaviaatj;  vclpotiusin  dcfpcrationcrn 

Iaba- 


8P7 


AD   PATRES    tONCILH    TRIDEffT.    HABITA. 


8*8 


T*w  *$* 


Ahko  labamur,  fed  voluit  nos  contihuo  verfari  intcr  A 

Cjuum   fpcm  &  mettim  :  hinc  jubct  D.  Paulus  nt  cum 

V*$$.      timore  &  trcmoreopcremur  falutem:  ut  fictit  illic 

noa  debemus  effe  nimium  curiofi  ,  fic  ncque  io 

hanc  faa&a  triadc:  fedfidequa  credimus  ad  ju* 

ftitiam  ,  &  fine  qua  placcre  Deo  non  poflumus,  cre- 

dendum  &  tenendum  eft  :  nc  cupientcs  fcrutari 

majeftatcm  opprimamuragloria,  utteftatur  Sa- 

piens  .  Omnino  igitur  &citra  uliam  dubitationcm 

crcdamus  eredcnda  omnia  ,  &  fimus  foliciti  in 

fola  obfervatione  verbi,  mandatorumque  Dei  , 

amplc&entes  fan&orum  monumenta  ,    fummo- 

ttun  pontificum  dcctcta  >   &   veneranda   facro- 

rum  conciliorum  ftatuta  *  quibus  Spiritum  fan- 

&um  adeffe  credimus  rejicientes  vanas  &jejunas 

quaeftiones  quae  potius  ad  fegregandas  Chrifti  B 

oves  f  quam  ad  eas  reduccndas  ao  Cbrifti  ovilc , 

vcl  in  co  rctincndasconducunt  * 

»$tratid*$     Pic  enim"Syracufanus  ille  nos  admonet  ,  ne 

*M$ui*~  curcmos  pwfcrutari  altiora  &  fortiora  ,  fed  per 

\*p.iJnuh  opera  bona  &  ecclefiae  ftatuta  vocationem  no- 

*&*'•  ftram  »  ad  quam  crcati  fumus»  adimpleamus  . 

i»wf/.  a.     Qpesnadmodum   tcmpore  inundationum    aqua- 

rum  foli  illi  *  qui  in  Noe  arcam  fc  receperant  yfue- 

* unt  a  morte  liberati:  itafoHilUquiintralimi- 

tcs  facrofan&ae  Romansc  ccclefi»  vixerint,  re- 

fnum  Chrifti  numquam  pemurum  poflidebunt  ♦ 
orro  agnofcamus  oeneficium  immenfum,  quod 
a  fan&a  triadc  ift  nos  ufque  pervcnit,  totafan- 
&a  Trinitas  ,  Patris  ,  Eilii »  &  Sj>iritus  fanfti, 
concurrit  in  negotium  juftificationis  ,  &  falotis  C 
noftwe.  NamDcuspatericmcnilludccelcfte,  ni- 
mirum  verbum  fuum ,  in  corda  noftra  immittit , 
cum  regenerationis  principium  &  virtus  cx  femi- 
nc  >t  nempe  vcrbo  Dci ,  Spiritu  fan&o  verificato 
proAuat ,  Spiritus  fanSus  femcn  iliud  in  cordibtis 
cle&orum  verificat,  filius  vero  aqua  fanguinis 
fui  prctiofiflimi  ,  per  Spiritum  fan&um  conce- 
ptum  hume&at  femen  illud,  ut  fru&um  faluber- 
rimum  exhibere  poflSt,  &  exhibito,  homo  pof- 
fit  Deum  amare  ,  amando  ejus  incomprehenfi- 
bil*  borio  fttsi» 

Ut  autem  trcs  funt  perfonae ,  itatriaindegc^ 

nerari  oportct;  intclleaum,  mcmoriam,  &vo* 

luntatem :  quorum  unumquodque  rcliqua   duo 

■'Ua»t  u  ie  capit,  ut  D.  Auguftinusteftatur  :  Idcoin  mente  D 

Ttwu        humana  imaginem  Trinitatis  reperiri  voluit .  O- 

portet  itaque  intclledum,  ut  bafimnoftrae  falu- 

tis  intelligamus:  voluntatem,  ut  quse  bcne  io* 

telligimus  velimdc:  &  vires,  ut  quodvolumus, 

re  ipfa  prseftare&cxetjuipoflimus*  Hincconftat     - 

folum  Dcum  trinum  in  pcrfonis   audtorcm  eifc 

$tm*.  seu  nortrae  falutis .  ItaquecumbeatoBernardoexcia^ 

llmJuitv    mare  Iicet*  ^  beata  &  bcatifica  Trinitas ,  ad  te 

'**''**      0jea  mifcraTrinitas  miferabiiitcr  fufpirat,  nam 

a  tc  difccdens  multis  doloribus ,  calamitatibus 

&aerumni$invoIvitur.  Nunc , ampliffimi patres , 

txtta  intclligatis  verum  Dci  cultum  pcriclitari  , 

hoc  iinum  fiipereffc  videtur,  vcftirarumque  par- 

tium  effc,  ut  Petrinaviculammultisflagitiorum 

fludibus    agitatam  ,  in    verum    genuinumquc  E 

fplendorem  revocetis  :   fic  cnim  cscpcftationi  , 

quam  dc  vobis  viri  boni  fempcr  habuerunt ,  rc- 

fpondiffc*  &  vobis  ipfi  numquam  delfuiffe  vide- 

bimini.  Conveniftis  ex  remotiflimjs  orbis  partk 

bus  ,   dercliquiftis  patriatri  ,  cariffimofque  pc- 

natcs  non  utdc  privatis  commodis,  aut  ho^nore 

&  gloria  caduca ,  non  ut  de  focis ,  &  laribus ,  aut 

de  pace  Pyrrhi>  fed  de  communi  totius  reipu- 

blica?  Chriftian*  falute*  dc  Dci  optimi  maximi 

honorc^  &  gloria  >  deecclcfi^  labcfcentis  ftatu  , 

&  integritatc  ftrenue  ac  viriliteragati^.  Iatclli- 

ConaL  Generah  Tom.  XXXIII. 


A   M  N  o 

Ch^istx 

1565* 


gant,  ampliflimi  patres,  inteUigant  ,  inquam, 
nonfolum  yiri  Dci  cultores,  fea  barbarse  etiam 
nationcs  veftrum  erga  Chriftum  Jcfum  ,  &  ejus 
fponfam  amorem :  ad  cujus  audoritatem  & digni- 
tatcm  omnes  cogitationes ,  omnes  conatus,  om- 
nem  denique  animorum  veftrorum  impetum  tra- 
ducatis. 

Vigilandum  vobis  eft,  &  orationi  vacandum 
ut  haftenus  feciftis,  ne  ambitione  in  Deumpu* 
gnetis,  neve  invidia  in  partcs  contendatis,  fed 
veftra  auftoritate  ,  veftrifque  confiliis  facrofan- 
dae  Romanas  ecclefiae  hoftes  profligate  &  exter* 
minate,  atttndentes  <vofas  (&*  umverfo  gregi,  tn  quo  Afa*  *o* 
fofuiP  *vos  Spiritns  fanBus  ,  epifcofos  regerc  eccle- 
fiam  Dei$  $uam  dcquifivit  faofitngHine ,  rationetri 
reddituri  incorruptiffimo  judici  ,  fanguinem 
ovium  peditarum  de  manu  paftoris  rcquirenti  :  -gK$$^  ^ 
perpendite  httic  facrofandae  Tridentinae  fyno- 
do,  pcr  Spiritum  fanftum  commiflam  effecccle- 
llam»  ut  illam  nunc  mcerentem,  vos  omnes  in 
matrem  veftram  recipiatis,  facentem  veftris  bra- 
chiis  erigatis ,  8c  micanccm  fincera  fide  &  dodrina 
fulciatis  ,  veftram  ac  cjus  majeftatem  in  tanra 
hominum  &  temporum  perfidia  retineatis  ,  & 
retentam  nos  omnes  incredibili  amore  profequa- 
mur.  Nam  fi  de  infcliciflimoccclefiseftatu  verba 
faciamus,  quandoperDcumimmortalem,  majo- 
ribus  &  magis  invcteratis  odiis  impugnata  eft^ 
quando  masisobftmatarebellione  in  eam  pugna* 
tutn  ?  quando  plures  hoftes  in  fuam  peniciemjura^ 
tos  perpeffa  eft?  quando  honori  ecclefisemagis 
detra&umeft»  quamhisinfcliciflimis,  &calami- 
tofis  temporibus ,  in  quibus  fcdes  Pctri  impu- 
dentiilime  apud  capitales  hoftes  ecclcfiae  regnum 
antichrifti  vocatur  ,  &  facrofanda  conciliorum 
auftoritas  vilipcnditur  &  contemnitur  ?  ToIIi- 
tefclicia&viftricia  ifta  figna  in  hofce  commu- 
nes  omnium  bonorum  hoftes  ,  qui  cum  verbo 
Dci  toties  fuccubuerint,  £afti  funt  fimilestcrr» 
depravatae,  quaeoptimo  femine  faepe  ae  facpius 
fufcepto,  nilajiuareddit,  quaminfelix  Iolium, 
&  fteriles  avcnas  :  facite  ut  capitales  hoftes  cc* 
clefice  refipifcant,  &  dent  honorem  &  gloriam 
vero  Deo,  nec  amplius  tot  ineptiis  ,  quas  fug- 
gcrentc  fatana  invenerant ,  mentes  piortim  inw 
plicent  ,  ita  ut  univerfus  terrarum  orbis  fateri 
compellatur  ,  nullos  unquam  neque  praeteritis 
tempoiibus  ,  ncque  prsefentibus  ecckfias  aman- 
tiorcs  extitifle ,  ardentiorique  animo  cariflimam 
Chrifti  fponfam  fuiffe  profequutos.  Curate  igU 
tur  pro  iacrofanfta  inter  vos  ,  ipfamque  eccle- 
fiam  con]jun&ione ,  pro  veftra  fingulari  religio- 
ne  &  pietate,  quibufcumque  potcftismodislan- 
guenti  religioni  profpiciatis  :  vos  fcliciflimos  , 
vos  beatiffimas  fore  eiciftimatc,  fi  omnes  cogi- 
tationes,  omnia  confilia,  omniaque  veftra  ftu- 
dia,  in  pietatem,  in  religioncm,  inccclcfiam, 
in  Deum  bptimum  maximum  retuleritis  :  prae- 
fcrtim  cum  nulla  dicenda  ncc  appellanda  fit  vir- 
tus  quae  in  Deum  pcrindc  ae  iniummum  &in- 
cpmmutabile  bonum  non  refetatur  :  ferte  auxU 
liumpietati,  fertereligioni,  ferte  ecclefiae,  fer« 
te  rcbus  veftris  vobifque  ipfis  ,  nifi  dc  ccciefia 
adum  cfle  vclitis,  cam  cnim  concepimus  fpem, 
vosmelius  Ionge  faduros  ,  quatn  nos  fperare 
poflimus  .  Qui  eduxit  f^ftorcm  magnum  ovium  /&$f  TJ( 
in  fangmne  Atcrni  teftamenti  dominum  noftrum 
Jefiim  Chriftum  ,  aptct  vos  ifi  omni  bono  ,  ut 
faciatis  femper  ejus  voluntatem,  facientesquod 
placeat  ipfi,  per  Jefum  Chriftum  dominum  no- 
ftrum,  cujus  cft  Iau$,  honor,  &  gforia  in  fae* 
cula  fxculorum.  Amcn. 

Pp    3  CON- 


A  N   N   O 

Christi 

n6v 


$99      CONCIO  LUDOVIC  1  JOANN  1  S   VlitETANI  ,  BARCIN,        500 

A 


Qucrt>  mtf* 
jHi  futrit 

Spirittts 

Gtn*  u  Zm 
gphtf   U 

$**&-  **• 


cxix, 

CQHCW    DM    DirmQ    SVI^ITU 

$*  catholics  ecchfia  &  S*  ceeumenici  concihi  , 

GuffQrc  Ludovico  *joanne  Vittetano, 

tbcohgo  Bdrunontflft  * 

Cnm  comphrcntut  dics  pentecofies ,  crani  onncs  fatiter 
incodcmloto^  C7%A&ofrum  XU 

DI V  ! « i  illius  tnyftcrii  »  ilinftriflSmi  a<  re- 
vcrendiffimi  doaini  ,  dariffimi  oratorcs  * 
amptiffinu  praeiules»  viriqu$  ornatiffimi  *  quod  B 
hodicwa  fcftivitate  fon&a  catholica  ftomanaec-. 
ciefia  ,  de  immenfo  divioitus  reecpto  muncrc 
trota  omnibus  fuis  filiis  praponit  ttbique  terra- 
fum  fufpicicndurn  ac  celehcandum  ,  radoncm 
aliquam,  quatcnus  faseft,  inquifiturus,  opcras 
mihi  videoi*  fa&uruspretium  ,  fi  ejus  uniusfretus 
afpitamine  ,  qui  hodie  a  P^tre  in  nomine  FiJii 
miflus  infantium  pifcatorurn  linguas  non  modo 
ad  eloquendum  ineffabilia  Dei  magnalia  difer- 
tas»  fed  etiamadinflammaadafrigidaJuda?orum 
&gentiumpe$;ora,ignitas  fecit,  feduU  &  quam 
fieri  a  me  potedt  foiem  indagineiuveftigaveto* 
Quare  oportuerit  paracletum  alium  pwcreum» 
pcr  quemgram&verita$fa#aeft*  ceelitusetiam 
mitti*  Quis,  ad  qttos  ,  quando  ,  ubi  »  quomo*  C 
do»  ^quidpoftrcmocCcIcitaeDeiprQfuturus  ad- 
venerk ,  Qtft-ubi  in  AiiW  Spititus  glariam  »  qug 
cum  f&n®*  cathalicae  ecclcfi^*  &  facri  cecume- 
nici  CaactlU  dignitate  eft  canjun&a,  &protem~ 
poris  anguftiis  tatptisn  petfummacapita,  Srpro 
inftituta  brevitatsdihieide*  non  ramfucatapha* 
terataeorationis  lenocmia »  qttamfimpiitem  Chri- 
ftiana;  concionis  cxpofitionem  conie&ans  atti* 
gero»  propofui  argumcntifinemna&tts,  dtcendi 
ctiam  faciam  *  Si  modo qucm  veftra»  (  vos impru 
mis  appcllo  illuftLiffimi  a<:  revercndiflimi  domi- 
ni )  fnmma  apud  me  «^oritas ,  ctiam  *  quam  pia 
tulit  modcftia » retirieotem  >  imheciliitatispropria 
confeium,  ad  diceftdum  de  rcomninoinccclefia 
Dei  diflScillima  &  graviffima  iti  fanftiffimofec-  D 
fuditiffimo  rcipuhlic»  Ghriftian*  fcnattt  fcre 
impnemeditatum  compulit»  cumdcm  diccre  jam 
6t  obcdirc  pamum  bcncvolus  favor  excipiat  & 
animct>  dicentem  vem  bcnigna  atteruio  recrcct 
&  rcfociHct  *  Id  quod  non  tantum  ^  vcftra  in- 
crcdibilipictate»  red  etiam  ab  infigni  rcliquomm 
dbminorum  raeorum  ctariffimorum  %  rcvcren- 
diffimorum  humanitate  ita  mihi  demumconccdi 
crcdidero»  fi  una  mecum  omnes  a  Dco  omimo 
maxtmo  poftuIavcriti$  ,^novos  &  parcs  ad  rcm 
tantam  aggrcdiendam  fpiritus  ♦  internuncia  bcata 
virgine:  qua?  fupcrvenicntis  5pimu$fan#iaffla- 
tn  gratia  plcna  conccpit  &  pepcrit  filiumDei. 
Quam  ideo,  ut  de  morc  cft  ,  angclica  cnlogto 
in  genu  provoluti  falutemus,  E 

Quas  m  tcmporis  initio  ex  bcnignti  creatoris 
omftipotcntia  pro  naturas  inftitutac  viribas  val- 
dc  bona  creata»  fcd  illico  cx  maligna  creatur» 
voiuftcatc  in  ptoprxt  peccati  defe^u  >  fuerant; 
cnormitcr  dcptavata>  cadcm  Gvc  quae  in<:<»Iis, 
fivc  qu#  in  tertis  futit  in  tempons  plenitudine 
ex  clemcnti  rceonciliatoris  mifericordia  fecun* 
dum  dltin^  gratiae  donum  fuifle  omnia  inftau- 
wa  &  vefut  innovata,  iis  quiinChtiftiana&re- 
ligionis  ad^randis  myfteriis  pie  8c  deccnter  cx 
facro    evangcliu    erucndis    exercitutos    habm 


fcnfus  facillimum  eft  obfervare  ,  &  evadit  f^^H  N  0 
(picuucu  -  In  qua  tamen  univetfi  &  conditionc  >  c»»tsti 
&  inftauratione  mirum  profe&o*  quam  (ibiom-     %tfy 
ni  ex  parte  concinat  illa  in  orfinium  illuftrium 
thcologorum  are  decanrata  mundi  utriufque  > 
naturae  iirnuJ  &  gratiae  harmonia  *  Uftdcex  ob* 
(ervatis  in  rerum  omnium  creationc  »  &   indi- 
icreta  unius  divinitatis  operatione»  &  atttibuto 
cuique  hypoft/afi  munere,  fimilemmgcnerbhu- 
m^ni  falute  annotarc  liceat,  &comtnunemunins 
cffenti»mifcricordiam>  &  accommodatamtribus 
perforiis  benignitatem  >  dum  velut  per  recapitu- 
Jationcm  *  ut  cum  P.  Hieronymo  loquar ,  quo  n.  $. 
otdinc  olim  in  principio  crcatas  rcs  commemo- 
ramus,  codcm  fere  poft  in  faeculorum  fine  inftau- 
ratas  admiramur, 

Jn  princifio  ere&vii   Dcus  eoelum  €S7*  terram  x  In  <**"e»  ,; 
fine  Dchs  crat  in  Chtifto$  ntmdnm  monulims  fibi .  %tn?f  u 
In  principio  omnipoteati    pacri  attribuitur  e%  >*  ** 
nihilo  procrcata  terr*  inanis  CF  vtcut  ;  In  finc  #ul{\z¥ 
nemo  potcft  vcnire  ad  pilium  ,  nifi  pater  »  qui 
hnm  mifit)  traxcric  eum  .  In  principio  fapiente 
Filia  adfcribitur  illuftratio  tonebrarum,  qu*  e^ 
rmt  fitpct  fachm  abyfji  :  In  fine  nemo  novit  pa^  Jom*  u 
trem  >  nifi  cui  miucric  Fitius  rcveUrt .  tux  *v*r<* » fue^*Jl 
qti£  tUumwat  omncm  bommcm  wmeneem  tn  hunc  H£i*%> 
mttnium  .  In  principio  Spiritus  domioi  fereba- 
tur  fupcr  aquas,  aut  fignificantius,  e*  encrgia 
vocahuli  Htbnri  HSH^D   incubans  vivifico  ca-* 
lorc  fovebat;  In  finc  Spiritus  fatrftus,  quem  mt- 
fit  pater  in  nomine  Filii ,  ceu  igneus  fcdit  fu-r 
per  fingulos  &  rcj>levit  omnesgratiadivina  •.  Ut 
jamita vidcasucrobique,  omnittm»  quce  perfeda 
funt  Dci  opera»  initia  ingeniti  Patris  potenti» 
mcdia  unigeniti  Filii  fapicnti^,  fincsproceden- 
tis  ab  utroque  Spiritus  faa^i  bonitati  optime 
vcndicari,  h  Velut  acceptarefcrri.  Idquodnon 
modo  C3C  ca>  quas  divinitus  popuIoDcircvelata 
cft  doQ;tina,  fed  etiam  cx  ipfo  omnium  fenfibus  ****  1X* 
cxpcifito  naturae   libro   intcIH^i   poteft  •   Undc 
manuducamur  ad  eminus  quidcm    profpicien* 
dam,  fcd  ita  magis  adorandum  cum  unitate  cf- 
(cntiac  pcrfonarum  trinitatem  in  illo  ono   rcrum 
omnium  primo  principioaa  quo  indicibili  modo 
petfeaa  funt,  cujufquc  rci  pritnordialiatria  ini- 
tia»  non  ufqucquaque  obfcura  divinarum  pcrfo- 
narum  vcftigk« 

Hic  magna  nobis  aperirentur  philofophandi 
fpatia,  H«c  cnim  funt  iila  tria  a  poetiscantata 
rerum  primordia>  Chaos,  Occanus,  Jovialisvi- 
gor :  A  Pythagoricis  connumerata  »  Monas  , 
Dyas»  Triasivcl  commenfuratainitia»Pttu6:us, 
Linea  ,  Superficics  :  ab  Epicureisfufpicata  com- 
miftionis  estotdia  »  Atomi  »  Inane,  Plenum:  a 
Stoici«  provifa  gcnerationis  fata ,  Atropos ,  CIo- 
tho»  Lachefis:  ab  Acadcmiciis  opinata  conftitu^ 
tionis  cSementa»  Earvum»  Magnuui  ,  Idojum  : 
aPedpateticisdemonftrata  tranfmutationis  pria- 
cipia»  Subjeftum»  '*Difputari0,  Habitus»  •*privatfd 

Ut  mittam  hic  myfticam  illam  phiiofophandi 
antiquoruaifapicntum  rat ionem ,  five  Magorum 
apud  ^Egyprios  verfus  orientem,  ihe  Chaldaeo- 
rum  apud  Syros  vcrfus  Septcntrionem  »  five 
Gymnofophiftarum  apud  Indos  ad  Meridicm  , 
five  DruydumapudGallosad  occidcntem*  Quo* 
rum  fwis  quifquc  hicrogfyphicis  uniufcujufque 
rei  ptincipiorum  triadibus  ad  divinam  trinam 
unitatcm  videntur  fecundum  ea»  »  qusc  in  rebus 
fingulis  apparent  primae  notae ,  clarius ,  quam  cre- 
di  potett »  fpe&afic » ^  ad  tam  infigne fpe$aculum 
linivcrfum  oibeln  convocaffe  «  Quos  tamen  pri- 
mos   rcrum    charadcrcs    illuftriores    reddidere 

ce!c* 


901 


AD  PATRBS  CONCItl  *  ■  T*  IDENT,  HABITA^ 


5>02 


a  *r »  o 

CH&lSTf 


£*tf**rlt 


Sjpiritus 


/rfj! 


M<*tth,  zo* 


ccJebrcsiiJiprifci  theologi,  quiiidemerant  cbn-  A 
fummatiphilofophi,  in  communibu*  rerum  om- 
nim  proprietatibus »  quaa  publice  tranfcendcatia 
vocaotur;  quaeficomniainomnibusfint»  ut  om- 
nia  in  quovis »  &  quodvis  cum  omnibus  inconfufe 
uniatur  ,  dum  vclnt  quodam  indfabilis  participa~ 
tionismodo  8c  ordinc  unumquodque  per  miram 
quamdam  accommodationcm  habere  dicitur  ab 
ipfaDeitate,  utfitUnum,  a  Patre,  ut  fit  Ens, 
a  iiUar  ut  fit  Vcrum,  a  Spiritu  fan&o  ,.  ut  fit 
Bonuni.  Qua  maximcrationc  fteifti,  quoad  li- 
cct,  figoificaCfevidentut  incomprehenfibilem  iU 
lam,  in  fingulari  idcatitate  diftin&tonem  .  In 
fimili  sequalitate  ordincm  %  in  aetcroa  unitatc  pro- 
cellioncm , 

Scd  haec  quidem  ha&enus,  8c  vclut  pcr  tran~  B 
fcnnam  adduxifle  fatis  fit :  quatenus  inquam ,  f  a~ 
ciunt  ad  ita  magis  &  accommodatius  pro  noftra 
virili  ,  quod  primo  loco  propofuitfcus  ,  docen- 
dum  ex  analogia  natur*  ,  in  fiogularitate  cau- 
fat  adumbratur  piuralitas  rationum  ,  quam  dc- 
cucrit ,  quamque  etiam  oportuerit  in  gratia  » 
ubi  in  unitatc  cffcntiae  exprimitur  trinuas  per- 
fonarum,  ut  regnum  cclorum  fic  a  Deo  tpio  fi- 
bi  rcconciliatum  tntclligerctur,  ut  quod  Patcr, 
ex  quo  omnis  ^Atfii  nomtnatur  ,  mittcndo  Fu 
lium&iumdnc&um  eumattcftatione  *tcrn<e  vo^ 
Juntatis  fuudaffet*  FiliusaPatrcmiflus  redimen* 
do  in fufccptae  humaftae carnis  veritatc  aflerutflet  ; 
ijlud  itidem  Spiritus  fan&us  a  Patre  in  nominc 
Filii  miflus  fan&ificando  in  %ura  iingme  igncas  C 
informarct* 

Quis autcm  ilic  fit  Spiritus »  quia  Dcus eft ,  nc-* 
quit  cogitatione  comprchendi»  tantum  abcft  ut 
vcrbis  expiicari  poffit  •  Paracletus  tamcp  eft  cx 
facrocvangelio  8f  Spiritus  fanftus.  Spiritus  qui- 
dem  Dci  ,  advocatus  &  confolator  homtnis  • 
Dcxtrx  Dcj  digitus,  Spiriulis  hominis  un^io* 
Primum  in  Dco  donum  »  fummum  in  homine 
munus  i  proccdcns  a  Patrc  J&  Filio  ab  aeterno  , 
amborum  incffabilis  ncxus,  miflus  aPatrcinno« 
minc  Filii  tn  tcmpore,  humanorum  cordiumar* 
diflTimum  vinculum.  A  quibus  proccdit  amor 
elfcntialis,  ab  cifdcm  mtttitur  caritasparticipa^ 
bilis,  A  quibus  proccdit  nihilo  ntinor ,  ad  quos 
mitticur  infinito  major  .  Undc  proccdit  fccun- 
&um  naturam  immancns»  qno  mittitur  pcr  gra- 
tiam  inha:rcns*  £s  proceffionc  Dcusdonans,  ex 
miflioncdtvinumdatum  *  In  proccffionc  nutli* 
bi  noafcmpcrcxiftcnsfccundurn  praeicntcm  cffcn- 
tiaicm  potcntiam ,  in  miilionc  ubi  non  crat  ali- 
quando  cohaercns  fccundiim  tnhaetentem  acci- 
dcntaicmgratiam*  Proceifionc  extraomnia,  fed 
non  cxcl^us:  intra»  fcd  noninclufus  :  Miflio- 
nc  a  pcccatoribus  propter  eorum  dcmcrita  vc-^ 
lut  fcclufus,  in  ipus  autcm  juftis  fimul  cumiU 
.  lorum  mcritis  quodaminodo  conclufus.  Ia  pro- 
ccflionc  a  ncmine  in  propria  forraa  unquam  vU 
fus ,  naturauniformb,  in  mifilone  varicin  alicnts 
figurisnonnunquam  apparcns  ,  gratia  muhifor- 
mis  * 

Atqucut  dealiis  apparitionibus  in  praefcntia» 
rum  taccamus,  ut  velut  jafta^funt  fundamcnta, 
dc  ea  nunc  dicamus ,  ubi  aedificatio  Dei  coronidem 
acccpit.  Ubi  inquam,  Spirituis  fanftus  a  Patrc 
in  nominc  Filii  miflus  ,  cum  compierentur  dics 
pcntecoftcs  cffufus  fuper  omncm  carnem  ad  cos 
venit,  qui  erant  omncs  paritcr  in  codem  loco  * 
O  mira  ioftnuatio  univcrfttatis  unitaB  &  unita- 
tis  univcrf»  :  Erant  omnes  ptrittr  in  todem  /of«* 
Potuit  nc,  vos  oro  ,  patrcs  fandiifimi  ,  verbis 
alits  exp*rc(fius  dciignari   una  illa  nnius  fponli 


D 


columba?  Unum  iliud  untus  Spirttus  corpus  ? 
E**nt>  inquit  iilc»  cujus  laus  cft  incvangciio, 
omnts  farittr  $n  eedem  hctt*  crant  in  regno*  caeio* 
rum amntt  quoad  fidci  &  facramentprum  com- 
munioncm  ,  pmttr  ,  quoad  concordcm  carita- 
tis  connexioncm  ,  in  todem  /^a  ,  quoad  mu- 
tuum  inncccffitatihus  auxiltum:  Ut  cum  tn  id- 
ipfum  pro  invicem  foliciti  aitcr  alteriiis  oncra 
portarcnt ,  fic  adtmplctcnt  Icgem  Chrifti .  Erann , 
tnquam,  in  corporc  Chrifti  Qmntt »  quoad  plc* 
tiam  membrorum  intcgritatem  .  *P*rittr$  quoad 
membrorum  ad  fc  tnviccm  confeifionem  .  !&/- 
dtm%  quoad  membrorum  cum  capitcconfpiratio- 
ncm  :  ut  ita  vcrc  cffcnt  confummati  in  unum  $ 
fervantcs  unitatcm  Spirttus  in  vincuio  pacis  . 
Hoc  autcm  unicum  &  Dci  rcgnum  ,  &  Chrifti 
corpus  an  non  iiia  cft  una  iandta  catholica  Sc 
apoftolica  ecclcfia?  Expendamus  obiter  idquod 
proxime  praeceffit »  unde  h^c  ,  quae  nunc  dicun- 
tur,  pcndent.  Ifti  cnim  quicrant  omnes  pari- 
tcr  tn  eodcm  loco,  illiipfifunt  tratres,  inquo^ 
rum  mcdio  ,  trat  atttcrn  tttrbt  hominum  ftre  ten~ 
tum  wsinti,  exurgcns  Pctrus  expotita  propheticas 
pr«diftionis  ycritatc,  complcndum  tunc  duodc- 
nartum  apoftolorum  numerum  pauloantc  ftatue- 
rat.» 

O  mirum  haec  di&antis  Spuitus  fan^i  confi- 
lium!  Quis  tam  emotae  mcntts,  &  acommuni 
judtcioaitenusfaerit,  qui  hicnon  intclligat>  non 
videat  ,  non  tangat  ,  &  plcn*  univcrfitatis  ca-^ 
tholic«  ccclefi*  in  ipfo  humero  fymboiuni  ,  & 
dtfpcnlandac  hicrarchi^  ccclcfiaftic»  ia  re  gcfta 
rationcm?  Aa  non  ctiam  elcmcntarit  pucri  mo-- 
runt,  ito»  cx  dccuplato,  iz.  conftitui  ?  Quis 
autem  Chriftianorum  neiciat ",  fuiffc  a  Chrifto 
domino  clc&os  duodccim  apoftolos >  vcltit  duo~ 
dccim  acquifiti  populi  principcs  ,  &  tanquant 
duodecimcivitatis  Dci  fundamenta  ?  Divino  m 
Deumdcccbatconftnoexmirifica  ipfius  duodena^ 
rii  perfc^ionc  rcfuitantis  cx  multiplicatione  |. 
8c  4  primorom  fctlicct  numerorum  in  divinir 
tatc  &  natura#  Quorum  cgo  myfticas  rationes 
ctiam  cx  Pythagorcorum  fchola  pctitas  %  Ui 
minimc  inftituto  ineptas  variis  exemplis  natu* 
tm  »  legts  8c  grati*  pro  virili  illuftrandas  fu- 
fciperem ,  nifi  vel  luccm  Soli  addcrc  ,  yf  I  fu$ 
Mincrvam  doccre  inftituti  oblitus  vidcrer  voluiifc* 
Uaicuique  autem  duodecim  apoftolorum  fuus  tri- 
buitur  denarius  ,  qui  univcrfitatis  numcrus  ab 
omnibuscflc  conccditur,  non  modo  quod  omncs 
fjpecierutn  dttfcrentias  in  co  Iatcrc  fubtilitcr  4U 
fputct  Academia  confcnticfltc  Lyceo  t  vcrum 
etiam  quod  nulla  fit  invcnta  unquarn  ftaiio  * 
quae  fupra  dcccm  numcrand.o  afccndeiit »  Idqttod 
iatis  cvidcns  fignuai  vidctur,  commiflam  fuiflc 
in  univerfum  finguiis  apoftolis  mdefinitam  fa* 
cuitatcm ,  in  co  quod  omnibus  praecipitur ,  ut  cun- 
tcsinmundumuntvcrfum  praedicarcqtcvangelium 
omni  crcaturae^  Sedtamtin  in  paricieftjonis  cotv 
fortio,  difparem  fuiflc  conditionem ,  8flnftmi- 
li  Icgationis  honore  difcrctioncni  quamdam  po^ 
tcftatis  * 

Qu*  fan£iorum  patrum  fcntentia  eft  %  vcl  ex 
ilto  uno  faciic  coiligitnr  ,  qupd  fmw  %  fypef 

?|Uo  potiffimum  ,  ut  folidiffimA  p^t^  fundata 
uit  ecclefia  Chrtfti,  &  cui  pras  cctcris  tr^dttas 
clavcs  rcgni  ccelorum ,  maadatam  fibi  fpecialius 
ovilis  docninici  curam  agcre  jam  hic  fup  ipfius 
jjure  ante  miffionem  Spiritus  fanSt  vidc^tur  , 
dum  fpontc  fua  exurgens  in  mcdio  fVaitrum  fa- 
cram  fcripturam  cum  auftoritate  dccerncndi  in- 
tcrprctatur  ;     Quod     prophetic^    ft^di&ioni% 


A  K  N  O 
CMKfStT! 

U6J. 
*.  Cer,  «* 
9J.    dlfl*  f* 

Ugimitt  de 
c§nf,tHf4*£t 
EJtunitts  * 


I,  q*  t*  <• 

I.CO^.  M» 

t.Cor*  I*» 
Colof.  %* 

Mjbtf^ 
Bpbtf  I. 


Joafatutfc 
?f*t*  44^ 


J8>*»/4. 

Mar„  uh. 

difiin.  i*% 
$*tvofan8* 
fhmeas    di% 
Bo*  in  illit  i 


verutu 


90$       CoNClO   JUU&OVICI  JOANNIS  V  ILtETANI,  BarCIN.       $04 


A  N    N   O 

Chri$xi 


tto  tpifl  £9. 

dift.  a#,   c. 

•  it*  damimu \* 

Qtttfdo  mif- 


venim  fit  complethcntum  dogmatizans  ftatuit :  A 
compleadass  veritati$  tempus  $c  modum  divini- 
tus  defiait  :  affumendum  proinde  in  apoftola* 
tum,  qui  primus  eft  in  ecclefiagradusj,  duodc- 
eimum  quemdam  conftnuit:  Ex  quorum  autem 
numero  eligendus  illc  fit  ,  prascipiens  determK 
nat  ;  &  alia  hujufmodi  facit  ,  uade  noa  levo 
fumas  argumenturn*  fuiffe  primam  &  fammara 
in  apoftoiatu  Petri  ^uftoritatcm  &  confirman- 
di  in  fide  catholica  ,  Sc  ftatuendi  ui  morihus 
Chriftianis  ,  &  regendi  in  Hierarchia  ccclefia* 
&k<i*  Qua^  quidem  facukas  tametfi  ab  ipfa 
divino  Chrifti  Spiritu  ccclcfi»  velatcarpprifuo 
in  pracip&is  C>us  membris  fuerit  eommunieata  * 
nihilom.inus  tamen  ita  dominus  adamniumapa- 
ftolotam  ofticium  pertiaere  eam  voluit •, ut  in  B 
beatiffima  Petca.  amniuai  apaftalorum  fttmma 
priacipatitet  collocarct,  ut  ah  ipfo.  quafi  aquo-? 
dam  capite  don$  fua  velut  in  corpus.  omne  dif- 
funderet  * 

In  qua  quidem  ardine  fondatam  &  difpoii^ 
t&m  ecclefiam  univcrfam  a  Deo  Patre  ia  ipfo 
Chrifto, Jefu  domina  aoftro  ( ae  ttcms  aut  hu^ 
manum  fuCpiceris  inventum  )  Spiritus  fanifcus. 
fuo  maaiiefto  &  celebri  adventu  coafirrnavit  & 
coaftabilivit  :  Cum  comfleretitur  dies  ftytecQjles*. 
Non  fiae  rnagao  numeri  myftena  *  In  quiuqua^ 
geflmo  enim  die  compktia  perfe&if&mi  numeri 
quadrati,  bac  eft  ,  fepteaarii  in  feipfum  dtiQri  % 
defignatur  .  Septies  enim  feptsm  eificiuat  qxu- 
dragiata  novem.  Cujas  tamea  compleuo  ad  fe-  C 
queatem  pertinet  quioquagefimum  addita  mo~ 
nade*  quae  pracfentk  fsecali  meta ,  &  ftituri  ini» 
tium  perpetuitatem  fub  oftavae  diei  daminicas 
ratipnem  coatinen$- »  fic  prafentia  termiaat  ,  ut 
nos  ad  ajterna  incromittat.  Qaemadmodum  ha- 
rum  namerorum  myfticam  rationem  pulcherrime; 
tnultis  adhibitis  Sc  rationibus  &exemplisad  hoc 
ipfum  inftitutum  accommodans  Gregorius  Na- 
zianxenus  (foJet  enimiile,  ut  reliqui  omnes  an- 
tiqui  patres  *  iibentiffime  fpatiari  in  hitjufinodi 
numerorum  facramentis-  exponendis  )  appofite 
tradit.  ,  quinquagefimum  diem  apud  Hebrxo^ 
vacari  fandum  :  annum  autem  qaiaquageiw 
mum  jubiteum^  nbi  omnium  fit  reftitutia  &ab 
integroreaovatia.  Conveniunt  pro&dfeo  bsec  am-  Jj 
nia  mkificehujusdiei  folemnitati. 

Verumcnhnverofinobisaliquid  addere  Ikeret 

exea,  quam  initio  propofmmusy  naturae  &  gra* 

tiae  anafogia,  fed  tuncinmagno>  nuncautemin 

parva  mundo^  fortaffis  non  uiquequaque  inepte 

diceremus»  optime  miflam  manifefto  ignis  figno 

Spiritum  fandtumqninquagefima  a  refurreaione^ 

hoceft,  decimodie  abafcenfion^  doiniai  *     Ubi 

jam  illequadaatenus  fuerataChriftodatus,  jux- 

ta  eam,  quam  phyfici  do&iores  obfervaat  infce- 

m  homano  perfedam  &  banifeftam  animatio- 

nem  quinquag^fimo  ,    imperfe<3:am  autem  &  la- 

tentem  quadragefimo  a  conceptione  die  poft  in-^ 

termediam  praeparatianem  &  organorum  quam- 

dam    diftindionem  ad   excipiendam    animam  -,  £ 

quac  a<ftns  organici  corporis  eft  ,  n^ceffariam,  a 

virtute  deci fi  feminis  quod  artifex  generationis 

a  medtcis  appellatur  »  mirabiliter  amicipatam» 

Ut  pari  modo  ecclefia  divinum   femen  dicatur 

primum  ceu  fata  &  progenita   in  parafceve  ex 

latere  Chrifti  in  profluente  inic  cum  fanguine 

aqua  (  cui  feminariam  omnem   virtutem   ufque 

adeo  philofophi  tribuunt,  ut  phyficis difta  cen* 

featur  aqua  ,    a  qua  omnia  fint  ,  poetae  Cithe^ 

rcam  Venerem  fabulentur  onam  ex  fpuma  raa- 

risj  &  ut  aliqui  addunt  ,  coelefti  cum  fanguint 


mifta)  tcrtia  demde  die  velut  concepta  &  ple-  A  N  K     '.' 
nc  genira,  ut  ideo  omnesqaieK  baptifmaliaqua  CHRisxt 
regeneramur  ,  in  moite,  fepultura  ,  8c  refurre-      i^ef^ 
ftione  Chrifti  reaati  dicamur:  poft  per  quadra- ,*«•*• 
gintadies,  quibus  ars  Patris  Chriftus  apoftolis  ^q,  su 
apparensloquebatur  deregnoDei,  velut  in  dies 
magis  exculta  &  erudita,  accepto  etiam  interim 
Spiritu  fanSo  ,  fed  &  tanquam  imperfedo  quo-^Wi4a 
dam  &occultomodo;  poftremo  cum  compleren- 
tur  dics  pentecoftes  fufcepto  ad  plenum  &  publU  ^,*, 
ce  Spiritii  illo  in  figura  ignis,  nonjovem,  fed 
Deum  noftninit  defignantis  ,    per  cujus  infpira-* 
tioncm  faftus  fuitolim  homo  ia<  artimamvivcn- 
t$m  ,  infqrmata,  animata,  ac  vegeta  conftanf- 
que  fuerit,  confummata  quadam  &  divina  vi^ 
tute  etiam  ad  edenda  publice  ,    quoniam  opus 
effet,  prodigiofa  miracuk  *  Au  quam  publiofcm  4*&&zt 
iafpirationcm  fpefiaffe,  videtur  Helifaaus ,   cum 
rem  diHipilem,  duplicem  Heliae  Spiritum  poftu- 
labat.     Itaque  in  illis,  jam  ante  inchoauim  mu- 
nus  nuncaccipit  adjedtionem  iargitacis  «     Quam 
cum  fepe  alias  difcipulis  Chriftus  promififfet  , 
tum  maxime,  quando  in  coelos  afcendeas  pr<ect**  vbtTdwtc- 
pte  &s  *  ai?  Hhrofblyms  m  dtfeedzrcn? ,  fcd  cxPtlta*  P*m  -  «#»* 
nnP  fwmljionem  patris  ,  toT'1*** 

Ubinam,  vosobfecra,  fanaiffimi  patres,con- •*»«!>*,  m. 
veniebat  magis  ad  ecc(efiam  mitti  Spiritum  &n«%M,zu, 
&jxm ,  quam  in  Hierufalem  civitatem  Dei  viven- 
tis^  &  /i  Nicephoro  credimus,  in  domo  Joannis 
apoftoli,  atit  uc  aliis  magis  placet  ,  in  «dibus 
Jaanais-MarcievangeliftaB,  &  ia  fuperiore  parte 
domus?  Hic  jam  obruor  magnitudine  materi^* 
&veIutapprimaragIoria.  Utenimnihil  ^ccom- 
modatius  ad    esrornandam   ecclefiag   dignitatem 
afferri  poteft  f  cjuamcivkatis  facerdotalis  &  regise 
fanftitas^virginis  Joannis  gratia  ,  partis  fupe- 
^ioris  cxceilentia:  ita  tl  hoc  ipfutn  argumentum 
foret  per  omnes  fuas  partes  dilatandum  &  am- 
plificandnm,  nullum  fere  anquam  cflethabitura 
oratio  modum. 

Quarememor  inftituti  tntif  memor  etia-m  &- qm  spttu 
gnitatis  veftr^  ,  fati$  efle  dust  ,  fi  cum  digitasi&  f*mw 
iateaderim  ad  fontes  perftringam  quomodo  Spi-  ^0St 
ritas  fandus  vcnerit  .  Cum,  inquam  ,  fdtus  efi 
refente  de  cwh  fonus  titnqitdm    advenientis  Sfirkus 
wkemtntU;  errefkmp  totdm  dwnum ,  ithi  trwt  fe- 
deatcs  ,  O*  affdmerum  illis  differtitd  Ung\t£  tari- 
tjnam  igms ,  feditquc  fufcr  fingnhs  eorum  ,    €7*  re~ 
fteti \  funr   c-nmss  Sfirku  fancto   fp  ccefCYunt   hfui 
wariis  linguis  ,    frout  Sfirltns  fmttns   dab*t   ehqui 
iltis*    O  incxhauftum  mytteriorum  Deipelagus!! 
Quot  audis  verba,  quot  difpungis  inciia,  quot 
diftenninas  membra  bu;us  facras  ledionis  %    xot 
perennes  fantes,  tat  profoada  flumina  ,  tot  rc- 
dundantia  maria  facramentorum  divinorum  tre- 
mcbundus  venerare  .     O  fumma  &  ineffabilis 
evangeHcas  grattae   legis    praeftantia  !     Pereute 
oomia  aaturae  fpacia.  Scrutare  omnes  legis  Mo- 
faici  fcripturas :  invenic?;  munera  aliqua  ,  quas  fi» 
militudinem  quamdam   cnm  his  babere  vidcan- 
tur  ,  fed  illa  quidem  fparfa  ,   &  fua  fere  quae- 
que  fingulis  exilirer  exhibita  ,   rudia  &  inchoa- 
ta  :   haec  tamcn  omnia  fimul  bmnibus  affatim 
conceffa  ,  perfediora  faae  fingula  ,   cbnfumma- 
tlffima  vero  cunfta ,  atque  ut  unum  fatis  fit  pro 
multisexemplis,  age,Iibecjam,  Judaee,  modam 
colfatx  populo  tuo  legis,  de  quo  ufqueadeoin^ 
folenter   ctiam  nunc  gloriaris  ,   cum  fuperiori 
componere,  ut  inrelligas  fuiffe  illic  velatprima 
adumbrata  lineamenta  ,  hic  autem  vivos  exprefp 
fos  colores .     Fuit  quidem  veftra  quinquagefimo  iw.  if; 
dic  poft  liberatum  populutn  a  fervitute  -^gy- 

ptiaca 


po$ 


Avno 
Chruti 


AD   PATRES   CONCILI  I    TrIDENT.  HABITA. 

A 


$QS 


tnljfm  tccl?~ 

jt<    ftofttCm 

rit* 


Jaait  *  ffy 


*.C"»U« 


I,  jftfrflt,  2* 


ptiaca  divinitus  data  :  fcd  per  manum  Moyfis 
ioyafta  &  horrida  eremo.  Noftra  autcm  in  4ie 
pcntecoftgs  poft  rpdemptum  genus  humanum  a 
tyranntde  diaboli,  fed  pe*  infpirationcm  ipfius 
cjuldcm  Dei  promulgata  in  florentiffima  civita- 
tc  fan&a..  Vcftra  in  abrupto  moatis  praedpitio: 
Noftra  ln  fublimi  domns  ccpnaculo.  Veftracum 
fumofa  clangorusti  caligine  :  Noftra  cum  fplen^ 
clido  linguarumigne.  Jtta  intcncbris,  &procel- 
lis ;  Haec  lucente  prorfus  dic:  Jfta  tumuhuarjo 
populo,  8c  vix  oculos  in  montcm  terrificum  lc- 
vare  audienti :  H«c  cjiicipulis  fedentibus  &  fam- 
rfta  cummanfuetudinctotis  e  ccelo  propitio  pcn- 
dcntibus,  PeniqucfiutlexMoyfis  in  lapidcis  ta*- 
bulis  fcripte  a  vitando  potius  malo  rigidc  coercens 
gratviflSmo  comminato  fuppiicio;  Lex  autem  gra- 
tixinhumanis  cordibus  irjfcalpta,  ad  agcndum 
magi$bonumnovp$  Spiritqs  addens  infcftimabili 
propofitopr«miOf 

Jd  quod  rcpeounum  in  fufdpientibqs  faftuin 
miraculum  >  omoium  quae  unquam  fuerint  ma- 
xime  mirandum  confirmat  mirifice  .  Stupet  hic 
Judseus  facramcntQrum  novitate  &  linguarum 
varietate  commotus .  Miratur  jam  muito  magis 
Graccus  in  barbaris  pifcatoribus  fubitam  divi- 
nam  fapie^tiam  &  estemporaneam  dicendi  fa^ 
cultatem  ,  dum  pro  Chrifti  ad  ecclefiam  fnam 
promiffp  ,  mittitur  Spiritus  fan&us  a  Patre  in 
nomine  Filii ,  replet  totam  domum  ,  fedet  fuper 
fingulos,  complct  oinnesgratiadivina,  dat  elo- 
quiyariis  linguismagnalia  Dei:  Imo  docet  om- 
nia,  fuggertt  quseChriftusdifituruscrat:  Muka 
cnim  ille  ,  dum  fuam  ecclefiam  cum  difcipulis 
convcrfus  inftitueret  habebat  dicere  ,  quse  tunc 
?udes  animi  portare  nonpotcrant.  Tametfi  ptn- 
nia  quae  audieraut  aPatre,  notafecerat  cis,  fed 
quae  &  quateous  eos  fcirc  tuinc  oportebat  ,  qui 
craffa  uf  dicittir  Minerva,  tanquam  tyrones  dt« 
fcipuii  erudiendi >  Srla&c,  nonfolidocibovehjt 
parvuji  nutriendxerant :  attamen  cum  vcnit  Pa* 
raclctu$cq?Iefticaiore  confirmansr  escelfa  gratia 
corroborans,  divinavirtute  conftabilicns  Chrifti 
difcipuios ,  qui  erant  omnes  pariter  in  codem  lo- 
co,  docuit  in  illis  unam  fandam  catholicam  & 
epoftolicam  ccclefiam  omnem  veritatcm.  O  fin- 
gularis  ecclefiae  Chrifti  dignitas!  Cujus  vk  exi- 
fem  quamdatn  umbram  tandem  affequutus  eft  ju- 
ge,  pcrtinasc  &  indefeflum  philofophorum  ftu- 
dium ,  ut  ideo  fapientiflime  cx  omnium  fapientum 
confenfu  dixeritDemocritus,  vcritatem  in  altifli- 
mo  &  tenebrofiffimo  puteo jac^re  fubmerfaro ,  eam 
omnem  fafto  repente  de  coelo  fono  docctur  eccleita 
Pci?  Atqucita  docctur,  ut  non  tam  do<3trinam 
didicerit,  quamdo£tofem  ipfum  ex  oratione  Fi- 
JiiadPatrempenesferetinuerit*  quimaneat  cum 
illamaeternum,  Spiritum  veritatis,  quem  mun^. 
das  nonpoteftacciperc»  H«cergqcft  lex  noftra, 

?eu3b  fcripta  cft  in  cordibus  noitris  per  Spiritum 
anftum  qui  datus  eft  nobis*  H^cdoftrina  110«. 
ftra ,  un&io  Spiritus  fan&i  doccns  nos  de  omnu 
bu$,  ut  nonneccffc  habeiamus,  ut  aliquisnosdo* 
ceat,  quinon  codem  fpiritu  infpiratus  ioquatur 
fandtufsDeihomo,  minimc  autemis  quiforiseft. 
Hic  legiflator ,  hicmagiftcr  nqrfter,  Spivitus  Dei 
quihabitat  innobis,  qui  omnia  fcrutatur  ctiam 
profunda  Dei. 

Eant  jam  ifti  iniqui  rerum  ecclefiafticarum 
cenfores  ,  &  alia  importunc  quasrant  exprefla 
Icgis  &do&rin3e  divinas  verba  ,  quam  quae  if>fa 
fantH  ecdeJia  catholica  vel  tanquam  jam  olim 
exprcfla,  fed  in  fuo  fcnfu  haberi  vult,  vel  qnae 
nunc  cxprimit  pro  temporum  ncceflitate  cx  rc* 


Mattb  1%. 


,15«  2G* 


j.  Citr*  5* 


yf^ij* 


velationc  inhabitantis  Spiritus  fandi  ,  magiftra  anno 
fada  veritatis,  columna  &  firmamentum  .  Hoc  Christi 
autem  magifterium  cxercerc  illa,  quanam  com-  15«* 
modiorc  rationc  potcft  ,  quam  qu*  pcf  totum  ll^* 
orbcm  difperfa  cft  ,  in  eumdcm  paritcr  locum  i.nm,'$' 
legitime  congregetur?  Juxta  quam  rationcm  fi-  mJ*in*  *5* 
gnmcan  euam  eccleuam  tpfamin  us,  fuperquos  U&.t>&* 
Spiritus  fandus  defccndit  in  die  pcntccoftes  , 
quofque  ctiam  docuit  ^  ut  di<aum  cft,  omnem 
veritatem  ,  non  moda  *ci  geft»  vcritas  &  con^ 
fenfus  fubindicare  ,  fed  ipfa  vcrborutn  ferics  & 
conftrudtio  prae  fe  ferre  videtur  m  Quinimo  fti- 
blimiorcm  quamdam  congrcgationi  legitimas  con- 
vocatas  conceflam  praerogativam  ,  &  hoc  ipfum 
Spiritus  fandifactumfatisindicat,  &illa  Cbrifti 
B  dominidodrinacomprobat,  ubi  promifu  fcaffu- 
turuminmcdioillorum,  quiduo  vel  tres  fucrint 
nomineipiius  congrcgati.  Quod  &  ipfa  apdfto- 
lorum  praxts  confirmat,  praefcrtim  ilia,  qiian- 
doD,  Paulus jiidicat  in  nomine  domini  noftrijcfu 
Chrifti  congregatis  Corinthiis  6c  fuo  fpiriti?  , 
cum  virtute  domtni  noftri  Jefu  Chrifti  tradere 
inceftuofum  hominem  fatanae ,  Hinc  videtur  opti- 
mo  duiftu  effici  ,  ut  iiia  catholicae  Dei  ecclefiae 
per  adventum  Spiritusfanfti  donata  fuprema  & 
divina  auftoritas  iilictiam  facroconYentui  com- 
municata  fpccialius  fit,  ubi  caput  &  potiilima 
membrapariterincodemloco  legitime  congrega- 
ta  diccre  fimul  vere  poflint :  Vif*m  eft  Spiritui  fan- 
8q  C^/?a^*"Nonmodo  quod  non  poffit  alia  ex 
C  omnibus  fidelibus  fieri  in  unum  paritcr  locum  con- 
vocatio,  necquod,  Sc  fi  poflet,  non  tamen  de- 
beat ,  tanquam  contraria ■&  adverfa  inftituto  &r  ra- 
tionifacriconcilii&catholicae  apoftolorum  con- 
fuetudini,  vcrumetiampropter  iilam»  quamob- 
iervamus  apud  utrumque  teftamentum  facerdotalis 
inpopuIoDeiprseeniinentiam  &energiam,  in  iis 
praefertim  quae  funt  ad  Deum  *  Undc  necefTario 
conficitur,  ut  cum  in  multis  aliis  ,  tum  in  hec 
ipfo  maxime  facerdos  pro  uni verfo  fibi  fubdito  po- 
pulohabcatur.  Ubi  fcilicet  fitconfenfus  inferio- 
rum  ad  fupremum  &  confpiratio  mqitorum  in 
mium .  Siquidem  hic  imprimis  verum  iilud  eft  phi- 
lofpphorum  proloquium,  &communis  ariimi  con- 
ccptio  :  Unumquodque  illud  cft ,  quod  in  ipfo 
D   potiflimumeft. 

Haec  igitur  eft  oecumenici  facri  concilii  Icgi- 
time  convocati  fumma  dtgnitas ,  fublimis  auftori- 
tas  ,  divina  ipoteftas  per  Spiritum  fandum  ca- 
tholicae  ecclefiaedivinituscommunicata.  Ubi  ca« 
put&:mcmbrapraecipua>  fummus  Romanus  pon- 
tifex  j  vcl  ejus  vicem  getcntes  legati ,  &  ccteri  ec- 
cleJiae  majores  antiftites  vere  catholtcam  &  univer- 
fatemccclcftamrepraBfentantQmnespariter  in  eo- 
dem  Ioco . 

Quat  fi  itafunt,  ut  quxdem  funt,  0  infenfai 
GaU?*  $  ad  iftos  fub  hoc  fidto  nomine  nunc 
ctiainnoftrafccpnvcrtat  oratio,  $uis  t/osfafcfaa- 
wt  non  obUire  jveritdti^  &  facri  Tridentini  con* 
cilii  paterna  monita,  ut  a  benignitate  Sptritus  fan- 
E  ftiprofe&a,  non  vercnter  &  gratanter  fuppliccs 
accipere,  illiusquae  apudvos  ionge  Iatequediu, 
njultumquegraffatur  (atque  utinam  non  longtas 
ferperet  virulenta  contagio ,  quod  ficcis  ocuiis  0e* 
quco  fatis  dicerc)  pcrniciofifnma?  animorum  pc- 
ftilcntise  prxfcntanea  antidota  &  unica  -rcmedia  ? 
Quid,  an  non  Tridenti  funt,  quod  vos  ineptif- 
fimc  objicitis,  catholici  omnes  ?  Ubi  interfimt  , 
qui  non  minus  digne  ,  quam  Icgitime  vices  ge- 
rantomnium?  Ubi  illuftriflimi  fandse^poftoficae 
fedislegati,  plenafummiRomanipontihcis»  qui 
cx  fuccciiione  Pctri  principis  apoftolorum,  cft  ip~ 

fius 


WJl*  *h 

iificnt* 


c  qttanUm 


Chkistt 


tXvuf* 


flantin*   In 

Tbttjlm  irt 
fyn*d*  j£v 
fhefx* 
Mati  infyn* 

Ckdlcti, 

S*C«f\  l. 


£©7      CoKCIO  I/UpOVICI  JOANNTIS  V  ILtETANI,  BA&CIN.      po8 

fiusecclefiaecatholicaefundamentum&caput,  pro  A 
Chrifto  vicarius,  poteftate  &vic$muniti  ordine 
fuo&merifopraefident.  Imu  ubiipfeidemmultu 
magis  re  s  quam  nomine  Pius  pontifex  optimus 
tnaximus  praefens  effe  optima,  rationedici  poteft  ♦ 
itt  qui  pro.  ea,  quam  cojnmifffc  fibi  diTiaitusec~ 
clefiae  Dei  vivi  habet  folicitudinem  ad  fan&ae 
Tridentinae  fynpdi  patrcs  ,  dum  iljos  ad  eam 
folicitudinis  partejnci  in  quam  vocati  funt  ,  etfi 
fponte  fua  cnrrentes  >  ut  alatcrius  currant  pater- 
ne  incitat,  npvos  etiam  addens  atiimos  fubinde 
mittat  ,  non,  minus  vere  verba  ,  quam  jure  au- 
&oritatem  apoftoli  ufurpans  .  Ego  cfuiiem  &h- 
Jens  corpore  ,  prgfens  autem  Jpiritu  ,  /4fffc  jtcdico 
ut  prsfcns  in,  nornine  domini  npftri,  Jefn  Chrifti  con- 
$reg<ttU  <vobis  .&  meo  fpirittp  ,  cum,  <virt%te  domint  g 
noftri  Jefu  ,  Ubi,  iaquam,  interfujnt  omnesec- 
ckfiae  D.ei  facratiffimiaatiftites,  prajcipuaChri- 
fti  corporis  membra,  ex  omni  gradtt  principalis 
Jn.  hierarchia  ecclefiaftica  ordinis,  ex  omni  fere 
provincia  latq:  patentis  in  monarchia  faeculari 
ditionis,  Interfunt,  inquam,  in  tam  frcquen-t 
ti  riumero  omnes  ,  quum  nemine  excepto, ,  ne- 
3?nine  exclufo  ,  ad  quem  jure  pertineret  ,  noa 
Cantum  communibus  fan&ae  apoftolicae  fedis  marx- 
datis  coavocati  fint  omnes,  verum  etiam  priva- 
tis  imperatoris,  regum  &  prirvcipum  monitisco- 
hortati  fint,  qui  magis  idonei  vidcrentur,  ad- 
hibitis  praeterea  qua,m,  plurimis,  {kcr&  theologiss 
^4  divini  Kumanique  ju,ris;  doftoribus  ,  viris 
pientiflimis.  ac  undecumque  dofttffimis  .  C^uo-  q 
rum  etiam  fe^e  omnium  cathplicorumpriacipum 
clariffimi  oratores  medto,  quidem  fuo  tantorum 
dommorum  perfonam  decenter  fuftinentes  hic 
adfunt  ,  ut  adjutores  ,  fautores  ,  &  affertores 
aniftoritatis>  digniUiis,  &  Iibertatis  facri  con- 
ciiii. 

Qoid,.  inquam,  an  non  etiam  ifti  omnespa- 
riter  funt  in  eodem  loco*  quorum  fit  cor  unum. 
&  anima  una  :  Ia  quibus  nullae  contentiones  , 
nulla  fchtfinata. :  qui  idem  dicant  ,  idem  fen- 
tiant,.  idem  fapiant  ,  eamdenv  caritatem  haben- 
tes,  unanimes»  perfefti  in  eodem  fenfa,  ia-  ea^ 
dem.  fententia  ?  Apagete  cum  veftro  ifto  praepo-* 
fteror&  impio  judicio,  quialiud  &  fentitis,  aut 
judicatis  de  fanaiffunis  noftris  patribus  *  Quos  jj 
magaam.  paxtem  ab  extremis  terrarum  finibus 
nulla  bonorum  difpendia  ,  nulk^  itinerum,  diffi-. 
cultates  ,.  nulJa  falutis  &  vitse  incommoda  veri^ 
tos:per  mare,  per  terras,  per  totdifcriminare- 
rum  ,  ad  vos,  ad  vos  fere  ipfos  adduxit  ,  iave- 
xit,  inter  horrendos  rigentium  AJpium  fcopuios 
inclufit  ,  in  iftas  Tridentinas  Germaniae  faucea 
volentes  iageffit  una  veftrae  calamitatis  commi- 
feratio,  una  fidei  catholicae  affertio,  una  difci- 
plinae  Chriftianae  inftauratio  >  una ,  inquam  , 
una,  mihi  credite,  diffufa  perSpiritum  fandum, 
in  illorum  cordibus  Chriftiana  caritas:  quaenon, 
quaerit  quae  fua.  funt,  fed  quae  Jefu  Chrifti..  An. 
igitur  dubitabitis  ,  ut  ,  cum  compleantur  dies 
pentecoftes^  &  hi  patres  fan6:i  in  nomine  Jefu  £ 
Chrifti  pro  cathalica  Dei  ecciefia  fint  legitime 
congregati  omnes  paricer  in  eodemloco,  etiam 
fi  non  fiat  repente -  deccelofonus*  necappareant 
difpertitae  linguas  tanquam  ignis,  quaein  fignum. 
fuht  nonfidelibus,  fed  infidelibus:  nihilominus 
tamea  latenter  miro  fuo  ,  quo  folet ,  modo  fe 
fan&is  infinuare  peftoribus  ,  Spiritus  fan&us  a 
Patre  in  nomine  Filii  miffus  repleat  totam  hanc 
fan&am  domum  Tridentiaam ,.  ubi  illi  funt  fe- 
dentes  ,  6r  perfeverantes  omnes  unanimiter  ia 
oratione;  fedcat  fupcr  fingulos,  &  perfeverantes 

cxx. 


omncs  unahimiter  in  oratione :  fedeat  fuper  fin-  ji  H  #  0U 
gulos  ,   &  repletos  pmnes  ccelefti  gratla  doceat  CfiirisTi 
omnia,  fuggerat  quaecumque  Chriitus  ipfe  disc-     $$6$. 
rit:  utjamin  ferendisfuffragiis,  ia  dlcendafen- 
tcntia  libcreloquantur,  proutSpiritusfanftnsd^ 
derit  eloquiillis, 

^uid  ergo  caufamini  ?  quid  haeretis  ,  o  mi- 
feri,  quominus accedatis  in  melioremjamfortem 
&  conditionem  benigne  vocati  ?  Prophani  , 
ad  expofitum  totius  fanftitatis  Capitolium  ; 
Ignari  ,  ad  apertam  omnis  veritatis  fchoUra  : 
Perditi,  profligati,  defperati  ,  ad  obvium  .uni* 
verfae  -falutis  afylum?  Quid  vereminif  quidti- 
metis?  Anfortaffis  fchifmatici  apoftolicae  Petr* 
ibliditatem  -%  quam  faepe  impie  concutere  Bc 
profcindere  eftis  conati  ?  Atqui  adfunt  illius  ia* 
dulgentiflimaematrisilluftriffimi  legati,  qui  vos 
vere  pcenitentesi  &  converfos  facile  &  benigne 
in  cjus  communionem  tk  finum  comple^lentur  .. 
An  ctiam  Xeditiofi  imperatoriam  &  regiam  ma- 
jeftatem,  quam  furoremagis,  quamconfilioinit 
que  nonaunquam  lapfiftis  ?  Atqui  adfunt  cler- 
meatiflj^orttm  imperatoris  ,  regum  ,  &  princK 
pum  clariffimi  oratores  ,  qui  libenter  fupplici- 
bus  vobis  &  veniam  peteatibus  illomm  nomine 
offenfas  condonabunt  .  Revertimini  crgo  ,  re- 
vertimini  vos  y  vos  appello  ,  quorum.  adeo  in- 
felix  &  infauftaeftcoaditio,  ut  necveftrum  au- 
deam  proferre  nomen  >  genus,  aut  patriam:  Re- 
vertimini»  inquam, ad  Pium  epifcopum &pafto* 
remanimarumveftrarum,  qui  inventas  qu»  pe- 
rierint  oves  ,  impofiturus  eft  ia  humeros  fuos 
gaudens,  &  veniens  convocaturus  amicos  &  vi-. 
cinos  ad  mutuam  de  veftra  falute  coogratula-* 
tionem . 

Revertere  &  tu  quoque  quifquis  es  tandem 
ad  te  converfus  vel  confcientia  tantorum  malo- 
rum,  quoxum  praecipuusfuerisfautor,  vel  etiam 
auCtor  vere  prodigus  tui  ipfius.  &  tuorum  ,  at- 
que  confifus  de  fumma  &  obvia  piiffimi  patris 
benignitate  deteftatis  haerefibus  ,  execratis  ffa- 
gitiis  ad.  pedes  proftratus  ex  intimo  cordis  re* 
ceffuclama  :  'Pater  peccwi  in ccelHm  &  coram  te± 
Ne  dubita  :  ibit  obviam  longe  venienti ,  irruet 
in  amplexus  &  ofcula  :  ornabit  veftibu?  &  an- 
nulonudumr  excipiet  Iautiffimo  convivio  fame- 
licum  :  choreasducet,  &  ludosaget  fcftivus  cum 
jucunda  ilJa  acclamatione  :  Mtnducemus  &  epu^ 
kmur r,  j»/a  hic  filius.  meus  mortuus  erat,  &  ren>i~, 
xiti  perierat  V  itwentm  eft\  Quod  ut  iftis  mife- 
ris  donet  in  Spiritu  paracleta  fanfto  per  Jefum 
Chriftum  dominum  noftrutp  ,  pater  ille  miferk 
cordiarum  &  Deus  totius  confolationis  »  agite; 
jam,  patres  fandiffimi ,  pro  farifto  totius  eccle- 
fiae  more,  profacri  concilii  hujus  inftituto,  pro 
innata  veftra  omnium  pietate  ,  clementiffimam 
illius  majeftatem  fupplices  hoc  pracfertim  dic 
inftantius  oremys ,  cum  ecclefia  dicentes  :  Men- 
tes  iftorum,  quaefumusdomine,  paraclecus,  quv 
aieprocedit,  illuminet,  &  inducat  ia  omnem, 
ficut  tuus  promifit  filius^  veritatem  ♦  Qui  cum 
eodcm  pifio  in  uaitate  ejufdem  Spiritus  fanfti 
vivis  Sc  regnas  Deus  per  omaia  faecula  faeculo* 
rum.  Amea. 


9$9  $£NTENTfA   GuiHELMi    OE    PkATO   2PISC   ClAR*  9tQ 


A  K  J9tO 

Chjusx? 


#2*.  6 


$fbtf.w 


cxx 


SMHTM^TI^d  DOM*  GUJZIE  l  MJ 
ie  *Pr&H  |  efifwfi  C&tfuaritnfis  ,  *fe  refidmtU 
pr^laromm .  £l&*  i»  wngregttfoM  wnchii  Tri~ 
^/fctfsi  F.  Jfcr  J&maii  Mm  m>  x  x-  v  i. 

RE  verekdissxmx  atque  illaftriffimi  do- 
mioi»  vofque  venerandi  patres»  fihicani- 
ini  met  ieatentlaai  fuper  decrcto  de  refideatia 
nobi$  oblato  aiiquanto  latius  explieavero  ,  ve- 
JJr»  demiaatioftes  rcverendiifima:  dignabuntur 
me  patieater  audire,,&  mea  di&a  boniconfule- 
re*  Nam  decretum  ipfum  etfi  videatur  fapienter  B 
compqfitura»  &  forfttaa  ecclefiisltaliaefatispro- 
fuiurumi  tameaquiamorbus,  cui  velati  mcdi- 
cina  opponitur,  per  univerfum  orbemionge  Ja- 
tequegraffatus  eft,  mihi  vidfitur  ceieris  regioni* 
bus,  &pr*ftrtimnoftf*Ganiap>  pcr  iftud  decte- 
%nm  noo  perindefatisfa&ttm.  Idcirco  rem  ipfam 
qua  pptero  brentate  v  &  qua  decet  humilit&te 
aitius  repet&m,  ne  cum  apparuerit  princeps  pa- 
ftorum,  in  me  compertere  poflit  iiiud  ;  Fk  mihi 
f%i&  Hwi* 

ln  primisnobis  magaopere  verendum  eft  »  pa- 
tres  »  um  fblum  ae  hic  operam  noftram  luferi- 
mus  »  verum  etiam  ne  Chriftiani  orbis  malum 
auxiffevideamur,  quodequidem  non  dubito  fa~ 
&umiri»  fi»  quod  abfit,  de  ifta  refidentia  nunc  <; 
frigide&  fuperficiaUter»ftatuerimus;  etenimhoc 
pa&onecDeo»  nec  coafeieotiis  noftris »  necfum- 
mopontifici,  nec  deaique  orbis  expe&atioai  fa~ 
tisfaceremus,  Cum  tamea  hic  fimus  fpe&aculum 
faatimuado,  angelis,  &hommibus^  Primonoa 
fatisfaceremus  Deo,  quia  illi  exa&iflimamfumus 
reddituri  r&tionem  pro  animabus  ,  quae  defedu 
&  culpa  cotaplurium  praelatorum  non  refiden- 
tiumpereunt.  Mos»  inquam»proculdubioproii- 
Jis  fumus  rationem  reddituri  ,  quoniam  in  hac 
fynodo  facrofan&a  famus  conftituti  tanquam 
fpecuktorcs,  &,  utficdicam»  Chriftiaa*  reipu- 
biioeeeofores,  eo  fine  >  txt  hunc  errorem  re  vera 
intoicrabtleincamreliquiscorrigamus  atque  tol 


£  taiibus  tion  fqlum  fitr^ddcudarationeglctftigrf-  a  m  w  o 
gis(  qu«  tameavchemi?Qtereft:pertime£cenda)fcd  cmwn 
etiani  fppli^U  ^&fru^tuumperceptorum,  &  pk-     ^4«* 
rumque  velut  a  deco&oribus  perperam  txpeafo* 
rum,  quuminterima  vtt  dicitur  ia  fexto  decreta* 
Jium»  ckriciaon  refidentes  nan  fiat  dominifru- 
£tuum,  &eosreftituereteneantur,  cum  inquam, 
tailbus  omniuea  ejufmodi  indiftrifto judicio  Dei 
Jlircddendaratio»  erit&nobis  cumds,  fi  uunc 
diffimukveriinas ,  idqu^  quwtumvk  «os  ipft 
refederimus*  Quandoquidcm  dicetur  nohis :  fi  «rf- 
dehasfurem^  cuneiwtMW.Mi  &  wm  tdulterk $qy-  ?f*t'4$* 
thMmt**mfQwb<tS}  &illud:  digw  fa#i m&te  nm  &»*$ 
folam  $uij&faimt,  fid  &  %ui  cmfmiunifAthmU 

Tertio  npn  fatislaciemu^  vpto  &juffis  fandif- 
fimi  domiai  noftri  pap*»,  Taatumabeft  ut  t\m 
fanaitatemhiculiapaftooftendipoflecredam,  fi 
taatam  noti  refidendijic^ptiam »  & gregem fuum> 
noapafcendifuftutepimttSrt^aquam  abufum  om- 
nium  c^lcults  iatol^rabilem  *  Beatiftimus  enim 
ilie  ac  fajjientiflimttspater,  non  aliaratioaenQs 
jcoavocavit ,  quam  ut  in  toHeadis  ewribus  atque 
abufibus  fibi  coafiiium  praeber^mus  »  &  effemus 
ausilio*  Et  iahoc iileprobe  fani&HEmeque  fungi- 
tur  UJo  fammomuaercfuo*  Curigiturooseiao- 
ftram  operamnegaverimus,  &  noftro  dcfuerimus 
o^Lcio/  Nam  fidefefltuboaaevoluatatis  idfeceri- 
mus»  ut  ex  praemiflis  patet ,  nonfapimtts:  fia  der 
fe&u  poteftatis  (utforfitaa.arbitranturnonnulli) 
utiquenoa  miaus  defipimus*  Quid  eaim  eftboir 
conciiium»  &  quomodo  eft  Gecumeaicum»  fi  de 
ifto  tam  pcrniciofo  horrcndoque  abufu  tolleado 
non  poffit  plcnc  ftatuere  ?  An  non  eft  legitime  coa- 
gregatumf  Nunquidacephalumeft,  &finecapi* 
te?  nequtaqqam.  Cumigiturexomnibusfuiscon- 
ftctpatribus»  nempe  capite,  hoc  cft>  fedis  apo» 
ftolicoeaudtoritate,  &  reliquis  mcmbris»  &  nul- 
lumfit  (chifma  in  hujufmodicorpore ,  cur  non  ppf- 
fet  de  hoc  abufu  prorfus  aboleado  exa&e  confti* 
tuere »  &  omncs  &  fiogulos  delinquentes  cogere  in 
ordinem  ? 

Nam/^fi&neglexerimus,  patres»  quemadmo* 
dum  ultimo  loco  dicendum  reftat  ,  impoflibile 
eft ,  ut  Cbriftiani  orbis juftiB  &  neceffariaeexpeaa- 


lamus,  &  huic  graviflimo  morbo  medcatur  inX)  tionifatisfiat*  Quare  mea  quidem  fententia  non 

*    ,     *  • .»-.. ........  «  J^ — ^ -*■    J-^         modooportet»  fed&ncceffeeft,  v^t  dc  refidentia 

ifta  hic  aiiquid  cooftituatur  exaftius  ,  quam  in 
concilio  Lugduaenfi  aut  Lateranenfi » aut  uilo  aiio 
veterum  coociiiorum  fuerit  oaquam  conftitutam  j 
&  quam  (  cutn  boaa  veaia  di^erim )  in  decreto  no* 
ht$  obiato  conftituatur  *  Siquidem  per  tantam  nofi 
rcfidendi  licentiam  orbis  graviflimum  maium  ia 
dles  latius  ferpit  •  Quis  enim  ignorai »  haccapta- 
taoccafionc  magna  expartchxrcies  effe  natas,  & 
auftas  mirum  ia  modum »  in  diefque  magis  ac  m^ 
gis  augeri?  Nec  videatur  fafturae  finem  %  donec 
hancoccafioaemquaerentibus»  occafionem  ampu- 
taverimus»  Qu&omnianon  ignorat  raundus;qua- 
reperquam  difficile  forct  ei  ampiius  Terba  dare^ 
Egpe&at  itaque  &  merito  expeAat»  ut  nonpul- 
chris  verbls ,  ne  dicam  frigidis ,  fed  re  ipfa  tantus 
& tam  peftifertoHatur  abufus »  idque  radicitus :  & 
utquilibet  paftorcum  faogrege  cogatur  refidere, 
imoquilibet  beneficiatus  (modoex  ipfo  decenter 
vivere  poffit )  in  fuo  beneficio  , 

Porro  id  mco  quidem  judicio  nuliatenus  fieri 
potcrit,  nifi  hicquatuor  autqutnque  exadecon- 
ftituantur.  Atqucitaconftituantur»  utneceffe  fit 
ea  obfervari  ab  omnibus,  cujufcumque  fint  gra- 
du$  aut  dtgnitatis  ,  etiam  fi  fuerint  cardinales , 
NamnuIIos  reperio exemptos  ab  iilo gencraliaon 

tam 


primis,  Qaidtgtturfi»  quodDeusavertat,  diffi- 
mulaverimus  ,  &  nefcio  quo  timorc  hominura, 
negfeSo  timorcDei  :  aut  nefcio  cujus  privati 
commodi  cupiditate  nunc  faertmus  tergiverfati  ? 
nunqaid  fic  trepidantes  timore  ,  «tbi  tioa  eft  ti- 
mor  ,  divinum  effugiemus  judicium  /  Noaae 
nos  potius  manebit  illa  aort  tam  prophetica 
qtiam  divtna  fententia  :  Stngmnem  ?/i»  »  ncmpc 
vcl  uniqs  folius  animae  perditae  §  dt  mtn*  fptcutt- 
sms  requiratn?IUq\xc,  patres,quafi  nunc  fimus 
ia  moxtey  fe  ^Deo  xattonem  reddituri  ,  poaamus 
aate  oculos  dtftri^am  JHud  jttdicium  »  &  poft- 
habito  timore  atque  amore  homiaum,  rem  ipfam 
tanquamDeo  proponente  &  fpedante »  imo  prae- 
fidente  &viadicaturo,  traSemusexaaimo&ma*  £ 
gno  zelot  alioqui  vse  nobis,  quia  Deus  nod  ir- 
ridetur  ^ 

S^cajtdo ,  fi  bafte  refideatiap  tantum  perfun- 
^orie  fra^averimus,  confcientiU  noftris  non  fa- 
ciemw«fatis:  qum  nificcecgB  fint,  aut  prorfusde- 
fipiaat  ,  m  dicam  iafaaiaat »  multarum  pereua- 
tium  animarum  »  $c  multorum  fcelerum  fentient 
fe  reas  ,  nimirum  eorum  omnium  ,  cjuorum  rei 
fueri&t  ii»  quicumque  ck  bacnoftradiffimulatio- 
ncna&i  fuerint  occafionem  atque  licentiam  aon 
r^fideadi »  fed  perfeverandi  ia  errore .    Cumque 


jH  I         SltJTENTlA   GuiLlEtMl   0E    PRATO   DE    R.BS1D. -BPISC»         Pll 


A  H  h  o   tam-Pctri  quam  Chrifti  praecepto*  p4Jr«r»  $«/•*  A 
Ca*im    wto  efigregem  Deix  idqtte  demum  veris  paftori- 
****     bus,  &nonmerceaariis,  fatisperfuadete  deberet 
*•*««■**     paftoris&mcrcenarii  diflferentia,  a  Chrifto  ipfo 
feenedi&o  defcripta  in  evangef  io  * 

Ccnfeoigitul,  haecinprimis  hic  neceffariode* 
cerncndaefle* 

Primobctieficiorum,  &  raaxime  epifcopatuum 
pluralitas  ab  omnibus tollatut  funditus.  Q«od  ita 
cenfeo  neceff&fium  ,  ut  optcm  memoriam  iftius 
pluralitatisoblivione  femprterna  deleri ;  tanquam 
avaritiaecIericali$(obquamtan*malc  audit  ordo 
facetdotuui  )  primogenitam  &  omnium  maiorum 
Lcroatn  *  Verum  ne  miniftris  ecelefi»  congrua  fti* 
pendia,  caxnaliaque,  utloquiturPaulus,  definc 
iisqui  refidere  nbn  poffent  fihaberent  bcneficia,  g 
Jocobencficiorumpoterit  penfioaiiqua  aflignari , 
videlicetqualis  &  quanta,  ubi  &  quibus  vidcbi- 
fcur,  &aequumerit:  idque  fiat  a pontifice  & mo- 
narchis,  qui  talium  opera  indiguerint , 

Secundo  ,  pofthac  nulla  ratione  difpenfetitr 
cumaetateminoribus*  Nam  ex  hocdifpenfationis 
abufu  infiuhi  alii  nafcuntur  abufus  t 

Tertioexa&iusetiamcorrigaruur  iliorurn  abu* 
fus  ,  qai  prmextu  ftudii  noa  tantum  triennio 
(  ut  aliquando  toleratum  eft  )  fed  fore  per  omnem 
vitam  fuam  ,  aut  per  renovationem  difpenfa* 
tionufuae,  aut  alioquovisfuco,  abfuntagrege 
fibi  crcdito,  Qua  ratioue  ftatuamr  feverius,  ne 
pofthac  beneficia  confcrantur ,  nifi  moribus ,  lite- 
ris ,  &  setate  dignioribus ,  inveniaturque  modus ,  C 
quo  id  inviolabiliter  obfetvetur  ? 
.'  Quarto,  nulli  fiat  facuitasfe&andiaulamali* 
cujus  principis,  nifi  forte  princeps  ipfe  ex  fpc* 
ciali  atque  ardua  caufa  aliquem  ad  fe  vocave- 
rit,  aut  apud  fe  retinuerit,  idque  duouaxat  ad 
tcmpus  * 

Quinto,  inftttuanturhicdelinquentium  in  hu* 
jufmodi  corre&orcs ,  quifubpaenis  in  jure  conten- 
tis,  &atiisnovis,  fi  opus  fuerit,  cogant  omnes 
&fingwlo$huic  falutari  parere  deereto*  cui  mu^ 
ncrimihi  videntur  fore  idonei  rcverendiflSmi  do- 
mini  cardinaies,  fcd  ii  foii,  qui,  fi  fuerint  epi* 
fcopi,  in  fuis  refidebunt  epifeopafcibus.  Verum 
quia  Ut0r4  uciiit  ,  ffiritm  m$em  mvificat  ,  & 
quuanimalegiseft  ratio/ &,  utaitquidam,  Ic*  D 
gibusopuseftlege,  nonintelUgoepifcopos  veluti 
compedibusfcrreisautftatuarum  more  m  fuis  eo- 
clefiis  effe  conftringcndo^»  adeo  ut  nulla  ratione 
extra  dioicefim  fuam  pedcmponere  poffint,  qua- 
cumqueprcmcnteneceflitate.  Sed  quod  fifortead 
parvum  tempuscoadi  fuerint  exire,  citius  rever*. 
tanturi  &  ncquaquam  feflentuxauiam,  aut  va* 
genturperorhem,  aut  alibi  ledeant  fuo  negiefto 
grege,  interimtamenfruipoterunt  &  naturali  & 
cvangeiica  libertate,  fcd  fimul  urantur  3telo  do- 
musDci* 

Addam  fcxtum  ,  nempe  quod  deputentur  e% 
diverfisnationibutaliquiexpatribus,  quicumre- 
vcrendiflimis  dominis  legatis,  decreto  pcrfettio- 
ri,  fecundum  voluntatempatrum  interfint  confi-  E 
ciendum:  Confeftumvero  fi  videatur  reverendif- 
fimisdominislegatis  per  manusaliquorumepifco- 
porum  mittatur  ad  fummum  pontificcm  *  Qui  epi- 
fcopifanflitatiiilius  confilium  fententiamc|ue  ia- 
crofanftaefynodi  exponantt  &  viciffim  illius  be- 
neplacitumnobisrefcrant,  ut  ejus  nobis  ampliu.s 
indicatavoluntate  adhonoremomnipotentis  Dci^ 
animarumque  falutcm  ftrenue  procedamus  ulte-* 
rius  *  Arbitror  antem  fanftitatem  ejus  non  fo* 
Jum  gratum  habitunnn,  quod  nos  impedimen^ 
ta  ,  quae  nos  a  diligcnti  noftri  paftoralis  oificii 


esecutione  interdum  remorantur  *   funditus  fu-  a  n  k  o 
ftulerimus,  verum  etlam  ipfe  pro  iua  incompa-  CUsim 
rabili  bonitate  &  fapientia  ,  prorfus  abolcnda.     *$*$* 
ut  confido,  curabit  obftacula  iila,  qnm  Romae 
inter  aliqttos  cahcellariae  &  pcenitentuuia;  minU 
ftros  obftant  ,   q«o  minus  ipfiusr  fan&o  defide- 
rio,  atque  ecclciise  Dci  acdificationi fatisfiat  J.& 
quas  ipfius  fan&itatis  ,  pias  mentis  &  voluntatis 
fruftus  arcent  aut  abigunt:  ficque  cfuriens  Chri- 
ftianus  populus  falubribds  commendatlfque  Rq~ 
manse  ecckfiae  frudibus  vefci  poterit ,  &  non  ve^ 
titis  illis,  quibus  nunc  interdum  non  fineoffen* 
diculo  pafcitur» 

Haeefunt,  patresfapientiifimi ,  quaeraihi  cum 
primis  videntur  conftitucnda  de  refidentia:  at^ue 
ita  conftituenda  ,  ut  fi  quifpiam  fciiieet  negle- 
&o  Deitimore,  itemcjue  Dei&  virtutis  amore, 
non  obfervarit,  poenis  juxis^  atque  etiam  ,  fi& 
ubiaequum  videbitur ,  benefidi  fui  amiffione  mul^ 
ftctur  ,  atque  pledatur  :  fic  non  frigidam  aut 
fterilem,  verum  guam  piurimum  utilem  confti- 
tucre  poteritis  rcftdentiam :  quod  ut  fiat  equidem 
pervifccra  mifericordi*  Deinoftri  vosoro  atque 
obteftor  patres,  idque  ne  ii  qui  antehujus  con* 
cilii  apertionem  in  fuis  rcfidebantdicecefibushuc 
venifie  videantur,  &decem  &octo  totos  mcnfcs 
hic  fcdiffc  cum  fuo  &  fuarum  ovium  detrimen- 
to,  ad  tandem  audicndum  fuperficialem  quamr 
dam  atque  inutilem  dc  refidcntia  conftitutio^ 
nem  * 

Xtem  ne  decreti  de  juftificatione  majeftas  Iiac 
ratione  vilefcat  ,  &  nos  merito  fimus  Iudibrio 
omnibus ;  interea  vcro  ifte  peftifer  non  rcfidendi 
abufus  ferpat  in  immenfum ,  ied  in  primis  noftro 
malo.  Agite  igitur  fic,  patres,  ut  cumdcrefi- 
dentia  ifta  decreveritis  ,  ut  ita  loquar ,  noni  vi» 
deamini  caput  aliquod  hydm  amputaffe  ,  q«o 
videlicct  cx  uno  maio  improvide  damnato  na- 
fcantur  plura  *  Hsec  autem  propterea  dixerim  , 
quod  arbnrer  multo  fore  iatius  atque  utilius ,  hac 
de  re  prorfus  tacere  ,  quam  frigide  dcccrnere, 
proinde  poftremo  loco  id  oro  ,  patres  ,  ut  cum 
negotium  hoc  ,  utpote  de  refidentia  decerner^di 
uuiiter  intradiem  proxima&  fcffionis  nnhi  videa^ 
tur  aonpoffe  ^bfoivi,  ditferatur  in  aiiam  pxoxi- 
mam  fcifionem  .  Nam  mihi  vidctur  efle  opus 
tam  arduum  ,  ut  etiam  unius  integrx-  feffionis 
locum  fibi  merito  vendicare  poflit »  Atqui  quo^ 
niam  jam  convcnit  inter  patres,  ut  in  qualibet 
feffione  cum  clarificationc  dogmatum  femper 
aliquid  fimul  ftatueretur  de  moribus  reforman^ 
dis,  &  nunc  non  poteft  materia  ifta  refidentije 
tam  brcvi  tcmpore  expcdiri,  cum.re  verafitma^ 
xime  ardua,  idcirco  in  calce  decrcti  dejuftifica- 
tione ,  fac;rofandta  iynodusexpreffc  &  fcripto  poL 
iiceatur,  fe  materiam  refidentiar  in  prorima  fef- 
fionc  fubfequente -ante  omncs  alias  tra&aturam, 
&  confcd;uram,  ficquequantum  capio  ,  Dco  & 
hominibus  fumus  fatisfafituri. 


CXXh 

tfifeofi  FcfnUmm  ftntmtU^  %n&  dtclarac  regu~ 
/Ures  fim  licentti  epifiopomm ,  ncc  in  mQmfieriii^ 
nec  extra  mQUAJkru  debm  fangi   officfa   frdii^ 
fitruli  „ 

7in  <lou  m  effe  arbitror,  pontifices,  ut  hiqui 

/V\  fatidilfimi  &  beatiffimi  Pauli  Romani  pon« 

tificis  maximi  vocatu  ,  in  cdncilium  publicum 

ycnerunt , 


$M3     Sentbntia  ad  pai&hs  cokciui  tridbnv.  habiia*     #14 


Ahho    vcnerunt ,  quique  tantum  itineris  ac  laboris  fu~  A 
pgRi^ti  iccpcrunt  *    totque  fumptus   atque  iacommoda 
is$j  **  fuftincat,  & futtinucruat ,  utcommunemChrifti 
caufam  communi  quoque  confiiio  &ratione  tuc* 
rcnturt  debeant  profe&o  fua  intcrfeconfilia,  & 
raUQncshaberecomnuines,  quae  noa  privatim  ac 
feparatim  apaucis,  fedconjun&tm  &  publtcc  ab 
omnibusintelligantur.  Idcircoconcilia  fiuot,  ut 
coaciliemur,  aonutdividfcmur*»  &  utdoceamur 
inviccm  &  doceamus ,  non  ut  ignoremusintcmos 
quid  agaturanobis,  &  ignorcmur.  Qttodfinoa 
poffumus  uao  in  coavcntupubltco  plurcs  audirc 
&  loqui  ,  loquantur  pauci  8c  audiantur  pauci, 
vidffimaliodiealii:  &  coavcatuspublice  fepius 
fiant»  &  frequeutiores.  Ita  fine  molcftia  omnia 
facilcacbrevitcrsxpedientur,  Et  quoniam  ia  rc  B 
aunc  maxima  atque  graviffima  omnes  vcrfamur, 
qux  adomniumcpifcoporum  jura  divina,  &  hu* 
maaa  pertineat,  dignum  effe  cenfeo  &  maximc 
necefiarium  ,  ut  ab  omaibus  publice  audiatur, 
quid  quifquc  dc  ca  re  fcnttat*     Equidem  qu« 
apud  me  habco  indecrcto  nobis  propofito »  nova 
Sc  magna  in  mcdium  profcram  ,  ut  ab  omnibus 
audiantur,  ncquc  puto  fas  effe,  ncc  vcile  arbi- 
tror  hanc  faa&am  fynodum  cuiquam  f  «fcrtioi 
cpifcopopro  cpifcopis  dicenti  in  concifioepifco* 
porum  publico  adimerc  poteftatcm  pubfice  pro~ 
fequeadi  juris  fui,  Srviolarc  libcrtatem  loquen- 
di  :  cffet  cnim  accrba  aimis  Sc  crudclis  eptfco* 
porum  conditio* 

Primum  igitur  propofiti  dccrcti  nova  forma,  C 
nan  nova  fenteatia  ,  nullam  miht  aovam  cau* 
farn  adfert  mutandi  fcatentiam  meam,  fed  ac~ 
curatius  tuendi  caufam  veftram  ,  ne  contra  vof* 
metipfos*  contra  ftatata  patrura,  contra  divina 
jura  legem  fcrrc  »  &  alicaas  op<Ss  firmarc  coga* 
mini *  Nevc  demum  omais  hujus  concilii  visin 
aos  vcrtatur  ,  &  totum  ,  ut  dicitur  *  iftud  «s 
cudatur  ia  caput  noftrum ,  &qui  iofiaita  quoti* 
die  oncra  fuftinemus  ,  ac  nova  exa&ioaum  ra* 
tione  adiavcnta  dccumarum  nomine  acerbiffimc 
prcmimur  atquc  cxhaurtmur,  paedagogos  modo , 
&  grammaticos  p  &  cheologos  ,  &  concionato* 
rcs  ,  &  leftorcs  nefcio  quos  magiftromm  nomi* 
nc  compcUamur  quanta  volucrint  ipfi  paercedc 
conducerc  ,  aoftrorum  fruftuum  reliquiis  alc*  D 
rc  9  noftra  eos  &  faccrdotum  noftrorum  ino* 
pia  fuftinere  *  ut  exhauftis  penitus  atqtie  exi~ 
nanitis  copiis  noftris  alicnam  opem  indige  qusc« 
tctc  ,  &  ab  aliorum  nutu  pcndcre  ncceffarlo  co- 
gamur^ 

Quamobrem  mihi  omnino  non  placet  >  quic* 
quam  dc  fandtilEmorum  cpifcoporum  muncribus 
tra&ari  i  nifi  prius  ipfi  cpifcopi  fucrint  in  fuis 
epifcopatibus  liberc  atquc  integrc  reftituti . 

Deinde  illud  de  regularibtis  monachis  (  quos 
cgo  honoris  caufa  nomino  )  non  placct  ,  quod 
nufquam  placuit  mihi,  ut  in  cpifcoporum  dice* 
cefibus  ullo  in  loco  ctiam  in  monaftcriis  fuis 
fine  pcrmiffu,  Sc  liccnda  cpifcopi  ullus  fungatur 
ia  prxdicando  tpifcopi  munere  *  Id  quod  contra  E 
omnino  ftatui  videtur  in  hoc  dccrcto  ,  dum  di- 
citur  ^  ut  rcgulares  monachi  ab  cpifcopo  nonia 
monafteriis  |us  prssdicaturi  ^(ed  eKtra  fuorum 
ordinum  ceciefias  tantum  licentiam  petaat .  Ec- 
clefi»  ciiim  aomcn  novo  modo  ibi  pro  mona% 
(lcriis  ufurpatur$  quod  idem  etiam  eis  in  omni- 
bus  immunibus  parochiis  pcr  ipforum  parochos 
Iiceat  obtiacre»  Ita  pontifaccs,  ut  ncfciamus  aa 
ipfa  etiam  propria:  fedis  noftrae  ccclcfia  ,  qu* 
ilicitar  cathcdralis  ( nam  &  h*c  fttas  habct  im* 
munitatcs)  an,  inquam,  cathedraiis  ^cclefia  aq* 
Qmjh  GeneraL  Tom*  XXXIII. 


ftra  fatis  tuta  nobis  a  prsedicfctione  r^gularium  A  H  N  ^ 
ac   libera   rclinquatur  .    O  rem  auditu  alperam  Q#*t sti 
atque  intblcrandam  t  Icgem  fcrcmus  in  concilio      i^«j. 
publtco,  quae  pubiicorumconciliorumlcgcscvcr-  . 
tat  ?   Et  qui  ia  corrigcndis  abufibus  vcrfamur, 
omnium  abufionam  fentinas  commovcbimus  > 

Nan  puto  vos  hsec  a  me  fingi   aut  temere  di- 
ci  cxiflimatc»  pontificcs  :  fed  oper«e  prctium  eft 
ipiius  vcrba  decrcti  paulo  dtlige^tius  confidcra- 
re  :  funt  enim  ita  aptata  atquc  connexa ,  ut  ab 
corum  aliquo  quaft  artificiofeconfcripta  &com- 
poftta  videantur  ad  mentcs  vcftras  aurcfque  fu- 
giendas  *   Ita  cnim  ,  ai  fallor  ,  fe  habent  ;  Ex 
icgularibus  autcm,  cujufcumque  profeffioaisfue* 
rint,  ncmo  extra  ccclcfiasfuorumordinum,  nifi 
vcl  per  cpifcopum  invitatus  ,  vcl  dc  ejus  bcnc- 
placito  &  affenfu  ,   vel  ab  eo  liccntia  petita  & 
obtenta  prajdicareaudcat»  Tandcm»  boneDcus! 
qaot  hic  ,   3:  quantas  ,   &   quam   vartas   facit 
disjunftiones  ,  &  quam  fe  inviccm  dcftruentes? 
Conccditur  cnim  hujufmodi  disjundis  regulari- 
bus  ,  ut  omne  id  quod  vclint  faciant  tandcm  , 
cum   quidquid   maluerint   poffint  eligere  .     Et 
quis  erit  cxrcgutaribusadeorttdis  atqueineptus, 
qui  his  dtsjundionibus  pofuis  ,  dum  concionari 
cxtra  fua  monaftcria  velit  ,   petcre  ab  epifcopo 
Iiccntiam  laboret  >  cum  poffit  tacito  ejus  con- 
fenfu  prasdicare  i  Nemo  lic^iam  ab  cpifcopo 
ifta  Iege  pctct  ,   ncmo  ifto  dccircto  adibit  epi- 
fcopum  ,  totam  hujus  dccreti  icgcm  ad  iftorum 
regularium   immoderatam   privilcgiorum  liccn- 
tiam    roborandata   Sc  augendam  faftam  effe  » 
quis  non  videt  ?    Quafi  nihil  quicquam  inteU 
Iigamus  ,   nihil  didiccrimus  unquam .   Et  quis 
cft  qui  ignoret  iilud  jam  vulgare  atque  contri- 
tum  :  Earum  nempe  rerum  quae  disjundim  prp* 
nunciantur ,  fatis  cffc  una  tantum  ipfarum  par* 
tium  effc  vcram»  Additum  cft  illud  t  Sine  pr«- 
judicio  parochorum*  Vidcte,  ut  jam  omniami» 
fccantur  &confundantur,  utnihilpenitus  invio« 
latum  ,  nihil  inta^um  de  cpifco^orutft  jure  rc* 
linquatur. 

Sed  vidcamus  de  irerbo  iilo  ecclefiae  ,  quod 
monaftcrii  nomine  pofitum  eft  .  Num  rncJdiocre 
damnum  fub  hac  appellacionc  Iatcre  putatis  ? 
Veftra  ,  pontifices  ?  audoritas  pctitur  »  vcftra 
oppugnatur  potcftas,  veftros  parochos,  quorum 
fibi  jam  curam  Sc  gubemationem  arrogarunt 
rcgulares  ,  volunt  etiam  in  fuam  ditioncm  & 
potcftatcm  rcdigcre ,  nec  vcrcntur  cripere  ad- 
miniftrationem  c^ifcoporum,  tentarc  maafuctu* 
dinem  hujus  concilii  ,  commutare  totam  eccle- 
fiae  difciplinam  .  O  confidentiam  fingularcm  l 
o  coniilia  modcranda  !  Quarc  tollatur  ,  mihi 
crcdite  ,  dc  hoc  dccrcto  nova  ifta  regulariuia 
monafteriotum  loco  fufpeda  nobis  atquc  inu- 
fitata  ccclcfiarum  fuomm  ordinum  appellatio» 
quae  pofita  cft  aifi  novo  atque  inufitato  more* 
Vultis  pro  rcgularibus  monachis  contra  vos  ip- 
fos  dcccrnere  ?  Dematur  omnino  ifta  injuriofa 
8c  intoleranda  licentia,  quamfibiaffumcreregu* 
Iares  contcndunt  fiae  vcftra  liccntia  praedicandi , 
aifi  velitis  vos  ia  dicecefibus  veftris  omnem  & 
doccndi  &  praedicandi  voccm  atque  auQ:oritatetn 
amitterc . 

At hoc habcnt cx privilegio ,  habcnt ex jure,ut 
praediccnt  regulares  *  Nimirum  habent  fuum  illud, 
quod  dicitur  ,  ingens  mare  atque  immcnfums 
cujus  fragorc  nihil  eft  quod  pcrhorrefcatis  pon- 
tifices  ♦  Noa  enim  cjus  fluftibus  ccclcfiae  fanQ^ 
aavicula  obrui  potcft,  quamvishoctcmporc  tot 
tcmpeftatC9*  tot  oroceilas  concitavcrit  pcrditorunrj 
Qq  «cquiti^ 


9n 


BrACHH   MarTBL&I    EPI  SC0PJ   Fe  S  01  ARU  M  * 


'PiS 


A  |9'Ho  'ncqnUta  aiiortim  (  nam  de  boni$  noo  loquor*  A 
Christi  nonqocror*  nondifpoto:  plorimi  eoim  fontvi* 
«S^J*  ri  optimlregularium  utqucfan<ftiffimi,  omniho^ 
nore&ao&orkate  digniilmi  rtgoJares,  qui  no- 
bifcum ja&antur,  qoire&ajenuunt ,  qui  nobif- 
cum  omnino  efle  volont,  qui  juftkiam  colunt, 
&  pacem  ofculantur,  regulares,  quos  cgo  fccer- 
no  a  reliquis  ,  &  Itbentcr  ampteaor  ac  vencror 
onivcrfos)  Ad  propoiitum  rcvertdr*  Proferant  , 
inqoam,  foa jura,  fuapriviiegia  oftcndant,  VU 
deamusquiddicant,  &qaomodo,  Nonenimpu-, 
to,  harum  privilegiis  nobisadimi  |os  di vinum ,  jus 
qusefitum ,  jus  epifcoporum ,  quod  adiaii  nequk « 
Noliteigiturvelle,  quodfieri  oon  poteft;  nolke 
aiteri  facere  a  qood  vobis  fieri  nuila  rationc  ye* 
litis.  Nolite  nos  katardomgenioexiitimare»  bt  B 
ifta  fophifmata  five  pardogifmata  non  inte!!i- 
gamus  ,  putemofqac  yas  veftrisin  manafterus  non 
populo  noftro,  led  fratribus  veftnstantom,  aut 
fpfi$  tcftis  ac  parictibus  efleconcionaturas,  No- 
lite  adea  inhumanker  ,  ne  dicam  irreverenter* 
cum  fan&iinmis  epifcopis  egere,  utnofttas  ple- 
bes  doccrc  fihc  pcrmUfu   &c  coofiUo  noftm  co* 

gktftis* 

At  cavetur  indecreto,  uthabeant  Ikeras  fua* 
rum  prxfe&orum  ,  qnas  afferunt  epifcopo  ,  & 
ca  condkione  pnediceot  *  Pncclara  mehcrcule 
cautio  ,  &  vatdc  epifcopis  honorifica  r  Qusefo 
hortabuntiirne  UW  Ikene,  an  majehuntepifco- 
pum  ,  an  fortaflc  jubebunt  ,  ut  fieri  folet  uni- 
verfis  &  fmgulis,  tic  fit  quifcjiiam,  quicumque  C 
illc  fit  ,  qui  impedimento  fit  fuo  concionato- 
ri  j>  Jufftt  igkur  aut  moaitu*  iftama*  Jkerarum 
hn& ifftmi  epifeopi  prsefeCtorum  fraf.ro m  di#o 
audientes  eruht  >  cum  nullum  jus  epifcopis  , 
.  nolia  cogrtiti'0  de  iftU  coneionatoribus  refin- 
quatur  *  Quin  fi  tim  fc  habcant  liter^  ,  euam. 
invito  coneionentur  epiftopa*  RcHnquitur  igi- 
tur  hoc  tantum  cpifcopo  de  litcris  ut  cogno- 
fcat»  fcilicct  an  hae  ritc  &  ordine  fint  conTcri- 
pw*  %na  cognofcat,  &  fiiantu  an  vera  fit  an 
adultcrJiiH*  Egregium  fane  ofHcium,  8c  cpifco- 
po  dignum*  Quid  igitar  libratii  munus  aliud? 
contumeriofum  honurcm  epifcopis  ,  o  adverfa- 
riam  ftatuendt  rationeml 

Addifomeftnefcioquid  decoercendts  ihis,  qui  D 
inconcionando^ifidcaberraverunt»  Hic  ego  jam 
illodqoodnotifilmumeft,  nondifputabo,  ^oam 
fion  fit  £aci!c  crrantem  aiiqoem  &  ffcrniciafii 
^bccntem  redatguerei  frtrtiptcrcaquod^nfofem 
iabent  ifti  tot  latebt^  -tantofque  Keeeflus  *  ©t 
cti^m  deprehenfi  facile  clabantur  :  &d  ^enfcat 
ita  fopc  ad  fallendtei  inftrufti  at^e  amicito- 
fa  caackmandiratione,  otvelcruditiffima^^iuiS- 
quc  aores  atqoe  attentiffimas  non  «a^nolalia- 
re  fallerc,  atque  in  dicendo  praPterire  poffint. 
Sed  qoaero  otfum  tand&m  ad  ukifcendas  ovcs 
noftras,  an  ad  coftodicndas  vocati  fumus*  Ta~ 
fcitt*  nobk  diftum  eft  ,  tr*£*m  »  *'caftodiw  , 
non  vindic4tc*  ffihi  enim  mMi^m^  XT  e$a  tc~ 
trAuam  %  atqne  ocdfarum  oviam  a  nobis  t  non  £ 
occidentium  ioporum  fanguis  lequirctur  *  . 

Vellem  ficri  poffet  finc  ofterifioncordinisfoi , 
nominaretor  a  mc  onus,  qui  pfoxim^  acpropin- 
quisin  locis,  atqopadeo  pene  in  oculis  auribuf- 
quc  hujus  conciJu,  ncfaria  quaedam  atquc  into« 
lerandaiftoromprivilegiorum  fidiuciafrctus,  do- 
ccrc  inconcioncpoblica  aufus  cft  3  ip fonon  folom 
invito»  fcdfmftr^etiamabnftentc,  &  prohibcn^ 
tc  cpifcopo  fanS^Emo  «:  clariffimo  viro  t  qui 
hic  adcft* 

Qttaero,  fi  modo  illc  jam  di$ii®<>  acolco  c** 


piatur  (  quamqoam  id  optarc  potius  cft  quam  a  »  w'i 
tperare  :  folenrcnfm  ifti  non  effugerc  folam  9  CftiiisTi 
fcd  penitos  cvanefcerc  ,  ut  ncqucant  in^ cniri  )  I5f $* 
tamcn,  inqoam,  fi  capiatur  ,  &  debito  aflicia^ 
tur  fupplicio,  quid  fopplicium  iftod  aHaeurum 
fit  medicinaii  his,  qui  jam  faucii  fonr,  non  fa* 
tis  intelligo  ♦  Sed  mihi  non  ftatuo  qtfemquam 
effe  nominandom  ,  ne  fortc  aliquid  novse  dif-' 
icnfionis  alieoiflimo  tempore  vidcar  commove* 
nc  *  Vos  tamcn  pro  veftra  fapientia ,  pontificcs , 
potettis  confidcrare  ,  quanto  cum  pcHcufo  to- 
tios  reiigionis  noftrx  vcl  perturbandae,  velever- 
tcnda?  ,  ift^  privilegi^rom  conceffiones  perma*  . 
ncant  f  Nam  dum  pajlim  omnibus  regolaribus 
fme  ol!odifcriminec6ncedontur,  addito  etiam, 
ut  fine  pcrmiffu  ac  licentia veftravpoffint,  =  ubu- 
cumqoc  libuerit ,  in  fuis  monafteriis  praedicare , 
illud  profefto  non  obfcure  agitur,  utetiam  iw 
nt?  deic^O  non  modo  concionum ,  fed  etiam  rc^ 
lujuorum  facrorum  regniares  domini  toto  ter* 
rarom  orbc  conftituantur  .  Nullus  mim  ferc 
in  orbc  Jocus  ,  in  qpo  nan  ifti  fuas  fcdes  fua- 
quc  d^micilia  collocarint  ,  &  fi  quocumque  , 
quahdbquc  cum  poteftate  ,  nullo  delefiu  habi- 
to  ,  mittantur  » .  id  quod  fe  habere  di^itant  * 
ot  ctiam  peccatoram  veniam  condonare,  &  ip- 
fa  qooque  nefaria  fcelera  eKptarc  audoritate 
apoftolica  poffint  :  dubitatis  vos  ,  pontifices  , 
quin  omnia  ia  religione  Chrifti  mifccre  t  & 
rcrum  novarum  eauiim  quscretc  turbqfcnti  $$ 
perniciofi  eorum  aliqoi  audeant  ?  nifi  fortccxi- 
ttimctis ,  amncs  mddcftc  fuisconceffianibusofu* 
ros . 

Com  hic  nonrtufli  ctiam  in  concniacontincri 
fe  non  potuerint,  quin  in  epifcopos  coilcionari. 
auti  fint»  SrChrifti  fabulam  agcrc,  &  noftram* 
Ignofcitc,  pontifices,  ignofcitc ,  fi  de  tam  pcrw 
fpicuis  rebus  diutios  difputavi ,  Non  enim  hoc  fc* 
ci ,  ut  vobis  mpkftus  clfem,  aut  quod  de  veftra 
fapicntia  ,  quae  fuifima  eft  ,  noa  fumme  conh* 
dercm  *  Verum  neceffario  mihi  faciendom  pu- 
tavt  t  ad  cxpiicandam  IHam  tantam  &  tam  ;va- 
riam  in  dccreto  disjundionom^,  CKceptionumv\ 
cannexionom  ,  infinkam  pene  ,  &  coacerva* 
tam  verborom  copiam  ,  quibus  in  reccnfendis 
atquc  cxaminandis  vos  commotos  foific  ,  poa-- 
tificcs  ,  minimc  miror  *  Com  ifta  pauciffimii 
verbis  a-gi.  omnia  poffint  ,  nt  fcitis  vos  ,  pa* 
tres  %  qui  fapienter  decreta  &  jora  traAatis  * 
Quid  cnim  aliod  hic  quserltur  v.nifi  ut  coni- 
gantor  abofos  ad  divinas  fcripturas  pertipen- 
ti&if  Declaratom  foit  pra^clarc  ap-atribus,  abu* 
fum  eflie  ,  non  prasdicari  evangelium  Chrifti  a 
Jegnimis  ejus  praedicatoribus  .  iltmedium  eft  ; 
Ut  a  legitimiscjos  pr£edicatoribus  evangcljutn 
Chtifti  prasdicetur  .  Lcx  ergo  crit,  ,  ot  legitimi 
praedicatorCsChrifti  pracdfcent  evangelium  •  QuoU 
fi  regularcs  monachi,  ot  ipfi  afterunt  ,  legitimi 
funt,  nulla  fit  eis.hac  noftra  lege  injurk  «  De- 
cretum  igitur  fieri  hujuimodi  poterit. 

Com  haudre&efaSum,  &  pernkiofom  Chri* 
ftiano  popojo  fit,  ot  inChriftieccIeiJa  nonpraj- 
dicctor  e;vangelium  Chrifti  a  legitimis  ejqs  mU 
niftris  &  prafdkatoribus,  ttatoit  atquc  decernit 
ha?c  ffn^a  fynodos ,  ot  deinceps  fanQom  Jc~ 
fu  Chrifti  13ei  ac  domini  noftri  evangeliom  ab 
ejus  lcgitimis  miniftris  ac  prasdicatoribusr  puro,> 
fincere,  cafte,  catholice  pradicetur:  Sc  fi  vide* 
tur,  addendum  effe  etiam,  ab  eorom  Jegkimu 
vicariis  atque  idoneis  ,  quando  ita  neceffe  fit, 
potcrit  addi  .  Qoid  pluribos  verbis  opu$*fita 
noa  fanc  intclligo  :  froftra  enim  ,  ut  dici|ur$ 

fit  pcr 


pty 


Sententia  de  Kesidentia  episcoporum. 


91 8 


Christi 

tS*fr 


*  fit  per  plura  3  quod  fieri  poteft  pcr  pauciora  .  Nam  A 
videmus  fsepe  plurkna  verba  plurimam  quoquc 
Confufioneminducere.  Simplex  eftenim  yeritatis 
verbum  ,  vates  dixeruht  :  nec  varia  indiget  aut 
fubtili  nimium  interpretatione  -  Cafta  cnim  Icx 
debet  effe,  ut  fcitis,  &  fimpiex,  &  intcgra,  & 
quae  paucis  plurima  comple&atur. 

Velimaccipiatur  fine  ofterifionc  quod  dixero, 
utenimdicam  animoamiciffimo;  ut  vere  dicam, 
mihi  videtur  hoc  decrctum,  non  tantum  praedi- 
cationcminftitucre,  quantum  etiam  ipfum  cgre- 
gic  praedicare .  Scddabitur  nobis  Iocus  cxcrcendi 
aoftrorum  patrum  praeclara  ingcnia ,  &  oftenden- 
di  do&rinam  &  eloquentiam  hujus  concilii .  Qua- 
re,  ut  ad  propofitum  revertar  ,  cum  habcamus 
Chriftiinftitutionemlegitimam  dcpraedicatione ,  B 
habeamus  majorum  inftuuta »  jura  ,  exempla  (  ple- 
na  eft  enim  exemplorum  omnis  vetuftas)  videa- 
musaliaconciiia  publica  atque  legitima:  videa- 
mus  quid  Chakedonenfc  illud  maximum  atque 
fancfciffimum de  monachisipfis ,  qui in  civitatibus 
degunt  ,  decernat  :  vidcamus  Laterancnfc  illud 
maguum  &  magnae  au&oritatis  conciliam ,  vocatu 
Innocentii  tertii  quid  ftatuat  de  praedicatione  epi- 
fcoporum  :  videamus  ctiam  plurima  recentiora, 
ne  fortc  unum  tantum  autalterumproferatut:  viw 
deamus  haec,  inquam,  omnia,  quid  fan&iffimis 
epifcopis,  &  quomodo  ftatuant  iapraedicationc 
Anvolumus  prorcgularibusmonachis  modo  for- 
mam  totius  ecclcfi»  immutare>  volumus  jura» 
cxempla,  majorum inftituta,  lcges  contemnerc  ?  C 
non  cogitabimus  quid  epifcoporum  majeftas ,  quid 
noftri  ordinis  au&oritas ,  quid  bujus  concilii  gta- 
vitas  poftulet  ? 

Non  queror  hoc  loco  illud  ,  quod  ufitattffi- 
mum  jam  effe  dicunt  ,  totam  hanc  regularium 
mittendi  concionandiquerationem»  quaeftuofiffi- 
mam  atquc  indigniffimam  mercaturam  :.  tantnm 
hoc  dico ,  confiderandum  in  primis  effe  pontifices, 
utrum  ctiam  prius  cuftodiendae  atque  fervandae  fint 
divinx  juffiones  evangeliorum,  an  humanae  con- 
ceffionesprivilegiorumt  prattermitto  jam  id  quod 
fciunt  optime  juris  periti ,  privilcgiorum  rationem 
odiofam  rcm  eflc,  &  planc  invidiofam:  quam- 
quam  habere  potcft  excufatianem  aliquando  vcl 
hominum  illorum,  vel  temporttm,  quibus  con-  D 
ceffafuere:  cqrrigi  poflunt ,  mutaripoflunt*  tol- 
lipoffnnt,  fpem  habent  hi  fempcr  quibusviden- 
tur adirni  fua jura :  relinquitur  his fcrupulus,  qui- 
busconcedunturV 

Quod  fi  pcr  vos  ,  pontifices »  conciliari  legc 
regularium  privilegia  comprobcntur ,  nulla  am* 
pliusfpesnobis,  nullus  cuiquam  iftorum  fcrupu- 
lusrelinquetur.  Obtinebunt  jurecerto  regulares, 
quaeadhucinccrta  habent:  &  qu»  nunc  cum  ali* 
quo  metu  tenent  ,  fine  ulla  cura  poffidebunt  . 
Conjungctur  demum  indigniffima  gratificatio  cum 
acerbiffima  omnium  epifcoporum  injuria  .  Cui 
quidem  zhjurise  ,  tanquam  accrrimo  hofti  ,  reii- 
ttiteacrepugnatc,  pontifices^  ut  debetis:  nolite 
pati  violari  jus  veftrum  *  plurimo  majorum  ve-  E 
ftrorum  fanguine  &  fudorc  quaefitum  :  nolite 
maria  ac  tempeftates  pcrtimefcere  .  Quandoqut 
dem  ejusvicescpifcopi  geritis^qui  mari  ac  tem- 
pcftatibus  imperavit  .  Nolitc  %  qn«d  majoribus 
acccptum,  integrum,  inviolatumque  obtinctis, 
pofteris vcftris mutilum  ac  diminutum  relinquere^ 
Equidcm  quod  admc  attinct»  promeo  perpetuo 
ftudio  retincndae  auftoritatis  veftrx  refiftamfem- 
perprohis,  ac  repugnabo,  pontificcs,  nec  per- 
mittam,  quantum  in  mc  erit ,  aquoquam  dejure 
fuo  fanaiffimo^  cpifcopos  dimoveri  .  Ncc  fcindi 
ConciL  Qtncral*  Tom.  X^XHJ* 


unitatemecclefiarumfingularum,  neque  in  cccle-  . 
fiamChrifti  incxpiabitem  &  pIufquamBabyloni*  qhristi 
camconfufionem  induci .  i^ap 

At  vos  Romanae  fedis  atque  apoftoliciculmims 
lcgati  fanfliflimi,  vofque  qui  adcftis  in  concilio 
priacipcs ,  ipfms  ctiam  Romani  folii  ampliffimi 
patres»  quaefo,  quamquamnominequidem  &re- 
verafitis,  utdebetis,  merito  cardinales  ,  tamen 
noiite,  obfecro,  ob!ivifcivospartimauteffe,aut 
aliquando  fuifle  epifcopos,  aut  certe  omncs  cpi- 
fcoporumbonisacmuneribusfrui:  nec  cffe  grati- 
tudinis  veftra&,  neque  humanitatis,  ut  permittai' 
tisfanftiffimos  cpifcopos  Chrifti  &  ipfi  legatos, 
collegas  quondam  veftros  de  fuo  jurc  ac  minifterio 
dimoveri ,  ncque  a  quoquam  u\  prdedicatione  cvan- 
gcliidifturbari.  Extremumeft,  quodaprincipio 
ai^i:  autenimomnia  funt  epifcopis  nobisnoilra 
jura  rcftitucnda ,  autnullaotnnioo  funtnobiscpi» 
l  copis  no  va  oricra  imponenda  • 
DIXL 


CXXIL 

BK^CHII  MU\TELLI  FLO^E^T IJ^I 

tfifiofi  FefuUrum  fintcntU  de  refidentia 

cpifiQpornm. 

Ouantum  pcrtinct  adea  capita,  quac  no^ 
bis  proximcpromulgata  fuerunt ,  de  epifco- 
porumrefidentia,  eorumque  muneribus,  ut  fan- 
ciantur  ,  quoniam  neque  integrum  diem  habui- 
mus  ad  tantam  remomnino  confiderandath :  nihii 
aliudpoffumaffirmare,  nifi  illad  in  primis  mihi 
nonprobari,  utepifcopi  addecemenaum  dc  fuis 
maximis  muneribus  juribufque  adipfbspcrtinen- 
tibus,  tanta  temporis  anguftia  adigantur,  Dein- 
de  quohiam  illud  quod  alias  hoc  loco  dixi ,  gravi- 
busepifcopis,  &fortibus,  maxime  vitandum  vi- 
deturinlegc  ferenda,  ncparti  (utdixi)  ecclefiae 
confulamus  ,  partcm  praetermittamus ,  fed  eam 
totam  fic  comple&amur ,  ut  omnibus  omnino  pro- 
videatur. 

Animadvertcndum »  mca  fcntentia ,  cft  ftifi  ali- 
tcrcxplicctur,  anhisecclefiis,quasampliffimi  & 
clariffimi  viri  cardinales  obtinent ,  hoc  noftro  dc- 
cretoprovideatur,  quas  cum  fatismult*  &maxi- 
mc  populofae  atquc  illuftres  fint,  fiuniverfae  ec^ 
clefiie  ordinandae  hoc  loco  pr*pofiti  fumus,  fine 
gravi  populi  Chriftiani  jafiqra ,  &  animarum  no- 
ftrarum  perniciecas  prsctcrmittere ,  ni  fallot ,  nont 
jpoffumus.  Aut  igitur  deccrncndum  eft  ,  univerfae 
ccclefiaecuram  nobis  non  cffc  commiffam:  aut  fi 
ca  commifla  eft  nobis  >  tot  populi  8c  civitatcs, 
praefertim  Italise,  maximae  &  nobiliffimae^  taci- 
ta  exceptione  committere  ut  mercenariis  traditao 
rclinquantur,  mea  quidem fententia >  non  debe- 
mus.  Noneodico,  pontificcs,  quin  fummi,  & 
ciariffimi  Viri  ad  gubernacula  ecclefi^  univerfse 
rcgenda  vocati ,  afummo  pontificc  fuarum  eccfe- 
fiarum  cura,  &  gubernatione  eximi  poffint,  hoc 
certc  facilc credo :  addo  etiamiilud »  magnameos 
fortaflcJ  partem  fruftuum  illarum  ecclefiarum 
pontifice  jubentc  poffe  pcrcipere  :  fed  quod  ec- 
dcfijB  ill*  &  gregisilliidcirco  aut  a  nemine  prse- 
fentc  Icgitimo  paftpre  pafcantur,  aut  ccrte  con- 
tra  difciplinam  Chrifti  pafcantur  a  mercenariiss 
hoc  mihi  difficillimum  videtur  ad  perfuadcn- 
dum-  Quid  enim  commeruerunt  popali  iilima* 
xnni,  utipfi  mercenariis  committantur:  aliivc- 
10  greges  minoris  momenti^  ut  paftores  habeanc 
proprios  proyideatur  ?  Lex  igitur  communis  cflc 
Qq     %  debct* 


A>H  o 

ChMST* 


$tp       Sentsntia  Brachii  Martclli  pb  Resid.  episc.       $20 

4ebet,  praeferthaea,  quaeabunivcrfporhistcrrx  A  poffint  inquam,  invito  cpifcopo  proprio»   alios  ^NN  D 


concilio  proficifchur  t  juraenimutilitati  commu- 
ni,  affirmant  fapientes,  non  privatis commodis 
funtlncticn4a-  Oroutmihiignofcatur,  fan&iffi^ 
mipatrcs,  fitantasresfilentiopra&terire  non  pok 
iu_ii,#  ncquccnimhocloco  debcocuiquam  confg-r 
Icr£potiu$,  quamolficio&  dignitati  meae- 

Quodverpatunctadid,  quod  reliquuqa  cftit^ 
his  caphibus  >  fateor  cquidem  me  jcris  confuU 
tum  non  effe,  fatcor  quam  plurimos  effe  inhoc 
concilio  viros  virtute  pracftantes,  qui  mc  &  fa-* 
pientia,  &ingenio,  &  pmnium  dpftrinartim  ge-, 
ncrcantccclUnt;  fcdtamen  putomealiquid  aU- 
quando  in  impcntiae  mea?  tcnebris  confpicere 
polTe .  Quo  fit .  ut  loco  meo  fententiam  rogatus 


cpifcopos   immunitatis   noroine   accerfere  ,  qui  Christi 
pontihcalia  in  ^ltcriusdiccccfi  exctceant  -  quod  fi~     }$$$. 
ne  propfii  epifeopi  injuria  8c  ^erturbatione  fieri 
nequitj  fcriptumcftcnim:  qui  epifcopos  pcrtur- 
bat  sut  contriftat  »  Chriftum  ipfum  pcrturbat, 
patres  ampliffimi ,  atque  conmftat « 

Quod  fi  habcrc  hoc  dicantur  exprivilegio,  non 
debcmus  committcrc ,  ut  id  habeant  ctiam  lege 
conciliari:  cumhocvidcaturmagis,  utputo,  ad 
confundendam  ,  quam  ad  ordinandam  ccclefiam 
pertincre* 

Dicercm  hpc  loco  mtitta,  pontifices»  nifi  fci-* 
rem  eadem,  atquc  etiam  pluravobis  in  mcnteoi 
vcnire*  Non  enim  eftputandiun,  fummo  cbnci* 


tuofcrrenon  dubitem;  vcftrac  femper  corrc&ioni  B,   lioorbisterraeinretampcirfpicuaconfilium  intel 
*         .-->  •  -  i; »j;   j~_r..;_ri  _  _* r__:.-___,_- _T__      -__.-« 


ptea  di&a  commhtens 

iVnimadvertendum  hoc  loco  maxirac  efie  »  nc 
dum  aliorum  juribus^  accuratius  quandoque  ca- 
vetur  ,  noftrap  &  cpncilipruin  univcrfalium  au- 
£fcoritati>  ac  juribus  parum  fortaffe,  pontifices, 
caveatur.  ^quum,  enim  eflTc  cenf^o  ,  6c  maxime 
placet,  ut  concilia  uaiverfalia  aliorum  jura  uon 
adimant ;.  fcd.  nt  fua  ipfa  jura  audoritatemque 
«imtttant  5hoc  mihi  placcre  non  poteft .  Putocgo  , 
nifallor,  poritifices,  uaivcrfaleconciliumlcgiti-T 
mc  congregatum  ,  ad  hoc  prgpfcrtim»  ut  ecclefias 
compf-cmcaibracompQnat,  ^  in  priftinam  for- 
mamdignitatcmquercftituat,  idhabere,  ut  iuo 
ipfum  jurepradidentibusineo  praefertim  apoftoIU 
cislegatiaampliffimis,  poffit  excmptiones  ,  pri--  C 
vilcgia ,  &  cetera  id  genus  impcdimenta  ita  rcmo-. 
vere,  utcpifcopiliberi,  atqueintcgreinfiuscpi--, 
fcopat&us  reftituantur,  refidcant  5  hoc  eft  ,  ut, 
tncmbia.  ipfa  ecclefisp  disjeda  atque  divuifa  ita  fuisi 
inlpcis  reponantur  8$  fint,  ux  fua  munia  obire, 
fuaqpcoiticia  per  fe  valcant  exercere . 

Atque  hancefie  veram  &  propriaro  hujus  cor^ 
pods  ccclefi-c  rcformationem  cxiftimo,  fan£tiffi- 
mi  patrcs,  quod  fi  privilegiorum,  &r  exemptio-* 
mim,  ,  hoc  eft  legibus  folutionum  incommoda, 
^tque  i-mpedimenta  de  cpifcoporum  diceccfibus 
partim  nonremovcantur,  partim  de  his  ita  fta- 
tuatur ,  ut  cpifcapi  non  poffiat  muncra  atquc 
officia  fuainhispcrfcpropne  excrcere,  fed  tan.- 
quam  fuffc<3:i  ad  id  tantum ,  ac  delegati ,  quod  B 
ajunt,  certo  quodam  modo,  certifque  conditio- 
nibus  ca  fmt  executuri ;  non  video ,  qu*e  lit  ifta  or- 
dinandacccclefiaeratio,  autcur  non  maximc  juri* 
bus  concitiorum  atquc  cpifcoporumomniumdero- 
getur *  Quod  quantopere cavcnduni  fit ,  vobis  pro, 
vcftra  fingukn  {apientiaconfiderandumrelinquo  , 
fanftiffimi  patres. 

Quod  ii  prodefle  non  poflfumus  hoc  tempore 
tcclefi-euniverf»,  faltemoro  nenoceamus:  &  fi 
privilegia,  &  cxemptiones  toHendae  non  vidcn-. 
tur  ,  prccot?  tamen  ne  confiimcmus  .  Neque  id , 
quodprivatojurc  obtinctur  a  multis,  committa- 
mus,  inTridcntinafynodo»  ut  publico  concilii 
|ure  ac  perpetuo  poffidcatur  «.  Poffidebitur  au- 
tem,  fi  noftrahacconciliari  Iegccomprobabitur.  E   potius feciflct ,  ut  inilloturpi  crrore  permaocre 


ligendi  defuitfe  :  ncqu<r  perfpiccre  poflc  ,  quan- 
topcreretinenda  fitcpifcopis  hoc  pracfcrtim  tcm* 
porc  conftantia,  gravitas,  pcrfcverantia ,  &  re- 
petcndavctusillaconciliorumfcvcritas,  fi  velitis 
veftros  omncs  laborcs,  ne  ad  nihilum  rccidant, 
prpviderc.  Quandovobishujus  facri  concilii  fa« 
cultas  datafit,  ut  quantum  §&ci%  quantum  vir- 
tutis,  quantumgravitatis,  in  cpifcoporumordi- 
ne  fit ,  pppujo  Chriftiano  dcclarare  polfitis ;  qnatn 
facultatem  ,  fi  amiferitis  9  fruftra  fortaflc  aliam 
poftca  requiretis, 

Concludo  igiturmihi  non  placcre,  nonmodo 
nt  aliqua  lcxanobisfanciatur,qu3ecommunisnon 
fit :  aut  aliquid  ftatuatur ,  quod  epifcoporum  aut 
conciliorum  juribus,  atquc  au^ioritati  pr^judi- 
ciumparercpoffit:  fed  nequc  omnino,  ut  quic^ 
quam  de  fanftiffimorum  cpifcoporum  muncri- 
bus  decernatur,  atqucinnovctur,  nifi  prius  ipfi 
cpifcopi  fuerint  in  fuiscpifcopatibus  libcrc  atquo 
itltegre  rcfti?uti .  Oroantcm  Deumoptinuimma-, 
ximum ,  id  quod  etiam  oiaxime  fpcro,  ut  fcilicct  % 
a  Chriftj  caritatc  non  avcilamur ,  atauc  in  fcnten^ 
tiisdiccndis,  qupdfcntimus,  idaudcamnst 

cxxnt* 

Q^ariQ  FUT%EBB,I$  J>E  LjtUbl&VS; 
Jotnnh  Medicisy  f.l^<£«  c4riinalhi  hahitA  VII* 
Kah  Dcumbris  mdlXW.  4  T<m  Fiffmo  in 
*dt  divi  L*urcntii  Fhrtntfa* 

Si  quis  unquam  fecum  deimbccillitatcrerum 
noiharumdubitallet;  eflequfc  aliquid  inipfis, 
virium  ac  firmitatum  crcdidiffct,  hic  gravi  hoc 
acerbbquc  nuncio  acccptG,errorisftu!titiaeguc  fuae 
admoncri  potuit :  planequc  intclligcrc ,  nihil  cfle 
incertiusrebushumanisi  nihil,  quod  tam  facile 
dRabaturacfluat»  &quumventi  noftri  valdefe- 
cundi ,  fortunaequeprotpcrae  vidcntur,  tuncmaxi- 
xne  inftare  nobis  aliquod  immcnfum  malum ,  vici«* 
namque  effe  pernicicm  atque  exitium  ipfarum  - 

Utinam  hujus  rei  minore  noftro  cum  damno 
documentum  haberemus  :    Dcufquc   immortalis 


Comprobari  vero  videntur  ca ,  &  perpetuo  confir- 
inari,  quxhujus  eoncilii  univerfalis  dccreta  fta- 
tuimus  non  efle  rctnovcnda . 

Illudpoftremaincapitequinto,  ni  fallor,  lo- 
coquodpofitumeft,  nulli  videlicet  epifcopo  Ii* 
«e_tt  pontificalia  in  alterius  diocccfi  excrcere  fine 
crdiaariilocicxprefla  Iicentia,  addito  &  in  per- 
fanas  ridem  ordinario  fubjedas  ,  animadverten- 
dum  maxime  puto.  Ne  forte  aliqut  eorum,  qui 
immunesfunt3  uti  capitufafunt,  8c  muhacolle- 
gia,  multiqucconventus  fratrum  &aliorum,  ac 


mus  ,  quam  ipfum  e  pedore  tanto  incommo-- 
do  lu&uque  depuliiremus  *  Scd  ccrte  decipere 
quemlibet  non  infipientem  ctiam  homioetn  po- 
tuiffetftatus^  vereeximius  acflorcns  hujus  opti- 
mi  atque  innocemiffimi  adolefcentis ,  cujus  im- 
maturam  mortcmhodie  lugerc  hicdcbcmus.  Ille 
namqueinitio  fui  curfus,  quum  tamen  ja-tft  ma^. 
gnam  fpcm  magnarum  fuaru-m  virtutum  comtno- 
viifet ;  f-epejuc  ipecitnen  aiiquod  maximi  ingenii , 
rarae  emditionis  ,  prxclaraeque  i^dolis  dediffct, 
fubitocxtin<Suseft,nobifqucmiferabiIitcrer*ptus» 

Erat 


plt  t>B   OBllTJ  JOANNIS 

A  N  H  0  Erat  fane  in  te  (quantbJiasc  cum  dolorc  lo- 
Christi  .  quor)  fan#iffirae  juvcnis  ,  setas  »  crant  vires  » 
i5*>  eratcorpusvcgetum»  quod  diuturnam  vitain ,  & 
eamquidem  integram»  atque  onini  dolorecaren* 
tsm,  pollicetur.  Erat  praeterea  difciplina  domc~ 
ftica  »  qiiae  regere  ipfam »  viamque  obftruere  mor- 
bis  atque  omnibus  ipforum  tentationibus  facile 
poffe  videretur*  Scd  haec  omnia  vicit  importuna 
quaedapa  vis  acterapeftas  faeviffima»  «juae  invidit 
nobis  tam  pracl^rum  bonum:  inciditqueacfre- 
git  fpcs  omncs  noftras»  benc >  fapicnterque  con* 
ltitutas . 

Fuitprofe&oDcmetriusillePhalereus»  ob  ftu* 
dia  doftrinac»  &  ob  rempublicam  Athenienfiura 
quara  dptimedigeffit»  acpraeclarisetiam  legibus 
ornavit,  in  primis  clarus  ac  nobiliffimus  »  fuit» 
inquam»  De&ctriUsfapicntiffimusvir»  cutquum 
Euripidesfuaquadam  in  tragoedia  dixiffet»  nul- 
lius  .  fortunati  hominis  opes »  refque  admodum 
profperas  effe  ftabiles,  fed  fpatio  tantum  unius 
diei  perdurare  ;  nonnullaque  alia  addidiffet  in 
cam  fentcntiam,  laudato  judicio  crttditiffimiil* 
Iius  poetsc ,  inquit  :  Cetera  omnia  vere  proiata 
effe»  melius  tamen  eum  di&urum  fuifle,  li  noa 
diem  unum  termimtm  ipfarum  eflfe » fcd  momentum 
&quafipun&umtemporisaffirmaifet.  Sed  his  re- 
lictis ,  quae  ab  optimis  ingeuiis  ad  erudieudos  ho- 
.  mincs  caita  funt ,  propius  accedamus  ad  atrocem 
hancplagamcontemplandam,  &cam»  fiullara- 
tionc  poflumus ,  fanandara.  Videovos  optimi  & 
hooeftiffimi  cives  magno,  juftoque  dolore  com- 
jnotos»  quibus  molctta  cft  gravifquc  hacc  ingens 
jaftura;  velpotiusrepentina  &inopinaiacaIami~ 
tas:  intelligoquevosnontantumangiiriterituin- 
digniffirao  hujus  caftiffimi  adolefcentis ,  quemin 
oculisferebatis?  cuique  &Iongam  vitam  &omni 
decore  ornatam  optabatis ,  fcd  ctiam  ddlere  vicem 
optimiprincipis,  qai  orbatus  cft  eo  filio,  quem 
utiice  amabat  :  &  in  quo  etiam  multas  fuas  tna- 
gnafquc  fpes  rion  fine  caufacollocabat . 

Eft  iile  quidem  conftantiffimus  omnium  »  & 
adrairabiii  quadam  animi  magnitudine  praeditus. 
Scdnullus  eft  tara  fortis  vir»  quem  non  moveat 
hujufcemodi  aiiquis  fubitus  &  inexpe&atus  ca- 
fus»  &  cftatu  pene  mentis  dejiciat .  Aliud  quo- 
«juecft»  quod»  utinmalis»  confolationem  eiaf- 
tert »  quod  non  eft  ipfi  novus  hic  dolor ,  fed  affuc- 
tuscft  his  malis  tolerandis  .  Quaraquam  haec  aegri- 
tudo  acerbiflima  omnium  cit :  magifque  pcftus 
Ipfius  fodit  ac  labefaftavit,  Ahfscvafortuna  ni- 
misiniqua  cs»  nimifque  tibi  in  ipfum  indulges: 
quem  non  ceffas  tam  facpe  violare »  &  nimis  cre- 
bro  hujufcembdi  aliquo  vulnere  deformare  .  An 
yircstuasinhocoftentarevis?  patefacercquc  om- 
nibus,quanta-tibi  poteftasfit  noccndi?  fatishoc 
jamfatifqueexpertifumus,  &  quae  fit  tua  teme- 
ritas»  exploratum  habemus  «  Dcfine  igitur »  & 
queavaliis  omnibus  rebus  ornafti:  comitetamen 
adjunifta  tibi»  vel  duccpotius  »  fapientia ,  noli 
hac  iti  parte  vcxare  :  &  quantum  fit  impcrium 
tuum  in  bonos  ,  improbe  declararc  .  Quantam 
fuiffc  putatis  argritudincm  matris,  lcftimmb  at- 
«juc  optimasfgminae»  quas  prope  egrcmio  fuo  fi- 
biillumabftrahi  vidit»  haufit^ucoculis  huncdo- 
lorcra  accrbiifimum  ?  Sed  qiium  nulla  tanta  vi$ 
orationisfit,  quaipfaimpeilipoffit,  utmoerorem 
aunc  Iuftumque  dcponat»  fatius  effe  arbitror  id 
pcrtranfire  :  totumquc  hoc  fapientiac  ipiius  ac 
gravitati.relinquerc.  Quantus  etiam  fucritamor 
inillumforori^,  quac  una  e  mtlltisfupercft,  no- 
viftis  :  illam  cgo  audio  confliciari, ,riec  ratione 
ulladoloremcjuspoflemitigari.  Nam  viripfius, 
ConctLGenewL  Tom.XXXIIL 


CAHDINALIS    MEDICIS* 


$%% 


A  nobfiiflTmus  ac  forciflimus  homo»  Paulusjolrda-  ^         " 
nus,  ingcntcmaEgritudinemroborcanimiutpera-  c^jgxj 
vit:  extremum<jue  hocmunus  amoris»  adverfan-     $4$$, 
te  iila ,  ipfi  exhibuit :  ac  praefentia.fua ,  fuorumque, 
omni  genereiuSusmcerorem  declarantium»  funus* 
hochoneftavit.  Quitamen  &ipfc  modo»  cumci 
nunciatumeflct  uxoreminterclufaapima  inter  ma- 
nusancillarumcollapfam»  viscquepoffeilliusmu 
ferx  animum  revocari ,  eo  fe  rcpcnte  proripuit* 
Majorem  vero  fratrcm  fortunatum  judico»  qui  Ion- 
ge  nunc  abfit :   pr^fenfque  huic  faevo  fpcftaculo 
nonadfuerit:  minusenim  nostangunt»  qiue  au- 
ribus  accipimus»  quam  quae  ocufis  cernimus,  Eo- 
dem  pafto  fatofun&asfororcs  morte  fua  fclices  cx* 
titi.ffcatrbitror»  quae  in  huncdolorem  fervataenon 

B  fint :  quarum  tamen  intcritus  nobis  tunc  valdc  Iu- 
^uofusfueri^.  Scdnospraefcntiatantum,  &quae 
anteoculosfunt  intuemur:  quae  futurum  tempus 
fecum  vehat ,  magna  ccecitatc  animi  providere  non 
poffumus* 

Aufim  etiam  affirmare,  PiumlV.  pontificem  ma- 
ximum iniquiifimo  animo hanc rcm  tuliffc :  &  fi  il- 
lepropriodolore,  domefticoque  funere  hoc  tem- 
pore  opprefius  eii,  qut  hunc  optimum  juvcnem  or- 
navit»  &  in  ampliifimorum  antiftitum-ordinem» 
quum  majus ci  nihil  dare  poffet » cooptavit .  Ama- 
rat  ille  quidem fempcr cum »  pracclareque  de  ipfius 
natura » moribufque  exiftimarat ;  nec  tam  ut  patris 
voltmtatifatisfaceret»  tantohonorisgradu  ipfum 
in  ea  «tate  decorarat ,  quam  quia  conceperat  ani- 

q  mo  mirifica  quaedam  de  indolc  ipfius:  illumque 
fperabat»  ut  nominc  *c  vultu »  itactiam  faftis  ac 
prudcntiaLeonemX*rcIatarum*  Qu»  opinio  de 
virtute  ipfius  in  animo  pontificis  maximi  valdc  au- 
ftacft  (ficrefcereilla,  ampliorque  fieri  ullo  pa- 
tlopotcrat)  quumprimura  iIIeRomamprofcfl:us 
eft:  inomnicnim  fermonecolloquioque  cum  co» 
prudcntiam  ipfius  gravitatcmque  perfpexit:  zviu 
mumque  fublimem »  ac  magna  femper  altaquc  co- 


gitanteracognovit. 


Rcdit  hoc  loco  mihi  in  mcntem »  quod  literis  ab 
antiquis  mandatum  eft  de  Alexandro  Philippifi- 
Iio,  qui  poftea  magnas  appellatus  eft ;  quum  enim 
puer  adhuc  effct ,  venerunt  in  Maccdoniam  Pcrfa* 
rum  Iegati  abfcnte  patre,  quibus  a  fc  acccptis» 

D  faepeAlexandercumipfiscongrefius,  icaillos  hbi 
comitate  fua  &  iis ,  quae  quaefivit  ex  ipfis,  devin- 
xitacftuporeimplevit,  utmagnopereeum  admi- 
rati  fint ;  magifq  ue  a  rege  fuo  de  pueri  illius  acrio- 
reingenio»  ^quam  de  Philippi  jam  fenis  timeri 
oporterejudicaverint :  neque  enfmaliquidpueri- 
Je»  autpufillum»  fcdIongitudincsviarum,itine- 
rifqueiliiusrationemexponi  fibivoluit:  acdcre- 
gectiam  ipfo  nonpauca  interrogavit,  quomodo 
icilicet  ille  regni  fincstuerctur,  &  quales  eflcnt 
copiacPcrfarum :  inquibufque  pofit&vires  acro- 
burexercituumipforum  forct .  Paria  igiturfucre» 
quod  ad  magnitudinem  &  gravitatem  ipforum 
pertinct,  cofloquia  acfcrmones  hujus  noftri  fpc- 
ftatiffimi  adolciccntis  cum  fapientiffimo  &  omni 

E  vencratione  digno  fcne .  Nec  fane  oportet  valdc 
mirari,  omni  temporercgumfilios  plurimum  jii- 
dicioacgravitateprapftitiflefuisaequalibus»  quod 
optime  norunt  etiam  vetere^  tragiei  poctae  ,  fa- 
pientesviri»  &quiomriibu.sinrcbus»  idquodve- 
rifimilecffet»  fedabantur:  illienim  aetatem  eam 
fcmper  finxerunt  fiogulan*  prudentia  prseditam: 
fsepeque  ab  ilia'  di&a  ac  fadacafaciebant ,  qusc 
nmJEtopIuresannos,  majorcmque  ufum  rcrumre- 
quirebant.  Sed  magnam  vim  habet e  fapientiifimis 
vlris  procreatum  efle »  &  in  plena  confilii  ac  digni- 
tatis  domo  efleitidem  educatum  . 

Qq    5  Non 


$1$ 


OSATIO    FiJNE^Rl?  P«TR1  VjCTbliII?  &C*  pl% 

qnumacceditaute^difcipliaa  Jnftitutioque  vera ,  a  n  no 
tunc  eximii  inde  f  ru&us  esoriu  atur,  ac  £ito  quidetn  Quusti 


Ahko  Noa  taccfao  etiam  ,  quod  vere  pncdicstf  ppf*  A 
CHRistt  fam,  quodquecognitumcflc  pIurimisfdo,quan- 
U$P  $a£ueritejuscotempare,  quo  Ronwe  vixit?  cqn~ 
tincntia  in  contcmnendis  corporis  voiuptatibus, 
quanta  conftantia  tn  oniaihas  illecebm  libidi-* 
num  repudiaodis;  illic  enim,  ia  niagna  copia 
proborum  &  honeftortun  virorum  ,  nunquan* 
dcfticrunt  quidam  impuriffimi  homines  ,  qui  his 
artibus  adolcfccntcs  aggrcdiantur  :  teaeramque 
cam  aetatem  obje&a  omni  fpecie  libjdinum  cx- 
pugnare  conentur,  fed  plus  apud  eum  valuit  na~ 
turae  int£grit$s  ,  op$imaque  difcipilna  ,  quaiq 
ulfa  iliorum  artificia  ac  doli.  Quaefancomnia, 
quum  ad  $ures  pont.  maximi  perveniflent  ,  qu£ 
diligenter  ipfurr*  fervabat  ,  ac  qu#cusnque  dice-> 
ret,  aut  faceret,  ad  fe  referri  mandarat  >  aa^o-  J$ 
XliXli  vetcri  in  euta  t^nquam  faces  admovebant. 
Obfervantia  autem  in  illum  hujusqptimi|uvenis 
quanta  co  tempore  fu?rit,  vel  potius  pietas,  & 
vera  quidem  finceraque  pietas,  non  fojqrn  tanr 
q$am  in  alterum  parcntem ,  fed  etiam  qaafi  Deura 
qucmdafn  :  certe  locum  illius  ac  i^d^m  in  tfrri$ 
ohunentern  ,  inde  ctiam  intefligt  pqteft  >  quo4 
cwcrao  vitaefuaetempore,  paulo  antequam  <;  vi- 
tsl  exccderet  ,  in  eo  omnem  mentera  <rogitatio- 
nefque  fuas  defixas  habebat :  &  ita  demum  totus; 
inipfo  occupatus  er^  U$  de  officio  etiam  ipiiu* 
difputaret,  &  tanquam  animurnipfiftimulonul-. 
lo  egenti,  adderc  eontrU  ipfius  accrrimos.  hoftes. 
lion  dubitarit.  O  ad.mira^bilem  atque  inauditarr^ 
fanfliffimi  juvenis,  ve!  adolcfcentis  patius^  pro^  Q 
feitatemdjcam,  at>  f^picatiam^  five  ^trumque^ 
quem  neque  recordatio  bonorum,  qu*  reIiAqu,e* 
!>,at,  fojlicitarit :  ncque  prapir\qua  rn,ors,  x  quae, 
virosquoqtic  &  fortesfanc,.  praeft^ntefquc  ctiam 
viroscommovct,  pcrturbaritt  fcd  de  officio  tan-, 
tum ,  ac  proprio  muncrecjus  perfonsc  ^  quam,  (uftu 
iiebat,  <^ogitarit«. 

Hz$  igitu.r  fueroAt  extrema  verba  %  quac  e4i4it  % 
|jocipfofermoncproJat*>,  8$  auUapene  voce  im^ 
iuutata  .  Quum  ^nitxi  ptimum  ad  divos  P<tru-n^ 
Paulum.que  mentefti,  atquc  oxatioaem  dlrescifTet  5 
rogavit  UIqs,  (upplicirer,  u.t  fibj  addftnt  apud 
Deiun  Opt.  Max.*  ftudioque  fuocffijCQrent ,  ut  piam 
fedqfrsfalutaremque animo faopr^berent ,  ftatim-* 
que  tanqua.m  a4  p^(entem  Poat^Mavquem  animo,  Q 
ccrnebat  verba  fccic :  a  qup  etiatn ,  veluti  vere  Dei 
Opt*  Max-  qui  nobis  falutem  dedit ,  vicario  poftu^ 
lavit  ea,quae  moris  eft  ea tcmpare  paftuiarc ; ut  fibi 
fcilicetignofccret,,  manuquc  fua  fi.bi  propitia  fc 
expiarett^  atqucomnilabepurgarec.  Quihus.  jjam 
cditis ,  altiore  voce ,  &  ita  vehcmenti ,  ut  pcne  om~ 
nis  qui  rcftabat  fpirituscum  ea  conXnmptLis  fit  y  in*. 
quit;  NpHPont,  Max..  pcrtimefcerc:  noli  impe-. 
tum  ullum  adverfariorum.  teformidare  :  nali  de 
cventuhonim  malorum  tecum  dubitare  ^  quamvis 
cnim  €im£U  Germania ,  Britannia ,  Gall  ia  conCpk 
rariatiapecaicicm  Romani  principatus,  acvew 
Chriftianorumpietatis,  nunquam  tamen  tantum 
virium  habebunt ,  ut  Petti  navim ,  quamvis  con- 
trariisveatkagitatam.»  ac  pcat-ftuAibns*  fcelere  E 
illorum ,  demcrfam ,  cvcrttre  poflint ,  ac  jufto  gu» 
bcrnatore  (poiiare ,  Quin  patiusipfi  impii*  non 
^pudinfero^tantum,  fcdhicctiam  fui  parricidn 
pcenas  lucnt ,  ac  taaximis  meritifque  fuppliciis  af- 
6cientur  ..Quts  unquam,  tam  admirabilcm  conftan-- 
tiam  abilla  aetatc  cxpcftaftct  ?■  quis  tantam  gravi- 
tatcm  tamfirmas  illic  radices  egifteexiftimalfet>' 
qiiistantummortiscontemptuminadolefcentcre- 
pcriripoffe credidiffet ?  fed nih.il cft ,quod nonef- 
£ciat  natura,  de  quofupra  difputatum  eft,  nift 
mdis  moribus,  pravifque  opinxoaibus  depravetur  t. 


omneilIu4  prov^ntt,  quod  inaliis,  qui  naturas     15^3 ' 
conatum  ftudio  nuilo  adjuviifcrit ,  ferius  fdemqu$ 
imperfedius  e^titiffct , 

Sed  domum  jam ,  unde  multum  difgrefti  funius , 
redeamus;  Romamqueacpontificis  maximi ,  cu- 
jusfortafte  auguftiffima  perfona,  ir|  retam  trifti 
tradanda ,  nimis  abufi  funius ,  rclinquamus .  Erat 
fancjamaqteacunfta  civitas  dolore  magno  com-, 
m^a:  ftatimqueuttriftishicnuncius venit,  fum^. 
mi,  medii  ?  atqu^  jnfimi  mirumiq  modum  affligt 
cceperunt ',  Quum  vero  auditom  eflet  appropin^ 
quare  raortuuracum,  quemvivum  vidcren^aluif- 
fent,  univ^rfi  fe  illiad  pQrtat$abvio$  eftudcruntt 
Erat ,  inquam ,,  civitas  antca  mocfta ,  fed  ut  vifutri 
eft  pberetrum»  quo  vehebatur  :  ^trataque  illiu$ 
Cohors  9  quap  fuprcmum  hunc  ipfiqs  honorem  cpmi- 
tat^eft,  gcmituac  ploratu  omniacomplens,  ma- 
joremiq  modumxgritudo  publica  audaeft :  cun* 
daciue  ^ndique  clamoribus  ac  lamcntationibus 
pcrfon^runt,  nec  facile  aliquistantani  via»  doloris^ 
tamquqhorrihilem  plangprem,  &quafimugitum 
quemd^rn  qui  non  adfuitTet ,  comple^i  aainio  pof-? 
fet,  Nohilesilliatquehoneftijviri  clamabant,  f^ 
mitiflimum  atque  hurr\aniffimum  dominum  perdi? 
diife :  8?  qiii  de  commodis  ipforum  toto  animo  fcm* 
per cogit^hat,  Multitudo  noftrorum » qaap tnagn^ 
^ftafet ,  quafi  rcfpond^bat  fe  deliciis  fyis  orbatam 
clfe ,  &  eo :.,  quem  fibi  quaridbque  magno  ornam  cn-^ 
to  futuruta  confidehat>  Nam  fletus  familiariuai 
quaatus  foerit,  fi  qui  forte  iilic  aoa  adfuiftis» 
guurn  in  urbem  ingreffi  fuat ,  facilc  cx  pr?efenti  ip« 
iortimmocrore  intelligerepoteftis*  qui  segre  fiai 
hocin  locoaberfufa  lamentationc  tcmperant,  ac 
prar  fc  feruat  omni  fuo  afpedu  triftitiam  infinitam. 
Sedilli,  utfpero,  quum  dodi  viri  ae  prudcntes 
fint,  aegritudinivimadhibebuat;  freaofquc  injU 
eventdolpri,  quodctiam  mihi  videorpoflepaliu 
eerideceteris,  qiti  exhoc  acerbo  cafu  incredibk 
lemdQlorem  fufceperuatjquiniultimprtalcsiunt^ 
a,tque  omnes  ferc  qui  in  his  aut  propinquis  rc** 
gipaibusvivuat»  Quis  cnim  tam  durus,  &in«« 
Kumanus  <?ft»  qui  aoa  valde  hujus  morte  indo* 
luerit ;  ftatimque.  ut  audivit  ,  noa  tqto  corpore 
coatre^oerit  ?  Debetis  igitur  &  vasprudentiffirai 
cives,  quum  pium  hoc  munus  ohicritis,  mc^ro, 
rem  veftrum  minuere,  luftuique  aclacrymis  mo^ 
dumaliquem  facerc.  Nam,  quod  confolari  om^ 
nes  debet:  in  primisautem  parentes,  ut  majore 
fapicntia  prarditos  \  veroque  ipfius  boao  magis 
gaudentes,  putaredebemus ipfum  a  Pcooptima 
maximo  cvocatura :  &  ex  his  tencbris  miferiifquc 
eflTeereptumt 

Sinamque  prifci  illi,  qui  vera^  pietatis.  rurlesi 
erant  ,  putabant  deos  diligerc  eum  ,  qui  parvus 
mortunsefTet ,  quantomagts:  nositafentircdcbe- 
mbs ,  quibus penkus. cognita  eft  cgregia  eonfcrva^ 
toris  noftri  volyntaserga  nos %  curantis  fedulo  nd- 
ftras  utilitates,  atquc  in  falutem  homiaum  tota 
animoincumbentis;  quamvis  amortalibusparum 
videntibus,,  aliquando  ratio  ipfius  confiliumque 
igaoretur;  3Pgrequeillpfcrantea,  qaibusmaxim^ 
laetari  ipfosoportebat ,  m  irthu|Mfceinodi  cafibus 
pJerumquecoatingk,.  Evocatum  autem,  8c  etcr-. 
renisinfuperas  cceteftefque  fcdes  fublatum,  noa 
tantumnediutius  in?  corpore,  tanquam  in  cufto* 
dia  quadam,  iatcgerrimus.  ipfius  animus  viattus 
eflet^  five  ia  buftoquodam  vivo  defofius,  fednc 
verfarctur  amplius  ia  his  nov is  gravibufque  malis  ; 
pcrfonamque  quam  gerebat ,  pati  poffet  ob  dilcor- 
4j:vstumultufque  inteftinos,  qui  remp.  Chriftia-t 


$%$ 


A   N  N   O 


ORATIO   D£    OBItU   CARDINALIS    SgRtPANBl* 

A 


91$ 


nam  hcerant,  cum4igtutatetueti:  vixcnimhu- 
martis  opibus  mcdicma  huic  pefti  adhibcri  po* 
teft,  Quod  fi  ipfym  non  orbatum  magnis  vit^ 
commortis  arbitrahimur  ,  fcd  ex  ingenti  molc 
moleftiarum  divino  confiiio  ercptum  credemus  , 
facile  tnodum  Iacrymis  adhibcbimus  :  vcl  po- 
tius.bac  ipfius  sommucatione  loci  ,  migratione- 
que  in  meliorcm  naulto  fedem  gaudebimus .  Qiiod 
Cgo  vos  (facere  pforfus  oportere  cenfco ,  ac  ii  fa- 
cietis,  rem  dignam  Chriftiana  pietate&fapicn- 
tiaveftrageretis:  &qu;emirificesonveriiat  fpei, 
quam  conceptamanimo  merito  habemus  dcnova 
conditione  vitse  ,  ftatuque  undique  beato  hujus 
optimi  &  fan&iffimi  adolcfcentis , 

Vos  autcm,  facetdotcs  optimi,  &reIigiofiffi~ 
rni  hujusfanicuftpdes,  quitantapietate,  tanto- 
que  affe&u  opcram  huic  funcri  dediftis  ,  preci- 
bufquc  vcftris  fortunatiffimum  iter  hujus  inte- 
gerrimi  juvenis  adjuviftis,  &tanquam  viam  iili 
muniviftis,  quum  rcm  divinam  abfoiveritis,  in 
monumcntis  illis  fuorum  majotum  ipfum  mani* 
bus  vcftris  collocate,  quxcura  multismodis  or- 
nata  fint,  &  ftudio  etiam  optimi  opificis  fabri-r 
cata,  majorem  quidem  ccrte  fplendorem  capient 
ex  unohoccorporehujuscaftiffimi  juvenis,  quam 
ex  omnialiamateria,  &arte,  undeconflatafint. 
Nam  iliud  ipfum  buftum,  quo  ipfc  illatus  fue- 
rit ,  erit  ad  omnem  mcmoriam  poftcrorom  ara  pro- 
bitatis:  allicietque  praeter  cetera  ,  oculos  ad  fe 
fpe&antium:  nec  ulla  uuquamaetasvifoiilo,  de 
laudibusipfinsconticefcet;  quanta  enim  vis  ad~ 
monitionis  fit  inlocis,  &quamlibenterhomines 
vifant  monimenta,  in  quibushonoremagnodign* 
homines  ftti  fint ,  ac  reliquiae  aliquae ipforum  con* 
ditae,  notum  eft»  Nuncautem,  quum  quantum 
in  mc  fuit,  officium  tibi  mcum  praeftiterim  ;  & 
partesetiamaliorumornavcrim,  mihi  ipfifipro*- 
fpiciam,  reprehcndi  nonpoflum.  Fnefertimcum 
jam  tanquam  cum  quodam  novo  Dco ,  ac  cceleftes 
fedes  incolente,  agcndumfit:  hujufcemodtenim 
mihi  fpecies  tua  objicitur  :  ac  videor  videre  te 
una  cum  puriffimo  illo  grege  divinorum  miniftro- 
rum  cxultantem, 

Quare  te  rogo,  fan&iffime  j*uvcnis  ,  ut  mihi 
ignofcas,  fi  quum  tuas  laudcs  toto  pefifcorecele- 


CXXIX, 


Anko 
Christ* 


O^TIO  /^  Ftn^E^E  HIE^Ol^TMl 
Serijmndi  ctrdinalis  dmpliffimi  ,  halit*  Bono- 
ni*  in  tdibm  DW  Jacobi  ,  at  Mpdib  M*r- 
chefinio  ,  Dominictm  ,  Bononien/i  le^hre  ,  IV* 
'tynas  [Afrilis  M  D  L  X  1 1 1. 


\J  idko,  V*B.  vofque  Auguftinianac  religio- 
'  nis  patres  ,  mifcro  cafu  moeftiffimi,  tan- 
tum  me  oneris  hodie  pro  concione  fuftinere  , 
ut  videar  ne  cum  de  re  mihi  propofita  oratio- 

B  ncm  habere  ccepero,  tum  vel  doloris  quem  ex 
funere  prxfenti  maximum  capio,  acerbitate  fuc* 
cumbam  ,  vel  graviffimo  fapientiae  veftrae  jndi- 
cio,  ex  fpe  dicendi  deturbatus  ,  cum  pcrexigua 
orationis  copiafiteiargita,  dcficiam*  Nam  quis 
unquamfatislacrymabilem  Hicronymi  Seripandi 
cardinalisampliffimi ,  Eremitanaeque  familiae;  So- 
lis  fplendidiffimi  obitum  dcplorct ,  fibique  a  lacry- 
mis  temperet ,  ubi  plurima  maximaquc  praeftantif* 
fimi  viri  in  rempublicam  Chriftianam  merita ,  vel 
animo  fuoverfavcrit,  vel  eamcrecenfenteaudie- 
rit  ?  Qiiiscum  tantarum  virtutum  monimenta  no* 
bisereptaeflcfenfcrit,  non  miferrime  ferat,  ndn 
vehementiffime  doleat  ?  Qiiis  praetcrea  quantavi* 
dicendi  artc  inftruftus ,  innumeras  antiftitis  hujus 

C  digniffimi  hudes  ,  ac  praefertim  coram  iis  qui 
fumma  fapientia  praediti  fint ,  fatis  abundc  ora- 
tione  compledatur?  Verum  fingulari  veftra  hu^ 
manitate  fretus,  ac  eo  quod  non  tantum  vosr^i 
magnitudinis,  fed  &temporisanguftiaeratione&i 
habcre  credam ,  eo  ftudio  ad  tanti cardinalis  Iaii- 
des  praedicandas  me  convertam  ,  ut  quamqusm 
in  fummo  affiduoquc  dolore  verier  ,  tamen  fpc- 
rem  e/us  obitum  cominusnobisforeIu(5tuofum  & 
acerbum,  quomagisintelligtmus,  eumnecmor- 
tis  telo  confodi  potuiffe,  nec  ullahominumob* 
livione  poffe  dclcri. 

Namfiisquifempcr&alta  fpcaavit,  &  *m~ 
nam  Dei  immortalis  fedem  animo  contemplatus 
fcfc  ad  verum  decus  ,  &  gioriam  meditandaui  * 


brare  voluerim,  atque  hocfaneonusmihi  impo-  D  diesacnoaesevcxit,  humanorumquc  pr«mioru& 
j.*.      r„— -fc  ~  c  -L.^i  -.  i!         fpecontempta,  inrcrumdivinarumcontemplatid* 

nevcrfatus  eft,  quo  ad  beatorum  oras  tutius  ac 
velocius  pervolaret,  minime&hominuminteritu 
obrui,  &  oblivione  pofteritatis  txtinguipotuit, 
profe&o  quanta  vi  animi  poflfum  ,  non  verebot 
ieliciffimam  hujus  pracclatiffimi  viri  memoriam 
concelcbrare ,  &  vobis  coram  ,  qiii  (  quod  ejus 
coafpeAu  orbati  eftis,  ma^ime  affe&i  efie  vide- 
mini  )  proclamare  ,  Hieronymum  Seripandum, 
&fandiffimum,  &optimumpatrem,  &cardin^ 
lem  maximum,  non  efle  mortis  vi exhaufturti ,  fed 
cum  deorum  commcrcio  pcrbeatum,  tum  aetcrna 
immortalique  vita  frui,id  quod  re  ipfa  ne  praeftenj, 
an  terbis  tantum  polliccar ,  quasfo  pro  veftra  h  vi- 
rosbonos  pictate,  obfecroque,  utattento,  liben* 
tique  animo  paucis  audiatis. 

Hieronymus  Seripandus  ,  patria  Neapolita^ 
nus,  parentibus  clariffimis  ortus,  primumut  fa* 
pere  coepit  virtutisamoreinflarnmatus,  totum  fe 
a  pueris  Auguftinianae  rcligioni  devovit ,  cui  da- 
taiibiaparentibus  venia  obligatus,  eum  fus  vi- 
tae  curfum  traduccbat,  ut  paucis  poftannis,  ad 
eamfuorum  iabor-um  frugem  pervcneric,  ut  jam 
fummis  patribus  cariffimus  cifet  ,  qui  maximam 
dc  fe  fpem  cundis  admovcret,  &  advitaefandi- 
tatem  coiendamj  &  ad  rerum  divinarum  huma^. 

narum- 


fitumfuerit,  quod  tamen  firmioribus  humeris  di 
gnumerat:  nedumeas,  utdebebam,  augerepo 
tuerim,  aut  faltem  uterant ,  fineulloornatuex- 
ponere,  potiusipfescontriverim,  acvaldctenui- 
tate  ingenii  mei  extenuaverim :  multa  enim  fuere , 
quseconatum  hunc  meum  impediverint  •  In  pxu 
misautemmaguitudoipfarum :  nec  enim  exiguo 
hoc  temporis  fpatio  ipfae  enumerari  potuerunt  • 
Quae  res  etiam  fecit ,  ut  non  audercm  de  paucita- 
tc  dierum,  imohorarumquae  mihi  datac  funt  ad 
mcditandumqucri :  finamquetuavirtus  ullaali- 
cujus  accurataorationefatis  explicari  poflet,  ju- 
ftam  caufam  accufandi  illos  habuiflem  *  Deinde 
moeror  qui  me,  ut  ceteros  omnes,  primoconfe- 
eit,  acvehementerperturbavit:  fed  etiam  memo- 
riaimbecilla,  ut  itt  fene,  caufa  hujus,  aliis  ta- 
men  magisquamtibi,  damnieftepotuit:  aliaque 
nonnufla,  quaeinreminimenfceflaria,  omitten- 
dadccrdvi:  quumenimanimi  mei  fenfus  praecla- 
re  nunc  tibi  cognitus  fit ,  &  quae  femper  fucrit 
voiuntas  mca  crga  te  nunquam  fallere  potucrit , 
fpero  te  mihi ,  fedulo  hoc  roganti,  ignofcitu- 
rum:  quinihil  unquamalicui ,  quod  honcfteate 
peterctur,  negareconfuevitti.    DIXL 


J>*7 


Oratio  F.  JLgibii   Marchesinii  Domin, 


4>i8 


j.  narumquc  difciplinam  percipiendam,  In  tantam 

Cmtsvi  it*que  fpem  cvc&us ,  Romani  ^Egidii  Viterhicn- 
*S$S*  ^s  cafdinalis  ,  eremitarum  ordinis  fummi  patris 
accitu  ptoficifcitur  :  publicoque  r^Iigionis  certo 
tnunere  aliquot  die-s  funftus»  jam  omni  difcipli- 
narum  gcnere  cruditus  ,.  Eononiam  rnagiftratus 
iaurcam  fufcepturus  *  quo  docendi  au&oritatcrrj 
confequcretur,  fefe  recepit  ,  qua  honinificentif* 
fime  cohoncftatus  fummum  almi  hujus  ccenobii 
do&orcm  (  Gabriele  Yencto  ordinis  magiftro 
annucatc  )  aMquot  annos^git,  Tum  Pauli  tcrtii 
pontificis  maximi  |nfla  Romam  reverfus  y  vica- 
tius  ordinjs  primum  ,  deinde  futnmus  religionis 
Awguftinian,ae  moderator  ,  ac.pater  ,  miro  cum 
omnium  plaufu«  crciatus  efl;  .  Quam  provinciarn 
ubi  fan&iflime  iotegemmcque  gereret ,  co  venit , 
xit  ej&s  fama  virtuteque  monitus  Paulus,  homi- 
nu.m>  usnoftis,,  fpeftatorefegantiffimusj,  decrc- 
yetit  eum  cardinajeminaugurare »  id  quod  pras^ 
^aturun^  fe  rc  ipfa  Ggnificaffet  ,  nifi  noviute  qua- 
datn  temporum  impeditus,  eumeadignitate  oik 
^iandumr  in  aHud  te.mpusprorogare  m&IuitTet  - 

Paucis  poft  annis  ordinis.  conmiis  Bononiar, 
co  imperante  y  habitis ,  ibi  cum  fui  praefentiam  &n 
eere  non  potuiffetx  quod  interim  graviflima  va- 
Jtctudine  oppriraeretu*,,  pe,r  procuratorem  publi- 
tumegit,  ttfpatsesintejligerent,  fefummoordi- 
nh  magiftratu.  fponte  abdicafie,  hqjqfqiie  fasculi 
oneribus  feffum*  velle  fe  refiduura  vit*  tempus,. 
rerum  divinarum  contemplationi  accommoda- 
*e*  Quad  quamquani;  omnes  asgre  ferrent*  plc-* 
'rique  autent  admirarentur,  potuiffeilJum  in ani~ 
nrum  induccre,  ut  quae  afii  magna  vi  retinerenfc,. 
ipfc  fponte  dcponeret:  quaeque  alii  plnrirniface- 
rent,  ipfe  negligeret  affecutus,,  quietatn  vivendi 
^ationem  na&us,  m&ltos  antc  annos  Csefari  no^ 
tus,  quodeumde  re  facra  concionantem  Neapo- 
Ji  audieraty  fibique  ob  cam  rem  totumdevinxe- 
rat>  ab  ijrviftiffimo  impcratore  Aquilanae  eccle-^ 
ii«  epifcopus  decernitar..  Isrecufans,  quod  mi- 
nijcne-  honotum  cupidus  cflet  ,,  nullaquc  huma-* 
narum  rcrtim  fpe  tcnereturt,(  publica  regnilega- 
tiorjc  qui  fungeretur  r  habitusa  civibus  dignus» 
ad  imperatorem  pro  reipublica?  falute  Jegatus 
xnittituc:  ad  quenr  ubi  venifiet,  non  priuspaf- 
fus  eft  imperatdr  ab  eofibireipubJicaBciyiuaique 
eaufam  exponi  ^  quam  Salemitano^  facerdotlo* 
Boneftatus  y  archiepifcopnm  fe  creari  pcrmitte- 
^et^quam  C^faris;fummam,&  clemerttiam^  & 
beoignitatem  (quodfruftra  muaus  illud  Iegatiq- 
ni.&  obiiffet ,  ni(i  eo  facerdouo  fe  a  Carold  voi uif- 
fct  ornari  )  ubi  rcnucrc  neq^uiyiflet,;  iiswabirnpe- 
tatore  munificentiffimisimpctratis,  quorumcau* 
£a  Jcgatus-  fuerat  mifl^us  y  Salerni  archi&pifcopus 
defignatus^  inpatriam  revercitury  civibufquc  iis 
•  quse  a  Carolo  afferret  y  expofitis ,  Salernum  pro- 
feclus.  illius  ccclefia?  cam  curamin  adminiftranda 
j;epublica  facra  geflit  y.  ut  boni.paftaris  nomea 
fuo  iibiquodammodojure  vendicarit .  ... 

Interkn  Dei  optimi  maximi  munere  fuperftes 
fanftiffimus  ac  beatinimus  pater  Pius  quartus^ 
qui  eo  uno  prascipuc  uti  vellet»  qnodejus  ope 
fpcraret^  fe  jam  incluutam  &  prope  jzctntcm 
rcmpublicam  noftram  erigerc  poffe  ,.  decrevit  rc 
ipfa  prxftare,  quod  Paulus  tertius  faSurum  fe 
pollicitus  cfrat*  Romaro  igituraccerfitus,  in  fa- 
crum  cardinalium  conventafn  maxima  curn  arbr 
pliffimorum  patrum  lactitia  cooptatur  ,v  inde  nt 
vir  idoneus  &  quiadmaximasres  gerendas  yide- 
retur  accommodatus ,  apontificemaxime  proba^ 
tus,  ad  pubUcam  religionis  Chriftians?fynoduni 
,  "    pontificias  fedis  aiicSorkate  >  Iegatus  Tridcatum 


A  mittitur.  Quocum  vcnifiet,  acolfegisfuislione-   &  H  n  a 
ftiffimeexceptus,  cum  nulJis  Iaboribtts  frangeretur,  CHfnsrr 
nuHis  oneribus  premeretur,  ita  reipubixcaeChri-      ij$j. 
ftianse  provinciam  fufcepit,  ut  eo  uno  tanquam 
pra?cipuoac  firmiffimo  ccclefiae  furidamento,  cui 
tota  rcs  facra  niti  videretur ,  tum  defcndenda  com~ 
ponendaque  crederetur.  Jam  quaefo,  praeftantif- 
fimi  Bononienfes  ,   nonne  praeful    hic   fan&iffi- 
mus  eam  ob  rem  natuseflevideretur,  utperafto 
hujus  vitx  curfu  fola  virtutcduce,  quamunam 
adamavili,  amplexufqueeft ,  iisfe  euris  tradide* 
rit,  quibus  &  aditus  ad  ccelum  pateret,  8cim» 
mortalitasvitaecompararctur  ?  Nonne,  inquam» 
talem  fegeffit,  utnonmortaJium  aliquis,  fedut 
caftiffimum  omnium  virtutum  exemplar  cum  fe 

B  praftaret,  qui  &  cuniSis  prodeflet  ,  8t  Chrifti 
caufam  pro  viribustuerctur,  &  cum  divo  Paulo 
fe  quoquc  profiteretur  curfum  confummaffe  ,  fi« 
dem  fervaffe  ,  in  reliquo  fperare  repofitam  eflc 
fibi  corbnam  juftiti^  ,  quam  profefto  reddct  ci 
fuifque  fimilibusineadiejuftus  judex  ?  Quisnon 
videat  folcmhuncorbiterraruni  iiluxiflc,  ut  effet 
tjuemfequeremur,  &adperennis  glorias  palmani 
coniequendam  ,  &  ad  certiffimam  vitae  cceleftis 
in  terris  reducendae  regulam  comparandam?  O 
cardinalem  fapientiffimum,  imo reiigionis  Chri^ 
ftianse  fingulare  decus  &  ornamentum  ,  quem 
non  potuifti  tuae  fanditatis  veftigia  fequutuaa 
ad  divinarum  rerum  amorcm  acccndcrCj  adhu^ 
manarumque  contemptum  impelleie?  Qucmnon 

C  confuetuda  fuaviffima  deJeftavit ,  non  morum 
probitas  inflammavit,  non  fermonumcafthasad 
Dcum^  pie  colendum  ,  rcligionemque  intrcpidc  , 
fervandamanimavit?  Verummecum  pcrpcndite* 
viri  Bononienfes ,  quo  cardinalis  fandiffimus  pro- 
grcdiatur  ,  emn  fub  extrcma  hora  Chrifti  milicem 
agentcm  fortiffimequc  ac  invi&iffime  in  mortia 
agone  concertantem  vidcamus^ 

Jatn  igitur  eum  veniffct  fumma  dies  ,  *e  in^ 
eluftabile  tempus,  feniefcreconfcftus,  quodas- 
tas  jam  graviffimis  oncribus,  quae  quotidie  pra 
refigione  tuenda  fuftinebat ,  impar eflet ,  legatum 
pro  conciJio  Tridenti  fidcliffimum  agens  arden- 
tiffima  febri  corripitur,  cognofcitque  accrbitate 
dploris  optatiffimam  faoram  acccffiffe,  quae  en-in 

I>  carriis  vinculo  diflociarct,  &  corporis  ner<u  dit- 
folveret  y  &  cum  Chriflo  rcdemptore  ,  quent 
unitin  perpetuo  caftiffimeque  coluit,copuIaret  - 
Tum  urgentis  morbi  impetum  eo  animo  fc  a* 
fpernarivifus  eft*  utdumfcbrisfervore  aeftuarct, 
ejufque  vt  paulatim  confumerctur,  non  dolori 
fuccutnberet ,  quem  fummum  patiebatur  >  non 
mortem  extimefcerct  ,  quam  praefentem  cerne- 
bat,  Jed  cum  virum  fe  fortiffimum  inperferen- 
dis  Jaboribus  prapftaret  ,  divinaqoe  virtute  iu- 
ftcntaret,  totum  fe,  -nt  qui  pfacidam  vitamtra- 
ducere  videretur  ,  caftiffimis  rerum  divinarum 
fermonibus,  piifqucadmonitionibus  tradit,  po« 
ftulatque  ttt  hi  quos  caros  habet  fibi  affidcant , 
non  ut  iafirmo  fibi  graviffimcque  Iaboranti  bb* 

E  fequantur,  fed  utlaborumfuorum  teftcs.  ainplif^ 
fimi ,  fecum human^ fata  negligant ,  mortifquc  tu 
more  omiflo  ,  hujus  vitas  exitum  commenten- 
tur,  &  estremaEf -diei  ftiitumfortimagnoque  ani* 
mo  ferant ,  coelumque  intucantnr ,  ad  cujvts  fpcSa^ 
culum  contemplandum  cum  nunquam  curvcn- 
tur  in  terram,  tum  femper  altasmcntcstencant, 
crigantque  fe  tanquam  angelorum  comites  ,  ad 
Deurri  optimum  maximum  pic  cafteque  colen* 
dum,  utque  qui  foJum  divinafufptciant,  nonfe 
curn  cx  hominum  commercio  cmigrarc  oportet  , 
vita  cxtiogui,  animiqucvigorc  privari  arbitrea» 

t«r, 


9%9 


O&ATIO   »E    OBITO   CARDINALIS   $ERlPANl>r» 

A 


$$© 


**$j* 


■  »  tur,  fcdffercat,crcdaiitqucSisquipiefaa£taRqufi 
CiutrsTl  vi*etint?  ccrtumcflciacoelaacdcfinitumlocum* 
nbi  beati  aevo  ferapiterno  fruantur  *  atque  id 
propter  nullas  ob  fui  dcfiderium  lacryraas  fun- 
dsnt,  maxime  vero  in  ea  re  fui  crga  illum  bo* 
nevolentiara  amorcmque  declarare,  ubiistentur 
quod  ex  vinculis  hujus  corporis  ranquam  ccafu 
ginofo  carccre  erolavcrit,  brcvi  ineaairequiem 
cvcheadus,  ubi  nullus  eft  labori  Jocus ,  nullus 
taoriti  irapetus  rclidlus,  fcd  immortalitatiscoro- 
ua  donatus,  perpetuos  bcat*  vitae  fru&us  c  libe- 
raliffima*  munificeotiffimaque  manu  Dci  perci- 
piat ;  fecura  praeterca  cceli  ac  tcrrae  modcratori 
gratias  agant,  quimaximainco  adjuvando  uta- 
tut  clemcutia,  quod  cum  cum  carceris  hnjuscu- 
ftodia  oelcbritcrlibcrarct,  turaid  &eatcmpcft*-  B 
tcfaceret,  &ineolocoprsecipue,  quo  ioftauran- 
dae  religioois  ergo  vcniffct.  Hxctantaanimica- 
ritate,  tanta  yultushilaritatc,  tanto  dicendi  ftu- 
dio  recenfebat,  ut  non  febris  fervore  maccratus » 
non  valctudiois  vi  jam  prope  gxhauftus  crcdcrc- 
tur,  fcd  quamquam  in  furamo  corporis  dolore 
verfaretur,  tamen  dubios  affidentes  relinqueret» 
plus  oc  in  mortcvirtutis^  quarainantea&avit* 
oftenderet* 

Sapientiffime  ad  hunc  modiira,  atquefuaviffi- 
mc  ubi  fuos  &  ad  pietatem,  &  adjuftitiam,  & 
religioois  Chriftianac  dcfenfionem  eohortatusef- 
fet,  monuifletquc  ut  terreftria  tanquam  inania,  C 
ac  caduca  bonorumfimulaeracontemnerent,  cce- 
lcftia  vero,  quorum  fpenuuquamfaMerentur,  fi 
ca  fequi  voluifleat,  veheraenter  optareat  ,  cor~ 
poris  nexu  foluto  cura  maxirao  omnium  defide- 
rio  v,  incredibiliquc  lacrymarum  profluvioj  fe- 
ptuaginta  jam  &  fex  annos  natus  e  vita  exivit  • 
O  Seripandura  cardinalcm  fan&iffimum  ,  vivcn* 
diquc  ac  moriendi  excmplar  tutiffimum,  numtc 
$xtio&um  collachrymemur,  qui  ut  fydusfulgen- 
tiffiraum  ad  fupreraas  beatorumoraseve&um  per- 
petuo  nitdreeffulgeas?  dechrat  tuus  quam  feli- 
dffimus  cx  hac  vita  difceflus .  Numtemoricntcm 
doleamus  ,  an  ipfos  potius  tua  faji&iffima  con- 
fuetudine  dcftitutos  elugeamus  ?  O  praefidiura 


cxxy. 


CHRXSTl 
4  5«> 


Q^UTiO  MtABlTJL  I  *h(  SESSIOT^E 
qcUva  f&mfan&i  concilii  jecumenhi  Ttriientini  » 
ftr  reverendiffimum  D*  Franc^echardotHm  ,  ejpi- 
fcQpum  JLtrcb4tonfew )  tnm  MDtxm* 

SI  quis  ycrum  noftrarum  non  ignarus  ,  rci 
Chriftianae  ftatum  apud  fc  coniiderct,  con- 
fcratquc  cum  prifcorum  tcmpQribus  :  faciic  vt- 
dcat,  iifdem  nos  detrimentis  urgeri  ,  quse  Hie* 
rofolymorum  urbem  ,  tcmplum  ,  religiones  cc* 
piffe,  facri  auftorcs  tradiderunt*  Exquoidquo* 
que  conjeSura  pcrfpici  poteft ,  ccrvicibns  noftris 
idem  fatum  imminere,  quodfuit,  nonfoIumiU 
lius  urbis  ampliffimae  ,  fed  templi  omnium  cul- 
tiffimi  ac  religiofiffimi.  Illudenim,  non  admo- 
dum  diu  pofteaquam  ftrudum  eft  a.fuis  culto- 
ribus  dcfertum,  facrorum  voluminum  literisac- 
ccpimus  *  Quo  tempore,  Hicroboami  pcrfidia  , 
ad  vitulos  aureos  itum  eft  .  Idcm  vero  magno 
noftro  damno  fenfit,  ac  nunc  qiiidem  fcntit  cc- 
clefia,  per  defertor^s  impios,  qui  apoftatas  an- 
gclos  fecuti,  ut  feSas  pcrditionisintroducerent, 
fe  a  nobis  per  fummum  fcelus  revulferc  .  Idem 
tcmplum  ,  Athalianae  tyrannidis  imperio  ,  vc- 
tuftate  prope  collapfnm,  ornatum  ordinem ,  & 
clegantiam  amiferat  ;  totumque  brcvi  concidif- 
fec:  nifi  adinftaurandasruinas,  animumfandus 
facerdos  Jojadas  cum  rege  fuo  contuliflet .  At 
quis  non  videt,  eos  rcipublicae  morbos  ,  quos 
per  aetatem  3c  incuriam  contraxit,  certum  nobis 
cxitium  portenderc:  nifi  quis  Inftaurator  acccf- 
ferit ,  qui  vcgctcm  illum  fuccum ,  ac  nativura  fan- 
guinem  cjus  corpori  reftituat?  Patuit  idem  tcm* 
plum  omnibus  -hominum  improborum  injuriis  : 
praedonum  ,  qui  diriperent  :  profanorum  ,  qui 
violarcnt ;  facviffimorum  hoftium,  qui  funditus 
cvcrtercnt*  In  quibus  malis  fuit  illud  fanenia- 
ximum  ,  quod  nemo  inter  popularcs   principcf- 


Chriftianae  rcligionis  firmiffimum,  quibusverbis  D  que  viros  vel  fibi  confiUumuIlumfanumcapcre^ 


tui  memoriam  rccolamus  ,  quibus  officiis  tua  in 
rempublicam  Chriftianatti  meriu  praediccmus  ? 
Utinam  tuae  probitatis  veftigia  fcq  uamur ,  lugen- 
diquc  loco  affiduarm  operam  demus  9  ut  &  tuo- 
rum  verborum  vim  memori*  commendemus  ,  & 
tuorum  cxemplorum  fan&itatera  re  ipfa  praeftc- 

mu$  * 

Vos  vero  Ercmitani  ordinis  patrcs  ac  fratres 
optimi,  neflete  Hieronymum  Seripandum  car- 
dinalem  clariffimum  nunc  magis  quam  anteave- 
ftrum  :  ne  vcftram  in  eum  pictatem  lacrymis 
cxpletc,  fcd  ut  ejus,  qui  de  vobis  veftraqucre- 
ligionc  fcmper  eftbcnemeritus,  memorcs  ^ratif- 
fimi,  Hieronymum  Seripandum  &  funebri  hac 
pompa,  ut  ceepiftis,  concclebratc ,  &  litcris  ac 
piis  fcrmonibus  confecratc  :  ca  f|>e  dudi  ,  vos 
non  co  orbatos  cfle,  qui  ad  mcliorcs  fcdes  eft 
dcJatus  i  fcd  fanaiffimis  ejus  prccibus  tutiffimos 
faftos,  ob  idque  ad  cceluravobisaditumpatere, 
ut  qucm  in  tcrris  patrcm  optimum  cxperticftis, 
cam  in  ccelis  jamimmortalitatedonatum,  utal- 
terum  Auguftinum,  rcligionifquc  veftrae  confer- 
vatorem ,  ^c  proteftorem  aetcrnum  colatis » 


vci  prophetis  falutatia  monentibus  aufcultare 
potuerit .  Nos  vero ,  quamquam  non  co  mifc- 
riarum  perycnimus  ,  ut  noftrum  nobis  cxitium 
fit  potius  lugendum  ,  quam  timendum  ;  cum 
tamen  parcs  dcfertibnes  ,  ruinafquc  perfera- 
tnus  :  illud  rcliquum  fcilicet  in  confultatione 
cft  pofitum  ,  qua  ratione  provideri  poffit  ,  nc 
quod  in  profpcdu  cft  naufragium  nos  cxfor- 
bcat  *  Illc  cnim  Deus  ,  qui  veteri  Ifraele  rejc- 
&o9  expaganitatis  lapidibus,  ipfi  Abrahxfilios 
cxcitavit:  Ille  ipfe,  fponfae  fuae,  columbae  fuae, 
ccclcfiae  fuae,  falicc  domiciiium  in  dcfertis  bar- 
barilque  gentibus  pararc  poterit.  Quare,  dum 
locus   nobis   aliquis   ad   deliberandum   eft  reli- 

3uus  :  in  eam  omnino  cogitationem  vobis  eft 
efcendendum:  ne  in  oculis  veftris,  tot  vulneri- 
bus  acceptis  ,  nutans  labanfque  rcfpublica  con- 
cidat*  Me  verouteadere,  hoctemporcacloco, 
dicendum  fufcipercm  ,  maxime  coftfmovit  ma- 
gnitudo  periculi  :  quod  fi  hujus  effet  generis  , 
cui  nulla  opcra  vcftra ,  confilio ,  prudentia ,  poffit 
occurri  :  non  equidem  committerem  >  ut  nobis 
orationc  fupervacanea  taedium  afterremdicendo* 
Vcdercrenimmerfisperditifque  rcbus,  poft  nau- 
fragium,  navigationis  inftaurandae  confilium  af« 
ferrc»  Sed  cum  plurima  nobis  argumenta,  fpem 
minime  vacuam,  ex  his  calamitatibus  cmcrgen- 
di  faciant;  non  corum  fic  abfterrcbor  oratione, 

qui 


Anko 
Chkisti 


P31       Oratiq  R.  D.  Frahc.  Richardoti  e?.  Atrbbat.       P32 

qiti  omnia  conclamata  efle  praedicant:  quo^Jam  a  genus  ferre  ykpoteft.  Proponamus  maxime  hoc  A  M  H  9 


&  vos  bono  effe  animo  cupiam,  &  quae  iumar 
bitratus  hoc  tempore3faJutem  ecclefiis  afterre  poffe, 
paucisexponam.  Dicamitaquex  minime  quidem 
dkerteautclbquenter:  fed  breviter  ac  dilucide  - 
In  quo  fic  benevolentiam  veftram&attentionem 
requiram,  non  quafifimnovum  aliquid,  a<?  non 
prius  audkum,  fed  quod  utile  tamen  fit,  &  ia 
primis  neccffarium  difiurus, 

Quam  itaqi^e  in  rem  maxime  ampliffimus  ifte 
irefter  confeffus  incumbere  debeat  ,  ne  obfatam 
opportunkatem  fanandas  ac  liberandae  reipubli- 
ca;    deferat   :    Ifaias   prof>hetarum  difertiifimus 
oftendk  »  quo  loco  gentilibiis  fuis  primas  gene- 
ris  Ju&aiici   ftirpes  8c  origines    ad    imitationem 
propoait  •.  ^Attenditt v,  inquit  ,  ad  petramy  mde  $ 
excifi  eftis  :  &*  cavernam  Uui>  unde  efiis  prtcifi  . 
^Atsendtte  dd  ^Abmbdm  pdtrem  <veftrumi  CT<&d$<i- 
r<tm%  qu4  *vo$  feperit ,  Putate,  patres  ,  hac  voce 
nroftratam  atque  affli&am  ecelefiam  ,  bonorum 
^mnium  convcntus,  manes  ac  cineres  majorum* 
angelos  ecelefiae  cuftodes  >   Chriftum  patronum 
pontificem  falutis  omhium  ,  opem   vcftram   & 
officium  requirere  ..  Biennium   totum    plus  mi^ 
nus  exa<5tum  eft,  qirod  hsec  fan&ifiinxa  ijnodus 
parturk  :  eftque  ia  omnium  expe£fcationc   quid 
tandera  pariat  *  Abfit  tandcm  ab  ejus  pietate, 
tit  truncum  aliquid  aut  mufcilnm  edat  in  hicem. 
Solidam  enim  prolem  ,„  &  integrum  partum  re~ 
quirimas.  Abfifc  ab  ejus  fide  &  integritate  ,  ut 
Jfmaelem,  quinovasin familia  turbasexcitet.  Pa-  { 
tiat  autem  quse  Jibera  eft ,  liberae  filium  Ifaaehum,. 
gaudii  domeftici  fontem :  ejus  omioptimus  quif- 
que ,  atque  adeo  orbis  terrarum  recreatus  Ixzi- 
tiis  omnibus  incedat.  Id  aiuem  ut  confcquamk 
.ni  patres  :  iit  quod  optatisunke,  rempabiicarn 
improborum  civium.  motibus  miferediffedam  ac 
.  deformatam  afquis  legibus  inftauretis:  ^Attendite- 
4dpetram%  unde  excifi eftis  :  contemplamini  r  qui- 
bas  initiis  res  Chriftiaha  crcverit :  quibusfunda- 
tnenti^  nixa  fteterit  t  quibus  architeitk  ^  tem« 
plum  domiai  (  quod  eftis  vo$)  ftrudum  ,   pofk 
tumque  fuerit:  ^Atuniite  *d  ^Abrabam  >  patrem 
.weftrym  .  Quidni  *  Abrahami  nornine  ,  Petrum 
appeliem  :  Parentem  fciiicet  omnium  gentium> 


ioco  ex  prifcorum  moribus,* quac^facile,  §c  in  ChrJsti 
primis  falutariter  imitari  poffimus:  doftrinam  ,  >5^i» 
religionem,  difciplinamt  quat  propria  funt ,  con* 
ncxa,  &conjugataordini,  atqucunftioninoftra; 
miinia.  Ulud  enim  triplex  prophetarum,  facer- 
dotum,  regum,  dignitatis  culmen  ,  quod  apud 
vetcres  tinftione  tradebatur  :  ad  noftrac  ordina» 
tionis  facramentum  >  quodammodo  pertinet  * 
Quo  facramcnto,  prophctac,  facerdotes  ,  &  re- 
ges,  inaugurati  ftimus :  ut  in  propheticadifpen- 
fatione  ,  doftrinam  :  in  facerdotio  ,  rcligio- 
nem  :  ia  regia  gubernatione  ,  dikiplinam  con^ 
fervemusr 

Quarum  reram  concentu  Sc  harmonia  eadem 
majores  noftri  edidere  miracula  :  quas  &  pfaltes 
ille  in  Elifaeo:  &  DavidinSauIisd^monio,  Ion^ 
ge  prius  adumbrarunt  ,  Ille  cnim  pulfu  citharse 
doaum  prophetici  fpiritus  excitaVit  :  hic  fpi^ 
ritum  Dei  malum  ,  qui  Saulem  crudeliter  age- 
bat,  fimili  modulatione  cotfcpreffit  ♦  Iti  illo  aU- 
tem  lacratiffimo  ecclefise  choro  >  admirabilis  & 
concors  doftrinat,  religionts,  Sc  difciplinse  con- 
centus:  Daemonum  ludibria:  artes  fatanae  3  hu- 
jus  faeculi  principis  dominatum  ,  qui  tum  latif- 
fime  radices  egerat ,  non  ex  unius  hominis  vi* 
fceribus»  fcd  ex  populis,  regnis  ,  gentibus  for- 
tiffime  profligavit  :  &  ubcrrimum  paracleti  do« 
num,  per  faepe  ad  homiues  elicuit ,  quo  doffci ,  ae 
ftabiliu  piorum  animi ,  in  fcopum  felicitatis  pro- 
pofitar,  promptifempcr&alacres,  abiumptisve- 
teris  Adami  fordibus  intendcrent . 

Hancitaque,  patres,  muficen,  reipublicae  no- 
ftrae  imprimis  coftgruentem  ,  quseque  omnes  ec« 
clefiae  regund*  modos  ac  numeros  continet  ,  in 
ufum  reftituite:  fi  quidem  id  optatis(quodcer- 
te  optatis  maxime  )  &  mendaces  ex  reipnblicae 
fpiritus  abigi(qui  fe  ia  nobites  ecclefias  provin- 
cias,  impiorum  hominum  minifteriis  infinant  ). 
&  ex  paracleti  fontibns,  ad  noftri  nominis  ho- 
mines  »  perenni  curfu  torremes  emanare  .  Hoc 
agite  patres,  nam  ille  fortis  armatns  femel  eje- 
€lus  dominatu  fuo:  femel  pulfus  ex  atrio  8c  arcc> 
quam  occupaverat  :  redintegratis  viribus  ,  con« 
filidque  de  reditu  cum  feptem  fpiritibus  fe  ne- 


xjuotquot   Chrifto   nomen    dederunt   ,   dabunt- D  quioribus  inito:  rurfusindomum,  tindeexierat 


<%uc  olim?  Quidni  Paulum  ?  qui  tot  populos, 
gcntes,  provincias,  Chrifto  Sr  ecciefise  genuk? 
Quidni  rcliquos  apoftolos  ,  patres  >  martyres  , 
quorum  cft  virtute  perfe&um  ,  ne  iimes  impe- 
rii  Roniani  (  quod  tum  maximum  erat)fuister^ 
minis  evangelicam  pr*dicationem  cohiberet  ? 
^Attendke  <td  Str&m ,  quae  vos  peperit  ,  prifcam 
illam  fandlorum  eccleham,  principem  gentittm: 
columnam  ,  &  fixmitatem  veritatis  ;  qua&  cum 
abjeita  prius,  fteriiifque  effet prole,  felickate, 
Jibertate>  cam  quae  virum  habebat  fynagpgam* 
.masimis  fpatiis  antevertk  .  Hoc  exemplar  ocu- 
!is  fubjkite  r  atque  cx  eo  lineamenta  duo  fqr- 
mandsc  ac  refigendae  reipublicae  deducite  .  In 
moribus,  Iegibus,  inftitutis  praefenus  eccleiiae  , 
veram  illius,  &  omnibus  numerisexpreffamima- 
ginem  reddke. 

Infinita  autem  eritoratio>  fifingula,  qu»ad 
"tmkationem  hoc  loco  dici  queunt  ,  eKpreffero: 
iT quod  ea  aurum  qusefierit  ,  quodque  contem- 
pferit:  fiquasopesambierit :  quafqueneglexerit; 
£1  quibus  gemmis  nituerit,  quafqueabjecerit:  fi 
quas  voiuptates  amaverit,  quafque  oderit  ,  re- 
cenfuero  ♦  Sed  non  funt  hsc  hujus  temporis  : 
«tas  cnim  ingravefcens  hujus  Iabentis  fseculi  , 
tam  accuratum  fortafle  virtutis  &  continentiae 


vacantem  otio,  magnis  fe  conatibtis  proripit  * 
Jam  Deus,  pertaefus  impietatk  hominum  mente 
corruptofum  ,  fpiritus  fui  charifmata  revocat: 
neque  cnim  calvarias  cofumbaa  ,  fed  corvi  fub- 
eunt.  Doftrinam  igitur  (quae?  primas  reipublicae 
gubernandae  partes  obtinet  )  confervatam  illam 
quidem  ad  noftra  tcmpora  :  fcd  partim  abimpirs 
corruptam  ,  partim  negleftam  ab  ociofis  caftiua 
explicari ,  tradique  diligentius  optamus .  Eft  epxi** 
dein  in  horreo  dpmini  cvangelici  tritlci  peren- 
ni$  annona  :  Et- in  promptuariis  ecclefiae  panis 
mitiime  deeft,  qnantum  ad  omnesa?tatcs,  fami- 
Hae  fatis  eft  *  Scd  eum  panem  filiis  a  patribus 
morc  majorum  frangi  volumus  :  cumque  nequc 
£  impofturae  Pharifaic^  fermento  vitiatum  (  quod. 
folcnt  haerecici)deque  mellc  lenocioji  faecularis 
ilHtum  (  quod  faciunt  hjrpoerita  ,  &  illufores 
magiftri  )  fed  fale,  id  cft  fapicntia  conditumj 
olco ,  id  eft ,  numinis  afpiratlone  perfufum . 

Repctamus  hoc  unum  memoria  ,  patres :  cx  quo 
tempore,  cloceri  a  noftri  ordinis  homioibus  in 
eccleliis  cftdefitum,_ordininoftroquantum  pro- 
bri  ac  dedecoris,  reipublicae  quantum  damni  & 
incommodi  acceflcrit  .  Balaamum  ,  ftultum  ac 
vanum  ariolum  ,  afina  ftupidum  ac  incrs  ani- 
mal  infaniae  redarguit  .  Rude  vero  8c  indo&um 

vulgus 


$$i 


AD   PATRfcS   CONCILi  i    TjUPBNT.  HABITA. 


Anno  v«lgus  c  popinis  »  tabcrnifquc  futoriis  »  poto- 
Chhisti  riis,  fabrtlibus  emcrfum,  facrorum  fibi  voiumi- 
t$6$*  num  cxplfcationem,  myfteriorum  fcientiam,  ar- 
canorum  perfpicicntiam  vendicat.  At  quodctri* 
mentof  quantum  vixullummajus ,  pofthomincs 
natos,  cepitecclefia:  utdeterrimusquifquequaa- 
tum  audacia  ,  fuperbia  ,  temcritate  vafeat  ;  id 
in  eam  rcmcoamlerit ,  utin  ecclefiam  ,  nova  ac 
non  prius  audita  paradoxa  comportaret,  &  cer- 
tiflimis  or&culis  venditarct.  Quo  fcelcrc  &  fla- 
gitioquidgravius  pettilentiufque  dici  cogitarive 
potcft?  Emcit  itaque,  patres,  ut  haec  Chriftia- 
nae  do&rina&  lampas,  jugis  perennifcjue  facerdo- 
tii  noftri  minifterio ,  fulgcat  in  ccclefiis .  Sed  quo- 
niam  ncque  fine  rcligione  do&rina :  nec  religio  ftne 
difciplina  potcft  fubfiftere,  facile  judicatis  ,  ubi 
per  vos  habita  do&rina;  ratio  fucrit,  habendam 
liauil  effe  cum  dilciplin#,  tum  vero  religionis  : 
Quamreligionemnequeab  Egeriae  nymphas  cOn~ 
gtxflu:  neque  ab  antro  CreticoMinois,  adfrau- 
dempopuIarisinfciti*:fed  aChrifto,  fempiterno 
Dci  verbo,  adfalutem&immortalitatemanimo- 
rum  accepimus .  Siaurum  fpc&amus  in  templis  ; 
fi  gemmas  in  tiads:  fi  fumptum  atque  cultum  , 
in  ceremoniis,  atquc  in  his  fi  totaeft&  verfatur 
reiigionisChriftian»  ratio:  ccrtc  magno  nos  in- 
•  tcrvallo  majores  noftros  ( apoftolos  intelligo  )  vin- 
cimus,  Sedfiin  cultu  animi  (  qui  fide.&  caritate 
conftat)  fc&aomnis  re!igioconftituitur;quisnon 
vidct,  prifcorurapietatisumbras  quidem  ad  no- 
ftra  tempora  reftitiffe? 

.  Ccterum  rem  ipfam  (  quae  vcritate  fit&fpiri- 
tu)non  quidem  paffim,  aut  in  omnibus,  fedin 
plerifqufc  tamcn  cxolcviffc:  cft  prseclanisufusce- 
remoniarum  in  ccclcfia,  idemqucpcrneccflarius, 
modo  fcienter,  attcnte,  gravkcr  procures:  qui- 
busplcbs,  &  docetur,  fi  cas  explices:  &  affici- 
tujr,  fi  religiofe  fervcs .  Scd  cum  figna  fint  veri& 
arcani  cultus  ,  qucm  unum  Dcus  maximc  refpi- 
cit:  hic  cultus ft  decft ,  quicquid  agit*  fugitque 
hypoaifis,  hoc  ipfum  ccrtccft,  Cainiaram  pa- 
lcis  imbuerc:  quodque  inquitlfaias:  quima&at 
pecus,  quafi  qui  canemcxccrcbret:  &  quirecor- 
daturthuris,  quafi  qui  bencdicat  idolo  .  Gerat 
igitur  animus,  anteomnia  ,  Chriftianichara&c-» 
ns  infigne  :  fitquc  ejus  pietatis  ,  quam  fronte 
profitcmur,  verum  in  cordc  puro  domicilium  , 
dc  confctcntia  bona,  &  fidc  rton  fi&a  .  Retigio 
autem  qu^aam  integra  ,  utilifque  efle  potcft :  nifi 
inmoribus  officium  difciplina  rctineat?  Eft  (anc 
purioris  do&rinae  praccipuus  ufus  in  ccclelia:  Eft 
cukus  &  rerum  divinarum  Iaus  eximia.  Scd  nifi 
liccntiam  intcr  hominesdifciplinacohibcat:  nifi 
rcbclles  animos  caftigatio  rcprimat,  nihilo  plus 
proficitur,  quamfifamclicos  lconcs  orationeaut 
piSth  rcrum  imaginibus  Icnirccontendas,  Quod 
cnim  monftrum  in  natura  tatrt  facvum,  tamquc 
indomitum  ac  praeceps,  quanieft  humana  vixio- 
fitas  ?  Quae  ,  ut  Proteus  illc  Virgilianus  ,  om- 
irium  in  fc  pro  re  natabeliuarumformas&inge* 
nium  induit:  ut  faepcnumcro  Ieones  ,  feritate  : 
lupos,  ingluvic:  canes,  invidia  :  hircos  ,  libi- 
dine:  verfutia  ferpentes  fupcret  -  Quarc  ,  ut  id 
monftri  fr^nemus,  patrcs  ,  quandoquidcm  nulla 
artccicuraripotcft,  difciplina&  in  ccclefia  pia  re- 
vocctur  lcveritas :  quse  quam  fit  ncceflaria,  uti- 
nam  exaiicnispotius,  quamexnoftris  incommo- 
disoftcndi  poflet. 

Scd  vcluti  manifcftum  cft  ,  maxima  orbis  im- 
pcria  Babyionicum  ,  Pcrficum  ,  Maccdonkum  , 
Romanum,  rctcnta  difciplina  ftetiffc:  ncglecla, 
concidiffc:  fic  fatcri  neccflc  eft,  tot  malis  aum* 


s>w 


&  quam  potuiflc  ccclefiam  opprimi,  fifuadifcipH-  " A  " '  j  ^ 
nas  conftitiffct  audoritas,  Cui  fibeaeficio  veftro     Ch^isti 
ad  nos  quafi  poftltminio  rcdire  liccat:  fipcrvps       1445* 
fuam  dignitatcm  atquevauftoritatcm  rccipiat  t 
tum  intcgrkas  in  moribus,  probitasinnegotiis, 
fidcs  ia  padis,  scquitasinyudiciis,  atqueinom- 
ni  vit*  gencre  fanCtitas  eluccbit.  Tum  illa  ma- 
lorum  colluvies,  quae  in  omnes  Chriftiani  nomi- 
nis  ordines  fe  latiffime  fandit »  ia  fuum  praeccps 
baratrum  citiffime  rcfluet  .   Tum  Ixttffimus  illc 
dies  illucefcct,  qiii  tegencratamaurci  fceculi  tfo* 
bis  innocentiam  adfcretv  Tumnoftri  facculiSau- 
les,  qui  cxtrema  ordini  noftromeditantur:  qui- 
que  in  res,  fortunafque  noftras  involant  ,  viflti 
ac  molliti  ,  muficae  hujus  pcr  vos  rcftitutac  con- 

B  fenfu ,  &  omnem  vitae  adioncm  ex  vcftro  praefcri- 
pto  componcnt,  &  fc  vobis  "fautoresacnutricios- 
(  qupd  inquit  Ifaias  )  prscbebunt :  fuifquc  vos  fpo- 
liis  ornabunt . 

Sed  haecvos  compcndia  non  moveant,  patrcs; 
movcat  maxime  Chrifti  faccrdotis,  patroni,  rc- 
gis  noftri,  aon  tam  judex  ,  vindexque  oculus  , 
quam  pius  ac  benevolus,  effeftus:  cuiuni,  jure 
clicntulse9  gratirudinem:  prop!nquitatis,carita- 
tem:  facerdotii ,  pictatcm  ;  redemptionis  ,  001« 
nia  debemus  .  Moveat  maternum  ecclcfiae  ,  quae 
fqualens  &abje£ta  fua  vobis  vulncra  reiegit  ;  & 
infummispericulisfftis,  vosalumnos,  vosfilios, 
vosfponfos,  adopem  fcrendam  compcllat.  Mo* 
vcat  vos  communc  defiderium  ,  falus  publica  , 

C  bonorum  omnium  expcSatio  ;  qui  in  finum  vc- 
ftrumfpesfuasomncs  effundunt.  Quodfiquidad 
excitandosipiritus  rei  benc  gcrendae  valeatocca- 
fio,  fiquidfavor  numinis:  ii  quidquse  in  prom- 
ptufuntadminicula :  fpcsftate,  patres,  quantum 
vobisadjumenti  promittat  principum  viroruoa 'ih 
utroque  ordine,  &  ccclcfiaftico  &  laico  ,  prom* 
ptumofficium,  piumftudium,  fortis  animus:  ac 
jn  primis  Pii  quarti  ,  pontificis  masimi  atquc 
optimi,  paternaecclefiarumfoikitudo,  acvirtus 
planc  heroica  •  Gui  proximc  fuftragatur  &  refpon- 
detCaefaris»  rcgum,  principum  fan&us  conatus . 
Jn  quibus,  Philippi  Hifpaniarum  rcgis,  potcn- 
ti^atquc  piifl'.  rciigio  pictafquc  mirificc  praelu- 
cet.  Qubsomncsminimefruftranatos,  fcdaDeo 

D  orbi  terrarum  ad  ecclefi«  propugnationcm  donatos 
judicarc  dcbemus. 

Speclatc  cx  advcrfo  ,  quantum  haercticoruna 
caufae  deceflerit,  noftrae  quantum  acccflerit  ,  cx 
illa  immaniflima  pctulantia:  qua  fuo  furori  bo- 
norum  omnium  juftiflimum  odium  concitarunt  . 
Quod  odium  quamquam  cft  vi  ,  igoi  ,  ferro  in 
noftrta  vifcera  faeviffimcdiftrido,  conflatum,  ta- 
mcn  hac  partc  &  nobis  prodeft,  at  illiobcft  plu- 
rimum:  quodeactudelitatetefta^um  reliqucrint, 
fe  in  ejus  angeli  caiirismilitarci  quemjoanncs, 
Abbadon.  id  cft  ,  cvcrforcm  ,  exterminatorcm  , 
vaftatorcm  ,  nuncupavit  .  Quid  ?  an  pcriculom 
nobis  ullum  tantum  ab  hoftibus  impendere  potcft  , 
,  quod  non  c  vcftigio  Chriftus  dcpulerit  ?Modo  do« 

E  mefticas  fordcs ,  quibus  nobiscft  iratus,cruamus: 
cligat  feptem  illa  fua  capita  draco ,  quitrns  fempi- 
tcrnum cum  cccleiia bellum  gcrit :  incendat  ty ran- 
nos  ad  crudclitatcm :  acuat Tynagogam  ad  odium : 
infletmundihujusfapicntiam  ad  fupcrbiam :  no* 
vos  Mahumetcs  excitct;  novos  Turcas  e  defertis 
Scythicis  evocet :  H*rcticos  omnes  ad  noftrim  per- 
nicicm  aggrcget :  Antichriftumipfum  filium  pcr- 
ditionis  ,  fuis  fpiritibus  imbuat  :  quid  efficiet  , 
diccntc  Chrifto,  portas^  idcft,  potcftates  infc» 
ri,  nonevifturas?  GctcrumincaftrisDavidisno* 
ftriChriftij  minimedefunt  viri  fortiffimi  rar*  Sc 

inufi- 


£$$    Qrat*  &•  Pt  IX  Hieiu  Racassoni  Vsnst*  e&  ma&    #$£ 


JP/irA 


inufitatse  vir tutis ,  crudittoaiseumbs,  quosmul-  A 
tosiatuscoqfpicio:  quiarccmQebufei  *  daudof- 
<jue  &  ca&cos,  id  eft,  omaia,  h&reticoramconcc* 
ptaeula  forti0ime  atquc  fclictifimc  fubvertant , 
St^t  igitar  ad  eam  tranquillitatcm,  quamespc^ 
timus:  inftaur^tiaaem »  quam  optamus  \  paccm 
8c  concordiam,  quarn  quasrimus;  omnia  nohisc 
ccdo  cxprpmpta  efle  prsefidta ,  modo  oos  neque 
tonfilium  in  negocio  :  ncc  voluntas  in  officio  : 
tsecfortis»  conftanfqae  aqimus,  ia  labpre  &p$* 
rkulo  dcftituat ,.  PIXI. 


B 


-cxxvi<- 


mn&y  0*  ultimt  facri  cwseiiii  Tridemini%  c$- 

hhtAts  imbtn  cotttinuis  dieins  tettU  {g> 

%HWt4    Dccemk.   un.  MDLXHU 


„4*  f{*  P*  D*  Jtor«jy*«w  Ha$4wim  >  VentH  x  tfifar* 

fq  *Na%jan%fnQ  ,    £7*"  cmdjMtQW 

^amaptjiano  x 


Pi^  fummattai  recenfentur   omnia   iu  concitia 
Tridcutino  defiaita  ,  qu*e  ad  pte  ci^^ 

dendum  ,  &  ad  bcne  vivca*  C 

dum pertin&au 

^,  A  udi-tb  kae  omnet g mtH  ,  &uri&U£  gwiipk* 
XTL  w»»^  $**  k**k***t  *rfam  *  Ttidcntinum 
concilium  jam  diu  cceptum  ,  aliquando  inter-- 
miifum,  diftraftum  vafie  atquc  divuJfum»  nunc 
demnm,  fingulaiis  Bei  omoipotentis  beneficio» 
fumma .  atque  incredili  omnium  ordiaum  acna* 
tionum  voluntate  conne&itur  atque  perfickur  * 
Dies  hsee  qaidem  feliciffima  Cbriftiana  popula 
illuxit  »  in  ^ua  templum  domini  diftnrbatum 
fteqaentcr  ac  difltpatum  reficimr  &  abfolvitur* 
&  navis  hax  una  bonorum  omniamcxmaximis* 
ac  diuturnk  turbinibus*  arqueftu&ibus  tuta  in  D 
portu  cotlocator.  Quam  injuamcoiifccndere  vo^ 
bifcom  ii  voluiffent  ^  quorum  ia.  pAmis.  gratia 
hsec  ipfa  navigatio  inftituta  fuit  t  aique  aedifieii 
liujus  conftmendi  parcicipes  extititfent,  qui  h„oc 
nobis  negotium  exbibuerunt,  majoris  nunc  pro- 
feclo  tetxtiae  caufam  habcremus  .  Sed  noftra  id 
certe  calpa  nonaccidit» 

Nos  urbem  hanc  m  Germaniae  faucibus ,.  id 
eft,  in  domu^  illo^rum  fifre  limkw  pofitain  e!e- 
«riaiusi  nos  cuftodiam  nullam  nobis  ,  i>e  fufpU 
eionem  illis  aliquam  mtnus  liberi  loci  daremxis, 
adhibuimus:  nos  cam  fidem  publicamillis  con- 
cefiimua  *  quam  fibi  ipfi  compofueruat  :  nos 
hic  illos  pcrdia  expe<ftavimus>  neque  hotfari  ac 
ro^are  unqnam  deftitimus  ,  ut  ad  veiitatis  lu-  B 
cem  cognofcendam  accederent  -  Verumillis  ctiam 
abfentibus,  fatis  ut  puto  a  nobiscoDfuJtumeft,. 
Etciiim,  cum  duo  effent,  in  quibus  agris.  atque. 
infirmis  iliorttm  animis  mediciua  fuit  adhibea-. 
da:  alterum  fidet  catholicae,  ac  verecvangelica5 
iJIis  in  rebus,  quseindubium  ab  ipfis  vocantur, 
auaeque  opportunac  his  temporibus  videreatur  , 
cxplicata  &  confirmata  ,  disjeftis  omnibus  ac 
diflipatis  crrorum  tenebris  ,  do&rina  »  akerum 
difcipHnae  ecclefiaftic^  ,  cujus  potiffimum  dc* 
pravatione  illi  ieanobis  defecifte  affirmanta  ks<* 


ftitutio  :   utrun?tque  ,  qu^ntum  in  nobis  fuit ,  "l,IWil  ^111"^ 
pro  tcmporum  fiorum  ratione  ,  cumulate  pr»*  ££!** 
nitimm*  1<#;» 

Prmcipio  enim  fanda  haee  fynodus  (  fa^a  ex 
laudabili  majorum  noiirorum  confuetudinie  :fu« 
fidei  profeifione)  ut  quoddam  quafi  fuadamentum 
futuris^diooibus  poaerct,  dc  quibus  teftimoniis 
atqueprxfidiis,  in  dogmatibus  fanciendis  nitcn^ 
dum  cflet,  ofteaderct,  vcterisacnovi  teftamenti 
Jibros ,  qui  ^&mt  fine  ulla  dubitatione  rec^piendi  > 
antiquorum  conciliorum  probatiiEmorum  exem- 
plo,  pie&prudenterenumeravit:  ac,  nedever* 
bisquidem  ulla  cx  variis  verfionibus  oriri  poffit 
difticultas,  certamacdefinitamdeQrfccis  &  Hc-* 
brtisis  tranflationem  approbavit* 

Hinc  omnium  hatrcium  caput  atquc  arcemag- 
grediens,  de  hamanae  naturse  corruptis  initiisca 
ftatuit,  quae  vcvitas  ipfa  ,  fi  loqui  poflet  ,  ex* 
primcret  ^ 

Pe  juftificatione  ddinceps  (  res  magna  ,  & 
eum  ab  antiquis,  tumanoftritemporis  haereticis 
rni ru a\  m  madnm  oppugnata )  ea  definivtt ,  qui- 
bus  ^  perniciofiffimis  eo.  in  genereopiaionibus 
occurrcr^tu^,  ^r  refie  fentiendi  ratio  miro  quo-, 
dam  ordine  atqu^  admirabili  fapientia  (  ut  ia 
ilHs  Dei  fpiritum  facife  agnofcas  )  dcmonftra-, 
rctur  .  PraeftantifEmo  hoc  poft  hominum  me- 
moriam  decrcto  haercfes  fcre  tmivcrfae  jugtilaa-r 
tur,  &  quaficaligoaSoIedifcueiuatur  ac  difpcl* 
luntur,  caquc  claritas,  ifquc  fplendor  vcritatis 
apparct,  ut  tantum  Iumeaquin  vidcat,  diffimu* 
lare  jam  nemp  poflit, 

Subfecuta  cft  falutaris  feptem  divinorum  ec* 
clefm  facramentorum  traftatio  :  primuot  fimul 
de  omnibus,  poft  de  unoquoqucfcparatim*  Hic 
vero  quis  non  yidct,  quamdifttnac,  explicatc, 
abundanter,  illuminate(&  quod  caputeft)  vere 
tpta  cceleftium  horum  myfteriorum  ratio  conti- 
neatur?  qnts  iti  tam  magna,  multiplicique  do^ 
ftrina  ,  quid  aut  fequendum  ,  aut  fugieaduin 
iit  ,  poteft  uljo  modo  defiderarc?  Quis  inillis 
omnibus  errandi  locum  aut  occafionemiaveaiet? 
Quisdeaique  4c  facramentorum  horum  vi  atquc 
virtute  dubitare  in  pofterum  poterit  ,  cum  gra- 
tiami(}am,  «peillisipfis  quibufdamquafi  ftilli^ 
cidiis  infideliumquotidiement^s  illabitur,  tunc 
nobis  aftuifle  tam  copiofe  perfpiciatur  ? 

Acccfferuntadhaecdefacrofancio  miflar  facrifi, 
cia,  &decommunianefubutraque  fpecie,  &ba^ 
ptifmo  parvulorum,  decrcu:  quibus  quidemni- 
hil  ianftius,  nihil  ntilius,  utdcccelolapfa,  noa 
ab  hominibus compofita  videantur, 

Adjungetur  his  hodie  certa  de  indolgcottis  , 
de  purgatorio,  defani9:orum  veneratione,  iavo- 
cationc»  imaginibus^  &  reliquiis  do&rina,  qua 
ndn  folum  haBreticorumfraudibus&calumniisob^ 
fiftetur ,  fed  piorum  etiam  cathoikorum  confcicnT 
tiisplanefatisfiet^ 

H«ec  de  rebus  ad  fahuem  noftram  pertinen-. 
tibus  ,  quas  dogrrfata  appellantur  ,  faufte  ,  ac 
felictter  crunt  peracta  :  heque  aliud  quicquam 
praetcrca  ia  generc  a  aobis  hoc  temporc  ^xp^ 
fiabatur, 

Ia  eorum  autem  quibufdam  adminiftrandis 
axm  nonnulla  eflent,  qws  noa  rite  omniao  ac 
rcfle  fcrvarcatur,  accuratiifime,  patres  ampJiffi^ 
mi ,  curaftis,  ut  pure  illa ,  &cafte,  atquc  ex  raa&, 
iniHtutoquemajorumtraaentur  •  Ita  omnem  fu- 
perftitionem,  omnem  quseftum,  omnem  (ut  di- 
cuat  )  irreverentiam  a  diviaa  miflarura  celcbr^ 
tionc  irbftuliftis  :  vagis  ,  igaotis,  &  criminofis 
facerdotibus    faa&um    hoc    oferrc    facrificium 

intcr* 


j>37  AD  ?**&£$  coNciii 

interdmftts  :  ttx  hujus  facratiffime  ufum  a  pri-A 
vatis  domibus  &  profanis  ia  faera  &  religiofa 
loca  revocaftis  :  molliores  cantus  ,   &  fympho- 
nias,  deambulattoncs,  coHoquia,  negotiationes 
a  templo  domini  fummoviftis  . 

Ita  ccclefiaftico  unicuique  gradui  leges  illae 
a  vobis  j>rajfcript*  funt  ,  ttt  tradito  ilfts  divi- 
nitus  ordiae,  abutcndi  nullus  utique  locus  rc- 
linquatur» 

Ita  ttonnulfa  matrimonii  impedimenta  »  quas 
anfam  quafi  quamdam  ad  viofanda  cccfefi*  prar- 
ccpta  dare  videbantur  ,  removiftts  t  factlcm 
veai«  confequendae  viam  minus  legitime  con- 
mtbii  focdus  incuntibus  iaterclufiftis  .  Quid 
de  futtivis  tencbricofifque  matrimoniis  com* 
memorcm  ?  Equidem  ita  fcntio  »  fi  alia  nulla  g 
caufa  convocandt  conciliam  futffet  (  qu»  mul- 
t#  &  maxinue  fucrunt  )  propter  unam  hane  id 
omnino  fuiffc  faciendum  .  Nam  ,  cum  res  hxc 
ad  omnes  fpe&et  »  neqtte  ullus  in  orbc  terra- 
rum  univcrfo  angulus  repcriatur  ,  cjuem  labes 
h«c  non  invaferit  ,  curandum  mcrito  fuiffet  , 
ut  commtmi  huic  malo  ,  communt  etiam  con^ 
filio  providcretur  *  Inaumerahilium  ,  patres 
fan&iffimi  ,  &  graviffimorum  deli&orum  ,  ac 
fcclerum  occafio  ,  prudeatiffima  ifta  vcftra  ,  ac 
propc  diviaa  faa&tone  pcnitus  ablata  eft  ,  & 
Chriftiaa*  rcipublicx  gubernationi  fapientiffime 

confultum»  m 

Accedet  ad  haec  utilis  in  primis  ac  neceffa* 
ria  mukoram  in  purgatorit,  Ian<3orum  venera-  c 
tionis,  invocatioats,  imagtaum  &reliquiarum» 
atquc  etiam  indulgentiarum  ratione  abuiuum 
intcrdiftio,  qui  ipkrumpulcherrimamfaciemin- 
«juinare»  atquc  turparc  mirum  in  modum  vide- 
bantur. 

Altera  vcro  pars,  ta  qua  dc  labeati  acprope 
<adcnti  ecdefiaftica  difcipffaa  fulcieada  crat 
ageadum,  diligeatiffimc  ctiamabfoltttafuit»  at~ 
quc  perfe&a  •  m 

Eligeatur  ia  pofterum  ad  ccclefiaftKa  muncra 
obeunda ,  <jui  virtute  »  fton  ambitionc  ,  pras- 
ftcnt»  quiqttc  populi  commodis,  noa  fuis  infer- 
viant:  &  ptofint  potius,  quam  prasfiat* 

Enuadabitur  atque  cxplaaabitur  frcqueattus» 
&  ftudiofius  ver&am  domiai,  omniancipitigla-  D 
dio  pcaetrantius* 

Aderunt  fuis  grcgibua  ,  &  invigttebunt  cpi- 
fcopi ,  ccterique  ,  quibus  animarum  cara  com- 
mifla  cft  ,  acque  CKtra  crcditam  fibi  euftodiam 
vagabuntur^  r, 

Nihil  cuiquam  prodcruat  aut  ad  impure  & 
flagitiofe  vivendam  »  ant  ad  maic  &  pcrniciofe 
doccadum  pdvilcgia:  Mllumfiacposaacrimcn» 
nulla  ftnc  pracmio  virtus  relinquctur* 

Paupcrum  &  mcadicantiuta  faccrdotum  mul» 
titudiai  optimc  proviium  cft ;  ccrt»  uaufquif- 
quc  ccclcfiae  »  ftatutoque  operi  f  wdc  ah  pof* 
fit,  afcrtt>ctur.  # 

Avaritia  »  quo  nullum  viiiiitn  eft  tetnus  , 
prsefertim  in  domo  Dci  »  *b  ca  omaia^  tollc-  ^ 
tur:  gratis  facramcnta  omnia»  ut  par  cft»  con- 
fercatur.  ^f 

E%  uaa  ccdefia  plurcs,  c5C*J>Iunbus  una  ,  at 
populi  commodum  &  ratio  poftulabit  »  coafti- 

tuetur» 
Elccmofynarum  quaeftorcs»  utappcllaat,  qui 

fua»  aoa  ^u*  Jefu  Chrifti  quasrcntcs,  magaum 
noftrse  religioai  damaum  »  magaam  iafamiam 
afferebant»  csc  omai  homiaum  ntetftoria  (  quod 
fummse  felicitatis  Ioco  poncndum  cft  )  pcaitus 
^vcUercatur:  Hiacnoftraprsgfeascaiamfeau  fum* 
Cancih  Gcncml*  Tom*  XXXIII* 


i   Trhdbnt.  HABITA* 


s$B 


pfit  cxordium:  hinc  fcrperc  infinitum  malum  » 
manarequc  in  dics  latius  noa  defiftebat :  ncque 
occurri  illi  adhuc  multorum  conctliorum  cau* 
tionibus  ac  provifionibus  potuit  ♦  Quamobrcm 
quis  non  nifi  fapieatiifimc  fa<Sum  dixerit  ,  ut 
membrnm  hoc,  in  quofaaando  diu  ac  multum 
fruftra  laboratum  eft,  nc  rcliquo  corpori  nocc- 
ret,  cxcidcretur? 

^  Porro  Deo  cultus  tribuctur  purius  &  accura- 
ttus,  atquc  ita»  qut  fcruat  vara  dommi,  mua- 
dabuatur»  ut  ad  fui  imitatioacm  atiostrahant» 
In  quo  pracclare  illndfuitcxcogitatum,  ut^  qui 
facris  cfleot  inittandi»  ih  moribas  atquc  Htcris 
in  unaquaque  ecclefia  a  prima  attate  inftituc- 
rcatur  »  ut  quoddam  quafi  virtutum  omnium 
fcminarium  illud  exifteret. 

Jam  vero  provincialibusf^^nodisrcftitutis»  vi* 
fitationibus  ad  populorum  utilttatem  ,  non  ad 
qucrelam  &  fumptum  rcvocatis  :  Tradita  pa- 
ftoribus  regcndi  fuos  ,  atque  pafcendi  commo- 
dius  facuitate:  Poeniteatia  publica  ia  ufum  re-> 
vocata;  Hofpitalitatc  tum  ccclefiafticis  homini- 
bus,  tum  piis  locts  indifta  ;  In  curatis  facerdo- 
tiis  confcrendis  memorabiii,  ac  pene  cceieftt  ra- 
tionc  conftituta:  Beneficiorum  (  ut  ajunt)  plu* 
ralitate  fublata:  H^reditaria  fanduarii  Deipof- 
feffioac  prohibira  :  Modo  cxcommunicationi- 
bus  impofito  ac  termtnato:  Primisjudicits  iis  ia 
locis,  ubi  Htes  oriuntur)  affignatis:  Stngulari~ 
bus  certaminibus  interdiSts  .  Omnium  homi- 
num  ac  facrorum  in  primisluxuri»,  cupiditati» 
atque  HcenttCEjfr^noquafiquodam,  quod  c%cuti 
noa  facile  poffit»  inje&o  :  Rcgibus^ac  priacipi- 
btts  fui  muneris  diligenter  admonitis  :  Alitfquc 
rebus  huinfmodi  prudenttffimefancitis:  quisaon 
vidct  veftras  vos  »  patrcs  optimi  ,  hac  ctiam  ia 
re  partes  cumulatiffime  cKecutos? 

Adtim  faepe  cft  in  fuperioribus  coaciHis  de 
fide  noftaescplicanda,  moribufque  corrigcndts: 
fed  nefcio  an  unquamdiligentius»  atque  diftin* 
ditts. 

Hic  pnefertim  hoc  bieanio  ,  cx  omnium  po* 
pulorum  ac  nationum  ,  in  qutbus  catholicac  rc- 
ligtonis  vcritas  agriofcitur  ,  aoa  folum  patrcs  t 
fed  oratores  habuimtts?  At  quos  vtros  ?  Si  do« 
arinam  fpcftemus,  eruditiffimos:  fi  nfum  »  pt~ 
rittffimos,  fi  ingenia  »  perfpicactffimos  $  fi  pic- 
tatcm  ,  reHgiofiffimos  :  fi  vttam  »  innoccntiffi-i 
mos.  Numerusis  quoque  futt»  ut  ,  fi  pr^efcatcs 
Chrifttani  orbisconfidcrcaturaagufttaB»  frcquen- 
tiffima  haec  omnium,  quae  antea  fuerunt,  lyno- 
&v$  appareat.  HIc  fingula  omniumvulneradetc- 
^a  »  mores  expofiti  fucrc  :  nihil  diffimulatuan 
cft:  norfrorum  adverfariorum  argumenta  &  ra~ 
tiones  ita  traSatae? ,  ut  eorum  tum  caufa  »  non 
noftra,  agi  videretur,  TertiumnoanuIIa»  atque 
ctiam  quartumdifcuffa:  fumma  frpccontcationc 
certatum  :  co  fciftcct  coafilio»  ut »  qucmadmo- 
dum  ignc  aumm,  ita  quibufdam  quafi  luftatio-* 
nibus  vcritatis  vires  ac  nervi  probarentur .  Quac 
cnim  inter  sdem  featientes  »  idcmquc  fpcftaates 
difcordia  potuit  cxiftcre? 

Qu^  cum  ita  fint,  Hcct  optandum  (  ut  mu 
tb  dtccbam  )  fummopcre  fuiftct  »  ut  una  cum 
il-Iis  haec  agcrentur  ,  quorum  potiffimum  cau- 
fa  tradata  funt  :  abfeattum  tamen  cttam  ia» 
columitati  atque  faluti  ita  provifum  cft  ,  ut 
alia  rationc  provideri  ,  fi  adfuiflent  »  non  po- 
tuiffe  videatur  *  Legaat  illi  »  qu«  de  fidc  ao* 
ftra  ftatuimus  ,  ut  Chriftiaaum  hominera  dc«* 
cet,  humilitcr?  &»  ftlumeacisaHquodfttlfcrit» 
m  faciem  avcrtaat  :  &  »  fi  vocem  domiai  au* 

R  r  dterint  $ 


9$9     Orat*  &•  Pf  D.  HiBRt  Ra 

dierint  >  cor4a  fua  qoq  ob4ureat ,  A£ *  6  $4  cqsh 
manem  matrjs  $$cl$Cm  compleium  ,  smde  h 
llli  4ifN*ermit ,  rcdire  voluerint ,  clemeatUm 
omnem  ac  mifcrtcordtam  tr|buea4*m  nm  4u* 

bhcntt 

#  Scd  praecipua  ilU  ratio  eft?  F,  A*4iflcQtien~ 
/e§  a  npbis  animos  poacilUn4t  confeQtientes 
1H  64e  *tque  ofticio  retinea4i  **  fi  *  quas  hoc 
jn  Iocq  verbis  Uncivimtts  ,  re  ipfa  in  noftri$ 
frcclefiis  prseftemus.  kegesetfioptim*funt,  mu~ 
ta  tamen  res  eft.  Qui«t  Hehraio  pppuIoPe*  ip* 
fius  ore  iatm  leges  prpfueruat  ?  Qui4  JLy<:urgt 
leges  3Lacc43cm6ni|s. ,  Soloqis  Athenipnfibus  , 
af  libertatem  rctiqen4am  ,  qmm  ob  caufam  e- 
rartt  coafcripte,  utilit^tis  attulere?  Sed  cur  ex~ 
terna  atque  antiqua  nimis  commemoro  ?  Qu# 
a4  bene  beateque  vivea4um  jnftituta  atque  pnp- 
cepta  ex  unius  Chrifti  4ommi  noftrivita,  atque 
4o$riaa  4efi4erar$  aut  ppflfuQnts*  awt  debemus? 
Qutd  aqtem  fuit  $  majoribus  noftris  omiiTum  , 
quod  mm  «4  re$c  ientteadum ,  tum  a4  pr*cU* 
ie  agen4uui  p$rtineret  ?  Medicamcntum  <]ui- 
dem  falut$r$  epmpQfitum  ac  paratum  jam  diu 
Jiabemus  ?  verum  «  fi  morbum  d$bet  espeUere 
iumendum  ett*  ac  per  venas  in  omne  corpusdif- 
fundendum  •  PocuJo  hpc  falutis  nos  primum 
inebriemur,  cariffimi  ?  Sr  viva?  atque  loquentes 
leges  fimus,  &  norma  qu^fiquaedam  acreguU, 
ad  quam  aliprum  ^ioncs  &  ftudU  4itigahtur  ; 
atque  itz  fibi  unufquifque  perfuadeat  ,  nihil  e 
ChriftUn*  reipublicae  cpmmpdo  ac  dignitate 
fucceflfurum  >  nifi  »  guantum  ln  fe  fit  >  ftu4iofe 
pr^ftitetitt 

14  cufandum  nohis  cum  antea  fuit »  tum  mul- 
to  eric  in  ppfterum  accurr^tius  «  £tenim  $  fi 
magiftrt  noftri  %  ac  Ulvatoris  e^emplo  faccre 
prtus  dehebamus:>  quam  docere  \  poftquam  do- 
cuimus,  quin  faciamus,  >  «juie  effe  poterit  e^cu-« 
fatio?  Quis  ferre  aps,  ac  p^ti  poterit ,  fi,  cum 
non  efle  furandum  4emooftravejrimu$  t-  ipfi  fa- 
rcmur,  fi,  cum  nqn  mcjechandumj  mqecHettiur  ? 
Saaftp?  a  fanfto  coacilip  s  inno<;entes  atque  in- 
tegros  ^b  integritatis  praeccptis.  Sr  innoccntige  ; 
firmos  tn  6d^  atque  cpnftantes  a  fi4ci  noftr*  fir-* 
mat*  4p£ldna„  4ifte4ere  maKime  convenit  \  Ac 
taUs  quidem  cstpeSani;  ooa  populi  noftri  >  ^ui 
xtoftrum  jam  4iu  re4itum  fuftinentes  ea  fe  ipfi 
ratione  <;onfpUbantur  %  fore  %  at  haac  tefoporis 
ufuram  majori  praefente  ftudjp  Urciremus.  *  Sed 
get  i4  a  vwhx  w  fp^ro*  patresfan^iffimisi  4i- 
Jigenter;  &  >.  quemadmadum  hoc  in  loco  fcci^ 
ftis,  ita  etiam  4omi  fatis  Peo  at<jue  homimhu$ 
facietU^ 

Notic  C  quod  hiijtta  t;etnpam  eft  )  Pco#  pri* 
mum  ipfi  maximo,  at^ue  tmmpttaU  «  maximas 
atque  immortales  gratias  8c  agamus*  5e  habea- 
intts,,  qui  Qpm  fecundum  pe<cata%  quae  fecimus, 
oequeiecuQdum  iniquitates  noftras  retribuit  no^ 
bis  :  fed  4iem  huac  l^tiflimum  ,  quem  videre 
mttltt  coacupivccttiu  %  nobis  noti  folum  viden- 
dum,  fed  etiam  celeliaadum  iocredibiUcumto* 
tius  Chrifttani  popuU  aflenfu  atque  approhgtio- 
ue,  fua  magna  oeaignitate  conceffit, 

Fto  dcinde  IV*.  fummo  riaftro  atque  optima 
ppQtifici  gtati*  perjpetit«  ae  fingulares  hahendas 
fu^t ;  qui ,  cum  pnmum  bcati  Petri  fedem  afcen- 
4it ,  uato  fynodttm  hanc  inftattrandi  defiderio 
exarfit,  utineofua^omnescuram  &  cogitationes 
dtfigeret  *  .Naacios  ftatim  yiros  probatiiBmos 
ad  indicendum  illis  natioaihus  atque  provinciis 
eoncijium  mifit  ,  pro  quorum  ia  piimis  falutc 
convocahatur  .  Hi  Aquilonis  partcs  prope  om- 


QAZZOHl     VfiNPTI     EP,  NA&       P^O 

A  &#$  peragjMfunt  9  rogarunt ,  ^bfecrarttnt  ,  ob- 
tcftati  funt  t  tuta  ©mnia  atque  amica  promife- 
runt  ?  atque  id  etiam  egerirot*  ut  h  Angliam 
trajicerpat »  i^egatos  poftmoditm  pietate  ac  4o~ 
ftrina  pr^ftantiffimos,  cum  intergfti  ille  fyno* 
do,  ut  mirum  itt  modum  cjjpi^bat,  nonpoifct, 
huc  mifit;  esc  quibus  duo^  (  qyorum  memorU 
in  benedifltonc  cft  )  ftatu^  4te*  tamerfi  nulj| 
fere  epifcopi  convenifteut,  ^fc  $$$  voluit »  Hi# 
atque  a44itus  eis  paulo  poft  tertius  ?  novem 
menfes  ,  atque  eo  amoliu^  ,  juftpm  ad  iyno* 
4um  jnftituendam  epilcoporum  numcrum  feoc 
in  Joco  tuhit  agentes  e^peftaveruot  :  ^rum  oihii 
aliud  ponttfc*  ipie  autageret,  autmpditaretur# 
quam  ut  patres  quamplurimi  ,  quam  optimt  , 
g  quam  primuu*  accederent  ^  &  Chrifttani  nomi^ 
nis  rcges  omnzs  ac  principes  fuos  hu<  pratorei 
mitterent;  ut  commuai  omaivm  voioatqqecon^ 
filio  commuais  h#c  caufa  gravtffima  'oaini-um 
atque  maxima  tra9:aretur  >  "Qut4  veio  poften 
omai  cura,  foIic{tu4ine ,  fompcibtispMtermtlit» 
quod  a4  concilii  bujus  amplitudinem  >  liberra* 
tem  &  commodum  pertinere  aliquo  modo  vide* 
returf  OfmguUrem  paftorisacpatrUttoftri  pU» 
tatem  ,  at^ue  prudentiam  O  !  fummam  ctUm 
ejuWeuafeUcitatem,  $ujm  audorirate,  atqueau* 
fpieits  |a^atum  hoc  diu  &  agitatum  cpnciHum 
conftitit,  8$  conquiefcit! 

Te  Faulum  III«tc  Julitiai,  mortuos  appeUo^ 
quam  diu  ,  quaatoque  ftudio  viderc,  quod  ao$ 
Q  videmu^,  esoptaftis»  qypt  in  eamremfumptus^ 
quot  Ubores  iniumpfiftis  f  Quamobrem  vere 
tiW  atque  ex  aainioi  Pie  Un^iftime  ac  beatif* 
fime  gratuUmur  ,  qtiod  tantam  tibi  Iastitiam» 
untam  tup  nomiai  Uu4em  ( i4  quo4  maximum 
4ivtn^  ia  te  benevoleatias  argumentum  eft )  do^ 
mim&  refervavit  5  quem  not  precibtts  otani- 
bus  ac  votis  fupplices  oramus  :  te  nobis  inco* 
lumem*  pro  eccUfiap  fuae  fanft*  commo4oatque 
ornameato,  &  quam  eitiifime  reddat,  Sf  quam 
diutiflime  confervetf 

Sereaiffimp  etiam  imperat^ri  gratias  agere  , 
&  gratulaii  jure  optimo  debetnus  .  IUe  poten^ 
tifiintorum  Cmarum  ,  qvi  propagandae  Chri* 
ftiaa«  religioais  miro  quo4am  defi4erio  flagra- 
£>  runti  aaimum,  pt  locum  referens,  «rbem  hanc; 
ab  omai  periculo  liberam  coafervavit  ,  &  no$ 
ttt  tut^m  tranquillamque  pacem  traheremus  * 
fua  vigilantia  perfecit;  magnamquenoftrts  ani* 
mi^  fecuritatem  af64ua  tr^um  fuorum  legato?» 
rum  fummorum  virorum  praefentia  ,  ac  prop^ 
.  pigaore  attttlit,  Illc  4f  poftris  his  rebusprofua 
cKimia  pictate  foltcttus  mirificjR  fuit  *  IUe  a  fe 
atque  a  nobi$  diflrenttentes  homines ,  ex  obfcu- 
rifnmis»  in  quibus  verfantut»  tencbrts,  eruere, 
atque  a4  fanSat  hujus  fynodi  clariffimam  lu^ 
cem  afpiciendam  adduccrc .  maximopcre  iabp- 
ravit^ 

Regnm  praeterea  Chrifttanorum  ac  principum 

in  concilio  boc  ampltffimis  fois  Iegationtbus  or* 

g  nando,  ac  fuos  veftr»  auSoritati  fafces  fubmit* 

tendoii  pta  maxime  voluntas  grata  nobismemo^ 

ria  profequenda  eft, 

Jam  vero  quis  eft,  illuftriffimi  Iegati  &car* 
dinales,  qui  fe  vpbis  debere  plurtmum  non  fa» 
teatur  ?  Vos  noiirarum  afttonum  duces  opti* 
mi  ,  ac  moderatores  extitiftis  *  Vos  ae  noftra 
aut  in  dicendo,  at  in  deccrnendo  Jibertas  vio* 
lari  aliqtta  e^  parte  vtderetur  ,  iacredibili  pa^ 
tieatia  ac  diJigcatia  curaftis ,  Vos  nulli  corpo» 
ris  hbori,  nuUi  animicoateationipeperiftis,  ut 
ad  optatum  rcs  exitum,  quo4aiiimuIti  veftri/i- 


miles 


«H* 


PRJO4TI0  ad  Pium  IV,  PoNt.  Ma& 


P4i 


smles  fruftra  tentaverunt»  ^uam  primnm  perdu-  A 
ccretur* 

In  quo  prsecipua®  quatndam  ac  propriam  las- 
titiam  habere  tu»  Morone  illuftriffime  atgueor- 
natiffime,  dcbes*  quicum  vigefimo  ab  hinc  an~. 
no  primum  praeclaro  huic  &dificio  lapidem  po« 
fueris,  extremam  nunc  manumpoftalios muitos 
jhuic  operi  archite&os  adhibitos  ,  feliciter,  pro 
fumma  tua  ac  propc  diviaa  fa^ientia ,  impo- 
nes  *  Fattum  hoc  tuum  egregium  ac#ngulare 
ornnium  fermone  perpetuo  celebrabxtlr  ,  ne* 
que  ulla  unquam  &t%s  de  tuis  hi$  laudibuscon- 
ticefcct* 

Quiddevobisdicam,  patres fan&iffimi ,  quam 
bene  de  Chriftiana  repubU*ca  veftris  hi$  praeftan- 
tiffimis  a&ionibus  metuiftis  ?  cjuanta  veftrum  B 
uniufcujufque  nominicommendatio,  quantaglo** 
ria  a  Chriftiano  populo  univerfotribuetur?  Vos 
verc  patres,  vere  paftbres  8c  agnofcent  omnes* 
&  pra:dtcabunt;  vobis  fuam  unnfquifque  vitam 
atque  falutem  acceptam  libentiffime  referet.  O 
diem  illam  popuiis  noftris  jucundiffimatn  atque 
laetiffimam,  in  qua  primum  revifcre  iilis  nos  , 
atque  ample&i  a  templi  domiai  xdificatione  re^ 
deuntes  contigerit. 

Sed  fac/  tu  domine  Deus  nofter,  ut  tam  exi- 
mife  de  nobis  opinioni  egregiisfa&is  refpondea- 
miis,  &  femen  hoc,  quod  in  agro  tuo  teminavi~ 
mus,  uberem  fruftum  afferat»  fluatque  uc  ro$,  C 
eloquium  ttjum  :  atque  ,  quod  fore  aliquando 
pollicitus  es,  fiat  temporibus  noftris,  ut  uuum 
fit  omnium  ovife»  &  unus  paftor,  atque  ispo~ 
tiffimum  Pius  IV.  iri  tui  nominis  gloriam  fenv 
pitetnatnv  Atnen» 


P  A  R  $    QJJl  NTA3 


COLLECTIONIS    LOVANIENSIS; 


D 


^B     TIUM    IV*   MEDICEM    TO^T. 

mtLximnm  in  librnm  \i%tn*ldi  Toli  cardinalis 

dc  concilioy  Vauti  Matmtii  jllii  F. 


$R  M  F  A  T  I  O* 


OrriME  confuluit  ecclefiae  fuae  Deus  $  at*. 
que  humano  generi  univcrfo*  cumintan- 
ta  rerum  omnium  perturbationc,  &  extremi  jam 
periculi  metu,  vicarium  te  fuum,  PielV.  intet 
homines  conftituit,  ut  omnibus  malis  prudentia 
tua  medcretur,  nofque  a  fummisdifficultatibus, 
vel  impendenti  potius  cxitio  ereptos  ,  ad  fum»  E 
mam  tranquillitatem,  &  optatam  ahteamagis» 
^uam  fperatam  felicitatem  traduceret  *  Itaque 
Bunc,  tuis  adduaiprxftantiffimis&confiliis,  & 
faftis,  maximc  vero  tua freti  juftitia ,  qu^tibipri^ 
tna,  &  antiquiffima  virtus  efr,  fuitqueinomni 
vita,  boni  viriexomnibusltaliaepartibus,  atque 
ctiam  ex  tranfalpinis  gentibus  multi  ad  Urbeni 
eonfluunt;  &,  quia  tuas  omnes  curas  eo  fpefta-. 
re  vident  ,  non  ut  anguftis  paucorum  annorum 
terminis  tuac.  frudus  beneficentiaie  definiantur  , 
fed  ut  ad  pofteros  quoque  pervcniat :  hicfibicer- 
tam  omninm  rerum,  ac  fortunarum  fuarum  fe~ 
4em  domiciliumque  conftituunt* 
Cmw#«  GcncruL  Tom.  XXXIII. 


Mequidem  Vcnetiis,  domeftico  patrisynei  re- 
ftituendae  antiquitatis inftituto ,  &h6neftefatis, 
&  comthode  viventem  ,  nihiique  minus  *  quam 
demmratione,  cogitantcm?  quippecum  abegre- 
giis  fepe  civitatibus,  atque  adco  a  fuperioribus 
pontificibus  femel  &iterum  optima  invitatus 
conditione  ,  nihif  tamen  unquam  novi  confiiii 
cepiflem  $  tui  pontificatus  fama  Romam  facile 
perdnsit.  Nam,  cum  ab  fummo  viro  Hierony* 
mo  Seripando,  cut  tui  fapientia,  debitum  jam 
pridemejusintegritati^atquedoflLdnse,  tncardi- 
nalium  collegiolocum  tribuit ,  Iiteras  accepiffem, 
in  quibuseratfcriptum,  cuperete,  iacros  omncs 
libros  ,  vel  hominum  incuria  ,  vel  improbitatc 
corruptos,  quamcmendatiffimospervulgari,  vel- 
leque  in  eo  opera  uti ,  &  induftria  mea  $  fpatit  ad 
d^liberandqm  nihil  fumpfi  ;  ftatimrefcripfi,  cum 
tua  voluntas  maximx  legis  vim  pro  fummatua 
non  modo  poteftate ,  ycrumetiamfapieatiaobti- 
nere  apud  omncs  dcbeat,  ita  meanimatum,  ita 
paratum  cfle,  tibi  ut  in  omnibus  rebus  libenter 
obiequerer,  fufciperem  t  quaecumque  velles ,  age- 
rem  /  &  praeftarem ,  quidquid  porfem .  Quo  qui- 
dem  tempore  notf  mihi  aut  ulla  novorumcom- 
modorum ,  quibus  tamen  ducuntur  multi  ,  eft 
injefta  cupiditas,  aut  honorum  fplendor  mcntis 
oculos  praftrinxit:  quamquamha^cipfa  cumula- 
te  &  expe&ari  a  tua  liberaUtate  pofle  ?  &  omnibus 
pwclare  agentibus  deferri  a  te  folere  intelligc- 
bam;  fed>  cumaudirem,  easaites,  quarum  fru- 
Gcm  immortalitas  eft,  Iongo  intervalloteponti- 
ficecolicceptasefie,  fuamreligioni,  acveriaepte- 
tati  dignitatem  rcftitui ,  oederc  virtutibus  vitiaV 
rationiamentiam,  libidinempudori,  vim  sequi- 
tati ;  haec  ego  fum  fecutus ,  haec  omnibus  &  com* 
gnodis,  &  honoribus  antepofui. 

Erat  pratterea  mihi  non  modo  Iaudabile  ,  8c 
honeftum  5  fed  illuftre  etiam  >  &  gloriofum  $  vo- 
cariaPioIV^pontificeadeam  curam,  ut  fanftif- 
limorumvirorum  fcriptis,  quibus  humano  gene- 
xi  fatutarris  do&rina  continetur  ,  cmendandts  , 
edendiiquc  praeeffem.  Quo  in  munere  fi  mihi , 
non  dico  magnos  Iaborese3tcipere(quisenimbo-. 
no  viro  iabor  eft  pro  tuenda  ecclefiie  dignitate » 
id  eft  pro  cotntmmi  falute ,  recufandus?  )  fedit 
vitam  ipfam  profunderc  opus  cffet,  egregie  me- 
cum  aSum  putarem .  Atqueegoilkmlane  incre- 
dibilem  capio  voluptatem,  qtiod,  cum  pwcla* 
rum  efle  nihil  conftet,  quin  idem  operofum,  & 
perdifEcilefit,  hactamcninre,  omniumpulcher- 
rima ,  ac  preftantiffima ,  plane  omnes  difficultates 
tua  tum  CKcellens  liberalitas,  tum  fingularis  fa- 
pientia  fnftulit.  Quisenimunquamtamlibenter 
pecuhias  collegit,  quam  tulibenter  effundis,  ut 
exeantoptimilibri,  alii  nondum  editi,  quorum 
documenta  rediffimam  ad  fontem  veritatis  viaui 
oftendunt;  alii  fic  emehdatt,  nequafuperfit  la* 
bes,  quaeimperitorumanimos  objcSa  falfe  do- 
drin*  fpecie,  poffitinficere?  Quoquidemantca 
malonimiumgraviter  laboravimus:  toinamiisre- 
mediis ,  quas  parantur  omhino  liceat  cohyalefcere . 
Quod  ita  facile  confequemtir ,  fi  raodo  is  qui-opti- 
marum,  8c  manmarumau&or,  perfeftorque  re- 
tum  eft ,  affuerit  Deus  *  Nam  nos  quidem  $  ut  Opi- 
busvaleamus,ut  acumine  mentisexcellamus,quam 
tamen  infirmi  fimus  ad  oomia,  nifi  praepotentis 
Dei ope fukiamur , quam planecxci ,  nifi ejttfdem 
lucc  regamur ,  multorum  turpiffimus  &  miferrimus 
exmisoftendit.  Quisporroaffuturum  effe  Deum 
dubitet,  fi  fanaiffitnam  illiusdodrinam,  quam 
praccptts  declaratam  plurmus,  fuo  demum  ipfe 
fuaeque  mortis  exemplo  comproba- 
Rr     %  vit 


ianguinc 


Hi 


Pr/EFATIO   AD   PlUM    IV,    PONT.    MaV, 


*44 


yit,  non  verbo  tantum  profitcbimur  ,   (e4  vit*  Aiuuno,  alrerovclibroitaoftendit,  «tinaliisun 


$tl*m,  8?  moribuse*primemu$t 

Hoc  tufcilicct,  Pie  poattfe* ,  illo  primumvi* 
difti  die»  quo  tc  iq  excelfa  iliafcdc,  favente  5? 
approbante  divlno  Spirity ,  omniumcardinalium 
fcntcatia  collocavu:  neque  vero  vj^ifti  folum, 
quod  tibt  fortafie  cum  mujtis  commune  efle  po^ 
tuit ,  fpdettam  »  in  quo  prppria  tflu  debetur  laus , 
nccuratc  praeftitifti.  Tu  enim  ipfc  tuatemperan- 
tia*  juftitia»  gravitatc,  cpnftantia  »  quales  cfle 
afios  oportet  cxemplum  dedifti  .  Inde  manavjt 
ftatimadpropiqquos,  &aflines  tuos  b$ne  viven- 
di  difciplinas  quorum  omniumincredibilisabfti- 
nentia,  humanitas,  pudorcivitatem  brevi  corrc- 
$it,  &  conformAvit  univerfam .  Ntfnc  ia  illam 
curam  tptusincumhis ,  utteliquaepartes  ecclefiae ,  B 
difcordia  labprantes,  omn*  a  teratione  fanentur, 
Serpit  enim  quotidie  longiustranlalpinum  illud 
fluthuQ*  a  quibnf^am  primQignoratum,  ahaliis 
poftea  negle#um  5  poftremo  a  nonnuilis  etiam 
vehemen^er  au<^un\*  Sed,  Mt  hoc  placuit  Deo, 
quo  volcnte ,  aut  faUcrn  permittente  geruntur  ea, 
quae  cu,r  ita  fiaot ,  -caufas  indagare  noftrum  non 
<rft;  ficeidemplacebit,  utimminatarnChriftiamaB 
reipublicae  dignjtatem  tuavirtus,  &fap$entia  in 
veterem  integritateut  >  fplendoretnque  reftituat  . 
Inftat  %  tc  indiclum,  S?  inftiuuum  jamgencralc 
Cpneilium:  <;uju$  ea  ratio,  cavis,  &  cqnfuetueio 
femper  fuit,  ut  x  fandtiffJmi  fpiritus  interventu, 
diffidcutesanimosnonconcordiafolum,  &  pace, 
vcrum  etiam  henevolcntia ,  ftudioqttc  conjunge-  C 
ret .  Hoc  tn  nos ,  Pie  IV*  remediu  fervabis ,  erran* 
temque  grcgem  disje£ium  varia  culpa,  tanquam 
paftor  optimus  ad  obedienuamrevocabis,  conti- 
oebifquc  in  officio,  &  obfervanria  erga  divinas 
Jegestumperpetuafanftitate  tua*  unde  haurumt 
pmncs  cxempla  omnium  virtutum,  tum  vero  iis 
Ctiam  edendis  in  hac  urbe  Iibris  *  quarum  le^ia 
jmaIa&&edtiofaseveIlitei  animis  hominum  opi^ 
«iones*  inferit  eas,  quae  fi  coluntur  pietate,  6$; 
beneficentu  >  uberrimos  ,  ^r  prstftantiilimos,  Sjr 
plane  falutares  fruftusierunt .. 

Atquc  hujusquidemtanti ,  actam  pradari  mu^ 
neris,  initium  unde  fumi  aptius  potuit».  quamab 
eo  libro*<ujus  argumcntum  &  cumrationeteni- 

porum,  &  ciim  tuis  confiliis  ac  ttudiis  optime  D  rcdomeftica,  fortunisexciufus  ampHffimis 
congruit?  Quid  cnim  tempora,  quid  ftatus  ec^ 
elcfiaeppfcit,  quidtuoptas»  curavcmagi$,quam 
concilium,  quodunicum,  Se  certiflimum  in  tam 
gravi  dtfcrimine,  tam  propinquacommuni  pcfte 
{upcvefle  rcmedium  videtur  ?  At  ia  hoc  libro, 
quem  tuo  juflu  primum  emittimus  ,  proxima 
aftenditur  ad  falutem  via,  fpes.  omnisincoufef^ 
fione  culpae»  in  vitas  acmorumemcndatione,  in 
fiirnma  demum  pontiflcis  auftQrttate  collocatur  . 
Quae;  cum  pcr  fc  maximafunt,  S^curandis  Chri- 
ftianae  reipublicae  vttlnerihusutiliflima:,  tumvero 
ponderisi  acccdit  plurimum  ah  e?cimia  fcriptorisK 
xnnoccntia,  doftrina»  dignitate* 

Qtiiscnimi.  quibusanimibonis,  quihus  indu- 


quam  diflcnfcrit :  aut  ita  fcripfit ,  ut  alitcr  viverct : 
autitavixit,  tit  intcjdumfibinonconftarct:  fc4 
omnia,  litcrisab illo prodita  fincuiia  exceptione 
femper  laudarunt,  hodieque  laudant  boni  &  fa^ 
pientes  viti,  quorum  dirccta  ad  vcritatcm  ipfam, 
idcft,  ad  anamDeigloriamfententia  ncc  obtrc- 
ftandi  ftudio»  aut  invidiallectttiTr,  necmalevo- 
Icntia,  aut  ambitioncmutatur,  Vit«  vcro  totius 
inftituta,  &  cxccHcntcm  in  omni  aftionc*  omni- 
quc  fortuna  pietatcm,  utiqam>  quam  ficilcno» 
verunt,  tam  libcnter  imitarentur  mnJti*  Opcs, 
honorcs ,  clientclas ,  regum  maximprum  gratiam , 
&bencvoIentiamquiaflcquuntur,  proximc  adfe? 
licitatem  putantur  acccderc, 

At  ilJc >  h«c  omnia  apud  Hcrmcum ,  Britannia^ 
rcgcm ,  & jurc  prppinquitatis ,  ^r multp  ctiam  ma- 
gis  fua  virtute  cum  poilideret»  ultrocoqtcmpfitj 
ne  turpiflimas  rcgis  aCtioncs  ,  ^r  adtfcrfantem 
Chrifti  vicario  fententiam  prpbare  t  aut  ctiam 
adjuvarecogeretnri  Pataviidiu  visit  tquamquam 
erat  habitu  uaturicpropc  diviao,  liberalibus  ta^ 
mcn  diiciplinis  vehemcnterdeditus:  8?,  cumclo^ 
queatia?»  atquc  philofophia?  pari  ftudio  flagr^-. 
verit,  in  utra  tamcnmagisenitncriti  nonfacile 
^ftexiftimarc.IHudcerteconftat^  qui  vel  mcliora, 
vel  Qrnatiara  fcriberet  >  hac  hominum  mcmoria 
cKtitiflc  neminem .  Quamquam  id  cipropofitum 
fuit»  co  direxit  cogitationes  omnps ,  atquc  cu^ 
ras,  ut  philofophia;  fcicntMm  non  tam  fcriptis, 
quamvitaoftcnderct*  Itaqucmajor»  atqucexccU 
fior  Patavii  in  tequi  ,  dc  humili  fortuna  fuit^ 
quamcuminrcgnoomnibuscoptisa,  &  iprtus  ma^ 
ximc  regis  gratia  florcret .  Hic,  hicnimirumvc- 
rus  eft  ,  ac  praeftantiflimus  optimorum  ftudio-* 
riim  fruftus  9  fi  quis  a  fc  ipfo  pcndcat  %  fi  tempo-» 
rum  viciflttudiocs  non  cxtimefcat  9  fi  adverfus 
hominum  iniquitates  ,  fprtuna^quc  injurias  ra* 
tione  ,  §?  virtutc  pugnet  ,  quam  in  Po!o  con- 
ihntiam  ,  6t  fapientiam  fuiife  ,  quis  ignorat  ? 
Mctuendae  erantaregepotentiflimo  inlidise5  mc- 
tuenda  vis  ,  proptcrca  quod  fufccpta  ccclcfias 
cattfa»  luculentoillo  depontificis  au£toritatc  U* 
bro ,  fuiceptum  fimul  a  fe  graviflimum  ejus  odium 
intelli^ebat..  Deferehatur  etiamquotidie  magis  % 

mo  tamen  eum  deje^o  ,  aot  demiffo  fenlit  eifc 
animo,  ncmo  vidit  unquam  triftiorc  vultu  .  In 
iermonibus,  inconfuetudinc,  inconvidu, into* 
ta  dcuique  vhx  rationc  tranquiUitatem  mcntis^ 
quamhabucratantca,  pcrpetuoretinuit,  Necde- 
fuerc,  quae  unquam  fpcraverat,  ac  ne  cogitave^ 
rat  quidem ,  tantis  debita  virtutibus  pr^mia  *  Nam 
cum  ita  viveret»  utinuno  Dco  omnia  poncret, 
cetcra »  quae  mortalcs  admirautur ,  infirma ,  eadu-« 
ca  j  inaniaducerct  $  cumque  in  illa  Patavini  gym^ 
nafii  cclcbritatc,  domefticis  otii  fui  finibus  con» 
tentus,  paucorumadmodum  confuctudinc  =uterc- 
tur :  brcvi  tamen , ut  fibi  viam  facilc  virtus  apevit , 
ita  manavit  fama  dc  admirabiliejusprudentia^ 


ftriaejingcntiqucornamenti&abuudaverit,  qut  de^  E  tempcrantia ,  doSrina,  ut  ad  aures  Patili  HI,pon 

nique  virx  quantufquc  fucrit  Reginaldus  Polus,        '-**-  !"  *      ^ 

aut  ignorat ,  aut ,  fi  quam  modo  tantarum  laudum 

partem  hahct  cognitam ,  non  carum  memoria ,  ^ 

defiderio    vehemcntcr    commovetur   ?    poteftne 

quifquam  tam  inops  a  judicip ,  tam  avcrfus  ab  liu^ 

manitatc,  tam  plane  ferus  efle,  ac  ferreus,  qui 

non  intiniiseum  fenfibusdilexerit,  cujus  non  modo 

in  ftudiis»  ia  moribus ,  in  fermonibus,  fed  in  ipfo 

planeafpeftu  omnis  probitas,  omnis  luccret  bu- 

manitas  ?  Dc  religione  vcro,  deque  Chriftjani  ho- 

minisofficio  quid  fenferit,  &judicarit^  aon  aut 


tificismaximipervenent.  Qui  cum  eflet  eamen* 
tc  praeditus,  ut  nemo  unquam  magis  de  ornanda 
egrcgiis  cardinalibus  eccfefia  cogitavcrit,  eo  ju- 
dicio,  ur  nemoindeteft^erraveiit  minus;  com- 
motus  multorum  non  dubio  fetmonc,  Reginal* 
dum  Polum  ,  dilciplinas  Chriftianae  renovandae 
caufa,  cum  pracrftantibus  aliquot  yiris  adUrbem 
accivitj  eumquepaulopoft ,  nonpetentem,  non 
optantcm,  piope  etiam  recufantem,  cardinalem 
creavit*  In  Iiac  dignitate,  cum  alios  antca,  fg 
ipfumvicitomaigenerc  laudis.  Omitto  fingul^* 

rem 


#4* 


PR£* ATIO   AD  PlUM   IV.    PONT.    Ma\% 


946 


rem  illam ,  cui  par  oratio  reperiri  nulla  potcil^  itt  £ 
caedematrisaccrbiffima  fortitudinem>  atgue  coa- 
ftantiam .  Unicom  illi  coatra  oranes  injunas ,  om- 
nefquecalamitatcsconfcicntiapracftdium  fuit:  & 
in  advcrfis  rcbus  jam  antca  didicerat  cffc  fortis* 
Gravitatem  eximiam  »  pari  comitatc  conditam 
manfuetudinem  »  prudentiam  »  bcnignitatcm  in. 
fublevanda  miferoruminopianonattingo.  Com- 
muniafunt  haec»  inquibus  tamen  praecipua  qua- 
damlaudePoIusexcelluit. 

Vcnio  ad  ii »  quod  a  cardinulis  perfona  propric 
poftulatur  *  Nam  ubi  primum  facerdotio  eft  orna- 
tusampltffimo»  nonille  mentem>  utmulti>  cum 
fortunamutavitj  nonfericamveftem>  nonargen- 
team  fupelle&ilem  »  non  denique  illuftrem  ali- 
quam»  autopimamprovinciae  praefc&uram  appc-  B 
tivit;  fcd  contcmpta  prorfus  rcrum  humanarum 
fpecie »  divina  ftudia »  qu«  antea  non  levitcr  atti- 
gctat »  toto  peftorc  comptexus  »  dc  tucnda  pontifi- 
cii  jurismajeftate»  deaugendaintcrhomines  Dei 
gloria  $  dc  illuftranda  ventate  dies  nofiefque  cogi- 
tare  ccepit  *  Quantum  £nim  in  ea  philofophia >  qui 
;t  fenfibu$  ducitur>  ertoris  infit  atque  obfcurita- 
tis,  cum  antca  non  ignoraflet  ,  tumvero  totus  ad 
eam  philofophiam  tradu&us ,  quae  cceleftium  bo- 
norum  cognitionem  parit ,  clalriffimc  perfpexit . 
Jam  illam  >  quae  colligitur  ex  rhetorum  pr#ceptis , 
cloquentiam,  inquapraeterceteros  antea  florue- 
rat,  neglexitpenitus,  inanemqueduxit,  cumfa- 
crorum  librorum  voces >  non  aurium  voluptati 
fervicntes,  fedadintimas  animorum  partes,  in-  C 
crcdibili  quadam  fuavitate  penctrantes  >  exaudivit 
attentiusvNec  veroquicquam  habuit  antiquius, 
quam  ut  a  fan&iffimis  ecclefiae  legibusdifceden- 
tes  »  quoquomodo  ad  fanitatem  redirent  :  cum 
iplemultoscohortationefua»  confilio»  do&rina> 
nonnullos  etiam  lenitatc quadam  ad meliora  con- 
filia  convcrteret .  Incidit  tempus »  cum  de  fuflicien- 
dopoftobitum  Pauli  Ill.pontifice  habenda  car- 
dinalibus  deliberatio  cffet:  affuit  Polusitafeda* 
to  animo  >  ita  cupiditatis  &  ambitionis  expers  » 
ut  majore  collegii  parte  pontificatumad  euinde- 
ferente  >  non  ftatim  affenferit  ,   differendamque 
rem  tantam  in  poftcrum  diem  cenfuerit  %   forc 
cnim  ,  fi  probaret  Deus ,  cumdem  poft  aliquot  ho 


plinam ,  rationcjnquc fufciperent ,cttmecclefia > fi 
faiviefievellent»  ingratiamrcdircnts  unum  efle 
Rumx,  poteftate  fumma  >  Chrifti  vicarium,  i« 
qttocreandocommotaeSpiritu  fanfto  cardinalium 
mentes,  cx  vctere  multorum  faeculorum  inftitu- 
to,  traditap^rmanusconfuctudine  confentircnt : 
qusecumqueiliefanciretin  tcrris,  ca  firma&rata 
in  ccelo  cffe;  cetera  communi  ialuti  vchementcr 
adverfari>hominumfeditioforum>  vcl  fat;anaepo- 
tiusipfiusinventa,  ut  gcnus  humanum  fi  poffit> 
univcrfum  perdat  >  fuaequc  focios  habeat  pluri- 
mos  infelicitatis  &  culpse. 

Manfit  in  officio  &  fidc ,  quamdiu  Polus  & 
regina  vixerunt ,  Britannicanatio,  utriufquein* 
«ocentia  &  fanftitate  >  alterius  etiam  iermonibus , 
prscceptifquc  commota  .  Poftca  cum  utrumquo 
Deus,  cujusabditaconiilia  nonaffequitur  huma- 
na  mens ,  ad  cceleftis  vitae  pr^mia  vocaflet ,  Iapfa 
cftiterum,  &conciditi!Ia  gens,  deftituta  confi- 
liis,  quibusanteanitebatur;  jamqueadfinitimas 
nationes  pervafit  hgec  peftis  >  &  dira  contagio  >  nec 
videreturpofle  confiftere,  nifi  tua,  Pie  IV.pon- 
tifex    maxime   fapientia   fingularis  occurrcret  > 
Tridenti  indido  concilio»  Romae  omnibusrebus 
ad  rationem ,  aequitatcmque  rcvocatis .  Quod  vcro 
ctiameorumfcripta,  quosinbeatorum  numcrum 
jare  olim  ecclefia  retulit ,  integra ,  deletis  omnibus 
macalis,  pervulgarijubes,  quodexcellentemno* 
bis  Reginaldi  Poli  ,amiffa  ejus  v6ce>dodrinam  rc-» 
ftituis :  mirum  cft  >  quam  vehementcr  adjuvcs  com- 
munemcaufam,  quantum  fe  tibi  pro  ifta  mente, 
ifta^ue  cura>  omnes  homines  debcre  fateantur  , 
quantam  ab  ipfo  Deo>  qui  tibinoftramfalutem 
commiftt,  gratiam&  benevolentiam  ineas.  Haec 
funt  illamerita,  quibus  hominumvita,  breviffi- 
mis  circumfcripta  finibus  >  ad  infinitam  mcmo- 
tiam  propagatur;  haccillanunquamfatislaudata 
veterum  pontificuminftituta,  quibus  hancnobis 
ecciefiam  tam  praeclarc  fundatam  ,  cxftru£tamque 
reliquerunt  >  quae  utinam  >  ficuti  propria  tua  funt  > 
ita  perpetua  efle  poffent,  nemo  enim  dubitat> 
quin ,  optare  tibi  pcrpetuam  vitam  >  idern  fit  opta~ 
rc  nobis  perpetuam  felicitatem  ,   ncc  vcro  cui~ 
quam  bono  viro  tanti  cft  hujufce  lucis  ufura,  quia 
defuadetraftumali^uid  vita  libenter,  fi  poffit, 


ras  cardinalium  confenfum;  fin  minus,  omnino  D  i^  tuam  conferat:  fed  quoniam  hac  Icge  hucom 


fibi,  quod  Deo  difpliceret,  placere  nihil  poffe. 
Scripfit  etiam  in  eo  conclavi  praeclara  quacdam  de 
officio  pontificis:  quxcum  aliisejuslibris,  quos 
JoannesMoronus,  cardfnalis,  obfummaergafe* 
dem  apoftolicam  meritsi,  perpctuamqucvitac  in-% 
nocentiam  clariffimus>  accurate  fervavit >  prope- 
diem  in  lucem  profercntur,  quibus  in.Iibriscum 
fpirare  adhuc  mens  illa  divini  hominis  &vigere 
videatur,  afficimur  non  tam  prstceptis  atque  do- 
ftrina »  quam  recordatione  tantarum  yirtutum , 
quas  in  illo  vidimus,  Vitaeclaufulafuit,  inqua 
oftendit  lumen  animi  >  ingeniique  fui ,  Britannica 
Jegatio  *  Nam  cum  in  illa^iniula  pcr  aAnos  multos, 
duorumregum  imperio,  Henrici  primum  ,  dein- 
de  Odoardi  ejus  filii  >  legitimus  Dei  cultus ,  inter- 
miffis  optimis  ritibus,  obfoleviffet:  tumquein- 
teritus  Odoardi,  fuccedente  q,us  forore  Maria, 
fpem  aliquam  revocandac  pietatis&religionisat- 
tuliffet  9  vifa  eft  unius  maxime  Poli  fapientia 
reftam  errantibus  viam  monftrare  poffe,  adjun- 
da  praefertim  auftoritate  tanta,  quantamnecfi- 
ttc  virtute  dignitas  ulla  pareret,  nec  fine  digni- 
tatc  virtus .  In  ea  legatione  optimos  reginae  fenfus 
confirmavit :  principibusviris,  &multitudini  ^er* 
fuafit »  ut  novam  hasrefim  >  Hendci  nefaria  Iibidi- 
pcinduftatm»  abjicerent>  vetercmfacrorumdifci* 
QQncih  CcncraL  Tom.  XXXIII. 


E 


nes  ingredimur»  ut  aliquando  difcedamus,  nec 
Iicet  nobis  in  te  uno  fingularcm  conditionem  pro 
tua  fingulari  beneficentia  poftulare  :  faltem  ut 
quamdititiflimetepr*fente  pcrfruamur,  &  peti- 
mus  a  Deo  fupplices  &  futurum  profummacjus 
crga  nos  clemcntia  confidimus  ,  Magna  cnim 
funt»  quae  jam  inchoafti;  rnajora  tamen  >  qua: 
mentedefignas:  nihil  vulgarecogitas,  nihilhu- 
mile,  nihil  anguftum:  metiris omnia  tua  dignitate 
potius>  quam  communibus  exemplis>  praeclare» 
non  enim  pontificiae  iaudcs  in  mediocritate  ver- 
fantur  :  nec  decet  ,  qui  poteftate  ,  &  honore 
cundishominibusantccellat,  eumab  ullo  homi* 
ne  rcfte  agendi  cupiditate,  ftudioque  fuperari . 

In  te  Igitur,  pontifei  maxime,  primumtuen- 
dae,  atque  amplificandae  rcligionis ,  dcniquc  qus 
otiiconfervandi,  cujusauftor&cuftos  antea  mi« 
fti,  fita  fpes  omnis  cft:  a  te  honefta  ftudia,  a  te  libe- 
rales  difciplinae ,  a  tc  ipfa  virtus  ornamenta  fua  re- 
pctit « Tu ,  quod  facis  >  &  fedfti  egrcgie ,  perpetuo 
f  acies,  ut  omnes  gentes  diuturna  pacc,  jufbitia»  pie- 
tatefoveas,  urbem  Romanam  operibus  magnifi- 
centiffimis  >  &  cum  ipfa  antiquitate  comparandis , 
cxornes  ,  civitatcm  ,  tui  ftudiofiffimam  fuperio- 
xumtemporumcalamitatibus  affli&am,  perpctua 
bcnignitate*recrces ;  denique  tollas  aliquando  C3? 

Rr    5  impc- 


#47        Rf  s  ?  N  A  idi     Po 

imperitarutn  animis  dubitationem  illam  ,  qu# 
Jaudabilia  multorum  ftudia  remoratur  ,  utrum  res 
jnaximas  fortuna  poflk  fine  virtutc  perficerc,  an 
virtus  y  qup  contendat  finc  fortuna  pervenire  ♦ 
De  quo  quid  fentires  fpfe,  oftendit  jam  pridem 
tuac  vif&  ratio :  nunc,  utomnesidcmfentiant,fa- 
cilc  unus  prsaftarc  potcs ,  reftituta  iis  artibus  dignU 
tatc,  quxtctalem,  tantumquefeccrtmt ,  utqua- 
|cs  ipfa? ,  quanta&que  effent  >  opc  tua  ftudioquc  oni* 
acs  mortales  intelligerent « 


^EFE^Em^tSSIMIS    E  T    ULUSTI{1SS, 
.   Jodnni  Mtrid  cardhidli  de  mtmte  ^  <7*  M&rceitQ  far- 

dimli  fan&ttrncis ,  Tridentini  concilii  tegatis ,  J^p- 

gimldm  Tstes  cardimiis .  5*,  T*.  £> 


L    I 


»R     CONCtLiO 


B 


c 


U  M 


ncgotu 


ipfius 


gravnas, 


&magnitudoj 


cojusmihi  voblfcumoauseft  commune,  me 
crcbro  admoneret  ,  ut  accuratius  de  eo  cogita- 
JTetnji  &quofirmius  in  menie  inhsererem  cogita- 
ta ,  ca  literis  mandarem :  tum  vero  ^onj^nftionis 
noftr&  rattSoineadcmJcgationi^muocre»  utnihii 
vosrin  ciufa  fomi^uni  ,  quod  quoquo  modo  ad 
cjtts  explicationem  pcrtinerct  ,  caslarcm  ,  verum 
omnia  ^vobifcum  cpmmuniearcm  ,  facilc  mc  ad- 
duxit*  Itaque  cum  in  urbe  primum,  ubimepoft 
difceffium.  vcftrum  fummi  pontificis  benignitas 
menfcmititcgrumretinuit,  quod  rationsbus  mets 
Ita  canducerc  arbitrahatur*  vacatione  ab  omni-  q 
.feu-s.  publirfs  muneribus  utens  ,  mc  totum  huic 
cogitationi  dediftem  ,  plum autem  in  mcntcm 
vcmrent  magqa  animadverfione  digna  ,  8z  co- 
gnitu  pctneceflfaria ,  ea  quidem  omnia ,  quafi  ia 
capita  qtiaedam  collcSa  ,  &  pcr  quagftiones  di- 
iftincta.,  ad  vos  mittere  ftatui ,  non  quidem  ut  opua 
$meperfe£hun,  intanta  pr#{ertim  re,  habcrctis 
(  h^c,enjmautt^mporis,brcvitaspaticbatur ,  aitt* 
ctiam  ii  pius  .fpatii  eflem  ^na^us  ,  tamen  ,  opus. 
ipfum  aggrediens,  cutn  mihi  confcius  cOcm.  te- 
nris  measJn  talt  caufa,  fcribcndi  facultam  ,  id 
unquam  mc  prarftaturum  fperarc  aufus  fuiifcm) 
verum>  ut  tcftimonium  mcae  voluatatis  hahcre% 
tis,  cupi<?nte$quidem  maximc  fanfti  domini  no- 
ftri ,  qui  me  vobis  duobus  i  prceftantibus  doftrina  D 
&  picratc.vim  ,  licct  indignum  %  coIJcgam  -t4- 
mcndcdit,  intamprseclaraeaufapromeafaculta-» 
te,  quaUfcumque.eafit,  infcrvirc.  HoC  fanepo- 
tiflimUm  in  iis,  quaenuncadvosmuto*  fcnbcn«. 
di$  fpefiUvu 

Ncc  vero,  quin  ea  vohis  locuplctiffimum  hum 
|usrcitcftimoniumdatiirafint,  duhito,  inquibusi 
ipfum  conatum  mcum  yidchitisi,  opus  vero  ta,- 
le,  qualc  in  omnibusm^joribusae?dificiisarchite-« 
ftorumctfciolct^  camalbrumjudicio,  a  quibu$ 
illorum  ars  requiritur,  fatisfacercftudent.  For» 
mam  cnim  totius  futuri  jaedificii  primumdefcri-, 
bunt:  quod  Une  rion  opus,  fcd  adumbratiopo- 
tius  operis  appclUtur^  Cicefc  autcm  ipfenonar-* 
chitcftus  Ctm%  ntc  vero  digftus  ,  qui  vet  lapidcs  £ 
fcram  ad  tam  magnificam  fabdcam  %  qualcm  nunc 
|n  mima  h^bet  fummustcmplifaccraosinftaura* 
re,  tamcn  vocatus  ad  concilium,  inquode  ma-^ 
gnificentiffimi  tcmpli  inft^uratione  dcHbcratur 
(  huc  enim  me  una  vobifcum,  vocatipfumlega- 
ticnis  munus  )  hac  quidcm  in  partc  architettosi 
tcmplorum  imitari  ftudui*  ut  formamipfampri- 
i^aum  qu^ft  atramcnt0  delincat^m  in  mcdium 
^fferrcm»  judicio  veftra  fuhjicicndam . 

Ncc  tamen  in  his,  qui  ad  yosmitto,  eofum 
^rogrcffus!  ut.tam-  augufti tcmplitotamformam 


gnte  oculosponcrcm:  verum*  fi  vel  vcftibulum 
ipfum  verbis  adtimbraro,  fatis  quidcm  magnum 
£ru£|um  ex  hoc  mcolaboretulcro^  hocveroqu^ 
1$  fit^quod  ipfe  fcntiam ,  cx  iisiqu*  fcripfi ,  ut 
fpero,  facileintelligetis.Gcnusautemfcribendi, 
quod  m  percunaando  &  rcfpondcndo,  cft  pofi- 
tumi  idcolibcntiusfumfecutus,  quod&ad  brc- 
vitatcm  efict  aptius,  cui  imprimisftudcbam,  ^ 
quod  idem  cum  judicaqdi  de  omnibus^  tum  vc- 
ro  admonendi,  5rcorrIgendimajorem,  &  mzgU 
expeditam  facultatem  vobis  datunimarbitrarer, 
(^tiod  ut  faciatis,  in  primjsa veftra.pictate,  ac 
dG&rina&.poftuId,  &  e^fpefto,,Ac,  nc  diutius 
vos  morcr,  primaeritquaeftioilla,  qUflRadpfficii 
noftri  in  tam  amplomuncre,,  quod  tiobisincon- 
ciliogenerali ,  ut  Romani  pontifidk,  &:  fcdis  app- 
ftolicae  legatisj  imponitur  ,  CKplicationcm  per- 
%imt*  Sic  ergo  pjfimum  quasritur* 


^U  M  ST  10    V  H?  14,4, 


Outndm  funt  legdtornm  l^wntpmtifiriS)  &  ft« 
4k  tftftQiic*  m  tomiUis  gegeral&m  fames  ? 


RESPQ  NSIO, 


P&  I  uv  m  quidcm  ,  ut  gencratim  dicamus  » 
quas  omnibns  legatis  funt  communcs ,  aqup* 
cumque,  &  ad  quoicumquc  mittaatnr,,  ncmpe* 
ut  optima  fide  cxponantj,  qase,  in  mandatisha- 
bent  ad  cofs,  ad  quos  mirtuntur;  praetterea*  nt, 
quaepftagcndafunt,  parifide»  ac diligcntia  pcr- 
fcquantur ,  Quia  vero  lcgati  Romani  pqntificis  ad 
concilium  gcnerale  hoc  in  primis  mandatisfha- 
)?cnt%  utiliiuspcrfanam  in  conciliogerant,  hoc 
primumcrit  eQriimofficii,  &muacri£,  pr^ftare, 
nihilutindignumillapcrfonavcl  dicsint,  vclia- 
ciant;  dcindcj  utomniadignatamvirrhtsA  quam 
faftis,  qu^tum  inipfiserit,  agant.  Sicquidcm- 
gcneratim  ad  propofitam  quarftionem  rcfpondc^ 
ripotcft:  quaeutdifttoaius,  &eKpiicatms;intcI- 
}igantur>  primumexplicariapartct^qu^nam fint 
Romani  pontificisinconciliispartcs,  &q«am  U 
perfonamgerat^  Dcin^e,  cumii,  qui  a  Romano 
pontifice  ad  concilium  mittuntur  ,  non  tantum 
iUiua  Icgati  dic^ntur^  verum  etiamicdis  apofto- 
licae*  fecuadp  ioco  eritdcclarandum,  quatnvim 
habcat  adjunftum  nomcn  fcdis  apoftolicas  ,  num 
quid  addat  ad  officium  legatomm  Romani  pon-, 
tificis,  vel  quamodofchahcatr  Tertioloco,  %\i 
rcfte  omniaa  quaead  hanc  quaeftioncm  esplican- 
dam  pcrtincnt,  intelligantur,  cumipfi  Icgatiad 
concilium  geher$Ic  mittantur  ,  diccndum  crit  , 
quodnam  fit  hoc  concilium  quodgeneralcappe!- 
lamus^,  cx  quo  hominum  gcacre  conft^t,  quam 
matcriam  flihjc^am  habeat  %  quem  deniquc  fco- 
pum,  qucm  fincmfibi  praponeredchcant  ii,  qui 
in  cjufmodi  conciliisamaoritatcvcIpr«funt,  vcl 
intcrfuntt  Atquc  bm  quidem,  qua&*tiltima  Io- 
co  a  mc  funt  prapofita,  utfuoordine  amnia  dU 
ftindius  traaentur,  primo  qu^rcnda  vidcntur^ 
atquc  examinanda. 


&y&-' 


E: 


£4#  R  E   0  I    N   A   L   D   X      P   0 

QUMSTJO    SHCUTtiD^, 

£jt  f  *  0  g*»er*  hominum  tonfi&tum  tft  tmMum , 
^  W  mc0ut  pnttMt  f 

RES  PON  S  J  0* 

X  eo  quldcm ,  quod  in  unius  fidei  in  Jefum 

m ,  Chriftum,  filium  Deivivi,  coafenftuncoit» 

Hoe  veto illad  gsous  hocninutn  eft ,  quod  neque  £% 
nationc,  nequcexlingudco^nofci,  aut  nomiriari 
poteft ,  ut-potc  quod  nullum  dcfinitum  locum ,  nul- 
latn  cettam  linguam  hab$at.  Su-nt  enim  ex  omni 
aatione  *  «  omni  Iingua  ,.  atqae  cx  omni  Ioco  con- 
greg&ti  in  unam  fidem ,  omnefque  fimul  populus 
D$*vd£auw,  quos  ipfeChriftus  uoonomine  ec- 
elefiamappellat,  cumei,  ^uiprimusprofefluscft 
hancfidem,  acprimusfuit,  qui  confitereturcum 
cffe  Chriftum  filium  Dci  vivi ,  disit: :  Ego  dico  tihi  > 
jtitfthaS»  tvtsTctruS)  &* fufethtncfitttm  tiificAboecclefitm 
mtm*  Quiergo  fu^cr  hmc  pctram  fidei,  quam 
Petrus,  tanquam  prtma  pctra  infund&meoto  pofi- 
ta ,  eft  profeffus ,  funt  fundati ,  hos  ecclefiam  fuam 
Chriftushoctocoappellat,  cujus  parces  ut  unius 
corporis  membra  dicuntur  ,  quicumque  camdem  fi- 
dcm  profitcntcs ,  eorumdem  facramcntorum  com- 
munione  funt  coUig&ti ,  Convcntus  igitur  hujus 
gen^mhominumeorifultandi  caufa  fa&us  ,de  iis , 
qu&adomntum&fingulorum  falutem,  &  ftatum 
caram  Dco,  &  hominibus  pertinent,  concilium 
generalc,  ut  morc  loquendi  eeclefix  ut^mur,  ap~ 
pellatur» 

QUMSTIQ   TE^Tt.4* 

tytm  fatis  tfl ,  Ht  quis  fit  fats  hujm  mUfi* ,  wl 
toncilji  ,  $md  fiit  in  ftfum  Chrifinm  ,  filmm  &ti 
wiwi  tft  congrtgdtum  ,  fi  ta,  fidt  fit  fraditus  ,  jna 
jteditnt;  w*$num  fuijp  ftofhttm  Jtfnm  ? 

R  E  S  P  O  N  S  I  O, 

Mi  n  i  m  k  quidem  fatis .  Ut  enim ,  qui  Deum 
blafphemantcs  ,  Chriftum  feduaorem  dU 
cunt ,  quod  faciunt Jud«i ,  a  fociecatc  hajus  ecclc-» 
£m  CKcIuduntur ;  fic  eciam,  qui  Chriftum  virum,vel 
prophetam  magnum,  codfitcntur ,  at  nonDcum,  in 
fandamento  hujus  ecclefiae  hserere  non  poffunt,  quaJ 
norlicft  fandata  fupcr  arcnam .  Ita  verocffct ,  fi  fu- 
per  fidcm  in  Chriftum  dumtaxat  hominem ,  quatti- 
\i$  fanftum,  fundataeffet,  fed  fuper  firmam  pe- 
trarn ,  id  eft  >  fupcr  fidem  in  Chriftum  Deum,  3c  ho- 
ininem ,  cujus  fundamentnm  dcficcre  non  poteft . 
Hoc  quia  non  credunt  Turcac ,  qui  tantummodo 
prophctam  magnum  Chriftum  fuiffe  confitentur, 
idco  a  fundamcnto  cxcideriint ,  in  quo  foli  illi  funt 
fundati ,  qui  inJefumChriftum ,  Deum ,  8t  homi* 
nem  credunt.  Et  qui  ita  crcdunt,  parsccclcfise, 
Sc  iflius  membfa  dicipoflfunt»  £x  hocautcmau- 
incrofunt,  quicorpusipfumcbncilucfEciuntt 

OpMSTio  stya^T^i. 


n    15  i    ooirflrtio. 


950 


COfl- 


lfr{Hm  omnts ,  quidi  totfus  tccltfi*  ftrtintnt ; 
tilii  pntrdii  mtmht* ,  wl  f  4ttts  mmt  ? 

RESPONSIO, 


MIkime  idquidcm:  ad  corpus  enim  eccle* 
fiae  pcrtixicnt  omnes,  &  finguli,  quotquoc 
inunafidc  injcfum  Chriftum  fiiiumDei  confcn- 
tiunt  t  Hi  vero ,  quia  numcro  fic  crcverunt ,  ut  tan- 
quatnarcna,  quaecftinlitore  maris,  cuieos  fcri- 
pturacompararcfolet,  dicipoffmtji  nec  coavcni- 


A  %c  quidcm  >n  unum  locu^ri ,  ncc  vocari  propter 
multitudinempoffnnt>  Utrumquc  autem  utfiat, 
Concilium  gencrale  cftneccffarium^  &  ut  vocen- 
tur,  qui  in  co  fentestias  funt  diSuri,  &  ut  ad  ^y* 
ccrtum  locum  voccntur  3  ob  idque  vocentur,  ut  ^l^  * 
confilia  confcrant ,  &  fententias  dicant  de  iis>quae 
ad  totius  populi  Dei  ,  &  fin^ulorum  falntemia 
ccckfia  pertinent ,  Quod  fane  m  tam  infiaita  mul- 
tttudinc  ncc  fieri  potcft  r  nccdebet , 

QVMSTI0   QU12{T^£. 

,%4n%  fi  omnU  inconciliis  ddutiltiMtmtccUfia  rt- 

ftr&ntw  ,  %m  con/iattx  univttfv  popnlo  Dei ,  nutla 

erunt  iffins  fofulifarttf  $n  dccctncndo  ,  in  ftohi&eh' 

Q   do%  *vtl  jubcndQ  ^,  f»4  iffins  emfa  in  dtlihtmtk* 

ntm  vocantur* 

R  ESPO  NSIO. 

Nw  1 1  a  fane .  Nec  cnim  ftatus  ecclcfi»  eft  fta- 
tus  popularis ,  in  quo  populi  fuftragiis,  qu« 
adrcmpopuli  pertinent,  veljubedtur,  vcl  vetan- 
tur,  (^uamquamnomenipfumeccIcfiaB  id  vidctur 
fignificare:  quafi  diccrcs,  concionem  ,  vel  cbn- 
ventumpopuli.  Sicenim  apud  Graecos,  quorum 
linguacpropriumcft  hoc  vcrbum,  fuos  iilos  con- 
ventu^ioiiscivitatibus,  inquibus  jus  imperandi 
pencs  populum  fuit,  ecclefias  appellatas  Icgimus ; 
At  fpiritusDciinfcripturisIoqucns  cumpopulum 

C  Pciecclcfiamappenat,  nonhocnominedeitgnat,  uu^r^ 
quafi  concioncmpopuli,  quijushabet  imperandi  t>/,»i#* 
f^dcoaventpm  ejus  popttli  ,  qui  gratiam  habeat  ■♦c*r»*4* 
parcndi .  Sfc  apoftolus  Patilus , cum  fummam  apo> 
ftolatus  fui  ^  legationis  adgentescscplicat,  dicit  K(fm  t 
cam  fuiffc ,  ut  ipfi,  fidcm  gcntibus  praedicanti,  obe-  ^ri^i; 
dirctur:  &adHebr*os,  quicum  novo  gentilium 
populopcrfidemerantcoujundi,  ac  parsccclefiae 
ta&i ,  ita  fcripfit  ?  Ohtditt  fttfofitis  vtftris,  &*fnb-  mhu  *# 
jactte  iilis :  jffi  tnim  fctvigiUnt ,  fuafi  tathntm  frQ 
animabfis  vtftris  ttddituti ,  Quamquam  quidem  no* 
ineneccIcfiasChrifti,  moreloquendiufitatoipfius 
ecclefiac',  non  foium  multitudinem  fidelium ,  quafi 
gregcm  ,  complcfti  videtur,fed  ipfiusetiam  mul- 
titudinU duces  ,&paftorcs,qui  omnes  fimul  unum 

D  populum,  8c  gregcm  efficiunt,  fub  uno  duce,  & 
pattoreChrifto.  Sivero  de  populo  feparatim  Io* 
qui  volumus ,  &  dc  cjus  in  hac  ccclcfia  attQorita-  Mmb>  \&t 
te,  ea  quidem  ejufmodicft,  non  ut  ipfc  aliquid 
ftatuat,  jubcat^'  autvctct,  ut  in  populari  ftatu 
fieri  folet,  fediprorfus^ut  juflis  eorum  obtempe- 
ret,  quiadipfum  pafccndum,  tancjuam  paftorcs 
ad  grcgem,  vcrbis  domini  funt  mifii  *  Atqui  hi 
funt,  quicorpusipfurncotldlii  gencralis,  in  quo 
dcfalutetotiusgregisconfMitur,  efficiunt . 

QUMSTIO   SEXT^ln 

*A$ ,  fiftnts  rtftotts ,  O*  fdftotts  fofuli  Dti  jm  om~ 
neftdttttndi ,  nttt^adi?  &  jubcndi  in  omnibm  conci- 
E  UUerit  >  fofuli  mttm  dumttxat  ftrtndij  faucomm 
dsmimtHm  ctdtfi*  ft&tum  dkcmus  ,  qmm  Craci 
i Atyccp j(7cfcv  dfftltant  *  in  qno  fauci  dominnntur  , 
mHititf$dmt  illorum  imftrio  Jubft&t  ? 

11  E  S  P  O  N  S  10. 

ABsit*.  Principes  enimgcntium  dominantur 
eorum:  vosautemnonfic,  inquitipfcprin- 
cepspaftorumadpaitores  a  fe  dclc&bsv  Eft  vero 
ftatusecdcfiae,  unusprincipisftatus,  quemGrae-  MnHKwvi 
ci  "p»v*fxi**  vocant ,  ncc  tamen  unius  homtnis  im~ 
jpcrantis ,  quxks  funt  monarchtrab bominibtis  in^ 

ititut^! 


951 


RfiGIN   AID!      Poi   I     DE      CONCILIO. 


9$1 


ftitutae  ,  fe  d  unius  Dei &  hominis ,  qui  eft  Chriftus, 
dominusomniuoinoftrum,  quem  Deas  paterpo- 
fuitcaput  fuperqmnetnccclefiaoi,  in  qua  ipfc  re^ 
ftorcs  &  paftores  pofuit ,  qai  c^qa  regerent ,  &  pa- 
fyfy*i*  fcc?en^omin^cjus,  aoa  fuo  ipforutn,  ut  inoli- 
garchia  humana  fit,  atqqe  etiam  in  regioftatu, 
horum  autem  convcqtus  $n  unum  certum  locum 
cpnfultandicaafaprorepopuli  Dci,  S?  cotiuscc* 
defiae ,  concilittm  gencr$Ie  dicitur  • 

&U  JE  S  T  $  o    $  £  <&  T  I  M  U\ 

Cyr  generafa  dkittir  ,  fi  non  omnibus ,  fnifant  e% 
fofnlo  &ei  %  conferendi  canfilia  ,  V?  diccndi  ftnten- 
tmm  focus.  fateat  £ 

RESPQNSIO, 

PAtkt  quidem  locu&omnibus  8?  fiogulis ex* 
ponendi ,  fi  quid  v$I  fibi ,  vel  ccdeiiae  opus  cflfi? 
cenfeaot  *  fed  decernendinonomnibuspateti  ye- 
ramiistaatum,  qujbus  re^ioaem  aaimarum  ipfp 
yaicus  paftor  &  ce&or  dcdjt ,  Ideo  vocatur  geriera- 
ic,  quia  aoa  folum  lcgitimc  &  in  Spiritufandfco 
coagregatum  ,  univerfarn  reprasfentat  ecclefiam, 
verumetiam,  quia  non  de  rebus  unius  populi  aat 
tutionis ia ilio agitur  , fed iis ,  que  ad omnium  f  a- 
Jutem  pcrtincat ,  quieumque  Cimfti  fidcm  pcr  uai.~ 
verfumorbemfparfi  profiteutur ;  utcuraque  locis 
&  imperiis  fiat  divifi :  atquc  ideo  a  Grscis  ejufdeiri 
conveatus  iy^^omm^m appellatur,  quafi  di- 
Cas,  orbistcrrae  coacilii?m,  ia  quo  per  paftores 
fuos ,  qui  per  prbcm  W*  f»nt  fparfi  >  papulas ,  & 
lutiancs,  fidem  fuam  profitentcs  ,  aliquo  moda 
^oavcnire  diccrc  paflumus . 

OUMSTIO    QCT\4P*4. 

Q^anlofrTmumfieri  cj&ftafunt  cmtitia  $encraUa  ? 

R  E  S  P  O  N  S  I  O, 

EX  quo  tempore  Spiritas  fan&us  fuper  omnem 
caraem  cffufus  eft,  &  gentibus  oftium  fidei 
apertum,  idque  perfeetum,  quod  Johel  futurum 
y&M^      praedixerat,  tuac  fcilicet  cum  Chnftus  afcendens 
*»*«A*i-     iaaltum,  captivamdaxitcaptivitatem,  deditquie 
doaa  h0miBibuiper  Spirititm  fanSum  * 

QUMSTIO  **iOHiU. 

Ouid  appeilas  effafianem  Sfkitus  fanSi  ?  m  non 
etiam  fnptr  pQpulHtnjHdtQrutn  ante  Chriftiadventtint 
effufuseftSpiritusfan&us}  annoneorHm  concilia ,  qn& 
tnm  ad  unmerfum  fofulum  Dei  pertincbant  ,  tfui 
etiam  ecclejla  affeltalatur  ,  cujus  nominis  homrem 
Wnm'+  io,      m&  foU  natio>  ante  Cbrifti  advcnmm  obtinehat  ,  ge- 

R  E  S  PONSIO» 

MiMXME  fane,  idque  obhaaccaufam,  quia 
aoadum  faCla  erat  eftufio  Spiritus  faadi, 
quamtumfieriiatelligo,  noa  c.umfeimpertitpcr 
gratiamalicuipopulo,  fcdcumadeo  plene  efFua-p 
dit,utaihil,  quod  ad  faadificatioaemilliuspo- 
pulipcragendum  pertincat,  in  occukoecclefiare- 
liaquat  •  Ante  Chriftum  enim  omaia  fere ,  quae  ad 
fanftificatioacm  pertinebant,  fub  velamine  iegis 
latebant,  quae  umbraeratfuturorum :  ia  Chrifti 
veromprtc,  fciffo  velamine  templi,  fimul  ctiam 
nmbra  lcgisfublata  cft,  &  viafanclorum  ,fideido- 
'iriaa  prppalata>  &<3a  cft  pcrfcfta  faaftificatio^ 


A  omniaque  promifli  Dd  ad  populum  pcr  univerfum 
orbem  Iparfum,  qus  prius  iatcbant,  tlluftrata  funt, 
acqueespJeca:  itaquediccre  poflumus,tumdemum 
Spiritum  faaSum  eftufum  cflc,cam  omnia  fua  confi^ 
liadepopuiifalutcDcus  perSpiritum  fuumecclc- 
fiae  revclavit  x  ficutinquit  apoftolusiaeaoratioac, 
quam  ad  presbytcros  ecclefia?  Ephcfinae ,  ab  illis  di- 
fceflurusjhabuit:  Omne  &ei  confiliumnotumfcciwlris*  ;##,  ao> 
Et,ad  Coriathios  fcribeas,gratulatur,ita  eos  replc- 
tos  efle  omni  fcicatia ,  ux  nihil  eis  defit  cxpeftanti-  ^c^.  t* 
bus  revelationcmJciuChrifti,  Judaeis  autcmmulta 
dcfueruat,  revelaada poftea  pcr  Spiritum.  Quin 
ctiam^poftolosipfosmulto  antcaiccnfum  Chrifti 
latucrc;  quaseis  per  Spiritumfanaum  apcricoda 
crant,  quemChriftus,  poftquam  afccndit  iacc^- 

B  lum,  mifit,  abuadeque  in  coscftudit:  pcr  quetn 
pleoe  Dei  voluatatcni  de  fuo  populo  pcr  orbcm 
fparfocogaoverunt,  quomodois  fcilifet,  iaom- 
nibusadhoaoremDci,  &  propriam  fanctificatio- 
ncm  regi  debcret ,  idco  tum  primum  ebperunt  con- 
cilia  generali^.  ficri ,  quae  non  folqm  praefcntia  Spi- 
ritus^  qui  ac  vctcn  quidem  pppulo  ahfuit  ,  fcd 
cjufdem  quoque  efFufio  iuper  omnem  carnem  fecit , 
autevcro  hoctcmpus,  quiaSpiritus  Dei  fan^ifi* 
cans,  ia  uaopopulocoarftabatur,  ac  aeinillum 
quidem  fuam  vim  fatis  etfuadens,  ideo  illorum 
Coaveatus  miaimc  coacilia  gencralia  dici  potuc- 
runt:aecv^roinepopuIuspropri3B  ccclefiaenomea 
obtineret ,  fed  potius  fyaagogoe  »  Apud  ^entes 
Ctiam  quiiupille  fpiritu  fe  rcgehant  proruishu* 

Q  maao,  aunumcoaciliumgeacralcdicipoteft coa~ 
ftum  fuiflc,  ctfi  olim  ia*uaumIocum  uaivctfum 
homiaura  geaus  coaveaiife  fcriptura  tradat . 

QU&STIO    DZCW^» 

*An  unfuam  convcnit3  univerfum  hominnm  $emn 
in.  unum  locum  ad  corieiliumwcatum}  anhcustan- 
S#  mukicudinis  capax  ?  an  modus  inveniebatur »  <po 
wcari  omnes  fojfcnt  ? 

RESPONSIO* 

Siq  prorfus,  coavcacruat  cnim  in  campum  in 
terraSennar,  tum  quidcmiattscapacemuai* 
D  verfigeneris,  quodnondumfe  in  tantam  mukita-  *«^.ia; 
dinemprofuderat,  quantam  pofterior  aetasvidit. 
Vocatiautemftintabipiisintcrfe,  cumdixitalter 
alteri  ,  unufquifque  proximo  fuo  :  Veaite,  fa- 
ciamusnobis  civitatem,  &turrim  ,  cujus  culmen 
pertingat  ad  cceium  :  &  cclebremus  nomea  no« 
ftrum,  aatequaradividamuria  terras.  Hoc  enim 
fuit  decretum  iilius  concitix,  quodDeusunacum 
i^fo  concilio  diffipavit ,  confuodens  linguas,  & 
dividens eos inuniverfam  terram:  quamquam Dcus 
quidemtum  opus  eorum  magis  diifipavit,  quam 
coacilium  ^  licet  caim  proptcr  confufioaem  liagua- 
rumaboperedeftiterint;  illius  tamcacoaciiit  de* 
cretnmiaaaimishomiaam  ante  effufionem  Spiri- 
tusfandi  ounquam  cft  abrogatum ,  quod  coim  tum 
E  diccbat  unufquifque  proximo  fuo:  Venite  cetcfbrc* 
mns  nomen  noftrum  ,*  ,&c.  hoc  uaufquifque  adhuc  cx 
$piritufaado  iiipn  rcaatus,  &  fibi  ipfe,  &  aliis 
dicit  io  omnibus  conciliis  ,  n^ftufque  hujus  dc- 
creti  obfervandi  facukatem  nuaquam  id  quidem 
noa  exequitur .  Ett  eaim  dccretum  uaiverfi  gencris 
humani?  cx  quo  nata  f#nt  omnia  muadi  regna; 
quibus;regnumChrifti  feopponit,  eaquc  cvertit; 
atqueobhanccaufamtaftituta  funt  concilia  gene- 
raiiaeceleiia&Chrifti,  ut  haectpfa  |;catium  conci- 
liadifturbentur;  quod  quidcm  efhci  noa  potcft, 
nifi  pcr  Spii uum  fanctum :  itaque cx  morc  loquca- 
di  ccclcfisc  Chrifti  coaftat ,  non  fatis  cffe ,  quo  fiat 

coaci- 


PU 


R    £  0   I  N  A   t  D!      Potl      t>E     C  O  N   C    I    l    I    O.        $54 


tonciliumgeacralejtttomnesiimnlgcntcstn unum  ^ 
locum  convenia  nt ,  fed  aecciTc  cflc ,  ut  Spiritu  fan- 
&o  vocantc  co  nvcniant  ,$  ipfoquc  di&ante  ,atquc 
omnes  a&ionc  $  dirigcntc»  confilia  conferant,  * 
expncfcripto  il  Uusdccrct*  hckm  # 

QUMSTIQ  &L 

OuU  eft  ,  1  nod  more  h^uendi  ecctefis  dicimus  $n 
Spnitu  fdtttto  indi&um  coneiltumf  quove  argument^ 
tjnfmodi  comiVmm  dignofcitur  ? 

HESPO  N  S  I  O, 

Hoc  quidem  maxime,  cumtneocogcndois, 
quiejusreijasobtinet,  foIumDei  inChri- 
i  ftohonorcmfpc&at,  &fa!utem»onunius  vel  ho~  B 
minis,  vel  populi ,  vci  nationis ,  fcd  omoinm  fimul» 
cjuicumque  Chrifti  fidcm  pcr  orbem  otcumque  dif- 
pcrfi  profitcntjtr;  talc  cnim  concilium  generale, 
Jcgitimum,  atquein  Spiritu  famfto  indicfcum  cfic 
dicimus,  qitodfianiusalicujus  hominishonor  rc- 
fpicitur,  vcl  plurium,  etiam  fi  univerfi  gcneris 
honorrcfpicitur,  utconciiium  illud  Babylonium 
refpexit,  velutilitas,  fifieri  poffit,  feclufo  Dei 
honorc,  hacinpanc  eftconcilium  humani  fpirU 
tu?,  &  *  quidquid  perhunc  fpiritum  ftatuitur» 
contrariumcftdccrctisconciliorum  geaeralium  cc- 
clefiae  Chrifti,  qu»  illud  in  primis  fibi  propofi- 
tum  habcnt ,  ut  impia  hujufmodi  dccrcta  abro* 
gent  &  abolcant» 

QUMSTIO  XII  C 

Jln  f4tis  eft ,  ut  fitnt  concilia  generalia  in  Spiritn 
ftnito?  fi  ^mvismodorefpiciatur  tdhonortm  Dei> 

RESPONSIO, 

Min!  m  i  quidcm  fatis  *  Hoc  cnim  quodam 
modo£cceruntJuda?iinfuis  fynagogis;  rc- 
fpiciebant  enim  ad  honorcm,  &  voluntatem  Dei , 
oftenfatnialegc,  &  *n  promiffionibus»  Scd  nunc 
Spiritusillc,  quifccffttdit  fapcr  omnemcarnem, 
&  qui  pr^cft  conciliis  generalibus  ,  tranfccndit 
legem,  &  rcfpicit  honorcm  Dti  in  Chrifto  ,  & 
falutem,  3?fan&ificationempopuIi,  noninicgis 
litcra ,  fed  in  ipfo  Chrittoc*hibitam ,  &  perChri- 
ftuminlege  promiffam,  &  oftenfam,  atque  im~  D 
pletam  * 

QUMSTIO    XIIL 
Quii  ergo  trttiwt  concilia  generali4? 

RESPONSIO, 

N  fumma  quidcm  tradant  ca ,  quac  perti  ent  ad 
jl  honoremPeiinChrifto,  &adfalutem  popufi 
in  codem  Chrifto ,  hscc  vcro  traftant  ,cum  fidem  in 
ipfum  Chriftum,  filium  Dei  vivi,  cxplicant,  & 
confirmant,  cum  caritatemprdmant :  ut  dixit  fpon- 
v*nt,z;  ia;  Oriimtvitinmc  cdritatem  •  Hacc  autem  fatis  in 
gcneredi&a,  utintclligatur,  quidnomineconci- 
liorumgcncraliuminccclefia  Chrifti  fignificctur, 
quamvim,&quemfcopum  habeant;  qu^e  omnia  £ 
tumclariusintelligentur,  cum  magis  ad  ipfade- 
crctaconciliorum  cxplicanda  defcendemus,  quod 
tum  faciemus ,  ubinonnulla ,  quae  ad  perfonas  pcr- 
tincnt  corum ,  qui  praefunt ,  &  iatcrfaat  iti  ejufrno- 
diconciliis,  cxplicavcrimus. 

QVMSTIO    XIV. 
0u4»am  fmt  fmet  ^pmani  pontificis  in  conciliis 

generaliiws  ? 

RESPONSIO- 

VICARI^  Chriftipartes,  quatenusCluifti, 
principis  paftorum,  &  cpifcopi  animarum 


i 


noftrarura,  quonominccum  divus  Pctrus  appcl- 

Jat,  pcrfonamgcrit. 

j^U  M  $  T  10    XV. 
Qudmm  funt  Chrifii  partes  ,  yuatcnus  gjufmodi 
ferfonam  %erit  ? 

RESPONSIO. 

E^dem»  qua:Dei patris,  paftoris pcrfonam , 
fibifumcntis  in  medio  ovium  diffipatamm,  A*^h* 
ut  inquit  Ezechicl  piopbcta  * 

^U  M  S  T  I  0     XFL  . 

Qu£  t&ndm  fmt  h*  Deiptrtes? 

RESPONSIO, 

NIMFE  tllae,  quasprophetacxponithis ver~ 
bis,  cumaitfub  perfonaDci:  Ecce  tgo  ipfe  ibtizmt, 
fnfer  faftores  re%»ir4m$re%em  mcam  de  mdnn  eornm , 
&*  ce$4tesoiftei&m ,  ne  ultra  not»  fafcant  gregem ,  nec 
fafc^nt  Amflim  pafforcs  ftmctipfos :  €?  liherabo  gre~ 
l*m  menm  de  ore  eorum  ;  %f  nbn  erit  nltr&  eis  in 
efcam  i  qni&  h&c  dkit  dominns  Dstts  :  Etceego  ipfe 
requiram  oves  meas ,  0*  vifitabu  eas ,  fic%%t  <vifitdtp4*> 
ftorgregemfutimindi£q**ndoft$erit'in  medio  ovium 
fttemm  dijjiptttrttm  *  Sic  vijit^bo  ovcsmc4Si  &  /r- 
bcrsbo  eas  de  omnibus  locis  y  in  qnibus  difperf*  fue~ 
rant  in  dic  nnbis,  0*c*liginis\  C^educameas  depo- 
pniis:  & congre%abo  e$s  dttemst  (finduc&m  e&s  in 
terram  fmm  $  O*  p4ft4m  eas  in  montibtts  Ifucl ,  in 
rivisy  CFintun&is  fedibus  terrni  in  pafcuis  ubtrri» 
mis  pafcame^s ,  tT  in  montibus  excetfis  Ifr4et  erunt 
fafcua  e4rum  :  tllire^uiefcent  in  herbh  'virentibns ,  O? 
in  pafcius  pingmbm  pdfcentur  fuper  montes  Ifr4el. 
Ego  p4ft4m  0ves  me4S>  &*  ego  cas  4ccub4ref4ci4my 
dicit  dominus  Deus  t  quod  perierat  ,  rejnir4m  t  0* 
quod  ahjcttum  erat  ,  reduc4m  ;  <?*  yuod  infirmum 
fucr4t%  confotidtbot  17* ,  qmdfinguc  0*  forte ,  cu~ 
Jlodiam:  fT  pafcam  iHasinjudicioy  &*c> 

Q^U  M  S  T  I  0     XFIL 
Sfuodnam  genuspafcendi  intelligit  hoc  locoprophet4  # 

R  £  S  P  O  N  S  I  O. 

Duplex  genus,  alterum,  quod  pertinet  ad 
pabulum  falutare  prxbendum,  &  eft  opus 
mifcrcntis  paftoris  ^  alterum,  quod  verfatur  ih  ju~ 
dicio,  &abfoIvit,  velcondemnat,  Ac  de  priorc 
quidemficaitlfajas;  Miferator  eorum  regeteos,  &  ttg*& 
ddfontes  nqudrum  pot^bit  eos ,  Hoc  autem  genus  fta- 
timfcquituraccubatio  grcgis,  quam  Dcus  ctiam 
promittit,  cum  dicit:  Vafiam  oves  me4s%  t?  e&$ 
4tcub4ref4tl%m . 

QJJ  M  S  T  I  0     XVIlh 
Quo  t4ndem  mUo  hoc  fit,  O*$u4ndo? 

RESP-ONSIO. 

Com  finguli  ex  grege  in  fmnn  locum  Sc  ordi~ 
nemducuntur ,  ut  figaificant  verba  illa  pro- 
phetae  in  perfona  Dei  paftoris  prolata :  Qxod  pcrie- 
rat>  requiram :  C^,  quod-abjeSnm  erat ,  redncam  i&^ 
qmdconfriitimnfmratydUigtibo:  CT,  quodmfirmum 
erat ,  confulidabo  :  <2* ,  quod  pingue  Vforte  cft ,  c ttfto* 
dum*  H^cenimomnia  funt  opera  paftoris  mifc* 
rcntis:  quatqui  perturbant ,  non  ftatim  quidcm  re- 
Jinquuntur  apaftorej  ied  caftigantur  ad  ipforum 
ialutcm.  Atque  hos  Deus  dicit  (e  pafcere  in  judicio» 

QUM~ 


R  I  fi  m  A  L  D  1     Pol 

A 


255 

Q^U  M  S  T  10     XIX. 
Qnld  eft  ,  fafcere  in  jndkh  i 


I      h  E      COHCILl     0< 


9fS 


RESPQNSIO, 

Deci.as.ant  hoe  ptophetse  verba ,  quse fe- 
quuntur:  ficcc  ego  judico  inter  fecus>  &*fe- 
cu$  >  aricrum>  t?*hircomm*  T^pnnefatitvobiserat^ 
fafcua  bona  defafci}  Infufer  CP  reUquUs  fafcuarum 
tQncnlcailis  fedibus  vcftris  :  C7%  cum  pnriffimam  aquam 
biberetis  »  reliquam  fedibus  twbabatisi  W  oves  m*4 
iis  i  qud  cancutcata  fedibus  nteftris  fuerant ,  fafccban- 
tur:  C?*,  qu*  fedes  veftri  tnrbaverant  9  h<ec  bibebant  * 
"Profterea  hac  dicit  dommns  Deus  ad  vos  t  Ecce  ego  iffe 
judicomtcrfecns  fingue^  <3" macilentum^  froeoqmd 
latcrihfysimfingebatis  ,  C^*  cornibus  ventiUbatis  omnU  f$ 
infirma  fecora .  Salv^bogregem  meum  >  €t  non  erit  ul- 
tra inrafinam  i  &  judkabo jnterfecus  ,  €T  fecns >  Ex 
his  verbis  plane  intelligitur,  quid  fit  ,  pafcerc, 
aonfolum  i» mifericordia  extra  judicium,  fcd  in 
judicio&  juftitia  x  &  quomodo  id  faciat  Deu&, 
tanquam  judex  caftigans,  &  ahfolvens  eos ,  qui 
legkimum&purum  gregkpabulum  comiperint, 
vel  oves  e  grege  comibus  expuleriat  5  itemque  eos  , 
qui  ordinem,  &  accubationem  gregis  turbarint. 
Idcmqueeft^quipiagucisfalvaty&caftodit  «Qua 
jpa&o  vcroxuftodiantur ,  oftendunt  prophetx  ver- 
ba  in  perfona  Dei  *  cum  ait;  Et  fuftitabo  fnfcp  eo± 
faftorem  umm  *  &Ct 

S^v  m,s  t  1  a   xx,  c 

Quanitk  JDem  has  fartes  paftoris  egit  >» 
R  ■£  S  P  O  N  S  10;. 

Tum  maxime  quidem,  cum  Chtiftum  ,  ge?* 
men  David  ,.  uriicum  paftorcm  dedit  ,.  qui 
has  omncs,  partes  egit * 

g^U  M  S  T  l  0     XXI 

Quanio  Chriftm  h&s  egit  fartes  m  fafccndo  gw*-. 
£?l  Qutndo  fe  faftorem  illum  unum  4  Deo  fttrc  dd- 
tttm  td  faiutem  gregis  oftendit  ? 


R.ESPON  S  I  O. 


D 


Aw  co  tcmpore  »  quo  Dcus  pater  pvxcu-rfbm 
Joannis  judkio  etim  uni veriopopulo  patcfc* 
cit,  cumtcftimoniumjoannisfua  voceconfirma* 
vit,  dicenst  Mic  eft  filius  meus  dilcBns ,  inquomi- 
hi  comflacuit  iffum  auditc  ♦  Tunc  caim  Chriftus 
cccpit  oves  Dci  vcrbo  ,  &  cxcmplo  pafcerc ;  in  quio 
perfevcravit ,  dum  manltt  in  tcrris  cvangeluans 
regnumDci,  &operibusverboconfcatientibus  fc 
vqrumpaftorem  a  Dco  mitfum  oftendens,  quod 
ctiam  magis  m  morte  pro  gregis  falutefufcepta 

*M*U'  comprobavic,  maxime  vcro  poft  mortcm,  miflo 
ccelitus  fuo •SrpatrisSpiritu  adfuggerenda  &  con- 
firraanda  omnia  ,  quaecumque  in  vita  docucrat;  E 
inquofevcrum,  &  aetemum  pontificem,  ac  pa- 
itorcmcffe,  omnibus,  quiexgregc  Dei  funt  de- 
^laravit » Inftituit  autcm  cxerccrepaftoris  officium 
ad  exemplum  Dei  paftoris,  propplitum  abEze- 
chielc  prophcta ,  cum  malos  paftores  ab  officio  re- 
jecit:  cume/eck  e  templovendcntes,  &cmentcs: 
cum  ,  Fdiliisy  dmt,  qui ,  cUvem  fcicntid  haben* 

j*hZ\***     *ts  *  m€  %tf%  Mfttbant  ,   nec  aihs  finebant  intrdrei 

3*M,iot     cumomnes,  quiantceum  fuerant,  furcs,  &  la- 
tronesfuiflc  affirmavit:  cum  reliquit  domum  eo- 

f&mb>%i*    rumdcfertam,  &  exomnibusdcfertis,  in  quibus 
*mxu      crant  qyc$  difperfe,  cas  rcduxit ;  cum  claudos, 


ceecos,  mutos^  ambukrc,  vidc  re  ,  &  loqui  fc- 
cit:  ficenim,  quod  confraftum ^trat,  confoiida- 
vit:  cumdcnique  verbavitx  illis  dcdit:  id  qnod 
teftaturfefecifle  in  fua  ad  patrem    orationepaulo 
antcmQrtem,  quam  utpaftorem,    &  plane  divi- 
numpaftoremdccuk,  prooyiuati  vita  fubire  vo- 
lukt  Sicveropatremalloquitup,   quafi  rationem 
rcddcns  eorum  ,  quae  pro  officio  paftoris  k  vita 
geflerk :  Tdter  jan&e ,  ferva  eos  in  mminetuo ,  tjuot  j^f  ,7/ 
dedifti  mihi,  ut  fint  uwm,  ficut  &,%s.  Cum  ef* 
fem  cum  eis  in  mundt  y  ego  ftrvafam  eos  in  nomine 
tuo.   Quos  dediftl  mihiy  e%o  cttftodivi,  &*  mma  ex 
ittisferiit%  nifi  filiHs  ferditionis*  Efi  iterut*|  :  nunc 
CQ%novemntr  ^U  omnUy  qn*  mihi  dedijii  $  ajbs  te 
func*  qnUwrba,  yutdediftimihi ,  dedieis,  p*iffi 
dcceferunt  e#$  G?  cognoveruntvere  9  qnUatjexivi* 
^avkautemeos  inmifcricordia»  quemadnaodun* 
ipfeteftaturfcnonvcniflfcinmundum,  ut  judicct  Idm^ 
mundutn,  fcdutfalvcturmundits  pcripfaai,  qui-Jtf^/^; 
linuiti  famigans non c^tinxit,  ncc  arundinem  quaf-  *"^* **• 
fatam  confregit  ,   Accubare  item  fecit  gregcm  ., 
cum  fedcre  ilios  fccit ,  ut  sit  Ifajas ,  in  ptiJchritu- 
dine  pacis  ,  cum  paccm  fuam  illis  dcdk,  quam  3w*o, 
mundusdarcnonpoteft:cumSpiritumparaclqtum  &™^* 
dcdit:  cum,  ut  manfioncs  diftribuer^t,  quasdu  j0J^'Hi 
citmultas  eflfe  in  domc^  patm  fui,  ut  fervaretur  Sfb^f^ 
ordo  in  ccclefia  fua,  non  omnihuscadena  dona  tri- 
buit>  nec  eadem  muncta  commifit,  fed  quofdtm 
fofuit  in  ecclcfi*\  frimum  4fofioias ,  fecundo ptofhe^ 
Us,  tertio  doitores ,  deinde  virtutes  ,  exinde  gr&tikt 
cnrktionum  ,  ofitulationes  ^gubcrnationcs ,  gcneralin-* 
piarnm  ,  fermones  ,  interfretationes ,  Praeftkit  au- 
temChriftus,  qua;adoiEciumpaftoris  pertinent,  %***}; 
cum  grcgem  falutari  cibopaftum  accubarc  fcck . 
Id  quod  fecundo  loco  E^chicl  Dco  ,  paftoris  mu- 
ncre  f  ungenti ,  tribuit ,  Pa  vk  vero  in  judicio ,  quod 
tcrtia  Joco  propheta  commemorat,  cum  nonfo- 
}um  in  fua  ipfius  pcrfona  ligandi ,  &  folvcndi  pp- 
teftatem  evcrcuit ,  fedcamdcm  ctiam«icclc!ix  (uae  M^^m: 
miniftris  dcdu  ♦ 

^VMsrra  xxu. 

+&n  faftoris  munus  ,  gregem  in  judich  ftfccnthy 
fignificari  intetligis  ,  &*  tontineti  Ufottftate  fii.vendi$ 
^*  Hgandi? 

RESPONSIO.  ' 

Sic  prorfus.  Qtiienim  folvit ,  &Hgat,  isjt*« 
dicium  quoddam  cxercet :  perinde  enim  fa- 
cit  >  ac  fi  abfolvciet,  vel  condcmnarct .;  Differt 
autemhocjudicium,  quod  in  potcfta tc  folvendi , 
&Iigandia  Chrifto  datacontinctur,  ab  afiis  ju- 
diciis^quaehocidemfaciunt,  fcd  abhumanapo- 
teftateproficifcuntur:  quodhaecfaepe  addamnam 
&pcrniciemcjus,  qtiiabfolvitur,  vclcondemha- 
tur  cxerceri  ppflunt,  &foient  ;  i}Iud  vero  nun* 
quamadperniciem,  fcdfempcr  ad  falutem  cxer- 
cctur.  ^onenimi  inquit  apoftolus  ,  habemus  fo-  ucomo» 
tefl&tem  dd  deftruSHohem^fed  ad  ddifieatmntm  %  Chri- 
ftufque  hanc  ipfatdpotcftatcm  cxercens  dixit,  fc  jWlf2^ 
nonvcnifle,  utjudicarct  mundmn,  fcd  titfalva* 
rctur  mundus  per  ipfum  •  Non  cnim  vcnlt  ,  ut  id*mtQ* 
madaret,  &  perdcret  ,  fed  ut  maftatum  rcfufct- 
taret,  &  perditum  rccuperarct.  Ac  Iicet  gcnus 
judicii  id  eflc  intelligatur  ,  quod  poteftate  fol- 
vcndi  &  ligindi  figritficatur:  tamcn  qui  hacpo- 
teftate  utitur,  non  dicitur  judicarc  tantum,  fcd 
pafcendo  judicare  ,  &  judicando  pafccre  :  quia 
omnia  fempcr  ,  quantum  in  ipfis  judicibus  eft, 
ad  corum  falutcm  cedunt,  in  quos  judicia  exer- 
ccntur  ,  ut  excmplum Corinthii  fornicatoris',  a  ,iC<fr<^ 

Paulo 


957 


RE6IHAI»)    -Poll      3>  B      fiOHC    I    l    IO«        p$$ 


Baulo  apoftolo  facanas  traditi *  pcrf^cae&eclartt;  4 
tjuern  ideo  fcribit  apoftolits  &  fe  traditam  fat  aose  ia 
imeritjam^arnis,ijtfpirittjsfa;lvjisfier]fct.  Sic  AIc~ 

'*  lai' *  ^ndrumacrariiimdicitafctraditutnfit^oae^utdi- 
fceretnonblafpbemare*  Iafumma  defuapotcfta- 
te  fctibit*  fe  aibil  po0e  coatra  veritateai»  Hsec 

**  c*r" J*  vero  potcftas  cft  di  viaa»  maxima  poteftas,  quae  aon 
coacedituromaibus  paffim »  qui  a  Dco  poteftatem 
fibi  datam  babeat ,  ied  dc  iis  taotum ,  qai  ia  fide 
inyttetiumfaumcicerceat*  Ceteriseaim  pcrmitti- 
tur  ,  ut  mulca  coatra  vcritatcm  agant  »  &  fuam  po- 
teftatcm  ad  peraiciem  aliorum  convertaut *  Ad 
haac  autcrn  corrigeodam  >  &  taadem  abolendam , 
DcasFilutm  dmm  cum  poteftate  Patris»  &  vcri 
paftoris  ad  faiutem  homianm  mifit,  Atque  hoc 
ianeraodo»  quod  tertio  Ioco  perprophctam  Ese~  B 
chielem  iamuncre  paftoris  a  Deo  raittendi  eft  pro~ 
jniflum»  Chriftasperminiftros  fuos  perpetuoiai- 
plet,  cum  idprimumquidem  effe  per  fcimpleve~ 
xit;  tumverodemuraomacs  partes  io*p!evit  pro» 
miffioaum  Dei  dc  paftorc  uao  ad  cuftodiara  gregis 
mittendo»  cum  fe  ipium  fafcitavit  paftorem  utwm* 
Hocentmultimolocoinpraraiffis  Dci  de  fuopa- 
ftorali  officio  apud  eumdem  prophetam  e*ponitur» 
cftque  illud  »  fine  quo  reliqua  promifla  locum  aoa 
iitbeat*  Cum  vero  Chriftus  hoe  implevk»  tuac 
fe  ineoveruraDeara,  &  verum  homfaem  oftca- 
dit,  ia  quoDeus,  quaecumque  ad  boai  pattorig 
officiampcrtiaereat»  impleverat, 

Q  V  MS  T  10    XXIIL  C 

***** 

*An*  fiChrifium  omnes  partts  tmici  iltim  paftorh 
M  falutcm  fui  $re$h9  a  Dto  fromiffi  »  in  fc  imficffc 
dicamm,  &perpetuo  /tihuc  implere »  cum  fit  ponti* 
fcx,  tTfafior  in  attrnum  ft$mr  fimul  ttiam  dkc- 
rt  iitthit%  tumwkarU  bominis  perfona  in  guhrnandf 
tcriefta  ftta  tui  ?  l^ec  cnim  hoc  rtStt  dki  videmri 
qnando  quidtm  vicaria  perfona  in  offitiis  »  &*  mu~ 
ticrihm  fnbfiitumtw )  atm&bfunt  ilti  ,  quomm  pro~ 
frid  cft  eornm  mttmrttm  pmnratio  *  noncnmadfunt$ 
Matth>u.  ficm  Chriftm  femptr  tdtfi grtgi fuo  >  ^mm^dmodum 
fc  Affuturum  ipft  promifit  his/  verbis  :  Ecce  tnim 
ggo  vQ^fcttm  fum  omnibus  dkbm  uffue  ad  confum* 
imtkntm  faculi  * 

RESPONSIO. 

ADIST  quidem  femper  grcgi  fuo  Chriftus» 
fcd  fpirituali,  non  corporali  »  vifibilique 
prscfentia.  Grex  vero  Dei,  utiaquit  Esechicl » 

$wb*tfr  homipcsfumus.  Homiaes  auteat ,  qui  &fpirim> 
&cor]porecoaftaatt  iridigcat  noa  folum  praefen- 
tia  paftoris,  qui  eo?  rcgat  ia  fpirittt  ,  fcd  qui 
etitm  gubcraet  ia  cxterioribus  officiis,  ac  mu- 
neribus ,  quap  pcr  homiaem  corporis  miaifterio 
obiri  poffunt,  &  debeat* 

Itaquc  Chriftus  cum  corporis  fui  praefeatia , 
quod  ad  guberaaadi  gregis  rationem  attinct» 
nobis  fubtraxit  ia  coelum  afcendens  ,  inftituit 

J****tu  qUi  paftoris  officium  ejus  loco»  corpus  ipfc  gc-  £ 
rcas  ,  ad  utilitatcm  fui  gre§is  excrccret :  noa 
ijuod  ille  non  poffit  omaia  ia^fpiritu  »  &  per 
ipiritum  folum  efficere  »  qtiemadmodum  etiam 
efficit  :  per  Chrifti  enim  Spiritum  femper  om^ 
nia  pcrficiuntur  ,  quaccumque  tn  vicaria  iiiius 
potcftate  falutaritcraguntur:  fedquia  fic  eft  di- 
vina  voluntas»  Sctalisnoftranatura,  qu^  indi-  , 
get  vifibilibu$»  Sercorporeisrebas»  utperhascad 
iavifibilia  trahatur.  Tantaque  cft  Dei  bonitas, 
ut  feimbecilikate  natur»  noftrae  coaformare  vc^ 
lit»  quam  ufque  admortem  portavit»  ut  bmaia 
faitftificaret .  Idco»  quemadmodummfuridanda 


D 


ecclefia»  iicet  folo  oos  Xpirita  falvare  poflctfiflfc 
.infirmitam  noftrseajflrumptione»  ^orpustamimtf- 
fumcjevoluit,,  wtc^pus  fanaificaret:  fic,»  licet 
ccclciiara  ,  taaquam  corpus  ,  &  tfpoafaoi  fuam» 
pcrfpiritumfoiam  regere,  &  faadificare  poffit» 
Sc  famStificet  »  tamcn  vifibilia  facramcnta^  tan*. 
^uam iaftrumcatafpiritus ,  & vafa»iaftituit, pcr 
^u^  homines  fan&ificationem  acciperent  ;  &, 
^uamvis  in  iis  etiam  »  quar  ad  miaifteria  facra- 
mcatorjam  pcrtineat ,  pcr  fe  ipfam  vel  per  aagelos  »*•  *• 
fuos  »  jqui  iuat  admiaiftratorii  fpiritns  »  omnia 
perficerc  poflfet  9  tamea  miaiftcrio  homiaum  uti 
yoluit* 

tlt«goiaceterisfacit,  quaepertinent  ^ad  fiia- 
datioaem  »  vel  miaiftcrium  fing^Iorum  ia  eccle- 
iia»  fic  etiam  in  eo  muaerc,  quo  curaomnium 
geritar»  quoderat,  at^ue  eft  ipfiusGhrifti  prq- 
prium,  taaquamcapitisomnium  *  Et.fi  caimper 
ic  ia  fpiritu  omnia  fupplerepoffit,  atquc  etiam 
cjuod  td  vim  &  virtucem  conferendam  attiaet» 
fuppleat:  tamea»  qui  cjusJoco  taaquam  paftor 
paftorum  cfiet,  unum  aliqucm  cffe  voluit*  At- 
^uc  huac  quidem  ab  eo  iaftitatum  fuifle  Pc- 
trum  iatcUigimus,  qui  euram  uaiverfalis  eccle- 
fi*  haberet  *  vicefque  ipiius  ia  terris  gcreret  » 
&  poft  Fctxum  dciaccps  ,  qui  Petri  fcdcm  te*  Mattht  t€i 
nucruat  ,  ac  teaenr  •  Hoc  vero  miaus  mirum  %  M*uk\  &x* 
&  magis  coaftatancum  coafilio  Dci  Patris»  & 
Chrifti^  qui  guberaat  eccleliam»  videbttur»  fi* 
quodaam  ipfius  Spixitus  confiliumin  ortuCIui- 
fti  fucrit,  confideraverimus* 

Ja  co  caim  cum  auilumhumanumopus »  nul- 
lumvirimuauscxtarct»  quod  totum  eratSpiritus 
fandi  opus»  ac  muaus:  tamcn»  ut  homo  apud  x^** 
homiaeslocumviri  tencret •.  &  viri  appcHatioacm 
habcret»  SpirituiDeicoafilium  fuirfe  in  Jofephi  M   h     ■ 
perfona  videmus»  gui  Sc  vir  Mariae»  &  Chrifti  lm^^t 
pater  eft  difl:us:  Si  ergo  in  gubernationecccle- 
fiae»  ubiopus  &Dei  &  hominislimul  extat»  di^ 
camusabipfo  Chriftoiaftitutumfuifle»  ut»  quod 
bomiaiseft»  perhominemgubemeutn  qmd  ma- 
gis  coafentaaeum  fpiritui  ejus  dicere  poflamus? 
Talis  vero  fuit  Petrus  ccclefi*  »  qualis  Jofcph 
Maris! :  yel  potius  talis  Petrus  fpoufae  Chrifti,  qiiifc 
eft  ccckfia ,  qualisjoanacs  matri  Chrifti  *  Ut  eaiift 
hanc  Chriftus  morieas  in  cruce  Joaaai  comtnenda- 
vit»  &,  quafi  teftamcato ,   cjus  cuftodiam  reli-  7»^if» 
quit:  iic  quidcm  poft  refurrcaionem  amortuis, 
camcorporisfui  praefeatiamhomiaibus  effct  fub* 
tra^arus,  Petro,  qu^fi  fubforma  verborum  te- 
ft%menti,  ecclefi*  fuae  cuftodiam  comraendavit,  ^ 
cum  diceret  :    Tttrt,  fi  mt  am*t  flm  hh  »  pafce   •***'***'* 
eves  mtds*  Hmc  vero  ita  fe  habere  »  cam  multa 
fcripturaeloca»  tumvero,  optimaipfiusfcripturas 
iatcrpres,  Dci  providentia  in  evcntu  &  fucceffu 
jrerum  fefe  oftcadeas ,  maxime  confirmat . 

HU  MST  1  O     XXI K 

Ouibus  tandem  fcriptur*  verbis  »  *ve l  argumen- 
tis%  ofttndi  p&tcft  $  Chrift&m  *pkari4sfna$garftsTt~ 
tro  dcdiffti 


RESPONSIO. 

PLuaiMis  quidem:  nos  vero  »  tjui  ,  quan- 
tumpoflumus,  brcvitati  auncftudcmus»  & 
ut»  quam  ^inimum  fieripoffit ,  abeo,quod  prir 
mum  nobis  propofuimus  ,  difcedamus  ,  quod 
erat,  ut  notas  potius  rerum »  quamexplicatio- 
rem  dodrinam  aliquam»  fcriberemus,  tribusil* 
lis  locis  cpatcati  crimuaf  ,  in  quibus  unici  pa- 
ftoris  aaim^rum  aoftrarum  Chrifti »  Dei »  & 

homi- 


tf*i<*9> 


*f*i**ti 


MH$*  t$n 


Gtmf.  i* 


Cmf  $; 


9$9         R  E  G  1  N   A  I>  D  I      Pol 

hominis  ,   tres  partes  exprcflas  ,  omnefque  uni  A 
Fctrp  commendaus  agnofcimus, 

QU  M  S  T  I  Q    XXV, 

Quanam  funt  tres  HU  fartes  ? 

RESPQNSIO, 

PRIMJB  quidern  ,  tit  ,  quorum  paftor  futu* 
rus  eflet,  eorum  fimul  eflat  patcr  •  Talis 
enim  paftor  fuitChriftus,  primumfcilicet pater, 
«kiudcpaftor.  Qualisveropater  fuerk  Chriftus> 
dectan*t  Ifajas  >  mufta  ennmerans  honoris ejus  no- 
miiia:  Panem  illum  vocat  futuri  faeculi  :  quod 
vidclicet  principium ,  &  gencrator  futurus  cfiet  il*  ]$ 
lorum  ,  quos  haeredes  regni  cosleftis  fore  divina 
providentiainftituerat.  Similem  honorem  &  po- 
teftatem  Ghriftus  Pctro  dedit,  cum  eum  princk 
piumfccitnovi  &  cocleftis  populj:  de  quo  dicit 
prophetainperfonaDet,  &ChriftK  FormabomU 
hifofnlnmx  qui  Uudem  annuncict  *  Principium  vc» 
rotumfecit  novi  populi ,  &  quafi  patremcreavit , 
eumeidixit:  ¥t*cs¥ctms%  Ct  fnfer  hstrtc  Vetram 
tdificabo ecctefiam  meam*  Dhit  enim  ChriftusSu 
moni  Bar-Jonae  .•  Tu  e*  Vetrns ,  atque  hic  iiatim  h~> 
$ttseftPetru$>  &primapetra  in  fund&menta  ec- 
clefiae  pofita  >  fuper  quam  ecclefia  sedificaretur* 
yEdiftcatioautem  ccclefiae  nihil  aliud  eft*  quam 
inultitado. filiorumecclefise,  eju{dcm  fidei confenr 
fucongregata,  nonconfufa,  fedordinata,  tan- q 
quatn  civitas  quasdam  f  ub  unius  principatus  forma. 
In  xdificatione  cnim  forma  figaificatur  ..  Petras 
vero  nomen  materiam  fignificat,  ao&quamvis* 
{cd  folidam,  &duraturam,  fuper  quamquidquid 
sedificatumlit,  etiamcontra  vim>  atquc  impeuim 
flumiaum,  &  ventorum  pcrdurare  poffit .  Quo  no- 
mine  fignifieatur,  duraturl  populi  cuh»  futurum 
patrem:  id  quod  fatisdeclarat  verhum  promiflio- 
nis»  quadfnbj^ngit  Ghriftus,  ecclefiae  fuperadi* 
ficatae  ftabilitatem  oftendens*  Et  forta  inferi  non\ 
frxvaleb&nt adverfm  eam  ,  q ucmadmodum  q uidem 
praevaluenmt  contra  eum  ,  qui  principium,  &  pa- 
terterrenaegencrationisfuit:.  quicam  nomexpc- 
tra,  fcd  eluto  fa&us  cflet»  nc  primum  quidem' 
lmpetumvcntorunt.pcr  inferorum  portas  irruen-  j) 
tiumfuftinerepotuit:  veruox  ftatim=  cumunivqrfa 
fuaprole,  &  gencratione  cccidit.  At  non  talis 
Petrus  qui  ex  petra  excifus  fui:  >  aon  es  I uto  fadus : 
&  ideoin  petra  ipfemanens,  &  In  petra  primum 
fundatus  pppuli  inomne  tempus  duraturiprinci- 
piumcftfaftus.  Qua  in-re  quopafto  Chrifiiper- 
ibnamrefcrat,  ctitfatisquidcm  perfe  patere  po* 
tcft:  clariora  tatnen  erunt  omnia,  fi  ut  Petrum 
videmusnomen  Petraeinfundamcnto  pofitae  coia- 
munecum  Chrifto  habere,  ejuiquc  perfonam  re- 
ferre ,  ccu  patrem  futuri  faeculi ,  fic  in  tnodo  etiam 
generandi  filios  futuri  faeculi  eamdem  cutn  Chrifta 
cjufdcm  virtutis  participcm  vidcamus . 

QJJ  M  S  T  I  O    XXFL  E 

Ouo  modo  iicis  funSum  effe  Tetrum  nthariis  Ckri- 
fii  Ptrtibm  in  gcnerttiwe  m<vi  fofnli  ? 

R  E  S  P  O  N  S  I  O. 

Eo  quidcmmodo,  quemChriftus  ipfcoftendit 
iisverbis,  quxeidixit,  cum  iilum  primam 
petramfacerct,  fupcrquamccclefia  «dificaretur, 
tanqtiammultitudinem  filiorum  oftendens  ,  quo- 
rumipfePaterfuturus  effet,  ni  virtute  non  fua, 
fcd  primaES  petrjc>  quse  excifa  cft  dc  monte  finc 


i    r>  b    e  o  n  c  m  o, 


Dtfo 


manibus,  &patris  futuri  facculi*  Hrc  verofunt-^»*** 
Chriftivcrba  ad  illum:  Et  tihi  ddbo  eUves  re%ni  *tU 'iu 
cctlornm:  €T,  qnid^uii  fofaeris  fuper  terram ,  erit 
fotutnm  &  in  ccttis  x  &*  qnidqnid  ligaveris  fufet 
terram,  irit  tigatnm  ®*  intmtis.  Qu«omniapcr- 
tinent  ad  facultatem,  &  modum  gcncrandino* 
vosfiiios,  qui  rcgniccclorum  civcs,  h«redes  ef- 
fentfuturi.  Pcrpoceftatemcnim  iolvcndi,  &  li> 
gandi  hoc  fit .  Qua  nimirum  potcftatc  frctus  Pau-  **Cflu  *4- 
lusapoftolusa  ad  Corinthios  fcribit:  Etfi  muttos 
fddagozos  habeth  ,  tdmen  mn  multos  fdtres  «  £%o 
enim  per  cvangelinm  <vos  genni .  Vcrum  antc  cum 
Petrus  &  genicus  ipfe  eft»  £c  alios  genuit,  tan- 
quatn  prima  petra  fadus,  &patcr  univerfigcne- 
ris  hominum,  qyi  ia  nova  gencrationc  numcra» 
tur,  LicetenimPauIusfcribat,iibicreditumfuif-  QdL  *•' 
fc  evangclium  praeputii,  ficut  Pctro  circumcifio- 
nis:  Qtti  enim^  incjuit,  operatus  eft  Tetro  in  afo- 
ftoUtum  tinumtifioms ,  oferatns  eft  mihi  inter  %en- 
tes  :  tamen  non  Paulus  primus  genuit  gcntes  in 
verbo  ,  fed  ante  cum  Pecrus  ,  ut  verba  ipfius 
Petri  teftantur  in  A&is,  cum  ait  t  Viri  fratres ,<*&.* 6* 
feitis  ,  quU  eiegit  Dens  a  temforibus  antiquis  fer 
os  menm  audire  gentes  <verbnm  Dei  •  Primas  ergo 
partes  fuas  Petro  Chriftutn  dediffe,  uteffetioco 
primaePctrxinipfoChriftopofitae,  qui  eftfoiida 
petra,  &fundamcntum  ccelcftis  ardincii,  cidem-i 
que  virtutemetiamdediflc,  ut  pater  cffct  futurae 
ioboiis>  exhisfatis  conftarcpotett. 


j^U  M  S  T  l  Q     XXFIT. 
iidnamfnnt  fccund*  fartts  fatris ,  &*faftwis  ? 

RESPONSIO. 

Ux  filios  ,  &  grcgem  confcrvet  »  cofquc  t 
malo  tueatur:  quas  in  orationefua  adpa- 
trem  Chriftus  oftendit  fe  implcviffe  ,  cum  ait: 
Mgo  ferwui  eos  in  nomine  tno:  quos  dcdifti  mihi ,  >*».  t?> 
ego  cnftodivi  ,  O*  nemo  tx  iliis  feriit  ,  nifi  fiiius 
ferditionis  .  Hanc  vcro  potcftatcm  Petro  ,  tan- 
quam  fuo  vicario,  fe  dediffe  iignificavit,  tunc&«?,3»s 
cum  praefcntibus  ctiam  cetcris  apoftolis ,  de  co 
loquens,  quod  omnibus  ufu  vcnturum  eflct,  ut 
a  fatana  tanquam  triticum  cribrarentur  ,  unum 
tamen  Petrum  appellans  dixit:  Simon  ,  ecce  f^ 
tan  txfetivit ,  ut  <vas  cribraret ,  tanquam  trithnm* 
Ego  antem  rogansi  fro  te ,  umon  deficiat  fidestna. 
Tn  wro  converfns  >  aliqnando  confirmafratrestuos» 
Quibus  verbis  apertc  Chriftus  oftendit  ,  ut  fu- 
perioribus  verbis  patrem  eum  feccrat,  ita  riunc 
eumdcm  a  fc  tutorem  >  &  dcfcnforcm  faftum 
efle . 

j^U  M  S  T  I  0     XXFIIL 

Qntnam  funt  tertU  fartes  fatris*  &  faftorist 

R  E  S  P  O  N  SIO. 

Ut  in  lucem  jam  jam  cditos  ,  &  a  malo 
defcnfos,  bono  etiamaugeat,  fahuarique 
cibo  pafcat  .  Has  item  partcs  Chriftum  Petro 
dedifle,  vel  maxime  excoliquet,  quod  Chriftus 
pauloantefuum  ad  coefum  afcenfum  dixit,  cum 
jam  co.rporis  fui  praefentiam  gregi  fuo  fubtra- 
cturus  cffct  >  atque  opportuniiiimum  videretur 
de  perfona  vicarii  fententiam  luam  apertis  ver~ 
bis  dcclarare1.  Naoi  tumquidcm,  utapudjoan- 
nem  cft  fcriptam  ,  cum  fimul  ideffent  ceteri 
apoftoli ,  &  difcipuli  ,f  quafi  Pctrum  e  media 

illoiua^ 


$6i  REGINAIDI       P    O   t    I       D   B      C  O   M    C  -  I    L  -  I    Q 

A 


S>S% 


fear,%iu 


fllorum  fevocans,  accepta  ab  eo  eonfeflione  amo- 
thy  ficipfumeftallocutus:  Simeam&sftmhistfd- 
fcea*nosmeQsi.ntcveto  femcl  hocdixit,  fed^ter, 
eademconfeflibne-reddita ,  per  hunc  amorem » tan- 
quam  fi  teftamento  hseredem  fuipaftoraiis  officii 
relinqueret,  obteftatuseft,  &dixit:  Simeamasy 
fafce  agnos  meos :  &,  quafi  nonfatisapertis  verbfs 
univerfum  gregem  ipfoPetrocommendaffet  quod 
eitantum  agnos  commendaffet,  qui  juniores  ef- 
fent ,  adjungit  ,  fafce  oves  meas  •  Licet  autem  haee  , 
qu3eP«trodicuntur,adceta:osetiam  paftorcs  om- 
ncspertineant,  tamcn  voluiffe  Chriftumhaecom- 
niain  eo  uno,  tanquam  in  vicario  capitc,  con- 
fpicuaeffc,  ut  per  cum  inreliquos  derivarentur, 
primum  quidem  oftendit  adoptio  norhinis  ,  qua 
primo  Iocoutuntur,  qui  hseredes,  &  fucceffores 
eligtmt.  Chriftusenim  Cephaenomen  ,  quodjn- 
terpretatumeftPetrus,  Simoni  prius  vocato  im- 
pouiit .  Petrae  autcm  nomen  ipfi  Chrifto in  divinis 
litcris  tribui  conftat:  deinde,  quse  huic  nommi 
au&oritaseftconjun&a,  eautendi  facultatem  illi 
dedit,  cum  fratrcs  ejus  fidei  confirmandos  com- 
mendavit,  ut  ebs  ab  infidiis  fatanse  tutaretut:  Cum 
oves  praeterea ,  &  agnos  univcrfum  fuum  grcgem 
Cjufdem  fidei,  &  amori  tradidit  ,  ut  liberatum 
abinfidiis  inimici  bono  &  falutari  cibopafceret; 
Hsecvcro  apud  ebs,  qtti  niroium  contentioli non 
fint,  fatis  effe  poffunt ,  quae  viearias  Chiiftt  par~ 
tcs  in  terris  Pctro  in  univerfum  gregem  ab  ipfo 
Chriftodatasdeclarant,  praefertim  cum  etiam  re- 
'Mi.t%it&  rum  experientia  poft  Chrifti  adccelum  afcenfum 
oftenderit,  hatiePetrum  tricariam  illius  potefta- 
tem  cum  in  conciliis ,  tum  iti  univerfum  ipfum 
gregem  exercuiffe . 

OUMSTIO    XXIX; 


Jaan*  u 


\4n  uttum  generdte  concilium  , 
tfi  cehbratum  ? 


Tesro  adhuc  *vivo 


RESPONSIO. 


Et  maximum  quidem,  inquo  has  trcs  fimul, 
patris,  tutoris,  &  paftoris,  partes  Petrum, 
Chritti  pcrfonam  gercritcm , 


excrcuiffe  conftat « 


g^V  M 


S  T  I  0     XXX* 


'fc/A'a; 


Jtn  mn  temforibus  Conftantiai  frimum  cmfta  effe 
toncilU  generaiia  ,  hiftoria  omnes  frodidermt  ,  j.»«r 
f$m  frimum  tradunt  fmjft  Tyietnitm  ? 

RESPONSIO. 

T&ADUHT  quidem  Nicaenum  fuiffe  om- 
nium  primum  ,  quia  reges ,  &  populi  dc 
quibus  prophcta  acerbc  conqueritur  :  Qttdre  fre~ 
muermt  gentes  ,  &  fofmtt  meditdti  fnnt  indnid  ? 
\4ftiterUnt  reges  terr*  ,  &  frincifes  convenerstnt  in 
unum  ddwerfns  dominum  ,  &  ddverfus  Chriftum 
ejus  :  tum  primum  ,  relifto  hoc  concilio  ,  quod  E 
«rat  concilium  malignantium  ,  libenter  fe  audi- 
xc  oftenderunt  prophetae  vcrba  ,#quibus-  cos  cd- 
diem  loco  fic  admonet :  Et  nunc  reges  intelligitei 
erndimini)  qui  judicdtis  terrdmt  fcmite  domino  in 
timore  ,  &*  exultdte  ei  cum  tremore  :  ofculdmini  fi~ 
Uum*  ne  qudndo  irdfcatur  dowinus,  &*  feredtis  de 
*vid  juftd  .  Quia  ergo  Conftantinus  primus  non 
folum  hancdifciplinam  apprehendit,  ut  ofcula- 
rcturFilium,  &ferviret  Deo  ia  timore  &  cxul* 
tatione  ,  fed  in  oculis  omnium  gentium  conci- 
liumcoegit  4pro  gloria  Filii  contraeos,  quicoa» 
fpiravcrant  adverfusdominum,  &  adverfus  ChriU 
C9*ctt.Gc*crst.  Tom.XXXJir. 


ftumejus:  fccumqucr  populos,  &  nationc^,  q\m 
laudem  domino  annunciarent  ,  primus  adduxit: 
idcohocconcilium^  cui  intcrfuit  ipfc  impcrator, 
primum  in  oculis  omni^umgentium  ,  ^  maxime 

fenerale  viltim  eft.  Sed  non  a  Conftantini  tempori* 
us  concilia  generalia  ccepta  funt ,  -vcrum  jamin- 
dcabcotcmporc,  quo^  utfupradiximus,  Spiri^ 
tus  Dei  non  fuper  unam  gentem,  fcd  fuperom* 
nem  carncm  fe  effudit ,  ftatimpoftcffufionem  faa- 
^uinis  Chrifti ,  qui  non  pro  unius  populi ,  aut  na- 
tionis *  fcd  pro  totius  mundi  peccatis eft  mortutts  * 
Quarc  ,  fimul  atque  conjunftio  fada  cft  ia  una 
fidegcntium  ,  &  Judseorum  ,  qui  tanquam  daa 
populi  uriiretfum  mundum  compledebantur  , 
illud  cbncilium,  in  quo  primum  ,  de  utrorucn- 
B  que  falute  adum  fuit  ,  coafiis  in  unum  locum 
eorum  paftoribus  ,  concilium  primum  generale 
fuiffe,  mcrito  dicimus.  Tale  autem  fuit  conci^» 
lium  Hierofolytnitanum,  in  quo  Petrus  vicarias . 
Chrifti  paftoris  partes,  quas  iupra  commemora- 
vimus,  omnes  fe  peregiffe  ,  &  verbis  ,  &  faQ:i$ 
oftendk. 

S^U  M  S  T  I  0    XXXL 

Qtio  tdndem  modo  ? 

1ESPONSI0. 

trcs  praecipuas  Dei  paftorispar- 
um  crga  fuos,  dum  in  terris  vef- 
&.«^.  primas,  ut  eos  quafipater  prp- 
crearct  :  lecundas  ,  ut  in  luccm  editos  a  malo 
tueretur,  atque  fervarct  :  tertias  ut  bono  Sc  ia- 
lutaricibo  aleret.  Hai  iteni  omnes  partcs  a  Pe- 
tro ,  |  Chrifti  vicario ,  impletas  fuiffc ,  ck  iis ,  qux 
ipfeinhbcconciliodmt,  facile  coiligimus:  cu* 
jus  hsec  funt  vcrba  in  a&is  apoftolorum  ••  VM  .^ 
ftdtres  ,  ws  fcitis  ,  quid  ab  antiquh  diebtts  Dtus  '*** 
in  wbit  elegit  ,  per  os  menm  audife  gentes  werkum 
evdngelii  ,  &*  credere  •  Hinc  apparet  ,  quo  mo~ 
do  primas  partes  ,  ac  primurn  illud  munus  pa- 
tris  &  ptftorts  implcvcrit,  quod  ante  ei  promi- 
ferat  Chriftus  ,  cum  diccrct  i  Tu  es  Tetrusf  O*  M  h 
fttpcr  hanc  fetram  adificabo  ecclefiam  meam  .    Pcr  mnh- 

pos  enim  ejus  efegit  Deus  gentcs  audirc  verbum 
fidei  ,  per  quod  in  Chrifto  rcgencrarcntur  «    Idx 
quod  magis  etiamexplicat,  cum  adjungit  t  Mt, 
qnimvit  covda,  Deusf  teftimonium  ferbihuit  ,  ddns 

■i.  iilis  Sfiritum  fanfiism ,  ficut  ty  nobisx  CT  nihildi- 
fctemit  inter  nosy  €T  Uhs  ,  fide  fmficans  corda  co- 
rum.  Qua  de  re  ait  Jacobusapoftolus:  Votunta-  ~^ 
rie  enim  nos  genuit  nrcrfa  veritatis  ,  *t  fimusinitium 
aliquod  credtuta  ejus  .  Et  Paulus?  facramentum 
illud,  perquod  inChriftoreaaicimur,  vocat  la- 
vacrum  rcgenerationis  ,  ubi  inquit:  Cnm  autem 
benignitas$  CT  humanitas  affaruit  falvawis  nofiri  ^*** 
Deiy  non  ex  oferibus  JHftitia,  ftta  fccimttsnos,  fed 
fecnndum  fudm  mifericordiam  ftlvos  ms  fetit  fer  la- 
itacrnm  reienerMionis ,  ac  renovationis  Sfhkns  fan* 
0i  ,  quem  effndit  in  nos  dbunde  fer  jefinm  Ckri- 
fium  ,  fitlvatorem  noftrum  ,  ut  >  juftifitati  gratia  , 
iffius  haredes  fimus  fctundum  fpem  mts  ttcrn*. 
Hic  vcro  totus  expHcaturregenerationismodus* 
quem  Petrus  in  fuo  verbi  miniftcrio  primus  ^x- 
preffit. 

Secund^erantpartes,  ut  confirmaret,  ac  tuc* 
returfratres,  &fiIios,  quosfatanasexpetiverat ,  **'***• 
cribrare  ,  &jam  inc^pcrat,  non  quidem  cribra- 
rc,  ut  purgaret,  (liocenim  fecitPetrus)  fed  ttt 
triticum  ,  cum  palea  admixtum ,  cribrando  ,  ac 
ventilando  perderct  •  Legcmenim  cum  verbo  evan- 
gclii  admifcuit  t  tanquam  paleas  cum  tritico; 

S  f  quse 


$#$  &   E   0    I   R  A  1.  M      Fo 

qvtm  quafi  in  eribro  fimu!  pofita  fepar^t ,  ac  purgat 
Pettus^  cumait?  Ofytnc  *»***»  j«#  tentatis  Deun* 
imfonere  juptmfnferterwcts  difcipufarum »  yuod  nt- 
qnenoS)  nequtpatres  noftri  portare  potnimusi  £t  fic 
oves  defcndit  a  noxio  fctana;  pabuio  * 

Tcrriasveropancsexplieat,  falutareillis  pro~ 
ponenspabulum,  &  in  optima  cas  pafcua  dedu- 
ten$*  tum  reje&is  coHcmontis,  qti*  legis  palea 
crat,  ait:  ^crgrAtUmdQmimnofiriJzfn  Chrifti  crc~ 
ditnus  ftlvari >  quemddmodnm  ty  itli .  In  haec  igitur 
fidei,  perquamfalvamur*  espficatione  ftgnosfi- 
«xtuli  quiexgentibuserant,  &ovesIfr4elconjun- 
xit»  &faIntariciboutrofqtt€pavit :  quasdumfa- 
cerct*  patrtsfima!  f  &  paftoris  partes  tght  qum 
funtvicarias  partes ,  quas  a  Chrillo  acccperat  ♦ 

Q^U  M  S  T  I  Q    IXJfU 

'^fl  Aof  cmcitium gencrate  diii foteftt  in  <fuo  m&  tan~ 
tumjudxornm  mthinttrfuit  ,  nutliauttm  ex  gtnti- 
ius$  nec  enim  iegimm ,  &»&  toncUfa  mterfnijfe  tfutm~ 
qtum  aiium ,  prdttrafoftolos ,  &r  feniores  ,  ^«*  <?rrf»£ 
Mierofolymis  \  qui  omnes  ex   Jud^orum  mtione  fne~ 

runt, 

RESPONSIO. 


Arvero*  camlegatosecclefianim  genthim  ia- 
terfuiflfeconftet  ( utfcs  enim  fuerunt  Faulus 
&  Barnabas ,  cjui  ab  ccciefiis  gentiuoi  ad  apoftolos, 
S?  fcniorcsHierofoIymam  mifficrant)  cum  etkm 
ipfi  apoftoli  eflent ,  quos  CRriftus  principes  pafto-*  C 
res  in  omnes  terras  c-onftitucrat ,  fic  eos  dimitt$ns . 
Ite,  8z  prardicate  cvangeliurn  otnni  creatura; ,  ctim 
ftdcomponcndascon,ttoverlias  illas ,  quse  de  fidc  & 
lege  exortse  fucrant,  concilium  illud  coaftum  effet, 
eaquc  in  eo  tra&arcntur , qu&  ad  uiuverfeeeelefiae 
yacem  pertinerent :  cum  deaique  miinus  decidendi . 
omnes  controvcrfias  ille  obrineret  >  cui  vicari^s 
iu^s  partes  in  univcrfum  grcgcm  Chriftus  dederat  % 
meritogeneralehocconciliumdicipoteft,  &  prU 
mumt  cjuia  inhoc  primum  confukandi  cauiadc 
iis ,  cjuas  ad  ttnivcrfum  corpus  ecclefiae  pertinerent , 
priacipes  ^cclefix  paftores  coavenerunt  .* 


11      D»      CONCItlO. 

A  gumsTio  xxxir. 


9H 


j^jio  P*8q  t4nqt$4m  in  archetypo  *  in  hc  tmcitfo 
fUerofolymitano  ccmnnWr  ea ,  %u*  dd  perfonds  ferti- 
mnteurum>  ynimcettrisconciliis  intcrcffefofanc} 

RJSSPONSIO, 

H^c  plane  intelligemus ,  fi  diligentius  ad- 
vertcrimus,  qnsnam  perfonse  illac  fucruntj» 
cjuos  iahocconcHJo  interfuiffc,  &  fententias  di* 
xiffe  ,memoriscproditumcft  .  Suntautcm  in  qua- 
druplici,  ut  vidctur,  genere:  qu«  tamcnomnes 
unum  gcnusefSciunt  dtfpeniatorum  myfteriorum 
Dei-Primumenimgenu$conftituit  perfona  Petri,* 
B  alcerumPauti&BarnftbaB^  tettiuKaJfacobt:  quar- 
tum  verogenus  inteltigoeos  facere>  qai  genera^ 
tim  nominantuv  feniores» 


D 


QV&STIQ    xxxni 

JLn  hoc  etmiifam  5  m  temfote ,  fic  ttkm  auSorits^ 
tefrimnmfute  y  GT  dignitttt  f 

RESPON  Sl  0% 

TJuIt  ffttie»  idque  duplici  de  caufa,:  primnm 
jtf  quidem  propter  dignit^tem  eorum ,  qui  inter- 
fuerunt ,  qui  iidem  {uere ,  quomm  beati  oculi  ?i&s~ 
funt ,  & aurcs audiemnt,  ^use  multi  reges,  &  pro^ 
phct? ,  cum  ii  maxime  defiderarcnt,  non  vidcrant» 
xiec  audierant  .  Audierunt  vero>  &  viderunt  tn 
verbis »  &  in  perfe^ijEmo  exemplo  umci  illius  pa- 
ftoris  ^ad  faltitem  omnium  gentium  promiffi  ^  om- 
iuatquaeadregeadumgregem  Dei  pertinebant,a 
quo&mandatum,  ut  ejus  exemplumin  pafcendo 
fequerentur *&  virtutem  ex  alto ,  ut  fegui  poffint,  E 
accepefant  »  Auftoritate  ergo  praeftitn  omnibus 
hoc  concilittm  propter  dignit^tem  perfonarum» 
qu«  illi  hanc  dignitatem  attulerunt  %  nt  eflct  quafi 
typus ,  &  forma  omnium  conciliorum^  quo  fcilicet 
sefpicientes  qui  deinceps  concilia  celebraturi  $t- 
fent ,  omnia ,  quae  vel  ad  eos  aliquo  modo  pertine- 
xcnt ,  qui  conciliis  praeeffc ,  &  intercife  debent ,  vel 
ctiam  ad  modum  decidendi  omnes  controvcrfias^ 
qux  materiam  conciliis  celebrandis  dare  foIentt 
tanquam  in  archetypo  %  ut  ritc  &  ordintte  celebra- 
%i  poffent » perfpicerent  *: 


SZJJ&STIQ     XXXV* 

xAn,  ftc  omnes  ferfon$  comprehenft  fant  faitem  in 
gencrty  qut  him  contilio  interfnernnt? 

RESFQNSIO. 

Mihime  quidem  omne$*  Nec  enim  princt- 
pem  perfonam  nominavimus ,  quac  eadcm 
eft,  quae  virtutem  &  robur  cete^is  omnibus  dat/ 
IHientmfunttantum  mintftri,  quos  modo  dixi* 
mus:  qui  veroomnibusprxcft,  isprincipem  perft>* 
nam,  nonminiftri,  agit.  Eftporroidem,  cuj^s 
nominecQnciliumvocatttr  j  &  cujus  nominis  au^ 
^orttateaddita,  decretaconciliorum  ratahaberu 
tur .  Hic  fane  eft  Spiritus  fan6tus ,  qui  tde*»  eft  SpL 
ritusChcitti)  Sc  SpiritusDeiPatris»  cujjusorgana 
funt  rcliquiomacsjquipr^funcinconciliis,  cum 
ritefittat* 

QUMSTJQ  XXXFl 

i>«8  modo  inttt  ft  diflhguHniur  ttttts  perfona  $ 
|H4i  in  qnsdrnplki  %enert  pofkitii  %  in  quibns  frimam 
mmtrafli  ftrfonim  Ttetri  ?  Qnii  vctq  twdem  in 
ferfon4  *&ttti  vidcmus  ,  yuod  in  rcliquis  non  vide^ 
mmi 

RESPON  SIO. 

Ho  c  fane  primum  %  quod  proprium  eft  ejnft 
qui  primas  partes  m  conciliis  tenet,  ut  fineim 
imponat  controverfiis  »  eafque  dtrimat ,  ut  con- 
cludat,  &  su£l;oritate  fua  dtmittat  concilium  • 
Qttac  omnu  ex  vcrbis  fcripturae  videmus  in  ilJo 
concilio  Petrum  fcctfle  .  Sic  enim  cft  fcriptum: 
C«#*  autem  mtgm  tonqnifith  fierct  *  Qst»  verba  ^*^* 
fignificant  *  magnam  primtim  altercationem  da 
iis,  qu®  decideada  effent,  in  concilio  extitifle: 
quam  Pctrus  fic  repreflit^  ut  verba  qusefequun^ 
tnr  oftendunt:  Surgent  kntem  Petrusdixi?  adeost 
FkifratrtSy  &c.  Quacumdicit^  fententiam  con* 
cilii,  &fententiam  Spiritus  Cbrifti  primus  pro^ 
aunciat»  atqueconctadit-  Hoc  autem  videmui 
in  perfona  Pctri  >  quod  in  ceteris  non  videmus , 
Secundo»  locovidemus  in  eodem  vicariam  pote^ 
ftatem,  &curamq«amdam  pnecipuam  utriufqae 
populi »  Nam  cum  iij  qui  ex  circumcifioue 
crant  %  iis,  qui  ex  gentibus  credidtftent  9  m 
eadem  fidcs  commttnis  fecum  erat ,  fic  quoque 
idera  legis  onus  commune  efle  velient  >  ill^t 
tanquam  judex  ,  &  paftor  utriufquo  popu^ 
\i  r    ^tti  |am  nmxs  effet  fa9;u$ ,    jugum  legi^ 

fic 


REGlNAtDl      Nil 


ficabutrifquedetmit,  ut  ejus  fenteati»  in  hoc 
refiftcntes  magna  verborum  »uftoritate  deter- 
ruerit»  cumeos  graviter  increpans  fic  ait:  Quii 
ttntatis  impontr*  jugtm  ,  &c  Quibus  vcrbis  (c 
vcrc  Chrifti  vicatium  ofteadit:  quivenit  at  cce- 
rcmanias*  grave  legis  jugum»  afuistollerct,  ac 
pto  co  iuum  lcvc  &  fu$ve  eifdem  imponerct. 
Au&orfcatemvcro»  quam  ci  Spiritus  Chrifti  de- 
derat,  valuiffcinhaccaufa,  iliud  maxime  iadU 
C&t»  quodnernoaufu^fuit  ia  concilio  fceicppo- 
nerc»  fcd  »  ut  cft  ta  a$is,  Pctri  feateatia  pro~ 
nuuciata  ,  t&tnit  tmnis  multitude  t  cum  tamca 
couftct,  iailia  muititudi|ic  fuifle  Pharif&os  alt- 
quot,  <jutmra  conctliuai  pertinaciflime  contra- 
*  riam  feomer  fenteatiam  defeadiifeat  »  &  hanc 
oppugaattent :  vcrum  illi  tum  au&oritate  Pctri  g 
commoti»  tacueriat  :  qui  vcro  poftca  verba  fe« 
cctuat»  omaes  ejus  fentcatiam  ajpprobarunt  . 
Cum  autem  haec  in  Petri  perfona  videmus,  om* 
mumcorum»  qui  inPetricathcdra  fuccefterunt, 
partcs  ia  coaciiiis  videmus.*  qu»  maximc  ia  hoc 
cxtare  dcbcnt »  ut  eontroverfns  ditimaat »  ut  gra- 
vitatcm  oneris  a  populi  Dei  cervicibas  detra- 
hant»  Sc  utconcilium  dimutant,  omniaque  au- 
&otitate  Petrfc  fidei  ,  ia  faadamento  eccieiias 
pofita»  faciant.  Scd  hoc  ad  modum  decidendi 
coatroverfus  pertiaet  ,  de  quo  poft  dicemus  . 
Nuacverb  ncmtam  de  modo,  quam  de  pcrfonis 
Ioquimur»  quaeiatereffefoient  iacoaciliis»  quas 
omnes  iis  pcrfoais  »  qu«  ia  Hierofoiymitaao 
coacilio  interfuerunt  »  fignificatas  efle  diximus ,  C 
&  tanquam  ia  archetypo  concilio  defignatas  » 
atquc  expreffas. 

^CT  M  S  T  10   'xxxrn 

Qnid  in  Vmli  &  BAtmha  ptrfonis  animddverti- 
mns*  qtti  fccHndo  Iocq  <vcrfa  fcttnmt  in  dlio  con* 
iilfoi 

RESPONSI  O» 

Ik  his  quidenfi  corum  perfonam  agnofcimus» 
quorum  cft  rcferre  ad  coacilium  dc  iis»  quas 
pacem  ecclcfiarum  t^irbeat  ;  quemadmodum  illi 
rctuleruat  de  coattaverfiis  ,  quae  fucraat  ia  cc-  D 
clefiisgeatiumemtataepetcos,  q\xi  eraat  excir* 
cumcifionc  ,  ad  quas  decidcndas  coacilium  cft 
congregatum  .  Horum  autcm  orationc  videmus 
figaificatum  cffc  officium  eorum  omnium  ,  qui 
pro  pacc  ccclcfiarum  ad  coacilium  mittuatur  ; 
quorumpartes  funt»  ut  tani  opus  fatan»,  quod 
totum  in  fidci  puritatc  tollcada  verfatur,  quam 
ofm  Dci  ad  camdem  coafirmaadam  cxponaat , 
dcmoaftrcatqac  »  quantum  ficri  poffit  »  ea  quse 
ipfireipfa  dcgratia  Dci  ad  confirmaadum  robur 
fideiTuatcJtpcrti  ia  illis  ccclcfiis,  a  quibus  faat 
miffit  qucmadmodum  Paulus,  8c  Barnabas  mu 
raculispcripfoscditisfidcm,  &fcatcntiam  Pctri 
coafirmaruat .   Huc  ctiim  pertiact  omais  eoram 
oratio,  utfigais,  miraeulis/atqueoperibuscoa-  E 
firmcntj  camcffe  Dcivoluatatem,  &:vcrit*tti«i 
iaflc4bilcm,  quam  Pctri  fides  propofui-t»    Ho- 
rum  ^tutcm  vcrbis »  pcr  opcra  tonfirmantibtis  do- 
ariaamfidei  a  Pctro  cxpofitam»  fucccdit  oratio 
Jacobi,  quieamdcmcoafirmat  pcr  fcripturas *  la 
Jacobi  vcro  pcrfona  fignificari  iatcliigimas  pcr- 
fonam  fiagulorumepifcoporum»  quibuscert^cc- 
clefiae  iuat  commcndat® » quorum  officium  in  coa- 
clliis  pcr  ipfamjacobi  oratioacm  fatis  ctiam  figai- 
ficatur. 


b  e    c  o  n  c  i  n  o, 

QVMSTIQ    XXXFllh 


9€<? 


Qttid  ttnitm  extdt  in  *}<tc<tb}  perfond  >  qmi  ad 
tfifeofortim ,  qni  Jhigulis  prtfxnt  etchfm ,  ftrfomm  , 
&  afficimn  in  tmtUHs  itsUrmium  fartinctt  ? 


H 


CmtiU  Gsmtd*  Tom*  X3CXIH* 


RESPONSIO. 

oc  primum  ,  ut  Pctri  dciftriaam  de  fida 
conhrmcat  ,  qucmadmodum  Jacobu$  fe~ 
cit:  hoc  enitii  commanc  omaium»  &  fiagulorum 
epifcoporum  cffe  dcbet  :  deinde  ,  fi  privata?eo- 
rum  ecclefi&  aliquid  vcl  coafuetudiae,  vcl  fcw; 
rcceperiat  ,  quod  aoa  advcrfetur  fincerkati 
doctrin^  fidei  »  vcrum  ,c)ufmodi  cffc  videatur , 
ut  cofublato,  periculumiit,  nc  caritatis  vincu» 
lum  rumpatur  .  Hoc  quidem  ut  quifquc  in  fua 
ccclelia  cKpcritur,  fic  jpropoacrepoterit,  qucm- 
admodum  Jacobus  fecit:  qui  cum  Hierofolymo- 
rum  cffct  cpifcopus  ,  quae  civitas  cx  geate  cir- 
cumciiioaistotaconftabat,  licct,  quodadipfam 
yeritatcm  pertiaebat  ,  abuadc  ,  idque  per  fcri- 
pturas,  dcciaraflk  ,  per  fidem  Chrifti  Icgis  ju~ 
gum  ab  iis,  qui  Chrifti  fidcm  acccperant  ,  cx- 
cuffumfuiffe»  &  ia  hoc  Petri  fenteatiam  confiir* 
maflet:  tamea»  quu  videbat  »  ii  gcm&  hac  II- 
bertatcinomaifausutercatur,  at  aulk  ab  ei$.ra* 
tio  vctcris  Judaeorum  confuctudiai^  haberctar  , 
«juibus  cum  fids  jam  conjuafli  ctant  ,  caritatem 
inter  eos  firmam  manere  non  pofle  ,  fed  fuas  po- 
tius  ovcs  per  contcmptioncm  moris  fui  fcanda- 
lum  pafluras,  huc  ad  concilium  rctulit ,-  ut ,  qu» 
eKaatiquiscorummoribus,  falva  fidei  doftrina^ 
ad  retineadam  paccm  »  doncc  magis  adolefccrct 
fides  ,  obfcrvari  poficnt  ,  ca  ab  utroquc  populp 
obfervarcatur .  Qua  ia  re  nec  abipfo  Petro,  nci: 
arcliquocoacilio  rcpulfamtulit;  verum  in  hanc 
featcntiam  decrctum,  ipfb  Spiritufan&o  di^aa* 
te,  fuffragiis  omaium  eft  fa&um  ,  ut  nihil  ultra 
oncris  gentibus  imponerctur,  nifi  ut  abftincrent 
ab  iis,  qttar  immoiarcaturidolis,  a  fuffocato»  & 
fanguine  ,  itemquc  a  fornicationc .  Hoc  vcro 
dnuseratearkatis,  non  fidei  onus  :  quod  quale 
fit,  &quopado  hasc  diftinguantur  »  poftca»  ut 
fpcro»  e&plicabimus  .  Nuac  ia  co  vcrfamur»  ut 
cx  pcrfonarum  divcrfitatc ,  qua:  jm  diceadi  fcn- 
tcatias,  deccraeadi,  ac  judicaadi  ia  illo  coaci- 
lio  Hierofolymitano  habucrunt ,  quod  archety» 
pum,  cxemplumqucrciiquorum  omnium  conci- 
liorum  fuiflc  intelligimus  ,  fcrutcmur,  ad  quo^ 
maxime  pcrtiacat  in  cctcris  conciliis  codcm  jurc 
Eti» 

Huc  autem  qu^rcndo  pervcaimus  ,   ut  intcl- 
ligamus  corpus  ipfum  concilii  cx  illis  conftare, 
qui  curam  gregis  habeat:  ut  in  cKempIo  Petri, 
apoftolorum  »  ac  ieniorum  videbimus ,   qui   id 
hoc  Hicrofolymitano  concilio  intcrfuerunt*  JLii« 
cct  autcm  »  quod   ad  muaus  prardicandi  vcrbi 
attioet»  par  audoritas,  &  cadcm  maadata  omr 
nibus  apoftolis  a  Chrifto  data  cffc  vidcaatur  , 
cam  illis  dbit:  Ite  in  mundtm  ttmwrfnm  ,  pr*-  Mm.%t- 
dkate  wan$tVwm  omni  treatur* :  tamen   ia   hoc 
concilio,  in  |aoP^trusipfittsChriftiviccs  gciiit, 
cetcri  a^>ftoli  cortai  potkts  pcrfoaam  referunt^ 
quiiapartemfolicieudiais  fnntvocati,  qtiamco- 
turn,  quibusuaacumPctro  perc^bcm  pr^dican- 
dicvaagelii  cura  cfr  commendata  *  Tales  autem 
pofteriQribus  fa&culis  skgnokimvL&  fuifle,  Sc  nuac 
cffe,  primates,  ardaiepifcopos  »  .c|ifcopos  »  ab» 
bates .  ■  *  . 

QuasycroPetri  vidcmus  primas  partcs  fuiffe* 
at  doftriaam  fidci  aate  omnia  cxplicarct  »  qu» 
^KpIicatio  tanquam  fundamcntum  cffct  ad  dif*   . 

Sf    %  folven- 


P$7  RE6IUUI      Po 

folvendas  omnes  controverfia&,  has  dicimus  cfle 
ptaecipuas  partes  Romanorurn  pontificum  quj  in 
|?£triIocum  fucceflere,  in  omnibus  cortciliis,  ut 
fcnteomnia,  &contraomnesproceJIas  controver- 
fiarumf  fideiPctricspIicationempropoaant,  at- 
iqueppponant:  ccterorum  va*o  omnium*  qui  irv 
£pnciliisintc.rfunt,  uthanctidem  non  folumpro- 
bent,  fcd  otnnibus  argumentis  confirment.  Hoc 
fcutcm  fundameoto  conienfus  in  una  fide  ja<3to,  tum 
quidem ,  fi  quGe  fint  iq  iingularum  ccclefiarum  mo* 
ribus,  vcl  antiqua  confuetudinc,  vel  lege  |ntro- 
dudia,  quseetfinon  ufquequaque  nudan>  illam  fi- 
dcifinccritatetnreferant  *  modo  tam$n$i  npn  re- 
pugnent,  tum  nec  fc  difficilctnpracbere  deb^t  is, 
qui  Petri  locum  tenet,  in  afienuendp  infirmitati 
gregis ,  doncc  fides magis adoiefcat :  nec  tacere  dc- 
pent,  quiinfingulis  cccl$fij$  prasfuqt,  infirmitaT 
tesgregis  fui,  ied  in  conciljo  propoqerc.  Quju$ 
rci  cxemplum  in  Petri ,  &Jacobi  p^rfonis ,  ac  fen~ 
tentiis;  ^tquc  inipfp  Concitii  decreto  habemus» 
Sed  h#c  magis  pertinent  ad  njodumcomponendi 
Controverfias;  dcquonunc,  quouiam<4$  perfonis 
fatisdi&umvidetur,  quasrendo  inveftigarecona* 
|>imur. 

QUMSTIO   XI. 

Qnaratione  €F*vUnfifunt  >  qui  in  eonctthWero^ 
Joljmitano  frtfnernnf  ,  ad  eomfonendas  tontrqver-» 
fias^  Ex  iilins  enim  concitiis  exemfh  dixifti  modunt 
eliei  fojfe  omninm  dijfenfionnm  ,  qua  ad  reiighner^ 
pertinent  >  fcdandaruty* 


H 


RESPONSIO, 

oc(  tptdfaci5iusintc!Hgemus,fi,quaau&o* 
recontrpverfiae  ir*  ecclefiam  irrcpierint  an- 
.  tca^  acperpstuoirrep^qt ,  dixerlmus.  Huqeaiw 
^  **•  ^m  Chuftus  pftendit ,  cum  praevidens ,  ac  praedin 
censzuania,  «juse  inimicus  homo  fuperfemttutu-: 
tuscfretiaagrpecclffi^  fuaer,  tritico  priusabopti- 
tnoagricolaiata,  eunfi  ipfuoi  ^  cui  curamecci^fias 
'  t*m  **  *eii&uruserat ,  fic  aliaquitur  ;  Simonj,  ecce  ft?4~ 
flAsexfttivityosy  ut  crihr^ret  fimttriticnm*  Satana 
crgo  impulfor^  intcliigioius  omnes  in  ccclefiam  h\* 
trodiicicontrovcrfias;  quasquid^m  tollendi  mo-r 
dum  amioi  futurum  Chriftus  ipfc  iignificavit ,  iU 
jumfciiic^tj  cum  ftatim  fubjicit,  !gga  &mem  ro~ 
gAviprQte  (Pietvumappellan.s)  nt  nm  deficiat fides, 
tna :  C?  ttt  alij^dndo  converfm  tonfim*fr4tres  tuos . 
Unqmhuncmodum  oftendit  Chriftus  di(To{vendi 
amn<?scaqtroverfia$,  uemp^utumillam  Petri  fi- 
dcm^  or^tioncfu*  adpatrcm  nixam,  ac  robora^ 
tam  v  EcUne  hoc  HicrofQlymUaaum  ufum  in  ma* 
^ima  on^nium  controvcrfia  tpiienda  * 

QUMSTIO    XLh 

gfiQ  fdftoper  hmc  Tetri  fidem  in  ilfa  toHtitiofe- 
<J4t4  funt  ftntnvwfi*.*  Ht  tx  eodem  >  <fnid  in  ctte* 
ti$  emtHih  fierVAe\e4t  ,  in  quifas  de  tomfqncndh 
cvntrwerfiis  n$itnr,  exemffam  eafifofiit  ? 

R.ES  p  Q  N-S  I  Ot 

Hoc %  »,«  prorfus  intclllgamus^  ^qemadmo- 
dum  i*m  ct  Chrifti  Vcrbis  aufitor^m  om-» 
nisdtfcordia?,  8z  controvcrfia^  cognovimus^  iu* 
qntdaanifit»  <juod  controvcrfas  caufas  facjat  in- 
ter  homincs  $  es  communi  hominum  fcnfu  m-* 
vcftigandum  effe  ,  Hoc  vero  conftat  inter  om- 
ncs,  <jui  cotitcndunt :  cjuicumquc  auftor»  tuerit 
irontcntionis  ,  cum  fcmper  hanc  contcndendi 
cauf^m  pr«  fc  ferre  ,  quod  fibi  afe  eo  M  <juo- 


r  i    u  e    c  o  n  c  i  t  i  of      p6B 

A  ,cnm  contendit  ,  aliquid  fit  detradum  »  quod 
ycl  ^dhonorem,  vcl  ad  commodum  ipfiuspcrti* 
ncat ,  v$J  dcniqyc  quod  ci  ^liquo  modo  carjim  fit , 
aqt  jucundum,  obidquc  cpt^tcnd^rc,  qt  ftbi  U- 
tis6atin?0j  qyod  ita  ^ft  4etra<aum,  Hinc  om- 
fjtum  pontroycrfiarum  cum  in  rcligionc,  itum  in 
rebuscivilibus  caufas,  orjginemque  duci ,  coca- 
munis  vita  fatisdocet.  Naqa  qui  religipnis  cauff 
Contendit,  is  femper  aliquid  de  honor?  Pci  & 
pi?tatcderrnftum  abeo,  cjupctim  contendit,  ar^ 
gyiit?  quirerumciviliumcaufa,  ob  honorem  ,  vcl 
pommodum  fibi  detra&um ,  Jitcm  fe  intendcrc  prae 
fefcrt,  vclobutrumqucautdeniauepbid,  qyod 
quoquo  modo  c^rum,  gr^tpmvc  habcat  ;  $m:m 
vero  contcntionis  apud  hpmines  non  malignos 
S  (cum  malign is^qim  fruftra  qu^ritttr  pas)  tum  fo- 
rc,  cumc^,  <jugt  abiata  judifantur,  iategra  rc- 
ftituuntur, 

Hoc  pmniprn  controv$rfi$rum  fundamento 
parefjfto,  ad  illam  ControycrfiameonfiderancUm 
revcrtacniir ,  qu*  compofita  ett  in  concilio  Hicro- 
iolymirano  ,  ex  cujus  compofitionc  cxemplum 
rcliqiu$ocnnesromppncndi,  qysc  in  ccclefia  fta-  «4#.is, 
fcuntur  ,  capi  ppfie  diximus ,  Videamus  autem 
pritnum  ejus  originem  ;  quam  facile  intcllig?- 
mus  ,  fi  prius  perfonas  eorum  cognovcrimus  , 
cjui  cjus  excitandqp  au^ores  fqer?  .  Siinul  $nim 
intelligemus,  quasnam  erit  controvcrfia  , 

De  iis  aytcm»  a  quibus  illa  excitatacft?  ita 
fcrJD^umcft  in  A&is  :  §nrrexer#nt  dutcm  qmdtm  ***  *6< 
C  d*  kwfi  "Pharifaqmm  ,  qni  credidemnt  ,  dicentes  i 
QjtW  Ofortet circnmcidi eos  (populum  gcntiicm  |n- 
t^IIigentes)  qui  fid^mrecepera.nt%  frAcifcre  quqque 
eis%  fervdre  legem  Hoyfis  .  Qua!?s  porro  fuerin: 
Phu-ifati^  divusPauIus  in  fua  ipfiiuperfooa  fatis 
ejfplicat,  cum  ,  ad  regem  Agrippam  verba  f^  <5^a» 
ciens ,  vitae  fu$  pr^t^rirae  ration^m  rcddit  in  hunc 
modum:  Etquidcm  vitamme^m  ^  juvcntutc  no-! 
veruntomncs  ;  qupniam  fecundum  exa&iiljmam 
fecUmnoftr^religipnis  v|xi  Phfdfaeus,  Cur  ve-r 
rpexquifitifltmam  feftam*  omnium  appelJet ,  in 
cptftoiaadGalatas,  defeipfo^tiamloquens,  fic 
decUrat:  *Andift\$  enin\  converfationem  mcam  a(U 
qtttndo  $n  Jiidttifwo  ;  quonhm  f%fr4  modum  ferjc- 
ynefar  ctclcfiAm  Jpei  ,  t?  exfugwkdm  iiUm  ,  0* 
J5  froficitkm  in  Jutiitifmo  fttfra  mnfas  tquates  inge- 
nere  meo  ,  ahnndantius  tmutator  exiflens  fatcrnd- 
r#m  mearnm  traditionnm  *  Talcst  crgo  crant  apud 
Judcos  Pharifapj  y  qui  fcverius  obfcrvarcnt  patcr^ 
IUS  traditioncs  :  ex  quibus  qui  cpnverfi  fuQHtnt 
adfidcm,  ii,  prjftinapadhuc  fc£t?e  vcftigiis  infi* 
ftent^Si,  cum  vidercnt  gcntes,  qyap  fidcrn  rccepe- 
nnt  r  lcgis  obfervatipn?  foluta?  in  populo  I>ci 
numerari,  hjxrquidcmcpnqucri,  &  contcntipncs 
movcrc  cctperunt  :  ob  id  vcro  conquercb*ntur* 
quod  dctrahi  in  hoc  84  honori  Dei,  quil^gcni 
dcderat,  &  fibi  ipds  putabant  ,  qui  fc  p^r  k- 
gem  ,  quod  «a-m  ^xafiius  aliis  fcrvarent  ,  cum 
ceteris  g?qtibus  vtqm  etian^  genti  fu*  pvaKik* 
re  cxiftimabant.  HafcfuitiJIprum  querela:  quae 
E  ^uo  modo  pcr  concilium  fubjat^  fucrit ,  nunc 
qiiaeramus, 

QUMSTIQ    XLIU 

Qu$modo  fer  conciiinm  Hier^blymit4nnm  defiie , 
C^  ieps  ohftrv4tiom  fU*fthnesftiJmt*.f*trs  ? 

RFSPONSIO, 

UT  in  fumma  dicam  per  verbum  fidci  *  «? 
cariutis,    Eodcmquc  modo  apud  omncs 
noa  m^Hguos  omucs  omnium  tcmporum  con- 

trovc^ii^ 


p$9  &BGINALD1       PoLl      D    E      CONCltlO* 


570 


trovcrfigfedaripoflunt»  Quod  ficerit  apertum»  fi  j^  verib  foquendi  modo  prsebent :  quos  non  tam  per- 


$»*ii  %4* 


Zuct  u: 


*M*uk,  !«« 


naturam  verbi  fidci  in  Jefum  Chriftum ,  filium  Dei 
vivi 3  primum  iliqua  cx  partc  dcclaravetimus  ,  de- 
indccaritatis* 

QU  M  S  T  10     XLIL 

Quomodo  fer  conctlium  Mierofoljmitanum  defidcy 
&*lc%is  obfervatione  ^uaftiones  fublat^fuere  ? 

R  E  S  P  O  N  SIO. 

N.IHIL  profus,  filoquamurdeiisdifcordiis, 
quasmukointerfe  homines  exercent .  Im- 
mo  contra  videmus ,  Chrifti  fidem  praedicatam  fc- 
*nen  difcordiarum  cum  omni  genere  hominum,  pa-  B 
£em  vero  ciim  Deo  fecum  afferre  • 

Q  U  J&  S  T  1  0    XLIII. 

Onid  taniem  ineft  in  natura  wrbifidei ,  quod  illud 
frofiienti  dijftdium  eum  omnibtts  fariat  ? 

RESPONSI  O. 

Hoc  fcilicet,  quod  homini  omnia  auferat, 
qusecumquc  humano  judicio  vcl  houorifica , 
velcommodaj  veldenique  quoquo  modo  grata, 
autjucundaeffepoffunt,  Necvero  folum  externa 
bona  aufert»  cujufmodi  funt  divitiac  »  honorcs , 
amici ,  propinqui ,  parentcs ,  fed  fegem  ipfam  Dci, 
atque  ipfum  tandem  hominem  a  fc  ipfo  abftraherei  C 
acdivellercprofitetur.  Sic  enim  au&dr  ipfefidei 
palam  dixit ,  cum  homincm  per  fidem  ad  fc  voca- 
reJt:  Quiaonodiohabuerit  patrem,  &  matrem, 
aon-eft  me  dignus :  &  qui  non  reliqucrit  patrem  , 
&matrem,  adhuc  autcm  &  animam  fuam,  non 
eftmedignus.  Quascumitaftht,  quidmirum,  fi 
difcordiarumfegetemfideiverbum  fecumafferat? 
Quidminjm,  fiuniverfusorbiscontra  finceras  fi- 
dei  prardicatores  omni  tempore  conjuret  ?  Id  quod 
Chriftus  ip.fe  au&or  fidei ,  cum  difcipulos  fuos  3hxu 
jusdo&rinse  magiftros,  11*  orbcm  mitteret,  illis 
eventurumpraedixit:  Eteritis3  inquit,  odioomni- 
hns hominibusfrofternomen  meuni :  millum excipiens 
genus  hominum.  Idcmque  naturam  hujusfidei, 
cuamaptacffetad  difcordjas  fufcitandas,  magis  D 
cxplicans ,  dicit  de  fc  ipfo ,  q  ui  cum  verbo  fidei  ve- 
nerat :  IfyUie  arbitrari ,  quia  wnerim  facem  mittere  in 
tervitm  .  T^on  *ve»ifdcanwitteretot0rram%.fidgi4* 
dhtm .  Veni  enim  fifar^re  hominem  adverfus  fdtrem 
fuum ,  &fili&m  adwrfns  mdtremfu4m9&  nurumad^ 
*verfusfocrumfuamy  &*  inimtci  hominis>domefthi  ejus, 
Ut  autem  fummatim  dicamus ,  <jui  fummas  tan- 
tumrcrum,  &argumcntorumattingcr€,  nondo- 
ArinamaHquamexpIicarchocfcripto  aggreili  fn- 
mus;  hoc  prorfus  incffe  in  naturafidei  videmus, 
ut  ab  hominibus  fempcr  cxiftimata  fit  ea  omnia 
eyertere,  quse  praeclariffima  in  rerum  naturaha- 
bentur,  utquae,  quomagisexpIicatafit,hocma- 
gis  calisexiftittietur,  ficut  legesetiam  cumhuma- 
nas,  tum  divinas  labefa9:are,  &  qtrafi  naturam 
hpmirtum,  atqueothnesbonosmorcs,  &  confue- 
tudincsabolere,  atqueextinguere  vidcatur,  Haec 
cnimomniaobjeaafunt&  Chrifto,  &  difcipulis 
cjusprimisverbifidei  fcminatoribus :  cum  tamen 
nibil  horum  rc  vera  fic  evertat ,  ac  tollat ,  ut  non 
omnia  cujufcumque  gcncris  fuerint  boiia  propter 
cam,  & per  eam amiffa,  vel  rcliaa,muItocopio- 
fioremcnfuratcddat,  acreftituat.  Neccnimillos 
audiendos  effe  .ullo  modo  cenfemus ,  qui  fic  folam 
fidem  praedicantiUt  piis  caritatis  adionibus  dctra^ 
futnt :  qui  ignavis  nihil  agcndi ,  impigris  ad  aAio- 
m$  male  agcndi  occafioncm ,  &  liccntiam  fuo  pcr- 
Cmil*  QtmraU  Tom.  XXXIIL 


vcrfc  quidera ,  quam  impie  praedicare  fidcm^xifti^ 
mamus,  dumvelparumcurare,  vel  prorfus  con-r 
temncrc  Icgcs.,  &majoruminftitutad6ccnt .  Nec 
enim,  quampraedicabantapoftoli,  pcrquam  ju« 
ftificanturimpii,  fidcsejufmodifuit,  fedquscper 
caritatcmoperatur.  T^umquid  autem  ,  inquit  apo-  ^^  ** 
ftolus,  legem  fer  fidem  deftruimus  ?  Jtbfit\  fed  fta- 
tnimus .  Quae  ergo  Icgem  roborat ,  quse  Iucct ,  quae 
divitem  facithomincminbonisoperibus,  quatdc- 
ftruftainftaurat,  hanc  fidcm  illam  effedicimus, 
quae  Jcfum  Chnftum  redcmptorcm  r ecipit » 

Ncc  tatrtcn  negamus ,  etiam  cx  hae  quoquo  mo- 
do  praedicata  occafioncm  fcandali  fsepc  anipiab 
hominibusfuiamantibus,  qualesmagnaex  part^ 
omacsfumus.  Hocveroeft,  quodhaficnus  dixi- 
musaficfemprgedicatatn  apud  homines,  corum  fci** 
Iicct  culpa ,  atque  malitia ,  tumultus  potius,  quam 
paccminitio  gignerc»  &  ob  hoc  fotom  gignere, 
quodnetdofuorum  bonorum  fpoliationem  libcn- 
ter  audiat ,  fcd  pro  iis  omnibus  Iibentcr  pugnent  * 
Hoc  autem  pridium  eft  in  officio  fidci ,  ut  homincm 
humanis  bonis  fpoliet :  quorum  Iqco  divina j>oftc« 
tradit,  &hominemtandeminintegrtimrcftituit* 
Sed  hanc  moram  non  fert  hominis  fui  amantis 
impatiensnaturat  &  idco  ad  nomen  fpoiiationis 
cfamorftatim,&  tumultusoritur,  adquemfedanT 
dum  unaduntaxatrelinquitur,  nempe  praedicatio 
caritatis ,  verbo  fidei  conjunfta  :  quae  cadem  eft  , 
per  quam  apoftoli  controverfiam  illam  magnatn  dc 
fide,  &  IcgeinconcilioHicrofoJymitano  fuftufe?* 
runt* 

Q  UM  S  T  10    XLIVV 

Quo  tandem  modo  fublata fuit illa controverfta} 
R  £  S  P  O  N  S  IO. 

Gum  Dcoredderet,  quodDcodebitumcffcti 
&homini,  quodhomini,  id  veropcrexpli* 
cadonem  verbi  fidei ,  &  pcr  dccretum  caritatis  eft 
faftum. 

QU  JE  S  T  10    XLV. 
Quo  moiofidti  vcrbttm  reddit  Deo ,  j#o i  eft  Dri  ? 

RES.PONSIOI 

Cum  totamfpemfalatisinunoDcopatre  per 
unumJefumGhriftumi  filium  cjus,  ponit, 
idvcroPecras^anta  vi  oratfonis  facit,  explicans 
f^lutis  noftrx  fundamentum,  ut  interponentcs  lc- 
gem  in  partem  falutis,  tentatorcs  Dci  appcllct^ 
IcgemqUe  ipfam  onus  non  ferendum dicat  j  demque 
ilSam  doftrinam ,  quae  hoc  doccat ,  non  doftrinam 
falutis,  fedcverfionem  animarumeffe  cancladat, 
Hoc  ergo  modo 'verbiitn  fidei  reddit;  hbnorem  Deo 
in  Chrifto,  &  per  Chriftum ,  cum  per  fidem  in 
Chrifto  totum  homincm  ,,qua{i  holocauftum  ,.  Deo 
immolat,  Dcoautcm,  &  hominibus  qupd  deb.c- 
tur ,  rcddit ,  cum  legem  a fide  removens,  eam  tra- 
ditcaritati.  Injuriamcnim  tam  ;Dgo,  quam.ho« 
minibusfacit,  qui  Icgcm  prorfittfolvit,  pr^icr- 
tim  cum,  Iege  fublata,  ne  commercium  quidetn 
homini  cum  homine  ,  effe  poffit,  in  tege  autcm 
fuam  Deusgratiam  coram  hominibus  luccre  velit  • 
Majorem  vcro  injuriam  ifacitcum  Deo ,  tum  homi* 
nibus,  quilcgi  juftificationcm  tribuit ,  cum  fibi; 
hujusgloriamChriftusfmelcgevindkct:  onufqi|e;  . 
intolerabile  hot^inibus  imponitur,  cum  hx  fua; 
prppria virtute  in  pattem  falutiscum  fidc  fe  im- 
mifcet,  &idco,  utDeiPatrishonoriia  Chrifto,. 
&  hominum  faluti ,  &  confolationi  ,  atque  ita- 
'  Sf    ?  becilii- 


P7*        Rbgiuid!    Pot 

Uccillltati  ad  fercrtdum  tantum  onusconfuUtur,  A 
legis  jugutr*  *  fidc  *d  earitat$m  tratpsfertan  ctitt» 
caritate  vcroeonjun&aleKJamnon  jtsgum  gravc, 
fedfuavccft.  Et  fic  omnibus ,  quod  aebctur,  £a# 
cilc  redditur  :  omncfquc  controverltarum  c&tsfae 
tolluntur ,  quemadinadum  in  illo  concilio  Hicro- 
foly  ooiuno  fa&um  vidcmus:  in  quohoc  videmus; 
Cum  Icac a fidc  rcmota  caritati  trnderetur,  tantum 
abfuilfe,  ttt  illaabu$negligcrctur,  quibus  itceft 
tradita ,  ut  ad  minutiffima  qussque  legis  obfervan* 
da  iidcm  promptos  fc  oftenderin:  •  Id  cjuod  dccre* 
tum  iliud  commttni  omnium  confcnfis  fa&um  dc 
abftinendo a  fuffocato ,  firianguine,  &idoJothy« 
tis,  quse  ininimaerantinlege»  ma^imcdcclarat» 
Pcr  illud  autcm,  quod  e*  carttatefa&umeft*  dc~ 
cretum,  omntsfcandali  matpria  cft  fublata,  &,  & 
quac  Dc|  cfant »  Deo  ,  &  qu«  hominum,  hotninibus 
reddtta  .  Si  vcro  hase  $  quta  btevius ,  ideo  obfco- 
riusfintdida,  qtutramus  it^rumd^iifdcm. 

QVMSTIQ    XLVL 

Quidtft,  qnoddictSy  tegem ,  qti4omMUnoflr4c^ 
raCQmptctfintr ,  mfarttfidei}  ferqitamf^cem  hale» 
wus nfnd  Deum  ,  miftimt fnnendtm  ,  fcdearitati  tu- 
Htn fuhjitiendm  ?  f  ** *»^<>  &*c iatttiigunfw  ? 


R  E  S  P  O  N  S  I  O. 

oc  quidemmodoabomnibasintelfigentur, 

_  _  fi  unufquifque  fuumadfalutemingreffum,  C 

<jut  eft  ingrcffus  ad  Pcum  pauem ,  &  ad  Jefum 

Chriftum,  primum  confideret  ,  deiode  egrcflom 

td  homincs  proptcr  falutcm  aliorum  *  Illum  cnini 

ffficit  fides  afcendens,  hunc  caritas  dcfcendcns, 

«juaeavcrafideproficifcitur,  &cumea,  fi  tamcn 

fit,  cotljun&a  cft,  itaque  defeenfus  ad  homines 

proptercorumfaiutcmcft  caritatis  cffc&us,  fK^x 

mn  1 1»     afcenfus  ad  Dcum  fidei .  uitttdcnttm  enim  ad  Deum 

flpormmiftt  j  cjttfaodi  fanc  ingreffum  &  egreffum 

videturfignificiffeChriftus,  cum  dicit  fc  oftium 

7»^*  t**    effe,  perquetnqui  introjcric,  fal^aktur^  &  in+ 

®  l0t         frtdictur,  V*t$ndutHti  CT  faftu4  favewt  * 

QUMSTIQ   XUVIL 

Qtulem  iitittffe  b^reffum  fet  fidem  *d  Chriftum  f 
quQmQdo  duttm  it*  fat  in&tff*  txc*titur  ju$nm  le$i$  ? 

RESPONSIO, 

EO  fanc  modo  qno  homtnes  folent  vitam  ipfam 
perfidcmcxcutcrc*  Stoiolenimcum  vita  tx~ 
cutitur  iugam  lcijis;  quandoquidcm  1«  nondo- 
minaturmhomincj  mftquamdiu  vivit.  Quodu 
mortuus  fucrir,folutusefta  Icgis  ju^o:  nosautcm 
pcrfidemtnbapufmofimuIcumChriftomortmur* 

ttom  *  Q*it*m<i ue  cnim ,  aitapoftolus,  faChr-ifiumJttfim 
hafti^tifumm^  inmwtcm  ipfius  i^tiz^tti  f*mm\ 
CtnftfUlti tnim fumus  tum  ilk  ferb^ftifmuminmw* 
tem ,  &c*  Qitocirea  fides  per  mortcm  ingreditur  ad  * 
vitamA  &ficperamiffioncmomnium,  «juarin  m-- 
ta  honorifica,  utilia,  aut  jucunda  effc  poflunt, 
ea  tamen  fpd  ut  vita  nobis  reddatur  in  Cbrtfto 
mclioribus  bonis  affiuens»  Talem  cnim  Cbriftus 
vitam  pvomittit  quxrcntibuseam  in  ipfo ,  &  fuam 
rclincjucntibus,  Vcrumhocnimisdurum  itcr  na~ 
tursehomtnisvidetur*  Quamviscnim»  vitam  fc» 
Jkiorem  affequi,  nobis  fcmpcr  fitinvotis,  fpo- 
liaritamen  nolumus,  fcd»  ut  inquit  apoftolus, 

r»  Ccri  y*  fupervcftiri .  Fidcs  vero  totum  hominem  fpoltat » 
Quarehocitcrnaturaenoftrae  noa  potcft  non  ma» 
%imt  durum  vidcri  f  donec  Chriftam  ipfittn  totum 


I      D  £      C  O   N   £    I    l    I    0#         PJI 

amplcxctur#  Quamquamprorfus  ne  ingrcdi  qui* 
i$m$  ncc  vero  greflum  Chriftum  verfus  convcr^. 
tcrc  quifquam  poterit ,  nifi  Chrifti  Spiritum  in  fc 
ante habuerit ,  qui  greffus  modcrctur ,  8t  movcat , 
Vcruminprincipio,  quia  Dci  Spiritu  mpvetur» 
tanquara  infanculus  ncfctt  a  quo  portetnr:  ficut 
fcrtpturadickinpcrfonaDci*  P*ego>  quafinutri-  0/$i*  \u 
tinsEpbrdim,  ferufaamtQS  in  br^chiis  meis ,  (?  nc* 
fcierunt)  qwd  curarem  tn*  Idem  accidit  parvulis 
infidc,  utportentnraDco,  &$pirituChriftt,id 
ipfitamcnignorent.  IJleautcmfpiritus,  quopri- 
mum  agi  vidcntur ,  a  Spiritu  Chrifti  vidctur  alic- 
nus.  Eftenimfpiritustimoris:  &  is  quidcmom^ 
nibustanquamftimuluseft,  quieosinvia  ad  vi- 
taaicceleftem  contrablanditiasvitae  tcrrcn«e  inct- 
tct:  qtii  tumquidemmaxime  adeft»  &vehcmcn- 
tiusfcntirur;  a  quo  ncmo  Hbcratur,  doncc  tan^ 
dcm  in  Chrifti  mortcfummamDcipatrisdilcSio^  h  jm§u 
nem  crga  fe  fidci  oculis  videat  ,  donec  videat , 
quod  d'iieftus  difcipulus  di5?it  »  qui  &  vidit,  & 
manibivstraflavitdcverbovitaB^  Dixitautem :  i»  t  *»A^  .. 
&Qt  app4ruit  caritas  Detin  nvhh ,  jnoniafnfiHum  fuum 
$$tti$emtumm$fit  Detts  in  munditm  ,  #f  viyamus  fer 
ipfnm .  Hoccrgovidensanima  fide  plena,  fc  ip- 
fam  videlicctinChriftotamimmcnfo  amorc  com- 
prehcnfam  ,  fimulqu^  contraritim  fibi  chirogra^ 
phum ,  nempe  ipfam  peccati  Jegcm ,  pcr  hanc  mor* 
tcm  dderum,  quo  nihil  unquam  tcrrihiHus  hu- 
mano  animo  coram  Dco  objici ,  &  opponi  potcft , 
quatenusfequidcmamari  videt,  timorcm  incipH 
deponere,  &ejusJoco  amorem  concipit:  nec  ta- 
mcnfictimorcdcponit,  utnon  plures,  8c  juftio- 
rcs  timendi  cauias  vidcat,  quam  antea  unquam 
fufpkaripotuerit,  qoippc  quas  gravitatcm  cafus 
fui ,  &  totius  humani  generis magis intclligit ,  pc-^ 
riculum  communc  omnium ,  Sc  privatum  fuum  ccr^ 
tiusafpicit,  terrorifqueplcna  videt  omnia  etiam 
ea,  qujeprtustutiffimavidebantur:  itauthicpri* 
mum  timorcm  dominididicificfibi  videatur ,  hic 
primum  inteHcxific,  quid,  &proquo  timendum 
iit,  majoremViminimici*  ^uaman^ca  unquam? 
pcrfpiccre* 

Lu^am  enimfibi  videt  inftare  non  folum  td~  ^  . 
rnrfus  carnem  CT  faniuihem^  fed  4d<verj*$  frintifes  *  '  ' 
tt  fmfiattSf  «dvetfus  mundi  reBprts  ,  tenehmtm 
harum  contra  ffirit4ies  nequitim  in  cotlcftibus,  Quse 
omniavidcns,  nififimul  videret  eum,  pcr  qucm 
omnta  noftra  pcccata  funt  nobis  remiffa ,  qui  delt*  -  >  - 
vit ,  f md  ddvtrfm  ms  erat ,  chmgrafhum ,  *$%tnf* 
que  Ulud  cruci ,  0*  txfolians  ftintifttm ,  4t  fotefta* 
tes ,  traduxit  twfidentet  falam  trinmfhans  ilhs  in 
femetiffox  jamquidcm,  qtiopropiusadDcumac* 
ccdcrct,  eomagistimorc  ta^fcerct*  Scd  hos  vi- 
dcnstriumphosabeopcraStbs,  a  quo  fe  tam  im* 
menfoamorccomplcxamfentit,  &  ut  fibi  via  ad 
Dcum  Patrem  tuta paterct ,  h«c  omnia  a  Fil  io  Dei, 
quiidem  fuit  filius  liominis,  tam  magnifice,  & 
falutaritcrfuiffcgefta:  hic  quidcm  cotura  timo- 
remfc  armare  incipit,  ^  confortari  tn  domino, 
atquc  tn  potcntia  virtutis  ejus .  Arma  verq  jam  non  <t  ^  |0t 
hominis ,  qtt»  vana  &.fajl«cia  funt ,  fcd  Dci ,  quae 
ut  potentiuima  funt,  Itcnumquam  fallunt^  quor 
ties  egredi jnbctur ,  fumit^:  pandatum  cnim  egref- 
fionis  jamescpefiat.  Quamvisautcmomnium  fua- 
viffimum  expcriatur,  in  eo  acquicfcere,  in  q*uo 
omncm  timorcmdcpoluit;  qaum  fe  tamcn  fpon-  ;^3u 
fam  per  fidcm agnoicat  ejus  viri ,  quem,  licetrc^ 
gcm  omnium  ,  coeli  clauftra  tencre  non  pote- 
runt,  caritatepcrperua,  atqueimTOnla  homines  *rwto.a» 
amplc&entem ,  quin.,  feipium  quafi  cxucns,  in 
terramdcfccnderet,  forma  fervi  accepta,  ut  ho- 
mini,  fervo  pcccaxi  fafto ,  &mortiaetcrnaeaddi- 
^lo  ^  vitam  ^  &  iibcrtatcm  rcftitucrct^ac  Joctim ,  8t 

regnnm 


$7$  K.EOINALDI      Potl      D  B      COMClllO. 


S>7i 


ffhtf*  & 


&«»«#  9f 


regnum  in  ccelo  darct :  hicquidcm  exemplum,  &  A 
voluntatemfpoafi  antcoculoshabcns,  atque  ejus 
fpiritum  hauriens »  ftat  ctiam  ipfa  ad  egreflum  pa- 
rata»  accin&a  lurabos  in  vcritate»  induta  lorica 
juflitlae  ,,  &  calccata  pedibus  iit  praeparattonem 
cvangefiipacis»  bancenimfolamcaufamegredien* 
di  ad  homiaes »  ut  paccm  afterat  omnibus  ad  quof- 
cumquemittatur»agnofcit»quiaeamdem  in  fpou- 
fo  agnovit ,  cxpe&at  vcro  nutum  fponfi  &  domini : 
quo  annueutc»  fumcns  fcutum  fidci  »  &  galeatn 
fpci  falutis  cuoi  gladiofpiritus,  quodcftverbum 
Dei  »  ftatim  Ueta  progreditur  :  quamquam  fanc 
mifquamocuIosforaseonverterepoflSt,  quin  om- 
nia  contraria »  omnia  paci  adverfantia  videat » fta- 
zita  cnim  xrumn* ,  anguftiar »  nudttas ,  pcricula » 
perfccutioncs»  &  gladiusfcfe  ci  offewnt»  &op- 
ponunt »  Scd  nec  proptcr  haec » ccpleftibus  armis  in- 
duta,  terretur,  vcrum  cumco»  quihaecccrtami- 
namaximeeftcxperttjs,  ac  fuperavit,  diccre  au- 
det;  In  omnibus  autem  his  fuperamHs  froptcr  eum  , 
quiiilcxit  nos »  quarc  nec  pugnam  detre&at,  fed 
eafpeaggrcditur,  utinipfo  ccrtaminc  etiam  vi~ 
rcs  fibi  augendas  fcre  non  dubitet :  quemadmodutn 
apoftolus  Paulus  fibi  inter  pugnandum  au&as  fuifle 
fidem,  &fpem»  multislocisteftatur^maximc  vc- 
roubiait:  Certusfumenim »  quia  ne^ue  mors »  nc« 
que  <vitd  »  neque  dngcli  »  neque  frincifatus  ,  ne^ue 
foteftat$s>  neque frmfentia »  neqtte  futura  y  nequcal* 
titudt)  neque  frofundum^  ncquecreatHrdaliafoterit 
nosfep/trare  4  caritate  Dei »  qu#  eft  in  Chrifto  Jefu  do- 
fninonoftro.  Haec  verotuncfatisdi&a  fint ,  ut  ali- 
quo  modo  iotelligatur »  qualifaam  fit  vel  ingreflus 
nofteradDeuminChriftoperfidem»  vcl  egrcfius 
ad  proximum  cum  eodem  per  caritatem » &  quo  pa~ 
&olqeta,  acfalutaria  utrobique  pafcua  inveniaiv- 
tur;  denique,  utfciamus,  qucmadmoduminhoc 
ingreifu  anima  fidelisnon  prius  in  fpiritu  timorem 
dcpouere  incipiat,  quam  jugum  Icgis  pcccati  in 
eodcm  fpiritu  ab  (e  rcmotum  (cntiat ;  hic  enim  pri- 
mum  illam  gaijdere»  &  pacem  haberc  ad  Deum 
incipcrc  »  poftquam  fc  juftificatam  apud  eum  in 
Chriftofentit:  actuncquidemitlam  egredientcm 
uihil  unquam  libcntius  recipere,  quam  Iegis  ju- 
gum,  jamtjonfidei»  fed  caricatis  humeris  impofi» 
tw»  &ideojucundi0imum0 


QJUMSTIQ    XLVIII. 

Quo  argumento  CQgnofcitnr  %uis  jugtm  ttps  ferfi* 
dem  excujpjfe  ? 

RESPON  SIO. 

Hoc  tnaxime»  &  cc rtiffimo,  quo  quis  fcili* 
cet  ad  omnem  juftitiamimplendam,  &ad 
omne  legis  pcrficieadum  opus  fc  promptxorem  & 
alacriorcm  praebct. 

HV  MS  T  10    XLIX 

Utrum  bdc  ^UctiUs  jugum  legis  excuffnm  declarat , 
4»potiHs>ma$is  quam  ante*  hominem  legi  fubjeclum  ? 

RESPON  S  *Ck 

Utrumq.ue  fane  declarat:  quia  h«c  ala* 
critas  proficifcitur  afpiritu,  quidaturcre^ 
dcntibus  .  Spiritus  vero  promptus  cft  ad  omnia 
facicnda»  in  quibus  voluntas  dcclaratur»  ad  uti- 
Iitatem  proximi :  U  quia  lcx  hanc  voluntatem  ma* 
ximedeclarat,  ideomaximeutlcgem  csccquatur» 
cftpromptus»  cft  autcm  idcm  fpiritus »  qui&Iegi 
dominatur,  &fervit. 


^U  &  S  T  10    L. 
QudUs  tandem  tft  hic  ffhitmi 

RESPONSIO, 

Es  t  Spiritus  fandus ^  Spiritus  paraclctus ,  Spi- 
ritusfiliorumDci»  inqkocUmdmnsy  abbdf^  ^#mi  ^ 
ter,  Spiritus  dile^ionis;»  ex  quo  maxime  cogno- 
fcuntur»  qnimaximecumChrifto  pcr  fidcm  funt 
mortui:  quivere  Chrifti  difcipuji  funt  ♦  Ex  hoc 
£t\isxi%  inquitChriftusadfuos,  co^nofcent  homines^ 
quod  difciputi mei tftis  ,  fi  diiigdtis  invicem  .  Eft  au- 
tem  hicSpiritus,  quidifcipulos  Chrift»  iatus  pcr 
B  fidem  fuftos,  foras  per  catiutem  educit»  ut  co- 
gnofcanturabhomjnibusadgioriam  Dei.  Atque 
hi  quidcm  funt  »  qqibus  5:  ingredientibus  »  & 
egredientibus  pafcua  promittuntur*  Denique  cft 
idemfpiritusl3  quiin  omnibos  conciliis  gcncrali- 
bus»  ^inomniumfideliumcordibuspraceft»  fcrn^ 
perque  prapcflc  debet ,  qui  maxime  feoftendit  prx- 
fidemfuifle  inconcilio  ilio  apoftoiorum  Hiero(o- 
J^mis coa&o ,  de quo nunc  tam muha  diximus, 

Q^U  J£  $  T  I  6     hh 

Qho  modo  fe  talem  oftendit  f 

RESPONSIO. 

EX  illuftratione  veritatis  fidei,  rejicicntis)u« 
gum  legis»  &  ex  refumptione  legis  perfpi- 
ixtum  caritaiis* 

£V  JE  S  T  10    LII. 

Vbi  apparet  Ugem  refumptam  fui(fet 

RESPONSIO, 

IN  verbis  decreti  ipfius  concilii»  in  quoficeft 
fcriptum  :  wifum  eft  Spirituifanclo ,  (T  nobis ,  »i*  ASh  i%i 


hil  vobis  itnfonere  oneris »  prttcrquam  hatc  ntccffaria* 
ttt  abftineatis  <vos  ab  immolatis fimulacrorum ,  CT  fan- 
D  $t*ine,  at  fuffocatO)  ac  fomicatione  •  Horum  enim 
omnium  prohibitio  ad  legcm  pertincbat*  Quare 
cum  ea  fidelibus  interdicit  Sptritus  ,  Iegi  ctiam 
fubjicerc  eos  quodam  modo  videtur  ♦ 

Q^t^  ^E  S  T  l  0    LIIL 

Q»o  tandem  modo> 
RESPONSIO. 

Per  caritatcm.  D/Veffioenim,  inquit  apofto- 
]us»  eft  plenitudo  leps :  &,  qni  diligit  froxi-  Mw*  ifi 
mum,  Ugem  imflevit . 


Q 


V  JE  S  T  I  0     LIV. 


Jln » cum  in  eodemdecreto  contineatur ,  ut  abftineant 
dfuffocatoy  GrfangninC)  V  idohthytis ,  itemque  * 
fornicatione ,  ideo  vero  hdcprohibentur  ,  quia  neccffa-* 
riawdebantur 7  a  ^nibus  utercjue  pofulus  abftinerets 
ms  eamdem  caufam  utriufque  prohibitionis  fniffe  intel- 
Ugemus  ?  Vel  tam  neccffariumfiufft  abftinett  a  fuffoca^ 
to  »  ^uam  afornicatione  ? 

RESPONSIO, 

Mi  K  1 M  E  quidem  *  Nec  enim  eatndem  caqfam 
utriufque  prohibitionis  fuiffc  intelligimus » 
pcceodcm  modo  utramquc  efle  necclTariam»  fed 

ii.nam 


m 


Rbginaldi     Po 


Jdattk*  tfi 


?/*♦#*    unam  ad  tempus  >  alter^min  omne  tet&pus.  Pro- 
hibcoturenimfanguis>  fuffocatum>  8c  idolothy- 
ta,  ncquod  infirmum  e(t ,  magts  infirmetur,  ne 
iinumfumigansextinguatur,  autcaiamus  quafla- 
tus  eonfriogatur  !  quandoquidem  propter  illos 
ia&aefthaccprohibiuo,  qutex  cfrcttcnctfiunccre- 
deqtes,  nondumhafide  robqrati  erant,  utvete- 
rem  opihionem  ,  qua  hujufmodi  cibis  hominero 
contambari  judicabant  ,  excuten»  poffenc  :    qui 
pothtsfidemadhuctencram  reje&uri  videbantur, 
quam  roboratam  Ieg$  ,  Sc  eonfuetudtne  fenten- 
tiam,  li  fevcriuscumillis,  nondum  matura  fide> 
a&um  effet>  quarc  horum  infirmitatis  caufa>  firmio- 
rumcaritauhoeonascaritasipfaimponebat,  itt  a 
fuffocato,  &  fanguine,  ac  fimijibus  abftinereot>  que 
lex  imponebat  ,  tanquam  paedagogus  pueris  ,  con- 
taminationenpt  alhuura  «  Cum  vero  interdicitur 
fornicatio  iis,  qui  fidem  receperadt  ,  longe  aila 
tatioeft,  h#c  enim  intcrdicitur,  quia  non  opi- 
nione*  ut  ciborum  efas  ,  fcd  revera  cootaminat 
hominem*.  Interdittturautem,  ne,  jampcrfidem 
fan<Sificatus,  ircntin  coutaminareHir  .  Ter  fidem 
enim,  ucinquit  Petrus,  SteuscQrdagentmmfurifi- 
camt  >  dans  illis  ffiritnmfantlum .  Qu&  vero  intrant 
fer  cs ,  mn  inquinant  homincm >  fed  fu#  exeunt  ex 
cordcz  qualiafunt  mal#  cogitaPhnes  ,,  aduiteria%  fw- 
Thsf*  *J|i  ,  nicatknes  %  8ce*  Haec  igitur  prohtbitio  femper  eft 
neceffaria:  quia  haec  eft  perpccua  vokmtas  Dei, 
utfanftificatiQnwnoftramne  polluamos..  Prohi- 
bitio  vero  ilta  ciborum  non  eft  femper  rifeceffaria: 
quia  noa  eft  perpettu  Dei  voluntas,  utiufiat,  C 
verum  tantifper >  dum  adolefcat  fides ;  itaque  pau- 
fd  poft  ,  augefce^te  fide  ia  edelefia,  prorfus,  eft 
aboltta  ,  quemadmodum  necetfario  quidem  abo- 
Ienda  fuit .  Ex  quibus  fatis  nuoc  eolUgere  poffu- 
mus>  cur  caritas  um  falfam  contaminationenci  % 
quam  veram>  tanq^am  neceflaria  quas  vetarentur, 
prohibuerit,  ut  faluti  utriufque  popufi  confule* 
"■jret .  Mec  enim  populus  gentilis  minus  propenfus  in 
eam  opinionem  fiiit,  ut  forpicatioaem  ,  qua  re 
tferaanimipolIuuneur>  propterdiuturnam  infor- 
dibus  vivendiconfuetudinem  nullam  contamina* 
tionemanimisafferrejudiearet,  quam  Judsei»  ut 
id>  quod  fpeciem  tar«um>  &  umbram  contami- 
Bationis  haberet  >  tanquam  re  vera  contaminaret , 
abhorrendumducerent,  utrutnqueergoprohibuit  D 
caritas,  unum  ad  tempus>  donec  prorfus  ttnibra 
ilfaperlucem  verbi  fideidifcuteretur>  alterum  ia 
perpetuum  s  quia  non  in  fpecie  >  fed  revera  cbnta- 
minaret.  Esqtiibusconctuderelicebit,  etfi  idem 
decrettim  uirumque  prohiberet  ,  Sc  ut  neceffaria 
«juaefugerent  qui  primi  fidem  reccpevant-,  prohi- 
beret>  tamen  dlverfa  ratione  neceffaria  faifle>  & 
ob  diverfamcaufam  probibita  * 


L    I       D  B      C  O  H  -C    I'X    I    O 

A 


PJS 


QU  JE  $  T  I  Q    IVI. 


i«  Cqy*  i%; 


Q  V  M  §  T  1  0    LY* 

JLn  concilit  fofterhrd  exemflum  hujus  cmcttii  Bie** 
tttfQljmitani  in  dmdendis  mleft*  ctntrwerfiis  funt 
ftcutai 

RESPONSIO. 

QuoRuitf  quidem  decreta  rata  funt  hafeita 
apud  populum  Chriftianum>  omnia  hanc 
formamnonfoltimincontrovcrfiisdecidendis  fant 
fecuta,  fed  camdem  etiam  formam  in  perfonisre- 
tinuerunt>  utegedemquafiperfon»  in  pofteriori^ 
busconciliis>  quaeinilloprimo  Hierpfofymitana 
8z  praefuiffe>  &  fententias  dixiffc>  atque  decreta 
fcciffe  refta ,  dki  poffiot  * 


QuatandemmodQidfieripQffe  mtelti%is^  ut  etJetn 
perfen*  in  omnihHs  teptimis  concitiis  €2*  frafim  9  O* 
intcrjint  t  yu*  in  primu  interfuerunt ,  cum  conftct ,  om~ 
Msilios9  ^niinfrimoiUocQnciliQ  interfuerunt  >  mvrte 
intcmfm  ne  ddfecundum  fuidem  ferveniffe  } 

R  E  SPONSI  O, 

AT  vero  >  cjui  in  pricno  illo  prscfuit  >  Sc  in  om» 
nibtis  aliis  legitimis  conciliis  prseeft  >  morti 
minime  eftobnoxius>  imoficipfemortemdomat, 
frangit>  acdeftruit>  ut  morsea,  qua?  morti  funt 
B  fiibjcfila,  delet,  Eft^erohic  fpiritus  Dei>  fpiri- 
tusGhrifti:  cujus virtutemortui  fufcitahtur:  pet 
cujus  potentiam  Chriftus  ipfe  fufcitavit  feipfum; 
eftidem,  qtiidocet,  acfuggerit  omnia>  cum  in 
publicis  conventibus »  tum  in  piivatis ,  quse  ad  ho- 
noretn  Dei>  &  ecclefiae  atilitatem  fal-atarker  vel 
dccernuntur,  vel  eogitantur .  ldementm  eft:  qui 
oferaturinomnitfUsy  CT fa'fi'n$*lis  9  froufvult.  Hu- 
jus  vero  organa  funt  omnes  ecclefise  miniftri  . 
Qtiemadmodum  autem  hic  in  primo  concilioPe* 
trum  elegit>  cujus  ore  Ioquerctur>  quae  pertine* 
batitadfidemillamfalatarem,  per  quam  ecclefia 
univerfa  >  U  in  ea  finguli  ftant  >  &  confirmantur  > 
tam  Judasi$>  quam  genubus,  &  omni  hominum 
generi:  itactiamPetri  fedem  eleglt,  quam  apo* 
Itolicameffevoluit,  undegentes,  Sr riationesPcr 
tri  fidem  >^  ab  ejus  fuccefforibus  eo /modoexpiica- 
tam  >  audirent  >  quo  illa  primitiis  gentium  ab  ipfo 
Petro  fuit  expofita .  Slc-etiaoi  epifcopospriVata- 
rumecciefiarumetegit,  &eeteros>  quibusanima^ 
rumcuramcommendavit,  ut  eodem  ofKcio  funge* 
rentur  in  omnibus  conci!iis>  Sc  conventihus  ad  con* 
firmandam  Petri  fidem ,  cjuo  funfti  funt  reliqui 
apoftoli,  8c  fenioresinprimoiljoconcilio  Hiero^ 
folymitano,  ficuteafdemc|uafiperfonasin  omni* 
btts  Iegitimis  conciliis  omni  tempore  8c  praeeffe  >  & 
fententiasdicere,  atque  controverfias  diflolvere^ 
ac  denique  decreta  caritatis  plena  ad  ecclefiae  utili-n 
tatemfac?re>  vereafiirmarepoflimus. 

QV  JE  $  T  I  0    LVIl, 

Un  >  nt  quifque  Tetrifidem  temt^fic  eumdem  etidm 
Tetrt  locumin  cQmiliis  >  &*  in  ctmmntibns  tenere  ikis  > 

RESPONSIO. 

Mj  n  i  m  e  qtiidem .  Nec  enim  Petrusperfona 
privatafuit,  ut  Simon  Joahnis  fuit:  cujus 
perfonamgeruntfitsguli,  quifidemPetri  habent, 
&  beati cumillo  dicuntur  >  fed  nonpropterea  Petri 
perfonam  gerunt*  Eft  mim  hoc  nomen  auftoritatis: 
quod  poft  confeffionem  fidei,  quam  isprivatus, 
ut  Simon  Bar-Jona  protulit  >  Ctmftus  illi  addicit ,  #*#*>.  i& 
cuthdiceret:  &^o^a^/<SimonifciIicct)  tu  es 
Tetrus  >  €T  fufer  ham  Tetram  sdificaio  ecciefiam 
meam*  Quod  dum  dkeretj  fecit  etiam  eum  Pe- 
trnm  >  6c  Petram ,  ex  qua  ad  omnes  privatos  beatae 
illius  fidei  doarinam>  tanqaam  aqua  falutaris  > 
difflueret  .  Hujus  vero  locum  in  conciIiis>  &  in 
uniyerfaecciefiaobtinet,-  qui  fedem  Petri  tenet: 
qpse  eadem  fedes  apoftoiica  appellatur,  &  fedes 
Romani  pontificis .  Et  ideo  qui  a  Romano  pontifi- 
ce  mittuntur  legati ,  non  tamjoannis,  autPauIi, 
autLcontstegati  dicuntur,  quaenomina  effe  pof^ 
funt  privatorum  hominum ,  qualem  legati  fedis  a- 
poftolic*,  tanquam  fi  ab  ipfo  non  Simone,  fed  Pe~ 
tro.mitterentur 5  fedem  apoftolicam  tcnente  < 


£77  R  »  fi  I^N  A  t  P  J     P  0   L   I     H     CONClUfl. 

A 

£JJ  MST  10    LVltl  QV  JE  S  T  I  0    LX. 


578 


Quid  ftki  yult  nomett  fedis  Afoft*tic&} 
RES  P  O  N  S  I  O* 

IDEMprorfus,  ac  fi  diccremus  »  cathedram 
apoftoiicam ,  Cathedr»  vero  nomca  au&orita- 
tcm  doccndi  fignificat ,  ut  verba  Chrifti  ottendunt , 
cumdeiis  ioquitur»  quiin  cathedra  Moyfi  fede- 
ruot ,  id  eft,  4c  iJiis  $  qfli  au&otitatem  habuerunt 
docendi,  &interpmandivdluntatemDpiin  Icge 
>cnptja,  qtt»  jau&oritasprimum  a  Dcodatafuit: 
ciiioutifiijujimfucceffores  defuerunt»  qui  eamdem 


K&ibns  tandemmiracHlUdccUu^ 
Xtmjuam  deftdc  ?etr,i? 

RESPONSI  O, 

Pri  MtrM  quidem  illomiraculo,  quo  fan&us 
ille  vir,  idcmque  do&ijfimus ,  atquemaxi- 
mus»  fidei,  &gratiaeDei  praedicator,  ie  in  fide 
.ccclefis:  Homana:  jnaxime  confirmatum  lctibit» 
cum»  repetitis  jaminde  a  Petri  morte  ufque  ad 
fuam  aetatem  urbisepiXcopis ,  perpetua  tot  foculo- 
jrujn  ferie  fuccedcntibus .»  quibus  fas&ulis  ccclefia 


fiMh  »9,  £*£rcent :  de  quibus dicit  Cbriftus :  fufertdthtdrtm  g  p  artim  ah  infidelibus  gravrffime  fuit  vexata ,  intei- 


V*  *> 


Jfo  r  j« 


MojfifcderuntScrifa ,  CT  Vhwfei ,  QmnU  ergo ,  f  «** 
cumque  dixerirtt  wobh ,  f*ci$c\  fecundum  opr*  wro 
eorum  nolitefdcere .  Dhnnt  enim ,  tT  nonftciunt ,  &c> 
Iilam  vero  cathedram»  quae  fuit  cathedra  Icgis» 
typum  intelligimus  fuiffe  eju$  ^thedrse  ,  quam 
PeusinPewperfonaRoma  cjesit,  qu«r  JFuit«a« 
thedr^  noo  Icgis  Iitjpr*,  feddo&rinoeSpiritus,  que 
per  qs  omnjiumapoftolorumpr^dicata,  cum  totum 
©rbsm  peragraffet  ,  tandem  Romar  iedem  fiitit: 
tibi  fattguine  duorum  maximorum  apoftolorum 
confirmata  videtur ,  &  quaii  tpftamento  relieia 
ejusprbiscpifcopis,  quicamdem puramferv&rent, 
utinde  tanquam  cs  fontt*  quodam,  rurfus  iopr- 
bcm  ad  coqfirmandascetera?  ecciefias  derivarstur , 
atqueideofjedes  apoftoiica  Romana  ccclcfia,  yel 
c^thedra  Petri  appcljatiir, 

QU  M  ST  tQhlX* 

Cur  fotius  ecclcfidm  I{omanam  dicimut  tatbedram 
#poftQfif4m  ejfe ,  &*  'Petrffedtm ,  ^mm  Unt$oclicn<m  , 
qudm  Hierofolymittntm ,  inqHifasfitiawTetrum  do- 
cutjfecQnfiAt}  fie  Hietofolymitm^  f*nc  fcriftum  tftx 
vtrfom  dwinitxiit  de  Uicrttf*lem  ,  &C* 

RESPONSIO, 


Qu  1  a  iila  poths  fcdesapoftolica  diceoda  cft , 
qua&fioempercgrinationis  utrique  apofto- 


iigeret,  )ceterisommbtisaIiarumecclcfiajium  cpi- 
fcopisiaepius  deficieatibus ,  Pctri  fucceflores  noij  ptntum 
^modo.nuoquamafidedefeciffe,  quamvis  omhifeus^»:^» 
fatan*  strtibus  tentati  fuiffent,,  fed  cetpras  ,cccle~ 
jias^  in jfide vacillantes,, ijsmpcr confir^maffe.  Hoc 

Suid^m,  ut  maximo  Dci  providenti»  aniraculo  # 
ivus  Auguftinusfcribit  fein  Romanaef^cclefiae  fide 
retentumcffe,  ^queconfirmatum^Quod  profcfto 
,ejuimodijsil.j  ut,  quo  magis  quis fecum  confiderct 
illorum  temporum  graviuimas  ecclefiae  perturba- 
tionest  ianquam  navi  pmculofiflimo  tcmpeftatis 
getier^  per  tot  annos  jaftat^;,  &^  quibuscoofir- 
mantibys  in  fide  controverfi*  <omnes  ,  tanquam 
tempeftAtesfedatae  femper  fuerint ,  animadvertat  > 
hoccertius  videat,  in  Petri  fuccefforibus  uberius  xw#  &; 
implctum  fuiffc  quod  Petro  Chrittus  pxomifit  , 
quam  in  ipfius  Petri  perfona.  Quod  enim  dktt 
ChriftusadPetrum:  Mp rogavi fro  te  ,  utnondtfi* 
fiatfidestutx  tu Atttcm dliqnando  converfus  confirm* 
fr4trestuos :  etfi  pofteifufum  Spiritum  fanftum  hacc  M*ttk*  %& 
prprniffio  cam  vim  habuit ,  ut  Petri  fides  nihil  un- 
qnam  tjtubarit  4  tamen  poft  haec  verba  cum  domi- 
numfuumabjurarct,  cumoonfatis  adbuc  in  fide 
firmum  fuifle  diccre  poflumus,  ncc  vcro  multum 
Jaboraffepoftacccptum  Spiritum  fanftum  in  cdn- 
firmandis  fratribus  in  fide.  Qui  omnes  tum  pcr 
eumdem  fpiritnm »  communheriilisdatum,  coa-* 
firmati  fy^nimt, 


Vel ,  fi  dicere  vohimus^  ab  eo 
etiam  io  ooncilio  Hicrofolymitano ,  fublata  iJia  dc 
lorum  tum  JudaeoriiJn^  tum  gcotilium  dedlt,  ey  D  fi^e*  &Iegecontroverfia,  maximje  fratrescopfir 


qua  feminaj:o  jam  verbo ,  coque  ipfbrum  fanguine 
qaafi  rigato ,  &  confirmato ,  ad  fedem  quictis  funt 
profedi,  quamceteupecdcfiff ,  es  quibus  illivei 
camverbpprimum  e^refli  ftmt,  velperquas  trao- 
ftruntes  vprbi  doftrinim  feminarunt  9  Exieruntvc*- 
ro  ab  Hierofolymis  cum  verbo ,  &  per  Antiochiam 
idem  v^rbum  femioaiites  tranfierunt  ,  quod  tum 
demum  fedcm  l  uam  ij^am  habuerunt  in  ca  civitat^, 
Jnqua  ultimum»  &maximumteftimonium  verita* 
ti  vcrbi  morte  »  &  fanguiw  ipforum  dederutit  * 
Haec  aufem  fuit  Romana  civitas »  Hierofolymitana 
vero^itcathedralegist  &  ideo  cathcdra  JMoyfis 
cftappeilata.  Cum  verb  tranfaftum  effettempus 
Jegis»  ycrbumevangeliiajudxis^elatoribuslegis 
rcpulfum  »  tum  quidem  dixcrunt  apoftoli,  V«his  £ 
pforte t  frimvm  hqui  verbum  Dci :  ftd  >  yuoniam  reftl- 
lifisilfodt  &  indignot  vos  j*dic4tis  mrn*  vit4>  etce 
conyertixmt  *&  pntet  *  Atque  ita  ctiam  fecerunt» 
pemum  vero  apud  primam  fedem  gentium  pri- 
xn^mfcdem  verbi  collocarunt '.  Haec  autem  fedes 
fuit  fedcs  Romana ,  & ,  hanc  I>ei  voiuntatem  foif* 
jte»  fimilibus  argumentis  oftendi  >   &^confirmari 
pot^ft  ,  quibus  Paulus,  &  Barnabas  in  concilio 
Hicrofplymiuuo  confirmarunt  Petri  fcntentiam 
de  introitugei|tium  ad  fidem  fine  Jcgc»  nempe  mu 
raculis,  qttibus  Deus  hanc  fuam  voiuntatcm  de- 
ilaravit* 


matos  fuiffe:  tamen»  fi  quis  comparCt  perturba- 
tibnes  ccclefiarum,  quibus  muitorum  laeculorum 
continuatjs  3etatibus  omncs  ab  h^rctiVis»  fatana 
Ctibrante»  vexataefunt:  &|imul  confiderct,  qup 
paftoaPetri  fucceflbribus  fides  feiupcr  fit  confir- 
mata:  ciariflime  videbit,  non  minus  ^erba  pro-^ 
rniffionis  de  firmitate  fidei  ad  Petri  fucccfiores  , 
quamad  ipfurhmet  Petrum  pertin^i/rcejufdcmcer- 
tcviminillisilluttriuseffcpatipfadam,  &  Roma- 
n«  prbis  cpUcopos  prsecipue  illo  promiflb  fuifle 
compreheofos,  atqueineodcmiJIam  urbemfigni» 
ificatam,  ubi  firmam  fedem  tides  P^tri  ^ffet  habi» 
lura  * 

Q  V  JE  S  T  I  Q     LXI, 

+dn  alia  mirtmU  tffem  foffnnt  '9  fU4  hoc  idem 
toflfirmtnt} 

RES  PON  S  I  O- 

Pilpra  quidcm;  illud  vero  roaxime  eft  infi- 
gne »quod ex  Hegefippi,antiquiflijni  fcripto-  R*&fop*tt 
ris,  &temporibusapoftolorum  vicini»  hiftoria,      ^'^ 
D.  Ambrofio  interprete » didicimus  9  Scribft  enim , 
Petrum  »  Neronis  facvitiam  declinantem  ,  idque 
hortatu  fratrum  de  urbc  relinquenda  ,  ubi  jatu 

Chri* 


£7* 


Eegihaidi     Poli     Dfi     C  O  N  C  1  1  I  o 


580 


Chrifti  paftom  vicario  munere  fungi  cceperat  , 
COgUaffc,  atqueadcojamadipfam  portaminfuga 
progreffttm  >  cum  ei  Chriftus  «a  forma  occurrit ,  qua 
folent  peregrini  ad  urbem  adventantes:  adcujus 
afpedum  Petrum  primam  obftupcfaftum  ,  ut  fc 
paululum collegie ,  ipfum  imerrogaffe ,  Domine , 
cjuo  vadis?  Dominum,  vcro  refpondiffe  ,  vcnio 
Romam  iterum  crucifigi,  Qito  rcfponfo  Petrum 
admonitum,  fugam  repreffifie ,  &  iaurbemrevet* 
tifle.  Agnoviffecaimex  co  domini  voluntatem, 
cum  dc  gcuere  mottis,  quo  eum  fecuturuseflet* 
tumetiarodeloco,  inquoper  mortcm  ipfum  do- 
tnioum  ctfct  clarificaturus .  Nec  vcto  myftcrio  va~ 
care  ,  quod  Romse  Petrus  mattyrii  coronam  tule- 

^ff,  i^  ***>  vctilluddcciatat,  quod  Hierofolymis  cam- 
'  '  '  dem  accipcrc  Chriftus  eum  non  permifit:  verum*  B 
ut  illic  cum  morti  adjudicatus  cffct  ab  Heiode, 
atqucincarcercmconjceitts,  viameiadfugampa- 
tefeeit,  liberans  etim  per  angelism  fuum  e  manu 
Hctfodis,  atqueex  omni  expedatione  poputiju- 
dseorum,  fic,  Romaneftigeret ,  perfcipfc  viam 
ci  interciufit:  ut  ,  palrnanv  martyrti  in  principe 
gcntium  civitatcaccipiens,  fedem  etiam  verbi  in 

A&*  *$;  eademconftitucret.  Etfanede  Paalofeviptum  eft 
in  aftis,  eiChrifturndidffe:  Qportet  tt  &  i\oms 
fcftificari  dt  mt  *  Utautem  Chriftus  ipfe ,  com  ad- 
huc  itk  terris  verfaretur  ,  admonentibus  qnibuf- 
<iam,  utcaverct  fibi  sbHcrode,  quod  vellet  eum 

lm*  i$l  interficere,  tefpondit,  Ttyn  cafit>  prQphetam  extm 
Eitrofifymam  perirtx  tn  hoc  fignificans  cum  ,  qni 
venerat,  ut  legem,  &  prophetas  impferet  ,  non 
aiio  in  loco ,  quani  Hierofolymis ,  ubi  tum  cathe- 
dralcgis,  &prophetartim  erat,  vitamfiniturum. 
Sicctiarrt,  camPetrum*  IkcteaptnmabHerads, 
&  in  carccrcm  inclufum ,  Hierofofymis  vitam  fini- 
.  jrc  non  permiferit ,  &  Romae  finire  vol  uerit ,  in  eo 
fanevidcturRomam  eathedram  evaogdii  vicario 
fuo  fututam  fatis  figntficdfe.  Per  mortem  enirn 
att&oritascathedraeeftconftimta,  &  eonfirmata. 
Morsenim,  proChrifti  praefertim '  nomine  fufee- 
pta  ,  inomnibus  fan&is  otnnia  gloriofaj,  qnse  de 
kllispr&dicantur»  confirmst,  ficiit,  quaemarty-. 
rianominantur,  natalitiafimulfanftorum  nomi- 
•nentur .  Et  ideo  etiam  Chriftus  codem  in  loco ,  ubi  D 
apnd  Joanncm  in  cvangelio  catbedram  doccndi 
Petro  commcndavit ,  dicens :  8c  tcr  idem  rcpetcns: 
*Pafe09*ve$  mcas  t  ftatim  fnbjongit »  qu&  ad  mortem 

rr  1  ^las  pcttincftt  >  \Amen  dico  tii?i>  cum  effes  funior  , 
un^ebds  tt ,  <T  amkttfdkas  ubt  <volel>4$ :  cnm  autem  ft~ 
nueriSf  €Xtendesma&u$  tnas ,  tfalius  cinget  te  ,  Cf 
dnect  qnonwvh:  ia  hoc  fignificans,  tit  interpre- 
taturevangelifta,  pta  morte  effit  Dtam  tfarificatn- 
rtu*  Hecvero,  cjua?  tumdixitChriftus,  a  Petro 
non.  fatis  percepta  in  hoc  miracufo,  cum  e  fuga 
eum  revocavit ,  omnia  vidcntur  &-repctita  ,  & 
explicata»  ma^imeveroquodChriftus  in  eo  loco 
fubjungit,  Sefnere^e.Secutuscftcnim  tumChri- 
fium  maximc  Pctrus ,  cum ,  eo  dicente  fe  in  urbem 
vcnire ,  ut  iterum  crucifigcretur ,  fugam  reprimens 
ipfe  in urbem  rediit ,  cruciqtteeftafhxus»Camau- 
temhxcfenior  jam  fadus  pateretor,  eum  dudum 
effequo minime vellet ,  & ab  alio cinfl:um , eidcm- 
cueabaliis  manuscxtenfas  fuiffe,  plane  conftat* 
Itaqueomnium  illorum  Chrifti  verborum  fen- 
tentiam,  <juacprimumPetrodi€la  quali  senigma- 
ta  vidcbantur,  eventus  rei  clariffimam  rcddidit, 
&  Petri  cathcdram  Romse  Chrifti  voluntate  poli- 
tamperfpicueoftendit:  idquodma^isetiam  con- 
firmant,  quaein  cjufdcm  verbis  epifcopis,  Petri 
fucceffbribus,  mirabilitercademdmna  providcn- 
tiaChriftuscffccit,  cum  ilfis  omnia ,  cjux  Petro 
inagnifica  promiferat ,  modoquodammagis  illu- 
ftri  prarftarct ,  cjuam  ipfi  Petro  funt  prscftita ;  eam- 


A  demcjuehancillorumfedem,  qu*  Petri  cathedra 
appeJIatur,  fupra  fpliumomnium  imperatorum^ 
&fupra  tribunalia  omnium  principum  mundiin 
oculis  omnium  fublatam  >  quafi  fuo  loco  pofnam  , 
collocaret* 

dU  M  S  t  1  Q    LXII. 

Qn^fnm  unitm  UU ,  f u*  Tetrt  4  Chrifiv  fromif* 
/i,  iHuftriwimoio  fucceffmkits  tjuS)  qnam  iffi  Tt** 
tr&  ,  funt  jfr*ftit4  ? 

RESPONSIO. 


PtuHA  quidem  PetroChriftusp.romifit,  om* 
niaque  magnifica,&  <ju«  vicariam  illam  Chri* 
fti  poteftatcm  maxime  fignificarcnt;  quorum  ali-  MM^%  ,& 
«juafuprarccitavimus:  inquibusilia  fuere  maxi» 
ma,  quodciclavesregniccelorum  cum  poteftate  ^  zu 
folvendi&ligandi  eniinenter  fint  traditse;  quod 
ipfe  converfus ,  cohverfutus  efiet  fratres  fuos :  «juod  jw,  »i. 
eidem  munus  pafcendi  tam  ovcs ,  quam  agnos,  in 
promiffionefitmandatum:  <juod,  cumapifcandi 
arteabducerctur,  inudinpromiffishabuerit,  Ex 
hoc  eris  homines  capiens  *  H&c  veto  omnia  in  Roma^  &'*•  S» 
naeurbisepifcopis,  illuftriorc  etiam  modo,  ma- 
gifque  admirando ,  quam  in  ipfo  Petro ,  implcta , 
eospIaneverosPctrifuccefforcs,  &fcdem  Roma- 
C  naoi  veram  Petri  cathcdram  ,  divina  voluntate 
conftitutam,  ma)«imeconfirmant,  (^iod  veroad 
illud  ultimum  promiflum  attinet  ,  cum  Pctra 
Chriftusdixitt  Exhoc  trit  homincs  cdftent ,  quod 
faneomnia  compleftitur,  fi  vel  Silvcftri  folius, 
Romanae  urbis  epifcopi  ,  afta  fpedemus  :  quk 
nonvidet,  majore  cum  miracuio  homines  ab  eo 
captos,  &adfidempcrdudos,  quamabipfo  Fe* 
tro  ttlla  hiftorix  tradant? 

^U  MST  10    hXlll* 

Q/10  undtm  modo  id  faclutn  inftUifisi 


R  E  S  P  O  N  S  IO, 

HOC  fanc  modo:  quia  ,  quos  PetrttS,  quos 
etiam  Paulus  cepit  ,  taks  erant  ,  quates 
(criptura  commemorat:  de  quibus  Paulus  ipfe  , 
pr3?dam  fuam  explicans,  lic  ad  Corinthios  fcribit ; 
Frttres,  vidctcvQcatiQnemveftram:  yt*is  non  mnlti 
f&fitntts  femndum  carncm,  non  muiti  potcntcs  ,  mn 
muMnobitct)  &c/Qui  vero  ab  epifcopo  Romano  »#  cor*  t» 
Silveftro  capti  fuerunt  ,  aliud  erat  genus  homi- 
num:  quodquidcmcaptumDeiinChaftopotcn* 
tiain  multo  magisdeclarat ... 

<IU  &  S  T  10    LXIV. 

Quod  tiindem  illud  gcnus  hominnmfuit} 

RESPONS  IO. 

Idem  fane,  ^tiod  Chriftus  fignificavit ,  cum 
dixit :  facilms^tfft  camciumftrforamtnacMintroi* 
re>  quam  dimitcm ,  inregnum  coeiorum  •  Quo  difto  mtth.  19^; 
cum  valde  perculfos  difcipalorum  animos  cerneret, 
ut  fubfcquens  eorum  interrogatio  dcclarat :  ftatim 
enim  eum  interrogarunt ,  C^uistrgofalvm  ejfe  potc- 
rit}  Sic  cis  Chriftus  rcfpondit  apud  homines  id 
quidemimpoflibiieeffe,  apudDeum  vero  omnia 
effc  poffibiiia :  ia  hoc  plane  indicans  ,  cKimiam 
quamdamDeipotcntiamoftendi,  cum  dives  ali^ 
quis  adfidem  convertitur  •  Quod  fi  divites  non  fine 
eximia  quadam  Dci  potcntia  convcrtuntur :  quan* 


9%i 


R   E   G    I   N    A    L   D   I      Potl 


DE      CONCILIO 


S>U 


*Jaatu  Jf» 


tomajorfKJtcntiaDeioftcnditur,  cum  ipfos  divi-  A 
tumprincipes^  ipfosregcs,  &  imperatores  ad  R- 
dfem  converfos  videmtts  ?  Qvut  Dei  potentia  incepit 
fe  piirnum  ofteadere  in  Silveftro  ,  poatifice  Ro- 
mano  ,  majore  quidem  cura  tniraculo  ,  quam  in 
ullx  hom;num  pifcatioac  a  Petro  fa&a  .  Immo, 
quodadPetrumattinet,  neunnmquidem  ex  boc 
hominumgeaere  pifcandoab  ipfo  nnquam  captum 
fuiflehamovcrbi,  memoriaeproditum  eft.  Si  ve- 
ro  magni  miraculi  loco  narratur  ,  quod  dc  Pctro  & 
fociis  tjm  pifcatoribus  apud  Joannem  cft  fcriptum, 
eos»  cumfruftrain  pifcaodono&em,  nulla  capta 
prasda,  confumpfiffent ,  adverbum  Chrifti,  pri- 
momanefeillis  oftendentis,  &  in  dcxteram  rete 
e^s  projicere  jubentis,  tanum  pifcium  muititu- 
dincm  cepifle  ,  ut  jam  iion  poffent  illud  trahere  g 
prsemultitudinepifcium:  fi  illud  item  quod  eo- 
dem  Iocoadmirabiiem  Dei  potentiam  notans,  ad- 
jungit  evangelifta  ,  Petro  traheate  rete  plenum 
ma^nis  pifcibus  centum  quiaqua^inta  tribus,  id 
fciflbmaoneflTe;  haec  quidem  videntur  qttafi  ty- 
pus quidam  pifcationis Silveftri ,  Pctri  fucccfibris; 
qmrevetaficreteapoftoHcnmin  dextram  navigii 
jecitfe  videtur,  Chrifto  jubente»  ut  omnes  fupe- 
riores  pontifices ,  quodadcapicndosmagnosiilos 
pifccs  attinet ,  qui  nugni  homines  funt ,  quafi  no- 
acfmftrapiicandolaboraffe  videantur*  Ut  enim 
ma&imc  laborarint,  nullos  tamen  ceperunt.  SiU 
vcftcrautem,  adChriftivocemia  virtutcejusver- 
bi  rete  in  dexteram  jafto  ,  nngoum  iilum  Con- 
ftantinumcepit;  &cumeonon  centum  dumtaxat  Q 
qufnquagiata  tres,  fed  chiliades  magnorum  ho- 
minum,  tanquammagnorumpifctum,  cepit,  at- 
quceturbulcnto&naufrago  hujus  mundi  pelago 
ad  terram  traxtt .  Ncc vero  tam  infigne  miraculum 
fuit,.quod  verbi  Chrifti  potentiam  declararet  , 
Conftantinum  in  rctd  fide  inclufum  ,  &  captum 
citmtot  magnis  viris  fuiffe,  quam  quodcaptuse 
retenonftatimexilierit,  &quodfidem,  tanqttam 
rete ,  tot  magni  plfces  non  difciderint ,  ac  dirupe- 
iint .  Non  miaus cnim  admirabiiem  Chrifti  poten- 
tiam  fuifle  iateltigimus  in  reunendo  Conftantino , 
$t  reliquis  fimul  cum  eo  perverbumfideicaptis, 
quaminipfoprimum  capiendo,  in  quo  Chdftus 
oftenditmagnamJUamvirtutem  verbi,  quam  vi- 
cariofuo,  Petri  fucceffori  d^dit ,  per<juam  in  £U  j) 
deutcapti»  ficretenti  magni  i&i  viri,  tanquam 
magni  pifc£s>  fuenmt» 

Q  17  J&  S  T  10    LXV* 

QtM*nQhc4Hf4mdkisf  majus  miracutum  fntfft  in 
rttincndo  Confantwo  itfiit  q**M  in  eoim  fer  vcrfmm 
fiici  dtficndo  ? 

RESPONSIO. 

01  hancfane,  quodt  qui  fbcii*  &  *&}tito- 
resipfiSilveftto,  Petri  fucceflbri ,  &Chri~ 
fti  vicario,  ad  Conftantinum  in  fide  &  caritate 
retinendum  effc  debuiffent ,  iidem  mte  ejus  oculos 
quafi  naufragium  ipfius  fidei,  Sc  caritatis  feciflc 
vififunt.  liverofuetttntreiiqui  epikopii  pifca- 
toreshominum,  quos  Petri  fuc^ceflbr  adjutores  fi- 
bi,  &  focios  accerfiverat  *  Cum  enim  duo  fint  , 
qu^maxime  homines  intra  ccclefiae  rete  inclufos 
retineant,  fides&  caritas,  ex  cjuibus  rete  ipfum 
epifcoporum,  quohominescapiuntur,  eft  confe- 
dum:  cumipfipifcatoreshochbi  rete  a  manibus 
clabi  permiferint ,  fe  ipfos  fimul  in  mare  projicien- 
tes,  quiddeprasdajam  fperari  poteft?  Hoc  vero 
faauminxoncnioNicacno  legimus.  InquoSilve- 
iftor,  Petri  fucccflor ,  Coaftantiaum  cum  ceteris 


magaisviris,  quafi  magtlis  pifcibus,  in  hdc  rete 
fidei  &  amoris  inclulum  ,  ad  tetram  e  fludibus 
mundi  trahens,  adhocopusquafiadjutores  cetc- 
ros  epifcopos ,  ut  faciliustraheret,  accerfiviflet: 
hicprimum  tanta  contentio  intcr  ipfos  epifcopos 
eftcscortacumdefide,  tumprivatisetiam  dccau- 
fis,  inproriushocretefidci,  &caritatisc  mani- 
bus  piftatorum  cfapfum  appareret .  Quare ,  fi  prao 
dafimttl  elapfafuiflct,  quidmirum,  quodfiunus 
tantamvimadretincndumhabdt,  ut  fimul  prac^ 
damadterramtraherepotuerit,  quod  majus  nu- 
raculum  dici  potcft? 

Sed,  ut  apettis  verbts  dic^mus ,  quid  mirabi^ 
lius,  quamquodipfeConftantiaus,  adhuc  in  fi» 
derccens,  cumtantamdepnecipuocapite  fenten- 
tiarum  varietatem  inter  ipfos  cpifcopos  ,  praeci» 
puos  verbifideipr^dicatorcs,  videret,  eofqueoc 
mutuis  quereiis  vacuos  carjtate  facile  judicarct  $ 
non  vel  fidem  rejecerit ,  vel ,  fiillameK  dono  Dei 
fe  habere  probarit  ,  homines  faitem  ,  qui  hu|u$ 
prardicatores  cficnt ,  caritate  vacaos  cernens  ,  non 
contempfem .  Cum  veroneutrumepmfecifle.con-» 
ftet,  qutppe  quj  ia  fide  conftans,  hominesipfos 
propter  mutuas  eorum  contentiones non  modo  non 
contempfit,  feddignammatcriam  ad  faam  fimul 
fidem,  &  caritatem  exercendam ,  atqncdeclaran* 
dam,  judicavit:  quisnoninhocagnofcat  poten- 
tiam  virtutis  Dei  in  Silveftro ,  fucceffore  Petri ,  ad 
Conftantinum  ia  terram  ,  falvo  ipforcte ,  trahen* 
dum,  cum  noafoinmipfeneojjhytusin  tam  vafi* 
dis  contentionibus ,  taaquam  veatis  agitatus  >qoa 
dcfecerit,  fedfuafide,  &caritatercIiquos  omues 
confirmarit,  abiliiusfcilicet  fucceflbre  confirma- 
tus,  pro  cujus  fide  ne  deficeret,  dominns  oravit? 
Hic  vero,  id  eft  ,  in  illo  concilio  Nicaeno  ,  in 
quoCoaftaatinifidcseKplkata  fimul  eft,  &  con- 
firmata»  dicere  poffumus  ,  Japidcm  ilfum  repro* 
batum  ab  hominibus*  praecipue  vcroabRegibus  Tfi&  *»7* 
rejedum  in  caput  angufi,  a  Deo  fuiffe  eleAutn » 
atque  ereftum  5  eique  focum  fuumfupraqmniutii 
principum,  &  regam  terrac,  atqueimperatorum 
tribanalia  fublimiorem  datum;  qnod  faftum  in* 
telligim-us,  c«m  PetricathedragloriamDeusper 
Coniiantinum .iiiuftravit.  Haec  autem  quort|odo 
fehabeant,  clarius,  utfpero,  infequcntibusesc* 
ponemus  * 


QU  M  S  T  I  0    LXVI. 


Qiiii  tandem  fihi  vuti*  quad  dixifti^  fetumah 
hominihus  rcfrQh&t&m  ,  in  concilh  l^icsno  frtmum 
in  caput  anguli  ele&am  fuijfe  ?  *An  nm  ftdtim  4 
Chrifti  refurreffhne  alifuot  ftculis  antt  *Hic*nHm 
concilmm  id  ft&um  f»k  ?  4#  non  Chrifti  verh* 
UU  y  qu*  frim*  foft  refurrcftfonem  cum  iifcU 
futis  hahttit  ,  hoc  decUrmt  ?  Cum  dkk  ,  da~  M*tth.  x% *■ 
ta  efi  mihl  omnis  potcfids  in  cmlo  ,  .&*  tn  terra  r 
Hoe  enim  mors  Cbrifti  effieck  $  fH4  de  re  hfuens 
E  apoftotus  ait  i  Qni4  fmt  ohedkns  fttti  nffue  ^d  ^m^z; 
mortem  ,  mortem  autem  crucis  ,  ideo  Beus  txd- 
tavit  illum^  CT  donavit  iiii  nomen^  fuodeftfufer 
off»ne  nomen  ,  ut  iti  nomhe  Jefu  omne  %enufteit&~ 
tur  ,  cmleftmm  ,  terreftrium  &*  Anfermrnm. .  Qmi 
ergo  ad  tantnm  honorem  ^ddcre  7{h^num  conci- 
Ihm  fotuit} 


RE~ 


p8j  R   E    G  I   N   A  1  D  1      POU     D   B      C   O  ■  N  C  I  ;£  1   O.  384 


^/*rf.  n> 


RESP'ONSIO, 

Ntnit  prorfus.  Nccvero  ullum  coneifium, 
quamvis  fan&um  ,  nec  ulla  hominum  dc- 
creta»  quamvis  jufta,  &  pia,  ad  Chrifti  hono* 
rcm  qui  coram  Deo  femper  fplendet  ,  quid- 
quam  vcl  addcrc  poflunt,  vel  detrahere:  fed  in 
oculis  homnium  magis  minufve  eumdem  pof- 
funt  declarare  ,  &  illuftrare  .  Quo  magis  vero 
is  jlluftratur  \n  oculis  hominum  ,  hoc  clarius 
homines  fontem  vident  seternae  fuae  falatis  , 
Quamabrcm  Ghriftus  ,  fuorum  faiutem  patri 
fy>*tti  17.  cummendans  his  verbis  eum  precatttr  i  Tater  , 
qufa  dedijH  rniki,  'volo,  #rj  uhi  fum  *ga,  iltiftnt , 
%%$  videunt  etyritatcm  meam  ,  quam  dedifti  mihi  , 
$ni  diiexifli  me  mte  conflkutionem  mundi  .  Quod 
^rgo  diximus  ,  petram  ab  hominibus  reprbba- 
tatrn,  in  caput  ^nguJi  ereftam  primum  fuiife  in 
Conciiio  Nkaen6,hoc  ficiatelHgimus,  tum  pri- 
miim ,in  confpe&n  omaium  gentium  id  declara- 
tum  fuifle  X:  quod  ftatim  a  refttrreciione  Chrifti 
m  confpe&u  angeloritm  &  paucoram  teftinm 
pneordjaatornm  foilum  fuk  ,  &  cognitum.  Mec 
enimaiitciltud  tempus  dicere  poffiumus  ,  petram 
illam  in  caput  ariguli  prorfus  in  oculis  homi- 
num  ere&am  fuifle,  qtfcamdiu  ipfa  getuiam  ca- 

Sita  ,   ipfi  reges  &  impcratores  tcfrse  aoa  mo- 
oChriftum,  tanqju^am  caputfuum,  noa  agno- 
Verunt  ,  fed  ipfum  ubiquo  oppugnarunt,  firouf 
cum  gentibus  contra  enm,  *8e  ejus  Icgem,  ac  aU 
fcipulos  fremuerunt,  diceates  :  Dirumpamns  win* 
cula  eornm>  ty  projkiamus  &  nobis  fitgumipfarttm «. 
Hoc  vera  noa  £>!ufm  hnpie  dixerunt  omnia  geti- 
tium  capiu  jam  inde.a  Chrifti  mort.c  ufque  ad 
Conftantinum  ad   fidem   converfum  ,   fed  .cro- 
dclitcr,  nefarieqne  patrarunt,  ipfos  Ckrifti  fes- 
vos  ,.  tot  annorum  pecpetuo  curfu  ,   perfequca- 
do,  omniquefupplidorum,,  &  mortk  genereaf* 
ficicndovQiiare,  cum  Coaftantinus  pritnus  fue- 
fit,  qai  huncgentiam.  frcmitum  fua  atfeftoritajc^ 
&  cxemplo  compefcuit  ,,  qui  CHriftum  non  fo^ 
lumut  proplietammagnum,  fed  ut  verum  Deum 
agnovit  f^fcefqueimperii  ei*  taaqnam  domino^ 
&  Deo  fua,  fummidt:  (hocenimieum  feciffc  in. 
concilio  Nicseno,  aSa  ipfius  concilii  dcclarant), 
hic  primum  labpidem  tllum,  ab  acdificantibusrc- 
probatum,  incaputanguli  fpe^antibusgentibus^ 
&  nationibus  ,  crefibiim  fuifle,  dicerc  poflumus  , 
&  tum  primum  in  pofleflioncm promifbe  a  Dco 
Patre  h«reditatis,  dequa  eft  fcriptum  apud  pro- 
phetam:  poftula  a?  me,  &  daba  tibigentes-hae- 
reditatem  tuam  ,  8t  pofle^ionem  tu&rn  termino& 
terr*:  Chriftum  pervenifle  cum  ipfa  capita  gen* 
tia-m  dominos   appellabant  >  in  pofliffionem  , 
tanquam  fervos  fagitivos,,  e -  fuga  retratros,  re- 
cepit    ^  Cvtm   vero   frudum    huju&    pofleffionis 
Cnriftus  ipfe  etperientia  docet ,  Romanis  ppn- 
tificibus^  Petri  fuccefloribus  ,  dederit  per  quo- 
rum  minifterium  hanc  bkreditatem  eft  adeptus: 
cum  omnia  ,   quae    apud  prophctas   de  gentium 
obedientia  erga  Chriftum,  &  ccclefiam    vatici- 
nantes  ,  funt  fcripta  de  eirum   muneril^us  ,,  & 
donariis:  quse  ad  hanc  ipfamobedicntiam  &  fer- 
vitutem  declarandam  oblaturac  eflent  ,    in  Ro- 
mana  ecclefia  perfefta  efle  videamus  ,  ad  cujus 
pontifices  ,  tanquam  ad    Cbrifti    vicarios  ^   tot 
fseculorum  ferie  gentes  undique  confluere  foiita: 
fint,  five  quid  cum  Deo  agendum  fit,  five  cum 
proximb  :  in  his,  quacad  pietatempertinent,  il- 
Jorum  tribunal  tanquam  fupremumin  terris  tri- 
bunal  ,  &  Chrifti  iplius  tribunal  agnofcentes  : 
gtiid  hic  aliter  dicrrepolTumus,  quam  quod  res 


TJU*  a 


A  ipfa  Ioquitut,  in  fed^  Romana  primumconfpe- 
ftam  eiTc  Chrifli  gloriam  apud  gentes  ?  In  ea 
completum  eflc,  quodlfaias,  prasrogativam  hu*« 
jus  eeclefifc  explicans,  futtirumpraedixit  his  ver- 
bis:  Super  te  atttem  orietur  dominus ,  0*$hri$ejus  jj^  £0l 
in  te  "oiithitiw  .,  &  ambulakunt  gentes  in  lumine 
r»o,  ty  reges  in  fplendore  orttutiti*  Haecenim  ma- 
gnifica  promiffa,  quse  in  alii^ecclcfiispcrfoluta 
non  videmus ,  ecclefiae  autem  Roman^e  clariflime , 
&  abunde  prasftita  fnat,  quid  aliud  oftendunt, 
quam  hanc  fedem  voluntate  Dei  \ffc  conftittu 
tam:  in  qua  quidquid  honoris  gentes  ,  &  om- 
ne  genus  hominum  ,  quidquid  obedientiac  filio 
fuo  praeftituras  eflent,  in  oculis  omnium  confpi- 
•  ceretur,  acpfeneintelligeretur,  omnem  potefta- 

g  tem  cum  in  coelo  ,  tum,  in  terra  Chrifto  fuiffc 
datam  propter  obedientiam  mortis  in  crucc  cx- 
hibitam  ?  Quod  cnim  Romanse  fcdis  opifcopis 
tributum  fuit,  non  illis  quid^m^  fed  Petro  tri- 
butum  fuit.  Nec  vera  Petro  hoc  tributum  fuit: 
aili  quatenus  vicarium  Chdfti  locumPetriim  te- 
nere  noverant.  Quod  autQm  vicario  honoristri-  . 
buicur,  non  illt,  fcd  ci,  cujus  perfonamgcrit^ 
tribui  fatisconftat:  ut  boc  etiamconftat,  cum> 
domini  abfentis  voluntate,  honores  domini  fer- 
vo  tribuuatur ,  in  hoc  quidem  ab  iplo  domiao 
fervum  illum  vicarium  fuam  efle  conftitutum  * 
Domini  vero  voluniatem  fuifle,  ut  Petri  fucccf- 
foribus  U  hanores  externi  tribuerentiir,  qui  fibi 
in  rerris  debcbantur,  magjsdeclarabimu$>  poft- 
C  quam  alicjua  prophetarum  oracula  tfcenfueri^ 
mus:,  quae  dc  futura  CKrifti,  ■&  ecckfiat  gloria 
iater  gentes,  multis  antc  faEfcalis  fcripta  iunt  , 
quam  Roma  jugum  Chrifti  fufcepiffe  ,  &  >  ea- 
dcm,  quo  pacfco  in  ipfa  Romanaecclefia,  &in 
ejus  epifeopis  tandem  perfefta  fuerint*  oftcnde^ 
rimus. 

<£y  M  s  r  to  Lxvit 

Qtidnamfunt  b*c  frofheumm  waculat 
RESPONSI  O- 

Pl&ra  quidem  paffim  in  prophetarum  fcri* 
ptis  inveniuntur  ,  quce   gloriam  Chrifti  & 
eccleilae  inter  gentes,  ftrturam   praedicant  .   Nos 
vero  ea  tantum  ,  qnae  apud  prophctam   Ifaiam 
lcgimta-r  ,  proferemus  >  qui  clarius  ccteris  ,   & 
diftioftiujij.  uon  foiumqua;  adgforiam  Cbrifti  in 
terris  pertinent ,  defcribit  ,  fed  etiam,  quae  ad 
afftidiones  ,  quas  fempcr  praeponlt  >  &  quse  fe 
mutuo  femper  confequuntur  >  invicem  conjun- 
git.  Hacc  autcm  quamvis  ad  Chriftum  ipfum  , 
unicum  caput,  &  ad  univerfam  ecclefiam  ,  quae 
eft  corpusejus,  pertineant  r  tamea,  fi  illuftrias» 
&  eminentius  in  Romana  ecclefia  ,  quaminaliis> 
cum  ea,  qu2e  ad  afflidiiones,.  tum  vcro  quae  ad 
gloriam  pertineac,  impleta  efle  conftct  :  eadem 
profefto  illam  ia  univerfa  ecclcfia  capitis  vicarii 
E  rationem  ,   &   auftoritatem   obtinere   perfpicne 
declarant:  hujusverogeneris  funt,  quae  de  gen- 
tium  jfrimum  ,  &  regum  converfione  ,   &  obe- 
dientia  futura  ,  ex  eodem  propheta  paulo  ante 
recitavimus  ,    cum  dicit  :    Eeee   tcnekd  operient 
gentes,  <&*  catigo  pofuias  :  fuper  te   autem  orietur  JJ*M*'  €?: 
dominus  ,  CT  gloria  ejus  in  te  mdehitnr  ,   CT  am- 
hutatunt  gentes  m  lumine  tuo9  CTregcsin  fpiendore 
ortus  tui  •  Haec  autem  quis  Jegcns  ,  fi  oculos  fi- 
tnul ,  &  aures  ad  ea  convertat ,  quaer  vej  in  Romana 
ecclefia  viderit,  vel  deilliusaaisfcripta  legerit, 
aut  acceperit,  non  ftatim  agnofat  in  illa  perfe- 
fia  cflcad  vcrbum  omnia  quaehic  Ifaiastotanto 

f3fCU* 


9^5  Rl.filN   A  L  Dl      P  O  i   i     D  E      C  O  N  C  1  11  0. 

A 


9%<S 


T/*.4* 


3te«  >4t 


tfaittiCQ* 


feculis  fiitura  prasdixit  ?  Qude  in  nalla  alia  ec~ 
ctefia  confpiei  poffunt,  ne  iiugfa  quidW»  -  H& 
rofolymitana,  4e  qua  nominatim  Ioqui  prophc- 
tavidetur;  necveronon  vera  funt  omnia,  fi  ad 
Hicrofolymitanam  ccclefum  referantur  ,  vcrua* 
nonadiliam,  cajuslapides&ftra&uras  Chriftus 
videns flcvir v  eum  dicerct :  VsnUt temptts>cum nou 
relinquentintelafidemfufertnpidem,  &c.Nec  vero 
ctiam  ad  iilam,  quam  Moylcs  cathedram  poftea 
Hierbfofymis  pofitam  gttbcmabat  ,  fed  ad  eam» 

3uac  vivis  £x  lapidibus  ftru&a  crevit  iu  templum 
omini»  quaeaS^iritu  fan&o  eft  gubt^mata .  Nam 
quia  Hierofolymis  asdificata  fuit  Chrifti  Spiritu  cc- 
c!efta »  haec  Romam  pcr  Petrum  &  Paulum  apofto* 
Idscfttranftata*  Hienim  principes  Hterofolymu 
taa*  ecclefue  Romam  cathedram  fu&nt  traasferar- 
tes »  eo  fimui  omaem  gloriain  Hierofoiymitanac  ee- 
clcfiarpromiffam  traoftttlemnt ;  Qtnbus  re&e  iUttd 
prophetae  accommodari  pbteft  :  Tro  patribus  tuh 
nati  funt  tibifitii »  conftitues  eos  principesfuper  omnem 
Urram  ♦  Filii  enim  Hierofolymitana  ecelefhe  prin-r 
cipesiupcr  omnem  tcrram  cqnftituu  funt,  cum, 
relifia  paierna  urbe ,  & paternis  traditiooibus '•» ac 
ritibus  $  qux  in  Chrifto  ficiem  habuerttnt  v  |>er 
Chrifti  virtutem  Romanos  ipfes ,  rernm  dominos 
jugo  fidei  ad  Chrifti  glotiam  fubjeccrunt  •  Haac 
veroilli  gloriofam  viiftdriamrion  ttatim  fuat  coa~ 
iccuti »  fed  multa  antc  paffi  >  &  per  aliquot  fcecula 
oouii  ^encre  calamiratutn  %  &  eontttmeliaram  ab  C 
ijHisprtacipibas,  Siceaimad  hanc  gloriam  inter 
gentcs pcrvcnit  Romana  ecclefiay  ttt  Chriftus  ad 
iuara  »  qui  ,  mulu  primum  paffus  ,  afcendu  m 
gloriampatfis.  Ita  eeelefiae  Romaase  re&ores  cum 
plusmal^mmhabaiffent  cetcris  omnibus  eceiefia- 
rum  rcdoribus,  quo  propius  abcrant  ab  ipfis  afflt- 
&ionum  foritibus  ,  Komants  fcilicet  imperatori- 
bus  i  quorum  edidis  omat  genere  ca  lamitkt am  ec- 
clefi^premebantur,  tandemadChrtftigloriam  in 
terris  pervcnemnt >  ut  in  omnibus  Deus  oftcftderet , 
eos  fuiffe  ^eros  filii  fui  vicarios  *  Sic  cnim  per  tre- 
centos  fcre  ansos  coatiaflos  a  Pctri  morte  ufque  ad 
Canftanttnuaiimperatorem  ab  ipfisimperatoribus 
itxat  vcKati  *  ut  t<?t  aunorum  fpatio ,'  cui  numqttam 
deeflcat>  quiPetricathedram  perpetua  ferie  fuc 
cedentes  $  xegermt ,  vix  trcs  numerad  poiEnt  f  qui 
iua  morte  intericriat ,  fed  omnes  ab  imperatoribus 
iint  interfedi  •  Nec  tamea  interim  fine  vidoria 
fucrunc  ;  verum  in  mediis  affli&ioaibus  multos 
popu los  y  in  hifque  bultos  Rpmanos  vicerunt  ^  fic 
ut  ia  ipfa  urbe  Roma  cathedram  etiam  fuam  pone- 
rcat ..»"'  Sedobfcura  adhuc  geatibus  vi<5toria&  gloria , 
firapud  majoremciviumpartcmignobiiis ,  &:con- 
temptah^ccithcdrafiiit:  quamDeus  tandem  ad 
honorem  filii  iui  primum  in  vi&Gria  Silveftri  de 
Conftamino,  deinde  poftcrioribus  f^culis  fic  or- 
navit,  at^ueiliuftravit,  ut>  quatvutus  Hierufa- 
falem  dciis,  quae  ad  ^loriam ,  Scdivitias  mundi 
pcrtinereat  a  prophctts  promiffa  expedabat  (  & 
cdnfecutttraquidemerat,  fiinobedientiaj  Sefide 
^  permanfiffet*  aclhanceaimrefertlfaiasomniaftia 
*  vaticinia,  quae  magntfica  illa  promiffa  continer 
bant )  h&c  omnia  ad  Romanam  ecclcfiam }  ejus  fi- 
Ham»  in  fine  fuadatam »  matrtKpropterinfidelita- 
tem  exhaeredata ,  aperteconfteteffe  tranflata,  ei- 
demquedonata*  Hajcveronuacipfa  Ifaiae  vcrba» 
qiift  recitabimus,  magis  cxplicabuut,  Se  confir- 
mabunt»  fi  res  verbis  comparentar»  &  ad  rerum 
normam,  quas  omncs  gcntes  in  Romaaa  ecclefia 
multii  faculis  viderunt $  iph  verba txamiftcntur * 


•QJ?  M  S  T  10    LXVIII. 


Quanctm  fmt  UU  ,  qu*  wfut  Hierofotyma  ex~ 
fiSaUt  fer  frophetdni  If*Um  ectkfi*  fnb  mnune 
Hkmfalm  fradktia*  €T  fromiffk^  in  qmk***  A*~ 
mm*  ccclefia^  privata  omni  hsredittrio  jure  Hiero* 
folymitcna ,  kares  pxmmfit  ? 

E  E  $  P  ONSIO, 

PtufcA  «juidem  f«nt,  ut  fupradmmue:  nos 
vcroeaficpaucacoatrahere  poffumus,  it  be* 
nedi&iones  iateriorcs  ,  &  fpiritualcs  (  ut  more 
ccclcfi^  loquamur)  fimu!  cum  extemis  &  carna* 
B  libus  bcaedifttonibus  conjungamus  »  utraque  e* 
aim  HicrofdIymitaaa&  cccleii*  fant  promiffa  » 
quai  quia»  fpretis  fpiritualibus  benedi&ionibus  % 
corporalcs  folas  mentc  ,  &  voluntate  fequ^ba- 
tur  »  utrifque  fimul  privatafpic*  Romana  vero 
quii  fpiritalcs  fibi  tahtum  propoaebat»  utrifque 
abundavit»  Scd  harc  ordine  ^uodam  ,  &  eodem 
quem  fervat  propheta  »  examinantes  perfcquun. 
tur;  ut  vidcamus,  quo  pafto^  quas  cccIefiaB»  * 
populo  Ifrael  fub  noraine  Hlerufalem  promiffa 
olim  fuerunt»  in  ecclefia  Romana  taadem|jeati* 
bus  fint  perfoluta. 


Q  V  M  S  t  10    LXIX, 

(^idnam  primHmhcuminiillspromi/Jts  ohht:t^ 
RESP  ONS  I"0.- 

Hoc  f*np>  quod  nomine fcederis  appellatur 
apu4  propletam  ,  cum  dicit  in  pufoa.Dci; 
Hoc  ftedm  memt  cum  eh  ,  dkit  domiaus  >  ffM* 
tus  mem  >  $ni  eft  in  te  '9  -O*  wri^  meaf  qua  f*Q~ 
fni  in  ore  r»o.  Hic  enim  fpiritis  eft  fundamen-  V&*  551* 
tum  omnium  promifforum,  cft  vero  fpiritus  fi- 
dei,  quem  dicit  apoftolus  communem  fiMfuiffe 
cum  aatiquis  patribus,  cum  ait;  Hahntej  antem 
eumdem  fpiritnm  fidei  >  credimitti  frofttr  quod  &* 
lo^mmm*  Loquitur  autcm  verbum,  quodpofuit 
Deus  in  ore  ejus -%  cjuod  non  eft  verbum  Iit€* 
■r*j  quale  fuit  vetcris  Hicrufaiem  »  fed  wrHm 
ffiritus)  quod »  iaquit  idem  propheta,  $on  rece» 
dit  de  ore  tnoy  <!f  de  ore  feminhtui >  amodouffU$4&*&ff* 
mfemfitirmm* 

Eft  vero  idem  verbum,  proquo  Chriftus»  cc* 
clefi^s  fuss  vicarium  paftorem  alloqueas  »  dicit 
fe  oraffe  ,  ae  deficeret  •  Hbc  ergp  primum  eft 


D 


x»';Or^ 


promiffis  >  quod   prsecipuc   pcrfolutum  eflb  **JS  a«S- 


Cwti*  QmuU  Tom.  XXXIII* 


in 

in  Romana  ecclefia ,  IumenV  quod  peripfamce- 
tcw  ecclefia»  confecutae  funt  %  atque  iliius  per- 
feveratio  ia  fide  fatis  declarat*  Sequuatur  eaim 
ftatim  in  propheta  poft  hoc  ia  promiflum  vcrba 
Dei  ad  Hierufalem:  Surgez  Ulummare  ,  quia  ve- 
£  nit  lumen  tuum  >  0*  gtoria  domini  fufer  teortaefi ; 
$ui&  ecce  tenebra  operient  terram  $  V  ealigo  fopn- 
ios  j  fufer  te  autem  orfctur  dominus  %  ,1T  gfarU 
ejus  in  tt  videhitur*  Beinde  quiacumhoc  fpiri- 
tufideeft  conjuadus  fpiritus  dileftioais,  qoi  cft 
maxime  prolificus  y  ftatim  adjungkur  in  pro- 
mifEs ,  Leva  in  circuitu  ocuhs  tno$*  0*  *vide z  om- 
nes  ifti  congre$4ti  fnnt)  wnemnt  tiht  \  filii  tui  de 
tonge  venitnty  V*  filid  tu4  de  latere  furgent «  Tunc 
<videtris9  &>  affiues  t  €t  mimbitur  ,  CT*  diUtabitm 
tor  tuum  *  qmndo  conmrfa  ad  te  fuerit  multitudo 
maris,  &*  fortitudo  gentium  'venerit  tibit  Scc*  Hoc 
crgo  promiflum  numerofae  prolis  conjundum  eft 
cumpriori,  poft  quod  quafi  uhimo  Jpco  fequu 
tnr»  tddinttmfiihstuosde  knge%  argent&m  eorm$$ 

T  t  «r  «. 


ijdte  [6& 


R   E   G  I   N   A   L   D  1      Poil.    M      CONCIIIQ. 


J>S8 


$w».  4- 


&*  aurum  eorum  eumeis ,  nominidomini  Bti  tni%  €7* 
J#i#a  ^r44f/,  f*f4  giorifiedvit  te* 

Hic  vcro  fi  quseramus  ,  qucm  propheta  allor 
quitur  ,  quam  ccclefiam  ^ppellet  ,  cum  dicit  , 
Xet?4  i»  circuitu  oculos  tuos  ,  C*  W*  :  omncs  ifti 
conire$4ti  funt:  wncrunt  tibi ,  &c,  Hic  res  ipfa  , 
cventus  rerum  fic  pro  Romana  ecclefia  refponde- 
jiit,  ut  non  a!ia  interprctatione  ppus  fit,  omncs 
cnim,  quivelad  fucceflumrerum  in  Romana  ec- 
cletiarctpicereveHnt,  ftatimhaecomnia  ei  cumu- 
]ate  praettita  videbunt  ,  ac  perfoiuta.  N?c  enjm 
ulla  majorem  fpiritum  fidei  habuit,  nec  firmius 
infidcperftitit:  nullapluresfilios  pcr  verbum  ge- 
nuit,  aluit  ,  confirmavit  :  nulla  rurfus  majjorcs 
opes,  majores  hpnorcs  addpta  eft .  Nec  enimufla 
unquam  eeciefia  ad  hunc  honoris  gradum  aicendit , 
utdeeadicipoftit,  quod  fequitur  in  promiffis  a- 
pudprophetdm;  GcnsVregnum,  qu*  non  ftwhrip 
tibi9  peribit*  Quam  vcre  autem  hocdi$atur  de  ec- 
defia  Romana ,  coafenfusregnorum,  &?gentium, 
ad  ejusobedientiam  ialutis  fu#  caufa  certatim  olim 
accedentium,  fatisoftendit,  Quo  vero  eodem  Io- 
coadditur.  &t ■  venient  ad }tc  tnrvi filii  corum ,,  quitc 
kumilidverunt ,  0*  adorabunt  ^efiigia  pcdum  tmrum  : 
^uammultisantefeculisin  ccclcfia  hoc  vidimus, 
quod  etiam  nunc  vidernus ,  nempe  filios  regura ,  & 
Smpcratorum ,  quorum  majpres  olim  omnibus  mo- 
^isear^vcxarunt,  curvos,  &  venerabundosad  o- 
fculum  pedum  Romanorum  pontificum  ,  Petri  fac- 
ceflbrum,  accedere?  Quopa&oautemharceadetB 
ccclefta  &  marailJis  regum  fit  JaSata  ,  &  h€tc  gen- 
tiumnumta»  quaeiecjuiinturin  veihis  prophcta?, 
divitiac  »  8?  opes  in.  ipfam  voluntaria  oblationc 
principum,  Srpopulorumeongeftae,  fatis  dqcla- 
rant.  H«cveronuncfatis  fint  di&a ,  ut  cumora- 
culis  piophetarum,  tum  vcro  teftimonio  eventus 
rerijmcoricledamus,  ecelefiam  Romanam  volan^ 
tatc  Dei  principcm ,  &  matrem  ecclefiam  effecon- 
ftitutam,  in  qua  in  confpedu  pmnium   rentium 

floria  filii  cjus  in  terris  confpice^etur ,  &  quae  eu.tn«. 
emlocumin  novo  populo,  ex  omnigcncrc  homk 
numcongregato,  tcneret,  qucm  tenuit  ,,Hicro« 
folym^inveteri»  quiex  una  tantum  natione  conV 
ftabat>  ideft,  utcaputomniumaliarumeccJcfia- 
Tum  exifttrct  ,  ipfiquc  Hierofolymitanse  civitati 
in  ha?rcditatepromiffprumfucccderetx  atqueeam- 
dem  appcllatibncm  haberet ,  quam  oJim  ea  fibi  fb* 
Ji  vindicavit:  quam  fignificat  Ifaias,  cum  dicitj 
gt  wcabit  cfoitarcm  dommiSionfdnMiJJraeL 

Q  V  & '.*  f-t.6    hX& 

Jtn^  f%  eumiem  dpud  wvumpopufam  hwm\oma-„ 
mecckjid  obtinety  quem  &pui*vctmm  Hitr&folymtob-. 
.tinuity  etiam neilUm unieum toeum ,  quo popuius con-. 
wenhet  dd  adorandum ,  d  Deo  eleltam  dkemus  >  tdcm 
enim  d  Judsis ,  €?  *vcttri  populo  UicrofoijmmPd^  <** 
^itdtmkdbitdmfuifficonfidt^ 

R  E  S  P  O  NSI0> 

Minime  id  quidcm.  Vcnit  cnim hora 7  iri- 
quitipfeGhrifjtuSy  aquoutyerum  adoran- 
di  modum,  &virttttem  accepimu?*  qiundo  non 
in  montc  hoc  ,  Samariae  fcilicet  (  ex  opinio- 
ne  Samaritanorum  loqucns  )  nequc  Hierofply- 
mis,  ut  putabant  Judasi,  pater  adorabitur  ,  ft/i 
infpiritUy  Winwritdte;  quod  tantumdemeft  di- 
cer^,  rcmotis  umbris ,  in  veritatis.  iucc  ,  nullo 
cerro  prgefcriptoloco.  Adoratiocnim,  quse  ccr- 
tum  fibi  locum  prapfcribit ,  adoratio cft  umbratilis, 
noavcra*  nccljpiritualis,  ncc  cnim  fpuitus ,  ^ui 


A  nihiJ  ipcSat  in  adprandopraetcreum,  qnicft  «- 
bique,  &  pmnia  implct  *  ujlo  ^to  Ioco  includr 

fotcft,  atqucideohoc  tempus  +ex%j>:  &  fpiritua- 
t$  adorationis  pracyidensfpirituptophcta  Mala- 
chias  dicit  in  pcrfona  Dci:  In  omni  faeo  offertur  $ufab*& 
vomini  mco  obUtio  munda,  Stc<  Quare  in  hao  fi- 
milctri  Romanam  ccclefiam  >  quac  in  Ince  ,  & 
fuper  montcm  cft  pofita  Hierofolymitan»,  quae 
umbra  fuit  fundata  ,  diccre  non  poifumus  ,  ve- 
rum  in  eo  fimillim^m,  quod  ut  ab  ipfo  }3ic;ofo~ 
lymitana  dodrina.&  modns  pmbratilis  illius 
adorationis  pctcbatur  ,  qu»  fe  tancjuam  magi" 
ftram  univcrfo  illi  populo  Dei  praebebat,  cum 
in  cultu  Dci  dopendo,  qui  iJIi  tempori  convc- 
nicbar  ,  tum  in  corrigcndis  ,  atquc  caftigandis 

B  iis,  quae  ab  ea  form^,  quae  in  Moyfis  cathcdra 
doccbatur,  difced^ant:  parem  atque  adeo  ma- 
jorcm  auQoritatem  ,  (  quanto  fcilicet  roajori  ia 
rc  vcrfatur  quae  omncm  rationem  vcrae ,  &  fpiri* 
tualis  adorationis  compleftitur  )  ccclefia  Roma- 
m  tcnct  :  quaro  quidem  au<^oritatem  tot  jatn 
fatcula  in  novo  populo,  per  univerfnm  orbem 
difperfo  ,  exerc-uit  ,  ut  rerum  eventtis  jam  inde 
ajb  eo  tcmporc,  quo  Petri  cathedra  illic  cft  po- 
fita,  fingulis  faeculis  decfaravit ,  qutibus  totnse- 
rcfes,  tot  fchifmata  ,  tot  abufus  in  ritibus  ,  & 
moribus  eccietiae,  ejufdcm  uniu$  auQoritate  fuh* 
lata  funt,  &  vera  doQrina  una  cum  optimamo- 
uim  difciplina  in  ecclefiaconftit^ta:  eamque  ut 
tnagiftratn  in  omnibus,  quae  ad  religionem  ,  i^c 

C  pietatcm  pertincnt  ,  omnia  gencraiia  concij  3 
fempcr  agnovcrunt , 


QVM  S  T  IQ    LXXL 


j&n  concitla  ipfd  generdiia  hanc  frar^&tiwtwJ^fy 
nidnd  ecclsfiti  femper  ^n^ver^nt  ? 


RE  SPQ^Sia 


J> 


III  a  quidem  concijia  ,  quorum  aftarata,  8c 
probata  in  ccclefia  catholica  fuerunt ,  ex  qui- 


bus  aliqua  cxpreffisetiam  vcrbishocdeclararunt. 
NuHa  autem  iua  a&a  rata  unquanr  fore  judica- 
jqnt,  nifi  eadem  au&oritatcRomanae  fcdjs  effent 
confirrnata  *   Qpo   nullum i  •maijus   argumcntum, 
cffc  potpffe  ,  omnla  concilia  tanquarn   principem 
fcdcm^  8f  magiftram,  ac  capnt  c^clefiarum  Ro-. 
,ma&am  ccclefiam  (emper  agqoviffe     Qoamquam 
non  illa  quidemaconciliis  au^ritatem  iuam  fe 
haberc  agnofcit  •  nec  vcrc  abullo  populi  co^ifcnfu,, 
aut  principis  voluntate %  fcd  UUm  a  Ghrifto  in  Pe<« 
tri  perfoaa  fibi  primum  prdmifl&m ,  dcinde  vcro 
fc  in  plcnam  cjus  poffcffidnem  veniffetum,  cum 
Petr^s^  poftquam  Ilomx  aliquot  cam  annosexcr- 
^Cu:i{Fett?  tandem  fugam  cxprbe  parans "-',.  ut  di- 
H  ^umpft,(quatficathedramgIiotr4nftaturus,  neid 
facerct ,  a  Chrifto  eft  prohibiuts,  qui  fugatn  cjus 
jcprirnen^,  cique  m  trrbe  morJendum  tore  figni- 
JBcans  cathedm  fimuj  fedemrfirmam   eodem  .  in  m^  wfeJ 
loco  futuram  dcclaravkv  quarn  rnaKime  confir-  fiafll  ab.  *; 
mavit  Pauli  primum  .pr^dicatio  in  urbe  ,  dein-  **?* %h 
de  mattyrium  epdem  in  Ioco3,&  die,  quo  Pc- 
trus  eft  mprtuus.  Illum  autcm  cum.  djvina.pro- 
videntia  non  minore  -cum  miracul<>  Hierofoly- ^  u. 
mis  ex  infidiis  Judasorum  ,   &  morte  liberarit, 
quam  Petrum  e  manu  Hcrodis  in      dem  urbe  , 
4ncc  vero  pafia  fit,  ut  aut  ibi,  j       in  Afiaubi 
^uotidic  fc  mori  fcripfitiyitam  unirct  ,  fed  e 

.'  tot 


i*  c»  i* 


$8$  R   E    G   I    N    A   L    D   1       P    O    t    1 

tot  pcriculis,  atque  adcoprxfcntimorteeum  to- 
ties  libcrarit,  &  co  refervarit,  utRoouetandem 
martytii  coronam  accipcret :  in  hoc  quidem  fa~ 
tbvideturfignificafle,  inhorum  duorum  conjun- 
&$morte>  quorumaltergentium  apoftolus*  atter 
praeputii  dicebatur,  eamdem  utriufquc  populi  , 
atque  ita  UnivcrfipopuIiDei  futuram  magiftram 
ecclefiam,  ad  quam  omnes,  tanquam  ad  unam 
fedcm  apoftolicam  ,  convenircnt :  Omncs  autcm 
ecclefias  pcr  orbem  difpcrfas  tanquam  in  uriam 
coaluiffe  ,  quarum  caput  cffet  ilta  ,  quam  ca- 
pitaapoftoibrum  fua  &  do&rina,  &  mortefun- 
darunt  .  Hanc  vero  Dci  voluntatem  ,  &  confi- 
liiim  fuiffc  ,ut  haec  una  caputeflet,  eventuspo*- 
^earcrum,,  tpt  regum,  populorum,  &  concilio^ 
rumgeneraliumfequentibus  fxculis  confenfus  cer- 
tiffimum  teftimonium  omnibus  non  contentiofis 
dare  poteft.  Atque  hsec  quidem  ha&enus ,  qu# 
finc  verborum  contcntione  au&oricatemRomanae 
ecclefiae,  cum  in  univcrfa  eccicfia,  tumincondU 
liis  g&neraiibus  oftendant . 

Qui  autem,  modus  fuerit  hujus  praerogativae 
poteftatisexercendae*  inexemplo  Petri,  quicon- 
cilio  Hierofoiytnitano  interfuit  ,  &  praefuit,  ut 
potuimus,  jamoftendimus.  Hoc  vcroilhidconci- 
liumfuiffe  intetligimtis,  ex  quo  cetera  omnia  exem* 
plum ,  &  formam  capiant ,  ad  quam  omnia  fua  de- 
crcta  dirigant.Necenim  in  fumma  aliud  continent 
pofteriora  concilia  ,quam  vcl  explieationes  immu- 
tabilis  illus  fidei regulae ,  quam  primum  illud  Hie~ 
rbfolymitanumcbnciliumpfsefcripfit,  vcl  dccreta 
carit&tis,  quaenullacertaregula  contineri  poteft , 
utquaeomnia  omnibus  fe  facit.  In  ceteris  autem 
conciiiis,  quodadperfonasattinet,  quaejudican- 
di  partes  habent ,  idem  fanc  genus  perionarum  in- 
tcfefle  folet ,  quod  in  primo  judicaffe ,  &  decidiffe 
omncscontroverfias legimus ,  ita ut interpretatio- 
ncs,  &  fimulacra  quxdam  illius  uciios  omnia  pp- 
fteriora  concilia  recte  dici  poffe  videantur  % 

QJJ  M  ST  10 ..LXX.il> 

*An  "i^jcanum  comiiium  formdm  UUm  Hierofolymi- 
tdniconciliifcrvavit,  CT  qnod  ad  mdterUm  attinet  y 
€2*qH&£ddptrfbnas? 

R  E  S  PONSIO. 

EA  M  d  e  m  prorfus  *  Quod  enim  praecipuc  tra- 
ftatum  fuit  in  Nicaeno  concilio  ,  ad  expli- 
cationem  illius  fidei  pcrtinebat,  quamPctrUsin 
primo  illo  Hierofolymitano  eft  profeffus .  Ncc  ve- 
ro  aliam  materiam  confultandi  habucruat  tria 
illa  pofteriora  concilia,  quae  una  cumNieaertoa 
fano  illo  viro  Grcgorio  ,  Petri  fucceflore  ,  non 
minori  in  veneratione  habcbantur  ,  quam  ipfa 
quatuor  cvangelia ,  ut  quae  ipfam  cvangclii  fum* 
mam  cxplicarcnt ,  &  fummam  fidci  Pctri ,  cxpofitae 
in  Hicrofolymitano  conciiio  •  Nec  cinim  vel  Nicae- 
num,  vcltriafubfcqucntiaconcilia  cum  divinita- 
tcm  Filii,  &  Spiritus,  &utramque  naturamper* 
feftam  in  Filio  explicarent,  aliud  cxpiicabant , 
quam  Petrifidem,  in  prirao  illoconcilibcxpofi-. 
tam.  Omnes  autcm  dcfidequ|ftiones5  quascon- 
fucto  more  ccclcfiae  primum  Tocum  in  materia 
conciliorum  obtinent,  hucfemper  fpedant.  Ce- 
tera  vero,quac  vcl  in  Nicxno  concilio ,  vel  in  aliis 
funt  traftata  ,  omnia  pertincnt  ad  diiciplinam 
in  ccclcfia  conftitucndam  ;  qusc  hunc  finem  ha- 
bet,  ut  omnis  confufio,  quae  diffenfionis  eft  pa- 
rens,vitetur,  &ordocaritatisfervetur,  quod  al- 
terum  cft  csc  illis  duobus,  quibus  disimus  omnc 
offiiciumpaftoriscontineri,  utfcilicet  gregem  ac- 
ConciU  Gtntr&L  Tom.  X  XXIII  ♦ 


D    £ 


C    O    N    C    I  1   1   O. 


£96 


A  cobarefaciat.  Hoc  vero  pertinet  ad  verbumcari- 
tatis,  quod  in  feomnegcnuscanbhumcontinet . 
Nct  cniin  aliud  funt  cadoncs,  quamtcgulaequae- 
dam»  difciplinam  morura ,  &  ordinis  in  ccclcfia 
compleftentes .  Quaeomnia  a  Spiritti  diieQionis 
ad  oftenfionem  fidci  proficifcumur*  PrioVes  vcro 
partcs  paftoris  funt  eae ,  quae  ad  vetbum  fidci  pro- 
pric  pertincnt ,  ptfr  quodgrex  in  pafcua  introdur 
citur  .  His  porro  dubbus  omnium  conciliorum 
materiam  contineri,  eorum  afta,  &decretaper- 
fpicue  deckrant  :  quae  Jomnia  cxemplum  &  for- 
mam  habent  a  primo  illoconcitio  Hicrofolymita- 
no .  Qpod  fi  in  perfonis ,  quse  in  illo  icterfuerunt , 
&inNic£eno,  atqueinpofterioribusaliqua  varie- 
tas  vidcatur:  tamennon  tarita  eft,-ut  proptcrca 

B  negemus,  primum  illud  tanquam  cxemplar  po- 
fteriorum  ctfnciliorum  oobisaSpiritu  fandlo  fuff- 
fe  propofitum,  quo,  tanquam  ad  atchetypum , 
refpicere  rcliqua  omnia  dcbcrent . 

QU  MS  T  10     LXXIIL 

Qtiodndm  %tnu$  hominnm  tft  ,  tjuod  in  pofitrh- 
rilus  concitiis  inttrfuit  ,  cujus  in  frimo  mtlU  htlte- 
tuf  mtnth  ? 


R  E  S  P  O  N  S  IO, 

Est  quidem  ilIudjj£nushominum ,  quibusiu^ 
pra  diximus  difficillimum  fuiffe  in  regnum 
Dei  ingreffum:  idque  ex  tcftimonioChrifttcon- 
firmavimus  ,  cum  ait  ,  Facilius  tjft  camelum  in-.  Mattb*  t$* 
troire  ftr  foramcn  acns  ,  qndm  divitent  in  rtgnum 
ccelorum  *  Nam  fi  divites  privati  (  dc  his  enim  tan- 
tum  loquebatur  tufn  Chriftus  )  tantatn  difti*- 
cultatem  ingredicndi  invtnicbant,  quanto  majo- 
iem  hi  divitcs  inventurierant,  qui  iupremosma- 
giftratus  gcrcrent,  circumfluentes  non  folum  di- 
vitiis,  fcdhonoribus,  &  voluptatibus,  omnibus 
denique  rebus  ,  quae  hominem  tamidum  xtd?~ 
dunt,  &  inflatum,  ncperanguftam  fidci  portam 
intrare  poffit  ?  Quales  funt  rcges ,  imperatorcs  >  ac 
principes  hujus  mundi»  qui  aliquot  faeculispofb 
Cbncilium  Hierofolymitanum  ,  vix  oftium  fidci 
apertum  invenerunt,  &  ideo  de  illisinprimoil- 
lo  concilio  nulla  mentio  eft  tafta .  Hoc  vcro  ma»- 
gnum  divinae  potcntias  in  Chrifti  nominemira- 
culum  Petri  fuccefforibus,  ut  fupradiximus,  rc- 
fervabatur  ,  quod  per  inaiius  Silveftri  in  Con- 
ftantihi  converfione  eft  oftenfum.  Ncc  enimmi- 
nus  miraculum  hoc  fuit,  quam  fi  leoncs,  &  ur» 
fos,  aut  tigridcs  habitarc  fimul  cumagnis vide- 
rcrbus.  Id  quodfuturumlfiiiasprsedixit,  dc  con- 
verfione  principum  hujus  mundi  vaticinatus  , 
quos ,  fuo  Ioqucndi  morc  ,  urfos  faspe ,  &  leones,, 
ac  pardos  appcllat  ,  npminibus  utcns  maxime 
corutn  aftioncs  exprimentes.  Taiibus  cnim  rcvc* 
ra  extiterunt  in  grcgem  Dei  fere  omnes  mundi 
principes  ,  praecipue  vcro  Caefares  ,  ufquc  ad 
Conftantini  convcrfionetn  :  in  qua  tam  infignc 
editum  eft  miraculum,  ut,  quiantegrcges  difS- 
paverant  ,  8c  devoraverant. ,  per  Dei  virtutem 
ad  Chriftum  cohverfi  ,  ad  tuendum.ipfum  gre-. 
gem  domini  cuftodes  cflicerentur  .  Talem  enim 
fe  praebuit  Conftantinus  ia  Nicaena  fynodo  , 
tales  pofteriores  imperatores  in  pofterioribus  . 
Et  hinc  fane  ortam  dicimus  varietatcm  per- 
fonarum  ,  quae  in  primo  ,  &  in  pofterioribus 
copciliis  iarenitur  .  Quamquam  quidem  non 
haec  ejufmodi  eft  ,  ut  propterea  formam  muta- 
tam  dicamus,  praefcrtim  cum  illi  ipfi  ,  qui  co- 
gnofcendi  controyerfias,  decidcndi  ,  ftatuendi  , 
ac  componendi  partes  in  prtmo  concilio  habuc- 

Tt     2,  ruat, 


$Jft 


REfiJNAlJl      POU      D   E      C   O   N   C   I  t  1   0. 


£9i 


ruijt,  fempcr  eafdem  in  fequentibus  tenuerint  .  A 
Nec  vero  in  ullo  Iegitirao  concilio  unquammu** 
tatifunt .  In  hisqqim  pofteriora  primulliusexem* 

}>lum  fempcr  funt  fccuta .  Imperatorum  autcm  per- 
boa poftca  adje$a  fuit  fine ulla  commutatione  ea- 
rumperfonarum  ,  qpae  in  primo  concilio  interfue? 
runt»  idque  nteximo  divinae  potcntiae  miraculo* 
Ac  fuum  quidem  Jocum ,  &  munus  *  Dco  in  canci* 
liisiraperatores  affignatum  habent  * 

QJJ  &ST  10    LXXIV» 


Qtifid  ttndm  kof  mums  $1 

4M  PONSIO, 

Vt  Chriftijt  fililDei*  vieariaspartesgerant, 
Jioc enim  munus  impcratoribus ,  Chrifti  fi^ 
ctem  profeflis,  DcusipfcpatcrjaflRgnavit  ♦ 

QU  M  S  T  I  0    LXXV, 

Quo  mojio  Gafdres  in  cm$ilih  generalibu*:  Chrifti 
^icarias  partcs  agere; ,  idque  &eo  ipfo  \uhente  x  di^ 
cis:  0y  eafdem  ftofrias  fymtni  pdntifieis  effe,  om* 
pi*9  qu*  katfenus  de  ejus  auitorit^te  toecdefiddi- 
xifti)  confirmanty  tQnfentieniihuscumftripturisxtum 
miraculiS)  quihus  fuam  Deus  ktt  in  revoluntAtem 
decl&rmHl 


B 


N 


R  E  S  p  ONSI  O,  C 

oh  quidem  fic  proprium  dicimys  Romani 
_  pontificis ,  vicarias  Chrifti  partes ,  in  con- 
ciliis  agercj  ut  omnesipfeChriftipartesineccIe- 
fia  occupet ,  nullas  aliis rclinquat*  Jmo , cum nuU 
Jus  fit  in  ecclefia ,  qut  non  aliquod  fihi  munus  a 
i>eo  aflJgnatum  habeat  (  nec  enim  mcmbra  otiofa 
rn  ea  JDcus  cooftKuit)quatenus  quifque  in  fao 
fminete  quidcjuid  facit,  ad  bonorem  Dei  refert 
( mmo  autem  ia  fuo quidquam  ,  fed  omnes  in  no? 
roine  domiui  omnia  agunt ;  hoc  cnim  Chriftiana 
regula  decet  }  cateaus.  Chrifti  domini  vicarias. 
partes,  cujus  virtute  omnia  %  qua?c**mqiie  Deo 
patri  fuat  grat^>  peragutuur^  eum  gererc  refte 
dicemus*  Xta  pontifex ^uidem  Romanus  ut  caput  J> 
facerdotaleV  vicarias  Chrifti ,  vericapitis^partca 
gerit»  reliquivero,  ut reliquamemVra.  At  Cac- 
faresm ,  ut  capiit  regalc  >  Chrifti  etiam  vicarias  £ar* 
tcsagere,  reftcdiccEe  poflumus.  Nec  enirti  fim- 
pfex  ppt^ftas  Chrifto  fuitdara:  fedutfacerdos* 
;fic  etiam  r^it  &  dicebatur*  &crat,  Rexquidem 
^ttb/mitio;foh>  utDeifilius:  ut hominem  autem 
fc  utramque  pateftatem  eccepiflc  poft  yiftoriam 
de  tifiotte>  ipfemet  teftatur  ftatim  poft  refurrc-t 
Wma*.  *  dionetri >  cum  de  fe  dicit :  Omms  mihi potift**  trd» 

ftatfc  quin  fuos  Chriftus  vicarios  habeat,  dubi- 
tare  nbn  potfumuit  vicarias  autcm  Chriftyre* 
gis  partes  irv  conciUts  ^eneralibus  ad  Caefarem 
perunere  dicimtis .  1 

SIVMSTIO    hXXVh 

Qmfnsrn  imlli&ts  tffe  hujufmadi  firml 
R  E  SPONSI  O. 

as  quidem»  quasChriftus  ipfe  dum  in  ter« 
,  risverfaretur,  fatis  fignificavit»  cum  difci- 
Ut#  ti*     pulos  fuos,  quos  principes  fuper  omnemtcrram 
'  fpfe  rexregum,  &  dominus  dominaistium  confti- 
tuerat»  finefacculoj  &pera>  acfinc  uilo  huma^ 


no  pf«fidio  mittens ,  fola  au&oritate  regia  perfe- 
citj  nc  quid  illis*  quod  ad  vitam  fuftinendam 
pertinebat,  deeflet,  ficutcorumadipfumrefpon- 
»0  declarat  ,  cum  ab  jffis  quasreret  :  QMcndo 
mifi  vat  finc  faccutQ >  ty  fer*  y  mumquid  tiiquid  w* 
hi$  defuit?  Rcfpondcrunt  mim*  ^ihil .  Hic  er- 
go  Chriftus  fatis  fe  rcgem  etiam  tcrrscoftendit, 
magis  vcro,  cum  popujum,  feinfolitudinemfe- 
qucntem»  Srinopia  cibi  laborantcm*  non  paffus 
eft  domum  inanem  redire»  fcdfaturnm  dimifitt 
tum  vcro  masime,  cum  iuosdifcipulos,  calum- 
niis  aliorum,  Sc  injuriis,  atque  violentiseobno- 
xios,  tanquam  pufiUum  grcgcm,  ut  ipiceosap-*  lu^  *** 
pcllat»  abomnibusbis,  quamdiu  cumillis  utdo- 
minus  &  rcs;  corum  verkretur ,  femper  defendit  * 
In  extremo  autcm  vitac  adu,  cumadperagendas 
facerdbtis  partcs  ipfcfe,  ut  agnus  ad  aramduci 
pateretur  *  tamcn  non  fic  oblitus  eft  regisefu© 
poteftatis  ,  at.  non  falati  fuorum  prpfpiceret. 
li^nc  enim  poteftatem  tum  oftcndit  ,  curn  iis, 
qui  ad  fc  comprehendcndum  vcnerant  ,  dixit  : 
SinHe  h&s  thits  *<  ficque  ,  ut  incolumes  dimitce-  J^  & 
rentur  ,  elBFecit  .  Quod  ergp  Chriftus  humanis 
fuotum  neccflita t ibus  „  q uod  exiftimationi ,  q uod 
falutiprofpexit,  quiomnes  erant  facerdotcs  do- 
mini ,  in  eos  fane  ipfc  regiam  fuam  potcftatem  de- 
clarans,  exemplum  omnibus  rcgibusdedit,  quo 
pa&o  erga  facerdotcs  domini  cum  in  cpnciliis 
generalibus  jtum  extraconciliafegereredebeant  ■* 

Has  yero  partes  Conftantinus  magnus  maxi- 
me  cxprcffit:  qui  talcs  Chrifti  faccrdotcs,  inve** 
sut»  qualci?  Chrifto  in  terris  vcrfante ,  fuernnt  x 
tanquam  ovcs  inter  Iupos  ,  Inter  medios  enim 
hoftcsj  ^b  omni  humanaope,  &  prsefidio  nudos , 
indigcntia  oppreflbs  x  $c  omnium  ealumniis  at-^ 
que  injuriis  obnoxios  invenit  x  quos  ipfe  ,  pro 
imperatoria  poteftatq  ,  vicarias  unici  irnperato- 
rts  partes  gerens,  ,  his  omnibus  malis  non  fo- 
lum  libcravit,  fed  dignum  facerdotibus  Dci  lo* 
cum>  $c  auftoritatem  eis  dedit,  Idemque,  quae- 
nam  cffeut  partesi  impecatoris,  vices  Chriftige- 
rentis,  in  concilm  generalibus,  maximeincon- 
cilio  Nicaeno  declaravit:  non  tam  quidcm^  cum 
neccftitatibus  facerdotum  abundc  fubveniret  ,  & 
faluti  eorum  ,atque  incolumitatiprofpiccret ,  qug 
fane  magna  erant  pietatis  cjqs%  &  potcntiac  iri 
tcrris  teftimpaia*  &  fruftus:  quam  cum  tnutuaa 
eorum  accufationes  quotidie  fere  audicns,  quas 
ad  privatas  eorum  de  privatis  injuriis  qucrelas, 
pertinebant  ,  qu*  facile  indieabant  ,  nec  fatis 
illos  infideconfirmatos,  ^rcaritatc  vacuos^  rton 
propterea  paflus  fitfeautefidei  fundamento  de^ 
turbari»  aut  caritate  fpoliari,  ut  vc!  ipfosfacer^ 
dotcs  contemneret,  vci  corum  dodhinam  nihili 
faccret:  fed  in  hoc  potentiamfuam^  a  Dcofibi 
pcr  Chriftum  ,  &  proptcr  Chrifti  gloriam  da- 
tam,  ficcxercfntti  utcumcosin  fide  debiles  inve- 
niret  ,  a  quibns  ipfe  confirmari  dcbuiflet  ,  ca-. 
ritate  illos  vincens,  in  fidc  confirmarit,,  acpa^ 
cem  eam  mundo  dederit,  quae  Chrifti,  domini 
fui ,  gloriam ,  cujus  vices  regias  gercbat  %  maxime 
illuftrarit . 

Atque  hic  quidem  in  hoc  uno  Conftantini  fi^ 
&o  vis  omnis  rcigii  muncris ,  imperatoribus  a  Deo 
dati,  in  concihis  generalibuseftexprefla :  cujus 
fumma  haec  cft>  ut  paccm  procurcntverboDei.. 
Ob  hanc  enim  caufam  oramus  prb  faiute  om- 
nium,  quiinfublimitatcconftittttifunt,  ut  trtn-  uxiMt  t; 
quilUm  €2*  qutetdm  vitam  agamus  in  omni  pieUte  y 
ut  inquit  apoftolus,  ideft,  uttranquillumcur- 
fum  yerbum  Dei  habeat,  De  eorum  enim  tran- 
quillitate  ,  &  quiete  eo  in  loca  loquitur  apo-. 
ftolus,  qui  verbi  vel  miniftri  Cunt,  veldifcipuli  \ 

Quu 


9P$ 


Rbginaipi    Poiipe 


C  O  N  C    I    L    I    O 


P$4 


Quia  vcro  haec  tranquillitas  parari  noo  poteft  » 
nificognitis  prius,  deinde  cxaminatis  difficulta- 
tibus  de  verbo  fidei »  &  amotis  omnibus  coiuentio- 
nibus,  idcjue  communi  ecclcfias  confenfu  :  idco 
hic  primum  neceffitas  conciiii  gencralis  exiftit  .  Et , 
quianecinunumlocumcogiprincipes  paftorcs  ec* 
clefiae  facilc  pofiunt».  nifi  eonfentientibus  &  Caefa» 
ribus ,  &  principibus ,  m  quorum  rcgnis  pcrdiver- 
fas  provincias ,  fuas  ecciehas ,  tanquam  tot  greges, 
difpcrfashabent,  necverocoa&i  diutius  ie  tueri 
inconventupoffunt,  quiaplurimisin  rcbus  prin- 
cipnmope,  &  auxiiioindigcant ;  idco  hic  primum 
^onfenfusGefarumin  celebrandis  conciliis  rogari 
coeptuseft,  &corumauxiIium,  ut  rite»  &  ordi- 
fici  acfincpericulo,  &  cum  omni  fecuritate  om» 
nia  fiant,  implorari  *  Hanc  ob  caufam  Silveftri 
pontificis  Romani ,  &  vicarii  Chrifti,  hortatu  Con- 
ftantinus  magnus  dicitur  epifcopos  it\  coucijium 
Nicasasindidiim  pcr  edi<Sum  fuura  vocaife:  qui- 
buscongregatis»  fic  ipfe  impcratorDeipartcser- 
gaillosgcmt,  utcurarit,  ncquidillisdceflet  eo* 
rum  >  qu«  ad  tuendam  vitam  ncceifaria  cflcnt ,  om- 
niaque  eorum  fecuritati  conmria  depulerit » &  eof- 
dem  planetutos  atquefecurpsreddidedt» 

QV  M$T l Q    LXXVIL 

ChriftitnirepsdHmtaxAt  p4rtes  Ctfam  ia  cwcitiit 
epWt  1  m  W  ttUm  Ci?r$ipaftQris  - 

RESPONSIO* 

Pr^ecipue  quidcm  regis  partesagunt:  fivero 
diccre  volumus ,  Chritti  etiam  paftos is  partcs 
eosagere*  idem  prorfus  diccmus  *  Talcscnimfunt 
rcges,  quibusChriftusfuaspaneseotnmcodat,  ut 
fint  iidem  pattores :  pafcmu  autcm  homincs  iis  re- 
bus»  quasChriftuscorumdifpcnfationi  permifit, 
idcftiis,  qusepeitinent  ad  corpus:  qu#  cxtcrna 
bona  vocantur:  quibus  fuftentatur  vitacorporis: 
utfacerdos»  quiidemeft  paftor,  iis,  quae  perti*. 
ncnt  advitamfpiritus»  fuumgregcmpafcit.  Hu^ 
jufmodi  igitur  paftoris  perfonam  gerens  »  fimul 
cum  facerdote  fummo ,  &  paftore  in  conciliis,  prin^ 
cipes  »  &  faccrdotes  »  tanquam  i&  caulas  capita 
gregis»  congregatimpcrator«  Sic  enim  fecit  Con- 
ftantinus  fimui  cum  Silveftro  in  Nticacnafynodo* 
Si  vero  ejufdemexemplo  illam  potentiam  inconci- 
liis  generalibus  adhibeant ,  per  quam  acmulatio* 
ncs ,  &  contcntiones  facerdotum  ,  quae  facpe  in 
ejufmodi  conventibus  publicis  gravius  crumperc 
folcnt,  frangcre»  &  mollire  poflint,  utnonmo- 
doipforumfides  8c  caritas  non  laedantur,  fcdad 
ccterorum  animos  iifdem  confirmandos  valeant  : 
hicetiamChriftifacerdotispartes  cos  aliquo  mo* 
do  agerc ,  vere  diccre  poifumus* 

QV  &$T  10    LXXVIIL 

jLn ,  ftfuerdornm  ,  tfregtm  mwiera  Chriftiinjii- 
tutQjHntdivija,  msreSe  ftcerdotis  fartcs  repbus  i> 
tQBCiliis  trifaere  fo$$mmi 

RESPONflO. 

AtiQjiAs  poflumus»  &  fane  debemus ,  quiafl* 
ne  his  iili  ne  regium  quidem  munus  rite  obi- 
rcpoffunt*  Necvcrodc  rcgio  folum  munere  hoc 
dicimus ,  rcftc  illud  aliquas  fibi  partes  faccrdotalcs 
adjungcre;  fcddcomntminifterio  hominis  QhrU 
ftianiplaneaffirmamusg  ct  ritc  fiat»  neceffarium 
cffe  aliquas  facerdotales  partcs  adhiberc»  finc  qui- 
busnemofancfuummunusrite  obirc  potcft:  quia 
Concit*  Geneuh  Tom*XXXIIL 


A  nemonifihisduabuspartibusconjunAis  vocationt 
illi»  quaccommunis  cft  oranium  Chriftianoruaii 
pic  infcrvirc  poteft*  Communis  cnim  vocatio  irt 
omnibus,  5f  fingulisregiamcumfaccrdotali  potc*. 
tcftatem  conjungit ,  ut  oftendunt  illa  verba  primi 
vicarii,  faccrdotis  Chrifti»  cum  omnibus  fidcli- 
bus  dicit :  V*s  autcm  %enu$  etefftm  ,  re$ate  fitcerdo-  u  T<tt*  t» 
ti*ty*  &c.  Afaccrdotis  vcropaitiibusomnes  a&io~ 
numnoftraruminitiuui  capimus.  Et  hic  quidem 
primus  cft  aftus  vitac  Chriftiani  hominis  $  quaf  or- 
diturafacrificio,  &  oblationc  fui  ipiius.  Ex  hac 
verooblationcftatsm  nafcitur  rcgia,  incu}ufquc 
animofcrpontcoffcrcntis,  occultapotcftas,  qu* 
tum  demum  cxit  in  iucem ,  cum  ad  intcrius  dortumj 
&  adinteriorcmvocationcmacccditc^tcrnum  Dci 

B  voluntatis  fignum ,  cx  homi num  conicniu  datum » 
Quibus  autem  utrumquc  jam  obtigit  %  M  cum  apud 
Peum,  tumapudhomincsvcircges»  vclfacctdo- 
tcsrcdc&appcIJantur»  &funt.  Poteftatcm  enim 
it\  aiioscxcrccnt,  At,  quibugnullacxternavoca* 
tio  accedit ,  fi  fint  cx  aumcro  Chriftianorum  >  qui 
fuam  vocationem  fcquumur ,  ii  qnidem  omncs  fpi* 
tituregcsfunt,  atqucctiamfaccrdotcs,  fcd  in  a* 
Jiosnullampoteftatcmhabcntj,  nifiquatcnus  pri- 
yati  moncndo,  ve!  obfecrando .  Quod  crgo  pcrtinct 
ad  id,  quod  diximus  ,  Conftantinum  faccrdotia 
partcscgifleincoacilioNicgcno,  cum  ejus  admo»  , 

nitionibus  facerdotcs  3>ei  ccderent  ,  has  quidem 
partcsutprivatitscgit.  Ncc  enim  cxtcrno  aliquo 
figno  ad  hoc  munus  vocatus  fuit ,  ^ucmadmodum 

C  regium  &  imperatorium ,  cuincceflarioadjunctum 
fuitfacerdotalisvirtutisdonum,  fincquo  rcgium 
munus  ntmquam  ritc  exerccri  poteft.  Omncs  vcro 
numeros  impcratorisChriftiani  Conftantinus  in  \U 
lo  concilio  prorfus  impicvit  :  q»o  pa&o  autcm 
Chrifti  vicarias  partes  prascipue  geffit ,  cx  his ,  quc 
diximas»  fattspatcrcarbitramur.  Sunt  vero  illas 
quas  Carolum  V*  imperatorcm  ,  rcHgiofiffimum 
jnincipcm  abundc  implcturum in  hoc»  quod  cjus 
confcnfu  indi&um  cft ,  concilio ,  eo  quidem  magis 
cjus  pictas  nobis  per  multos  annos  cxplorata ,  hoc 
nosfperarcjubet,  &ncceffitastemporumid  maxi* 
me  flagitat ,  Hacc  nunc  fatis  crit  iti  gencre  dc  officio 
imperatorisinconciliisdixiffe;  de  quo,  nt  locus 
fcoffcret(oiferct  autcm  ie  maximc)  ad  majorcm 

D  ejufdcmexplicationem  figillatim  plura  diccmus. 
Jam  vero »  cum  de  perfonis  corum ,  qui  in  omnibus 
conciliisinterfunt,  &  prafunt,  tam  multa  difta 
fintdecaufa*  quaemateriam  praebuit  convocandi 
hujusconcilit,  quodnunccftinmanibus»  tempus 
poftulare  videtur ,  ut  aliquid  quxrentes  dicattius « 

QU  M  S  T  IQ    LXXIX. 

Qaidmm  eft ,  ^uodmateriam ,  €T  eaufitm  dedit  hu- 
jtts  conciiii ,  quod  mincindiffum  eft$  cnnvQCtndit 

RESPONSIO. 

Hauo  fimplcxquidcmcaufafuit,  fedvaria, 
&  multiplex :  quac  tamen  tribusilliscapiti- 
bus,  quafitcrminis,  quibusjamabaliquot  fa;cu- 
lis  omnis  matcria  conciiiorum  circumfcribi  folet , 
fatis » qualis  fit ,  explicatur  •  Quorum  primum  eft , 
quod  ad  explicationem  fidei  dogmatum ,  &  ad  has» 
refum  cxtirpationem  pcrtinet  :  fccundum,  quod 
ad  collapfam  morum  difciplinam  rcftituendam: 
tcrtium,  quodad  confirmandam  paccm  domcfti- 
cam  inter  principesChriftianos  fpc&at»  ucextcrno 
hoftiinfidelircipublicasChriftianae  perpetuo  infi* 
dianti,  faciliusrefifti  poflSt.  H«cergoin  fumma 
hujus  concilii  nunc  indifiti  materia  dici  potcft:  qua? 
co  quidcm  araplior  eft»  quo  magts  corruptaeft 

Tt    3  morunt 


99$ 


&E6INALP1      Poti      DB      €   p  M   C   I  L  ~t   0» 


99$ 


morum  difcjplina  >  quo  pcrniciofiora  funt  rnteftk  A 
norum  bcilorum  ftmina,  quo  dehique  potentiot 
eft  ,  as  paraubr  extermis  hoftis  aa  invadendas 
Chriftianotum  provihcias  ?  ita  eniin  omnia  haec 
mafihis tempoiibtisctevt^uht »  &grav*a  funt ,"  ut 
tcStz  de  ecefelhe  corpbrfe  "y  fie  a£fc&o , idetn  prp  nrf** 
jOre  ipfius  parte  dicl  poiOfOidcathr:  quodlfaias* 
flagella  Dei  ia  popitlumfuumexplicans  dieebat  i 
ifofa  %i  timit?  atfut  tangnfduffi  ,  ty*  omnetormwtens  ^  kfidn* 
fafedis  ufjue  di  <versiteth  iufifis  mk  $m  ep  farittaS} 
fre«  Arque  eo  quiderrt  h#c  neeeflitatem  impohuqt 
grayiifimam  cogcndi  tonciiii  generaiis , &  diftki^ 
librcm  reddaht|  de  excogitaudis  iremedih  deli^ 
berationct» « 

Q^&  M  $  T  I  Q    LXXX,  g 

Q«e  tandem  ,moj&  remedl*  corpori   ram  %r%T>itt* 
£ffefio  fdtutarhtr  *ikibm  faffunti 


E 


RESPON  S  I  O. 

Q  fane  tnodov  qua  Dcu^  adhibuit  umvftfq 
,  humanogcrieri  veum>tefpiciercsr*  coeJo,  ut  ih* 
quifc  prbp&eta:,  vidic  eum  rtumant  gcneris  ftatum  * 
Wtf.  tt.  ^et3r*  *dem  prophecaeo  loco  ficdefrribit;  Omms 
derliMwrunii  fimrii  inutiki  faflt  fnnr  *  nw  tft  * 
qui  fdtiar  imum  >  non  tfi  nfjue  /sd  unumt  tantri- 
tio$  gr  infdiatas  in  n/m  e otum ,  CT  ntiamfatisnofk 
'rognoverunt .  Hoc  ergo  primum  eft  in  modo  in*- 
venicndi  i  &  adhihendi  remedi*  ,'  ut ,  qui  Dei  lo-  C 
cumin  icrris gerunt  ,  Dei  etiam  oculis  poputos  his 
mal is  Oppreflos  a  fpkiant  v  dernde  id  f aciant ,  quod 
Deus  ijple  exetnplo  fuo  factendum  oftendit,  cura 
genus  ^oHapfum  inftauravit * 

(^if  M  S  T  I  O    LXXXL 

Quinam  eft  hk  mvjus*  qub.  Deus  famM*m-gek 
if«i  ftriunm  tefthitit  ,  frimifihm.  ifjis  fofuktHm 
iwit0tndui? 

R  E  $  V  O  N  S  I  O, 

It-L*  quidem  s  tjuem .  Chriftu&  {urftmus  &$  h* 
cerdos,  &rex>  mfuoexemploohinesfacerdd^  I> 
tes>  ^f  reges » <jni  fuam,  ft ^popolorum  Ulutemiquse- 
funt  »  ftqii$ndi|m  docuit  >  tum  cutn  popufotttrn 
omaiutn ,  quUjus  imperio ,  tanquam  ftimmoregi » 
&  facerdotii  fuhjcdi  furit ,  peccata »  tantjuam  la^ 
cerdos,  infetpfctranftuJitj  Se  portavit  ,atque  ita 
Deumpatremhominireconciiiavit^  acgenu$  per** 
ditum  inftauravit. 

&  V  M$  T  !Q    LXXXIL 

Q»#4?  quaftki  4nfttmmib#jmf&wdotUi  Zf  nv 
%h  +uie4riis ,  fwt ifiri  fymdno ^  &*t&fari%  proponen* 
Jus  eft  hie  madus  Ubtrtndi  fofulum  Chrifti&mm  4 
?ot  fhAiis%  ifutbus  froftet  fecc4t4  nmt  mn&mew* 
#dtur\  #t  Chrifttim  imtimtis  fmatt  tj*s  infeiffiHk 
transferdnty  €?*  fr*  tltis  Dfhm  fatrcm defrmntur f 
Vtr#m  wro  ho$ :  exemfium  CbriJH  f*ci!£  eftfrfotifi* 
fetts  ad  mitandum  un  ^jufmodi  poritts,  qiatdomms 
humm&s  *viHs  fUfetet?  tantumne  itiam  f>wei  ffin- 
tifum  vdiefe  txiftimmdnm  eft  *  »*  fjfuth  fatutem 
ftrtant? 

RESPONSIO, 

T>&Bce$  auidem  tantutn  valent ,  quantum  tmici 
m  s*  £  iHiusaeprecatoris,  ^nihm^x  exduiiius  fuit 
Mb  4«      ftofutmwtmte*  virtate mtuntur r  m  tnlm  *Uu& 


nomen  fnh  re/o,  nojue  in  cacfa  ddtumeftho^siniiuf% 
h  quo  foffmt  fafvi  fieri.  Qttod  vero  de  imitando 
ii6c  cxcmplo  dixiin  ferendi?  pectitis  hominum, 
&  hac  ratjor^e  iilis  corrigcn4isj  hoc  quidemfi^ 
intciiigo,  prmcjpes  itnttariHoctJcempIum  pofle, 
non  fi  ipfi  fttp^r  faafa  innacentiam  populorum 
pcccata  tanqi)^mom?s  fumaiiE;  hocehim  femel  fe* 
^cit  Chriftus ,  &  folus  facer^  pbttiit ,  quia  folus  crat 
intetmortudsfibcr,  iit^i  fofusinter  ptccatorfes 
jtiftus :  Prih^ipes  vfcrp  cum  Hberi  a  peccato  noq  fxntf 
fed  iifdetn,  quibus  populus  vinculis  pcccatorum 
MgatJ,  at<|ueimp^diti^  bhusquidcni  populi  hofc 
tnodoipfiportareminirnepoffuriti  neque  hac  vh 
CriHftiexemplumf^qpentes,  popali  peccata  pot^ 
taftdoIJeum  patr«rft  piacare .  Quare  f  hac  it\  part^ 
minimeiautaripoffeChriftiexerhpliirn  in  placah* 
doDeocrga  populum  ,  dicimusi  Verum  ob  eam 
caufam hocexemplum Chritti propoiuimus ,  utinv 
t^liigantpriricipes,  ii  fummusrex  &  facerdosim* 
maculatus  ^  &  innoccn$  non  eft  ipfe  dedignatus 
pcccatorumpopuii  fui  primumignomin{ama  dein^ 
dfe  etiam  pasrram  fttbire,  qui  nunquam  peccahdi 
occafionem  dederat  3  fcdpontta  femper  benefaeien- 
4i:  quid  ipfis,  qui  exemplo  populbs  faepecortu- 
pere,  qui  eis  anfampeccandi  fepedederc,  facien- 
dum  ftt?  Quam  minime  eos  dcdign^ri  oportetj 
pro  pppuli Tui  faiute  fe  reps  facere  s  proilli$  4cpre~ 
^ari^  ^illoruminTetrahsfetre?  Pr«fertim,  cum 
nihitfit,  qtiodaeqrjepopuiosadDeum  poiEt  con* 
yetterc,  §f  ^d  fontem  gratiae  atquemiiericordiae 
adducere,  qtf*m  pceflitentis  aniros  fignum>  &:  q* 
xempium  in  principe.  Eoveromagis  necc(Tariam 
duiirnus,  Ii6texemp)umniagniregis ,  Srfacerdd- 
tis  princ  pibusadimitandunipropahere,  quo  ye- 
bementius omnes homines  ab hocmaxime opportu^ 
ino  tnalorum  tmedio  natura  abhorrefe  foient  , 
Utaliorum  peccata  in  feiufcipiant  v  quiqe  fiia  qni- 
dem  fateri  volunt:  ied  miiJiospotiustvansfcrant  * 
imitantes  prima  iHa  humanae  ^e  cterrenae  generd- 
tioniscapita  35  cjut  primiin  mundum  peccaturriin- 
troduxere?  SrintrQdur!|urnauxere,  cutn  falutarem  %ene£ 
fuicrrorisconfe/EGnemretiaquentes,  after  in ^  al- 
tetum  ftium  peccatttm  tranftulit  -%  vir ih tnufrereth ^ 
muiier;  Irt  ferpcntem  \  ?er  huttc  aatem  modurh 
pedc^tuhi ^  irrevitj  :ctim  peccato  omne  genus  mife*- 
ri^r  aquanunquamliberaripotuimits,  donecdi- 
vina  mifericordia  hominem  nobis  dcdit  -,  qat  idem 
Beus,,  &rexomninmfuit:  qui  non  modo  fua  in 
gltos  noh  trahftulit,  Utp^tequiab  oroni  peccaito 
prorfus  immunis  eiTet,  fed  fuper  |uam  itinocen*. 
tiamuniverfi  hoftri  generis  peccata  onmia  ,  tan^ 
qaam  ipfe  omnium  reus  eflet,  recepit ..  Ex  qu^ 
humilitate  hoc  ltaum  eft  confecutus,  ut  omniura 
falVa^or  effet ,  Quare  hoc  eseoiplum  ,  q%%  poff 
funt  r^tione  ^  fi  imitehtur  ejus  vicarii ,  facerdotes  % 
reges;  fpes  quidcm  maxtma  oftehdUur,  eos  per 
virtutem  regu  omnium,  cujus  vtcarias  partesa- 

funt,  f^Iutiisuni^erfipQpuIi  miaiftrbsadDeij,  fy 
omini  fuigloriamfuturos^  Cum  verofereos  po- 
puii  p^ceatotMm  faclent,  vereidquiderh  ipfi,  Sq 
jufte  fuht  farauri,  qubdChriftusfecUpromiferi^ 
cordia,  ftarimque  iliis,  perhanc|uftiti^i^gtef^ 
fusadmifericordiampatebit»  y»^»j|enim,  iitinn 
quitfapiens»  in  frmifio  ftrtnonis  ejifui  atcufa\totK 
Nee  veroullum  tot  malis,  quibus  nune  vexatur 
tceiefia^  xA  omnia  quserantut,  pr3?fentius  rcmc- 
diuminvenirip^ttft,  quam  in  ipfi  concilii  exor- 
dio  humtfii!  ipforum  principum  ecclcfias  peccato- 
rum  confeflio ,  tt  fut  ipfomm  accufario  t 


qm 


?w*  m 


$9J  R   E   G    I   N    A    L   l>   I      P    O    L 

^U  £  S  T  I  O     LXXXlll  A 

Ottid  undem  iftm  a(t  ^  quodmt}  an  hu  iffefun* 
dtsT"  >A#  frvbtt  ?  jt$  tmqnw  rmtdiVM  Qffartu- 
num  Mmalh}  pubus  ettlefia  efivffrijftt  ptQfmh  , 
M  fnwmm  fmifcx  >  vharius  Chrifii ,  fammi  fit+ 
wdotis  fartes  agent*  qtti  in  mnibm  tmciliis^  t<m~ 
qum  jndexy  tdrrigtndh  alhrum  ermibm  fr&ejfefi<* 
ht  ,  in  hoc  tontilip  fe  reum  aihndmm  ftttatwgm 
f&tetf  (X  juihfo  atfarum  fi  fub/hUt? 


N 


•  RE8PONSI  O, 

[  c  h  hocego  quidem  fuadeo ,  ut  porttifex  ju~ 
^  J  dMo  fubjtciauiteoncslii  incjuirentls  tum* 
o^que  ullo  pa&o  id  probo:  at  ncc  cujufvis .  alte«  B 
rius^  veram>  litfuiipfiusja^ciofubjicUtur^ha^ 
xruxkfte  opto,  atque  iii  eriam  ia-boc  judicio  fo 
ipfqot  coademaer  „  Hoc  eattn  folnm  omni  cum 
judicio>  &divintf,  &huiftana,  liberate  poteft, 
&  ejus  jiidicio  in  dijudfCandts  aliomm  erroribu$ 
jtiajorem  vim  tribuere  ,  Dcniquc ,  h#c  vera  eft  vta> 
maxirneque  expedka  ,  ad  toilenda  omnia  ,  qu$ 
jiune  circumftant  eettefiam,  mala,  &  pericttl*» 
atqite  ad  firmampatem&toncordtam  ftatuendam* 
0»--fi;poatift*idi4gew  J  0,fi0efar;!  fi  hanc 
iftgtefliaaeraiacoacilHimambo  facerent,  fi  hunc 
prtmuma&umeflevellent,  quid  nonbonifperari 
pofkt  de  ejufftlodi  caacilio  ,  in  quo  noa  minns 
certo  argumfento  Spiritus  fan&i  praefeutia  ad  illud 
gubernandum,  fr&&uofeque ,  aefalutariter  cele*  C 
brandnm  adeffe  cogndfeerefcnr,  quam  fiin  fpetie 
golumbse  ,  fuptr  focetdotum  capita  ia  lingnis 
igrteis  ftfooftendtret,  .  Ncc  mm  alia  virtus,  quam 
Sptritus  faa&i  ,  talem  couverfioncm  animorum 
facere  poffet  :  ct|ju&  prima  femper  a&iohaec  eft, 
mm  rnundam  t^f^rmart  ftatnit ,  ut  mundum  de 
p^ccato  cofldemn&f  ,  Qui  vero  hanc  ab  co  con- 
demnationem  humili  animo  fuicipiunt,  falutem 
abeiusmiferiicordia  fimnl  fufcipiunt*  Qitare,  nt 
4ki«*u$,  'inconciiio,  quodfalutis  omnuim  cau- 
facogitur,  aptintmumhocerttprincipium,  quod 
quidem  principium  «jufmodi  CQncilio  ,  in  quo 
paxy  &  falus  omnium  qu^ritur,  egregie  conve* 
nh*  UbieQknimiKumtn  principibiis  fignum  poe^ 
nitenti^  oftenditur,  parva  quidem  fpes  cfle  po*  £> 
t^ft,  pcreorumminifteriumDeum  inpopulo  pa- 
$zm$  &filtttem  efftcerc  -velle}  fed  potius  timeri 
debet,  neinistanquamrtageflis  utatur  ad  eccle- 
fiam  gravius  affligendam  ,  ditit  autem  ipfe  Spi- 

i/*J*c$t  Tttmt^dfuemreffhim,  ftifi  4d  httmitem  y  4F 
cwtntttrn>  Grtnm&ri*  vtrbtt  m*4?  Detiique,  fi 
concUium  t^forsiatidnis  tcclefiae  cau&  ,  «t  uno 
Yerb0amma<ampte&**  >  indiftum  fit  ^  tam  in  ca- 
pite ,  quam  iti  metnbtis :  fi ,  reformare  *  non  aliud 
fit,  qnam^ldo^titom,  v$i  more*  adpriftinam 
fofm^m,  a^uatantdiUpfi,  revware;  cum  hac 
rationc  foWatidae  tcck(m  ufum  videamus  pri* 

^*^ff  mumipfius  fund^orem,  &  formatotem,  ut  per 
pGenit^mUm,  qu^adomn^genus  hominum  pcr» 
tinebat!  vmm  formam  induccretj  eamdem  iane  E 
videtut  4b  ommbti^  fe^uendam  effe  ,  praefertim 
abiii,  «juUIUus  lOCttm  teatnt>3fi  reformare  ec- 
clefiamveiint* 

Utife  ergo  «^ttam  maxime  erit,  incipere  $pm* 
nitentisi  capitum  :  qua  qnidem  audita  ,  reiiqu^ 
moxmembra,  ^ttjue  ea  primum  ,  quse  interfunt 
incoucilio,  deindepopulir  &oaU6t*e$  omAesad 
c^mdem  imitandam  eiacriws  mitantnt  .  Quale 
vero  tamdem  efle  hoc  concilium  *  quam  faniftum, 
quam  gforiofum,  quam  non  modo  Nicaello ,  aue, 
reJiquis  fubfequentibu^,  fed  ipfi  quoque  Hkmi 


I      I>   E      C  Q   N    C    I-l    I    O.         P$% 

folymitano  ^  ia  qao  apoftoli  interfuenmt  ,  fertf 
comparandum,  atqueetiam,  quanto  major  effet 
omnium  ordinum  ,  &  pcenitentium  numetus  r 
quodammodo   anteponendum  ?  Quod  fi   fuper 
uno  peccatore,  poenitentiam  agente  ,  tefte  ipfo 
ecclefi^capite,  ac  domino  ,  angeJiinccelisgau-^^1* 
dent ;  quanto  majorem   aovi   gaadii  materiam 
nnivetfum  corpus  tcctetm  pcenitens,  quae  crevit 
tanquam  arenamaris,  angeliiipfisdar^t ,  utite- 
rum  atqueiterum  id  cancrent ,  quod  in  Chrifti: 
nativitate  cecinerant  ,  GhrU  in  txttifis  Deo  ,  &  u^u 
h  ttrra  ptxi  Hoc  vero  omaes  fperarc,  &CKpc- 
ftare  masime  p^flu mUs  ,    fi  capita  ipia  ptimum 
virtmeSpiritusinconcilium  per  hanc  portam  in- 
grediantur  *  Eft  enim  ilia ,  per  quam  folam  intrat  # 
qui  omnibusconciliis  primo  loco  vocatur  hymno 
illo  decantato  ,  cajas  initium  eft  ,  Vtni  tmtor 
SpiritHs,  &c*  Aquo  omnia  concilia  confueto  zt* 
clefiae  more  ewrdium  dticunt  ,   Fruftra  autem, 
qaattnusadfiiigulorumfalutctn  fpe&at,  is  voc4- 
tur,  don  patefa&a  confeftionis  injuftitise  n&fkm 
porta:  quae  eadem  cft  porta  posnitenti^.     HaeC 
enim  caufa  includitur  a  nobis  Dcitnifericordia  j 
finequanihil  ncc  falutariter  concipi,  necvetbo., 
aut  operc  ad  Dei  gioriam  ,  &  ecclefise  falinem 
pcrfici  uttquam  potcft* 

QXIMSTIO  LXXXIF. 

Ou4  rt  mdxime  niti  iebst  le$at<nmm  fidis  aptfh- 
ticA  fges  defmBn  CT  frofym  tQefttu  concilii  ? 

RESPONSIO. 

Pr  o  M  i  ss  l s  quidem ,  &  verbis  omnibus Chrt- 
fti,  ipfiusecclefiaefundatoris,  prsccipue  ve- 
ro  illis,  quibus ad ipfum  fuum  vicarium ,  feai$ap#- 
ftolic^prarfidem,  ufuscft,  cum  ei  fflturas  eccle* 
fi*  procellas  ,  tanquam  navis  tempcftatibus  ja~ 
dand^  prxdtcens,  ficeumalioquiturnommeap* 
pellans:  $mtm>  eea  fdtanss  txfttivitW^  ut  m* 
hrttret  ficut  triticnm  :  tgo  mtem  pro  te  rogittti  ,  m 
defuidt  fides  tm »  His  enim  verbis  oftcndit  fotitem , 
&fummamomniumccclefi*catamitatum>  &  pcr*- 
turbatiotium  ,  qaas  initium  habent  a  voto  fatanas »» 
Chrifti  ecclefiam  cribrarci  &quaffare,  expeten- 
tis  »  Hinc  enim  hasrcfes  ,  htnc  fchifmata  ,  hinc 
pmnia,  quaBecclcfiamunquamturbavere,  mala; 
quaEjeofemper  fpeitant,  tttPetri  fidem  turbcnt^ 
qua  fubverfa,  ecclefia  fimul ,  tanquam  navis  quae** 
dam  fluQibus ,  obruatur ,  atque  dcprimatnr .  Con- 
traverohoctantum  periculum,  quod  innnmera- 
bilibusmodis  afatana  intentatur,  utmm  dumta- 
xat  remcdium  fuam  Chriftus  oratioqem ,  tanquarn 
anchoram  firmam^  dedit ,  ut  verba  ejus  oftendunt , 
cumadfuperiora,  inquibus  peiriculum  oftendit, 
confolationem  adjungens  didt  t  M$o  amm  fro  re 
rogdwi,  nt  deficidt  fides  tU4 , 

Hmc  ergo  illa  eft  firma  anchori  ,  qto  nullis 
tcmpefltattbus  moveri  poteft  :  qua  fpes  lcgatorum 
fedisPetri  nrtt  debet  tn  omaibu$  conventibus  Bc 
publicis,  &privatis,  fioptatumexitumadhpno- 
remChrifti,  afcecclefiaG-utilitatemconfecutura  fit. 
Haccenim  fpes  neminem  fallit*  Quid  cft  enim» 
quod  ejus preces  nonfint  impetraturae,  cujtts  po-? 
tehtia  fa&a  funt  omriia  ,  qui  femper  evatiditus  efl 
pro  fua  reverentia?  Et  fane,  cum  iiledominw 
ottmtum,  ttt  tueretur  ccclefiam  ,  quam  fibi  fdrt^ 
davit ,  ad  orationem ,  tanquam  ad  unieum  rerhe-  mb* s* 
dium  ,  confugit,  idem  nos  ,  quo  confugere  de-« 
beamns  in  omhibus  periculis ,  apette  docuit ,  lftem- 
pe  adbratioriem  ia  Chrifti  nomine  &  fpiritu  adhi- 

bitam 


PS9  R   E   G   I   N   A   L  D   1      PoU      D   C      C  O   N   C   I   l   I  O.         I00O 


U&*m»  nonad  viresingenii,  ncia  ad  prudentiaai  A 
tarnis,  quicinimica  eft  Deo,  noa  ad  potcatiam 
fcominurn,  quibusmaxime  confidcrc  hominesfo- 
HW*A  lent.  HocfaneremediumiUud  cft,  quod  amnia 
fubfidia»  fivedivina»  five  humana»  adfctrahit, 
omnibufque  nm  fuam  falutaretn  infundit »  4C  tan- 
dem  falutaritcr fcrvire  ecclefiie  omaia  cogit »  qua^ 
*e  ad  hoc  lemper  refpieere  debcnt »  fedis  apoftoli^ 
earlegati,  quiprobonotecciefiae  in  conciliisprau 
iunt,  fru&umquc  ex  ils  fperaat  x  ft  ipe  fua  frau^ 
dari  nolint .  Rciiqua  mim  rcmedi^  fine  hoc debi- 
liafunt,  cu(ahocpQ$uatomnia*  cuoiverodico* 
i«  rohote^  &  vi oratioakChrifti  omnem fpem le- 
gatis  debonaeccIefiaer  &  fru6tu  concilii  rcponcn- 
dam  cflc,  ipforum  oratioacat  aoa  excludQ»  ve- 
tumncceffauQadjungenditmintciligo,  Noncnim  B 
Chriftus  Juam  nobis  orationem  in  o.mnibus  p$dU 
^ulis  ad  ipcm  folam  praefidii»  fcd  maKtote  et*a«i 
a.d  imitatioacm  taaqtiam  csempJam  ptopofuit., 
Natn»  fi  domM&$  pjrecibu^  ad  hnpetranda  boaa 
aoftratttitui::  quantomagis  nosfervi,  aflldui  in 
iifdem»  8$  maximc  fupplices  eflVdebQmus  t>  Vc* 
ium»  utdominus»  Sc  fervus  inter  f$  ia&aito  ia- 
tcrvallo  diftant,  acdiffcruat;  fic  uiri&fque  ora-t 
tioriis  form^»  &modus  maxime  inter  ie  dlfferre 
debet , 

QUMSTIQ   IXXXn 

Qgajes*  ichcnt  effe  otathms  fcrmrm*.  Chrifti^  Et 
qm  h  tc  intcllipt  diverfam  effc  oportere  fermaw  q 
erAtiwh  Chrifti)  & ferntmimcjm? 


I 


RES?OKSI  O* 

'  M  hae  quidcm  ,.  quod  oratio^  Chriftf  juftitia 
fempernitkur»  &ideo  infuaiHeoratione  pa-. 
trisjuftidamimplorat»  Cuamerit^allegat»  &per 
y«*r,t  j% j^c  npsbis  omnia,  pmjuftitia  impetrat :  noftra  vera 
oratiaaadere  non  potcft  %  ncc  faae  dcbet  %  j.uftiti» 
inentionerafaccrc,  nifiaunadChriftum  refpicit», 
fcd  mjfevicordia  nitatur  %  oportet  %  cju;3c  coafef- 
iion^p«ccatoruia  imploranda  eft  •.  Et  ideo  Chri- 
fkus  fempcrprofua  rcverentk  eft  cxauditus:  nos. 
nunq.uaa\exaudimurpronoftra»  abipfius  Chrifti 
juftiua  fcparata  ,  quippe  qui  propter  f utamam  ao^  u 
ftraminfirmitatem,  atqueinjuftitiam,  nemiferi- 
cordtac  quidem  Dei  mention^m.  facere  auderemus , 
nift  rcvcreatia  Chrifti  aobis  animos  d:arct,t  nof-t 
quc0rarejaberct.  Qualcmvexoeffeppo^tcat  ora- 
tioncm  omniura  fervoxum  Cbrifti*  prapcipus  au^ 
tem  hoc  tcmpore  Icgatorurafedis  apoflolk*  exem- 
plumfaacorationis  Efeaaielisprophct^,  quod:  in 
icriptura  exta^t  %  maximc  docere  poteft  %  quam- 
quata  nobis  quidcm  »  exemplo  aiicna?  oratioaia 
utcntibus,  illud  ma,ximecavcadumcft>  i^Spirk 
tui  ianfto  mcndaccs  fimus . 

j^l?  M  $  T  IQ    ZXMXFl 

Cut  hoc  nunt  k*  mnes  ?  M 

RESPQNSI  Os 

OB  h^nc  faae  caufam  »  quia  in  omni  oratioai^ 
geacre  »  pr*cij>ue  vera  ia  ea  qii«  habetur 
ed  Dcum,  hoc  ia  primis  obiervare  o^ortet ,  ut 
aiens  oraatium  orationi  refpoadeat,  ataendaces 
«ffe  nolumus.  Quod  6  mcatiri,  turpe  &  pericu. 
lofum  cft  ,  propter  Uei  offcafiQnem  ctiam  apud 
liominess  quanto  id  turpius  erit»  &  pcriculofius 
apud  Dcum  *  cum  longe  majus,  &  impiidcwius 


peccatum  fit»Dco  mcntiri,  gui  novit,  &  videt 
corda  omnium»  quam  hominibus?  Quare  nunc, 
cam  vellcm  cxcmplum  proponcrc  prectim  Daniclis, 
quod  imitarcutur  lcgati ,  admoaendum  duxi»  hane 
formamiilis  re&c  conveaire»  fi  formam  fpiritus 
Daniclis  habeaat  •  Nec  vero  hoc  pr^fcribo  ,  ut 
tanto  fpiritn  pr&diti  Cmt » quaato  fuit  Daniel ,  fed  ****& 
indefideriofaltemeidifpares  nefiat»  qui  vir  de% 
iideriorum  ab  angelo  eft  appcliacus, 

Viri  ergo  d^fidcriorum  fint»  oport^t*  Iegati* 
m  illis  oratio  Danielis  convcniat»  viros  autem 
dcfideviorum  appello  »  "qui.  cx  ^nimo  hoaorem 
iJlei  defiderant »  &  libcrationem  popult  S>ci  ela-* 
cjueisfatancca  quoeaptivustenetur^  ut  oiim  Da» 
niel  libcrationem  veterispopuli»  apud  Babyloais. 
regem  fervientis »  deiideravit ;  qui  fane  ob  prcccs  » 
vim  ejm  defiderii  exprimentes,  vir  deiideriorurn 
ab  angelo  eft  appellatus ,  De  Jegatorum  igitur  pre-r 
cibus,  quibus  uti  ia  inchoaado  CQaciliodcbenc» 
utcaacludaams,  fic  prorius  dicimusi  ficum  Ba* 
nielc  vcrciuque  ex  aaimo  defiderent  popuii  falu-t 
tem»  aclibe^atioaemelaqueisfataaai»  &  adven-? 
tum  Spiritus  Chrifti  ad  inftauranda  omnia  ,  CiQ 
^is  maximeilliu^  verbaconvcaire,  Talibuseaim^ 
hoc  fpirita  pmditis,  ia  fcriptura  tanquatn  pr*- 
clarum  atiquod  exemplar  orandi  ipfa  Daniclis 
oratio  eft  propofitat  *  Si  vero  iuumpottus  honct* 
rem»  quam  Ddy  fi  fuum  magis,  quam  populi 
Dci,  commodaaidcfidcreat^  caveant  in  primis» 
ne  verbjsDaaielis ,  vel  aliis  fimilibas  utantur , ca* 
veant ,  fi  fpiritus.  adventum  non  defiderant  »  nq 
caruent,  quodprimo  ioco  ininchoandis  conciliis 
canifoiet»  Venitre^tarSfsrkm^  &c*  ae  fortc  aoa 
creatoc»  non  confoiator  Spiritus^  ied  dcftruftor 
^exterminatorveniat.  Talem  cniaimictere  fcm«f 
perfoIetDeas  iis,  qui  fidocorde  eum  iavocant» 
aempcmendaeem,  &dcltru6tonbusdeftru5torcm .  ll^m 
Si  verolegati»  ut  faa^  dabitandum  noa  eftx  *&- 
ventumSpiritus  vere>  a?que  cxaoimodcfiderant, 
fi  faltem  coacupifcuat*  us  defidercat;  tum  qui^ 
dem  Daaielis  oratioae » <$u*  utantur  aatc  hymaum 
invocaatem  Spiritum  creatorem  ,  nullum  aptius 
exemplum  proponi  poffc  cenfemus :  in  illa  eaim 
precatione  lub  typo  exprimuntur  omnia »  qua^  it% 
hocrerumftaxuecclcfianuncexpcritur:  rcbus  cer-. 
te»  8z  perfoaisv  verba  ipfa  miram  iqmodmncon- 
veaiunt. 

Quare»  concludens  ca»  quae  a  me  generatinrt 
dicipoffint  de  officio  legatartrm»  cuqii  ceteris  ia 
rcbus,  tum  vero  in  h^c  ipfa  precandifo.rma$  ^ 
qua  ffxoidiutu  coacilium  eapere  de*beat  »  prtcn- 
tioncm  ipfam  Daniclis,  ia  fcriptura  traditam, 
totidcm  verbis  hoc  loco  adfcribendam  |udicavi . 
Ettwvit  inquk  Daniel,  Awiinum  Peum  mcnmy  &*n*$* 
&*  twfeffm  »  C^  dixi :  Obficro  domine  %  Deus  ma* 
§ne »  CT  tenribiih »  cnftQiiicns  fmiam  »  €?*  mifcncw* 
diam  dtiizentibus  te  »  <?  cnfiodfantihm  mandtt* 
tu4*  *pccc4vimus  »  iniqnitntem  fecimns  :  imfie 
t&*mtii>  W  reccfftmuS}  W  dcctin^mimm  4  mand*-* 
tis  tuis  y  ac  JHdiciis  X  nin  Qktdh>imu,s  fcrntis  tttis  , 
4c  jndiciis  i  mn  obcdivimus  ferntis  tuis  prophctis  , 
qm  hcuti  funp  m  mmine  tw*  re&ibns  mftris>  frin* 
cipikut  nofiris  »  f^trihns  tiaftm  »  omnicjue  f$f&fa 
tcrrd  «  T&*  domint  JHJiitut  »  nobis  autcm  confufia 
ftriei,  ficttt  efi  b$die  *vir*  Jndt  9  tT  bakitatorilms 
Riewfatcin  »  (&*  o,mni  Ifraet  »  iis  qui  frofc  funt  % 
W  iis,  qm  pwcnl  in  nnivcrfis  terris  »  $d  fjtas  eje- 
tifti  e&s  proftet  intyuitates  eQmm  »  in  quibm  fec* 
tawemnt  in  te  domine  »  mks  toufttfit»  facici  ,  rr^/- 
bns  ncfirh  *  ftindpikus  n&Jiris  »  &*  fatribm  m- 
firisy  cffii  ftecanserunt  ;  tibi  antcm  dmino  »  Dea 
mftrQ  7  mifmwdi*  %  &  fttfitiatw  »   qufo  recsffi* 


toot 


ReginaldiPoli 


mus  4  te  }  &  mn  audivimus  voeem  domini  Dci 
$iQftpf  ut  ambutaretnus  in  lege  ejus  ,  quam  fofuit 
nobis  fer  fervos  fuos  frofhetas*  Et  omnis  Ifraei 
fravaricati  funt  legem  tuam  i  &  dedihaverunt , 
ne  auiirent  yocem  tuam  ;  G*  ftitlavit  Jufer  nos 
mateii&ia  ,  tT  ieteftatio  ,  yua  fcrifta  e(t  in  iibro 
Moyfit  fervi  Dei  :  quia  feccavimus  ei  .  Et  fiatnit 
fermones  fuos  ,  quos  locutus  $fi  jufer  nos  3  &  /«- 
fet  frimifes  noflros ,  qui  luiicaverunt  nos  ,  ut  /»- 
feriniucmt  in  nos  magnum  malttm  ,  quale  nun- 
quam  fuit  fub  omni  ccelo>  fecunium  quoi  fa&nm 
eft  h  Hierufalem  ,  ftcut  fcriftum  eft  in  tege  Moyft , 
omnc  matum  hoc  *venit  fufer  nos  ,  &  non  rogavi- 
mus  faciem  euam  iomine  Deut  npfttr^  ut  revertere* 
mur  V*  intyuitatibus  noftris  ,  &  coptaremus  verU 
tatem  tutmx  &  viptavit  dominus  fufermaiitiam, 
&"  aiinxit  eafn  fufer  nos  .  Juftus  dominus  Deus 
mfter  ,  in  omnibm  oferibus  fuis  »  $u&  fecit  :  »9» 
enim  audivimus  vocem  ejus9  &num  iomineDens 
mfter9  qui  eduxifti  fofulum  tuum  ie  terra  JEgyfti 
in  manu  forti  ,  &  fccifti  tibi  nomen  fecundum 
diem  hanc  •  Teccavimus  ,  iniquitatem  fecimus  , 
Domim,  in  omnem  juftitiam  tuam  :  avertatur  ob- 
fecro  ira  tna  ,  O*  furor  tuus  4  civitate  tua  Hie- 
rufaiem  9  0*  d  montefanfio  tm  *  Vroftcr  fecca- 
ta  enim  noftra  .,  & '  iniquitates  fatrum  noftrorum  , , 
H&rufaiem  CT  fofului  tuns  in  offrobrium funt  om~ 
nibus  fer  circuitum  hofimm  .  jtync  er%o  exauii 
Deus  nofter  orationem  fervi  tui  *  V*  freces  ejus, 
&*  ofttnie  fatiem  tuam  fufer  fan&&arium  ,  ftiod 
defertum  eft  ,  froftsr  temetiffum  ,  Jhctiha  Deus 
meus  aurem  tuam ,  O*  auii :  aferi  ocutostuos ,  & 
viie  iefolationem  noHram  v  <2*  civitatem  f  fufer 
quam  invocatum  eft  nomen  tuum  •  Ityfue  enim 
in  juftificatiombus  noftris  frofternimus  freces  ante 
faciem  tuam  »  fei  in  miferationibus  tuis  muttis , 
exatidi  domine  ,  ftacare  domine  ,  attende  ,  ^*  /^c 
m  moreris  frofter  tefnetiffum  Deus  meus ,  quia  no~ 
mentuum  invocatnm  eft  fufercivitatem  ,  «2^  /»- 
/^r  fofulum  tuum  ♦  Haec  Daniel  in  fua  precatio- 
ne,  quibus  adjungit:  Cumque  adhue  loquerer  9  W 
vrarem  ,  €T  confitmr  feeeata  mea  ,  cr  fcccata  fo+ 
ftiti  mei  ifraet ,  <&*  ftoftermrem  freces  tneas  in  con~ 
ffefttp  Dei  mei  fro  monte  fanBo  Dei  mei  ,  etce  vit 
Gtbriel,  &qu«  f^quuntttr,  qusetiam cgo  adden- 
dajudicavi,  ut  adtnonerem  primurnquidcm  ine^ 
ipfum,  deindeptnnes,  quiapudDeumpropopu^ 
li  ejus  catamitatibus  fumus  deprecaturi ,  &  pro 
bono  publico  ,  ut  a  noftrorum  primum  peccato- 
rum  coafeffione  precum  initium  ducamus  .  Nefc 
enim  faoftior^s  fumus  Danicle,  quem  Deus  ipfe 
iti  tribus  illis  deprecatoribus  nnmerat  ,  quorutn 
preces  pro  aliis  adhibitas  apud  fe  plurimum  va* 
■g&b.  1*  luifie  oftendit ,  cum  dicit  t  Sifteterint afud  me  l^oe , 
Job  %  &  Daniel. 

Quocirca  re&e  moneri  vidciitur  ii  ,  qui  pro 
populi  cafamitatibus  funt  deprecaturi  ,  ne  hac 
orandi  forma  ,  quse  a  confcffione  propriae  inju- 
ftitiae  incipit ,  apud  Derna  Patrem  uti  erube- 
fcarit  ,  qua  tantus  propheta  cft  ufus  :  ne  forte 
Chriftus  ,  per  quem  omnia  bona  impetramus  , 
eofdem  deprecantes  erubefcat.  H^c  autem  oran- 
di  form^  eo  magis  videtur  inculcanda,  quocer- 
tius  eKperiemia  do6ti  novimus,^quam  omne  ge- 
nus  hominum  a  fuorum  peccatorum  confeffione 
natura  ahhorreat .  Prompti  enim  omncs  iemper 
fumus  yel  ad  oos  ipfos  excufandos  ,  vel  ad  no-^ 
ftra  crimina  in  alios  traiisferenda  •  Quod  quu 
dem  co  magis  timendum  eft  hoctempore,  quod 
^idemus  ipiosptincipesinfac^rdotes,  hos  autem 
,  ia  principes  culpam  horum  malorum  ,  quibus 
^cclefi^  pr^mitur,  derivarc?  neminem  vero  pro* 


D  E      C  O   N    C    I    L    1    O.       1002 

A  priam  Jibenter  agnofcere  *  In  qua  contentione 
omniumfuperbiflima,  ipfique  Deo  maximc  invi- 
fa ,  fi  perfeverctur ,  parva  quidem  Ipes  ullius  frtr- 
dus  percipicndi  tx  hoc  conciiio  eflfe  poterit,  tr 
quonihil  expeftari  poflit,  nifi  majorum  forfitan 
perturbatiooum,  &ma!orumacccflio*  Diu  enim 
duraturas  effe,  timendum  eft,  contentiones ,  Sc 
in  conciliis  ,  &  cxtra  concilia  :  neque  unquam 
fperanda  requies  a  maiis,  nili  Deuspater  Spiri^ 
tum  fuum  nos  in  hoc  concordcs  pnmum  faciat, 
ut  omnes  ,  &  (ingtili  ex  corde  nos  peccatores 
agnoframus,  &  ejus  genefis  pcccatores  efle  con- 
fireamur,  ut  finguli  fere  iinguforum  ruin»  limus 
caufa  ,  unufquifque  audor  ruin3&  proximi  fui » 
&  ordo  ordinum  ,  in  hoc  enim  fi  fimus  concor- 

g  des,  jam  quidem  concilium  uulitercoa&um,  & 
apertum  ene>  jam  portam  ad  ingreflum  Spiritus 
patcfaitam ,  nunquam  dubitabimus  dkere  ,  im- 
mo  ipfum  Spiritum  fibi  portam  aperuifte  ,  qui 
nos  etiam  in  reliquis  concordes  faciet ,  tandem* 
|ue  Igetos  ex  ipfo  concilio  dimittet  .  Qnod  ut 
iat  ,   ipfum  Deum  patrem  per  ejus  amorem  , 

Iuem  fuee  ecclefiae  verum  caput  Sc  praefidem  de- 
it  ,  ut  exhiberet  eam  fibi  %  tanquam  fponfam 
gloriofam  ,  fine  macula  ,  &  ruga  proftrati  ante 
tribunal  ejus  mifericordix  fupplices  oramus ,  fem* 
perque  orabimus  ♦  Huic  vero  capiti,  fc  fponfo 
ecclefiae  lit  omnis  gloria  ,  honor  ,  poteftas  >  $t 
imperium  una  cum  Patre  &  fanfto  Spiritu  per 
asterna  fecula.  Am^n« 


fia 

3; 


Hmc  habui,  reverendiflimi domini ,  quaede 
negotio  ,   quod  mihi  commune  vobifcum. 
clt,  omriium  ilioquidem  graviffimo»  &  amplif- 
fimo,  generatimadvosfcnberem:  partim  uthoc 
vobis  teftimonium  darem  mcae  voluntatis,  ejuf- 
quedefiderii,quomiripceteneor,  in tampraecla* 
racaufa,  &focietat?duorumpr8eftantium  pieta^. 
te,  &  dofltrinabominum  ,  ejuspictati  infervien- 
di  ,   qui  Chrifti  vicarium  m  ecclefia  munus  ge~ 
tens,  conjunSim  nobis  fuaspartes  in  tam  fando 
munere  dedit :  partim ,  quia  in  iis ,  quae coramu. 
ni  confeaftt   funt  peragenda,  &  vicarias  inter,- 
pretationes  rccipiunt ,  opportunum  eflcjudicavi, 
D  mcum  vobis  ienfum  nunc  quam  maKime  aperire 
&  declarare.  Quod  ut  efficerem,  quantum  ver- 
bisconfequi  potui ,  elaboravi .  Etfi  vero  in  omni^ 
buscuniftudium  metim,  &  dcfiderium>  tum  ve*- 
ro  operam  a  vobis  probaricxopto:  tamen  alte- 
jriim  horum  ejufmodi  cft ,  ut  in  eo  femper  a  vobis 
probari me,  in ahcro  non  tamprobari,  quamin 
quo  minus  vobis  fatisfaciam  ,  ab  eifdem  adma^ 
neri  &  corrigi  cupiam*  Hoc  enimcft,  utinitio 
dfxi ,  quod  a  veftra  pietate ,  &  dodrina  in  primis 
etpefto  .  Si  vcro  prarterea,  quas  hafiehusfcripfi, 
major  adhuc  mcae  fentcritias  explicatio    requira- 
tur,  praefertinn  inpratcipuis  capitibus  *IIis,  qu» 
totam  fere  materiam  concilii  \  quod   nunc  indi- 
ftunuft,  continent,  quorum  unum  eft,  dc  mo- 
E  do  reconciliandi  Germania;  populos ,  qui  Luthe- 
rani  vocantur,  olimnobis  amore,  &obedientia, 
atqueomni  religiafiis  jure  conjundiflimbsi  hunc 
autem  ,   quod  ipfi  apcrte  profitentur  ,  maxime 
disjundos,  &rcbelles:  alterum ,  quo  pa&oipfius 
ecclefiaepr^cipua,  vel  potius  omnia  fere  membra 
ad  veterem  difciplinam  ,  &  inftituta,  aquibus 
non  parum  dectinarunt ,  revocentur  ,  Quae  fane 
duo  non  inficior  ejufmodi  effe  ,  ut  muha  majo" 
rem  *.  &  certiorem  expKeaUonem  requirant ,  quam 
hadenus  in  m*  quac  generatim  fcrif fi ,  comple&i 
potuerim:  ho^  fcitot^,  ip(9  cum  illas  generales 

qusftiO* 


ioos        Reginaldi  Poii  db  baptismo  Constantink         1004 

qu«ftionestra&arem»dequibus(upra  fcripfi,non  A 
tamquidemillud  fpe&affe,  ut  in  iis,  quae  figil- 
latim  in  eoncilio  funt  esaminanda ,  mcuret  vobis 
fenfum  explicarem  >  quam  ut>>q<ia;pora  ingre- 
dicndumfitadeatraftanda,  inveftigarem.  Qj*od 
fi,  quaehucpertinent*  a.mequefcnpta  funt,  vo- 
bis  probabuntur  :  quin  ea  firaui  faciie  pateant, 
quas.ad  cxplieationem  .eorum  defiderantur  ,  quae 
-  poft  ingrelfum  in  concilium  examinanda  funt, 
haud  fane  dubito  *  Hxc  coim  cx>  illis,.  tanquam 
cqaclufionesexprincipiis,  pendent,  &  iniifdem 
latentt  Necvero  ita.  funt  abfcondita  ,  ut  ab  eo, 
qjui  principia  probarit*»  non  facilo  eruantur*  In 
quotamen  fia  vobisoperam  meam  requiricogno- 
vero,  nonrecufabo  dc  his.  agcre,.  pwcipuc  vero 
deiilk  duabus  quaeftionibus,  qmi  modopropo-  B 
fui,  Quaefane  &maximae  iunt,  &  benc  explica^ 
tas,  acperceptae>  eameognitionem,  quaeneceffa- 
riaeftad  id,  quod  erit  agendum,  allatursefunt  * 
Quod  vero  nunquam  mihi  ipfe  adhuc  imperare  po-. 
tui,  ut  dccjuimodi  rcbus  fcriherem  »  praefertim 
quae  in  alienas  manus  venirent  (  ncc  enim  id ,  quutn 
tnultiamicimeadniodum  rogarent,  ulli  unquam 
concefli)  hoc  mmc  uhro  vohis  offera*  Quod  ut 
facerem  ,  addu&us  fum  non  folum  oflicio,  quo 
Valdetamenimpellor,  fed  eamaxime  fpe,  quam 
mihi  affert  noftra  haec  voIuntatum>conju»&io,. 
quaminomntbus,  quaepoftmeum  ad  vos  advctv* 
tumunatra&avimus,;  magrta  cum  animi  mei  vo«* 
Juptatcfumexpertus,  Haec  vcroeft*  quae  ut  per- 
petuoconfervetur,omniopcracftcnitendum:  at-  C 
que  ut  in  univerfum  ecclefiae  corpus  eadem  in 
Chrifto  animorum  confenfio  transfundatur  ,  ab 
ipfo  Deo  pacis  per  Jefiim  reconciiiatorem  inpa- 
racleto  Spuitu  aflidac  eft  nobis  poftulandum  * 
Amen. 


ZJUSDMM    %MGI7%*JL&1     V  0 »1  t 
eardinalis  de  baffifmo  Conftantini  ma%ni 

imperatoris « 

QUiSTIO* 

*An  tottam  affewranter  *  qus  de  Conftantini  fide  ? 
&*pietatefcribuntury  Sitveftri  ^pmani  pontificis  />/>-  0 
tati3  €F  do&rindf  qui  eum  in  fide  inftmxerit  y  qui 
facro  fonte  tmxerit  ,  qui  haptizjttum  in  fide  confir* 
mmit  i  tribuitmts  >  pmnia^ue  efttsfrtcUreaflA)  pra~ 
ftrtim  *//<*>  %***  dd  reli^hnem  peftinent ,  velinlS[i^ 
Ctena  fynodoy  wlalias  ah  eogefta ,  ex  fante  conciiio- 
rum  Siife/M  fiuxiffi  affirmamns  £  Qttem  m  tempo- 
ribus  qnidcm  Conftantini  fuiffe  ,  aliqut  hiftorU  nar- 
tant'%  magni  wra  nominis  fcrfytores  4  Silvcftro  ba- 
fti&tHm  fuijfe  frorfus  ne%mt  ,  in  quibus  eft  Ettfe* 
.  hius  Ctfarienfis  %  eclebris  fane  fcriftor  %  €T  xqnalit 
iliorum  tempwum  >  atq ue  adeo  ipfius  Confiamini  fa- 
miiiaris  *  Js  mim  non  J^oma  ,  ut  \omana  hiftori* 
omnes  i  fid  J^komedU  extremo  vit*  temfore  ettm 
baptiz^tum  fuijfe  affifmat  ;  J\oma  ifero  a  Sttveftro. 
minime  fuijfe  baftizjttum ,  quid  magis  confirmare  po~  E 
teft  9  quam  Conftantii  iffius  Conftantini  filii  ,  loctt- 
A&*UUtn*pjctijfimum  teftimonium  quod  in  *A£lis  Liberii ,  pon- 
tificis  J^omani ,  fcriptum  extat ,  qui  non  folttm  nt- 
%at  patrem  fuum  a  Silmlirobaptizjttum  ,  fed>  quia 
id  affeveraffet  Liberius >  eum^exilio  mtiltavit *  Qnid 
igitur?  JLn  utlum  firmim- argumentum  effe  poteft 
contra  eos^  quia  Silveftro  bapti^atum  Conftantinum  , 
afferunt  ,  quam  ejus  fitii  de  patris : baftifmo  in  htt~ 
JHs  fententU  ajfertorem  feverd  'vindi&a  teftimo- 
nium  ? 


£ufebius*Ii& 
ConAa»ti« 


€«^« 


RESPONSIO. 

Hts-TOAi  A8  quidcm  deGonftantinibapuf. 
modiflentirerionncgamus:  quia  vero  dif- 
fcmiant ,  ut  veritas  intelligatur ,  ipforum  fcripto** 
rum ,  qui  diverfa  traduat ,  aydoritas  examinan- 
da  eft ,  8c  ponderanda  *  Snnt  autem ,  qm  a  Sil ve- 
ftro  euminbaptifmo  Co^ftantini ,  tum  in  Nicacna 
fynodoomnem^uftoritatem,  &  minifterium  au«* 
feraiit ,  Eufebius  Casfaricnfis ,  &  Sosomenus ,  am- 
bo  hiftoriae  ecckfiaftic^  fcripto^cs  fatis  nobileS. 
Quid  vero  Eufebiusfcnnat  5  J*«n  »  *c  diftam-;.*ft* 
SozomenusautemNicxnum  cohcilium  non  Silve- 
ftro ,  fcd  Julio  Romae pontificatum  gerentbcek- 
bratum  fuitfe  fcribit , 

Verum,  huit qttemopponamus*  habcmtts fcn- 
ptorem  comukocelcbri0rem,  &  teftcm  loc&pte* 
tiorem*  cumobfanditatemf.&  do&inamy  tum. 
vcro ,  quia  iple magna  pars,  co&cilii  Nicteni fuiti 
ipfum  magnum  Athanafuim  ,  ecclefiae  Aicxan* 
drinae  archiepifcopum  ,  cutn.celebraretur  Nicie-, 
num  concilium  j  Alexandri  diaconum  *  ejufdem 
ecclcfiae  archiepifcopi  >  quem  peacau&orem  ejus 
conciliidicere  poffumus,  Hujus  enim  controvcr- 
fia  cum  Ario  >  Se  originem ,  Sc  mateiiam  concilii 
celebrationi  dedit .  Ejus  ergodiaconusin  itlocon- 
cilio  cum  eflet  Athanafius^  poftea  fucceflbr  fadus , 
inepiftolaquadam  ad  Marcum,  Romanum  pon* 
tificem,  de  in|Utiis  Arianorum  ^Viter  conquer 
rens,  ex  hacoccafione  inSilveftri  mentionem  ihk 
cidit.  Dicit  enim,  ad  ceteras  ht%  fe  injurias  hoc 
etiam  Arianos  addidifle  >  qaod  bibliothecam  fuam> 
in  qua  fuerecanones  concilii  Nicaeni,  cremaffenu 
Hos  autem  %  quia  teminerat ,  ab  ipfo  cohcilio 
IcgatisSilyeftri  pontificis  adeum  perferendosfuif- 
fe  datos _,  hec dubitare* ,  quin  inarchivis  Romani 
pontificisfervarentur,  ideo  eofdemdefcriptos  ex 
illis  exemplaribus  ad  fe  ffiitti  poftulat  %.H«c  in 
Athanafii  ^litcris ,  quas  communes  cum  ceceris 
^gypti  epifcopis  ad  Marcum  dedit ,  qui  Silveftro 
in  pontifecatu  fucceflit ,  fcripta  habcnt  ^  Cujus 
vel  uniusteftimonium  fatisefledebetadr^fellen- 
damSozomeni  feritentiam*  qui  unus,  m  videtur, 
ad  Julii  pontificatus  tempora  Nicseni  cdncUii ce- 
Icbrationem  transfert,  Hunc  vei*o  redarguh  non 
folum  Athanafii  teftimonium  ,  fed  ipfuis  quo* 
que  concilii  Nic^ni  ad  ipfum  SiJveftrum •  *'  epi^ 
ftola,  atque  hujus  ad  eamdem  rcfponfio  ,  item 
legatorum  in  coneilio  fubfcriptiones  ,  denique 
adafynodiRomanae  abipfo  Silveftro  coadae,  in 
qua  pmniaNicaenacfynodi  decreta^comprobavit  • 
Omnia  vero  h^c  in  vetuftiffimis  conciliorum  Ii- 
bris  estant  ;  quae  ccrtiflimo  argumento  conciu*» 
dunt ,  non  folum  aequalem  ilforum  temporumSil- 
veftrum  fuifle,  fed  illius  quoque  abfentis  aufto- 
ritatem  tantum  apud  omnes,  quiin  eo  concilio 
interfuerunt ,  valuiffe,  ut  non  priusiuadecreta, 
Jicet  fanftiffima,  rata  &  firma  judicarent,  quam 
Silveftri  fcntentia ,  &  judicio,  quod  is  fedcm  apo-* 
ftolicam  tum  obtineret ,  comprobarentur ,  Hoc 
enim  ipfa  verba  cpiftolae,  quam  ad  iutn  hacde 
caufa,  pmni  verborum  hdnoreadhibito,  fcripie- 
runt,  declarant.  Harc  autem  fatis  di&a  fmt ,  m 
tcmpora  temporibus  convenireintelligantur  ipfius 
NicxniconciliiSilveftripontificis,  &  Conftanti- 
nimagni . 

Si  vero  jam  de  baptifmo  Conftantini  quseri* 
mus ,  de  ejus  fide,  a  quonam  doftus ,  &  inftruftus, 
a  quo  confirmatus  infide  fuerit:  hic  quidem  ne- 
garenonpoffumus,  magnimomenti  Eufebii  fcn- 
tentiam  cfle  deberc :  qui  non  folum ,  ut  diximus, 

«qualis 


Tom.  I»  co- 
ciHorum  itii 
cipis,  00- 
srnno   fan- 


**Venime« 

fuppofititi* 

vi  jc    Tom* 


concilioru^ 
incipitBe*- 
tifEmo  p^* 
p»  ,  vi dc 
pag.79. 
00  rbidcm 
pag*4*7* 


I0Q5  RBGiNAlD!    POLI    DE    3APTISMO    CoNSTANTINI.  1001* 

aequaHs  fuit  illorum  ttraporap  ,  fed  ipfc  qUo-  A  fatis  ofteadit:  bic  QHJdcra  Eufcbius  ifteo  Hbra, 


quc  ia  conciiip  Nic*no  priraas  partcs  egic  s 
qui  &  epifcopali  muacre  clarus  ipfe  do&rina> 
tum  fangcbatar  »  Bi  intcr  praecipuos  Conftan*- 
tini  fantiliares  eo  ia  concilio  aumerabatur  * 
Hujus  ergo  au<3oritatem  oranibus  in  rebus  * 
qux  in  illo,  concilio  a&a  msmorantur>niagni 
momenti  effe  dcbere  ,  non  negamas  :  verum 
Jioc  dicimus  ,  multo  majoris  momenti  futuram 
fuiflc  ,  fi  boc  non  conttaret  ,  addi&um  iJIum 
ei  fententiar  fuiffe  ,  quae  in  illa  concilio  dam- 
nata  eft  ,  &  quanrin  primis  aufitoritas  Silve- 
ftri ,  tum  Romani  pontificis  ,  oppugnavit  » 
Fuit  e^im  ipfc  Eufebius  fe&#.  ,  &  opinioois 
Arianae>  quae  cum  a  Nicaena  fynodo,    tum  ve- 


quem  de  Conftanuni  vita  >  ipfo  Conftantio 
ioiperante  ,  fcripfit  $  cum  ut  fibi  fatisfaceret  in 
ea  opinionc  tucnda  cui  tacitus  fempcr  adbaeiV 
rat,  tutn  ut  ea  fcriberet  ,  quae  principi  non  in~ 
grata  efle  cognofccret  >  audacius  quidem.  fe  ia 
fcribcndo  cffudit».  ita  ut>  de  cotitroverfia  Anl# 
&  Alexaudri  fcrihens  ,  non  dubitarct  dic^re, 
parvimomentiprorfusearafuiffe,  in  verbis  dura* 
taxat  pofitara  *  Quare  ,  qui  hoc  aufus  ctt  fcri- 
bcre  ,  idque  contra  judicium  ipilus  Nicaeni  con- 
rilii  ,  quod  rem  maximi  fundamcnti ,  &  quo 
nulla  major  efic  potcrat ,  illam  controverfiam 
fuifle  judieaverat ,  contra  etiam.  judicium  Ro* 
mani  pontiflcis  ,     atque  hanc    fententiam  ipli 


ro  a  Romano  pontifice  damnata  ,  maximus  af*  B    qjioque  Conftantino  tribuerc  :  quid  mirum  eft> 
_  iertor  .     N<fc   vero  eum   fufpicione   huius   im^        fi  de  Conftantini  bantifmi  trmnore  ."  \nm  .  i. 


ittihwmyto-  fcrtor  .     Ndc  vero  eum   fufpicipne   hujus  i 

£*%*&"*  P"**1!8  J/berat,  quod  ipfc»  poft  damnatam  in 

J«Tr,Mpag.  coiicilio  illo  Nicajpo  Arii  fententiam  ,  in  epi- 

afo.  ^dkio:  fiola   quadam   ad   populum   Carfaricnfem  ,  cui 

tZ\nu     ePifco?us  pracfuit  ,  de  fide  ,  quam  iempe*  eft 

profeflus  ,  fcribens  ,   dicit  ,  fe  nunquam  aliter 

dbcuifle  ,  atque  i.nf  fymbolo  Nicacnae  fjrnodi  eft 

explicatum:  lramo  hoc  ipfum  maxime  condem* 

nat  ,    quod  cnim   ipfe   docuerit  >  quid  feofc- 

rit  ,    cjus  fcripta  ,    qu^5  adhuc,  extant  ,   (&h 

declarant  ,  in  quibus  apercis  verbis  Arii  fenten- 

tiam  .contra  fymboli  Nicaeni   explicationem  fe- 

qui    fe  oftendit  '•.    Verum  ,    five   ante   Nic*ni 

concilii    celebrationcm.  fcripta    fuerunt  ,    five 


fi  de  Conftantini  baptifmi  tcmpore  ,  loco  ,  ^^  saJl 
minifterio  diverfa  tradat  ab  iis  ,   quae  in  Ro>*t<3r«^, 
manorum  pontificum  aflk  continentur  ?     Cum  %™fo\Hbs" 
pracfertim  fcicct  ,    fe   principis  anribus   eodem 
tcmpore  grata  fcripturum  ,  id  autem  toIleret> 
quod  fi  in  animis  hominum  perfuafum  mane- 
rct  ,  verifimiliter  magnum  eflet  caufae  Arianae 
pracjudicium  allaturum  ,     maxime   propter    re» 
centem  pietatis  Conftantini  memoriam  :     qucm 
ii  ,     fublata  omni  controvcrfia  >     conftaret  io 
fide  Romanac  ecclefiap  ,     qu»    Arium   damna- 
b^t;  ,     fuiflc   baptixatum  ,  *  hoc  quidem  maxi- 
me  caufae   corum   obfuturum    videbatur  ,     ma* 
gnam  etiam  maculam  nomiai  ipfius  Conftantini 


poft,niI    prorfus  ad   caufae    cjus  defenfionem  C   afperfurum  ,    li  ,     quam  pater  ,   pietate  clarif 


facit,  cum  praBfertim  manifefte  cotligatur  , 
eum  cum  Ario  aliquando  fenfiffe  *  Quod  fi 
ante  fcripta  fuerqnt ,  quam  hoc-concilium  ce» 
icbrar?tur  :  tum  quidem  Viprum.  ^flfe  npn  po- 
teft  ,  quod  ipfe  in  cpiftola  ad  C«farienfes 
fcribit  ,  negans-fe  uriquam  alitcr  de  fide  do- 
cuiiTe  »  atque  fymbolum  Niipaenum  praeicribat, 
Si  vero  poft  illad  fcripta  fuerunt  :  tum  fane 
gravioris  illum  erroris  hoc  ipfpm  cotjdemnat  »* 
fi  quldem  ,  poft  promulgatam  concilii  fenten- 
tiam,,quam  ipfe  in  eodcm  conciliotandenipro- 
bavcrat,  quam  fuam  fuifle  profitetur,  etiamaar 
tequam  ullum  alicujus  concilii  de  ea  t#  decrc- 
tum  extaret  ,  in  contrariam  defccerit 


fimus  ,  conftaxtti  fama  fidem  profeflus  fufcrit  f 
ipfe  ab  ea  defeciflTc  videretur  &  alienam  fe* 
qut  .  Quae  res  effecifle  videtur  ,  ut  Conftan» 
tius  ipfe ,f  qui  in  defendendis  Arianis  pani« 
bus  pertiaax  fuit  ,  tam  pertinaciter  negaret 
patrem  fuum  a  Silveftro  baptbatum,  ne  patris 
in  diverfa  fide  baptizati  ,  fumma  apud  omne^ 
propter  pietatis  iaudem  auftoritas  cjns  fenten- 
tia,  qu«e  eadem  Arii  fuit  ,  pietatis  famam  de« 
trahpret, 

Habuit  crgo  caufam  cum  Conftantius  ,  tum 
Eufebius  ,  qu^  »  illis  ftatuentibus  Arii  par- 
tes  fov^re  ,  quafi  neceffitatem  impofuit  ,  cur 
Conftantinum  a  Silveftro  baptizatum  negarcnt^ 


Atqui>  -fi  quid  veri  fimiliu$  hac  in  re  ,    in  D  .Liberius  vero  pontifex   nullam  ncceffitatem  ha- 


Thtt>.  W&,  xH 


qua  hiftoriae  ipiae  non  fatts  conveniunt  ,  quae 
rendum  nobis  edt  ,  fi  hoc  quaerendum  ,  quid 
de  fentcntk  Nicacnae  fynodi  in  illa  controver« 
fta  Alexandri  ,  ^&  Arii  Eulebius  fenferit  ,  cur 
tam  diverfa  fcripferit  de  Conftantini  baptifmo 
ab  iis  ,  qu«  Romanis  hiftopis  habentur  ;  hoc 
quidem  cx  iis  ,  qua?  ,  vivente  adhuc  Conftan^ 
tino  >  &  qu«  poft  cjus  mortem  fcripfit  Eufe-s 
bius  ,  nuxime  probabili  conjeSura  colligere 
poffumus  ,  cam  partem  fymboli  concilii  T^Ii- 
caeni  9  quae  Chriftuni  ejufdem  fubftantiae  cum 
patre  fide  tenenduni  proponit  >  ab  eo  nunquara 
ex  animi  fententia  fuiffe  probatam  >  fed  ,  ut 
poftenora  ejus  fcripta  fatis  iignificant  #   addii^ 


buit  ,  cur  cpntra  filium  pernegancem  id  aflo» 
veraret ,  prarter  cam  ,  quam  veritas  ipfa  fe~ 
cum  afferre^  fojet  :;  quae  fi.  nulla  fuiflet  ,  fi 
non  ccrta  ,  &  explorata  >  neceilitat^nqt  por 
tius  habuit  mutandje  fententi*  ,  vel  faitem 
diflimulandse  ,  ne  in  principis  indignatipnem 
ancidcrct  .  Quare  >  quo  hapc  magis  cxamineru 
tur  ,  quae  de  Conftantii  indignatione  advcr- 
fus  Libcrium  aflSrmantem  a  Silveftro  baptiza- 
tum  Conftantinum  ,  fcribuutur  ,  hoc  quidem 
certius  invenicmus  ,  hanc  ipfam  indignatio^ 
nem  Conftantii  magis  confirmarc  veritatem  co« 
ruir>  ,  quee  in  hiftoriis  Ronjauis  de  Conftanti^ 
ni   baptifmo    fcribuntur  ,    quami  oppugnare  t 


flum  illum  potius  auftoritate  Conftantini ,  qui  E    Quamquam  quidem  ,  non   tam*  qpod  LiberiusVir/?*  tthtra 


illud-  fymbolnm  fidc  eft  ample^us  ,  a  <juo  cum 
concilio  confentiente  non  aufus  dUfentire  y  pro 
tempore  aifenfiffe,  &  fuam  fervfetitiam  ,  ut  po- 
uiit  diffimulaffc  >  ac  propterca  illam  epiftolam 
ad  fuos  Caefaricnfcs  fcripfiffe  ,  in  qua  quafi  in- 
vitus  verba  ad  fenfum  decreti  concilii  accommo» 
dare  videtut  ♦  .  Poftquam  vero  Conftantino  fuc- 
ce(fit  Conftantins  4  gui  noq  modo  noa  averfa^ 
batur  fententiam  Arii ,  fed  ita  &mplcxabatur,, 
ut  illam  oppugn^ntes  oppugnaret  >  id  quod  iii 
Libcrii  ponttificis  ob  hanc  caufam  damtiatioAe 


a  Silveftro^  Conftantinum   baptixatum  ,     quam  ^e;««*m 
quod  a  lepra  fimuLab  eodem  curatum  diceret^  e<tUtoni» 
ira   incenfum    Conftantium   hiftoriae   narrant  ,  Jniovlm°^ 
Nec  enim  tetrum  fortaflis  ieprae.  nomen    in  pa-  chhbi  aa. 
trc   libenter    audire   potuit >     XJtcumcjue     ver^  ,1SI* 
fit  ,    ut  hanc   etiam  caufam    ad  in^ignationcm 
cjus  cootra  Liberium  acceflifTe  dicamus  ,  ne  ca 
quidem  tanta  fuiffet  ,     fi    null.a    ejufmodi  opi- 
nip  animos  populi  prius  occupaffet.  Nccenim, 
(1  Liberius  folus  hoc  dixiifeE  ,    tanti   fibi  aefti- 
mandum  unquam  unius  Liberii  di^u,m  judicaf- 

fet 


Re$INA!BI   POII   &E   BAPTHMO    C©N$TANTINI#  I008 


mfi^titfi, 


IO©7 

ftt  Conftantius ,  quia  potius  ut  infanum  can~  A 
tempfiffet »  fi  de  tanta  re  ,  quam  nulla  priu$ 
apud  popuhim  opinio  fuiffet  ,  cujus  ipfe  reftis 
isffe  non  poffet  ,  tam  affeveranter  contra  om* 
nium  fententiam  ,  &  penc  fenfum  loquercturt 
Haee  vero  Conftamii  indiguatio  populum  often* 
dit  eamdein  tunc  habuiftc  opinionem  ;  quam 
opinionem  Conftancinus  $nm  fuae  de  fidefentea* 
%im  ,  &  patris  honori,  ut  ipfe  putabat  ,  adver- 
fari  videret }  ideoque  e*  animis  hominum  dcla* 
tam  fummopc^e  deiideraret  »  non  poterat  ,  noa 
^egre  ferre  eam  I^omaaipoatificisaactaritatecon» 
fiunari  *  Afcqi^c  M^C  nata  vidctur  omnis  illa 
iadignatio  ,  qu^m  ,  ut  verifimiiiter  creden* 
dum  eft  ,  nuncjuam  fponte  fubiiffet  Romanus 
poncifcx  x  nifi  ipfa  explorata  verhate  effet  coa-  B 
tfcus .  Si  vero  verifimiiia  fequentcs  ia  rciiquis» 
quibas  hiftorm  fecum  difljdent  ,  quod  magis 
probabile  videaw  >  fequi  volumus x-  &  hanc 
Jp.fam^  canfam  fubtiHus  esaminare  ,  praefertim 
ia  iis  *  quae  ad  Conftaatini  in  fide  inftitutio* 
pcm  pertincnt  x  m  *d  falum  qujKtamus  ,  a 
quonam  ille  4o&u$,  »  ^8?  iaftru&us  ,  a  quo* 
nam  tonfirmatais,  in  ftd^  fii^i  ^  ut  nu!U  te* 
ftimonia  extarenc  %  -  pwtc-r  id  umim  >  quod 
znodo  commemoravt ,  de  Sifveftri  ponrificatu  , 
aequalis  illprum  t^mporum  \  &  quonam  pptitis* 
quam  ab,  Romano  pontifice  fadum  hoc  dicu 
mus  y  pracfertim  ,  cum  ex  h.iftoriis  conftet  x 
plTvSJ&$* .  tai&  primum  Conftaatini   animum  Chrifti  £$t- 

Vitutis   amore  incenfum  %    cum   ad  Romanam  C 
utbera  armatus  cum  exerciru  contraMaxentiuth 
adventaret  *    cum  i|li  *    tanquam   alteri   Pau^ 
io  t    in  via  fe  Chriftus  oltenderijt  y    non  vo- 
/:t&  >    fed  fignis  enm  appeJUns  .    Signo   enim 
crucis  cl  claro  ccelo  oftenfo  ,     fidem  eju&  Chri* 
ftui  ad  H  convcrtit  f    Si  vero  ipfe  Faulus  apo^ 
ftolus  9   quem  Chriftus  Voce  ad  vitam  vocavit  > 
»d  alittm  tatnen  *  gui  eamdcm  V^rbis  doceret  , 
quid  eum   aport^ret   facere  ^    eft   amandatus  : 
Cphftantino  »    <ju^m   figno  a4  ft  Ghriftus  vo^ 
e&vity  praeceptorem  datum,  a  quo  pjeniorem  de 
2>ei  voluntate  cognitipaem  acciperet*  eft  veriii^ 
millimum  .    Quod  ehim  ex  figno  cognoverat  35, 
de  qua  incoelofcriprum  videtat>  £?  ?:o6r&  r/"»** 
Magis  id  quidqm   ad  fpem    vidoriae  In  prae I io  t  D 
<mo&  inftabat  %  p^r  fidem  potentiae  Chrifti  €oa-, 
grmandam  pertinebat  quam  ad  fpem  falutis  ac;- 
terna&  %  quae  majori  ia  periculo  verfabatur  y  per 
^umdem  Chriftum  confequeade  .     De  hac  vero 
fi  ab.  aliquo  cdoccndus  effet^  a  quonam  potius, 
amm  a  Romano  pontifice  5  ^uem  hiftpriae  tra- 
aunt^  ob  pcrfecutionem  impii  irhpefatoris*  tum 
quidem  ia  Sorafte  monte  latitaffe  ?    Si  ^cro  ad 
pii  imperatoris  adventum  e  latibulis  adpaftora- 
fem  curam  urbia  fua  fponte  ilfum  ^Kiiffi  ,     v^l 
potius  ab  ipfo  Conftantino  ,    dociorc  indigen^. 
tc  %    fuiffe    tfvocatum  ,>    fcriptores    tradunt  i 
quid  hic  noa  verifimifc  narratur  >    Praefertim 
i?  tht   m  Gum  ^c  **u^a  a^a  >  9U'  Canftahtinum  myfteriis 
v! rfe%w*  fidef  initiaverirr  rio  illae  quidem  hiftoriae  >  qua?  1 
Conftaztfau  Tjm  pnEclari  operis  frudum  Siiveftm  adimunt,, 
fii\!l!fzf   mentionem  faciuht  v    Si  vero  omnes  iu  primo    - 
$a.f$im,m9  inijraculo  de  figno  crusis  in  ccelo  conveniunt  % 
mfiwf*'  -hoc  ^nim  Eufeoius  ab  ipfo  Conftantino  feaudi-. 
vifte  etiam  jurato  ktibitz    cur  non  in  ceteris 
Eomanis  hiftbriis*  qu«  ^tiam  per  vifum  revela* 
tum  Conftantino  tradunt  ^    &  qui  enm  in  fid^ 
erudi^t  V  &  Iocm,  ^bi  is  tum  latitaret  >  fidea 
adhibenda  erit?     probatas  fidei  illas   hiftorias 
Wtwtfynl  ej|*e^  ve|  j||a(j  f^tis  mihi  declarat  %    qiiod  H^ 
Ztk&nci?rfeim\s  papa  in  qttadam  epiftok  %  quain  ad  fe- 


ptimum  conciiium  mific  >  eafdem  commemorati 
quac  in  aftis  iiiius  conctiii  funt  infeirtae  Sc  uni* 
verfo  concilio  probatar. 

Ut  vero  reliqua  omnia  fcriptorum  teftimonia 
deficiant  >   aut  minoris  momenti  ad  confirman^ 
dam  hanc  fententiam  de  Conftantini  fide  SUv$* 
ftri  opera  confirmata^  &  audta  ,  cxffttmentur, 
vcl  ho^  unum  fane»  qnod  Romse  adhuc  videmus 
in  magnificis  iilis  tcmplorum  xdificiis  ,  ab  jpfo 
Conftintino  ciedis  ,  latis  dccfarat  »  ipfum  ad 
haec  impulfor^m  antiftit^m   aliquem   habuifle  . 
Ncc  cnim  verifimile  eft  homincm  femptr  inar- 
hU$  vcrUtum ,  tam  magna  animo  unquara  com- 
plexurum  fuifle»  qu»  (wg  religionis&fidcipr^ 
cJari(iima  monnm^nta  futura  eflent  f  nifi  prius 
confulto  aliquo  facrorum  perito  antiftite  ,    qui 
eum  de  fide  ,  dequc  omni  culta  Dd  ,  ^r  facro- 
rum  more  edocerct*  Si  vero  ab  aliquo  cdodus, 
inititattts  Conftantinusfuit,  aquopotius,  quam 
a  Silveftro  %  cujus  pontificatas  plurimos  imperli 
iilius  annos  eft  complexns  ?  .  Tradurit  enim  hi- 
ftoriae  »  eum  ,  cum  impeiante  *  Maximino  pon-  Hoc  w  ■& 
tificatum  iniiffet  ,  paucis  annis  aate  Conftanti-  ^v^u^ 
nuniimperator^m,  quaeminimum,  vigintiduos,  *lkm* 
ati»  vero  viginti  quatuor  annos  in  eo  vuifle* 
Hic  ergo  fi  in  qu#ftionem  veniat  ,r  qno  pieta^ 
tisdaftoroConftaritinusJitufus,  fi  fcriptores  ta^ 
^eant*  aut  non  f^tis  prpbenty  vel  ipfafaxa,  tot 
tcmpIorun> ^  praeclara  aedificia  ,   ipfum   baptifte^ 
riumV  mag^ifieo  opere  ^dificatuin>  clamabuat, 
quacumqW  ratione   aihsc  excit^tu$  fuiffct  ,  ^^j^ 
pr^cipuum  tameo  eorum  at^orem  ,    qus   Ko^  pt* 
m-9'pic.t«tis  monumenta  funt  reiifta,  ipfnmSiU 
veftrum  poatificom^  Romanum ,,%  cum  habiuflc  « 
Qupd  fi  fcripta  eciam  vei  ipforum   Graecorum 
icqairimus  ,   qui  Silveftri    apud  CoaftantinutTi 
ia  rebus  rcligionis  autflaritati  tcftimonium  prsev 
bent  :  ne  haec  quidem  defttnt .«'-.    Suat  vcrp  eo^ 
rum  fcripta   a  quorum  haniaiis  Ariana  impic* 
tas  fuir  prorfus  depulfa ,  qui  poftarioribus '  fai 
culis  fcripferunt.     Si  vero  plus  auaoritatis  Bu<, 
iebii  fcriptis  jure  tribui  deber$  videatur »  quod 
is  Conftantini  temporc  vixerits  tamen  npn  tam 
quidem  id  profuit  ad  vcritatcm  cogaofccndam, 
mm  Conftantino  familiarcm  fuiflc \  quam  ad 
eam  prodendam  obfuit  ^  cumdem  Conftantino 
fuperftnem  fatStum  ,  Conftantio  a   Romanorum 
pontificuoi  prppter  Arii   damnationem  inimim 
regnante  ,  fcripfiffe  ;  adeo  «t  hac  in  re  pofte-* 
riorum  judicium  >  qui  cum  Romanis  hiftorHsi 
confentiuni  ,  fiocerius  vidcri  debcat  :  qui  fi  id, 
verum  judicaffent  ,  quod   JEufebius  fcripferat  * 
non  inviti  iilius   fententiam  cffent  fecud>  cum 
ea  pmfertim  nori  parvi  momcnti  cfte  vidcretur 
adverfus  Romani  ppntificis   dignttatem  ,     quo? 
cum    dc    hpaoris    pmrogativa   contendehant  \._ 
Cum  vero  ext^nt  Nicephori   Callitti  x    Theo- 
phani  epifcopi ^  Nica;ae r;»,  8c  Georgii  Ccdrent,  8c 
^onara  ,  probatorum  apud  Gmcas  fcriptorum^ 
&     Theadori    BaJ  famonis   Coaftantiaopolitani 
diaconi  &  chartoph^facis  t  qui  etiam  pdft  ali- 
quot    annos   Antiochiae   patriarcha   fa^tus  cft  % 
clariffima  ia  fcripturis  teftimonia  cum  4e  ba- 
ptifmo  Conftaatini   miniftro  Silveftro  ^lebra^ 
tpjt  tum  yero  4e  ejufdem  erga  ftomanam  ecclc- 
ihta  munificentia  ,   quae   fere    in   omnibui  cum 
Romanorum   pontificum   hiftoriis  confcniiunt  s 
h<«e  quidem  quafi  veritatis  teftimonia ,  ab  inimi* 
cis  prolata  firmiora  cffedibent*  Inimicos  cnim» 
&   semuios   Romanprum    poncificum    poteftatis 
Qraecas  ^  pr^fertin    vcro  patriarchas  Coaftaati* 
nopolitanas,  pcrmttitos  ^xims  iuiife,  (atis  coat 


IOQ9 


ReQIKALDI    Potl    BE   REFOIt  MATIONE   AN6LI«« 


.  ffestt  >  tumvcromaxime,  cumhifcripfcrunt.  Haec 
autcmuunclatis  fintdi&a,  fi  noti  ad  perfuadcn- 
dumiliis,  qui  contra  fentiuat ,  faltemqua&often- 
dant,  nonmc  ievide  caufa  addu&um,  ut,  cjuae 
a  majoribus  tradita  funt ,  vel  dc  ccelcftibus  illis 
donfsperSUveftr!  minifterium  Conftantino  eKhi» 
bitis,  vel  de  terrenis  a  Conftantino  Silveftro  & 
Romanae  ecclefiae  coilatis  ,  tam  conftantcr  fcri- 
ptis  affeverarem  * 

KEFOI^M^TIO     Jt  %   G   t    I  JEj 
Ex  dttmis  ejttfdem  Fxt$ttuldi  1»a/i  cardinalis 
fedis  apQftolic*  Us&ti*  \4nm  domtni 
x  m  D  l  r  x. 

RECitfALDUs,  miferationediviaa  ,  fan£te 
Mariae  inCofmedin  fan&ae  Romanas  eccle- 
fiae  diaconus  cardinalis,  Polus  nuncupatus  ,  ad 
fereniffimos  Phifippum,  &Mariam,  Angliae  re~ 
ges  ,  fidei  defcnfores ,  Sc  ad  univcrfum  Angliae 
regnum,  fan&iffimidomininoftri  papae,  &  ledis 
apoftolicae  de  latere  legatus ,  ad  perpetuam  rei 
memoriam.  Cum  feiicis  recordationis  Juliuspa- 
pa  III*  poft  allatum  ei  nuncium  ,  fereniffimam 
Mariam,  HenriciVILfiitam,  tum  AngHaeprin- 
cipem  ,  quae  femper  m  recta  fide  ,  reli^ionequc 
firmam  fcfe,  atque  conftantem  praeftitiffct,ium~ 
mb  confenfu  ,  atcjue  una  omnium  voce  reginam 
dcclaratam  fuiffe,  in  magnam  fpem  adduftusef- 
fet ,  fore  ,  ut  hoc  regnttm  ad  fan&ae  catholicg 
eccfefi?  unionem  ,  a  qua  complurcs  annos  fepa- 
ratum  fuerat,  revocaretut,  ut  id  quam  primum 
fictct,  nos  ,  pro  paftorali  fuo  officio  ,  &  pater- 
na  caritate  ,  iuum  ,  &  apoftolice  fedis  legatum 
de  latere  $d  ipfam  Mariaxn  reginami  &  univer- 
fum  hoc  regnum  mifit»  quod  onus  licet  humeris 
noftris  impar  ,  tamen  ,  ut  ejtxs  mandatis  obedt- 
*  remus,  divinofavore,  &  gratia  freti  fufcepimus , 
atque  eo  promptius,  quod  etiam  debita  ergapa- 
triam  caritas  ad  id  nos  impelicbat:  ac  Dei  qui* 
dem  in  ptimis  benignitate  ,  qui  populum  hunc 
mifericordiae  fuae  oculis  refpicere  dtgnatus  cft, 
tnm  fereniffimorum  Mariae  regir^  ,  &  Philippi 
«cgis  ,  qucm  iili  matrimoitio  coujun&um  Deus 
ia  hac  praeclara  &  fan&a  a$ione  adjutorcm 
effe  voluit,  &  ad  quem  etiam  idemjulius  rms 
lcgatum  poftea  declaravit  ,  ftudio  ,  &  opera  , 
fummaqiie  erga  ipfum  Deum  pietate  effe&um 
eft,  ut  hoc  regnum  ad  unitatem  fandae  catho- 
licat  ecclcfiae,  Se  Romani  pontificisobedicntiam 
rcdiretr  cwmquc  poftmodttm,  eodem  Julio  pri- 
mum  ,  deinde  Marccllo  II.  felicis  recordatio- 
nh*  hac  vita  defiin6tis  ,  reverendiffimus  domi- 
itus  Joannes  Petrus  Carafa  ,  cpifcopus .  Oftien- 
fis,  ad  fummum  apoftolatus  apicem  alfumptus 
fuiffet,  Pauius  IV*  nuncupatus,  quem  Dcus  cc- 
clefiaB  fua»  diu  fcrvet  incolumcm,  fanftitati  ejus 
placnit  ,  ut  in  hoc  Icgationis  muncrc  perfeve- 
remus,  ut  ea,  qn»  jam  in  ejufdem  unitatisne- 
gotio  confc^a  erant,  magis  ftabilirentur  .  Ut- 
am  ecclefia  haec  Anglicana  ,  qua?  ob  praeteriti 
lchifmatis  calamitatcm  in  do^rina  ,  8e  mori- 
bu$  valdc  deformata  effet,  ad  veterum  patrum , 
Sc  facrorum  canonum  normam^rcformaretur. 

Nos  igitur,  tumpxx  fanftitatis  ejus  voluntati 
obedirc  cupientes  ,  pro  legationis  noftrae  mune- 
re  ad  ipfum  reforn^tiohis  opus  nobis  incumbea- 
dum  effe  ftatuimus  .  Cumque,  noftro  hac  in  re 
confiiio  cum  nonnullis  cpifcopi^  communicato» 
cum  ipfis  contu!iffemu$ ,  qua  ratione  id  facilius  § 
&  commqdius  effici  poffet;  vifum  eft  ,  univer» 
fos  hujus.rcgui  epifcopos  convocari  oporterc ' % 
ComiL  Generatv&Qm»  XXXEff. 


10IO 

A  qui  &  dc  abufibusi  rios  admonerent  ,  &  de  eo- 
ritm  remediis  nobifcum  fimul  confulcrent  *  Ita- 
que  tum  ob  hanc  caufam  ,  tum  ut  eorum  bono- 
rum  ,  quae  .fuperiorq#i*temporum  injuria  ab  cc- 
clefiis  ablata,  ipforum  fereniffimorumrcffumpie» 
tate  nunc  cis  reftituta  fuftt.,  ratio  qusedam  ,  & 
difpofitio  ad  Dei  gloriam  ,/&  cleti,  ac  populi 
utilitatem  conftit«eretur  ,  hoc  potiffimum  tem- 
pore,  quo  in  hac  regia  Londitd  ilrbe  ad  parla- 
mcntum  epifcopi  tottus  regni  &  univerfus  clerus 
provincise  Cantuaricnfis  congrcgati  effent  ,  fere- 
niffimis  rege  &  regina  j>io  fua  pietate  id  vald^ 
probantibus  fynodum  epifcpporum  ,  &  reliqnr 
hujus  regni  cleri  ,  qui  provincialibus  fynodis 
de  }iue,   vel  de  confuetudine  intereffe   coafue^ 

g  vit  ,  bonae  memori^  Othonis  ,  Sc  Othoboni, 
aliorumque  fanftae  fedis  apoftolicae  in  hoc  regno 
Icgatorum,  praedeceflorum  noftrorum  ,  exempla 
fccuti,  auftoritate  apoftolica  ,  nobis  hac  kga-» 
tione,  qua  fungirixur,  conccfla  ,  convocavimus, 
&  celebravimns , 

In  qua  fynodo  poftquam  omnia  feres  quaead 
ipforum  bonorum  eccleltafticorum  difpenfatio- 
nem  pertinerent  ,  conftituiffemus  ,  ad  ea  in  re- 
formationis  caufa  conftituenda  ,  quac  magts  ne- 
ceffaria  videbantur  ,  nos  convertimus,  eo  qui- 
dem  majore  cura,  &  ftudio,  quod  ejus  fan^i- 
tas  literis,  &  ad  nos ,  &  ad  univerfos  epifco- 
pos  fcriptis  ,  ad  id  vehementer  hortata  cft  :  & 
ad  fan&orum  patrum  inftituta  ,  quantum  ratio- 

C  &  infirmitas  praefetttis  remporis  patcretur,  pro^ 
xime  accedcntes,  cum  totius  tynodi  confilte 
&  affenfu  ea,  quae  in  fequentibus  decretis  coxjk 
tinentur,  Deo  adjuvante  ftatuimus  ,  atque  de- 
crevimus  ,  Univerfos  igitur  ,  $c  fingulos  huja^ 
regni  archiepifcopos ,  epifcopos ,  &  ceteras  cc- 
clcfiafticas  pcrfonas  in  domino  magnopcre  hor- 
tamur  ,  eifque  eadem  auftoritate  apoftolica  ift» 
jungimus  ,  ut  has  conftitutiones  ,  quatenus  adL 
corum  quemiibet  reifpe^ive  pertinent ,  dillgei^- 
ter  obfervent  *  Itfdemque  archieptfcopis  &  efi- 
fcopis,  reliqttifque  ecclefiarum  praelatis  manla- 
mus,  ut  eas  a  quibuflibet,  qui  fuae  jurifdifiio- 
ni  fubfunt  ,  obfervandas  curent  ,  inobedientes, 
Sc  contumaces  per  cenfurasecclefiafttcas,  S^alia 

D  juris  remedia  ,  iavocato  etiam  fi  opus  foeritt 
auxiliobrachiifaccularis,  compefcendo:  irritum- 
que  &  inane  decernimus  ,  qutdquid  fecus  fn- 
per  his  a  quoqttam  fuerit  attentatum.  Verum, 
quia  difficile  cffet  pnefentes  literas  ad  finguk 
loca  deferri,  ad  quae  mitti  opoctet ,  voIumttSj 
8r  auftoritate  apoftolica  decernimtts  ,  uttran- 
fumptis  earum  ,  figillo  alicujus  perfonae  iu  ec- 
clefiaftica  dignitate  conftitutae  munitis,  ea  fide$, 
adhibeatur,  quae  ortginalibus  »  fi  effent  exHW- 
tae,  vel  oftenfae,  adhiberetur  .  Atque  ,  ut  haec 
decreta,«&  conftitmiones  ad  fingulorum  itott- 
tiam  deducantur  ,  univcrfis  locorum  ordinaftk 
eadem  aufloritate  apoftolica  pr^cipimus ,  ut  ea 
per  fe,  vel  per  alios  in  fuis  ecclefiis  publicent* 

E  feu  publicari  faciant  ,  quf  poft  publtcationem 
ipfam  eos,  ad  quos  pertinent  ,  perinde  ardent* 
ac  fi  eis  perfonalitcr  intimatae  fuiffent. 


Vt, 


&MC$,M~ 


IOII  ReGINALPI  PoU  »»  RIFORMATIONI  AnGLI^. 

0  UC  \&T  V  U    *&  %t  MU  M*         A 


tOIfc 


Pt  $r*tiis  Dt*  fr*  reditu  k#}Ut  rt$m  44  tctitfi* 

wutttem  in  miflarum  ttltbratfau*  qumiit 

t£cndh>  dcque  tjus  rei  mtmtri* 

£fitof  4»nk  ctUkrwdt* 

$M  totlas  deformationis  ccckfi^  iohocre- 
gao,  &  omaium  malorum  »  quae  phiriau 
fupcrioribus  temporjbus  aect4erunt,  caufam  mc- 
ritoagnofcamus  hine  ortam  effe,  quodabuaita- 
te>  8$  do&rina  ecelefisecatholicaereeedentcsj  au- 
&oritatem  ,  8c  obe4ientiam  pontificu  Romani» 
Chrifti  vicarii  ,  &  fuccefforis  Petri  ,  pro  aijas 
fide,  ne4eficeret,  ipfe  Chriftus  oravit,  reliqui* 
wm  i  a4  quam  aunc  immeufa  Dei  mifericordia  B 
poft  mukosopinioautn  crrores,  &rdiuturnam  vc*, 
lutioaemteverfifumus;  nc  tanti  beneficii  imme- 
morcs,  8c  ingrati  videamur,  Sc  ut  iaittnaifacia- 
mus  a  divino  aurilia  implorando,  uthoetpfum 
bcncficium  in  4ies  magis  coufirniet  »  Sc  haoc  in 
rtobts  fidem  fervet  ,  $c  aduugeat  ,  hoc  prtmum 
cucn  prarfentis  fynodi  apprphatiane  ftatuimus,  8c 
deecnumu*  >  ut  per  uruverfittn  hoc  regnutii  in 
pmnibus  dicrum  dominicomm  ,  8c  feftivorum, 
pratcr  quatn  de  ftfto  duplici  majori  ,  miffariun 
celebrationibui  poft  aHas  cotledas  infrafcripta 
etiam  4icatur,  quae  in  mttliaUhus  htc  pofthacim- 
primendis  infcri  curabttur  % 

Cum  autem  bonse  memortx  Qthoboftus  >  fan* 
fkm  Romanx  ccclcfix  car4inalis,  8?  inhts  parti-  0 
hu$  apoftoliea&  fedis  legatus  >  cum  univerits  rc- 
gnt  prelatis  *  prout  tn  ejus  coafthutionihus  le- 
gitur,  pie  fattcivcris,  ut  pro  pace  ,  huic  regno 

£oft  varias  diflenftones  8$  inteftina  bclla  ,  quU 
us  vexatum  fuerat  »  rcftituta  s  quotannis  pet 
univerfunt  regnum  folemnes  fierent  proce(fionest 
in  quibus  populus  Oeo  de  bencficto  pacis  ac« 
cepto  gratias  ageret*  &  pro  e|uf4em  conferva- 
ttoue  preces  etfundcret:  Nos»  pra^diflt  carduuu 
lis  $  8c  legati  tam  piae  conftttutionis  exemplum 
fecuti,  Itatuimusji  ut  ftngulis  annis  ia  omnibus 
haj-tts  regni  civitatibus,  oppiJis,  8c  Iocts  infe-» 
fto  fanfti  Andrea?  apoftaft,  ^uo  die  hujusregnt 
com  Deo  atque  cjus  eccleft»  pax*  8c  reconcilia- 
tto  fa&a  cft  »  proceftio  folcmnis  celchretur  *  ia  D 
qua  uaiverficujufquclocitameccleftaftici,  quam 
fsecularia  ordinis  Chrifti  fideles  convcnicntes 
tam  infignts  a  I)co  accepti  beneficii  memoriam 
tenovent  »  feque  eleemofynis  ,  8c  aliis  pits  ope- 
ribus  gratos  oftendant:  utquc  eo  jpfo  dk  inec- 
clefia  »  undc  proceffio  4ucetur  %  inter  miflaruni 
folemnia  concio  ad  populum  habeatur*  qua  hu- 
jus  folcmnitatis  caufa  exponatur,  vel  ubi  deertt 
qui  concionecur,  homtlia»  qu*  de  hac  re  cdcn- 
da  curabitur»  perparQchumpIebirecitetur*  Stn« 
guti  autcm  Ipcorum  ordtnarii  operam  dahttnt^ 
m  hoc  decrctum  in  ortinibus  fuas  judfdi&ionis 
locis  fub  poeuts  corum  arbkria  irrogandis  fer- 
vetur. 

D  IC  ^  E  T  U  M    IL 

J>e  tmfiituthnikm  %  €P  dogmatihm  $  l&rififu*  rtd- 

ptndii  %  ttjkitniifve  9  CT  jtts  canonhnm 

fublict  doctatur  * 


Ovtk  vcro  3  poft  eje&ai 
cis,  &apoftoIicsBfedts 
arum  ctiam  Icgum  aud 


poft  ejcftam  Romani  pontifi- 
"is  obe4ientiameccIe- 
fiaiticarum  ctiam  Icgum  audoritas  fublata  eft» 
atquc  esteofalfi  doftores  adrnitti,  8c  audiri,  ac 
libri  corruptacs  dodtinae  paffim  legi  cceperunt»  qui- 


bus  popuius  variis  erroribus  in  doftrina  fidel, 
8c  maximc  facramentorum  >  qm  prccipua  funi 
Chriftianae  rcligionis  fundamcnta  ,  infcftus  eft » 
fimulquehoncftasvitas^  &clcri,  &populi,3r  re- 
Hqu^  omnia,  quapadrcCtam  ccclcfi*  dUcipHnam 
fpedant,  planedcpravatafunt;  cumejufdem  fy» 
no4t  approbatione  omnia  facrorum  tum  genera* 
lium,  tum  provincialiam  a  fedeapoftolica  rece^ 
ptorum  conciiiorum  decreta  9  8c  Romanorum  pon^ 
tificumconftitutiones,  itcm  ecclefiafticas  Icges  in 
hocregno  canoniceeditas»  quatcnus  pcr  prxfen-t 
ti$  fynodi  decteta  immutatae  aonfiat»  ia  prifti^ 
num,  atquccum4cm,  tn  quo  ante  fchifnaa  vige- 
bant,  locura,  vim,  8c  ufum  rcponimus,  ac  re- 
ftitutmus;  &,  uthafcabomnibus,  a4quosperti* 
nent ,  religtofe ,  iantteque  obferventur ^  tranfgref* 
forefque»  fecun4urhcanoncs  ipfos,  praedidaique 
conftinttioncs  puniatvtur^  atqtie  utipfum  }us  ca^* 
nonicum  ,  uti  atitca,  publtcc  4oceatur  ,  ftatui* 
mus^  8fman4amtts« 

Cum  vero  per  eas  conftitutioncs  9  quas  bonacj 
mcmori*  Otho»  &  Qthobonus,  olim  tn  hoc  rc- 
gno  fedisapoftoiic«Icgfttt>  itsmqueCarnuaricn* 
iqs  archicptfcopi^  m  provintialibus  fynodispro 
tcmpore  cdidere  ,  iis,  qu»  &4  clerum  ,  &  po* 
pulum  hujus  reg^i  in  dodrina  8c  moribus  reftc 
inftituendum,  ^  confcrvandum  pcrtinent  ,  fpe- 
cialiter  provifum  fit;  ideo,  ne  quis  pofiit  inhis 
minus  obfervandis  ignorantiae  CKCufationem  pwp» 
tendere  ,  ftatuimus ,  ut  non  folum  archiepifco- 
pi,  cpifcopi  ,  d^cant »  archi4iaconi  »  officiales, 
8$  ccteri  omnes  ccclefiafticam  jurif4iftionem 
c^ercenres  ,  4iSa$  conftitutiones ,  8c  eas  item, 
qua?  hac  fynodo  latae  fucrint  ,  habcant  $  fcd 
euam  reliqui  ,  quibus  antmarum  cura  commif- 
(a  eft>  prastcir  facrorum  bibliorum  volumen  ve- 
tcris  cditionisj  in  Latinum  verfum  ,  8c  alios  U^ 
bros  a4  munusfuumfungen4umneccflP»rios»  caf- 
dcm  goaftuutioncs  habcre,  8c  diligcntcr  legerei 
8c$  fi  quid  4ubii  in  iis  ,  qu*  ad  carum  intctli* 
gentiam  perttnent  t  occurrerit »  peritiores  con- 
luictc  |  8c  ex  iis  ,  quae  populum  noflfc  oportct 
dectarare»  &  cxp^nerc  tcneantur,  fub  poenaor* 
dinariorum  arbttrio  iis  ,  qui  alitcr  fcccrint  f  ir* 
roganda » 

Ne  autem  prav«  doftrinas  librorum  Icftionc 
popuIu<  pofthac  corrumpatur  ,  juxta  literas 
epoftoiicas,  quac  quotaanis  in  die  cccnae  domi* 
niRotius  publice  recitari  confueverunt,  omnes, 
qui  hsereticorum  iibrps  ,  fcu  altas  quomodoii^ 
bet  dc  fidc  fufpeftos  $  non  impetrata  a  fede 
apoftolica  Itcentia  >  Icgaat,  aut  habcant  ,  aut 
imprimant ,  aut  in  hoc  tegnum  importent  ,  aut 
vcndant,  aucpubliec,  veloccultc  defendant,  ac 
Iaudent,  quocumquenomine  &pr«tcxtu  idfecc^ 
rint  »  damnamus,  8c  anathematizamus  $  atquc, 
ut  Qtnnibus  poents  contr*  cos  latis  puniantur» 
mandamus  :  Statuentes  ctiam  juxta  gcncralc 
ultimi  Laterancnlis  concilii  dccretum,  ne  quis 
pofthac  in  hoc  regno  librum  aliqucm  ,  fea 
aliud  quodvis  fcriptum  ,  fub  pocnis  tn  eo  de- 
creto  contentis  ,  &  alits  ,  prout  delidi  ratio 
CKegcrit,  gravioribus  imprtmere,  feu  imprimenw 
dum  curare  audcat ,  nifi  prius  pcr  !oci  ordina* 
rium,  velperalium,  feu  alios  abipfp  ordinario 
ad  eam  rem  4eputan4os ,  4iligenter  ledum  ,  8c 
eKaminatura,  &perejus>  five  eorummanus  fub* 
fcriptionem  gratis  apponendam ,  approbatum 
tuerit » 

Omnes  vero  libros  ^  five  traditiones  ,  a4 
fidem  &  ecckfiafticam  difciplinam  fpeftantes  , 
quas    fanfta    Romana    ccclefia  ad  hanc  diem 

proba* 


ioij 


REGINALDI    POII   X>B   KEFORMATIONE  ANGLlJK. 


16 14 


probavit,  ae  receptt»  feu  pofthac  probabit»  tc  A       Horumqutnqucprima  adfpiritualem  uniufcu» 


rectpict  ,  ctim  omm  ptctatts  affe&u  ,  &  reve~ 
rentia  fufcipimas»  &ampleaiimir»  atqueabom- 
nibus  aliis  iimili  obedientia,  &  veneratione  fu- 
fcipiantur,  fub  canonicis  ceafuris,  &  pcenisfta- 
tuimus. 

Ut  autem,  omni  fupertoramtcmpomm  errorc 
fubiato,  populusfciat,  quam  do&rinam  fequi » 
quarn  fugere  debcat  ,  cum  cadcm  hac  fynodo» 
juxta  rcgulas  &  dogmata  fan&orum  patrum  » 
omncm  catn  fidcm  »  quam  fan£U  Romana  & 
apoftolica  ccclefia,  omnium  ecclcfiarum  mater, 
&  magiftra»  tenet,  Sc  docet,  rcverentcrfufcipi- 
&  amplc&tmur,  idemquc  omnibus  facien- 


jufque  hominis  infeipfo  perfc&ionem»  duoulu- 
ma  ad  totius  ccclefias  regimen ,  mukiplicationem- 
queordinatafunt.  Pcr  baptifmum  cnim  fpiritua- 
liter  rcnafcimur  »  pcr  confirmationem  augcmur 
in  gratia»  &  roboramur  in  fide:  renatiautcm» 
Srroborati,  nutrimur  divina  euchariftue  alimo* 
nia.  Quod  fi  pcr  pcccatum  aegritudincm  in~ 
currimus  anirnae »  per  pcenitentiam  fpiritualiter 
fanamur  »  fpidtualiter  ettam  »  &  corporaliter  » 
proutanimac  expedit,  per  extremam  unSioncm* 
Pcr  ordinctn  vero  ccclefia  gubernatur  »  &  mul- 
tiplkatur  fpiritualitcr»  per  matrimonium  corpo~ 
ralitcr  augetur» 

Haec  omnia  facramenta   tribus  perficiuntur  , 


mus> 

dum»  &  apertc  profitendunTcffe  deccrnimus:  ac  .    -         . 

fecundam  gcncralis  eoncilii  fubfel.rcc.  Inaocen-  3  videlicet  rebus  tanquam  materia  ,  verbis  tan~ 

tio  papallL  cclebrati,  &  aiiorum  conciliorum»  quam  forma,  &pcrfona  miniftri  conferentis  fa* 


&  Romanorum  pontificum  dccrcta  ,  &  traditto- 
ncs,  ipfafquclicerasapoftolicas,  quae  in  die  cce* 
nm  domini  lcgi  folent  »  omnctn  hasrefim  adver^ 
fushancfan&am,  orthodoxam,  &cathoIicamfi- 
demfccxtolleutem,  &»  ^uicquid  abca  alienum 
cft,  damnamus  ,  8c  omnmo  rcjicimus  ;  Omnc 
dogma,  quod  cum  eadcm  fide  pugnat»  fcu  non 
confeatit,  credi,  pra&tcari »  doccrive  prohibe- 
mus »  ac  vctamus :  Univcrfos  cojufcumque  «0* 
xninis  ac  gcneris  hxreticos,  qui  aliter  credunt» 
tenent,  acdoccnt,  quamcademRomanaecclcfia 
credit,  tcaet,  acdocet»  damnamus,  &  anathe- 
matizamus ;  Omnes  item  cenfuras »  &  poenas » con- 
tra  hxrcticos  &  eorum  fautores  latas  ,  nec  non 
ordinarios,  8c  ccteros  omnes,  ad  quorummunus 
hoc  fpeftat »  ia  cxtirpandts  haerefibus  negligen* 
tes»  innovamus  ,  atque  omnino  exequi  praecipi- 
mus.  Hortamurautem»  &  per  vifcera  mifericor- 
dm  domini  noftri  Jefu  Chrifti  obteftamur  omnes , 
qui  fupcriori  tempore  in  crrores  aliquos  lapfi  funt , 
necdumrcfipuerunt»  ut  ab  cisrecedere»  &  vcri- 
tatcmagnofcere,  atqueampleaivclint,  qutvcro 
Dei  gratta  catholicam  fidcmretinuerunt,  velad 
cam  rcverfi  funt,  ut  perpetuo  in  eadem  perfeve- 
rcnt .  Verum,  quia  ia  iis,  qu«  ad  do&daam 
capitis  ccclefiac  &  facramentorum  pertineat,  hic 
maxime  crratum  eft,  veram  unius  doftring:  tra- 
dttioncm  »   quae  in  o$ava  generali  fynodo  FIo 


cramentum  cum  intentione  faciendi»  quod  facit 
ecclefia*,  Quorum  fialiquoddefit,  nonpcrficitur 
facramentum. 

Inter  haec  facramenta  ,  tria  funt ,  baptifmus» 
confirmatio»  &  ordo,  qu»  charaftcrem  ,  id  eft» 
fpirituale  quoddam  fignum  »^  a  ccteris  diftinai- 
vum,  imprimunt  in  anima  indelcbilc:  unde  in 
eadem  perfona  non  reiterantur  *  Reliquavero 
quatuor  charaderem  non  imprimunt  >  &  reitcra- 
tionem  admittunt. 

Primum  omnium  facramentorum  locum  te* 
net  fanftum  baptifma  ,  qa$d  vitae  fpirittialis 
janua  eft  .  Pcr  ipfum  cnim  membra  Chrifti  » 
ac  de  corpore  efficimur  ecclefiae :  &  cum  per  pri- 
mum  hominem  mors  introjerit  in  univcrfos  » 
aifi  ex  aqua  &  fpiritu  renafcimur »  non  poffu- 
mus »  at  inquit  veritas »  ia  regnum  ceelorum 
introire  *  Materta  hujus  facramenti  eft  aqiu 
vera  ,  &  naturalis ,  ncc  refert  ,  frigida  fit  ,  an 
calida  *  Forma  autem  eft  ,  Ego  te  Uft\z$  in  m~ 
mintTttris;  <T  FUH9  &$ftrkm  ftnffi*  Nonta^ 
men  negamus,  quin  &  per  illa  vcrba  ,  Btptiz$~ 
tur  ttlis  fervm  Chrifti\  in  nomine  Pdtrh  ,  <T  Ff* 
lii  >  tT  Spiritus  fanBix  vel  »  Bdpti^tur  manibHS 
mels  uliiy  in  nomine  Vatris,  trFilii*  <?  SphitUi 
ftnfti  ,  verum  perficiatur  baptifma  :  quoniam  $ 
cum  principalis  caufa  ,  ex  quo  baptifmus  virtu- 
tcm  habet ,    fit  fan&a  Trinitas  ,  inftruraentalis 


atuoncm  ,    quae  m  oet:ava  gencrau  lynuao  riu»        icm  nnuci  ,    in   «auwl*   uumaa  ,  i»hiuihw*ww 
rentiac  fub  feL  rec.  Eugcnio  papa  IILcelcbrata,  j)  autem  fit  miniftcr,  qui  tradit  cxteriusfacramea- 


breviter,  &dilucidcexpiicataett»  hieadfcriben» 
damcenfuimus* 
^mi  Defiaimus»  fandam  "  apoftolicam  fcdem»  & 

tS5?Lp*s*  Romanumpontificem,  in  univerfumorbemtene- 
re  primatum $  & ipfum  pontificem  Romanum  fuc- 
ccfforem  effe  beati  Petri ,  priacipis  apoftolorum » 
&  verum  Chrifti  vicarium ,  totiufque  ccclcfi*  ca- 
put»  &omaium  Chrifttanorum  patrem  acdo&o- 
remexiftere»  &  ipfiinbcato  Pctro  pafccndi,  rc- 
gendi  &  gubernandi  univcrfalem  ccclefiam  ado- 
aninonoftro  JcfuChrifto  pknam  potcftatem  tra- 
ditam  efTe,  quemadmodum  ctiam  in  geftis  occu- 
menicorum  conciliorum»  Sc  in  facris  canoriibus 
continetur» 

M  Ecclcfiafticorum  facramentoram  vcrhatem 
pro ipforum  Armenorum»  tam  praefcntium » quam 
luturorum  »  faciliori  do&riaa»  fub  hac  brevifE* 
ma  redigimus  formula «  # 

Hovae  Icgis  fcptcm  funt  facramenta »  Ytdelicet » 
baptifmus,  confirmatto  »  cuchariftia  »  poeniten- 
tia»  cxtrcma  unftio  ,  ordo  ,  &  TOtrimonium, 
quae  multum  a  facramentis  differant  antiqu*  legis* 
lllacnimnoncaufabant  gratiam»  fed  camfolam 
per  paffionem  Chrifti  dandam  effe  figarabant;  haec 
veronoftra  Jfecontinentgratiam»  9c  ipfam  digne 
f^fcipicntibus  confcrant  * 

Concfl.  Gmral.  Tomf  XX  XIII  ♦ 


&tm  tomi 
m&  TP54- 


tum»^  fi  exprimitur  a&us»  qui  per  i^fumexercc* 
tur  miqiftrum»  cum  fand»  Trinitatisinvocatio- 
ne  perfititur  facramentum  .  Minifter  hujus  fa* 
cramenti  eft  facerdos ,  cui  ex  officio  competi: 
baptizare  .  In  caufa  autem  neceffitatis  folum  fa«* 
cerdos,  vel  diaconus,  fed  etiam  laicus,  vclma- 
Jicr,  imo  etiam  paganus  ,  &  haereticus  »  bapti* 
2arc  poteft  ,  dummodo  formam  fervet  ccclefm» 
&  facerc  intendatquodecclefia.  Hujus  facramcn- 
ti  effe&us»  eft  remiflio  omnis  culpae?  originalis, 
&  aftualis,  omnis  quoque  poenae,  ^uae  proipfa 
culpa  debetur  V  Propterea  baptizatis  nalla  pro 
peccatis  pratcritis  injungcndacftfatisfaftio»  fed 
morientes  ante ,  quam  culpam  aliquam  commit- 
tant»  ftatim  ad  regnum  ccelorurn»  &  Dei  vifio- 
ncm  perveniunt» 

Secundum  facramentam  cft  confirmatio  »  cu- 
|usmateriaeft,  chrifmaconfeftumcxoleo,  quod 
nitorem  fignificat  confcientiae ,  &  balfamo,  qai 
odorem  fignificat  bonae  fam*  ,  per  epifcopam 
bcnediflio  :  forma  autcm  cft  :  Signo  te  fizm  em* 
tis ,  &  confirmo  tt  chrifmdtt  ftlutis ,  in  mmint  Ta«* 
tris,  trFilii;  &  SfiritmfmfH*  Ordinarias  mini- 
ftereft  cpifcopas.  Et  cum  ceteras  unftiones  fim* 
plex  faccrdos  valeat  cxhibere»  hanc  nonnificpi- 
fcopusdcbetconfcrrc:  quia  de  folis  apoftolis  Ic- 

V11    z.  gitar» 


Reginaldi  Poli  db  mformat  i  one  Angli*.        toxs 


v  Marttre 
Jsti.  Adi  7* 


1015 

gitur»  quorum  viccm  tenent  epifcopi  quod  pcr 
saanus  impofifionem  Spiritum  fan&um  dabant» 
quemadmodum  a&uum  apoftolorum  lc&io  ma* 
nifeftat.  Cumenimr  inquit,  audiJfentafQflali*  qui 
ermt  Bicrofolymis  ,  quU  recefiffct  Samaria  tterfam 
J9#/,  mifiruntadeos  Tetrum^Joanncmi  quicum 
ntemjfintt  oraverunt  fro  r*V,  ut  accipcrcnt  Sfiritnm 
fitn&nm  ♦  t^ondum  enim  in  qucm^mm  illorum  vt~ 
nerdt  :  fid  baftiz&ti  tantumcrant  in  nomihedomini 
Jefit  •  Tunc  imfonchnt  manus  fitfcr  itlos ,  <T  acci- 
fitbant  SfiritnmfmSum  *  Loco  auteut  illius  manus 
impofitionis  datur  in  dcclcfia  confirmatio  •  Legi- 
tur  tamcn  aiiquando ,  per  apoftolicae  fedis  3i~ 
fpenfationem  exrationabili  &  urgente  admodum 
caufa,  fimpHcem  facerdotem  ,  efarifmate  per  epi- 
fcopum  confe&o ,  hoc  adminiftrafle  confirmatio- 
nisfacramentum  .  Eflfc&us  autem  hujus  facramen- 
ti  eft  y  quia  in  eo  datm  Spiritqs  faa&us  ad  robur , 
fttutdatuseft  apoftolis  in  die  pentecoftes ,  utvi- 
delicet  Chriftianus  audafier  Chrifti  confiteatur 
nomen*  Ideoqtie  in  fronte,  ubivcrecundiaefedes 
cft>  confirmandus  inungitur  ,  ne  Chrifti  nomcn 
confiteri  erubefcat ,  &praecipuecrucem  ejus,  qui 
Judaeiseftlcandafuui,  gentibusainemftaltitia  fe- 
cundum  apoftolum  ,  propter  quod  Jigno  crucis  fi- 
gn&tur  * 

Tertium  eft  euchariftiae  facramentum  ,  cujus 
jnateriaeftpanistriticeus,  &  vinum  devite,  cui 
ante  confecrationem  aqua  modiciffima  admifcexi 
debet.  Aquaauremideoadmifcctur,  quohiam, 
justa  teftimonia  fanftorum  jpatrum  *  ac  dofto- 
r«m  ecclefiafc  t  pridem  in  difputatione  exhibita, 
creditur,  ipfum  doutinom  in  vino  aqua  permifto 
hoc  inftituiffe  facr|rnentum  :  deinde,  qtiia  hoc 
convenitdominic&pallionis  repracfentarioni,  in- 

?ttitenimbeatusAlexandcr  papa  quintus  abcato 
etro:  In  iacramenwasiobktionihus,  quaein- 
m  miflarum  folemnia  domino  offcruntur,  panis 
tantum,  &vinum  aquapermiftum  in  facrificium 
oflferantur  •  Noa  enim  deb^t  in  calicem  domini 
aut  vinum  folum,  aot  aqua  foia  oflFerri ,  fed  utrum* 
que  permiftura  t  q«*a  utrumque  ,  id  eft  ,  fan- 
g«is ,  &  aqua  ,  cx  iatere  Chriftt  profiuxifle  !c* 

fiturs  tum  etiam,  quod  convenit  ad  fignifican- 
umhujus  facramenti  effe^um,  qui  eft  uniopo- 
puli  Chriftiani  ad  Chriftum  *  Aqua  enim  go- 
pulum  fignificat  ,  fecundum  illud  apocaiypiiss 
Jlfm  muttM ,  fofuti  multl  •  Et  Julius  j>apa  pri* 
mm  poftheatum  ^Silvcftrum,  ait:  Calix  domi- 
Bkns,  juxtacanonum  praeceptum,  vmo  &  aqua 
permiftas  debet  oferri  ;  quia  vidcn\us,  in  aqua 
popttliimintclligi^  in  vino  vcro  o|tendi  fangui* 
ncmChrifti.  ErgOatCumincalice/inum,  &aq«3 
mifcctur,  Chriftolpopulusadunatur,  &  fideliam 
yidbsci»  &i qucm crdiit ,  copulatur,^ jungitur. 
Cumergo  tamfan<fta  Romaiu  ccclefia  a  beatiffi- 
mi&  apotolls  »  Petro  ,  &  Paub  ,  edoda,  quam 
reliqu*  imms  L^tinorum  ,  Graecorumquc  ec- 
clefi^^  in  quibus  omnis  fan&itatis,  &  dodrinae 
lumina  clafW^mt,  afc  initionafcentisecclefiaefic 
(ert averint ,  &  modo  fervent ,  inconveniens  ad» 
modumvidetur,  utaliaquaevisregio  ab  hac  uni» 
yerfali  &  ratimiabili  difcrepet  obiervantia  •  Be~ 
cernimus  igttur ,  nt  etiam  ipfi  Armeni  fe  cum  uni- 
verfo  orlwsChriftiano  contormcnt,  eorumque  fa- 
cerdotes  in  calitbobktione  paalulnm  aqusu ,  pro- 
utdidumeft,  admifceantvino.  Forma  hujus  fa- 
cramcnti  funt  verba  iafvatoris,  quibushoc  con- 
fccit  facramentum* 

Sactrdos  «nim  ,  in  pcrfona  Chriftt  loquens, 
lioc  conficit  facramentum  .  Nam  ipforum  ver- 
bcrum  viitutCi  fubttantia  paais  in  cor^us  Chri- 


A  fti ,  &  fubftajatia  vini  in  fanguinem  convcrtnn- 
tur,  ita  tamen  ,  quod  totus  Chriftus  continetur 
fub  fpecie  panis ,  &  totus  fub  fpecie  vini  ?  fub  qua- 
libet  quoque  parte  hofti^  confecratac ,  &  vini  cori* 
foerati ,  feparatione  fafta ,  totus  eft  Chriftus .  Hu- 
jnsfacramenti  effefius,  quem  in  anima  operatur 
digne  fumcntis  ,  eft  adunatio  hominis  ad  Chri- 
ftum  *  Et  quia  per  gratiam  homo  Clirifto  incorpo- 
ratur  ,  &  membns  cjus  unitur,  confequcns  eft, 
quod  per  hoc  facramentum  in  fumentibus  dignc 
gratiaaugeaturt  omnemqueefte^um,  quem  ma- 
teriaiiscibus,  &potu$,  quo  ad  vitamaguntcor- 
poralem,  fuftentando,  augendo,reparando,& 
deledando  , ;  facramentum  hoc  ,  quo  ad  vitam 
operatnr  fpiritualran ,  in  quo ,  ut  inqtiit  Urbanus 

B  papa  ,  gratam  falvatoris  noftri  recenfemus  me* 
moriam,  amalorctrahimux,  confortamurin  bo~ 
no,  &advirtutum  &  gratiarum  proficimus  iricrd* 
mentum »  ■   . 

Quartum  facramentum  eft  poenitentia  :  cujus 
quafimateria  funtaftus  poenitcntis,  qui  in  tres 
diftinguuntur  partes  #  Quarum  prima  eft  cordis 
contritio:  adquampertinet,  ut  doieatdepecca- 
to  commiffo ,  cum  propofito  non  peccandi  de  ce~ 
tero:  fecunda,  orisconfeffio>  ad  quam  pertinet , 
ut  pcccator  omnia  peccata  ,-quorum  memoriam 
habet,  fuofacerdoticonfiteaturiategraliter:  ter- 
tia  ,  fatisfa^io  pro  peccatis  fecundum  arbitrium 
facerdotis,  quaequidem  prjecipue  fit  per  oratio* 
ncm,  jejunium  &cleemofynam.  Formahujusfa- 

C  craminti  funt  v^rba  abfolutionis^quse  facerdos  pro- 
fert,  cumdicit:  Mgo  te abfolvQ > &c  Minifterhu- 
jusfacramenti  eft  facerdos,  habens  audoritatem 
abfolvendi  vel  ordtnariam  ,  vel  ex  comwfiioae 
fuperioris.  Effeftus  facramenti  hujus  cft  abfolu- 
tio  a  peccatis  * 

Qumtum  facrameatumeftextrema  unftto:  cujns 
matcria  eft  oleum  oiivee  per  epifcopum  bcnedi- 
ftum .  Hoc  facramentum  nifi  infirmo,  de  cujus  moN 
te  timetur , dari  non  debct* Qui in  his  locis  uugeu^ 
das  eft ,  in  ocuiis  propter  vifum  *  in  auribus  propter 
auditum*  in  naribus  proptcr  odoratum  »  in  ote 
propter  guftum  vel  locutionem  $  in  manibus  pro- 
pter  ta&onr,  in  pedibttspropteirgre0iisii»  in  re- 
nibus  propter  dele&ationem  ihidem  vigentem « 

D  Forma  hujus  faeramenti  eft  hoec  :  Tcr  iftm  k»* 
£lim&n  *  ^*  fiiffimtm  mtfiruordiam  induigtdt  tiU 
iominm*  quid<$md  fcr  mfum^  &c.  &  fimiliter  in 
aliistncmbris,  Minifter  hujus  facramenti  eit  fa* 
ccrdos  :  effefitus  vero.  eft  mentis  fanatib  ,  §c  in 
quantum  autem  expedk  ,  ipfius  etiam  corporis . 
De  hoc  facramento  inquit  beatus  Jacobus  apofto* 
liis  :  tnfirmttm  fuis  in  wfas  ?  Inducnt  presfytms 
ttchfia*  ut  orent  fnper  cum  ,  mgentes  cum  oko  in 
nomim  domini :  C^  omtk  fidei  fitlvafat  mfirmum , 
€T  alkvkmt  eum  dominus  :  ^*  f%  in  pctcAtis  fit  * 
dimitnmu?  ci. 

Sextumfacramentumeftordinis:  cuj?is  materia 
eft  illud,  per  cujus  traditionem  conf^rtur  ordo: 
fictttpre$byti:ratttstraditur  per  caikis  cum  vino  , 

E  &  patin»  cumpane  porreaionem :  diaconatus  vc- 
ro  per  libri  evangeliorum  dationem :  fubdiacona- 
tusveroper  calicis  vacui 'compatina  vacua  fuper- 
pofitatraditionem:  &  fimiliter  de  aliis,  perrernm 
ad  minifteria  fua  pertinentium  affign&tionem « 
Forma  faccrdotii  taiis  eft :  *4ctipe porcfimm  offkrcn- 
JLifamficium  in  ecttcfia  pra  mivh  itt  mortuis ,  in  nmt- 
neTdtris  ,  &  Filii^  0"  Spiritw  fitnfli  *  Et  fic  de 
aliarum  ordinum  formis  >  prout  in  pontificali  Ro« 
manolatecontinetur,  Orclinarins  miniflcr  hujus 
facrameati  eft  epifcopus :  effeftus  ,  augmentum 
grati«j  utquisutidoacusmiaiftcr* 

Septimum 


I017  ReGINALDI   POLJ   BE   RIFO&MAttONE  AngI  l£*  I0l8 


Septimum  eftfacrameatum  matrimoaii,  quod  A 
eft  fignum  cdnjunftionis  Chrifti,  &  ecclefiae,  fe- 
cundum  apoftolum  dicentem  :  Sdtramtntum  hoc 
mtgnum  #:  tgo  dutem  dico  in  Chnfio,  €T  W  tc- 
tltfis*  Caufa  efficicns  matrimonii  rcgulariteJK$ft 
mutuasconfenftts  ,pcr  verba  dc  praefemi  cxpteffas . 
Afltgnatur  autem  triplcx  bonum  matrimonii .  Pri- 
mum  eft  prdles  fufcipiend* ,  &  cducanda  *d  cul- 
tumDci:  fecundura,  fidc$,qt*amitnusconjugum 
alteri  fervar§t  dcbct ;  tertium  indivifibilitas  matri- 
monii  proptcr  hpc ,  quod  fignificat  indivifibilem 
conjun&ioncra  Chrifti ,  &eeeiefiae,  Quamvisau» 
tcm  ck  caufa  fomicationis  Iiccat  tori  feparationcm 
faecre,  nontamea  illttdmatrimonittmcontrahere 
fase^,  cummatrimoniiviricttlttm,  legitimg  con* 
tra$f>  pcrpctuumfitt  $ 

Pe  cuftodU  ,  &*  tdmimftrfitione  f&tumentmm  » 

deqm  tcciefidrum  dedicMiomhus  certodit$ 

&  dliis  ftfiims  dtvote  celthrandis* 


&e  wlefimum  dedtetthnihus  tem  die ,  iffifque  &* 
dliisfcftis  dewte  ctlebr&ndis  * 

UT  in  folemnitatibus  dedicationum  ccciefia* 
rura,  quasjwmantiquum  hujus  regoi  mo* 
rem  ubiquc  pifimo  die  domiaico  menfis  O&obris 
cejebrari  volumus,  prophaaa  &  irreligiofa  con- 
fuetudo  vaaa  fpeftacula,  cdeadi  ,  comeffatioacs , 
tripudia  %  ,  &  alia  id  genus  faciendi  tollatttr  , 
ftatuimus  ,  ut  epifcopi  diligentcr  provideant  , 
ne  quid  tale  pofthac  eo  dic  ,  aliifvc  feftis  die- 
bus  fiat ,  fed  populus  audieadis  divinis  offieiis 
dcvotus  inteodat,  iaobedicates  autem  per  eccle- 
fxafticasecnfuras,  &alia  juris  rcmcdia,  invocato 
etiam,  fiopus  fucrit,  braohii  fiecuiam  auxiKo, 
sompefcant* 

Z>  $  C  %  %  T  U  M    1U. 

©e  refidentU  tpiftoporum  »  tt  alhrum  inftrim? 

ordinis  cltrkorum  $  V  fcholarium  , 

fqtltzfomm  pr*ft$orum * 


Comstitutionem  boaae mcmoriae Joaa- 
nis  archiepifcopi  Cantuaricnfis ,  iaconciiio 
provinciali cditam ,  qua  pic,  & providc ftatutum 
cft,  ut  in  qualibet  parochiali  ecclefia  taberaacti- 
lum  fiat  cum  fera  &  clavi ,  dcccns ,  &  honcftum , 
pro  curar  magnitudine,  &  ccclefi»  facukatibus» 
ubi  fanftiffimum  ^ucharifti*  facramentum  cu* 

ftodiatur,  noninburfa,  vel IocuIo,fed inpanno  . 

lincomundiCRmo,  Inpyxidedccent?  inclufo,  ita  q  hic  abufu$,  quoadejttsfiertpoteft,toIIa:tur;  Frj^ 
ut  finc  ttllo  diminutioais  periculp  facile rcponi ,       mumomnes,  qui  cathedraUbusetum  metropoli-. 
&cximipoffit:  atqne  ut  ipfum  veaerabik  facra- 
-ttientum  fingulis  hebdomadis  renovctur ,   pcena 
etiamcontra  facerdotesin  euchariftiac  cuftodia  ne 


gligentcsftatuta,  hujusauftoritatcconcilii  inno- 
vandam  cenfuimus :  eaque  nt  onmino  fervetur ,  de~ 
ccrnimus/  adjicicrites,  ut  hoctaberaaculum  me- 
dioaltarismajoris  itaemincater^  ut  ab  omaibus 
confpici  poffit*  collocetur ,  &  ita  alfigatur,  m 
facilc  a  quoquam  amoveri  poffic ;  Si ■♦  ero  in  eo lo- 
cocommodcponinonpoteft,  tum  in  altari,  ma- 
joriproKimo,  acmaKimedccenti  ponatur*  Loco- 
rttmiutcm  ordinarii  in  fuis  ecclefiis  iaitium  hujus 
obfcrvationis  facientes ,  ut  in  aliis  idcm  fiat ,  pro* 
videbunt ,  negligentes  ia  hoc  per  cjus  frudfcuum 
ecclefiaeportiotiis,  qu*  adhujusreiconfcftioacm 
fufficiat,  fubtra&bnem ,  &aliajuris  rcmediaad 
hoc  decretum  obfervandum  'compellcndo^  Ncc 
alios  propterea ,  quicuricique  prseterxeabresad  hu- 
jus  rei  contributioncm  tcnereritur ,  exoncramtts, 
Huic  etiam  conftitutioni  ob  honorem  corporis  do- 
friini  noftri Jcfu  Chrifti  *  qui  cft  candor  Jucis  «tcr^ 
nsc,  hocaddimusatqttedeccrnimus,  ut  jpxta  an- 
tiquam  f  &  Iattdabilcm  ecclefi*  Anglic^nae  ,  & 
aharum  proviaciarrim  confrictudinem  lampas ,  vel 
ccrfcu$eorameocontinue  ardeat.  Ubi  vero  facui- 
tatcf  ecclefiaenon  fujjpetant^  curent  locorum  ordi- 
narii  $  quantum  ia  cis  eft ,  «t  facultas  aliunde  pa- 
retur ,  qua  tam  honefta ,  &  pia  confuetudo  *  quac 
fcre  jam  in  bmnibus  hujus  regni  ecclefiis  fupcrio- 
rum  temporum  iajuria  eft  fublata  ,  renovetur» 
Praeterea omncs  conftitutiones  ccclefiaftica&,  tam 
generales,  quamhujusregni  particularcs,  decu- 
fiodiafontisbaptifmatis,  chriftnatis,  &ofcifan? 
&i,  8cdc  facramentis  ipfis ,  rite  &  refie ,  ac  cum 
ea,  quadecct,  reverentia,  adminiftrandislatas, 
&  promulgatas  y  innovamus ,  cafque  ab  omnibus , 
ad  qnos  ca  res  pertinet ,  fub  pcenis ,  quae  in  cis  con- 
tinentur ,  &  alias  etiam  gravioribus  arbitrio  ordi- 
iiariorum  pro  modo  culpae  irrogandis,  inyiolabi» 
literobfcrvaridecernimus  • 

CmeH*  Qenml*  Tom^  XXXUI» 


um  ecdcfias  rcformationis  initium    ab  zi$ 
^M  ficri  debeat ,  quiatiorumcuramgcrunt,  in 
11$  autemmagnus  hicvigeat  abufus,  quod  multi 
eorum  ia  ecclefiis  fibt  commiffis  noa  refidentes 
eas.mcrceaariisr^liaquuat,  quacres  omnium  fere 
malonim  in  ecclcfia  caufam  attulits  idcirco^  ut 
juoac 
qui 
tanis,  aliifve  inferioribus  ecclefiis  curam  an3ma# 
rum  habentibus  praefunt ,  ma^nopere  hbrtamur 
ia  domino,  &pervi{ceramifcricordi^JcfttChri- 
fti  obleftamur,  ut  attcadentes  fibi  ,  &  univerfo 
gregi ,  ia  quo  Spiritus  fanftus  pdfuit  eqs  regiite 
ecclefiam  Dci  ,   quam  acquifivit  fanguine  fuo  , 
adcommiffifibigtegis  falutem,  cujus  fanguis  de 
eommmanibus  eft requircndus,  debitam  ei  prae- 
fcntiam  exhibeaat  ,  &  ab  omni  negotiorum  I«- 
cularium  folicitudine  vacui  fuper  cjuscuftodiam 
vigileat,  atque  ex  apoftolipraeccpto  in  oraftibus 
laboreat,  &  minifterium  fuum  impleaat  .     De- 
inde  ,   quia  fflepe  fierividemus ,   ut   quos   Dei 
timor  ad  munus  fuum  ekequendum  nonmovct:, 

D  pcenarum  metus  impellat  :  omnes  ecclefiafticas, 
tam  generales  >  quam  hujus  regni  particulares 
conftitutionesj  contra  eos,  qui  non  refident,  cdi- 
tas  ,  innovamus  :  quos  etiam  ufque  ad  ipforum 
bcneficiorum  privationem  inclufivc  adrefidendri^i 
compelli  Volomus  ,  &  dccerhimtts  .f  Licebit  ta* 
mea  ordinariis  jujtta  caaonem  iel.  rec  Qregorii 
papscX.  ia  generali  coacilio Jtugdunenfi;  cditum  , 
gratiam  dilpcafationis  ad  tempus  concedere  , 
prout  caufa  raiionabilis  ,  &  juri  confoaa  id  ex- 
pofcet . 

Praeterea,  cumdigaitates,  perfonatus,  &alia 
hujufmodi  ecclefiaftica  officia  ,  &  minifteria  ia 
Dei  eccicfiis  idco  fint  iaftituta  ,  ut  cffent  qui  di- 
fciplinam  ecclcfiafticam ,  tanquam  infpeS:orcs ,  & 

E  moderatorcs,confcrvarent?  &augcreat,  quiavi- 
demus  multos  e{fe,  qui  ,  harum  digaitatum;,  & 
officiorumemolumcnta  capkntcs,  a  propriis  cc^ 
clefiisabfint,  aullamquecis  operam  impcad^nt* 
nonfine  magno  ipfarum  eicclefiarum-  detrimento  % 
idcirco  ,  ut  hi  ctiam  ad  fuum  officium  praeftaa- 
dum  compellantur  ,  ar&ioribus  eccleflarum  ,  &' 
collegiorum  ftatutis  ,  &xonfuetudinibtts  ia  fuo 
roborc  permancntibus,  ftatuimus ,  ut  pofthacom-' 
nes  dccaai ,  prsepofiti ,  &  alii  quafcumque  tam  ca* 
thcdfalium  etiam  mctropoHtanarum ,  qu^tm  coi- 


fUcjrNAtDi  Foir  p$  as?ogMATtoNE  Ansu^* 


ioip 

Jcgl^uramecclcfiarun^^go^tcsjpcrfoaas,  offi-  A 
fia  »  &  admtniftratianes  ,  quocumque  nouiine 
imncapcntur  ,  obtinentes  *.  m?e  qotv  fcholarium 
$oHcgiorqm  praefecif  adfin?  iq  fuis  ecclcfiiss,  *? 
irotlegiis  •  Atchidiaconi  vero  vel  in  arshiditco- 
nttibus»  velinecclefiiscatherfraUhus*  prout  ma^ 
gis  epifcopo  loci  cxpcdieos  viium  fM<?rh  ,  cam- 
morentur,  ut  debitam  illis  aperam  pt*ftent*  Si 
qais  vcro  nltra  vacationem,  ftatufis  ccclcfis^  fibi 
fonccffamabecclefia,  archidiaeoaatu,  aut  cdle- 
gio  fuo  ahfuerit ,  tum»  pro  rat*  tcmppris  ahfen- 
lia? ,  in  ftu&ibus  ,  quomodocamquc  fibi  ratione 
pfficii »  dignitatis,  v$l  praefe&ura:  obveaientibus 
perejus  fuperiorempuniatqr:  atqu$  hi  in  utiiita- 
temmenfe  eccleft&  cathedralis,  quse  pro  fchqla- 
xibus  alcndis  jam  ere&a  cft*  erigiturye,  conver-  g 
tentur .  Et  ,  ft  longioris  ablentiae  ratio  hz  ppftu^ 
kverst,  aliis  juris  remediis ,.  etiam  ufque  ad  di- 
gnitatis»  officii,  vel  praete&une  privationem  in- 
clufive  ,  juxta  canonicas  fandioncs  ,  acl refiden- 
tiatti  ctfmpeiiatur  *  Uceat  tameniis,  qii|  hujuf* 
modidignitates,  &ofliciaohtment,  cx  catija  ra-s 
tionabiii,  8?  juri  confona  ,  etiam  per  maj&mn 
partemcapituii»  fcucollegii probata,  dc  Iicenti^ 
lupcdorum  ad  tempas  abcffe  % 

Cttmvcrocanonicatiis,  d$  praeben^as  in;  eccle-* 
fiis  inftitucndi  ratio  ,  &  caufa  hxc  fuerit ,  ut ,,  qui 
^dcosafliimtmtur,  epifcopoaffiftant,  etimque  in 
Siiunerisfui  fun&iane  ,  confilio, 8c  opera  adjuvcnt, 
&in  divinis  ofKciis  cclebrandis,  eccicijae,,  cx  qua 
.  fru&us  peicipiiint  ,  infervi^ot,  eumqucpauciad^  q 
modam.fint,  quihsecpraeftent ,  ut  prope  jam  cc- 
clefiae  ipfas  ad  folkudinem  fint  reda&se :  ftatujn\us 
&  mandamus  ,  ut  pofthac  omnes  canonici  %  tam 
^athcdralinm  etiam  metropolitananim  x  gu.am. 
COSIegiatarum  ccclcfiarum  %  ^ui  ex;  fundationc^ 
ftatuto»  vci  confu^tudinc  in  eccIefiM  refidctc  tc- 
nentur,  adperfonalcm^  incisreWwtUm  peffub^ 
tradioncm  lruduum>  ex  canonicatibus,  8c  prae;- 
bendis  provenieatium  *  pro  rata  temporis,  cjuo 
nhr4  vacationem  fibi  ftatutis  ecclefias  concelUm, 
fine  lieentia  fuperioris  ex  caufe  legitima  ?1  8{  qiiam 
imtjat  pairs.  capittili  approbaverlt  >  abfuct;int, 
mb  cis  aufercndarum. ,  &  ia  o.tilitateai.-  m^nfa?, 
praefatac  convcrtcadornm.  ,  &  per  4tIia  quaecum- 
fluc  juris  rcm^dia  compellantur  .  Qui  vcro  cx  jj 
iundatioae  i  ftatato  >  vei  con£uet«Aine  a,d  t^fi- 
dentiam  non  tcncatu^,,  11  pxsebendam.  *ddecem 
ljbrarum,  annuum,  vajorcm,  afccnd,entem  obxk 
neat ,  nifi,  in,  ecclefia  4  *d  %#**&>  pwbcnda  fpc- 
ftat ,  unum,  mcnfem  »  vcl  co  plus^  prout  eorurn 
fupcripribns.  vifum  fucrit  ,  quoj;aanis.  p^aefeatcs 
{uerint^  &inhabitut  per  rciideneiarios  cjufdcm 
^cciefisB  canoaicos  gc«i  foJito».  divinis,  officiis  ia- 
tcrfint,  fcxtam.  partcm  provcn^tis  annui  pxxben- 
daiuaej!  inutilitatcm  fchoIaeipraBdiftaeconverten- 
4am,.  qupties  fccus  fccerint ,  amktant  «  Qui  ve* 
ropraebendam,  quse  aAann.uumvigi.nti  libVarum 
vaiorcmafceadit^  pbtincat,  nifi  Sc  ipfi  inecclc* 
fia,  adquamptasbendapertinet,,  mcniibusiakcm. 
duobuscontinjiis,  vcIiaterpoIa£is,au,tetiampIu-  £ 
jcibus  ejuidcm  fupcrioris  arbitrio  q^uaunnii  pr#- 
fcntcs  fucrint ,,  Sc  in  lubitu  praediao  infcrvicant , 
iifcxtaparteproycntus,  aniuii  prasbendas  fusc,,  ad. 
ufum  prscdiSum  deputandae,  priventur,  nifi  hu- 
\ufmoaifrudusiis$j  quidivinisintcrfint,  fcualiis 
piis  ufibus.  ]>er  ccclefiae  ftatuta ,  coaiucti|dinefve$, 
feualiaslegitime  fint  jam  applicati,  qno.d.  8c  in 
^liis  praeccdcntibus  capitibus ,  nbi  hac  de  rc  agi- 
tur,  placaitobfervan;. 

Hoc  infupcr  adjicicntcs ,  nt  diftr ibntioncs  quo- 
tidianse  appcliat^  ,  ^uae  ab  intc.rc(rcn.tibus  ta.n- 


1020 

mx  penripiantiir  ,  nemini  ,  qui  cifdcm  dtvini$ 
non  intcrfit,  cst  quanttimvie  juftacaufa,  nifi  et 
tali^fit-!  qu^cxprcifcajnre,  vci  a  ftatutiscccle* 
ftaeprobetur,  conccdanttir.  Eorum  autcm,  ouh 
bus^  ftudiorum  gratta  ad  ccrtum  tempu^  indul* 
tumeft,  ne  adeos  ordincs  promQTeri  tencantar, 
ad  c^aos  ratione  bcncficiorum  ,  ^juae  obtinent 
promovcndi  effcnt  ,  Sc  ut  ahfemcs  nihilominus 
fFuauspcrcipiant,  quiaplcriquc  innulla  eximi^ 
vcrfitatibu$  ,  i^i  quibus  gcncrale  ftqdiam  vigct, 
fedinlocis,  ubinulluscft  ftudiorumufus,  atqae 
cxer^itatio  ,  commorantur  3,  &  non  pauci  cmm 
in  ftudiis  gencralibus  degentes.  ,  qyidvis  potius 
aliud  agunt ,  quam  ut  litcris  opcr^m  deot ;  id^ 
circo,  ncdoltts,  8$  fraus  hac  in  rc  culqaam  $*** 
trocinetur ,  omnibus  locorum  ordinariis  maa* 
damus ,  ppfthac ,  antequam  nlli  fuae  jarifdidionis 
hujufmoli  induka  conccdaat  ,  diHgentcr  inqak 
rant,  anisad  iiterarumftudiafit  aptus,  &  ane^ 
^ifcipUnx,  quibus  opcr^m  fc  daturum  profite^* 
tur,  tal^slint,  quseeiconveniant ,  &occiefiae  fu* 
turaefu^tmilcs,  &antemcre,  vcl  in fvaudcm hanc 
licentiam  petat*  Quamfi*  omnibus  mature  per* 
fpedis,  Uli concedendam  dux^rint,  tumcurent, 
ntfciantq^ibas  inlocis  isdcgat,  8c  qjuam  vitam 
ducat ,  &  quem  in  Ute^is  ptogretfum  faciat*  Qiiod 
fiotiofc^umvivcre,  aut  nihil  in  litcris  proficerQ 
Cogoov^rint  ,  &  indultum  revoccnt,  &  ad  refi«* 
dcntUmperiubtra^ionemfruduam»  &  alia  jari$, 
remedia  compcliant  % 

Quoniamvcrobencficiorum  pluraiitas  refidcn* 
tiam  maximc  impedit  ,  &  clericis  matcriam  v^ 
gandipraeftat:  ftmMmus,  ut,  quicumqueplura. 
incompatibilia.  bencficia,  ccclefiaftica  de  fato  obti-^ 
oct,  unico,quodmalacrit,  rctcnto  (adqaodre^ 
tinendum,  in  cvcntum  dimiffionisaliorum,  feti 
ajterias,  atfcquitur,  audoritate  apoftolicat  no- 
bisconccffa,  fine  alicnijuris  praejadiciot  eum  h*^. 
biiitaaias  )  aliud  9  fcu  alia,  quae  dc  jttre  tenere 
aon  poteft ,  inrra  duorura  menfium  fpatium  ,  a, 
praefcntis  dccreti  pubiicationc  comput^ndorum , 
iix  manibus  fui,  ordinarii  publice  coram  teftibqs, 
rcfignet,  &re  ipfa  diraittat:  alioquin  omnibus 
fitprivatas,  quseipfojarcvacsrc,  &  adea  obti* 
rienda  eum  omnino  inhabilcm  «fie  dccernlmns  ♦ 
llmc  atitcm  pc,r  hpc  breve  fpatiumincompatibi^ 
liumhujufinodibcncftciorum  reteationemcK  quju 
^ufdam  rationabilibus  caufis,  eadem  auffcoritate 
apoftolica  nobis  conceffa  ,  duximus  indulgen- 
dam  *, 

<Jui  vero  in  poftcrum  plura  beneficia  curam 
^nimarum  habcntia ,,  fca  alitcr  compatibiiia,  finc: 
cjufd.em  fedisapoftolicaes  difpcnfatione,  per  mo- 
dum unionis ad  vitam,  vcl  commend;^ ,  vclcufto- 
diae ,  praetcr  e.o m  modum  *  q«em  conftitutio  Grc- 
goria.na(  in  conciiio  Lugdunenft  sditapcrmittit, 
aut  alio  quocamq:i^  nomine  &  titulo  rccipere , 
ac  fimul  retinere,  prasf  mpfcrit  :.  non  folum  fc- 
cundo,  &plaribus,  qu^  de  &So  obtitiuit ,  fed 
ctiamprimo,  quod  caaonicepoiEdebat,  fit  ipfo 
. jurc privatus *  Omnes  itefli  aHasfcntcntias,.  ccnr 
furas,.  &pcenas  in  conftitutione;  felyrec*  Joannis, 
X.XIU  qn^  incipk,,  A«diftis,;  &  qnibufcumque 
aliista.mapoftolicis,  quamprovincialibus,  &fy», 
nodalibus  %  3c  apoftolic35  ledis  in  hoc  regno  le* 
gatorum  conftitutionibus  contra  eos  ,,  qui  hu^ 
jufmodi  incompatibilia  bcneficia  obtinent  ,  fea 
ae  illis  provident,  quoqaomodo  cditas,  inno- 
vamus  ,,  &  dcbit^  cxecatioiii  mandari  prascipi^ 
mus. 

Ordinarii  autcm  loqorum  eis  ,  qukumquo 
^lura  cnwa«>,  aut  alitcr  incom^iaiibiiia  bencficia, 

^cdic-- 


lOit  REGiNALDi    POII    DE    ftSFORMATlONE   ANGLU«  1011 


ecdefiaftica  obtinent »  difpcnfationcs  fuas  exhi* 
bcrc  omaino  compsllant ,  &  ati*  agant,  juxta 
conftitutioaem  Grcgorii  XL  in  concilio  Lugdu* 
nenfieditam,  qttaeiacipit;OrdinarH:  ^uampla* 
neobfcrvaiideceminius;  Addentcs,  utipfi  ordi~ 
mriictiamperidoaeorura  vicariorum  dcputatio* 
aem  ,  &  congruae  portionis  fm&uum  aflignatio* 
ncm  providcaat,  ut  animarum  cura  nuilo  raodo 
negligatur,  &bcncficia  ipfa»  debitis  rainiftcriis 
noa  fraudentujr* 


Vt  tptfcofif  rtliqutyut  curum  animdrum  txtrctntts 

fop«/a  pradicent,  parochiqnt  fueras  frim* 

fidei  rudimentA  4octnr*t  * 

Sed  quoniatn  nihil,  aut parumutilitatisalla- 
tura  cft  cpifcoporura ,  Sc  aliorum  iafcrioris  or- 
dmis  curam  animarum  habentium ,  in  ccclcfiis  fuis 
rcfidentia*  nifiiidem  paftoris  officio  fungantur, 
quod  potiffiraum  iadivini  verbi  prsedicatioae  con- 
i>ftit;  indicvitautemalicubihicabufus,  ut,  cpi- 
fcopi  muncrc  praedicandi  ad  alios  tranflato,  in  aha 
ipfiofficiaincurabant,  contraapoftolorum  exem- 
plum,  quidixcrunt:  ^pnefi  a^uum  bqs rttin$ncrt 
wfam*  erminiftrtrt  mtnfis:  quod  maaus  taracn 
<ui»  ia  pauperibus  aleodis  verfaretur  ,  maxime 
piumcrat;  idcircoeumhujus  fynodi  approbatio* 
neftatuimus,  ut  archicpifcopi,  &  epifcopi  oranes 
pr*dicatioaisvcrbiDcimuauspcr  fe  ipfosobire, 
juxta  Qhrifti  &  apoftolorum  maudatum ,  &  facro- 
rum  caaonum  normam ,  tcncaatur :  & »  fi  quando 
legitimumaliquodimpcdimcntum  incidcrit,  quo 
minus  id  faccre  poflint ,  tam,  fccundumftatutum 
fc.  rc*  Innocentii  ^apae  III.  in  gcncrali  coocilio  edi- 
tum,  quodiacipit;  Interceteravirosidoneosde- 
Jigantadhujufmodi  praedicatioais  officium  rcftc 
excqueodum ;  rc6tores ,  itcm  vicarii »  &  quicumque 
alii,  curamaaimarumhabentes,  pcr  fc»  vtl  pcv 
alios  idoncos  viros,  fi  legitimeipfiimpeditifue- 
rint ,  fahem  dominicis  &  aliis  fcftis  diebus  plcbem 
(ibi  commiffam  faiutari  prfdicationis  cibo  pafcant. 
Quodfiqnishoc  ncceffavium  praedicandi  officiura 
praetcrraiferit ,  poftquam  pcr  fuperiorem  monitus 
peruniusraeafisf^atiummuaerifuo  defuerit,  per 
cenfurasecclefiafticas,  &*liajuris  rcmcdia  ad  id 
ipfcfuperioreumcompellat,  etiamaliquam  hooe* 
ftatnmcrcedcmdefru&ibus  ipfius  eccleli*  altcrij 
qui  id  praftet  ,  affigaaado  ,  doocc  principalis 
quaadoquc  refipifceasofficium  fuum  irapleat* 

Huic  autem  praedicatioais  officio  ita  piaoe  fatif- 
fa&um  erit ,  fi  noa  foJum  publicc  coacio  habcatur, 
f cd  privatim  ctiam  paftor ,  «juos  £x  grege  fibi  com- 
miffo  a  reda  fide ,  vel  a  boaismoribus  abcrrarc  co- 
gaovcrit,  cos  ad  fc  vocatos  patcrac&camomai 
^aritatis  aflfeau  doccado  ,  moncado,  hortando, 
ac,  fi  opus  fucrit,  dctcrrendo  ad  catholicam  fi- 
dem,  &  reftam  vivcndi  aormam  rcduccrc  conctur: 
qui  vcro  &  in  fide,  &  moribus  rc&e  vivunt,  ia 
hnSto ctovnm  inftituto  coafirmefc.  Quia  vcro  fuat  > 
qai  aoa  vocati  ad  prgedicandum  iph  fc  ingerunt , 
cumtaraeaapoftolus  dicat;  Quo  modo  praedica- 
bunt,  nifimittantur?  quos  ctiam  Deus  per  pro* 
pheum  rcpreheadit  dicens :  Ipfi  cuaebant ,  &  cgo 
non  mittcbam  illos ,  ftatutum  fe.re.  laaoccntii  pa- 
p*  IIL  in  geaeraU  coacilio  editum ,  quo  fub  aaa* 
thcmatis/&  aliis  pcenis  ci  ,  qui  in  contumseu 
perfevcraverit,  iafligeadis,  prohibctur,  nequis 
prxrcrau^oritatcm,  abapoftolica  fcdc»  vciaca- 


A  tholicolociepifcopoconceflam,  publice,  vclpri- 
vatim,  cxtra  quam  rcgit  ccclefiam  ,  pratdicauonfs 
officium  ufurpare  audcat ,  obfervandum  ceafemu^  * 
Quosautcmcpifcopus  ad  prarilicanducrimuict , 
eos  dc  materia  &  modo  praedicandi  (  multi  enim  in 
hoc  officium  abufus  irrepferunt )  cuo>  dtnni  pietatc, 
&  ftudio  inftraat .  Hoc  autem  potiifimum  erit  eis 
injungendum»  utinprimispopulumad  pceniten- 
tiam  adhortcntur :  cjuae  quidem  co  magis  neceffa- 
ria  cft ,  quo gravius  Deum  otfendimus ,  &  majori- 
busabeobcncficiisaffeiti  fumus,  hoc  regno  a  per- 
nicioliffimo  fchifmatc  iiberato:  dcinde  contra  ea 
vitia,  &  abufus,  qui  tum  in  doftrina  ,  tum  in 
moribus  tempore  ipfius  fchifmatis  viguerunt ,  qai* 
bus  ctiam  nunc  plerique  funt  infe&i  9  diligcatcr 

g  crudiat ,  moaeatque»^ 

Quia  vcro  in  mnltisecclcfiis  concioaatorcs  de- 
fuat>  ncpopuluspropter  redofum,  vicariorum, 
aliorumvc»  quicuramanimarumhabcat,  imperi* 
tiam  acccffario  faaas  doftrinae  cibo  fraudctur  y  qu«- 
damhomilieapiis&dodis  viris  cx  hujus  fynodi 
mandato  dc  his  praecipue ,  in  quibus  hic  magis  pcc- 
catumcftj  coi>fcriptaeedcatur,  quas  curati,  qut 
adconcionandumidoncinoncrunt  y  locofermonis 
plebi  fibi  commiff*  plane  &  diftinfte  lcgcnt . 

Cum  autcm  hic  mcflis  multa  iit ,  opcrarii  autem 
pauci,  roganduscftiaprimis  domipus  meifis,  ut 
ia  viaeam  iuam  operarios  mittat  *  Interim  vcro  epi- 
fcoporumcrit,  ccrtospraedicatores  deligerc,  qui 
omnia  dioecefium  fuarum  loca  fic  obeant,  ut  ae 

*%  quaparsgrcgisfalutari  verbiDci  pabulo  omaiao 
traudetur* 

Hocctiam  cifdcmagendumcrit ,  utquicumque 
cur^e  animarucn  iunt  prasfcfti  ,  pucr^s  parochi« 
fuasfingulisfaltemdominicis  &  aliis  fcftivis  die- 
bus,  ccrtahora,  quadmaisofficiisnoacruatim- 
pcditi,  adccclciiamvocatos  in  ptimis  fidci  rudi** 
mcntis,  acpietatc,  &obcdieatiaergaDcum,  $z 
pareates  diligcater  inftruant  •  Qui  vcro  id  prset^- 
miierint ,  pcr  ea  juris  remedia  ,  quas  opportuna  vi* 
debuatur,  adidcompclicntur. 


D 


DECHETUM    K 
Dt  vit49  0*  honeflttc  cttriwHW* 


xxi a  vcroexcmplum vitae  magnam  au&ori- 
tatem  vcrbo  affert,  eftque  velutquoddara 
pr*3Tcaadi  genusft  ob  id  curandum  cft  iis ,  qui  aliis 
praefunt,  utcetcris,  cummorumprobitate,  vitx- 
quc  fanfifcitatc ,  tum  ca  propriam  domum  reSe  ga- 
beraaadi  laudc,  quam  m  epifcopis  apoftolusre- 
quirit,  antecellanc.  Quaproptcr  hujus  regni  ar- 
chiepifcopos,  cpifcopos,  &reliquosomncscccIe« 
fiarum  prxlatos  per  vifcera  mifericordiae  Jcfu  ChrU 
fti  monemus  ,  atquc  obteftamur  ,  ut,  juxta  do^ 
ctriaamapoftoli,  itafobrie,  caftc  ac  pievivant, 
£  ut  ccteris eorum  vita ,  &  coavcrfatio  ad  pietatcm , 
&  morum  dtfciplinam  exemplo  efle  poffint .  NuIIo 
ipfifaftu,  nulla  pompa  utantur,  nonveftibus  fe- 
ricis,  nonprctiota  fupelletSile?  fit  eorum  menfa 
frugalis,  &  parca,  noa  plus  quam  tria3  aut  ad 
fummumquatuor(quod  etiam  magis,  pro  hujus 
tcmporis  vatiooc ,  iadufgendo  ,  quam  probando 
concedimus)ciborumgenera ,  praeter  frudus;  & 
bellaria  ,  qualefcumque  hofpites  ,  aut  convivas 
habeant,  apponantur;  reliqya  menfe  condimcn- 
tafintcatitas,  fanftorumlibrorum  ledio,  &  pii 
fcrmoncs*  Domefticorum  ,  &  equorum  numero- 
fa>  &  fupcrflua  raultitudiae  abftineaat,  ac  tot 

mini- 


I023  RSGINALPI    POU    ©E   kEfORMATiOJJE  Ah<3LL£,  IOI4 


Sminiftris conienti  fint ,  qiiot  ad  euras  fibi  commif-  A 
fe  adminiftrationec?*,  ac  domus  regimen »  &  a4 
quotidianos  vitse  ufus  crnnt  neteffarii ,  Sint  ctiam 
deeoruminaribus,  &vita  folkiti,  ne  e*  aliettis 
vittisturpeaicontrahant  infamtae  hotam:  eurent- 
que  >  iit  laici  fibi  infervientes  veftiiu ,  qaod  ad  ge~ 
«era  &  colores  veftiam  attinet ,  modefto,  ae  de^ 
centi  ufcantar. 

Ac  ne  haec  fumptuam  moderatio  a^  atitiae  tribua- 
tur,  quidquidexfru£Hhus  ecclefiarum,dedu&is 
iis,  quasedrumaneribusfuftinendis,  &ripfis,  at- 
qucipforumfamiliaribusneceffaria  funt,  fupere- 
rit,  idornnejuxtaiila,  quxbeatusQregoriuspa- 
pa  Atiguftfno  epifcopo  de  fru&ibus  ecclefiae  di- 
fpenfaadis.  refcripfit,  ad  pauperes  Cfarifti  fufci* 
piendos,  &atenda,s,  ad  pueros,  &  adolefcentes  $ 
in  fcholis  &  ftudiis  educaridos»  atqne  iti  alia  pi^ 
opera  ad  Dei  glorkm  &  praximi  utiluafcem,  & 
ftliorum  ex:emplum  diftribuant .  Sint  patres  pauf>e- 
rurn,  fint  orphanorum,  viduarnm,  &  oppreffo* 
rum  refugium,  ae  uitela.  In  facrarum  fctiptura- 
jrum  Ic&ione  *  &*iniis ,  quas  ad  curafc  fibi  commiffaB 
xegimen  fpe&ant,  aflSdue  verfentur;  a  fecularw 
busautem  negotiis,  &  omnjbus  iis,  quaet  ordini 
clerkalij  juxtafacrorumcanonum  inftituta,  mU 
nioiQ  conveauikt,  abftineants  ita  »t  ia  omnibus 
iorma  gregis  vere  fafti  agnofcantur . 

Hsee  eadem  reliquis  etlatn  inferioris  ordinis,  cle- 
ricis  fequenda  proponuntars  (  sequum  efLenim, 
ut  membra cum  capke  congruant )  atque  ut  ii  tales 
omninofint,  ftataimus,  ut  locorumordinamcu-  Q 
rent  *  ut  ea ,  quae  tam  per  facros.^nones  gener&les, 
qudmpqrfcdisapoftolicae  iegatorum,  &  proyin- 
ciakshujus  rcgni  legesdevit^&rHoncftateelqrko- 
mm  fan&c  &  pic  iaftkuta  funt  %  £uk  p^nis  in  eis 
Cxpreffis,  ^aliisctiamipforamarhitrip  irrog&n- 
<iis ,  ab  omnibns  fux  jurifdi<aionis  eierkis;  int<?g^e 
obferventur.  Ac>  nequis harum  rerum  igf*oran- 
tiam  praatendat,  iidem  ordinarii^  ut  ea  omni*, 
quas  magis  neeeffaria  videhunUtr,  in  brevecom- 
pendium  redigantur,  &cumadjedionepa?narunix 
&  monitionibus  debitis  per  pubticas  denunciatio-* 
nes>.  feualiteradomniuro  notitiam  dcducaatur* 
curabunt,  Ut  autemquidamab&fus*,  ^uiinmores 
&vitamcIerkorum  fuperioris  tcmporis  vitia  hie 
paffimirrepferunt,,  quoad^lusfieripoteftjtolkni-  I> 
tur,  de  his  q^asdam  fpeeialker>  prout  infra  fe* 
quitur,  ftatuendacenfuimus. 

Cum  igitur  perfoais  regularibus  profeflis ,  item* 
que  focularibus  in  facris  ardinibus  conftitutis  ijux- 
ta  facrorum conciliorum, &  ca&onum ftatuta  %  per 
antiqUamac  laudabileni  eccIeCae  confuetudincm, 
tixores  haberenonliceat ;  -quia  nihilominnspleri- 
quepoftprofeffioncmemiffam,  &  facrorum  ordi- 
num  fufceptionem  >  omni  Dei  &  iej*um  timore 
pofthabito,  matrimonia  ,  quse  potius  impudica 
contubernia  funt  appellanda  ,  de  fado  contrahere 
non  funt  vetiti ,  inmaximumreligioforum,  &or- 
dmisclericalisdedecus,  &fcandalum  popuK,  & 
^nimarum  iuarum  pcrditionem :  ut  tam  pro  prsetc-  ^ 
ritis,  quamfuturiscafibushujufmodi  abufui  pro-  E 
videatur:  eadem  hac  fynodo  approbante,fios  omnia 
Itujufmodi  matrimonia,  tam  a  religiofis  utriufque 
fexusprofeflis,  quamciericis^faffcularibus,  qui  uf- 
cjue  ad  facrum  fubdiaconatus  ordinem  inclufive 
petvenerunt,  utpraemittitur,  defado  contrada, 
^damnamus ,  &  reprobamus ,  ac  minime  de  jure  fie- 
ri  potuiffe,  quin  immo  illicita  ,  ac  nefaria  effe 
pronunciamus  ,  &  declaramus  ,  mandamufque 
iiniverfishujusregniordinariis,  uthujufmodiper- 
/onas  de  fafto  ita  conjunftas ,  per  cenfuras  ecclefia- 
fticas,  &alia  juris  remedia  feparent ,  ac  disjun- 
g&nt ,  neque  ullo  xaodo  fimul  habitarc  permittaat; 


ac  contra  omnes  ,  ^uicamque  huj^fmodi  matri- 
moniadefendcrc,  feuja  ets  obftinate  perfeveure 
volucrint,  juxtafacrorumcanonumnormam  feve- 
re  procedaat .  4c ,  ne  in  pofterutn  quidquam  tale 
pommittatur ,  omnes  eonftitutionescanonicas,  tam 

fcnerales^  quam  hujus  regni  partidtietes,  contra 
ujufmodi  exceffus  Iatas ,  cum  omntbus  fententiis, 
cenfuris,  &  pcenis  in  eis  contentis,  omninoescc- 
quendas  ftatuimus . 

Praeter^a»  cum  pl^rscquphujusregntecclefiafti- 
capperfonac,  ^tiamccclefiafticabenefick  obtinen- 
tcs,  atque|nfacrisordinibusconftitut3B,  fu^econ- 
ditionisimmemoresnon  iolum  habitum,  &  tonfu- 
ram  ordini  fuo  convenientem  non  gerant ,  fed  ne- 
gotiisquoquefecularibus,  atquccxercitiis  etiam 
vijibus,  actufpibusfeimplicent,  nechorascan©- 
aicasperfplvant,  nec  in  ftudu  liter^rum  incum* 
bant^  aliudv^  omnino  quidquam  ,.  quod  ordini 
fuo  conveniat ,  agant ,  in  facrarum  legum  contem^ 

Stum^  &c{eriealisordinisdcdccas:  ftatuimus,& 
cccrnimus ,  ut ,  quicumque  in  aliqua  ccclefia  pra?- 
bend^mfeucujufcumquc  generis,  vci  appellatip- 
nisbeneficiam  ecclcfiaftkum  obtinct ,  habitumt& 
toniuram  clericales  feeuudum  canonicas  fanfiioncs 
gerere,  &ab  omnibus  negotiis,  atque  cxercltiis 
ordini  clerkalinanconvenientibus,  fcu  alitcr  de 
jureprohibitis,  omnino  abftincrc»  horaf^nc  ca* 
nonicasperfolvcfe,  ac  in  ftudia  literarumsncunvs 
bere,  &  a!ia  quae  perfonae  fuae,  &  ordini,  ac  bp* 
ncficio,  quodobtinet,  conveniunt,  agcretenea- 
tur,  Quodfiquisabordinario  monitus  tn  hojuf* 
modi  abufibus  pcriev^raverit ,  is  per  quaccumqtte 
|uris  remedia  ,  etiam  ufque  ad  bcncficiorum  prtv&-^ 
tionem  inclufive ,  fe  corrigere ,  atquc  emeadarc  co- 
gatur,  Etfiinfaerisordinibus  canftitutus  f uerit  s 
etiamfibcneficiumnanobtineat,  per  eadem  juris. 
remedia  ad  prscdiftorum  obfervationcm  nihilomi- 
i^us  compelfantur  *  <^ui  vero  in  minaribus  tantum 
ordinibusconftituti  funt»  abiUkitis&fibi  prohi- 
bitisexercitiisabftincani:  alioqui  privilcgii$  cle* 
fkaiibus ,  juxta  canankas  f^nftiancs^priv«iatur  ♦ 


-  £  M  C  %  E  T V  M    VI 


$e  MchJiaftkwHm  ordinum  eollationc,  <y*Gxami#&~ 
tfans  wiiwniwum « 


ET  s  i  poft  divini  verbi  pmdkatianem  nihil  ma« 
gis  cpifcopo  injundum  eft ,  quam  diligens  & 
accurata  in  manuum  impofitione  animadvcrfio  > 
praccipiente  apoftolo  ,  ^cmint  r/fa  mamm  impQ^ 
fuerisy  tamen,  quianoneadiligentia,  qu«tant« 
rei  conveait,  adhibcri  folet ,  ex  <juo  ordinis  cc^ 
clefiaftkicontemptus,  &magnadivinicu!tus  di* 
minutio  oritur,  cadem  hanc  fynodo  approbante 
ftatuimus,  ut  amncs,  &  finguli  locorum  ordina* 
rii  nullum  labarem  in  ordinum  ccclefiafticorum 
collationerecufent:  fed  per  fe  ipfos,  filegitime 
impeditinonfuerint,  alioquiperalios  catholkos 
epifcopos ,  cum  omni  ftudto  &  caritate  hoc  munus 
excrcentes,  ftatutisajuretemporibus,  quiexfuis 
dioecefanis  voluerint,  &  idonei  cogniti  fucrint  > 
eosordinibusinkient^  ncminem  vero  ad  atterius 
dioecefis  epifcopum ,  ntfi  ex  caufa  ncceflitatis  bene 
pereosexplorata ,  ordinandum  dimhtant,  idque 
poftquam  cum  diligenter  examinaverint ,  atquc 
idoncum  cffe  cognoverint  ♦ 

Nonputentautemeptfcapifemuneri  fao  fatif* 
feciffc,  ficorum,  qui  ordinandi  funt,  cxamina- 
tionc  ad  alios  rejcfta  P  manus  tantum  ipfi  impofue-, 

rint* 


ReGIKALDI    POLI   X)E   RIFOR  MATION  B  AHGllM* 


I02J 

rint.  Itaenimplerumqiiefit,  utqui  inutiles,  & 
indigni  farit ,  eos,  abalii*  temere,  quos  ea  cura 
non  admodum  tangk  ,  dignos  judicatos  ,  facris 
ordintbus  praster  confcientiam  infigniant*  Qua- 
propter  omnes ,  &  fingulos  epifcopo$  indomino 
hortamur  *  ac  monemus  ,  eifque  mandamus  ,  ut 
ipfimet  hoc  munus  examinandi  omni  ftudio »  &  &h 
iigcntiaexcrcsant*  Sivero,  quiamultiobdicecc- 
fiumamplitudinemprdinandifunt,  aliorum  auxi- 
Ho  iudigeant  ,  tum  eorum  opera  utantur,  quos 
pios»  &  do&os  noverint ,  &  quorum  diligentiae 
confidant ;  neque  vero  ob  id  Archidiaconos ,  aliof- 
ve »  ad  quos  hoc  munus  pertinet ,  excludimus :  imo 
vero  eos  affiftere  Cpifcopis,  eifque  adjutorcs  effe 
volumus  ♦  In  examinatione  autem  eorum ,  qui  or- 
dinandifint»  hacpraecipue  attendi  debet ,  ne  qua 
ii  fmt  hxrefi  ifcfe&i ,, ut  fint  legitimis  natalibus 
orti  ,  &  aetate  a  facris canonibus  reqaUita  conftitu- 
ti,  omnique defeau  careant,  propter  quem  jure 
abordinibusrepdiantur.,  fintquc  yit*  ac  morum 
honcftate*  &probitatecommendabiles,  aclitcta- 
rumfcientiaprocujufqueordink  ratione  praeditt. 

Eft  etiam  diligenter  animadvertendum,  ne  fi- 
mulato»  autminusiufficienti  quifque  titulopro- 
moveatur  :,  q«i  poftea  in  prdinis  c(ericaii$  dedecus 
aut  mendicare*  aut  quod  maxime  nefarium  eft, 
facrofan&ammiflae  facrificium  quafivenale  facere 
cogatur.  Admonendi  autem  omnes,  &  hortandi 
in  primiserunt*  ne  ad  ordines  fufcipicndos  acce- 
dant  proprii  commodi  gralia ,  nec  quaercntes ,  quae 
fuafunt,  fedtautum*  quaeJefuChrifti. 

Ut  autemhaecomniaaccuratiusfiant,  qui  pro- 
inQveodi  erunt ,  maxime  ad  facrps  ordines,  multo 
ante  ordinationis  tcmpus  fuurn  defiderium  epi- 
icopo  fignificabunt,  utisdeeorumftatu  $  &  con- 
ditionecommodeinquirere,  &  cognofcere  poffit: 
aedemumfcriaquinta,  diem  ordinationis  proxi- 
mc  praecedente*  feprsefentent,  ac  dent  nomma, 
codcmque  &  fequentibusdicbushora  ftatuta  dili- 
genter  examinentur  ♦  Affevant  autcm  omne$  de 
jis,  qu«  di&a  lunt,  ccrta,  ac  fide  di&a  teftimo- 
nia  uon  modo  fuprutn  parpchprum  ,  fed  etiam 
pr^ceptorum,  aliorumque  proborum  hominum  , 
qui  ipfosbene  noverint ., 

Et,  ut  ab  omni  peccatprum  Ube  purgati*  & 
qa^  convenit  dcvotione  ad  facros  ordinesfufci» 
piendos  accedant  ,  peccat^  fua  idoneo  faccrdoti 
ante  confiteantur,  quit  corumvitaeconditionem 
fedulo  fcrutatus,  intetligat,  aiiibrtealiquairre- 
gularitate ,  aut  ^lio  quopiam  impedimento  tenean- 
tur ,  ut  expediat  eos  ab  ordinibus  yel  pmnino  abfti» 
neref  vel  quoad  hujufmodi  im^edimentum  toila* 
tur,  fttmantque  etiam  die  ordinationis  (anftifli- 
mumeuchariftiaefactamentum* 

ticet  autemintninoribus  ordinibus  tamexada 
cura  non  requiratur>  nihilo  ttiinqs  &  in  hispro 
gradu»  &ratione  ordit»is  fufcipiendl  eorum  om* 
tjium»  quaefupcriusdiftafunt,  habepdacft. 

D  EC  B.ETU  M    Vlh 

JD^  ecctefidJiicorHm  hemficmum  frtrvifiotte . 

Cum  cccIefiAftica  beneficiadlgnistantum,  & 
idoneis  perfonis  conferenda  fint ,  quas  ve* 
Iint  ,  8?  poffint  olficium,  propter  quod  benefi- 
cium  datur ,  exequi ;  id  quod  docet  ex  emplum  apo- 
ftplorum  ,  qui  cum  diaconos  feptem  ele^uri  ef- 
fent,  coavocata  difcipulorum  rnultitudine  dixe* 
runt,  tonfiderate*  frstm$  ex  wbis  wimhwitefiU 
tnonil  jeptem  $  fkm$  SPirim  ftn&o  *  *T  ftpientU  % 
ituQs  confiitHamtts  fuperhoe  opus :  idcircoomaes  cpi* 
icopos,  adquosiafpe^at,  admonitos  etiam  at* 


101S 

A  que  etiam  volumus ,  ut ,  omni  humano  affedu  » 
rationeque  pofthabita,  eis  ,  quos  maxirae  ido- 
ncos ,  atque  optimos  invenire  potuerunt ,  ccclefia- 
ftica  munera,  ea  in  primis,  quae  aliorumcuram 
habent  anncxam ,  conferant,  atque  committant, 
quaercntes  non  qu*  fua  funt,  aut  confanguineo- 
rutri»  ceterorumve  ad  ipfos  fecundum  carnem  quo* 
vte  modo  pertineatium  >  fed  quae Jefu  Chrifti  ♦ 

Cumque  illud  apoftoli  ,  >${emini  cho  mdnttm 
itnpofucris ,  non  tamecclefiafticorumordinum  coU 
lationem,  quamminiftroruminftitutionem  refpi- 
ciat ;  cpifcopi  nemini  ecclcfiaftica  beneficia ,  maxi- 
me  curam  animarum  habcntia ,  nifi  prius  diligenti 
inquifitione  &  cxaminatione  habita ,  committant  ♦ 
In  qua  eadem ,  &  multp  quidem  «nagis  fpeftari  de- 
B  bent,  quaeinordinibusconferendisj4>eftanda  effe 
dlximus^  fanadoctrina,  aetasmatura»  item  mo- 
rumgravitas,  &Hterai:umfcientia:praBterea,  an, 
quipraeficienduseft,  iniisiahem  ordinibus,  qui 
beneficii  fibi  committendi  muneri  conveniunr,  jux* 
ta  canonicas  fanftiones,  vel  ecclefiarum  ftatuta, 
feubeneficiorum  fundationem  fit  conftitutus,  8c 
anambitione*  avaritiave,  autalio  humaao  affc- 
Stn  ad  divina  minifteria  fufcipienda  accedat .  Ha- 
bcat  autem  unufquifque  bonum  teftimonium  hor 
minumfidedignorum,  cumquibus  diutius  verfa- 
tusfuerit:  8c  ab  epifcopo  oificii&oneris  fibtim- 
pofiti,  diligcnteradmoneatur* 

Cumveroadbeneficium,  quod  perfonalem  re? 
fidentiampoftuiet,  affumenduseft,  perquirat  epi~ 
C  fcopus,  anistalisfit,  qui&  velit ,  &poffit  in  eo 
rcfidere.  Nam  fi  aliud  beneficium  incompatibile 
jam  obtineat,  fivc  quid  arliudfit,  qupdejusrefi- 
dentiamimpediat:  eumneadmittat  •  Quod  fini- 
hiltaleobftet,  tamen,  antcquameum  beneficio 
praficiat ,  promiffionem  ab  eo  de  perfonaliter  rcfi- 
dendo?  etiamjurejurandorecipiat»  appofita  pcfc- 
naamiffionisbeneficii,  fi  fecus  fecerit,  incurrpv 
da:  quampromiffionem,  &juramCntum  in  vica- 
rtorumprovifionibustantum  recipi  debere,  juxta 
provinciales  conftitutiones  declaramus  ♦ 

Epifcopisetiamcurandum  erit,  ut  a  praefeftis 
«niverfitatum  &  collcgiorum  fcripta  habeant  no- 
mina  eorum,  qui  moribus  ,  &  do&rina  ad  be- 
neficiaobtinendaidoneifint,  ut,  fi  quod  bcnefi* 
D  cium  vacaverit »  fciant,  quibusidftatimconferre 
poffint.  Eos  etiam  omnem  diii^entiam  adhibere 
oportebit  pcrveftigandis  hominibus  dodis  ,  & 
piis,  qui  fibi  in  ecclefiarum  fuarum  regimine  ad^ 
jumento  futudfint^ 

Quoniam  autem  valde  periculofa  eft  diutina 
ecclefiarum  vacatio,  omnes  epifcopos  iudomino 
hortamur  ,  ac  monemus>  ut  be^eficiis  vacanti- 
bus,  quorum  collatio  ad  eos  pertineat  ,  etiam 
non  expcftato  tcmpote  a  facriscanonibuspr^fi- 
nito,  quam  citiffime  poflint ,  de  idoneis  reflori* 
bus,  &  paftoribus  provideant .  Purapte  vero  ea- 
rum  vacatione,  procurent,  ut  ita  gubernentur  , 
ne  quid  detrimenti  ipfae ,  &  plebes ,  fi  quas  habent 
fibi  commiffas,  patiantur, 
E  Quas  vero  de  epifcopis  fupradiximus,  eadem 
ad  alios  omnes,  quicumqu$non  folumconferen* 
diliberc,  fedeligendi*  inftituendi,  feu  quomo* 
dolibet  de  bcneficiis  ecclefiafticis  difponendi  fa^ 
cultatem  habent ,  dicendaeruat»  pceniscanonicis 
contra  eos,  qui  indignos  ad  bencficia  pxomoveir 
dnt|  innovati$* 


DECJ{Ei 


!0*7  llfiGINALDT  PoU   I>E   ftEFORMATlONE  AnGUJE. 

A 
D  M  C  S{£T  V  M    Vllh 


ioa8 


%te  conceffiones  /«*«*  prtfcntdndi  ,  feu  adwoedthnum 
fidnt  ,  neve  in  quemfidm  facultdtes  difponendi  de 
bentficiis  *vdtdturis  contra  f&ttornmtanomm  diffo- 
fithncm  tramferantut* 

Cu  m  in  fraudem  ftatuti  Lateranenfis  concilii 
de  bencficiorum  aon  vacantium  difpofitio- 
nibus,  feupromiffionibusnemini  faciendis*  mul- 
tiinaIiosjuspr»fentandi,  feu  de  hujufmodi  be~ 
aieficiisdifponendtpoteftatcfm  transferant,  ut  hic 
abufus,  qui  hic  frequens  eft  ,  &  ex  quo  mnlta 
«nala  oriri  comperimus,  tollatur,  curn  praefentis 
fynodi  approbatione  ornne*  juris  prefentandi  ,  b 
feu  cligendi  donationes,  feuadvocationum  con- 
ccffiones  ad  beneficia  vacatura,  vel  ea  conferen- 
di»  feu  quomodolibet  de  iliis  difponendi  facul- 
tatesper  quofcumque  quavis  ^;t<ftoritate  vel  di~ 
goitate  fungentes*  in  pofterum  contra  facrorum 
canonum  inftkuta  fieri  prohibcmus  :  &  fi,  quae 
fient,  easirritas,  &inanes  efle  decemimus.  fit, 
£t  quis  ecclefiaftiei  ordinis  juta&facukatesejuf- 
modi,  utpraefertur,  in  alium  traaftuierit,  tutn 
jure  de  ejufmodi  bencficiis  di-fponendi  pro  ca  & 
alteraviceliteoipfo  privatus,  eorumcjuedifpofi- 
tio  &  ordinatio  ad  iuperiorem»  qui  in  hocnon 
deliquerit,  devolvatur.  Quicumque  veroadali- 
quod  bencficium  vigore  praeditftarum  conceffionum, 
(eu  facultatum  fe  per  quemcumque  prasfentari  *  q 
vet  alio  modp  fibi  provideripermifem,  feucon- 
fenferit  %  vel  quomodolibet  id  obtinuerit  ,  non 
folum  eo  fic  obtento  fit  ipfo  /ure  pdvatus  ,  fed 
fcdadomniabeneficia  eeclefiaftica  obtinenda  per 
quinquennium  inhabilis  fiat . 

Prseterea  ,  omnihus  locorum  ordinariis  inhi- 
bernus,  nc  quem  vigore  hujufmodi  conceffionum 
fibi  pnefentatum,  vel  eleftum,  in  diftis  bcnefi> 
dis  inftituant,  fcu  confirment  >  fed  eum  ,  tan- 
quam  ambitiofum  ,  &  faerarum  legum  contem- 
ptorem,  repellant:  volentes  omnino,  ut  praedi- 
&tim  Laterancnfis  eoncilii  ftatutum  abomnibus 
obfervetur,  neeei,  fubpcenis,  tam  quoad  a&us 
nullitatem*  quam  quoaa  perfonas  contra  id  de* 
linquentcsx  fuperiusannotatis,  dire&e  vel  indi-  D 
refte  ullo  modo  ^  vcl  praptextu  contra veniatur . 

D  E  C  ^  E  T  U  M    IX. 

De  JimonU* 

Cnu  detcftabile  fimoniacae  pravitatisfcelus^ 
quod  ex  avaritia ,  quae  cft  idolorum  fervnus^ 
&  omnium  malorum  radix*  orkur  9.  tam  divinae 
fcripturae  >  quam  facrorum  canonum  au&oritas 
^ehementer  cxecretur^  ac  damnet:  «t  peftiferum 
hoc  vitium,  quod  proximis  temporibus  maxime 
liic  vigutt  ♦  toIIatur>  praefenti  hoc  decreto  om- 
nem  pecuniae  dationem,  frufl:uum  etiam  minimae 
*partis  donationem,  pracdiorum  ad  firmamfeuaf-  £ 
fiftum  conceffionem  ,  omnem  denique  paftio- 
•nem,  promiffionem,  &  conventionem  ,  incujuf- 
jibct  beneficii  ecclcfiaftici  adeptione  ,  vel  circa 
eam  quovismodointerpofitam,  rejicimus,  atque 
damnamuss  cum  ecelefiaftica  beaeficia  gratis ,  ii- 
bcre,  &fineullaconditipnevcIfordedari,  &  re- 
cipi  debeant .  iPratfcntatibnes  vero ,  ele&iones ,  po- 
ftulationes»  inftitutiones ,  confirmationes,  colla- 
tiones,  &  cujuflibet  generis  beneficiorum  ecclc- 
fiafticorum  difpofitiones,  inquibusprxdifta,  vel 
tmumaliquodexpraBdidis  direde,  feu  indirc$e, 
non  folum  pct  to$ ,  ad  qnos  de  fpfis  bencficiis 


difponcre  pertincat ,  f?d  ctiam  pcr  eorum  fami- 
Jiarcs,  Sc  quofvii  alios  interccflores ,  &mediato- 
res  interpofita  fucrint ,  nullam  prorfus  vimhabc- 
re  deccrnimus,  ita  utnonmodoin  ejufmodi  adc« 
ptionibus  nullum  jas  quifquam  acquirat ,  verum  e* 
tiamfiquosindcfrufiusperceperit,  cosomnes  rc- 
ftituerctcneatur,  fitqueeofadto  ad  omnia  cccle* 
fiaftica  beneficia  in  perpetuum  inhabilis . 

Perfonae  autem  ecclefiafticae  ,  qua?  alio  modo 
tx  pracdidis  in  difponendo  de  bencficiis  ecdclia* 
fticis  deliqtterint,  quacumque  dignitate  fungan* 
tur,  fint  eo  ipfo  infamcs,  &  omni  jurifpatrona- 
tus,  fcuqualibetalia  de  beneficiishujufmodi  di- 
fponcndifacuhateprivati,  atque  h*c  ipfaimmc- 
diate  ad  fuperiorem,  qui  in  praudiftis  non  pecca- 
verit ,  libere  devolvantur  *  Laici  vero  patroni ,  qui 
proptcr  aliquod  eommodum  ,  feu  cmolumcntum 
e%  his  ,  quae  infrafcripta  )uramenti  forma  eKpri* 
muntur  »  qucmquam  praefentaverint  ,  in  fenten^ 
tiamexcommunicationis,  &inalias  ecclefiafticas 
poenas  incurrant  *  Qui  autem  in  his  qiiocumque 
modo  interccflbres ,  ieu  mediatores  fuerint  f  ii  fint 
eo  ipfoadomnesaftuscanonicosinhabiles?  &,  fi 
quid  acccperint,  ad  reftitutionem  efusalicuiloco 
pioapplicandiperfentcntiasecclcfiafticas,  &  alia 
jurisremedia  compellantur* 

Practeica  ,  omnibus  locorum  ordinariis  man-* 
damus,  ut  etiamjuxtaprovincialisconciliiftatu^ 
tum  ab  eo,  qui  praefentatus  fucrit,  juramentum 
fccundum  formam  infrafcriptamrccipiant*  Itcm«? 
quefe*re*PauIipap#  ILeonftitutionem,  ^uae  in« 
cipit:  Cum  deteftabilex  Sr  qnafcumcjue  alias  tam 
generales,  quam  hujus  regni  fpecialesecclefiafti* 
cas  leges  contra  iitnoniacos  ,  non  folurn  quoad 
beneficiorum  provifiones  ,  ut  praefertur  %  fed 
etiam,  quoad  ordinum,  &  aliorumfacramcnto-» 
rum  adminiftrauonem  pure&  fine  aliqua  iabe  fa- 
eiendam  Jatas,  innovamus,  atque,  uthac  invio^ 
labiliterobferventur,  prsecipimus*  Juramentiau- 
tem  per  praefentatum  praeftandi  forma  talis  eft: 
$1*  *K*  frtfentdtus  <td  beneficinm  de  *t{.  /»rft  *d. 
hac  facrof<tn&A  Dei  cvAngeti*  ,  fer  me  cwforaliter 
uBa  ,  qnod  proptcr  pradiclum  fanefitmm  obtinendum^ 
aut frtferwathnem  ad idem  htbendum ,  mt  Mquiren~ 
dnm>  neque  ego9  neque  dU  perfona  wic*  &"mmim 
me0 ,  nec  de  confenfuy  dut  fcientU  mea  ,  f&tvont* 
feu  dtii  cukumque  dlttjnid  frdmiffornm  nomine%  mt 
intuitu  fromifimnSy  aut  dedimus  me  qnidfuamejus 
rei  gratia  fermut&mmm ,  compenfavimHs9  dutprius 
datum  confirmammm  ,  dfudwe  fttemqudm  defofui* 
mus ,  feu  qnidqudm  mutmmimus  %  feu  ehtdvimus , 
friufivc  mutudtum^  eommoddtum  ,  depofimm  ,  dut 
ekcdtum%  dutqmcumque  modo  debitum  remifimus» 
feu  reUxavimusy  nec  de fm&ndrio ,  giebd,  demibus* 
tcrrhy  fr*dih>  tenimentis»  rcditibns  frtdiil*  ecdc°» 
fis ,  fru£iibus  *vd  decimis  ,  aut  ebldtionibus  ejufdem 
frdteritiS)  frtfentibns,  autfuturis%  donathnem%re^ 
miffhnem  ,  hcathncmve  fromifimm  ,  fecimus  ,  dut 
inivimus ,  feu  aliquis  noftrum  de  mandato  9fcientid  aut 
confenfu  meo  fromifit ,  fecit ,  autinMt*  JtdmeDcM 
ddjwvet  %  tFhtcfdnha  Dci  ewangclid « 


D  E  G  ^ET  U  M    X. 


De  rtbns  tcclefi*  mon  alknandis,  @*  bonomm  inwn* 

tarh  confichndo  ,   0*  officiis   ecclcfiafiicis 

non  hcdndis* 


E 


GCiKsiARtjM  indcmnitatibus  in  poftcrutn 
omnino  profpiccre  cupientes^  haceademf^r 

nodo 


tO%9  RieiNAtDl    Potl   &E  MFOftMATlONE  AnOU«.  IOJO 

A  rum  faltem  ia  eathedraltbus  ecclefiismftituatur, 


podo  ap ptobaate  ftatuimus ,  confirmationem  fe« 
re«Pauli  pap«  ILde  rebus  ccclefi*  non  alienan- 
dis,  quaeinctpit;  jimWtthft^  fub  pctnis  in  ea  con- 
tcntis  obfervari  dcbcrc»  quibufcumquc  aliis  tatn 
gcneraiibus*  quamhujusrcgni  particularibus  ec- 
clefiafticis  provifionibusfupereadcmrein  fuo  nu 
htiominus  roborepermanfuris, 

Itemquc  archiepifcopis,  epifcopis»  &omnihus 
piorum  locorum  gubematoribus,  feu  adminiftra* 
toribus,  &aliis  quibufcumqoc  pctfonis  ccclefla* 
fticis»  ecclefiaftic&beneficia»  quocumquenominc 
nuncupcntur,  obtincntibus,  mandamus»  uttnfra 
fex  menfium  fpatium»  apracfentium  publicationc 
computan&orum  inventarium  omnium  bonorum 
mobilium  |&  immobilium»  jurium,  a&ionom, 
ac  nominum  *  fcu  dcbitorum  ad  ecclefias*  vei 
pia  loca  »  quae  obtinent »  aut  rcgunt  ,  quovis 
modo  pcrtincntium  »  cum  eorum  qualitatibus 
&  confinibus  coram  pluribos  honeftis  &  fide  di~ 
gnis  teftibus  in  forma  probante  conficiant :  quod 
quidcm  invcntariumtcrtioquoqucanno,  &quo- 
tieimeadem  ccclefia»  feu  piolocoaliusquisfuc- 
cedit,  renovetur. 

Hujus  autem  inventarii  duo  fiant  publicain- 
ftrumenta :  quorum  unum  ia  propria  ecclefia »  fcu 
pio  loco,  alterum»  fi  fit  ecclefiamctrbpolitana» 
apud  capkulum»  ficathcdralis»  apudmetropoli- 
tanum»  fi  vero  aliarum  infcriorum  ecclefiarum  » 
vclbeneficiorum»  velpiorum  locorum»  apudepi- 
fcopum  perpctuoeuftodiatur*  Metropolitani  vero, 
aliivc  locorum  ordinaru in  provinciarum ,  &  dice- 
cefium  fuarum  vifitationibus»  fivequiaiiieorum 
vtce  vifitabunt ,  di&a  invcataria  apud  fe  habeant » 
&diligcntcr  inquirant»  aneorum»  quaeiuinven- 
tario  defcripta  fint,  aliquiddefit:  quod  fi  qutd 
deeffe  compcrerint»  idrecuperare»  feuadjuspri» 
ftinum  ccclefiarum  rcvocare   conftituant  »  cui~ 
pam»  fcu  negligentiam  cujuflibct  hacinrejaxta 
canonicas  fan&iones  fcvere  punicndo  :   esceptis 
tamen  fempetiisquaecircabona  ecclefiaftica,  an* 
te  ab  eccieltisabfata,  jam  au&otitateapoftoltea 
ftatuta  funt»  quibus  per  hoc  nullo  modo  dero- 
gari  volumus, 

Praeterea»  conftitutionesbonsememorix  Otho* 
&  Othoboni  in  hoc  rcgno  fedis  apoftolicae 


&  confcrvetur  :  hac  cadem  fynodo  approbante 
ftatuimus,  &  decernimus »  ot  fingulae  metropo- 
Iitan» »  &  cathcdralcs  hujus  regni  ecclefiae  »  pro 
cujufque  cenfu ,  &  facuhatibus ,  proquc  diceccfis 
amplitudine  ccrtum  nnmerum  pueroruu*  alerc 
tcncantur» 

In  hunc  vero  qui  cooptandi  erunt»  aanos  fint 
tninimumundecim,  velduodecimnati»  qui&le- 
gere  fciant,  &  fcribere,  &  quorum  indoles,  ac 
voluntas  ccrtiorem  fpem  affcrat  ,  cos  iaccrdotes 
ftuuros^  &  ccclcfiafticis  muneribus  perpetuo  in- 
icrvituros. 

Pauperum  autcm   filios  praecipue  eligi  volu- 
mus,  neque  tamen  ditiorum  excludimus,  modo 
B  ftudium  pracfefcrant  Deo  &ecdefiae  infcrviendi. 
Hi  primum  grammattcam  difcant :  poft »  in  ipfam 
mctropolitanam »  feu  cathcdralemccclciiam  adfci- 
ti,  fub  cancellario  ecclefia?  »  aut  alio  dofto  »  & 
graviviro,  qui  adhocmunusdeledus  fit»  in  ec* 
clefiaftica  doftrina ,  &  difcipHna  erudiantur .  Ho- 
rumclaffes  inftituenturduas,  altera  proveftiorum 
artate ,  &  literis ,  quos  acolytos cffc  volumus ,  qui- 
busi  prstter  vtftum,  &  togam,  quam  libcralem 
vocant»  merccdisetiamaliquidin  fingulos  annos 
attribuetur  :  altcra  juniorum  ,  quibus  togr »  & 
menfa  tantumdabitar .  Univcrfi  autcm  urn  prioris 
claffis»  qitampofteriqris,  tonfura»  fthabituclc- 
ricali»  eademcjucvivendiratione  utentur,  &  dt- 
vinis  inecclefia  officiis  opportuneinfervicnt.Porro 
C  exacolytorumclaflequicumcjucad  aetatem  legitU 
mam  pcrvenerint,  &  inmoribus,  atqueinlitcris 
profccerint»  facrisordinibusinitiabuntur,  &  ipfi 
cathedrali,  feu  mctropolitante  ecclciix»  in  quo- 
cumque  minifterio  epifcopo  »  &  capitulo  com- 
modtimvidcbitur,  operam  fuamnavabnnt:  atque 
in  his  ut  pro  cujufque  meritobeneficiurrtaliqutfd 
ecclefiafticum  deferatur,  ipfe  epifcopus,  &capi~ 
tulum  curabit*  In  corum  autem  locum,  qui  ex 
acoiytorum  dafle  ad  jordines  facros  *  fir  majora 
ecdefise  munera  adfcifcerttur,  fubftituendicrunt» 
qui  ex  clafle  infcriori  moribus,  attatc»  aclitcris 
pro^iimc  accedant . 

Ad  fcholam  grammaticae  »&  alia  Commoda »  di- 
fcendi  caufa,  admittantur  alii  etiam  civitatts  & 


legatorumeditas»  utdigahates,  vcl  ofl&cia,  de-  D  dicecefis  pueri:  qui  tamen  fint  honcfte  educati  , 
canatus»  archidiaconatus»fiveproventusex  jurif-        bonismoribuspraediti:quibuseodcmvcftitu,  quo 


diftionis  fpiritualis  exercitio  provenientes ,  nullo 
modo  Ioccntur»  ieu  dentur  ad  firmam,  innova- 
mu$)  utque  ab  omnibus  Cub  poenisincisconten* 
ti$obferventur»  praccipimus.  Addimusetiam»  ut 
reliqua  bencficia  uhra  anni  fpatium  finc  ullain* 
novarionis  ipe  ad  locationcm,  feufirmamconce- 
dere  nemini  liceat,  pra^ter  ordinarii  confenfum: 
quem  is  non  ante  pracftabit »  quam»  quibus  pcrfo- 
nis,  &  ob  quam  caufam  hujufmodi  conceffiones 
iiaat»  diligenter  cognoverit. 


JD  E  C  Jt  £  T  U  M    KU 

Bt  in  eAthcdral&HX  certtts  httUtortm  numerHs  ed*~ 

ecfHr,  $x  fU0$  tenqntm  *x  fimtmdth  *tigi(*f~ 

finr  »  fui  iignt  mtejiis  fraficUntur. 


Cu  m  magna  fit  hoc  tempore  ecclefiafticarum 
pcrfonarumpenuria»  prarfertim  idonearum , 
quas  ecclefiis »  feu  ecclefiafticis  muncribus  vel  jrae* 
ficiantur»  velinferviant:  atque  huic  incommodo 
nulla  raticpemagisoccurripoffit»  guam  fi  fobo- 
lcs  quaedam»  &  tanquam  feminarium  miniftro-* 


cetcris ,  utcndum  crit ,  atque  codem  modo  vtvcn- 
dum*  Ex  his  autern  ,  qui  maxime  idoneus  erit» 
&ecclefiae  inferviendi  voluntatem  prasfcfcret,  in 
ejus  locum  fafficietur,  qui  ex  clcricortim  numero 
ddiderabitur  .  Et  quta  ,  ad  hanc  puerorum  fo- 
bolcmalendam,  necclTecft»  ut,  qtm^dccrta  dos 
ex  redittbus  beneficiorum  ,  quae  deinceps  vaca- 
vcrint  ,  huic  tam  pio  operi  in  perpctuum  afli- 
gnandorum,  feu  quo  alio  modoerit  conftituta, 
quod  brcvi  fa&um  iri  fpcramus  ,  cenfus  aliquis 
annuus  ad  tempus  provtdeatur  ,  qui  tam  puero* 
rum  viftui  »  quam  prscceptorum  ftifjendiis  fuflfi- 
ccrcpoffit,  ftatuimusut  archiepifcopi ,  &epifcopi 
omnesfruftuum  annuorum,  quos  ex  proventibus 
epifcopatuum  fuorum  percipiunt  ,  dednclis  deci- 
mis»  fubfidiis,  &feudis,-  quadragefimam  partem 
cam  ad  ipfos  pueros  alendos ,  tum  etiam  ad  merce* 
dem  folvendam  magiftris,  qui  cos  in  grammaticaf 
&ccdefiafticadodrina  &  difciplinaerudient»  in 
fingulos  annos  pendant . 

Quod  item  abomnibus  pracbendas,  velbenefi^ 
cia  qusecumque  ecclefiaftica  aut  jam  obtinent  . 
aut  pofthac  obtinebunt,  fiert  volumus,  ac  jube-* 
mus »  ut  fcilicet  cx  fruftibus  beneficiorum  fuorum  » 
quae  vel  fingula,  vel  plura  fimul,  decimis,  fubfidiis^ 
(fefeudis,  utprajfcrtur»  dedu^is^adannuumcen* 

fum 


Reginalbi  Poli  de  reforma r i one  Angli^. 


lOJt 

$um  viginti  librarum  afceadanfc,  partemquadra- 

fefimam  ad  hos  ipfosufusin  ea  dicecefi,  ia  qua 
eneficia  obtinent  ,  quatannis  perfolvant  *  Id  qubd 
«os^  iicet  afiis  multisoncribusgiavatos,  pro  fua 
tamen  erga  Deurn  pietate,  &  in  ejus  ecclefiam, 
quae  nunc  miniftrorum  idoneorum  penuria  nu- 
gnoperedcformatur,  officio,  &ftudio  haud  gra* 
vatim  fafturoseifcconfidimus. 

Prasterea  ftatuimus,  utepifcopusfimulcumde- 
eano,  &  capitulo  cathedralisecciefiae  hujus  pue-* 
rorum  feholaecuramgcrant,  certifque  hominibus, 
negotium  dent  ,  ut  hunc  cenfum  abomnibusiis, 
qui  folvere  tenehuutiir,  intermints,  &Iocis,  ae 
fubeenfuris,  &pceni$eorumdemepifcopia  &  ca- 
pituli  arbitrio  ftatuendis ,  exigant *  Reliqua  vero, 
quae  ad  hanc  fchoiam  bene  ac  feliciter  admi- 
niftrandam,  tuendamqtie  erunt  ftatuenda  >  quae 
sniilea-  adhuc  reftant r  in  proximaconvocatione, 
Peo  favente,  providebuntur . 

Cttmautemadfanamdo£h'inam,  &bonos  mo^ 
fes  eonfervandos  maxime  conducat  ,  ut  erudien- 
dsejuventuti  magiftri  rectitudine  fidei ,  honeftate 
vitse ,  &  eruditione  cornmeadabiie&prspficiantiu ; 
idcirco  ftatuimus,  utnequisulii  fchoiae  in  quo.-* 
cumque  lacomagifter  praeficiatur,  aut  quomoda 
libet  munus  docendi  fufcipiat ,  nifi  prius  a  loci  or- 
dinaria  diligenter  examinatus  >  ac  probatus  fuerifc,, 
deque  iis  libris  adnionhus,  qui  infcholi&tamad 
emditionem  ,  cjuam  ad  excoiendos  juventutis 
xnores  iegendi  fu-ot .  Qui  vcro  huic  decreto  non 
paruerit  ,  fcntentiam  excommunieationis  incur- 
t at ,  &  munere  doeendi  ad  trienniam  prohibeatur . 
Eorum  autem ,  q  ui  jam  fchoiis  prarfe&i  funt ,  fides, 
xnores,  &doftrina  feduloexaminemut :  &^fita- 
Jes  reperti  fuerint ,  quales  in  praefenti  conftitutione 
;requirimu$,  eonfirmentur,  &de  omnibus  iupra- 
di&isadmoneantur:  finaliter,  eosamoveri,&in 
eormn  locum  alios  idoneos  fuffici  mandamus  * 


&  £  €  J{  E  T  U  M    XI& 


Be  tfifitMtone  ccclefi&rum* 


A 


£ 


C 


D 


Cv  M  ecclefiaram  vifitatio  ad  vitia ,  &  abu- 
fus  tollendos*  ac  rurfusad  bonosmoresin- 
ducendos»  aciegumecclefiafticarum  vim  &  ufum 
retincndum  rion  foium  utilis,  verum  ctiam  ne* 
ceffaria  ftt»  cum  praefentis  fynodi  approbatione 
ftatnimus,  ut  epifcopi,  &  aliilocorumordinarii 
dicecefesj  &  loca  fibi  commiffa ,  juxca  antiquam 
hujus  rcgni  confuetndhiem  ,  iingulis  trienniis 
per  feipios,  fi  legitime  impeditinonfttcrint,  fin 
minus,  peridoncos  fubftituto&cnmomni  pietatis., 
&  caritatis  zeio  vifitare  non  omittant  • 

In  primis  autem  monemus  omnes  vifitatores  , 
ut  in  vifitationibus  ipfi.s  fecum  eos  tantum  du- 
cant,  quorum  operaneccilarioindigeant  ,&  iilos 
quidcm  tales,  qui  ceterxs  honeftatis  &probitatis  g 
exemplo  effe  poffint*  utcjue  ad  viftummediocri 
fumptu  lint  contenti,  atque  vifitationcm,  quam 
celerrime  fieripoflit,  cxpediant*  necfruftraalie- 
Bis  expenfis  tempus  conterant  * 

Hoc  autem  ordine  vifitatio  inftituenda  erit ,  ut 
primiim  civitas,  deinde  dioecefis,  nififortealiter 
.aliquaexigatueceiEtas»  vifitetur.  In  civitateve- 
xo  a  cathedrali  ecclefia  inchoandum:  deindead 
fmgulas  coilcgiatas  ,  poftremo  ad  parocluaies 
tranfeundum  eft:  ubinon  foiumparochi ,  fedce- 
teri  etiam  ,  fi  q.ui  in  parochiis  commorantur  *, 
facerdotes  &  clerxci  evocentur  .  Vifitandae  etiaoi 


IO32 

funt  fcholat ,  &  bibliotheca; ,  ac  demum  hofpitalia 
diligenter  perkiftranda* 

Jn  vifitationeepifcopivcrbum  Dci  proponent: 
facramentum  chrifmatis ,  feu  confirmationem  con- 
ferent.  Item,  veiipfiperfe,  vel  alios ,  pcreosad 
eam  rem  deiedos ,  m  cafibus  fibi  refervatis ,  poeni- 
tentiafalutari  impofita,,.  beneficium  abfolutionis 
iis,  qui  eo  indiguerint,  &  illud  humiliterpetie- 
rint,  impendent,  adidqueomncspaterno  carita*- 
tis  affe6i:uinvitabunt,  atque  hortabuntur . 

In  Iocis  vifitandis  deligantur  in  primis  viri  pro-.- 
bi,  bonse  exiftimationis,  &  gravesquatuor,  aut 
quinque,  plurefve  pro  cleri,  &plebismuititu4i- 
ne,  quivitam,  acmorestamIaicorum,quamcle* 
ricornm  probe  noverint:  iifque  etiam  jurejuran-» 
do  aftringantur,  ut  libere,  omniquehumanoaf- 
fe€tu remoto, ea indicent , & nifi probent  ea,  quae 
referant,  rejiciantur.  Infingularum  autein  pairo- 
chialium  ecclefiarum  vifitatione  infrafcripta  om* 
nia  fedulo  inveftigandafunt,  atqueinfpicienda  s 
ari  facramentamunde,  actutocuftodiantur,  fiio- 
que  tempore  renoventur  :  an  rite  ,  rcdeque  ad- 
miniftrentur:  an  fandiffimum  Chrifti  eorpus  ad 
«grotos  honorifice  ,  &  devote  cum  Iqminibus  > 
tintinnabulo,  &  ceteris,  qua:  mos  eft  adhiberi, 
deferatur:  an  matrimonia  licitc  ,  &  in  ecciefiat 
reverenter  ,  proclamationibus  prascedentibus  ,  & 
tempore  non  interdi&o  contrahantur:  aniphpa- 
iochi  habeant  libros,  in  quibtis  nomina  eorum 
qui  baptiaantur,  cum  compatribus,  itemquede- 
funftornm>  &matrimonia  contrahentium  defcri- 
bantur  *  Eecleitae  autem  ,  &  aharia , fi  non  finc  con- 
fecrata ,  confecrentur ,  :fi  polluta ,  reconcilientur: 
omnia  in  ecclefia  munda  ,  ac  decentia ,  &  tuta  fint « 
Ceemeterium  claudatur  ,  ne  beftise  ingredi  pof- 
fint:  neve  quo  alio  mqdo  fixdetur  .  Si  ccclefia  % 
chorus,  campanile,  facriftia,  vel  domusrepara- 
tione  indigeat,  iismandetur,  ad  quos  ea  res  per- 
tinet ,  ut ,  quae  reparanda  fint ,  pro  facultatibus  ec- 
clefise,  feu  parochiae  reparent,  atque  refarciant^ 
Praeterea,  infpiciendumeft,  anqmnia  fuppetant,, 
quae  ad  altaris  minifterium,  &  ad  officiadivina 
funtneceflaria,  calices,  patinse,  corporalia,  ve- 
ftes,  Hbri,  &reli<jua:  an  mi&,  &  aiia  divina 
officianonfolumrite,  &refte,  fedetiam  pie,  ac 
devote  celebrenturr  an  fit  unus  faltem  clericus,, 
quimiffsecummundo  ac  decenti  fuperpeiliceo  in- 
ferviat:  an  libri ,  &  fcripturae  antiquse,  aliaquc 
inftrumenta,  &  privilegia  ecciefiaer  diligenter  af- 
ferventur* 

His  omnibus  accurate  infpedis,  quse  adeccle- 
fiam  pertinent:  proxitnum  erit^  ut  de  miniftris 
ecclefi*  ,  &  aliorum  clericorum  quarratur  t  Ac 
primum,  an  rite,  &  redlefintbrdmati:  aninor- 
dinibus  muneri  fuo  eonvenieritrbus  conftituti  » 
Tum  de  eccle:8arum* ,  feu  beneficiorum  titulis 
eognofcendum:  an  aHqui  fe  intruferint  :  an  in- 
compatibilia  fine  fufficienti  dtfpenfatioue  te- 
neant:  anrcfideant,  &officiofibicommiffo>  tam 
quoad  facramenta  adminiftranda  ,  quam  quo- 
ad  mifias  ,  &  alia  divina  officia  celebranda  , 
8c  anniverfariis  perfoivendis  ,  aliifque  oneribus 
fibi  impofitls  fattsfaciant:  an  ecclefias  proprias, 
ut  alienis  inferviant,  maxime  feftis  diebus  dcre- 
linquant:  an  populum  falutari  divini  verbicibo 
diligenter  pafcant ,  &  puerosprima  fidei  rudimen- 
fcadoceant:  an  librosadhaec  ,&a!ia,  quseadoffi- 
cium  curati  fpeftant$iieceffarios  habeant.Deeornm 
vita  ,  moribus ,  habitu ,  converfatione ,  famiiia  in- 
quirendum.:  anppera  vilia,  &ipfis  non  permifla 
^exerceant:  anin  tabernis,  aliifvc  locis  non  con- 
vcnientibus  verfentur:  an  bona  ccciefiae  ,  &  ju- 
ra  tueantur:  anegentibiisfubvcniant:  anfint  pa*; 

cifict, 


103  5      Rbginalui     Poli    d  e    concilio.       1034 

cifici,  &  ad  toHcndas  inimicitiasatque  odia  di-  A  fiat*  pcrficiantur:  acdei2s.>qu£perfe&afucrint, 

.  aut  non  pcrfe&a,  fimulque  de  caufis  ,.  quae  eo- 
rum  estecutionem  impediaat  ,  epifcopum  ftatim 
admoaebunt.  Atquc,  utiidemarchidiaconi,  qui 
epifcoporum  ocuii  appellantur,  quodofficii  fui , 
&  muneris  eft,  tam  in  viiitationibus,  quam  ce* 
teris  in  rebus  diligenter  prseftent,  conftitutiones 
provincialcs  ,  ac  bonae  memoviae  Othonis  ,  & 
Othoboni,  fedis  apoftolicae  in  hoc  regno  legato- 
rum,  hac  de  repie,  acprovideeditas,  cumprse- 
fentis  fynodi  approbationc  innovamus  ,  eafquc 
omnino  obfervari  praecipimus, 

Pneterea  conftitutioni  pnefatr  Othoboni,  qua 
prsetcr  cetera  cavetur,  nc  archidiaconiobcrioien 
manifeftumafubditis  pccunias  accipiant,  fed  il- 
B  lud  digna  animadverfionc  puniant:  hoc  amplius 
addimus  ,  atque  ftatuimus,  ut  il  quis  ^contra  id 
facere  audeat  ,  pcena  dupli  ejus  ,  quod  accepe- 
rit  ,  per  dicecefanum  epifcopum  multetur,  ea- 
qtie  pecunia  in  utilitatem  meafae  fcholariom  >.  in 
cccleiia  cathedrali  ereftae ,  vel  crigendae  conver- 
tatur» 

Ut  autem  ecclefiarum  praelati  ofticium  cqrre&io» 
nis,  &reformationiseorum,  qui  fuas  jurifdi&io- 
ni  fubfunt  ,  Iibere  exercere  poffint  ,  conftitutio- 
nem  felicis  recordationis  Innoccutii  III.  in  conct-! 
liogeneraiieditam,  qua  ftatuit,  ut  iidem  praela- 
ti  fuar  jurifdiciioni  fubditorumcxccflus,  appclla- 
tione  remota  ,  vel  confuctudineaon  obftantc  ,cor- 
rigant,  &reforment,  innovamus,  &abomnibus 
C  hic  obfervari  praecipimus  .  Datum  Lambcthi  , 
prope  Londinum  Wintonienfis  diascefis ,  mdlvi. 
JV.  Idus  Fcbr. 


Itgcntes* 

K  Poftremo  ad  difciplinam  populi  erit  venien» 
dtun  ,  advertcndumquc  an  in  populo  hatretici 
fuit,  an  inconfeffi  ,  ati  uiurarii  ,  an  concubina- 
rii ,  aiiive,  cjui  in  peccatis  vivant ,  &  infordefcant : 
an  inter  aliquos  odia ,  &inimicitiaeintcrcedant: 
an  fint,  qui  quadragefimara,  aliavejejunia,  fe- 
fta,  &  reliquos  laudabiies  ecclcfia;  ritus  nonob- 
fervent.  Atque  iti  licentiis  apoftoiica,  aliavelc- 
gitima  auftoritate  conceffis  comedendi  carnes  , 
ova,  &  Jftdicinia  tempore  prohibito  ,  fivc  quid 
aliquil  a^endi  pratcr  conftitutiones  &  motem 
eccleiiae  ,  ivjfpiciendura  crit,  an  caufae  expreffae* 
&  alia  tiarrata  fintvera,  &anipfiusconeeflionis 
forraafervata*  Praetcrea,  quaerendum,  anpiale- 
gatafint,  quaeexecutioninonmandentur:  anpo- 
pulus  devotc  in  ecclefia  verfetur ,  &  integram  mif- 
fatn  attcnte  reverenterque  audiat;  an  interdivi- 
na  officia  fiant  deambulationes :  an  patres  familias 
liberps,  &  domumhonefte,  &  pie inftituant ,  & 
guberncnt  ♦ 

Si  fint  hofpitalia^  quomodorcgantur;  anco* 
rum  bona  in  pauper&m  ufus  fideiiter  difpenfen- 
tur:  anfanore,  &rpieineis  vivatur. 

Si  fcholae ;  de  magiftris quserendum ,  quos  libros 
interpretentur,  an  refte  officio  fuo  fungantu-r  . 
Simulque  providendum  erit ,  ne  quis ,  ut  praefenti 
fynodo  conftitutum  eft,  ad  docendum  admitta- 
tur,  nifi  priusabcpifcopoprobatus  fuerit:  &,  II 
quisidoneusnonfit,  amoveatur  r. 

De  bibliothecis  inquirendum  ,  an  fint  ia  eis , 
veadanturve  libri  haeretici ,  autaliterdejurcpro* 
Hibiti . 

Si  ccclefiaehabeantcapitula,  feucollegia,  ani- 
tnadvertatur ,  an,  qui  digaitates,  &  praebendas 
in  eis  obtinent  ,  tam  divinis  hqris  debite  &  de-» 
vote  eelebrandis  »  quam  ceteris  in  rebus  ,  qUae 
ipfis  incumbunt  ,  prasftandis  ,  muneri  fatisfa^ 
ciant* 

His  itaperfpeftis,  &cognitis,  vifitator ,  qu» 
refte  fe  habebunt,  Iaudabit  ,  quae  fecus  ,  repre- 
hendet,  eaque  uti  corrigantur  ,  atque  emenden- 
tur,  percenfuras»  &alia  juris  remedia,  fi  opus 
fuerit ,  curabit:  monebit  autem  omnes ,  ut  officiurn 
fibi  cotnmiflum  diligcnter  exequantur . 

Metropolitani  in  fuarum  vifitationeprovincia- 
rum  ordinem  a  felicis  rccordationis  Innoccntio  pa- 
pa  IV.  ia  conftitutionc  ,  quae  incipit :  J^omand 
etclefia:  fervabunt,  &  inter  aliadchisdiligenter 
inquircnt  j  an  epifcopi  refideant  in  fuis  dicecefi- 
bus;  an  praedicent  ycrbum  Dei ;  anitavivaut,  ut 
eos  decet  ;  quemadmodum  fe  gerant  in  ordini- 
bus  &  beneficiis  conferendis  ,  depurandis  con- 
feflbribtts,  exceffibus  eorum,  qui  fu«  funtjurif- 
dictionis  ,  punieudis  ,  in  vifitatione  dioecefum  , 
ceterifque  ad  officium  cpifcopalc,  ac  jurifdidio- 
nem,  &  adminiftrationeminfpirituaIibus&  tem- 
poralibus  quomodolibet  fpcfiantibus,  denique  , 
an  generaies  canones,  &ecclcfiaftica  hujus  regni 


vetX-i  fot^tidqt^ii  dqctopxi$ 

rheohgi  pro  jacrv,  &*  <rcHwewcQtQncilioTride&ti~ 
»0  adverfus  Jotnnem  Fabricium  Montttnum  ,  ad 
Ccrmitnos  erttiQ.  " 


D 


J^efpondc  fiuita  juxu  flnltitiam  fnam ,  nefibiftficm 
effc  *videatur*  Prov.c.26. 

Etsi  ad  aflercndam  facrofan&i  concilii  Tri- 
dentini  audoritatem ,  ,&ad  infanam  Joannis 
Fabricii  Montani  maledicendi  Iibidinemcompri- 
mendam,  fruftra  fortafle  hica  nobis  Jabor  fufcc- 
pttts  eflevideatur,  cum&conciliiauftoritas  fum- 
ma  Spiritus  fandi  pra^fentia,  atquc  patrocinio  y 
contra  fceleratorum  hominum  audaciam  ,  tecta 
fatis  atque  munita  iit,  &  Fabriciiimprobiffima 
oratio  omhium  ilcbonorum  yirorum  judicio  opi- 
nioneque  damnata  ,  qtiam  nemo  eft  qui  legat  , 
qui  non  mirctur,  &  monftri  fimile  ducat ,  reper- 
tumftuffehomincra,qui  id  fueritaggreffus,  quod 
vei  daemonis  ipfius  fugiflct  &  retormidaflet  au- 
dacia :  fed  quoniam  ad  vos ,  o  viri  Germani ,  ad- 
inftitutaobiervdnt :  &,  fiquae  corrigenda  crunt,   E  monendos  oblata  h«c  occafio  aptiifima  vifa  eft, 


*'  Apolog!» 

dicitur  inc-; 

flttibne  An»j 

tuerpicnfi 

Plautinisna 

ani\iiS74. 

cum  qt(*  1*^>. 

Yanienfcra 

contulimuS' 

cmcniavi* 

snus  >  locur: 

plcuviiftus-; 


quse  corrigi  pollint ,  corrigcnt :  fin  minus ,  ad  ly- 
nodumprovincialemrcferent:  v^nm,  liquidhu- 
iufmodierit,  adquodcorigendum,  ac  reforman* 
dutn  majori  auftoritate  opuscffevidctur,  tumad 
fedem  apoftolicam  rccurrent . 

Archidiaconi  partem  dicecefis  ,  curse  ac  fidei 
fuse  creditam ,  in  iis,  quse  ad  eos  pcrtincnt ,  fecun- 
dum  praefcriptam  formam  vifitent:  graviora,  & 
quae  per  cos  emendari  non  poffint,  adepifcopos 
referant*  Operam  autem  dabunt,  ut  ca,  quacin 
yifitatione  pcr  cpifcopum  ftatuta  ac  mandata 
Condh  Gencral*  Tom.  XXXili, 


non  ta^m  quidemut  homiuifcclerato,  ftimprobo 
relpondeam  (  quem  omnes  csttremo  potius  fup- 
plicio,  quam  uila  refponfione  dignum  arbitran- 
tur )  quam  ut  illufttiffimo  ecclcfi*  principi  epifco- 
po  Salmantino,  quimihihanc  provinciam  impo- 
fuit,  &piis  etiam  aliis,  atque  dodiffimis  viris, 
quiidameimpenfeflagitarunt ,  fatisfaciam,  tum 
vero  ut  taatam  hujulce  rei  indignitatem  veftris 
oculis  objiciam  :  hunc  mihi  laborem  fufcipien- 
4um  putavit  Ut  fi  minus  maternis  ccclcfiacvoci- 
bus  quse  veftrae  potiffimum  falutis  ftudio,  hoc  tan- 

Xs  tum 


Pbtri     Fontidoniiorati 


fam  conciliam  cogendam  cpravit,  fi  miaus,  il*> 
\i$  laerymis,  quas  veftri  defidcrio  fundit  ,  eom- 
movcmini  ,  t*m  improbis  faltem ,  tam  aud^ci- 
bus»  tam  nefarxis,  &  fceleratis  miniftris,  tam* 
diu  vos  fervire  (  ut  par  cft  )  indigniffimum  ju- 
llicetis.  Quid  enim,  obfecrp  pcr  Deumimmor- 
tatem,  indignius  fingi,  au$  e^cogitari  potcft  , 
quam  fapientem,  gcnerofamque  Germaniarn  m$~ 
gna  c*  parte  fic  a  veteri  fua  gloria  degeneraf- 
fe,  i|t  fc  ab  iis  hominibus  miferc  captiyamdu- 
$i  patiatur?  Quid  turpius,  quam  ik  pajrereprae* 
ceptoribus  qui  dum  fc  veros  pvangelii  fe&atores 
profitcnttir,  fic  omnem  evangelicam  modcftiam 
ic^uerurit  *  Ut  ab  omqibus  evangelii  potius  ho- 
ftes?  quam  vprc  cultoresjudicentur,  Quidigoo*. 
miaioiius ,  qttam  iftoruni  hominum  caufa  ,  in 
cam  infamiae  notam  incurriltc  ,  ut  tiullus  fu, 
qui  non  eam  aut  tam  carcam ,  &  ftupidam  arbi~ 
tretur,  quae  i$  decipi  non  fcntiat,  aut  tam  ab- 
jeftam,  qu«  turpifltmum  ifttid  fervitutis  jugum 
&  fordidiflimis  hominihus  liberis  fuis  cervicibus 
Irnponi  patiatur?  Quod  fi  nulla  ha&enus  hujuf- 
modi  infamia  Iaboraifet»  eam  nunc  ilH  vel  ma* 
ximam  hac  unica  or^tione  Fabricius  iuuffiffct  ; 
quam  qui  iegunt,  cum  cogitarit  effe  inQcvm^ 
3iia  hominem,  quem  pleriquc  Germatu>rum(nfc~ 
que  eniui  omnes  iftorum  erroribus  acquiefcunt  ) 
tanqu^m  Chrifti  miniftrum  (  fi  diis  placet  )  fu<- 
fcipiant,  &  vcnerentur  ,  quern  virtutis  ducpm  , 
&tque  magiftruin  fequaptur  ,  qucm  vclut!  probj* 
patis  ,  rnanfuetudinis ,  bonitatis  ,  &  ejf^ngeljc^ 
jnodeftias  exernplum  fibi  imitaodum  propofue- 
rint,  Q»i  t^qaen  facrum  ,  &  oecumcnicum  con- 
ciliumi  maKima  tamenfrequentia,  communito» 
$iu$  orbis  confenfu,  fummis  &  ardentibus Chri- 
iliange  reipublicaeyotis,  fanandicccIcGaevuInera! 
inftaurand*  religionis,  &compoqendaepacis(l4- 
4io  cpadum  ,  quod  vel  an^li  ipfi  revcr^ntur  t 
ipfe  imprpbiflimis  contumehis,  ^  opprobr|is  fav 
ceffiverit»  Cum  cogitant  cfle  in  QcrmaAH  alir 
quam  rcmpublicam,  tam  barbaram,  tamfuae^^ 
gnitatis,  &  exiftimatianis  oblitam  ,  qu^  hujuf? 
jtiodi  qrationem  pra^Io  committi,  &in  publicut^ 
pr<5dire  patiatur:  nqn  illi  qqidem  indigaanturj! 
leddolcnt:  nonirafcuntur,  fcd  mif^ricordi^  ^om^ 
moventut ;  &  illa  juftifEma  indignatio  ,  quat*| 
vcl  a  manfuetiflimo  pedore  taqtf  fccleris  imma- 
fiitas  ejctorquere  pjotuiQet  ,  in  lacrymas  &  comr 
miferatiqnent  verfa  efficit,  ut  oncines  Jam  mifcram 
coaditionem  &  infeliciflijmam  Gcrmanorum  for» 
tem  Jamcntentur  •  Q_ui  abftr^fti  a  vi^  veritatis  A 
^incrroriimpraecipjriadcvoluti,  divina  clcm^ 
tia,  &  omni  coplefti  lumme  deftituti,  &iq  prp* 
fiindum  cascitatis  baratrum  lapfi  defperata  j'am 
prorfus  falutc  cffe  videantur. 

Itaque  prius  quam  objfe^is  ab  il!o  criminihus  * 
aat?  ut  vcrius  dicam ,  improbiflGimis  cpntutpeliis 
fcfpondeam ,  hujus  taati  fcel^ris  maguitudinem 
perpendamus  %  lit  quibus  hominibus  ferviatjt^ 
^um  ex  iftius  impudentia  deprehenderitis,  fi  ul- 
]a  fcintilla  antiquae  fidei  ,  &  rdigipnis  veftris 
ia  meritibus  rcfedit,  fi  ulius  vobis  vetcrisglori^ 
fenlus  remanfi^,  pcenitentia  du(5|i  &  pudore  alir 
quando  fuffufi  lugeatis  :  8c  qui  nullius  uaquam 
tyrannideto  perpeti  potuiftis  ,  jugum  iftud  acer- 
bidimum  ,  quoa  falfa  quadam  libcrtatis  fpecie 
Jiomines  novarutti  rerum  cupidi  vohis  impofue«? 
yunt,  cpricepta  aliquando  juftiflima  indignatio- 
{ie  repellatis» 

Illud  igitur  ia  primis^  ut  «id  te  veniam,  Fa« 
brici ,  &  primum  tuae  audacm ,  &  improbitatis  te^ 
ftirpoaium  producam  :  affinrj^re  tibi  ^ufim  ^  ne* 


io$6 


A  mincmettitifle,  quicumtuamlegeritorationem, 
non  exiftimaverit,  &  certocrediderit nuHumcira 
hominem  in  Germania,  qoiFabriciusMontaaus 
^ppellaretur,  fed  fub  hoc  falfo,  &  ementkono* 
mim  larvatum  aliquem  &  fcenicumfatanaemiai* 
ftrum  dclltefcere;  qui  ut  honori  fuo,  &  CJtifti* 
mationi  confulerct,  fuoetiamnominipepetcerit, 
quia  ncminem  tam  impudemem  reperiri  poflfe 
arbitrabatur  ,  qui  cjufmodi  orationi,  hoc  eft  , 
qui  tanto  fceleri  fui  nominis  titulumpraefig^ret» 
Sed  illud  abstequa&ro  principip,  cumh^cinfap* 
€tam  fynodum  fcribere,  aut  potiu$  evomerc  co- 
gitabas,  numquid  ex  It^lia,  Hifpania  palH^,  Hun» 
garia,  Anglia,Grsecia  ,DaIt)iatia  ,  Bocmia,  Po* 
loriia,  Hibernia,ipfaGcrmania,esf totodeniquie 

B  prbe  Chrifliauo  dodiffimos  ,  &  graviflimps  cgi* 
icopos,  alios  etiam  quamptnrimos  pmnium  Utc- 
rarum  genere  praeftantcs  ,  &  p?cel!entes  hooii* 
ne$,  florem»  inqupm,  rgjpubiicas  jChriftiauae  in 
hunc  Iocumepnfluxiffe,  fcieb^s,  an  npn?  Num- 
quid  EerdinandiC^fari^,  omniumrcgum,  prin* 
cipum  Chriftianorum  ,  &  rerumpublicarum  le- 
gatos  hic  adefleintelligebas,  m  non?  Jsfumquid 
eos  onm$s ,  noa  ?lio  nomine  coinvetjifle,  quam 
ut  e^lcfiae  faluti  cprifulercnt,  &r«enti  religioni 
Chriftianae  fubvenirent,  ignorabas,  an  non?  Si 
nop  intelligsbas,  curfqifti  tam  caecus,  &  teme* 
rarius,  ut  auorum  dignitater^  fummam  ,  &  ftu* 

C  dif  fandiflima  Ignorabas  ,  illortim  ppnatus  ,  & 
f^Qa  impudentifltmt  r^prehenderes  $  Si  intelli- 
gebas  ,  ncque  enim  cft  credibile,  ut  qui.dpi^m 
te  infcientcm  &  ignprantem  feciflc  fateari^  :  o 
fcelus  jneKpiabile  1  o  ina^ditam  improbitatem  ! 
Quae  tanta  infania,  quae  tanta  audacia  ,  atque 
dcmentia  tuum  iftum  feclcratum  ^nimurn  po- 
tuit  impejlere,  ut  vinolcntae  atque  furentis  ora- 
t|pnis  aculcos  in  $os  ^xereres ,  quosIitmiqaCbti* 
ftiianae  reipublicae  agqofcfbas?  qu^  tatjtamalcdU 
cendi  rabies  tuum  iftudfacril^gumpeftusjnvilfi^^ 
tit  in  totius  orbis  gentium  fanaiflimum,  fapieq^ 
tiflimumque  fpnatum  tatm  impudcnter  infulta^ 
res  ?  Numquid ,  Fahri^i ,  cpm  hac  c^co  furor^  m?- 
ditaberis,  ducenti  quinquaginta  ,  &  co  ampli^^ 

D  epifcopi,  &  alii  quamplurimido^iflimihomincs 
antetuos  ocuios  verfabantur,  quorum  fi  non  fa- 
pteatiam,  ^utStoritatem *  &C4Qosrevereri,tacita 
faltemdetua  fingulari  improbitate  judicia  refor- 
^nid^re,  &  perhorrefceredebuifles?  Quod  fi  h»c 
tibi  in  mentem  veriiebant ,  qua  fmnte  hasc  kvU 
Ibcre  aiifus  es?  Npn  vultu^  concidit  ?  Non  $ru~ 
buifti?  Nfihil  te  cpncilij  majeftas,  nihil  religio^ 
itihil  pudor,  nihii  tuumiftude^angelium/'  Nihil 
modeftiaChriftiana,  nihilChriftrwmpIum,  I^ 
gefque  moverunt?  Paulusappftoius  cumfuumil^ 
lud  os  fanQiflimumimprobilRmimagiftratus  juf«  <&&.  «> 
(u,  injuftiffime  verberari  vid^ret  ,  quod  pr|rfci- 
pem facerdotum ,  paulo  Iiherius,  dealbatum  pa^ 
rietem  appf Ilafff t ,  p<^r)itcntiadu^us,  hocfolum 

E  npmiqe  fe  dignum  v^nia  judicavit  ,  qupd  igno- 
rantia  Japfys  divina  praec^pta  violafle  vtdcretur; 
tu  non  fcefcratum  aliquem  magiftratum ,  fed  Chti- 
fti  fanaiftimos  miniftros ,  non  umm ,  aut  alt^rum 
princip^m  fac^rdotum  ,  fed  omnei  ferme  eccle- 
fiarum  omniumpaftprcsi  nullalaceffitusin|uria, 
f^d  omni  amaris,  &?  hcnevoJentia^  fignificatione 
provocatus,  f^eleratos,  improbps,  &impoftores 
lciens,  &  prudensappcllabis?  Sifervusdominum, 
fi  ^lius  p^rentetp  ,  fi  fubditus  magiftratum  vcl 
verbp  Ieviffimo  viplaverit  ,  illum  amnes  omni 
fupplicio  digniffimum  arbitrantur  :.ta  coetun; 
omnium*  quos  habetChriftianusorbis,  gravlffi* 
nium>  ti|  tpt  §*M$$*  totprincipcs&maglftratui 

impto- 


ion 


«eu  Apologia  pro  concilio "Tridbnti  no« 


1038 


irnprobiffimis  cooramcliis  ,   &   injuriis  impunc  A  confilio  hoc  facinus  fuerit  aggrcffus,  cxplicabo  * 


iacerabis? 

Multi  antiquis  temporibus  jam  inde  ab  ipfis 
cxordiis  ,  &  incunabuiis  nafcentis  rcligionis  , 
accrrimi  ecclefiae  hoftes  cxtitcrunt  ,  qui  miris 
illam  modis  ,  indigniflimifquc  vexanmt  ,  qui 
atrociffimas  excitarunt  tragcedias  ,  qui  malcdi- 
&is,  &  opprobriis  illius  filios  fuerint  infc&ati: 
fcd  nullus  unquam  rcpertus  eft  in  tantavetcrum 
fraercticorum  iylva  ,  tam  perfri&a  frontc  ,  tam 
cffrgnata  audacia  ,  qu*  concilia  contumeliis  Ia~ 
ceffiverit  ,  qui  in  illorum  factofan&am  au&ori* 
tatem  cditis  famofis  Iibellis  fucrit  debacchatus, 
Repete  vcteres  hiftorias  ,  evolve  antiqua  fcri- 
ptorum  r^onumenta  »  revoca  in  memoriam  A~ 
rios  ,  SabtUios ,  Maccdonios  ,  Neftorios  :  nnU 
lum  unquam  tanti  fceleris  veftigiura  ,  nullurn 
reperies  exemplum,  quod  fcqui,  autimitaripo*. 
tuiffes  .  Pugnabat  quondam  Arius  cum  Atha* 
nafio  ,  Valentinus  cum  Irenaeo  ,  cum  Origenc 
Celfus,  cum  Hicronymo  Jovinianus  ,  cum  Ba~ 
filiq  Eunomius  ,  cum  Aug,  Pclagius  :  ied  cum 
fynodis  ,  cum  conciliis  generalibus»  nullus  un- 
quam  pugnavit  haereticorum  tam  apcrtis  inju- 
xiis  t  tu  folus  inventus  es  ,  qui  quod  haereti- 
ci  ,  quod  latrones ,  quod  Tutcae  ,  quod  bar- 
bari  homincs  ,  'quod  ipfamet  improbitas  facc- 
re  erubuiflet  ,  facere  audcres  .  Quod  fi  aliqua 
fpc  hoc  tantum  facinus  cffcs  aggreflus ,  licet  ef- 
fcs,  ut  es,  improbiffimus ,  non  tamen  ita  per- 


Iltius  detegam  infidias,  ut  intclligatis  eum  hosi 
tam  aliquam  excufationem  quaefiffe  ,  quam  nuk 
Iatn  poterat  haberc  ,  quam  latibula  quaedam  in- 
veftigaffc,  quibus  &  fuum  fcclus  occuluret  ,  & 
veftris  oculis  in  tam  aperto  crimine  tenebras  & 
no&em  cffunderet. .  Nam^cum  Carolo  V.Caefari 
invi&iffimo  cffent  aliquando  polHciti  ,  fe  concU 
lio  adfuturos,  &  illius  decretis  obtemperaturos, 
non  modo  vocati  poftea  venirer£cufarunr,  fidcm 
fervarc  voluerunt,  fed  nefariisconfiiiis,  &armis 
illud  diflipareconatifunt,  nccumillorumerrprcs 
in  Iucem  prodiiflent,  cumfraudes,  quibusinfce- 
liciffimae  plebi  imposuerunt  ,  fuiflfcnt  dete&ae  » 
concilii  auftoritate,  decretifque  convidi  ,  digni 
B  fupplicio  judicarentur:  &  vos  cum  ab  illisdccc- 
ptosfuiffeintelligeretis,  ineos,  tanquaminpro- 
ditores  religionis ,  &  veftrae  falutis  hoftcs  ani~ 
madvertendum  efle  duceretis .  Nunc  vero  cum  tan- 
ta  pafrum  frecjuentia  ,  tanto*animorum  ardo- 
re  ,  tanto  ftudio  ,  &  tam  certa  fpe  concilian- 
dae  pacis  ,  concilium  coa&um  intueantur  ,  cum 
videant  fe  tam  apertis  indiciis  benevolentias 
fide  publica  data  a  fanda  fynodo  vocari  ,  ut 
laboranti  ccdefiae  Chrifti  communi  auxilio  ,  & 
opera  fubveniatur  :  veriti  jam ,  ne »  fi  toties  ad 
hanc  fan&am,  licct  illis  forraidabilem  arenam» 
provocati,  tam  celebris  concilii  juffacontempfe* 
rint,  &  hanctotics  oblatam  palaeftram  rccufavc- 
rint,  vobis  in  fufpicioncm  veniant,  ut  par  cft  , 


<litus,  &infanus  judicareris:  nuac  vero  qua  fpe  C  corruptas  a  fe ,  atquedcpravatjcreligionis,  vcriti, 

adduci  potuifti  ?   Nunquid   hac   via    tuam  de-        -- l----i-^ -—-•-- j;-:~     . f«  a~c^+~ 

ploratifumam  caufam  firmari  ,  &  ftabiliri  pofle 
yutabas  ?  Quam  fi  juftiffimam  haberes  ,  hoc 
fcelere  injuftiffimam  rcddidiffcs  ■•  Quo  more  ? 
Q110  exeraplo  ?  Quo  praetextu  ?  Quo  colo- 
re  ?  Nullo  plane  judicio  meo  ,  nifi  quod  ,  ut 
ego  arbitrio  ,  audacia  ,  fcelere,  furore,  &  ali» 
quo  infigni  facinore  ,  tanquam  incenfo  Dianae 
templo,  qui  alioqui  ignotus  ,  &  obfcurus  deli- 
tcfcebas,  celebris,  &  claruseffe  voluifti.  Quam- 
quam  illius  facinus  cum  tuo  fcelercnuliaexpar- 
te  conferri  poteft . 

Longo  intervallo  illius  improbitatem  fupe- 
xafti .  Ille  templum  magnificum ,  &  amptiffimum 
a  tota  Afia  conftruftum  ,  fed  tamen  falfse  ,  & 
ementitae  Dese  templum  incendit,  fedeonomine 
foelix  fuit,  quod  nefanda  daemoniorum  fimula- 
chra  eodem  limulinvolvitincendio:  tuvero  non 
Jigna,  aut  trabes,  non  muta  faxa,  atqueparie- 
tes  ,  fed  vivos  ecclefiae  lapides  ,  firmiffimas  co* 
lumnas  Chriftianae  religionis  ,  fanSiffimos,  in- 
quamj  paftores,  ipfa  Spiritus  fanfti  templa,  fa- 
crilcgae  cujufdam  orationis  facibus,  quantutn  in 
te  fuit  >  incendere  voluifti  *  O  mentem  facrile- 
gam,  quae  tantum  facinus  concipere :  digitosfce* 
leratos,  qui  haec  fcribere  potuiftis:  csecam  rem- 
publicam  ,  quae  ea  in  manus  hominum  venire 
ad  fuum  dedecus  fempiternum  paffa  eft  •  Nara 
fi  Nicander  Argivorum  rempublicam  male  mo 


nehocvelutiprrjudicio,  tanquam  caufae  deferto- 

res  damnati  videantur,  in  fummasanguftiascon* 

je&i,  confilii  jam,  atque  rationis  inopes,  caeco 

quodam,  &infanofurore  correpti,  in  cas,  mihi 

crcdite,  vocesproruperunt.  Quidagimus?  Nun- 

quid  tanti  concilii  tam  piam  &  falutarem  admo- 

nitionem  contemnemus  ?  (td  qua   ratione  effu- 

giemus  defperatae   vidoriae  fufpicionem    ?   nun- 

quid  obtemperabimus?  atqui  jara  ipfa  nobis  prae- 

fagit,  teftificaturquc  confcientia,  nos  fimulcum 

deplorata  caufa  fore  damnandos.  Quod  fievene- 

rit,  quid  agemns?  quid  capiemus  confilii  ?  quo 

nos  damnati  recipiemus  ?  nunquid  ad  adverfa- 

rios,  ut  jamdiudebitasillispcenasperfolvamus? 

D  nunquid  ad  noftros,  a  quibus  tanquam  ecclefiae 

proditores  repudiemur  f  Videte  per  Deum  im- 

mortalem,  viri  Germani,  quam  caeca  fitimpro- 

bitas:  nullaaliavia,  in  tanta  rerum  defperatione 

commodior  vifa  eft,  quam  fi  farfiiffimamfyno* 

dum  contumcliis  afficerent,  aufl:ontatemmaIedi« 

&i$  elevarent :  firmam  fatis  futuram  fuam  caufam  , 

ttftam  abunde  fuam  innocentiam  funt  arbitrati ,  ft 

praetcrita  flagitia  novonunc,  &  inaudito  impro-» 

bitatis  genere  cumularcnt . 

Quid  plura  ?  placet  haec  omnibus  fentcntia  , 
quaeritur  ad  hanc  rem  idoneus  minifter  ,  unus 
inter  omnes  repertus  eftFabricius,  cetcrisadfu- 
fcipiendam  hanc  impiam  caufam  faudacior  ,  ad 
agendum  impudentior,  qui  iis  effetmoribus,  & 


ratam  effe  cenfuit ,  quod  in  ea  Iiceret  improbis  E  ingenio  ,  ut  facile  fcelefto  facinori  fccleftiorem 
de  bonis  impunemaleioqui:  quiddeiliapraefcns 
fxculum,  &  pofteritas  judicabit ,  quae  huichomi- 
nijin  facrum  ,  oecumenicumque  [concilium  haec 
fcribcre,  &  praelo  mandare  pegtnifit? 

Sed  quoniamcgo,  viriGermani,  nonarbitror 
hunc  hominem  tam  effc  dementem  ,  tam  ftupi- 
dum^  tamnihilfcientem,  qui  tantumin  fe  fcelus 
admittere,  tantum  honori  fuo,  &exiftimationi, 
infamise  dedecus  inferre  decrcverit ,  nifi  aliqucm  ex 
hac  audacia  fruftum  percipere  cogitaffet  :  quid 
ille  mihi  fenfifle  ,  quid  fpeQ:affe  vidcatur  f  quo 
Cimcit*  GtntraL  Tom»  XXXIII. 


orationcm  adhiberet,  qui  omnes  in  hanc  unam 
rem  audacias  nervos  int^nderet  ,  qui  fe  elabo* 
rata  oratione  ,  ad  infringendam  ,  &  evcrten- 
dam  concilii  Tridentinl  auftoritatem  componc- 
ret,  qua  falva,  fe  falv^os  eflc  non  pofle  intelli- 
gebant . 

Rem  igitur  aggreditur  .  Argumeotum  ,  quod 
&  vobis  decipicndis  ,  &t  faluti  caufae  aptum 
fibi  vifum  eft  ,  declamatorio  more  tra£Undum 
fibi  proponit ,  in  quo  vircsingenii  &  cloquen* 
tiv,  aut  fingularis  potius  impudcntiae  ,  &  im- 

Xx    $  pro- 


iojp  Peui     Fo  kti 

probitatis  oftetuaret  ,  conciHnm  videlicet  Tri* 
dentinum  noa  poffe  a  ChrtftitnU  haminibus 
Wnunt  4ri  finc  fccjcrc  frequcatari  .  Colligu  deinde  argu* 
pmtntm,  mcau  C3?  ]Dc0  ,  e*  perfoais  ,  cx  fidc  publi- 
C^i  C*  evcntu;  q^iae  quia  pet*  fe  non  fatis  firi&a 
videbantur  ,  caotumelHs  »  injurtifque  miinU 
vit ,  Quae  dttm  often4a  qualia  fint  »  vqs  abfe~ 
cro  ,  viri  Germaai  *  diiigcntcr  anenditc  :  8? 
quas  Haftcrw  iis  Syrenum  cantibus  aurcs  e$- 
hibctb  9  t&nto  cum  difpeadio  faluti$  veftrsc  % 
cas  ntmc  mihi  veram  vqbis  Iibemtcm>  f^Iutcm 
&r  fa^Mchatem  ex  aqima  cupicmi  pracbeatis*  fu* 
rarurn  cquidem  fpcro,  qt  fi  mjnus  oratione  no- 
ftr$  pcrfuafi*  iftarum  faltcm  improbU  fa&is,  & 
vcrbU  offenfi  ,  vos  $  Chrifti  fuanffimo  jugo  ad 
iftorum  fuperbiffim^m  tyr^nnidem  abftra^os  , 
a  dulciffimfc  pace  *  atque  eoncotdia  ad  dilfi- 
dia  *  atque  contentioncs  ttaduftos.  iniquo  ani- 
mo  fer^tis  ^  8$  ts?4ia  tandem  hujus  tam  miie^ 
r#t  &  diutin»  fervitutU  ,  &  defiderio  verae  li^ 
bertatis  adduffci,  ad  ccclefiae  matrU  catiffimae  ft« 
ftum  redcatis  * 

Sed  iliud  |*m  abs  te quaero  >  Fahdci *  ut  ab  ipfa 
%u%  orationU  argumeato  exqrdiamur  >  cum  Con* 
ciliwm  Tridentinum  a  Chriftianis  hominibus  (U 
ne  fcelere  frequentari  non  pofie  affirmas »  quid 
nomine  Chriftiaoorum  ihtelligaa  t  nunquid  eo* 
falos.»  qui  funt  veftramm  parti^m,  auteosun* 
tum  >  qtti  fub  Chrifti  fen&iffima  vicaria  mili- 
tamus,  aut  utrofquc.  (  Quamquam  non  cgo  te 
ia  nos  tam  beae  animatum  effe  cxjftimo  %  <^ui  in. 
Chriftianoram  numero  ceafcaa  no$  clfe  collo^ 
candos.)(i  utrofque,  a  ftultitiam ,.  3c  improbita-i 
tcm  hominu  fingutarem  !  Tunc  clariffimum  im* 
peratorem  Fcrdinandum  ,  Hjfpanjx  »  GaIIiaet 
Huttgariacj  Lufitani»,  Poloniaequc  Reges;  tunc 
cctcms  orbis  Chriftianl  priacipcs  %  qui  hulc  fa^ 
cro  cmicilia  pcr  fuas  legatos  intcrfunt  %  im|>rohoa 
S:  fceMratos  appeMabis?  Necefle  eft  cnim  id-fa« 
tcaris,,  fi  concilium  hocaChriftianis  finc  fccler^ 
frequcatad  tion  poteiU  nift  tu  illos  folummoda 
Ccutcs  cffe  ChriftianGs,  qui  ah  ecclefia  catholi* 
«*  «jui  a  fummopoatificc,;  qui  dcniquc  ad  vos 
a-  Chrifto  dcfecerunt.  (^uod  fi  ficcft»,  qacmad^ 
modtrm  ia  cxtrema  orationis  parte  difcrtisverbisi 
CKpIicafti,;  noti  intelligebas  te  impcratotem,  re* 
ges*  &  ptiacipes  Chriftiaaosiahaercticorumau* 
mcros  rcliaquere  ? 

'Nifi  fortafle  Ieviorem  cife  contumeliam  |udi- 
cafti,  illos  haercticos  potius  ji  quam  fcelcratos  ap- 
peilare  *  Quae  ifth^c  eft  dementia  y  quse?  iofa- 
nia*  qui  mentts  ftupor  *  Fabrict  ?  Ncque  euim 
hic  jaai  improbitatem ,,  fed  fummam  ftultitiam 
rcprehendo  r  qui  ia  ipfo  Iimine  %  atque  vefti- 
bulo  orationis,  vcluti  cantherius  ia  porta  »  tam 
turpiter  impegeris  %  ut  cos  »  quibus  aftentari 
magnopcrc  cupicbas  ,  quas  tibt  reddcre  prapU 
tios,  quorum  gratiamiriire(utftatimoftendam) 
vchemeater  optabas:  iliorum  contra  teindigna- 
tionem,  iaaudito  coatumeliae  generc  provocave- 
ris .  »  qui  eos  aut  haereticos  y  aut  fcekratos  efle 
diKcris.  Sed  fit  hoc  igna. vm,  focordia;  ,  &  ftul- 
titiae  tuac,  qui  aobis  ftatim  indicarevoluifti*  tc 
vtrum  miaime  malum  effe>  ut  cetera  v  qu&  a  te 
docentur  ,  non  tam  callida  %  aftuta  veeeratori  , 
vafroque  bofti ,  ^uam  fimplici,  vecordi,  ftuho, 
&  infano  moriom  tribuantur*  Sed  venio  jamad 
tuam  prseclaram  oradoaem  ,  in  qua  muka  tnihi 
neceflario  praetermittcada  funt  ,  ne  corum  com- 
xnemoratioae  pi^,  atque  Chriftiaax  anresoflfea- 
dantur*  Ea  eteaim  convitia,  eas  contumelias  in 
fanaiffimum  iftum  fenatum  canjecifti  >  qux  ne 


OONII      ORAT10 


1040 


A  iterumnomitieatur,  rCprehendiaoapoiTunt*  Co* 
got  itaquc  hac  ia  partchonori  tuofcrvirc,  dum 
confuio  pudori  mcOf 

Tuum  filcntium  diuturaumt  quoia  tamaani* 
morumconteationctehafienus  ufum  fuifle  dicis* 
ttaoquitlitau  ,  §f  0U0  confulentem  «  pctulaatt 
nunc  tdverfariorum  procacitatce^pugnatumfuif- 
ie  prochm^s  >  quod  ab  iis  ,  qui  coaventus  Tri- 
deati  agitaat»  univerfi^  &  finguli  ,  qui  Chrifti 
evangelium  praedicant,  edidia^  &  fide  publica  % 
fuperbe^  &  impcriafeaimisevoccntur*  Ncq^eid 
cfle  miraadum*  cumproca^  quamfibiufurpant  t 
au^oritate,  regibus  quoque  &  moaarchis  iaful* 
rcnt  ,  Adhibes  deindc  maledida  ,  &  coatnmc^ 
lias,  &  ad  obfiftendum  facri  concilii  consttibus 

B  clafficum  canis  ,  ac  vcluti  fervos  ad  piieuny  vo- 
cans,  licct  noa  ad  paraadam,  fedad  confervan^ 
dam ,  &  retiacadam  miferam  veftram  ,  &  fp^r- 
ciffimam  carxiis  Hbertatctn  4  t;uautm  fatellitum, 
hoc  cft>  ccclcfise  hpftiutn  animos  accendis  ;  &  a 
ut  fcfe  fortitcr  oppoaant  Spiritui  fanSo,  utob- 
viam  eant  concilio  Tridentinq,  quafi  fcclus  ali^ 
quandoaggrcdienti,  atquc  illi  rcfiftaat  ,  adhor- 
taris;  &tc»  quiin  hoctauto  bello  coatra  vcrita^ 
tem  fufcepto ,  non  aliis  armis ,  quam  conviciis  pu* 
gnarepoffcconfidcbas,  merito  fanccalanis  partcs 
a<fturum  te  polliceris* 

-Quid  primum  qucrar  ,.-  viri  Germaai  ?  aut 
quid  poiius  ptimum  dolcam  >^  &  deploraba  ? 
Nunquid  hujus   homiais,    fummam    pcrverfita* 

C  tem  &  audaciam  ?  Aut  illorum  mjCcrrimam  fat^ 
tem,  qui  iis  ducibus.  c&cis  ,  Sc  improbis  fervire 
coguntnr  $  quorum  vcftigii^  iahsrcntes  ,  ia 
cor«a\  fovcas  ,  &  praedpnia  devotvantur  ? 
Aut  noftrorum  potius  temporum  conditibnem 
infeliciffimam  »  qus»  bujufraodi  homiaes  ,  noa 
modo  vivcrc  »  fcd  florcre  >  &  aliis  dominari  % 
atquc  ta  uaius  taati  concilii  audoritatem  ia- 
vehi  3  Sc  iafultarc  ?  Sed  h*c  duo  extrcma 
in  aliud  tempus  refcrvaho  %  huic  homiai  rc* 
fpoadcba  *  Altiffima  igitur  filcntia  %  tc  pro- 
funda  fomaa  dcmcrtui  Fabdcius  hadcaus  |a* 
cebat  %  fuis  crroribus  optime  coaftitutis  ,/  &? 
tanquam  parta  Jam  de  advcrfims  vi&orta  vc- 
luti  ia  ipfa  fiau  glart*  pafitus,  quicfccbat  %  Sc 

B  iater  tat  apiaioaum  turbincs,  fy  tcmpeftates* 
quibus  GalJia  ,  Germania  ,  ceteraeque  provin^ 
ciae  Chriftianap  jaftaatttr  %  miaiftris  aliis  folici- 
ti%,  atquc  vigiiaatibus»  ipfe  folus  otio  ,  atque 
fomnofruipatcrant:  quianihil,  videlicet,  cratji 
quod  taatum  principem  cxcitare  ,  taati  patroni 
fileatium  rumpcre*  &  feriatam  jam  illiusvoccm 
extorqucre  mcrcrctur  *  Cetera  minora  prselia  » 
Calvino,  Mttfcalo»  Breatio^  atquealiis  infimae 
claflis  ducibus  permittebat*  Ipfe  princeps  &  an- 
tefignanus  fc  ia  difficiliora  tempora  8r  bella  rc- 
fervabat;  qula  indignum  effe  ducebat  tanto  im* 
peratore*  fi  priufquam  ad  triarios  res  effet  dc- 
voluta,  ipfegladiumcduccrct*  &  in  acicm  proce- 
deret*  UnicumconciliumTridentinum,  hoccft* 
E  univerfa  ccclcfia  Chriftiaua  iUius  faaciiffimum 
iifcntium  rumpcre  *  &  cvpugnare  potuit  :  uni-* 
cum,  atque  falum  concilium  Tridentinum  >  &i* 
gtium  vifum  eft,  quod  iftius,  ^Encar  magnidcjc- 
tracadcrcdebuiffet»  O  praeclarum  imperatorcm* 
qni  omncsLutheros,  Calvinos,  Melauchthoaas, 
Oecolampadios  5  Buceros  »  &  reliquos  tu^notas 
duces,  finoneruditioac>  induftda,  &  callidita- 
te,  impudentia  fahem,  &  ftudio  maledicendi, 
longc  fuperatti  ♦  Nae  tu  Seriphia  raoa  meHus 
famae  tuae  ,  tuorum  civimn  honori  $  Bc  totius 
Germaaiae  cKiftimationi  antiquo  illo  tuo  filea* 

tia 


104 1 


SEtf   APGX.0GIA    PRO  CONCltlO  T&IDENTINO* 


tio  confuiuifies:  quamrecentifiac»  Srimprobiffi-  a 
tru  voce»  tuatn  atioqui  perditam  caufam  acrius 
vulncratfei  »  &  tibi  »  tuifquc  omnibus  fcmpi^r- 
num  dcdccus  inuffilfcs*  Quu  fronte,  &  quo  orc 
iarictiffimum  concilium  petulantix  8c  procacita- 
tisinfimulafti?  Quaaudaciafidcmpublicam,qua 
illi,  qui  ab  ecdcfise  finu,  magno  cumejusdolo- 
re»  opcra  vcftra  avulfifunt»  tampie»  tam  benc* 
volc  »  &  tam  amicc  acccrfuntur  »   fupcrbam  tu 
evocationcra  appellafti  ?  Nam  quad  concilii  pa- 
tres  cam  fibi  auftoritttem  ufurpaffe  criminaris  » 
iit  regibus  atque  monarchis  infultcnt  »  facis  tu 
quidern  ionfulto  ,  ut  principibus  atque  moaar- 
chis  afien^  ris:  fine  quornra  praeiidio »  h*c  tanta 
tua  audacia  impunita  effc  aon  poffct .  Hoc  eon- 
cilium  fccuti  tui  majores  ,  quia  iftud  haercfum  g 
monftrum  finc  patrocinio  regum  adofefccre  non 
poffe  videbant»  fummam  iilisincccfcfiaau&ori- 
tatem  dcferentcs,  faccrdotium  regno  ,  fpirkum 
carni,  terr«cce!um,  huraanis  potius  divina  fer- 
yire*  quam  iilorum  auxilio  carcre  votucrint:  ut 
quoniamaliarationeillis  hon  licebat»  tyrannidc 
faltcra  tuti  effe  poflent  f  Illorum  igitur  hac  via  fibi 
gratiam  conciliarunt,  &  fuas  hacrcfes  eorum  po- 
tentia»  atque  gladiis  rnuniverunt:  fcejnraccclc- 
fiae»  &  iihus  TpoliaquibufdamprincipibusChri* 
ftianis  tradidcrunt.  IIH  vero,  qui  facilefibi(ut 
eft  hominum  ingenium )  vcl  divinos  honorcs  dcfer* 
npatiuntur,  nonSaulis,  aut  Ozse  fupplicio»  in 
longe  minori  fcclere  revocati ,  aut  dctcrriti »  if  !o* 
rum  ftultiffimis  argumcntis,  &  nefariis  confiliis   £ 
pcrfuafi»  cx  illorum  fceleratismanibus,  puftora<* 
lcs  baculos  accipieates»  nonmodo  fefaccrdotes» 
fcd  fummos  etiaraecclefi»  facerdotcs»  &  principes 
dici»  &  haberi  volucrunt «  Teftis  eft  unus  Heru 
ricus  VIIL  Anglixrex»  qui  Sampfonis  cujuidam 
vei  leviffimo  vcrbo  convi&us  »   qui   rcgcs  fum- 
mos  cfie  faccrdotcs  dicebat  ,  quod  beatus   Pe- 
trus  regcs  honorandos  effe  disitfet»  co  proceffit 
infaniae»  vir  alioqui  excelfi  animi  &  ingcnii,  ut 
cr  acerrimo  ecclciias  propugnatore  redditus   ho~ 
i\i$  implacabiiis,*  fe  tanquam  fupremum  pafto- 
rcm  coli   poftularit  ediSo   publico  f   tantoquc 
odio»  &indignationeinilIosexarferitf  quife  iU 
lius  improbis  conatibus,  &  edi&o  oppofucrunt, 
ut  hujus  rei  gratia  duo  illa  AngUaeluraina&or.  J> 
namenta  »  Thomam  Morum,  &  Roffenfcm  cpi- 
fcopum  fuftulerit  ,  &  unsverfam  infulam  inno- 
renti  innumcrabtlium  manyrum  fanguinc  cruen- 
caverit*  Ex  hoc  fontc  hanc  nunc  haufit  affenta* 
tionem  Fabrictus  :  qua  principum  fibi  gratiam 
promererij  nos  apud  ilios  in  invidiam  adduce- 
rc»  &  iliorum  contra  nos  ftudet  indignationem 
concitare*  Affentatores  dicebat  Pythagoras  effe 
hoftibus  deteriores  ,  quod  magis  fint   infidix  » 
quam  apcrtum  beilum  pcrtimcicendx  ;  quanto 
inagis  iftorum  aduiatio  vobis  crit  formidanda  » 
qui  non  jam  corporum  veftrorum  »   fcd  animo- 
xum  faluti  infidientut  ?  O  clariffimi  Gennani* 
principcs  ,  vcftram  cgo  nunc  fapientiam  ,   con* 
ftantiatnque   requiro    »   qui   quondam    Romani 
Sc  pontihcatus  »   Sc  impei;ii   firmiJfimas  .colum* 
nse»  qui  ccclefiae  Chriftians  praefidia,  qui  pro- 
pufgnacula   rcligionis  fcmper   fuiftis  ,   nunquid 
patiemini   Jeviffimis    aflentationibus    perditiffi- 
xnorum  hominum»  fic  vosagi  tranfverfos  ,  utiiii 
caufam  fuam  ignominia  veftra  tueantur  ?  Nun» 
quidpatiemini»  fic  vosilliseffeludibrio,  uterro- 
re  veuro»  atquededecorefe  Cbriftianae  religioni 
infultari  pofie  arbitrcntur  ?  Paticmini  *  fic 


cAi#mn\* 


vcftra 


cos 
ut 


abuti  auftoritate  »  atque   potentia 
ralamitorae  »   &  affli&se  ecclefiae  %  qu«  per  vos 
CmciL  GtntraU  Tom.  XXXIII, 


fuam  hadcnus  dignitatcm  »  Sc  fplcndorem  con- 
fervabac  ,  nunc  pcr  cofdem  ab  improbiffimis 
hominibus  emema  pericula  &  cxitium  com- 
parcntur  ?  Patiemini  iftorum  hominum  auda- 
ciam  veftris  armis  effe  munitam  #  &  ccclciiam 
Chriftianam  indignis  modis  vc^ari  ?  Qua:  nul- 
lum  aliud  in  vos  fcelns  admifit  ,  qvam  quod 
vcftrae  faltttis  defiderio  flagrans,  iicet  fe-toticti- 
bus  hacrefum  fauciam  ,  vulneratamque  confpi- 
ciat»  majori  tamen  erroris  vettri,  quam  fuaeca- 
lamitatis  dolorc  confe^a  »  non  tam  fua  ,  quam 
vcftra  vutnera  »  non  tam  fius  acerbiffimas  pla- 
gas  ,  quam  perniciem  veftram  ,  &  miferabileni 
intcritum  dies,  hoctcfquc  iamentetur* 

Scd   redeo   ad   te  ,   Fabrici  ,   qui    poftquam 
principumgratiam  nefaria  aflentatione  tibi  con- 
ciliafle  credidifti  ,   Sftuos  militcs  ad  pnaeHum 
cxcitafti  »   eminus  admonerjs   cffe  pugnandum  : 
quoniam  illi  »  inv-juis  ,  quos  tuos    hofte^   ap~ 
pellas  »  Tridentum   »   locum   videlicet    initdiis  M*n***t 
aptum  »  occupavcrunt  »  Candinis  furculis  non 
multum    abfimilem,   quem   f*pe  vabis   fraudi 
&  damno  fuifle  criminatis  *  Primum  illud  a  te 
fcire  veiim  :    quae  fint  iftae  fraudes  ,  &  damna 
hoc   in    Ioco  vobis  illata  :   nunquid  aliquando 
huic  Tridentino   concilio    interfuiftis   ?   Nun* 
quid    aliquod    de    vobis    unquam    iupplicium 
fumptum  cft  ?  Nifi   tu  fortafle  fandtiffima  dc- 
creta,  qu^  tunc  ad  ecclefiae  falutem  ab  illis  pa- 
tribus  confefta  fanc  »  fraudcs  ,   8c  incommoda 
veftra  interpretaris  9   latronum   &  fcelcratorum 
hominura   more  »  qui  juftiffimas  &  falubcrru 
mas  Ieges  »   quod  fuis  conatibus  obfiftant  ,  9c 
fupplicia   commincntur  ,  quod  iilis  fuum  cxt- 
tium  contincri  videant  »  fraudcs  &  incommoda 
fua  dicere  confueverint  •  Qiiod  fi  fic  cft  ,   Fa- 
brici,  facile  patiar  iftud  a  te  facrumconcilium, 
&  latibula»  &  infidias,  8c  furcasCaudinas,  8c 
fraudes  vcftras  appeilari  ♦  Sed  quam  ineptc  in~ 
fidias  mmcupaverfs,  nonnc  vides  ?  Quid  »   ob- 
fecro  »  hic  te&um  ?  Quid  occultum  ?  Quid  fi- 
inulatum  ?  Quid  fraudulentum  ?   Nunquid  non 
edidum  fummi   pontificis  diligentia  »  in  om- 
nes   Chriftiani   orbis   provincias   dclatum   cft  ? 
Nonnc   rcges  omnes  »   &    princip^s   Chriftiant 
rogati»  utadcflent?  Nonne  data  publica  fidcs? 
Nonne  locus  definitus  ?  Non   arma    ad    diipu- 
tandum    confignata  ?   Nonne    fumma    fccuritas 
proraifla  ?  Cur  tu  rcm  tam  claram  »  tam  apfcr* 
tam,  tam  patentem^  infidias  &  fraudes  appel- 
las?  Sedmerito»  Fabrici,  hascautes»  &  promi- 
nentes*fcopulos  cxhorrefcis  ,  inter  quos  fa^rum 
concilium  ,    petra  ,  inquam  »   ecclefiac    firmiffi* 
ma,  delitefcat,  ad  quam  ne  aliquandototerro- 
rum  fludibus   jadatus   impingas  ,  jurc  bptimo 
formidare  debuifti  »   merito  iftas    Alpium   fau- 
ces»  has,  inquam,  Tridcntinas  angnftias,  tan~ 
quam  Caudinas  furcas  pertimefcis  :  fed  fi  pio* 
iinceroquc  animo,  non  hoftili  »  &  inimico  hacc 
perpcnderc,  Fabrici,  voluiffes,  nihil  antiquius, 
nihii  tibi  iis  furcults  Caudtnis  gloriofius   ducc- 
rcs ■*  In  quibus  non   Samnitum   contumcliofo  , 
fcd  triumphali  ecclefiae  jugo  collum  fubderc  de- 
buiffes,  quod  noninaliquamvobisignominiam» 
ficut  illud  Samnitum  Rommis,  fed  in  fummarn 
gloriam  :  noa  in  decus  aliquod  ,  fed  in  hono» 
fem  &  laudem  :    non  in  fervitutem    turpem  8c 
miferam»  fed  in  gloriofam  ,  8c  dulciffimath  IU 
bertatem   redundaret  .  Jugum   eft    hoc  Chrifti 
fuaviffimum,  quod  a  vobis  infolenter  cxcuffum 
iterctm  piiffima  matcr  ccclefia  veftris  cupit  cer* 
vicibus  imponerc* 

Xx    3  Jam 


P    B    T   R.   1      f  ONTIDOMII      O   R    A    T    I    O 

A 


JVtn  vero  pofkquam  id  s  quod  tibi  ex  officio 
Calonis  incuniHehat,  praeftitifH ,  ut  a  conviciis  , 
&  opprobnis  oratianern  aufpicareris  ?   &   facrpr 
fanitam  fynodura  maledi&is  .  onewes  r  prajtcr^ 
miffa  jatn  jila  prima  injurhrum  vcUtatipnc,  de- 
pofitn  iUa  calonica  pcrfpna  ,  graviorem  affunieqs , 
cjuarn  diutius  n^ura  &  ingenio  reclamante  fufti- 
ricrc  non  ppteris*  Tc  vcllc  totiotbicomeftatum 
faccre  polli^eris,  hujos  conciliiadeundi,  juftas* 
&  idoneas  eaufas  aperiri  nullas:  innumeras  vero 
&  graves ,  cjus  declinaqdi ,  atquc  fugiendi :  &  ta- 
men  practermiffo  pripri  membro  divifionis  ,   ad 
iecandum  acceffifti,  quia  videlicet,  figraviflvmas 
cjus  declinandi  caufas  oftendifies  ,  nullas  etiam 
juftas  efle  vcniendi  cpnteftatum  effet  ♦  Nuqquid 
tamcascuses,  Fahrici,  nt intantisruinisaffli&s, 
&  diffipatae  reiigionis»  nullas  t:u  folijs  adeimdi 
concilii  juftas,  8c  honeftas  caufas  invenias?  VU 
des  ardsntem  beJIo  Gallum,  &  hoc  tantum  in- 
cendium  a  vobis  efle  cxcitatum  cognoicis,  yides 
perditao*  Angiiam  ,   atque   ptofligatam  :  vidcs 
tuam  Germaniaiq  inhaius  ermribus  aeftuantem  : 
vides  wm  modo  haereticis  cum   cathalicis  ,   feu 
cum  aliis  etiam  haereticis  inteftfnum  hellumef- 
fe  fufccptum:  vides  varias  h^refes  velutt  furias 
tpto   orbe  yolitare  :  yidcs  non  foiutn  miniftros 
pfeudoevangclicos  inter  fe  digladiarc*  fedimpe-; 
ritatn  mu{utudinam  in  varias  fedas  fic  effe  di~ 
ftra&ara»  ut  parsntes  &  filii,  patres  &forores, 
uru  jam  dotno  canrincri  non  poffint ;  vidcsindft 
totcaedes,  ineendia,  feditionesj  templprumrui- 
nas>  iirbiumcverilones,  promanafle;  videsChri- 
fti  (pmcaai  veftra  culpa  fciffam  *  atque  diffipatam : 
yidcs  aftcra  cjc  pavte  fpem  unicatn   invcnjeM* 
ycritatis,  retormandi  ecckiiam  ,  tollcndi  fchif- 
mata ,  conciliaadie  p^cis ,  &  cxtiaguendi  hoc  can- 
tum  incendium ,  in  uno  concilia  Tridentino  efle 
Cotlatam  ,  atqae  hoc  unicum  femper  fuiffe  per- 
fugtum  ,  &  aramxalamitofis  &  arfli&is  ccclefiae 
rcbus  :   vides  ecclefiam  rncdtaui  ,   &  lugubrcm 
vcftris  genibus  provolutam  &  fuppjicantcm  »  ut; 
hocfaa^um  concijium  adeatisr  &  omnium  con- 
icafu,  opera& i^udiopacicGnfuIatis,  &fuisyul« 
neribas  mcdeamini:  &  nullas  tu  luftascaufaseflc 
vcmcndraudebis  dicere.?  Sedquid  mirum,  fiho- 


1044 

cutn  inipictatc  dicis  efle  conjunSum  ?  Nunquid 
quia,  ut  infcriusaffirmafti,  fcquharv^itatisard-f. 
juratio  ?  qua  ergo  rationc  conftintcr  polIjcm$ 
te  exc^Ifum  &  creftum  martynsanitnutn,  fieflct 
opps  ,  ad  caufam  allaturum,  fi  periculi  magni- 
tudine  te  a  vcrit^tc  ayofari  frofib  pcrtimcfcis  ? 
Cur  certam  impietatem  appcllas  cam  ,  qu«  cx 
tua  libera  pcndeat  voluhtate  /  Nifi  fortaflis  qui 
tuum  iftud  pcdus  inconftans  ,  atquc  facrilegum 
iiabcs  explpratuaj  %  impictati  affuctum  ,  ^  iti 
cam  propenfum,  atqiie  prpclivc  cprignofc^s  ^  tc 
r|«lio  n«got|q  iq  eani  ppflc  deduci  arbitraris  :> 
Quo4  fi  eatri  pb  caiafam  ,  quatn  paulo  inferius 
aqducis  ^  ccftam  ia>pieratcm  curn  pcriculo  dici* 
effe  conjunftam^  qua  riefarium  effc  cenfps  teiis 

3  ^cetibus  ad|ungprc,  qui  i:un»  pietatc  ,  &  Cbrifto 
fcieilun^  gercrc  fUtuerint  ?  cujufmodt  dicis  cffe 
concilium  Tridentinum,  p  audaciam,  ^impmr 
{jitatcm;  o  d^mentum  hominis  iqauditani ,  qui 
dumJmpictatis  ^rimcn  effugerc  conabaris  ,  jn 
atracjffimum  facrilegii  fcelus  jncidjftL  Quacma* 
jqt  impictas  fingi,  aut  e^cogitari  pptcftj  quam 
te  tam  fanftum  >  tatn  juftiim  ,  tain  inqq^cntcm 
judicarc^  ut  fandiffimum  cpncilium  ,  quafi  fcc- 
ieratiflimum  tup  confortiq  |n4%niffi«num  ccn- 
feas  ?  Quod  facrilegium  ma|us  ,"  quam  tot  cCr 
flefiae  paliores,  tot  prin<;ipes  Chriitianos  ,  nof| 
modo  infipios,  &  fceleratos  dicere,  iedcos,  qui 
fc  iilis  adjungunt  ^  eodem  impietatis,  ?timine 
rcos  effc  cenferc?  Quas  dctcftabilibr  m{pifnfcisfe^ 

5  quam  improbiflimum  ,  fc^Jeratiffimum  ncbu- 
lonem  facrp  cecumenico.  ^ondlip  dicerc  audc- 
re:,Recede  a  me  quia  mundus  fam  ?  O  os  im- 
puriffimun(i  >  o  ccenum,  o  monftrum  %  o  fcelus 
ipfum  ^  impictas  f  quibus  ftiam  te  aliis  nomi- 
nibus  ac  tanta  improbiutc  dignis  appcllem  ^ 
prorfus  ignoro  *  N^que  ulla  cffc  arbitror  ^  qua? 
fceleris,  magnitudinem.  poffint  c^ritncr«j  .  £$$m 
linguas  ,  atque  mcntis  officia  inaudito  ^agitio 
fup*?rantur  •  Itc  nunc  ,  0  viri  G^rmani  ^  atque 
horum  magiftror^m  manfuctudinem  ,  pudp- 
rem,  &  modcftiam  imitamini  :  imo  pudcat  vos 
aiiquandp  talium  miniftrorum  S«d  obfccro 
tc>  Fabrici,  pec  enim  tccum-  jam  agamhoftiii-. 
ter  ,  S?  Inimice,  qyid  cft»  quod  Impictatts  no- 


mini  tam  pcr4ito3  &imp.robo,  cuifalus,  nifiin  D  tam  pcrt;i^cfcas,  fi  tu  iltorum \&&H^  atqtic  de-. 


«cclefiac  naufra^o  conftare  noa  poteft  »  caufac  »t 
quae  ccclefiae  fatearcs  ,  &  fibi  perniciofae  funt, 
injuftae  videamuirf  Sed  quoniam  te  hismaximis, 
Se  gravidimis  caiifts  comprchenfum  ,  &  convi- 
iium  videbas  ,  ut  ctiam  fi  fiUgeatcs  gladii,  fi 
ignes,  tormcnta ,  cruccs  ,  extrcma  denique  om* 
nia  irnininercnt  fupplicia ,  fprti  &  infra^o.  ani- 
mo  cffcnt  adeunda  ,  $t  r^cnti  ecciefiae  fubvcni- 
rctu^r,  mirttm  profedo  cft,  ad  quam  leviaperi- 
CuU,  &  inane^  quofdam  metusconfugeris^  qui* 
bus.  vos,  vchemcntcr  dretencri  contendis  ,  qup 
minus  ad  conciiium  acccdatis : . 
Ko*i  v«-  Itaque  omnes  non  veniendi  rationes,  ia  duas  % 
^icAii  ra-  tc  partes  videofuifle  dttributas:  altcra  pcdcuji 


tiones  9, 
Moatano 
iti  <1 
tci 


magnitudo  *   altera   vera  con.tumcli^    yeruaus 


iuas,par- comprehcnditur:  quia  haec ,,  inquis  ,  profcdo  in 
divteU  pT^mis  cft  periculofa ,  deindc  vcro  tn  vcritatem , 
in  Deum^  in  proximum,  contumeliofa.  Peificu- 
li  fane  magnitudincm  dicis  fuiffc  quidem:  con- 
tcmnendam  excmpip  martyrum  ,  (i  alicjuid  uti- 
litatisfecum.affcrat,  fednunc  difcrimen  effc  cer- 
tum*certa  cum  impietate  conjunctutn,  ita  utpe- 
ricnlum  a  fcclerc  fcparari  noa  ppffit.  Quis.  jam 
non  ridcat  hnjus  hominis infantiam  &  ftultitiam 
fingular^m,  qui  non  iateJIigat  fe  pugnantia  dU 
cere?  Obfccrb  tct  Fabrici  p  cur  pcrieuluE»  cm% 


^retis  non  mado  qon  cohfcntias  5  fed  te  forti- 
teropppnas,  cbflftas. ,  atquc  reclamcs  ?  Atqui 
dices ,  occludctur  vox  r  indicctur  filentium  j^crux^ 
ferrum,  flammaeparabantuxi  eftoita,  cflet,  Sa* 
brki  ,  quod  tamcn  lan§§  abcft  a  pietatc  facri 
conciJii  ,  &  ab  ea  fecuqtatc >  quam  vobis  fide 
puhlica  pollicetqr  .  Impietatifne  tuae  ,  (1  £t$ 
cff^t ,  veftigium  his  aliqupd  appareret  ?  Nan- 
quid  non  eris.  oflficip  tuo  pcrfunftus,  ?  nannk 
credis  te  vera  lcntirc^  nos  crrarc:  tc  fervirefeo* 
nori  Chirifti  r  t\os  detrahfcre  :  a  n.«bil  iumeti 
cvangclicae  vcritatis  cxtintftum  ,  a  vobi$  e  tai*j-r 
feris  cxtraSums;,  a;  n^bisr  <;orxternni  fcripturam  ^ 
yiolari  vcrbum  dtvin^n^  ?  Chrifti  evangelium  ^ 
tnortcm,  f^guineiq  &  gioriam  conculc^ri  ?  qu^ 
igitur  erit  monjam  impictas,  fedma|or,  &  ubc* 
ripr  fawx  quam teiishominibu^nbviamire,  qui 
1i?bc  judicio  tuo  facerc  conantur  ?  Quod  fi  nihil 
prpfeccris^  gloriofus/crltcpnatus:  quseiiluftrior 
vicloria?  qui  triumphus  gloripfior?  qcsc  m%ny» 
rii  corpna  praccIariQr?  quam  pp  Chriftigloria 
clariffinfi^m  mortisi  genqs  opp^tiviffc  ?  nfulfum  , 
dices  ,  it\de  cmoj^mcntum  £d ^  noftrps,  rcdunda-- 
bit:  atquifanaiffimi,  &  fi^fti(5.mi  m^rtyrcs,  ut 
probe  nofti,  quorum  te  imitatorem  fa^ile  futu-E 
i^um  affirmas  ,   cum  acerbiffimc    torqiuctentur  g 

nuiluna 


SEtf    APOLOGIA    PfcO   CONCILIO  f  RI  0EHT  IN  O  • 


J045 

nullum  aliud  commodum  quamChriftiglpriam,  A 
vefitatis  defcofioricm  ,  &  fuse  (alutis  ,  &  &Ijci- 
tatis  fpem  aafjC  ocolps  habuerunt,  neceam  4iti. 
litatem  fpe&aruntj  quameffcnttyfanais,  &fc*r* 
nificibus  aliattiri  ?   quos  faepc  fnulto  magis  eoa- 
ftantia  ,  &  illa   fan&a  Hbettate  e^acerbabant, 
#»  eorum  crudclitatem  ad  alios  etiam  trucidan- 
dos  irtegndebant.  Quamquam  quodmajus  eom- 
modura  ttps  pofpft,  fi  jlla,  quat  defettdis  ,   vcra 
effe  arbitfaris,  quam  «ttuo  fangume  confignen- 
tur  ,  tui  ctiam  magis  firrai  ,   atque  conftantes 
reddantur ,  ad  ea  comple&enda ,  quorum  tu  cau- 
jfa  te  morti  i^vovcris  /  Quid  tibi  poteriteffeglo*. 
riofms  ,  quam  fi  tc  iHi  in  fan&orum  numerum 
adfcribant,  &  divinis  honoribus»  tanquam  fan- 
Aiffimum  martyrem  ,  profecjuantur  ?   cur  crgo,  B 
quod  metu  debiti  fupplicii ,  quod  reclamante 
£onfcientia  ,   quae    tc   damnatum  jam  effc  pro* 
climat ,   facere  noa  aodes   fugiendae  impietatis 
Caufa,  te  nunc  evitare  mentiris?  Crcdo  cgo  tc, 
Fabriei,  cum  haec  fcribcrcs  exiftimaffe  hic  arma-» 
tos  cffe  fatcHitcs,  hic  fafces,  fceurcs  ,  gladios, 
-flammas  *  hic  jam paratos  cife  carnifices  >   qui 
tc  rapefedt  ad  fupplicium ,  omnia  fufpe&a ,  om* 
nia  formidolpfai  omnia  tibi  mortcm  cotamioa* 
jri  credidi0V»   mt  finxiffe  1$  crederc  $   ut  #  fa- 
jcrum  conciltum  apud  tuos  fceleris  argucres  ,  & 
jufti  alicujus  timoris  ,   Jicet  faifam  ,   &  fttbdo* 
lam,  excufationem  pfaetcxeres  :   ut  fi  non  vero» 
hmulato  faltcm  timore  vos  ab  hac  profe&ionc 
mcrito  retafdari  contenderes .  Non  hie  homincs  C 
gurmatos,  Fabrici,  fcd  togatos  :  non  belli,  fcd 
pacis  au&orgs :   hon  hoftes  ,   &  inimicos  ,   fcd 
pios,  &  mifericordcs  parcntcs  falutis  vcftraecu- 
pidifcate  flagrantcs  invenics  •■■  NulU  vis,  nullae 
jnfidiae  ,  null«  fraudes  ,   nullum  hic  vobis  im« 
minct  pcriculum,  aut  comparatur  ,  fcd  fumma 
fccufitas-,  humanitas  t   pictas  ,   finccritas  ,  ar* 
^ens  patnim  ftudium  non  pcrdcndi  yos,  fedfa^ 
pandi , 

Vcrum  «Jrtimvcro  ,  iiujus  pcricali  ,  quod  tan- 
topcre  hic  miics  igsiaVifSmus  peftimefcit  ,  ma^ 
gnitudincm  |ri  prtr^ts  fa  ipfa  fcdc  ^  !oco^onci-* 
Ki dicit  delitefcerc :  iiberam  aliquam  affcrtt  Ger- 
maniac  civitatcm  pr$ftitiii  oportere ,  ^tque  illam 
impcratpris  »  &  omnium  principum  Qermand^  D 
ritim  fidc,  &  au&orhate  commurjitam  .  Its  enim 
tcrroribus  confcicntiao  hic  martyr  fortiffimus 
concutitur,  8?  agitatur^  ut  fe  nifi  pmniumprin^ 
cipum  Qcrmanorum  awnis  tutum  >  8$  fccurum 
^ffe  non  po(|*cputct.  Erras*  Fabrici,  (iultat^m 
iftju^acffe  arma  atbttraris  ,  qua*  impictati  ^  & 
fcelcki  diti  patrdcinentur  •  Ubique  tutaeft,  nu-< 
da,  &  inefmis  innc»ccntta:  armataimpicta^nul-f 
libi  potcft  effc  fccura  .  Ipfi  illi  GermaftiaB  pritt- 
cipcs,  qui  conciKum  Conftantienfe  fuo  patroci-* 
nio  ,  &  au£loritate  pro?egcbant  ,  cofdcm  illos 
gladios  ,  Guibus  libcrtateui  co^ilii  tuebanturi 
ad  fumendum  dcjoanne  Hus  ,  &  Hicronyma 
Pragcftfi  tx^ajonbus  veftris  juftiffimum  fupplicium 
converterunt  *  Qttomodo  ergo  t^  ih  Hb^ra  Ger^  E 
maniac  civitate  tutqm  cffe  poffc  confidis,  in  qua 
^xitum  mifcrabiicm  confpicis  forum  *  guofum 
yeftigia  fequcris;  nuqquid  fqUsGerm^niarcivi^ 
tates  Hbcras  effc  arbitraris  i  nqnquid  tam  cris 
audax  &  impudcns  ,  ut  tu  hoftis  ccclcfi*  locum 
celcbrare  ccclcfiae  praefcribas  ,  in  quo  concilium 
ceicbrarc  dcbeatf  quis  unquam  hoc  vctcrum  fe^ 
eit  haercticorum?  exortas  ccrtis  ir^  provinciish^- 
refcs  concilia  in  cifdem  celebrata  dclcv^runt  . 
Hinc  Niccw»  Africana,  Tolctanaquc  coiicilia: 
§c   alia  etiam  quamplMrim^  cxtitiffc  kgimus. 


I04<T 


Cum  ergo  jam  ipfas  Luthcratiifmi   radiccs  Ger- 
maoicum  illud  conciliumConftantienfe  >  illarum 
traaco  combufto  ,  cxftirpaverit  >  cum  nunc  noa 
folum  Gcrmania  ,   Hungaria  ,  atquc  Boemiai  > 
fed   Anglia  ,    atquc  Gallia  ,  jqimo  pcne  tottis 
CbriJ3:iaaus  orbis^  hoc  communi  moxbo  iaborct* 
cum  eo  proceffcrit  inccndium  ^   ut  iti  bmnibus 
regionibus  aut  apettas  flamtnas,   aut  obfcuras 
aliquas  ,  latentefqiie  fcinttllas  videamus  :   quis 
locus  aptior  cclebraado  concHio  ,  quas  civitas 
accommoditior  repcriifi  potuit  Tridcatina?  quac 
in  ipfis  Italix  ,  Germaaiasi  >  Galliacque  finibus 
pofita  ,   qiiae  tot  principum  Ghriftianorjam  .,    & 
aliqtiorum  ctiam  Germanorum  praefidio  muni^ 
ta,  facilcm  omnibus  ,  &  vobis  potiflimum  adl- 
tum  cxhiberet ,  rtifi  vos  non  tam  locum  ,  quam 
caufam  fuipcdam  habcrctis  ?  Sed  quid  cgo  hac 
de  rc  plura?  Sic  enim  exiftimo,  Fabrici,  fi  vei 
Augufta,  vel  Bafilea,  vel  illudipfumlcviffitno- 
riim  ,  &  fcclcratiffimorum  transfagarum  afylum 
Geneva,  concilii  fcdcsdeligcrctur,  incxtrcmam 
tc  Scythiam  abderes  ,   &  ibi  folum  Iiberum  lo» 
cum  cffc  diccres  ,    non  in  quo  libcre  fententiam 
fcrre  poffes,  neque  cnim  id  quaeris,  fed  incjuo 
libere  pctulantia  ifta  uti  ,   &:  infcer  itlas  etiam 
Scythicas  nivcs  libcre  fcortari  potuitfcs  ,   ncque 
cnim  liberum  vos  locum,  fcd  diffimutandi  fla- 
gitii  rationem  aliquam  inveftigatis,  nefc  Gcr- 
mania  deceptam  a  vobis,  &  circum^cntam  agno» 
fcat» 

Sed  quat?  eft  ifta  ttta  improbitas  ,  8c  ftuiti- 
■tia/  quia  cum  liberam  nunc  Gcrmaniae  civita- 
tem  ,  priocipum  Gcrmanorum  armis  fcptam  , 
concilio  cclebrando  poftularcs ,  fubinde  infc- 
ras  ,  ejufmodi  cffe  concilii  paftcs  ,  qui  ftequc 
impcratoris ,  nequc  principttm  audoritate-  in 
officio  contineri  polHnt ,  quibus  &  regcs ,  &  itiu 
peratorcs  haftcnus  fuiffc  Iudibrlo  .fittfo  crimina* 
mf  riam  fi  ab  aliorum  pcrfidia  ,  &  cfudcHtatc 
(utaf  enim  tuis  verbis)  niillus  locui  tutus  £ffe 
potcft  :  idcm  crit  ,  cogi  conciHum  Genevab  » 
ac  fi  Romw  cogerctur ,  quid  rejicis  culpam  in 
Jocum  i  cur  non  aperte  tuam  hanc  meotem  fcc- 
Icratam  explicas  f-  quamquam  quii  eft  ,  qui 
rion  intetligaf  ,  fiifi  piane  plurhbeus  fit  ,  quid 
lis  impofturis  moliaris.  Scd  iHud  abs  tc  quae* 
ro  ,  Fabrici  ,  quando  concilium  ludibrio  ha- 
buit  impcratores  >  Sc  reges  ?  quandd  fton  illos 
fummo  honore  ,  &  obfervantia  profecutiim  eft  ? 
Curtam  apertc  mcntiris  ?  nunquid  illos  tam  cf- 
cos  ,  &  dcmcntcs  putas  ,  ut  Ipcfes  tam  aperto 
mendacio  ,  tam  ftulta  affentatipne  nobis  invi- 
fos,  &  tibi  propitios  rcddere  poffc?  Sed  quam- 
vis  principum  armis  fperes  illos  coerceri  poffe» 
nihirtamen  apud  illos  tuti>  nihil  fidei  effecaii* 
fafis  ,  quibus  ctiam  fi  ihvitis  ab  apcrta  vi  fit 
temperandum  *  ad  cas  artcs  fe  convcrtefe  pro* 
clive  cft  ,  quarum  Romana  curia  jam  diu  fe 
magiftram  profitctur  .  Qiiid  hoc  cft  ,  Fabrici  ? 
quas  tu  mihi  aftei  narras  ?  quae  figmenra/  quae 
fomnia  ,  q4J«  tibi  omnia  fdrmidanti  mctus  iugi 
gertt?  quomodo  fidcm  publicam  violatam  faif- 
fe  monftrabis  ,  uf  indc  co^icfturam  ducere 
poffis  ?  quando  cdnciiium  aliquod  iniqois  ar- 
tibus  ad  haereticomm  pcrhiciem  ufum  fuiffe 
oftendcs  ?  profcr  aliquod  cxemplum  ,  cur  , 
quod  nunquam  faftum  cffc  Yidcs  n  pertim^ 
fcis  ? 

At  vero  CQricilii  patribus  vel  e*  ration^  non 
effe  fidendum  ccnfes  ,  quibus  pcrfuafum  eft, 
vos  impune  e  fnc^io  poffc  tplli  :  vos  quidcm^ 
Fabrici ,  &  reliquos  omnes  ^  qui  ad  co^cilium 

vocan^ 


Monttnl 


r©47 


PETRJ       FONTIOONJI      ORATIO 


IO48 


yoeancar  »  quibus  publica  fide  cavetur  ,  tan« 
tum  abeft  »  ut  hoc  facrum  concilium  capita-* 
]i  fupplicio  affici  pofle  ceafeat  ;  ut  in  eos  » 
<jui  vel  leviffioH  vos  affecen.nt  injuria  >  gra- 
viffima£  poeaas  cadeii>  illa  puhlica  fidc  decei^ 
i$at,  &,t  veto  rebclles  »  &  pcmnaces.  hacrc-tU 
$0$ rt  hoftes  religionis  *  perturbatores  pacis  » 
quibu*  4e$retuin  eft  ,  in  antiquis  errorihas 
pcrmancrc »    (acroruo*  coaciliorutn  cantemptQ- 

t  fl  I  1      tt%  *  3U*  fop^ft*^5  *&a**m*  damna  ecdeha?  » 

rltkot  *~;  H  Chsiftwio.  populo,  poffeat  inferre  »  hos  qoi- 

»im*4Y?Tt.   4em,  judicat**us  »  impuae  e  medio  toili  poflo: 

*  &  aoa  impune   modo  »   leabrici  *  fed  fan&e  * 

fed  jnfl*  *    fcd  gloriofe  .    Hunquid,  »  oblecro 

fumptunx  dc  fcekr&us.  hominibus^  juftum  fujj^ 

pliaum  »  €1*  aud^Iitatcm  appell.abis  ?*  fi  mcdk 

<us  putrida.  »    &  cmomta   m,embta  >  quse  toti 

corpori  intctituta  minarcritut  >   noa  abfciade- 

fct  %    &    paterfamijias  fcderatos  >    &    impro* 

fcos   fcrvos  »    qui  domum   iacendifient  »     fub-* 

ftaotiam  omt*cm  *    $  domiai  fortunas  diffipaf* 

fent  »  filios.  trucidafifeat  ,,  ntuii*  pcena  afficien- 

4os,  ducctet  %•   fi  magUtratus  iatrones  »,  adulte* 

jtos  ».  bomicid&i  »v  incendiarips  impuac  ia  re^ 

publica  verfari   paterctur  ;     nonae   illum   cru- 

dctem  *    impiutn  »,    Sc  r^ipublicae  boftem   m?~ 

rito  diceremus  f     vos   vero  >  qui  Chrilti  itgaa 

dcferuiftis  ;   qui,  ecclefiam*  ChKiitiaaam,  e.rrori- 

bus  »     Sd  armb  acerbe  ».    &  crudeliter  yulnera- 

ftis  :    qui  fiJios   ab   ejus  gremio  r     cum   fum-. 

mo  illitfs  doiore  >  &  Iacrymis  ahduxiftis. ;  qui 

iervitia  concitafti^  ,.    &  illorum   temerkatem^ 

contra-  cccleli^m,  Chrifti  ,,    fu^ore   v^ftro  »,    & 

perfu&fionibus    impuliftis. ,    &   armaftis  ;     qui 

Solymanwm».    acerrimum  CMfti  hoftcm»  con^ 

tra  Chriftwm  foiicitaftia,:    ^ui  urbes  incendi* 

ftis  \    fana   fpoliaftis.;    q«i   ipfas  aras  Chd* 

.ftianorum  fanguinc  cruentaftis  ;.  qui  tot  ChtU 

ftianoruncii  animos   c   miiera   fervkute  daemonis. 

ereptos*  iterum;  illius  tyrannidi  mancipaftis  *.  & 

«tetfni*-  fupplicii«   addidftis  :    hoftes  Chrifti  ». 

.vaftatorcs  ecclefix»,  depeculatores  tcmplorum  , 

cvcrfores  urbium  ,.  fenoruax  fpoliatores  y  labem 

deniquc  atquc  perniciem,  Chfiftianae  rcligionis 

diccrc   non   audebimus  »   e  medio   vos  impune 

.&  juftiflfiime  pbfle  tolli  ?    Nunquid  crude!c  ti- 

bi  videri  debet  >    fi    affliaa  ».    &:   calamitofa 

fnater    ecclefia    acerbiffimum    illum  dolorem  » 

quem  fiHonut»  motte  concejrit  3   hoftium  nuac 

fupplicio    lenire    cupiat  ?    aunquid    principes 

Chriftiani  cmdeles.  tibi  videbuntur  »,  !i  tanto- 

rum  criminuat  reo^  >  ecclefi^  judicio  damnatos 

truci-daverint  ?    Terra  qpondam  iadignabnnda^ 

fe   vindicem    divinarum   injuriarum  e^hibuic  , 

&  ingenti  hiatu  patefado  Core  >  Dathan  »   & 

reliquos  fchifmaticos- abfbrpfit  1    &  nunc  reges 

Chriftiaai  ^  cum*  divinam  majettatem.  ofeafam» 

obfeuratam  Chrifti  gloriam  »  vckatarn  8t  dila- 

ceratam  eccicfiam  vidcrint  :   vos  ^antocum  ma- 

lorum  audorcs  Dci  contumeliam »  &   majorem 

cccicfie  pcmicicm  ditmti*  vivere  patientur  ?   a 

inuto< »  Sc  inanimi  eleniento  Dco  illata  eoum- 

melia   indignationem  extorfit  ,  Sc  a  Chriftia- 

&.£*<*&•      ao  p«^ore  noa  cxtorquebit  h    Om  ».  quod  ^r- 

*>T**?3$K   cam  tcftameati  vcl   Icvkcr  attigiflet  t    O^ias 

quod  thus  domino   arrspto  thmibulo   adblcve- 

rit  »     difinam   iffico   aaimadverfionem    esperti 

funt  r     &   nos   iiios  »    qui   popularem   rauhi- 

tudinem  *    facerdotum  Chrifti  officium  ufurpa- 

te  voluerunt  :   qui  ia  fan&a  fasSorum  »  ipfam 

vulgi  ffctm  immiferunt  1   qui  facra  omnia  tur* 

piter  profanamat  a  immaaes  »  &  barbari  cen# 


A  icndi  fumus »  fi  illos  pro  tantis  fcckribus  j>cc- 
na  aliqua  dignos  judiccmus  r»  Quamquam  piif- 
fima  mater  ecclcfia  manfuetiffimum  fponfum  *****•**• 
Chrjftam  imitau  >  qur  non  vule  mortcm  pec- 
catoris  >  fcd  ut  eonvertatur  »  &  vivat ;  poft 
accepta^  tot  a  vobis  injurias  >  &  accrbiffimas 
plaga^  »  non  vult  interhu  veftro  fua  curarc 
vulncra  »  non  optat  falutem  fibi  »  hoftium  fup* 
piicio  conftarc  ;  quia  potius  cum  vos  interfici 
videt  »  corporum  fimuf »  &  animorum  veftro- 
rum  >  Iuftuofsm  »  &  miferabile  ftmus  acerbio^ 
ribus,  Jacrymis  profequitur  *  Nulla»  mihi  crc- 
de>  fuavior  »  nulla  jucundior  »  ejus  vulneribu^ 
medela  adhiberi  poflet»  quam  fi  cos»  quosma- 
terna  indulgentia  educavit  >   quos.   cceleftibus  , 

R  botttft  &  beneficiis  ornavit »  &  nunc  hoftcsacer- 
rimoi  experkur»  peenitentia  du&os  »  &  ad  fc 
revcrfos  >  in  fuo  rurfus  finvt  ,  atquc  gremio  dc- 
cumbcntes  videret  :  '  dici  noa  jpotcft  »  quanto 
pcrfunderetur  gaudio :  confpe&u  fane  veftro 
fuaviffioio>  omnem  prifttni  dolorisfcnfum»  ab- 
jeciflit»  non  vos  plc^endos  fed  ornaados  cen- 
feret :  Athenienfium  iila  veteri  IcgCj  w*>vj;«rrk^> 
fempitema  oblivionc  a^ceptas  injurias  fepelirct* 
Hac  unicum  illi  folatium  practcrit»  calamita* 
tis  memoriam  cripcrct  »  ^  ejtis  lactymas  ab~ 
ftcrgcret :  imtncfe  quas  fta&eaus  copiofas  >  Sc 
acerbas:  interitus.  veftri  dolor  exprimebat»  nunc 
conccpta.  de  reditu  >  &  falutc.  vcftra  lactitia» 
dulces  >  8c  uberior^  cxpreffiflit  *    Redi  igitiir* 

C  Jabrici»  ia  gratiam  t*m  piae  >  &  officiofse  ma- 
tris»  qu^e  tc  fumtao  amore>  &  carita,t,e  compl^ 
aetur,  neque  amplius  tuas  pcrfidise»  ncqne  vul* 
ftertua  fuorum  recordabkut*. 

Sed  red^o  jam  ad  tc  >  qai  pm  nulltim  in 
loco  periculuav  repedre  potuifti  »  quad  yo^; 
ab  kac  profcdionc  detcrreret  ;  ad  patres  »  gui 
in  hunc  tocum.  convcncruat  »■  giadum  facis  • 
Qua  in  partc  cgrcgic  fanc  triumpbat»  &  esul- 
tat  oratio  tua  »  aada  >  ut  exiftimas»  argumer^. 
tum  >  ingenio  tuo  »  moribus  >  &  officio  du 
gnum  »  qui  caloais  pactcs  ia  hoc  tanta  bello. 
tuftinerc  votuifti>  neque  fatis  tibi  vifum  cft  » 
fi  aliquos  ex  patribus  contumcliis  onentqs »  ni* 
fi  factum  ipfi^m  concilium  petulantiffimis;  injo* 

D  riis  afficercs  %  &  irridcrc^  >  quod  ia  fide  pu^ 
blica  fe  facrum  >  &  cecumeaicum  appellavc?. 
m  :  &  ventofos,  illos  >  atquc  ambitiofos  titu* 
los.  efle  dicis*  Ia  primis  »  ijuid  \\oc  %  obfecro » 
Eabrici»  ad  eam»  quam  agis  »  caufam  pertine-  Uon^t)i 
bat  ?*  Qj^id  hoc  ad  illud  periculum»  quod  vo-  m$te4iA«* 
bis  imminere  criminaris  .f  Aa  »  quod  fe  con* 
cilium  facrum  &  cB.cumenicum  appellet  >  ilHco 
tibi  venknti  pcriculum  capitis  comparatur  ? 
Nifi  fortaffe  »  qui  facra  omnia  profanafti»  a4 
unius  facri  coacilii  iaomcn  CKhorruifti  .  Aa 
timuifti  fortaffc>  n*  i  calonis  munere  >  &  ofK** 
cio  recederc  *  &  r»e  noa  fatis  procax  »  $c  malc- 
dicus  vidercris  >  nifi  &   titulam   etiam  i|>fum 

*     concifii  primum  dilaceratfes  ?    An  qui  aihil  ia 

E-  caufa  prxfidii  rcpcricbas  >  fahare  >  aut  infu-U 
tarc  potiW  extra  chorum  >  cvagari »  inquam» 
cxtra  caufam  >  Sc  in  commnacm  maledicentias 
locum  >  audaciae  tamcn  tu»  proprium  Sc  pc* 
culiarem  »  excurrcre  ,  &  impudcns  potius  > 
quam  indifertus  orator  videri  voluifti  f  Diffi-i 
c.ilis  eft  fane  hujus  tanti  fceleris  reprchenfio  : 
nata  illud  filentio  praeterire  non  poflum  >  qui 
vehementer  cupiam  oftendctc  »  quo  fit  pro* 
grefta  iftorum  hominum  impudentia  »  *ut  cos» 
iicuti  par  cft  »  ut  improbos  ,  &  fccleratos  > 
dctcfteatur  omncs  >  Sc  vos  >  viri  Germaai  >  pu^ 


1049 


SEtf   APOLOGIA   PR0  COKCUIO  TrIDENTIHO. 


SOJO 


Aat  aUqaanio  taKuaj  preceptorum  .   Explica.  A  magnara  partemTurcae,  &  hseretici  occuparant, 

*  •  *  ..   .  ._.....___.  *     r         _  «  .  •    ..  ________  *      ___  .       ■*....' _.^__._.         __^__.__<_r    4.'L. 


fc  vero  vix  andca  »  veritus  »  ne  ipfe  etiam  im 
pjadentise  dCrimea  iacurram  ,  fi  vel  ea  commemo* 
ravero  »  qu*  falvo  Clrriftiano  pudore  commc» 
morari  npa  poffunt  •  Sed  aonautla  pnttermit* 
teas »  &  hujus  hominis  improbitati  *  atque 
nico  fudori  coadoaaas >  rcliqua»  quaevelctiam 
hominare  religio  cft  ,  quo  brevitis  Sc  mo&e~ 
ftius  potero  #  ll  tamen  rcs  madcfte  ficrt  po- 
teft  »  repreheadatB  »  &  accufabo  .  Tuac  » 
Fabrici  *  faerum  &  geaerale  coacilium  »  quod 
aufpiciis  Spiritus  faatti  cogitur »  &  illius  prx- 
fentia  cohoneftatur »  quod  fc  facrum  &  cecu- 
tncaicum  appellet»  arrogans  &  ambitiofnm  ef- 
fe  clamabis  \  Tune  concilium  defertae  religio*. 
nis  ,  hoftis  ipfc  rcligipnam  omnium  »  mm  ec«  B 
defiam  catholicam  oppreffae  yeritatis  ,*.  oppu- . 
gnator  ipfe  evangelic»  yematis  accufabis  ? 
Noa  jam  to.t  fanAtifimoram  patrum  »  qui  huic 
interfunt  concilio  »  au&oritatem  ,  fapientiam* 
rcligionem  objitio,  qux  fccleratiffimorum  ctiam 
hominum  petulantiffimas  lingaas  »  praeter  unam 
caloais  Fabricii  cohibere  potuiffcnt  :  fed  ipfam 
Dei  majeftatem  »  quam  fukiperc  »  ipiam  Spiri- 
tus  fan&i  aumea  quod  rcvcrcri  »  licct  efles  im- 
probiffimus  debuiffes  »  oppoao  .  Nonnc  fatis; 
crat  »  fummum  pontificera  »  &  ecclefi»  pafto* 
res  indigniffimis  modis  cxagitaffe  »  nifi  in.Spi- 
ritum  ianftum  ipfum  »  tam  impie  nunc  effes 
roatumetiofus  ?    Nihil  jam  crit   neque   in  ter 


cur  duccnti  &  quinquaginta  patres  >  pauci  tibi 
quidam  epifcopi  viicntur  »  cum  pauciffima  con~ 
cilia  profcrre  poffis  ,  in  quibus  major  paftorum 
numcrus  repcrtus  fn  ?  Quod  vcro  a  Romano 
pontifice  creatos,  fcenkos  >  &  pontificis  creatu- 
ras  pcr  contcmptum  appelles  ,  aon  quidem  tu 
Fabrici»  pontificis  fa&um  »  fcd  Chrifti  optimi 
ma$imi  iaftitutum  rcprchcadis  &  irrides  ♦  Qui 
cum  Petrum  ecclcfisc  fuac  fupremum  paftorem 
tam  apertis  ycrbis  declaravit»  iliius  voluatate» 
confilio»  atque  au£toritatc  infcriorcsaliospafto- 
rcscreari:  &certi$proviacii$pr3efici»  atquecon- 
fccrari  decrcvit* 

Scd  cogor  jam  improbiffima  convicia  »  quac 
tu  latronum  »  &  ncquiffimorum  homiaum  indu- 
£ta  fimilitudine»  in  huncfacrum  fcnatum  conje* 
cifti  »  filcntio  praBtermittcrc  »  ut  &  piis  auribus 
confulam  »  &  pudori  mco*  Lateat  pcr  mehoc 
tantum  fcclus  »  quod  ft  pradirct  ia  luccm  »  vix 
poffcs'  illius  iavidtam  fuftiaere  :  fcd  malo  mo- 
4cftus  »  quam  nimis  vchcmeas »  &  acerbus  rc- 
prehenfor  videri .  Malo  tc  hac  infamia  carcrc  » 
qtiam  meviolatipudoriscriminc  Iaborarc.  Illud 
tibi»  Fabrici »  affirmare  poflum  »  mc  »  cum  ca 
legercm  ,  fortem  tuam  iafeliciffimam  doluiffc» 
&  noa  fine  ingenti  mcerorc  »  &  ftuporc  illam 
oratioais  tux  partem  pcrcurriffe  »  confideran- 
tem  rcperiri  aliqucm  in  Chriftiana  repablica» 
qui  feChriftiaaum»  cvaageliGum  »  folius  divini 


ConcUit 

;mCiorit*s* 


ra»  nequc  in  ccelo  tam  faa&um  ,  quod  facrile-  C  verbi  cu-Itorem,  quifcinlolaChrifti  fcholaedu 
gam  veftram  malcdiceadi  Itceatiam  poffit  effu*  '  "    ^  a  "'  r         f— -»:-i-  *"*— 

gcrc  ?  Qjud  igitur  miramur »  quamlibet  fan- 
ttos  »  fapicntcs  »  &  pios  homines  injuriis  »  & 
opprobriis  ab  iftis  oaerari  »  quibus  vcl  ipfa 
Dei  majeftas  ludibrio  |am  fit  ?  Noaae  licebit 
pcr  tc»  Fabrici»  concilio  »  facd  »  &  cecumeni- 
ci  nomen  »  quod  tam  longi  ^raefcriptione  tcm- 
poris  obtinuit  »  nunc  fuo  fibi  jure  vendicare  ? 
Noa  tibi  illorum  verhorum  vcnicbat  in  men* 
quibus   princeps  apoftolorum  Pctrus   in 


tem 


Hierofolymitaao  conciiio  ufas  cft  :  Fifttm  tft 
SfMtui  ftncto,  W  nobh  •  Quibus  iadicavit  fe» 
corum  »  quac  decrcta  fuerant  ,  ad  coaciiiandam 
pacem  »  comitcm  &  confiliarium  Spiritum  fao- 
flum  habuiflc  »    &    eumdcm   fntaris  conciliis  D  ruavexhalat  ? 


catum,  S^cdodtam»  quifc  manfuctudinis  illius, 
Sc  bonitatis  imitatorcm  cffe  glorictur  »  tam  fa- 
riofum  ,  taai  ccecum  ,  tatn  amcntcm^  qui  cum 
i\H  tam  iatpudcntcr  ia  conciliam  effutirct  ,  Sc 
ciuftaret»  fc  tamen  cum  Chrifti  proeceptis,  &.iU 
Jitis  modeftia  pugnarc  »  cjui  fe  hac  via  Chriilt 
potius  hoftem»  quam  imitatorem  cxhibcrc»  non 
animadvertcret  * 

Sed  emergat  jam  oratio  cx  ifto  cosno»  iaquo 
diutius  cumhomineifto  volutatnr*  Quamquam 
quo  fc  vertet  ,  ubi  non  in  ccenum  &  lutum  illi 
iit  tmpingendum  ?  Qaid  cnim  aliud  iftius  os 
impuriffimum  tota  fua  orationc  ,  quam  turpiffi- 
mum  cccnum».&  teterrimam  fentinam  cbnvicio- 


prsefentcm  adfuturum  fignificavit  ?  Quod  fi  tu 
'concilium  hoc  aonlegitime  coadkum»  fi  cx  una» 
aut  altera  tantum  provincia  vocatos  cpifcopos, 
fi  nutlo  rcgum  &  priacipum  Chriftianorum  coa* 
fcnfu  »  fi  alieno  tempore»  li  importuno  Ioco  » 
fi  non  jufta  caufa  convocatum  oftendifles  :  ta* 
men  qui  tot  8c  tantos  antiftitcs  tam  impudca- 
tcr  iafe&arerts  »  audaci»  &  fcelcris  crimen  cf- 
fugerc  non  poffcs  :  nunc  vcro  cum  iis  de  rcbus 
ncc  vcrbum  ulfum  feccris»  ncc  facere  potucris» 
cum  videas  fan^iffimas  cogcndi  concilii  »  anti- 
quiffimas  Icgcs  fuiffc  fcrvatas  »  cum  nullam  a» 
ptiustcmpus»  nullus  coavcaientior  Iocus»  nulla 
juftior  caufa  »  nullum  commuaius  votum  »   ne~ 


Vcnio  nunc  ad  illam  quaeftionem  juris  &  fa- 
€ti  »  in  qua  cum  tc  cupercs  juufconfukiffimum 
ofteatare  »  ineptiffimum  rabulam  prodidift.i  • 
Occumcnici  concilii  titulum  Trideatinoconciiio 
convenirc  wzi  poflc  contcndis  »  ac  proiade  in- 
tcgrum  non  effe  »  cecumenici  concitii  nomine  » 
caverc  publica  fide,  cum  id  fiiciat  »  quod  jure 
facete  noa  poteft  :  &  periade  effc  ,  ac  fi  vctcra- 
tor  aliquis  privilegia  conforat  in  optima  quan- 
tumvis  forma  .  Httjus  vero  criminis  unicatti  il- 
lam  probationemiadacis»  «juod  videlicct  patres 
hujus  coacilii  omnia  fua  m  Romanum  poatifiu 
ccm,  ceu  ad  caput  referant'*  Qua  quamnequi- 
ter  ab  illo.ufarpentur  ,  nottUs  cffe  aicis  »  quam 


que   ardentius  ftudium   inftaurandae    reltgtonis  E    «t  egeat  ^robatione  ^  Quid  hoccft  »  Fabrici »  rem 


efle»  aut  dcfiderari  poffit  :  quas  ifta,  eft  ioapro* 
bitas  »  quae  demcntia  »  quis  furor  ,  ut  tantum 
concilium»  tam  neceffarium  »JUm  opportunum» 
fzf^mzut  tam  faadum  ,  tam  improbis  tu  maledidis i  »  in- 
4tdum.  *  juriifquc  traduJtcris  ?  Nam  quod  concilii  pa~ 
tres  «c  paucos  »  &  fccnicos  »  8t  crcaturas  om* 
ncs  fummt  pontificis  dfxeris  ,.  &  quod  fe  cecu* 
mcnicosappcllavctint»  irrifcris»  fit  alterumftul* 
titisc,  alterum  impudentiac  tua?  fiagularis  .  Hoc 
plane  feculo»  quototaChrtftiana  religio  in  has 
angttftias  Europai  conjcda  cft  »   quarum  ctiaat 


longe  difficilHmam  &  graniBmam  »  legum  ipfe 
&  juris  peritiffimus  ineptiffimo  argumento  ,  &r 
nequiffima  contumelia  confirmatam  iatis  8c  fta- 
bilttam  cfle  putafti  ;  an  quod  facrum  concilium 
Tridentinum »  Pontificem  Komanum  »  fuprc* 
mum  ecclefiae  paftorem  »  Petriq«e  fucceflbrem^ 
agnofcat  :  3c  id  faciat  ,  quod  Nicenum»  Con- 
ftaatinopolitanum  »  Chalcedonenfe  >  ouod  om- 
nia  etiam  alia  facrofan&a  cjcumenica  concili* 
feccumt»  omae  illtco  jus  »  &  poteftatem  amit- 
tct  ?   Aa  quod  omnia  ad  illum  »   tanquam  ad 

fummum 


i05 1 


PBTU       Fq.HTIDoNII      O   R   A    T    I    0, 


1052 


Conciltum 

Silvsftro». 


Chalceiio"* 
neafs  coa* 
cilium  Leo^ 


Chalcedo- 
neafe  eon~ 

ciiio* 


fummum  judicem  ,  referant  ,  ut  illius  cenfu- A 
ra  ,  Sc  au&oritate  confirmentur  ,  eam  ad 
caufam  fides  poncilio  foblata  ,  &  illis  omnis 
potcftas  erepta  eft  ?  Quid  concilio  facies  Ni- 
camo  ,  &  Chalcedonenfi  ,  quae  Divus  Gre- 
gorjus  tanquam  Dei  evangelia,  veneratur:  quae 
non  fatis  decreta  fua  firma  jitdicarunt ,  nifi  Ro- 
mani  pontificis  fuiffcnt  au£orkatc  confirmata  ? 
Etenim  facrum  iUud  Nicaenum  concilium  a  Ro- 
znaao  pontifice  Silveftro  poftulavk  ,  ut  qu&  a 
tot  patribus  defiaka  contra  irnpiam  ,  &  facrU 
legam  Arii  h&refim  5  &  ftatuta  fuerant ,  ab  eo 
confirrnarentur  *  QUod  quidem  literas  ad  il- 
lum  miffe  apertiflime  teftantur  iisyerbis:  Quo~ 
niam  omnia  ,  corroborata  de  divinis  myfteriis 
ecclefiaftkae  utilitates  ,  quae  ad  robur  pertihem  B 
imckm  eccle&e  catkolic»  &  apoftolicae ,  ad  fe- 
dem,  tuam  Romanarn  explanata  ,  &  de  Grae- 
co  reda&a  feribere  confitcmur  1  nunc  itaque  ad 
veftrse  fcdis  argumentum  accurrimus  roborari  * 
Et  paulo  poft  :  Quidquid  autem  conftituimus 
in  concilio  Nicacno  ,  precamur  veftri  oris  con* 
fortio  confirmetu*  *  Neque  vero  putandum  eft  > 
concilium  omnium  celeberrimnm  ad  Silveftrum 
pontificem  Ramanum  confugifte  ,  nifi  exifti- 
maflet  ,  concijiorum  decretis  tantse  an$orita-* 
tis  acccffionem  cffe  neceffariam  •  Jam  vcro  & 
frcquentiffima  illa  Chalcedonenfis  fynodus  fex- 
centorum  triginta  epifcoporum  >  poft  longam 
cum  haereeicis  concertationem  ,  poft  eonfe- 
&a  decreta  ,  quibus  hscrefes  damnabantur  >  C 
licet  beatiflSmi  Lconis  pontificis  Romani  le- 
gati  interfaif&nt  >  eorum  tamen  ,  quae  gffta 
erant  >  rationem  illi  reddendam  eflfc  putavk  % 
ut  ejjus,  audorkate  confirmarentur  ,  Sc  quafi, 
extrema  adhibita  manu  conficcxeatur  *  -Qusb 
quidem  omni^  ,  cum  per  literas  cxpofui&nt  ,, 
cam  ejus  audorkatem.  impenfe  commendaffent  > 
P^tri  fucceffbrem  >  &  quafi  quoddam  aerarium 
Ch.riftianae  .fidei  agnofcena  :  Hgec  ,  inquit  > 
funt  qw».  tecum ,  qui  fpiritu  prsefenleras  > 
&  complaccre  tanquam  fratribus  deiiberaftiy  & 
qni  pene  pec  tuorum  vkariorum  fapientiam  vt- 
debaris  *  a  nobis  effecimus  i  Indicainus  ve- 
ro  ,  cjuia.  &  alia  quaedam  pto  rerum  ipfarum 
ordinata  quietc  >  &  propter  ecclefialticorum  D 
ftatutorum  definivimus  firmkatem  ,  fcientcs, 
quk  &  vfcftra  fanftitas  addifccns ,  &  pro- 
batura  ,  &  confirmatura  eft  eadem  *  Quibus 
quidem  literis  facrx  fynodi  ,  pontifex  fan&if- 
fiisus  tefpondens  ifli«s  fe  decreta  ^robare  ,  iis 
apertifrimis  vcrbis  declaravit  :  Ne  ergo  ,  in- 
quit  ,  per  malignas^  inrerpretes  dubicabile  vi- 
deatur  y  utrum  ,  quae  in  fynodo  Cbalcedo- 
nenft  pcr  ttnanimitatcm  veftram  de  fide  ftatuta 
ftmt  y  approbem  :  ha&c  ad  omnes  fratres,  3c 
coepifcopos  noftros  >  qui  pr#di$o  concilio  in- 
terfuerunt  ,  fcripta  dircxi  ,  qu«  glariofifli- 
*nus  >  &  elementiffimus  princeps  (  ficut  popo- 
fci  )  in  notitiam  veftram  mittere  pro  catholicae 
iidei  amore  dignabitur  ,  ut  &  fratcrna  univer-  E 
fitas  ,  &  omnium  fidelium  corda  cognofcant, 
me  ,  non  folutn  pcr  fratres  ,  qui  voeem  mcam 
executi  funt ,  fcd  etiam  per  approbationem 
geftorum  fynodalium  ,  propriam  vobifcum  in- 
jiffc  fententiam  >  in  fola  ,  vtdelicet  ,  fidei 
caufa  ,  quod  iWpe  dicendum  cft  »  propter  quam 
generate  concilium  ex  prsecepto  Chriftianorum 
principum  ,  &  cx  confenfu  apoftolicse  fedis 
placuit  congregari  >  damhatis  haereticis  ,  qui 
fi  corrigi  voluiffent ,  nulla  penitus  refideret 
de  vera  domim  noftri  Jcfa  Chrifti  incarnationc 


dubitatio  .  Unde  fi  quis  unquam  aufus  fuerit, 
vcl  Neftorii  perfidiamtueri,  vcl  Eutychetis,  ac 
Diofcori  impune  dogmata  defendere  ,  &  a  ca- 
tholicorum  communione  refeeetur  ,  ncc  habcat 
dus  corporis  participationem ,  eujus  abnegatvc- 
htatem,  fratres  cbariffimi  .  Haec  Leo  iile  bea- 
tiffimus  ,  qtias  apertiffimc  tcftantur  conciliorum 
decreta  Romani  pontificis  auftoritate  confirma- 
ri  ,  Ncquc  vero  credibilc  eft  ,  fandifiimum 
virum  ,  quo  nullus  unquam  fanftior  ,  fapien- 
tior,  aut  moderatior  fuit  ,  hanc  ftbi  auftorka- 
tem  ambitiofc  ufurpaffc  ,  aut  illud  concilium 
cam  itli  fuific  dclaturum  ,  nifi  judicaflet  ,  libi 
ilJam  divinitus  fuiffe  tributam  ,  Quid  ergo  ? 
Hasc  duo  tanta  conciiia  ,  quae  tantum  ^honoris 
3z  auftoritatls  pontifici  Romano  deferebant  , 
omne  illko  jus,  vim,  &  potcftatcm  omnemper- 
diderunt?  Qu»  eftifta  colfe5:io?  Qua:  nova  Ie- 
gum,  &  juris  interpretatio? 

Scd  illud  eft  magis  ridiculum  ,  quod  neque 
concilio  ,  neque  pontifici  fidem  adhibendam  , 
vel  eam  ob  caufam  effe  dicis:  Quod  cum  ponti^ 
fex  regcs  ,  &  imperatores  a  juramcntis,  pafilis, 
&  convcntis  abfolvat  ,  qui  vctat  ,  quo  minus 
eodem  jure  in  propria  caufa  fruatur  ?  Dcinde 
vero  neminem  effc  ais ,  qui  ignorct  ,  Romanos 
pontifices  juramentis  ,  &  bullis  fais  haftenus 
impune  lufifle  .  Quid  cgo  aliud  haic  tion  argu- 
mento,  fed  malediftoreipondeam,  noninvcnio, 
quam  quod  quidam  accufatori  fuo  rcfpondit: 
Anquod  tn  non  faceres,  egofaciam?  Quod  cr- 
go  tu  pcrfidc,  &  leviffimctransfuga  non  faceres, 
id  fummum  ccclefi*  Chriftiana&  paftorcm  ,  & 
inonarcham,  idfacrumconcilium  fafturum  fuiffe 
putabis  ?  Nam  quod  Romanos  pontificcs  jura- 
inentis  lufiffe  criminam>  nonnc  oponuit  ,  Fa- 
brici,  in  graviffimo  flagkio,  quod  Chrifti  vica. 
rio  objkicbas,  argumcntum  aliquod ,  aut  fi- 
gnum  >  aut  cxemplum  hujus  fceletis  proferre  > 
Non  certum  crimen  notarc  :  Non  locum,  tem- 
pus,  &  perfonam  produeerc,  netantumfcelusa 
te  conflifitum  vidcretur?  Nunquid  tibi  hofti  ca- 
pitali  tam  apertc  Sc  impudenter  mentienti  fidem 
habendam  cffe credidifti  ?  Jamveroad  convellen- 
dam  fidcm  pubiicam  ftylum  convertis  .  Natn 
cum  Vergerius  indi&ionem  hujus  concilii  a  Pio 
quarto  pontifice  maximo  fadam,  fujsjamfuiflet 
icriptis  furoris  cV  impudentiae  plcnis  iitfedatus, 
qua  quidem  Germanos,  &  rcliquos,  qui  abec- 
clefia  Romana  fcjunifti  funt  ,  dicebat  minimc 
fuiffe  comprehenfos  ,  neque  ad  conctlium  voca- 
tos:  tununceamfumpfifti  proviriciam,  ut  fidem 
publicamreprehenderes,  ^accufares,  8c  vos  vo* 
cari  a  coneilio  non  potuiffeoftenderes:  veritifa* 
ne>  ne  qwi^indiftionem,  Bc  fidem  publicam  vi- 
dercnt  ,  cum  tantum  concilium  cogi  ,  cum  vos 
tam  amice  &  bencvolc  vocari  inttterentur  ,  & 
vos  non  adfuifle  cognofccrcnt  :  culpam  in  vos 
prodit^  religionis  derivarent  .  Sed  fruftra  hunc 
Jaboremfufcepiftis:  hosetenimduos  teftes  veftne 
pertMaciae  ,  indiftionem  videlicet  cpricilii  ,  & 
fidem  publicam  ,  ecclefia  Chrittiana  perpctuo 
#&  habitura:  quos  non  modo  pracfens  feculum, 
fed  ipfa  etiam  poftedtas  intuebitur  :  quorum 
incorrupto  teffcimonio,  jure  vos  tanquamrcbeU 
lcs  8c  pertinaccs  religionis  hoftes  damnatos  ju- 
dicabit . 

Hancigknrinprimis  publicam  fidem  ,  obfcu- 
ram,  ambiguam  ,  &  fraudibus  plenam  effe  di- 
cis:  quod  ego  minime  miror,  fi  ka  tibi  videa- 
tur .-  Nam  quid  mirum  ,  fi  qui  jam  apud  fe  fta- 
tiiit  in  yctcri  crrorc  pcrtinaciter  permanerc ,  m:C 

facri 


IOJS  *Eiy   ApOLOGIA   PRO  C 

facri  cot|cil|i    admonitionibus  »    nec    ccclefia* 

decrcti^    acquicfcere  ,     &  fcelerum   confcieatta 
pavidus»  &  trcmepts  concilio  non  int$reffe  :  hic 
pietatcm  »     dolos  :     finceritatem  ,     fraudes  : 
Iticem   denique  ipfam  meridianam  ,     no&sm  » 
&  tenebras  interpretetur  .     Primum   illud    tibi 
refpoadco  »     Fabrici   »     antiquis     temporibus 
faunc  morem  cavendjfide  publica  »  in  ufu  conci* 
IiisnonfttiiTe.  Mon  tanta  unqu$m  audacia  »  noa 
taatus  furor  ,     nqn    tam   pctulans  »     &  furens 
haercticorum   fuit   Iicentia  :     qui  qim  humaoa 
jura  otnnia  atque  divina  violaviflent  »     ut   ad 
coaciliam    venirent  ,    iis  fccaritatis  prsefidiis 
(ndigercnt  .     ^acilis  aditus  ,   &:  libcr  crat  om~ 
nibus  acccffus :     quia  .  aulli   vetcrum   hacretico- 
rum  ,    ficuti  vos    nunc  ,    cruentas    innocenti 
Chriftianorum  fanguiae  »    maaus  ad  concilium 
attulerunt  .    Scclerum  igitur  vcftrorum  magai- 
tudo  »     vulnerata    &    meticulofa   confcientia  » 
quas  omnia   etiam   fccuriflima   rcformidat  »     & 
expaveiett »   hanc  nunc  a  facta  concilio  publi- 
cam  fidem  extorquct.    IHud  ctiam  tibi  deinde 
refpdndeo  »  fummum  pontificem  »  cum  ad  Ger* 
manise  principes  hac  de  re  lcgatos  mitteret  ,  ab 
cis  petiifle»  utipfi  arbitrio  fuo  publicam  fidem  * 
qua  vcllent»  forma  conficerent  »  fe  iili  libcntcr 
cfie  fubfcripturum.  Quidamplius  a  vobis  opta. 
ri  potuit?    Si  hxc  fdrma  difplicebat  ,  cur  non 
aliam  a  vobis  confefiam  exhibuiftis  ?  Cur  hanc 
rcpreWnditis  ,   cum  liberum  fuerit  ,  quam  vef- 
letis,  obtinere  ?  Quamquam  hic  nunc  data  pu- 
blica  fides  §x  voto  etiam   atque  fententia   ve~ 
ftra»  ut  audlo»  confe&a  eft  i   ego  fane  affirma- 
re  auffm  ,  Fabrici ,  nulla  alia  in  re  magis  hoc 
hcnw  concilium  claboraffe  %  quam  ut  ea  fides 
publica  conficeretur »    quse  plcna  effet  amoris , 
&  be^evolentiae »    &  qase  nullis  calumniis  $pa- 
rere  poflfet  ;    hanc  dico  fuifle   iUiusmentem  » 
hunc  Ccnfum  »  hoc  omnium  cpmmune  votum  » 
hoc  a^i.mo  patres  ad  cam  rem  deledi  fidem  pu- 
blicam  facere  voluiife»  ^  confeciffc  :  qu^m  ob-. 
fecro  v^s  »  viri  Germani  |  diiigenter  infpicite» 
ut  &  fineerum»  apertum  »  &  candidum  concilii 
facri  animum»  8z  iftius  homiais  merascalumnias 
depreh^ndatis.     Qui  cut^  omaia  fibi  intentarc 
fupplicium  arbitretur  ,  cum  magnopere   debitas 
fuis  fceleribus  poenasi  extimefcat»  nihil  prius  in 
hac  fide  publica  reprehendcndum  diuit  »   quam 
il  Uqft<cia.gfi»lacn »  qu^  ie  pseqa  in  viobtores  con- 
ftisuit»  quam  obfcuriutis»  &  ^mbiguitatis  in  fe 
continerc  pluriripm  crin^inatur,  §ic  homjni  tam 
ocylatQ»  autpqtius  timorccgco»  om^iaobfcaraj, 
^  t£nebrieofayidenturf 

Ivjolo  rationibus  contendere,  agam  tecum  ob- 
fignati^  tabe!li«  :  proferamus  ciaufulam  ipfam  ? 
quse  fichabct?  Quod  fifan^a  ffnpdus,  auc  ali- 
quis  ck  ca  ,  v#lluis  t  cu|uf<:ttmg[ue  conditionis» 
vel  ftatus,  aut  prascitiincntiae  c^iftens  prapfcriptae 
affccurationis  t  &  falvi  coqduftus  formam  %  #& 
moduoi  in  quocumqn^  puqfto  vel  claufuja  vio^ 
Javerit  »  (  qnod  tamen  avenere  digneturomnU 
pQten$  )  &  fnfliciens  em^nda  non  fuerit  ma% 
fubfeeuta  ,  8$  ipforum  arhitri*  merito  appro- 
banda>  &  laudanda  >  hahpant  ipfam  fynodum , 
&,  habcre  pQtcrunt»  incidiflfe  in  omnes  pcsnasj 
q«4s  jurcdivino»  &  humano»  aut  confuetudin^ 
hujuf^odi  falvorum  condu&orum  violatorcs  in- 
currere  poffunt  »  abfque  omni  excufationc  »  aut 
quavis  i»  hac  parte  contradi&ione .  Haftcnus 
claufa.  Quid»  obfecro»  hic  ,  Fabtici  »  obfcu- 
mm  »  &  ambiguum  ?  quod  verbum  obfolctum 
&  antiquitam  ?  Imo  quid  non  cxpUcatum  & 


ONCILIO  Tr.IOENT  I  NO'«  IO54 

A  apcrtum?  nonnc  poeaas  omnf;sdivinO|ure  &  hi|- 
tnano,  &confuctlidinccontra  publica?  fidei  vip- 
Iatores  dccretas»  fanfta fynodus  fibi  &aliisaper- 
tiiEmis  vcrbis  comminatur?  Cur  non  verbum  ali-„ 
quod  obfcurum  ?  Cjir  non  penodum  ambiguam 
notalii  ?  Cur  quo  in  loco  hxc  tanta  obfcuritas 
delitefcerct  ,  rion  aperuifii  ?  Sed  revertamur  ad 
illum  ,  qui  te  quieiccre  non  pathur  ,  timorem 
tuum»  qucm  jam  npn  cx  loco»  non  cx  fide  pu- 
blica  colligis»  led  quem  propterviolatameccle- 
fiae  majcftatem  ,  proptcr  tcelera  »  &  feditiones^ 
quibus  pacem  totiu^  orbis  Chrittiani  perturba- 
ftts»  jure  optimo  viderisconcepifle.  Fingiscnim 
tc  jam  adefle  eoncilio»  aate  illori|m  aftarc  con^ 
fpettum,  quontm  dignitatem  improbis  f^fitis  S£ 

B  maledictis  violaveris:  fingiseos  iniquoin  te  ani- 
mo»  &  juftaindigqationeconcepta»  vel  detefu- 
mere fupplicium .'  fingis  te  pavidum » & tremebun- 
dum  omnia  luftrare*  omuia  circumfpicerf  ^  nuU 
Ium  advocatum  ,  nulluopt  interceffprem »  nulium 
patronum  vidcre»  qui  %e  ine^praeiertim  locomi- 
lite  pontificio  munito  »  defendat,  &  cx  illorum 
manibuseripiat,  O  fortiffimum  martyretri»  qui 
accepta  publica  fide  in  iumma  fecuritate  fummos 
terrores  offendifti*  Quae  Nemefis  ,  q^as  furiae 
tuum  iftud  pcdus  h&  confcientia  fcelcrumcKagi- 
tant»  ut  ab  aliis»  qui  nihil  magis»  quamtuam 
corporis  Sc  animi  potiffimum  falutcm  exoptant, 
cxcrema  tu  omnia  pertimelcas  ?  Nunqind  hic 
tibi  Phalaridistauroscfle  putafti  ?     Nuncjoid  hic 

C  Nerones » Dionyfios ,  Maximinos ,  Juliar\ps  adefle 
credidifti/  Non  hic  uiios  tibi  infeftos,  &inimi- 
cos  reperies »  Fabrici :  fed  manfuetiffiajaa  patres f 
qui  te  fumma  caritatc  compledentur »  &  ^c^Ieiise 
matri  conciliabunt :  piiflirnos  paftores  »  qiii  vos 
in  fuis  humeris  fublatos  Chrifti  grcg^  r^ftit:uent: 
clemeatiffitnos  medicos  »  qui  vcftris.  ^ylneribus 
mcdebuntur?  Non  hic  patrono»  nonadvocato» 
non  intcrceflorc  iiidigebis  :  quos  tu  tibi  ko&§$ 
fingis  accrripos  patronos ,  Sc  defeaforcs  cxpc- 
rieris* 

ScdcurTridentumarmato  pontificiomilite  .ft- 
ptumeffedwftf?  Cum  nulli  hicfatcllites»  nqlli 
adiintmilites»  utpotiusvcrendumfit,  ne  intan- 
tis  infidiis  &  farore  vcftro  parn^  videatur  effc 

U  munitum?  At  veroillud  videlicette  dicis  cxtime* 
fcerc,  quodcummulta  avobis  dc  corruptaecclc- 
fiaftica  difciplina  »  dc  obfcurata  Iuce  cvangclicae 
dodrin^  djccnda  fmt  »,  quas  a  vobis  fioc  tcelere 
taccri»  anoftrisfincfurore  audtri  non  poterunt , 
vereris»  nefiilUs  vitastt  morumquc  turpitudincnv 
objicias  »  &  profcflos  ecclefiae  hofte^  ».  quod  ne- 
cefiarium  cffe  putas,»  appellavcris,  iliorumani^ 
moseHacerbes»  ^ipfcigrfqpfccutitatiscrimine  ar~ 
fguaris ,  lllud  tibMn  primM  perfuafqm  eflc  cupio  » 
Pabrici»  hujas  conciiii  patrcs»  inhancunamcu- 
ram»  &cogi^ationcmdies»  &  m&m ^  incumbere % 
utviaminvcniant,  qua  Iaboranti  cctlcfiae  fubvc-^ 
niatur:  &omai  crrore,  turpitudiacque  fqblati», 
antiquusilliiplendor  atquc  digniui  rcftitaatur. 

E  Nequecnimullamaliam  obcaufam*  tx  pmnib^ 
provinciis  »  atque  natjonibus  »  in  hunc  locum 
convencmnt  ■,  quam  ut  rebus  ecdefise  optime 
compofitis»  &,conftitutis»  revocataunitate»  au 
que  concordia,  %%m  diu  optata  in  Chrifto  pace 
fruantur,Quaecumqucita  fint»  iflud  etiam  exi^- 
ftimarc  debes  »  nihil  illis  poffe  aceidere  jucun-. 
dius,  quam  fi  eorum  admoneamur»  qux  vel  ad 
puritatem  evangelicaB  doftrina?  reftitueadam  * 
vcl  ad  vitse  »  atque  morym  vetcrcm  difciplinaiu 
revocandam  fpedant»  Quqd  fi  tu>  Fabrici»  at- 
quc  cctcri  ,  t\ui  vos  do£trinae  Sc  morum  gravif-» 

fimas 


PeTRI       FoNflDONIl      ORATIO 

A 


fimos  cenfores  profitemini»  pravos  ifto^,  &cor«* 
ruptos  Chriftianag  rcipitblicae  mores  ,  has  tenc- 
feras  »  quas  cvangelie*  luci  a  nobis  offufas  fuif- 
ff  dicitis»  haecdenique  tam  atrocia  ecelefiaevul- 
pera  »  huic  facr<>  concilio  Chriftiana  modefha» 
ut  par  cft»  4ccsg$reC*$  *  ^oa  m°da  non  id  vohis 
crimini  daretur  $  quod  ipfe  verch^tis  >  fe4  i«ir 
mortalcs  vobis  gratiae  ab  univerfo  cpncilio  am- 
pliffitrus  vcrbis  agerentur  ,  Sedt  qu*s  eft  Hic  tao* 
cffrgnatus  &  impotens  animi  tui  furor  ,  u*  noa 
fperes  ti?  poife  ul.la  ratione  illa,  qu^fentis»  mo- 
defte  patribus  expiicare  *  Nuaquid  aoa  fath  tir 
bi  effe  videbitur  ,  fi  candida,  ^  fiaccro  anixno* 
ft  verbis  moderatis  aperueris  »  quid  i^  ccclcfia 
pravum »  quid  corruptum  >  quid  alien.um  $  v^ 
ra  religione»  ^uid;  cvangelicisiegibusadvcrf^j  B 
•quid  difciplina;  veteris  ecclefias  parum  confeata* 
^eum »  quid  denique  cenfura  &  aaiaudvetfipns 
dignum  >  nifi  graviffimos  concilii  patres.t  im- 
grobos,  f^crilegos^  &  impuros»  proreffqs  ccclc* 
hx  hoftes  appeilavcris  ?  Latroaes  admpncri  va- 
lunt  ;  acerba  nimis  &  Immoderata  oratioae  re-* 
preheadi  mpli?ftiffime  feiunt ,  &  tum,»  cunj  ma^ 
ximc.  Ctwii  fupplicio  digdffimi  vtdentur  %  fibi 
bonojreifc  non  dqferri*  fed  info.leatiius  appellarix 
§:  indigniiis  tradari,  inic|aiffimo  aaimopatiuaT 
tujr.  Xi  ergo  homiaes  iaxprobiifimi^  cum_ad 
meiiorem  frtigcm  revAcantur  5i  honorificis  t-i.tu* 
fis  appellari  voJuju  :  ti^  (enatum.  totius,  orbis 
gcntium  clariffimum  ».  iapientiCTimum »  &  fan* 
aiffimum»  fine  graviffimis  3c  indigniffimiscon-C 
tttmeliis »  ncc  nomjnare  »  nec  admonfrc  po.te^ 
ris?  Sic  omnem,  pudorcm  <?xuifti, »  ut  a  tq  tt.a- 
tus  qgcumeaici  con.ciIii  <jonfpe^us  mpdeftiat^im- 
petrara  aon  poflit? 

Sjedquamquam  nihil  horum  ,  iaquh  *,  ciftt 
pcrtimefcend;um  ,  iftorum  tamen  patru.m  in  vos 
pdium  r  &  crudelitas  effet  formidanda  :  cjuam, 
■quidem/ttjEtfan  ct&  dieis  »,  quantam  Gallia  »  & 
jftnglia  %  Sc  nefcio  qua*  dirat  Vaf&jcnfis  c^des. 
tcftantqr  •„  Wpaa?  Catis  erat»  Fabrici  »  tc  ha- 
hcam  impudentem  oftenditfe  y  ni&  nunc  ctiam 
vellcs  ftultiffimus  videri  ?  Qui  illud  adverfa- 
;*iis  audeas  objicercr »  quad  poftt  iliico  ia  vos» 
non  fine  maxima  ignominia  &  fcetere  veftro  re- 
torqneri  ?  Dic  mihi  ,  obfecro  ,  quod  fignum  D 
apparet  in  Anglia  noftrae  crudelitatis  ?  Aut 
^juae  potius  funefta  veftri  furoris  veftigia  itk  ijlas 
iniferabili  provincia  non  confpiciuntur?,  ^?^» 
obfecro  r  tot  clariflimos  &  fapicntiffimos  in  e.A- 
viros  immanitcr  tr^ucidavk  ?  Cujus  »  obfecro  y 
crudetkate  triginta  8z  eoamflius  hominnm,mit- 
Jia  caefa  jacent  ?  Quis  cam  irrfuiam  tot  clariffi» 
mis  paftoribus  miferabiliter  orbavit?^ 

Quts  facerdotes  &  monachcs  ^bipfistemplis», 
Sc  aris  ,  ad  quas  confugerant  »  ad  fupplicium 
crudeliffimum  abftraxk  ?  Quis  hanc  infutam . ,, 
quam  fanaiffimus  Grcgorius,  finc  ulla  humani 
fanguinis  cffufione  adChrifti  pgum»,  &  ccclefi* 
^remium  adduxit »  mmc  atrociffima  internecio^ 
ne  civium  ab  cjus  fiau  »  atque  complexu  crude-r  E 
liter  abduxit  >  Quis  dcnique  illam  mortuorum 
corporibus  »  quis  luftu  »,  lamentationeque  com-i 
plevit>  nifi  acerrlaius  illc  &immaniffimusCMv 
ftianas  relig;ionis  hoftis  »  Hcnrkus »  quein  vettra 
crudelitas  contra  Chriftam  »  &  illius  ecclefiam 
armavit?  In  Gallia  vero  quis  miferasc  illas.edi- 
dit  ftragcs,  &  cdk  qudtidie  alias »  qvtm  tanto 
,cum  dolore  ad  auras  noftras,  paffim  deferuntur, 
nifi  vcfana,  &  furibunda  jam  hasrefis,  quascum 
odium  3c  crudelitatem  diutius  occultare»  &  in- 
clufam  contiw^  aoa  fofl^t  *  arripuit  arma  fa^ 


crilega»  ftrinsit  gladios  *  &  civcs  contra  tegcm 
Chriitianiffimum  »  filios  contra  matrem  ecclc- 
fiam»  infaaiilime  concitavit  f  Nunquid  scsquum 
tibi  vidctur»  Fahrici  *  at  catholici  patc:reaturt 
fe  ab  ini^ui^  rcgni  proditoribus  »  &  rcligionis 
hoftibus  pecudum  more  impunc  trucidari  ? 
ISfunquid  illispertcnQn  licuiflet  atcmplis»  aris» 
&  focis»  abuxoribus^  Iiberis*  fortnni/que  fuis » 
hanc  impiatn  »  &  funeftam  fl^mmam  »  Sf  iftos 
furentcs  gladios  arcerc  t  Nunquid  «oftrps  cq 
nomiue  crudclcs  appellabis  »  qui  vulnera  a  vq- 
his  illata  (quemadmodum  iUe  dixit  )  toto  cor^ 
pore  non  exceperint  t  N^m  quod  Vaflejerifeaa 
nobis  cxdem  objecifti »  credo  ego  t^  juftiffimam 
iilam  animadverfio.nem  figaificare»  qua  duxillc 
clariilimus  Quifianus  »  aceirimus  Chriftianx  rc-» 
iigionis  vind^s,  &  h^r^ticomm  hofiis»  inVaf- 
fejanos»  non  quidem  taaquam  inhaeretjcos»  fed 
tanquam  in  dominum  fuum  rebelles  ufus  cft  • 
Ouod  quidem  fadum  nefcio  quo  ppiEs  jure  xh+ 
reprehend^r^»  nifi  tu  $os»  qui  haeretici  funt »  ia 
fuos  etiam  principes  ^oatnmeliofos  cffc  poffeat-' 
^itrevis  x  '  , 

Sed  ommittamus  hsec»  quaequamvisvoWsinv!* 
djofa »  tot;q  tamen  orbi  Qhriftiano  miiera  >  atque 
I^duofafunt.  Quialicetfiae  maximo  veftro  fce^ 
lere  ^:  ignominia  veftta ,  fiae  dolqre  tamea  no- 
ftro^  ^ccclefias  lacrymis  commemorari  noapof^ 
{uat.  Jam  veroneqaciilud  djcis  efle  diffimulan* 
du;my  quod  appendix  illa»  aut  extcnfio  adaliasi 
nationes »  quaer  fidei  publicae  addiu  eft  %  tuo  judi-r 
c|o  ftdem  publicam  datam  Qermaais  x  prorfus 
en^rvet,  atque  fubvcrtat.  Nam  cunt  ia  appen^ 
dice  dicatur»  eamfbrm.ami»  non /njfi  ad  cos  pcr^ 
tincre^  qui  ad  ecclefise  gremium  redire  volue^ 
roat:  crgo  nequeadQermanos,  aifi  quatcnus  fo 
velint  tttoi  ccclefia  Romana  conjungere»  Qjiia  j, 
ntin,quis,  fldespublica»  cumforma,  quaconti^ 
netur,  etiam  tcrminatur  •  Micor  fanc  te  ,  Fa-t 
briei  ,  fic  fdiflfe  obcgcatum  calumniandi  cupidi^ 
tate,  ut  cumomniaiavcrtcre,  depravare,  &  te- 
aebris  iavoivcre  ftudercs »  noa  animadvcrtcris 
teubique  finguiarem  fimul  ftultitiam  oftentaileft 
&  tam  ingcniofum  repreheaforem  %  quam  ine-* 
ptum  caiumaiatorcm  egiffc .  Nam  qui  ficri  f>oteft> 
ut  haccalkuifenfato»  6c ^nonprorfus  amenti  pcr-t 
fiiadere  te  poifc  confideres  ?  Hasc  enim  pubJica 
fides-  duo  hpminum  genera  cdmprehendit  :  al« 
t^crum  Qennanorum  ,  quorum  potiffimum  gra* 
tiaconceflacft»  qui  cum  primi  hujustanxae  iedi* 
tionis  auffeorcs  &  principes  -extitcrint  »  und$ 
quidquid  nunocftia  ecclcfia  malorum  promana» 
vit:  primi  etiam  accerfuntur,  tam  apertis  Indk 
ciisbenevolenti^,.  tamclar;is  &cvidentibus  fignis, 
amom»  ut  nullus  eflfet  »  praetei?  te  unum  »  tata 
ferrcus  »  qui  noaillis  foangeretur  »  &  qui  uqh 
|K)tius  rationem  aliquam  referendi  gratiam  * 
quam  calumniandi  »  8sr  reprehcndcndi  tantum 
bencficium  inveftigaret  •  Afterum  v-ero  genus 
cft  eorum,;  qui  in  ilfis  provinciis  ».  rcgionibuf- 
que^  vcrfantur  »  in  quibus  hoc  veftrum  cvange^ 
Hum  docetur,  &  pr&dicatur  publice  &  impuneV 
ut  in  Anglia^  &in  nonnuIHsGaliix  locis^  quk 
bus  ctiam  in  hac  appcndicedcclaravit  facrum  ton- 
cilium>  publkam  fidcm  cumGermanis  cflecom^ 
munem.  lis  dttobus  hominum  gencribus  »  nullis 
adhibitisconditionibus,  fednude  atquefimplici- 
ter,  hac  fidc  pubiiea  cavetur.  Sed  quoniam  erat 
tertium  genus  eorum»  qui  licet  fint  veftris  haerefi- 
bus  infefti»  dcgunttamcn  in  illis  provinciis*  in 
quas  hserefis  non  apertc  »  fcd  obfcure  gfaflatur: 
nec  pwdicalur^  aut  docctur  impune,  itaut  ipfi 

cum 


SEtf    A.P03L0GIA   PRO   CONCUIO  TrIDENTINO, 


1057 

cum  fuis  erroribus  latcre  cogantur  ;  atque  ifto- 
runi  homiaum  noanulli  delitefcant»  Hii  fueriat 
comprchenii,  &  iacarcerem  detrufi»  partimve- 
xo  cum  in  fufpicionem  veniffcnt »  fibi  fuga  & 
cxilia  voiuntario  «mfuluerunt  :  quorum  ttatu» 
combuftae  ,  bona  publicata  jam  funt :  volens 
faa&a  fynodus  fignificare  »  nulli  viam  redeua^ 
di  ad  ccclefi»  fiaum  interclufam  efle»  etjamit- 
lis  transfugis  &  jure  damaatis »  fed  omnibus 
ad  cjm  clemeatiam  noaconfugientibus,  aditum 
patere. 

IIIos,  qaia  fide  publica  noneraatcomprshea*- 
fi»  cxcitat  ,  &  hortatur  »  ut  refipifcant,  quibus 
ie  benignam  &  mifetieordem  matrem  fntuvam 
pollicetur.  Ncc  tamen  dicit  illis  publica ffdeca- 
veri»  fed  ab  ea  aou  excludi.  Sed  quia  qua  for- 
ma  effet  iis  exhibenda  »  aoadum  conftahat :',  & 
res  maturo  copfilio  »  atque  deliberatione  iadi* 
gebat.»  illam  in  altud  tempus  dicit  efle  rejicten- 
3am.  Curergovcrbaiila»  Eos  »  qui  ad  ecdefias 
gr^mium  redire  volusriat  f  quae  iis  folis  dicua- 
tur,  quibus  hac  publieafide  aoacavetur»  nequs 
ad  Germanos  ulla  ratioae  referuntur»  tu  ad  ia- 
fringeadam  hancfidem  datam  <Jenna&iseaviIIa* 
torie  tranftulifti  ?  car  ts  toties  mendatem  &  im- 
poftorem  appellari  yis?  Nonae  alla-akiau  ver*. 
ba»  qu«  lic  h&beat*  Nua^  fatisexiftimatumfcft» 
ii  quipublice»  ^uemadmodumincxtcnfionisfor» 
xaa  le&um  eft  »  deferueruat  eccicfia!  do£jtriaaa*# 
eorum  fecuritatt  »  &  forma  (  quam  legi  audivi* 
ftis  )  profpiciatur  »  apertp  declaraat  ad  illos  , 
quos  paulo  ante  aominavit»  publicam  fidem  noa 
pertiaere?  Quodfieaaoniaciuduntur,  neque ad 
eosfpe<9:at:  illalgitur»  quasdeillisdicaatur»  ad 
Germanosrefcrri»  &  j>ublic<e  fideiobefleulU  ra» 
tioae  non  pofiunt» 

Haecfunt»  viriGermani»  ingentia  illa  pericu- 
Ja » quse  Fabricium  alioqui  fortilfimam  &  conftan- 
tiffimum  virum  remorantur .  Hi  funt  duo  illi  ter- 
rores»  Trideatum  videlicet ,  &fidespubliea»qui 
martyrem  fortifiimum  veheaientiflimc  conturbant  t 
hxc  tantum  illi  metum  iacutiuat  :  h«c  tam 
jlliformidolofavidetar»  ut  neque  Laurcntii  cra- 
ticuiam»  nequeCatharia5erotam»  cum  illisulio 
yaftocenfeat  efleeoafereadas:  haec  ita  magaa  fibi 
p^ricula  videntur » ut ,  ne  k  ia  illaconjiciat ,  veri- 
tatispatrociaium»  veftram&ecclefi^falutem»  & 
Chriitigioriamputet  effe  deferendam.  Haec  fen* 
tis»  Fabrici»  &Thrafonis  more  mili^em  glorio* 
fumagere»  &temartyram  esemplo»  velextremu 
fupplicits  fubeundis  »  paratum  elfe  dicere  audc- 
liis?  Non  tu  quidem»  Fabrici»  ad  martyriipal- 
inam  afpiras»  Cariorquidemtibieftfalus,  quaot 
ChriJlus»  aut  ecclefia.  Nunquam,  mihicrede» 
committes»  ut  ia  martyrum  veftrorum  numerum 
afcribaris  »  cui  publica  fides  eactremum  videtu^ 
cffe  fuppliciam,  Eamigitur  ob  caufamilli»  qui 
concilium  Tridentinum  frcqucntant  »  fcelerati 
ab  ifto  homine  ceafentur:  quad  fe  videlicet  ia 
dao  vitas  apertiifima  difcrimina  conjiciant  »  al* 
tcrum  exloco»  quia  Tridenti  conciliumcelebra- 
tux :  alterum  t%  fide  publica »  quam  fufpeftam  ha* 
bee.  Videte»  perDeumimmortalcm»  qualesmi» 
niftros »  quam  fortes  »  atque  «onftantes  »  immo 

3uam  leves  ,  &  abjeftos  habeatis  »  cjuibus  Tri- 
entum  in  ipfis  imperii  finibus  fitum  »  &  impe- 
ratoris  audoritatc  feptum»  &  quibus  etiam  ipfa 
fit  fufpeda  fecuritas*  Nonne  vobis  hic  metus  & 
trepidatio  aperteioquuatur»  atque  teftjficantur» 
quaies  jam  ia  illorum  antmis  confcientiss  terro- 
jrcs  vcrfeaturi1  Magaam  ia  omaem  vitae  partem  vis 
-eft  confcientiae  (ut  illcdixit)  ut  nc^ue  timeaat 
ConciU  Gcmr4h  Tomt  XXXKL 


105  s 


^  qui  nihil  commiferint  »  &  poenam  femper  ante 
oculos  verfariputent,  quipeccarunt»  Quodeaim 
cffe  poteft  judicium  fceleris  apertius ,  jaam  con- 
fcientiae  timorf  omnia  etiam  fecurifuma  refor- 
midantis  ? 

Sed  vcnio  jam  adalteram  hujus  homiais  egre- 

giam  excufatioaem»  qua  probare  ftudet»  fe  jur^ 

ab  hac  profedione  deterreri»  quia  cum  certodi- 

fcrimine  certam  etiam  veritatis  abjurationem  di- 

cit  effe  conjcdtam  *  Et  qqoniam  hac  de  re  pauca 

quasdam  a  uiedi&a  jam  iunt,  breviter  me  expe- 

diam*  $ed  quoaam   argumento   h^c  colligat  » 

quaefo»  diiigeater  attendite.   Concilia  »  inquit» 

coguatttr  ,    ut    vitia   do&tiax  »    atque    morum 

emendentur :   at  vero  nemo  fe  debet  iliiscoeti- 

U    busadjungere»  qui  circa  rescumhocfinepugaan- 

tes  occupaatur  .  Patres  coacilii  Trideatini  non 

illuftraadas,  fed  obfcuraad^  veritatisgratia,  non 

reformand^»  feddeformaudae  ecclefiaj  caufa  con- 

venerunt:  aon  crgoquifpiamfine  fcelcre,  fe  hu- 

jufmodi  coetibus  temere  adjunget  *  Illud  ia.pri* 

misantequaero»  Fabrici»  fi  improbi  homines  & 

fcelerati»  fa<S^  conjuratione  ,  iuum  regem  occi- 

dere  »  civitatem  iiK^dere  »  cives  trucidare  »  & 

regnum  ipfum  occupare  per  tyrannidem  ftatuii- 

fent:  fieffet  aliquisegregiuscivis »qui  recogaita> 

patri^  caritate  commotus »  fe  illi  ccetui  infereret, 

noa  ut  faveret »  fed  ut  iret  obviam  iiloxAm  furori , 

utperfuaderet »  ne  tantumfacinusaggrederentur» 

etiam  fihoc  cummaximo  &  apertifiimo  vitge  di- 

C-  fcrimine  faeeret:  nunquid  tu  huncfceleratum  Sr 

ncfariumcivcm  appellabis?  Non  arbitror  te  jam 

efie  dementern »  qui  hocdicas*  (^uomodo  igitur 

te  iis   coetibus  adjungere   judicas  efle  nefariutn 

cumfine  periculo  te  poflis  iliorum  conatibus  op* 

ponere  ,   qui   tno  judicio   ecdefbe  deformandas 

gratia  convenerunt  ?  Et»  ut  propius  ad  rcligio- 

nis  caufam  accedamus  »  qui  hominum  cotiventus 

fceleratioresiUis»  quiadfacraidtSlisfacienda»  ad 

deiendum  Chrifti  nomea  »  ad  obfcuraodam  ejus 

gloriam  *  &  exforbendum   Chriftianorum   fan- 

guinem  cooveniebant  ?   Fortiflimos  crgo  viros» 

qui  divino  numine  correpti  »  &  ardehtibas  qui^ 

bufdam  caritatis  flammis  incenfi  ,    prodibant  ia 

medium  »   falfos  illos  effe  deos  unico  ,  veroque 

O  Dco  folo»  ejufque  filio  Jefu  Chrifto»  illum-ho* 

norem  deferendum   efle  ckmabant  •     Hujufmo- 

di,  inquam»  homines»  qui  fe  illis  c^etibus  pro 

Chrifti  gloria  cum  evidenti  capitis  peticula  im* 

mifcebant  »  quorum  fandam  ,   immortalemque 

memoriam  ecclefia  veneratur  ,   tu  temeritatis  & 

fceleris  infitnulabis?  Impurum  igitur»  atque  fa* 

criiegum   dices   Marem   illum   Chalcedonenfem 

epifcopum,  qui»tefte  So^omeno,  cum  eflet  ocu^ 

lis  ob  feneftutem  orbatus»  audiffetque  Julianum 

apoilatam  in  templo  Solis  diis  gentium  facrifi- 

care,  ieinfrequentem  turbam  conjiciens,  palam 

&acerbe  imperatorem  objurgavit:  ad  quem  con- 

vcrfus  imperator  ,  cum  dixiffet  »  Abi  tu  potius 

ad  Gaiiiaeum  tuum  (  Chriftum  iatelligens  )  ac 

E    jubetibi  oculos  aperire:  tum  Mares  eadem  con- 

itantiarefpondet»  Depmeo»  pro  hac  mea  cteci- 

tate  gratias  ago»  qui  ideo  vifum  adenrerit »  netc 

apoftatam»  inDeum  blafphemum  »  omni  virtu- 

te  fjpoliatum  viderem  «   Nefcio  quid  hic  dicere 

pbffis  ,  nifi  vos  non  co  flagrare  caritatis  incea- 

dio»  quoPauIus»  tit  iis  vos  pro  Chrifto  peric»- 

Jis  objiciatis.  C^uid  vero  finullumcftpericulum? 

quid  fi  fumma  fecuritas  ?  quid  fi  tanta  veftri » atque 

falutiscupiditas»  ut  ctiam  fi  patres  hujus  conCK 

lii  deformatores  ecctefiae  »   proditores  religionis 

fitis  appfllaturi,  aequo  id  animo  laturi  fint»  & 

Yy  YQluti 


WP 


PlTRI       FONTIDONII       O 


R    A   T    I    0: 


IOtfQ 


Yeluti  Fapientb  mediei  ,  eorumque  phrciiefi  Ja-  A 
borant  »  difilmuiatis  atqqc  ncgle&is  injfuriis  , 
nihilominus  veftris  vulneribus  medelam.  finta4-> 
hihituri  ^Vides  ergo,  Fabrici,  nullam  effe  ju- 
ftam  detre&andse  hujus  provinciae  rationem  , 
^tiamfi  patres  dehoneftandse  ecclefias  ftudiocon- 
venifle  exiftimares.  Sed  quibas, obfecro,  indi- 
ciis  x  qu*bus  fignis.  hune  tu  ,  .tam  depravatum 
animum  patrum  deprehendMi  /  Nunqui^  de^ 
^retis,  ah  illis  jam  editis  ?  Atqui  quo  tempo-? 
rc  haec  "tn  meditaharis:  ,  "nulJa  extabant  decre- 
ta.  Nunquid ex  antecedencibus  ?  Cur  non  ali- 
quid  ab  fllis  contra  veritatem  evangelicam  & 
eccfeliae  dignitatem  fafttim  comniemorafti  ?  NJ- 
ft  qai  credu  omnia  concilia  deformandse  eccle^ 
fiae  caufa  fuiffe  coafta,  idem  de  hoc  faciendum  g 
effe  judlcium  duxifti  .  Quid  ergo  tanti  fcele* 
xis  argues  tantum  conciliuin  »  &  aullam  ratio- 
nem,  nullum  fignum»  nullum  argun^entum,  ad- 
duc.es  ?  Nunqiiid  ia  omnium  patrum  ,  qui  hiq 
&df»nt,  animos  penetrafti  $  &  abditas  iilorum, 
omnium  cogitationes  *  &  intimos  fenfus  infpe- 
xifti,  ufc  dicere  audeas,  eosomnestam  iniquum 
animum  ad  ecelefiae  falutem  attuliflfe  ?  Tam 
erjs  intqnus  aeftimator  ,  ut  millum  ex,  to$  cla- 
riffimis  viris  efle  arbitrerisu  qui  inyeniend^  re^ 
fciratis  ,  &  reformandae  ecclefiie  ftudio,  tenea- 
*  tu«/-  Tam  eris  improbus  ^  ujt  cum  Chriftu;s  Je-L 
attU-y^  lij^  praecipiat  t  ne  temere jndkium  de,  aliorum 
yita  ,  fa&ifque  feramus:  cum  adnaonejit  Paul  us, 
ne  iilis  etiam  ,,  quae  fpede,  ipfa.  Sc:  afpe&u;  ma^  C 
la.  videnuir,  finiftr^  intevrpretemi?r::  cam  Jaco- 
busgraviter  iUos.  reprehend,at  %  q'u.i  fratren^,  ju^ 
dicant  >  &  eos  npn  jam  hominum  ,  fed  ipfius 
divin^  J.egis  judicejs;  x  fy  detraftores  e(Te  dicat; 
tu  non,  de  faftis  fratris  alicujus  ,  fed;  de  inxer- 
nis  cogitationihus  r  toc  fandiffimprum  patri|m. 
tam.  temerarium  8c  pr3B?eps  ,  tam  iniquum  & 
fceieratum  fercs  }ttdiciumt? 

Atqui».  inquis^  Rpmanus  pontifeK*„  noa  alia, 
eaufa  concjlium  >   tot  fumptibus  ,  tantk  Ia.ba*i- 
bus  coegit  >  quam  ut  ruentern.  y  fljuftuaut^mque 
papatumV  qui  jam  pridemmole  fua.  labprare  cf- 
pit",  fuffulcjat  :  ^  epifcopi  ipft  conceptis,  verbis. 
in  illius,  leges  ,  vohintatemque  juraruni .,  0«^ 
ifthsec  eftt  Fabrici,  diajeftica  %  Qua?  argumen^  D 
t^ndi  fojrma?  Quid  hab^t;  confequens  haEcratto: 
pontife.K  Rjomanus,  cupit  fuam,  dignitatem  efle 
falvamt  epifcopi  jurejurando,  funtijli  devinjfti:. 
ergo . ,,  patres  cpncilii  Ttideniini ,  ^  obfciurand» 
ve;ritati$ ,.,,  8t  deformandie  ecclejiag  gratia.  conye^ 
ojerunt»,  Se4  intelligo  jam  quid  veJis,  di<;ere*  vi^. 
4$o ,  quQ:r  fpej&ent  ?."  i«  quo  Ijcopum.  haec  tcU  di* 
rigfntut..  Eo  fummi  pont.ifica,tusiodjoconj|agra^ 
tis,a  ut  cos,,  quiijlius  voJu^tate,  imperioq^ucco^ 
guntur,.  fincctu.m;  animum,  ad  curanda.  ecdcfm 
vulner^  adducere  non  pofifc  judicetis;:  ecclefiani 
ftare>,c|ti&  cvcrfa  Cummp  pontifieatu  ^  npn^  poffe 
creditik  :  Ularn*  unicam  efsc  ccdefi^  reformatio^ 
nem:  exiftimatis  x  ftBwomanjus,  pontifex,  ab.MLo.  Io-t 
co>.  inquoJilum.ChriftuscoJJocavit,,  depejiatur^, E. 
O  vos  cteceptos*  djeluCofque  Qermanps  ,,  quibus/ 
vcL  h&£  unica  peffaafio  tantum  ha^enus.  m^Jo^ 
t um  i&ve&it  ,,  &  in  poftetum.  majpra  commina^ 
%m*  Hjaecvobis.  funeftiffiimas  ^xcitavit  tragediasy 
feec  cladcs  acerbiffiimas  edidit^  h«c  dqlciffimum 
eripuit  otium  ,.  pacem  abftulit ,  bellu,m  civile,, 
fervile.  »,  domefticum  &  imeftinum  intulit  :  hsec; 
omnia,  erroribus  infinitk^  infaniiSmifque  t;om-. 
plevit .  Quae  quidcm  mala  non  aliunde  (mihi 
creditc  )  &&*&  tant  >  quam  quod  ecckfiam  Ro-. 
manam  ,  verita.tis  magiftram  ,  antiquse  religicK 


$i$  fcholam  ,  vc&m  &;  incorrsptag  fidei  religio-» 
(iifimam  aram  »  columnam  cfenique  ,  atque  fir* 
mamentum  evangelics  veritatis  deferuiftis  :  & 
fuonnum  ppntificeui>  quem  Chrifti  fuae  ecdefifc 
principem.,  &  paftoreui  fypremum  inftituit:  & 
totus  orbis  Chriftiaqus  jam  in4c  ab  ipfis  ecci^- 
fiae  primordiis  ,  ad  haec  ufqu^  noftra  tempora , 
CMfti  vicarium  agnovit  ,  non  modo  non  rene^ 
rcmini,  fc4  odio^Iufquam  Vatiniano  4  &  con- 
tumeliis  improbiffimis  profequamini  % 

Si  te,  pabrici,  argum^ntis,  5?  nondementia, 
fi  ratione  aliqua,  Sc  non  pptius  infania,  atqu^ 
jfurore  hac  in  parte  duci  aibitrarer  ,  a^erem  te-  &Qm??\ 
cum,  tanquam  cuin  hommelanaerpenus:  oiten-  auaont^: 
dercm  x  n  nullam  ali^m  ob  caufam  ,  ii  pa^tres  stflctfwr, 
Tridentum  cpnv^iffeot ,  quam  ut  pontificiam  4i^ 
gnitateo^  a  vobis  xonvulfam  ^  Ubefaftatam  af-i 
tererent*  nullum  -futurunt  fuiife  tam  itnprobuni* 
qui  Ulorum  fadumreprehenderet,  nnmoquinon 
fandiflimum  &  honeftiffimum  Ulorum  ftudium 
&  operam  |udicaret  :  mmc  vero  cum  tam  inn^ 
fum  &  odiofum  vobis  -fit  Romani  pontificis.  no- 
mqn,  ut  vcl  3Q  audjto,  fic  accendamini ,  fic  ar-t 
deatis  ita  ,  ut  fanfs  infanirc  &  furere  videami- 
ois  quis,  audehit  ,  ea.  d^  rc  vobifcum  conferre^ 
qui  non  pertimefcat ,.  ne  ille,  etiamvabiCcumin^  : 
fenire  videatur?  Nolo  igitur  t.^uia  inhanc  are* 
n^m  defcen,dere  x  ut  de  fumma  pontificatu  con-!, 
t^ndanms,:  id  ,,  quod  nunc  ad  caufam  pertinet^ 
ieviter  attingam  ,,  ut  quanto,  in  qrrore  verfemi- 
ni  %  ipfaterum  ev^ntu^  cpgn^ofcatis. ,,  Noio  rctm 
a  priincirdiis,  repetere:  pre^^ermitto  apertiffimajEa 
Cwifti  inftituMonem^  ojnjtto^  opttmamiLUm  te^ 
^umpuhlicarum,  adminiftrationem  ,.  qu^  omnia, 
ad  uniu&  referi  arbitrium  ;;  .omitto,  facram  ijla,m 
Hierarchiam  ecclefia?  x  quam  ab  apoftolis  acce- 
ptam  divus  Dtion^rfiui  literisfconfecravit  *  in  qya 
aon.  Uk  mpdp^  fed.  totius,  orbis,  Chnftiani  cpn«/ 
fenfus  Cummurn  pontificem  m  fammo  Ipco  %  ve-* 
luti  ecclefije  principem  r  a^tque  Cu^remum  pafto-. 
rem  cojtocavu:  omittct  vctejis  legis  ,.  Sr  IfracJi- 
tica?  reipublic^  inftitutumL  ,  qua?  cum.  fummum 
ppntific^m/divino  judic.io  fuerit  adepta  %  illum 
ia  cccjefia,  Chriftiana  futii.rum  adumbjabat  j;. 
amuto,  cecumenica  concilia,  quae  fqn^per  Roma^ 
nx>pontifijci  fupremam,  in  ecclefia  poteftatem  de«. 
tukruntt:  omitto  veteres,  ecc;Icfias  Qracas ,  LatU 
n$i\:  Africanas ,.  A/ianas ,  quae  fcmp^r  Roraanam 
ccplefiam ■:%  tanq^uam  principem  8t  r^agiftram  fe-, 
cnjtae fun;t::  pmitt0.antiquashiftorias,,  vctcres^ atfo 
mk$i t.Bf  n^onumenta:;  CanjStprtim  patrum,  tefti- 
mania  pra^tcrmitta:  unica  tecun^  agan\  ratipaie^ 
quamh^cnobuinfcjiciffima  tcjcupora  fuggcrufit , 
i?  fubminiftrant  :  qualem  nt  ^  ^feici,.  'rcaipiu 
blicamillamfoturam  cfic  arbitraris  *  in  qua  xm^ 
truciiato;  ,  improbiffiMus  q^i-fqffc  ad  tyrannH 
4cm  afpirti^t?;  Qaaictn  navis  illitss  cutfum  ,  in; 
*jua;  ch^gna  immineni^  tentpeftate  y  fuhLa,tO;gu^ 
bit?rna.t0te  *:  a;d  ei^vum  iueptilljmus  quiquc  confi^ 
dterct  ?  Qualem  exettcit^m  ,  qui  jam.  cum  hofte 
conftit3:unis  de  aufcrcndo  duce  coeitaret  /  Qua-. 
lesdenique  ovqs  ,  qnm  faftacoRfpii:atione ,,  f^  pa«. 
ftpris,  imperip  fubducerent  ?  Nonne  fqturum 
erat,  u.t  rcCpubiica  concidcret  ?  Ut  navi^  fluifti^ 
bus  mcrgeretur?  Ut xxercitus.  in  manus  hoftium 
veniret  ?  XJx  mifcraspv^s  difperfae,  atqn^  di0pa* 
t«e  ,,  incertiscurfibus  per  iavia,  loca  vagante.s  x  i^ 
luporutn  ungucs ,  a,tqiiefaueesiacideren,t?  Quaefi 
acciderc  videretnus ,  nonneex illa  mdic^orta fiiif*. 
fe  diceremus  >  Sed  quid  e^cmpli  g^atia  Ipqui* 
TOurf  Resipfa  clamat,  Fabrki:  convcrteoculos- 
in  Qefmaniam  univer&m  x  Galliam,  Poloniam, 

Uiiga- 


lOtfl 


$EV  Apologia  pro  CONCltlO  Tridentino. 


xotfa 


Ungariam,  Boemiara  ,  Angliam :    vicinas  pro-  A 
vincias,  atque  tegionesanimo  &cogitationeper- 
luftr<n  ;    inccndia  ,  caedes  ,  ftrages  popuii  Chri- 
ftiani    circumfpice  :    hunc  tantum   tumukum  , 
quafi  fremitum  quendam  concufli  tempeftatibus 
matis  aufculqi  ;   tot  erroribus  miferam  plebem 
flu&uantera  tacitus  ipfi?  confidera:  quot  hserefi- 
bas  fciffa,  atque  diftra&a  fit ,   tecum  expende: 
circumjacentes   provincias  ,  tot  erroribus  &  tu- 
multibus  aeftuantes,  contemplare.  Sedquidpro- 
vhicus  dico  ?  Vicinas  domos  intuere  ;  quid  do- 
snps  commemoro  ?  Tuum  ipfius   dornicilium  * 
atque  cubiculum  infpice  ,  in  qud  fi  duo.faltem 
eftis  ,  ficut  effe  arbitror  (  neque  enim  credibite 
eft  te  fine  uxore  effe)  fi  duo  inquam  eftis,  dif- 
Tidere  fane  v  neque  in  unaun  &  eandem  religio-  B 
nem  confentire  &    confpirare  neccffc  eft  :   cum 
apud  yos  duo,  idem  per  omnia  fentientes  ,  ha- 
&enu&  reperti  non  fint:  fed  quid  ego  cubiculum 
tuurn  dico  ?   Tuum  iftud  facrilegum  pe&us  ex- 
plora:  illudfepe*  tanquam  fretum,  &  euripum 
aliquem  diverfis  opinionibus  asftuaffe ,  neque,per- 
petuo  in  eadem  fententia  permanfiffe  (  fi  verum 
fateri  velis)  reperies*  Te  tefternappello,  tuitm 
ipfius  judiciura,  teftimoniumque  requiro  :  dic, 
an  per  diem  integrum  in  eodem  errore  conftite- 
ris?  Fidem  hic  adhibebo  ,   qui  nullaaiia  in  re 
tibi  credendum  putem?  Quid  hoc  eft,  Fabrici? 
Unde  haec  tanta  fiuftuatio  ?   Unde  tam   varius 
fpiritus  erroris,  atque  vertiginis?  Unde  iftsefu- 
riae  proruperunt  ,   ut  Chriftiaru  milites  non  mo~  C 
do  infinitis  htfrefibus  diffideant  ,  fed  mutuis  fe 
jara  vulneribus  conficiant  ,    nifi  quod  unius  ec- 
^lefia?  principis  ,   Romani  ,  inquam  ,  ponuficis 
figna  deferuerunt  ?    Unde  illos  tot  errorum  pro- 
cellis  tempeftatibufque  jaftari  animadvertimus, 
nifi  quod  gubernatorem  illumdivinum  clavo  af- 
fidere  non  patiantur  ?   unde  miferas  oves  erran- 
tes  per  tot  praecipitia  ferri  cernimus  ,  nifi  quod 
fummo  paftori  baculum  a  Chrifto  traditum  eri- 
pere  voluerunt:  unde  hae  omnes  perturbationes, 
tumultus  ,  hasrefes,  profeft*  funt ,   nifi  quod, 
quemadmodum  Africaaus  ille  paftor  &  martyr 

Cypriaaus.  inclitus  dixit,  facerdoti  Pei  npn  obtemperatur  ? 
qaid  habes  ,  quod  hic  bpponas  /  quam  tuam 
aliam  horum  malorum  caufam  adduces  ?   Leon-  D 

Leontius.  t|UJ  Antiochenus  epifcopus,  auftoreNkephoro, 
in  graviflima  illa  apud  Antiochenos  de  religio-. 
nis  negotio  diffenfione  ,  cum  timensfeditionem, 
fententiam  fuam  apexte  proferre  non  auderet  , 
aliqaando  caput  fuum,  canisflorefcens,  demul- 
cens  dixiffe  fertur:  Nivem  eam  folutam  lutum  - 
multum  confecuturum  effe  :  indicans  eo  Capite 
fublato,  quod  fua  auftoritate  homines  in  offi- 
cio  continebat  ,  difftdia  civium  in  apertam  fc- 
ditionem  evafura  .  Quantx  igitur  malorum 
fententia  fecutura  fit  ,  quantae  tenebrx  Chri- 
ftianumorbemoccupaturae,  fi  caput  iftud  eccle- 
fi#  univerfalis  ,  Romanus,  inquam  ,  poatifex, 
a  fede  fua  deturbaretur,  teftatur  jam  iftud  ff- 
tidum  haerefum  ccenum  ,  quo  nunc  illi  mifere  E 
volutantur  *  qut  illum  non  reverentur  ,  Quae 
cum  ita  fint  ,  audes  tu  homo  audaciffime  tot 
patres  &  paftores  ecclefiae^reprehendere  ?  ejus 
deformatores  ,  veritatis  &  rehgionis  hoftes  ap- 
pellare  ,  quod  non  animo  evertendi  fummum 
pontificatum  ad  concilium  accefferunt  $  quod 
ecclefiae  membra  contra  caput  (  fine  quo  fides, 
pax,  religio  falva  efse  non  poflunt  )  non  con* 
juraverint? 

Jam  vero  quod  nullam  aliam  obcaufamtanto 
appara.tu  ,  a  Romano  pontifice  concilium  coa- 
Comil*  GtnzraL  To.m*  XXXIH, 


£tum  effe  dicis  ,   quatn  ut  omma    imperio  fuo 

fubjidat  ?  Atque  hujus  rei  teftem  rempublicam  . 

triumfcederumappellas.  Si  iftura  pon.tificis  ani- 

mum  ex  ejus  r.eipubliciae  teftimonio  deprehende- 

ras,  curnonilludprbtulifti?  Cur  tibi ,  tanquam 

ApoIliniPythiovCredi  voluiftif  Namilla  legatio 

totaeftamoris  plena,  &defiderii  falutis  veftr^  , 

pacis,  &  unitatis  conciliandae;  nullum  in  ea  ve- 

ftigium  h^jus   cupiditatis  apparet  -:    quamquam 

illa,  quas  diximus ,  aperte  declarant ,  atque  teftan- 

tur,  nullameffepoffepacisfpem,  nifiomnes  Ro- 

manum  pontifioern ,  Chrifti  vicariura,  &  univer- 

falis  ecclefiae  paftorem  agnofcamus  .  Nam  quod  <***&•  l^- 

illumimperandi  ftudio  inflammatum  h«c  moliri 

criminam ,  non  tam  ille ,  mihi  crede ,  Fabriei  de 

fqmmo  pontificatu  (  quem  neque  ipfe  inferorum, 

portae  poterunt  evertere  )  quam  de  falute  veftra 

folicituseft:  non  tamdignitatisfuas ,  quambrevi 

reli&urus  eft,  amplitudinem  exoptat ,  quam  in* 

teritum  veftrum,  quem  videc  effe  fempitemum , 

^ruinas  ecclefiac,  quam  fibi  Chriftus  commifit, 

lamentatur:  &  illius  unitaterrt  veftris  unguibus 

difcerpi,  atquedilaceraridolet  •  Tuveroquodin 

tantis  calamitatibus  affliftae  matris  ecclefise ,  in 

communi  dolore  ,  atque  lacrymis  ,  carminibus, 

ecclefiae  acerbis  8c  fummo  pontifici  contumelio- 

fiffimis,  Iuferis,facistuquidem,  utcaionem,ut 

gnathonem  aliquem  8c  parafitum  decebat ,  qui  in- 

teraliorumracrymascanere  Sc  ridere  foleat,  Ne- 

que  vero  in  tanta ,  tamque  pubiica  mceftitia  to- 

tiusChriftiani  orbis  privatam  laetitiam  tuconti* 

nere  potuifti :  fed  illam  verfibus  indicafti :  non  fo- 

lum  non  commoveris  asrumnis  &  lacrymis  eccle- 

fiae ,  fed  alias  acerbiores  illi  comminaris :  8c  vekiti 

ex  Delphicatripode,  Satanici  furoris  infaniacor- 

reptus,  defuturis  illius  majoribus  miferiis  vati- 

cinaris.    Quibus  ego  carminibus  nihil  aliud  re- 

fpondebo,  quam  quod  fperem  de  divina  miferi- 

cordia,  utqusefoleat  pati  fpiritum  mendacemin 

ore  prophetarum  verfari,  &  rnaledicam  illorum 

aliquando  menteminmefiuscommutare,  hocin- 

fauftum  infelixque  tuuni  vaticinium,  utpote  ab 

fpiritu  veritatis  hofte  profedum ,  meadax  &  fal- 

ftim  effc  futurum  ,  fummique  Dei.  clementia  & 

boriim  fanftiffimorum    patrum    induftria  eccle- 

fiam  ,  hac  mifera  obfidione  liberandam  9  teque 

Improbiffimum  vatem    vidricis  ecclefiae  pedibus 

conculcandum  ,  ficut  ducem  iilum  Ifraelitarura, 

qui  Elifei  vaticinio  fidem  noluit  adhibere  . 

Quod  vero  formam  juramenti  ,  quod  ftimmo  Montani 
pontifici  epifcopi  praeftant,  aliquibus  refperfam  fentcatfa. 
mendaciis  protulifti:  6c  ea  ficillos  cffe  devin&os 
aifirmas,  ut  necerTario  iliius  voluptati  fervire,  & 
conatibus  parere  cogantur:  primum  quidem  ma- 
jorum  tuorum  veftigia  fequerw  ,  quibus  corrum-  . 
pendi  ,  adulterandi  ,  atque  dcpravandi  fcripu 
omnia  ,;unicum  Sc  pracipuum  ftudium  femper 
fuit;  deinde  vcro  nunquam  tu  ,  Fabrici ,  hanc 
formam  tam  inepte  protuliffes  ,  nifi  aliorum  fi- 
de  tua  perfidia  raetireris  •  Nunquid,  obfecro  , 
auftorati  milites  ,  fi  quidpiam  inique  &  injufte 
abillisfieri  praeciptatimperator  ,  atnftoramenti  re» 
ligioncilliparereconftringentur  ?  Nunquid  cives 
principi ,  fcelus  aiiquod  aggredienti ,  ob  datam  fi- 
oem  &jusjurandum  obtempcrabunt?  Et  non  po- 
tius  mortem  fuftinendam  arbitrabuntur  ?  Iflud 
mihi  refponde ,  Fabrici :  fi  imperator  aut  prin- 
eepsiile,  qaifquiseft,  cuitupares,  a  tepeteret, 
utrempublicamproderes,  effefne  idfadurus,  an 
non?  Sinon:  quod  ergotu  furcifer  non  faceres, 
id  tot  atque  tantos  ccclefi»  paftores  fafturos 
cxiftimabis?  Si  fic;  illud  jam  a  tt  qusero,  nua- 

Yy    z  quid 


w$$ 


PsTiti      FONTIOONII      OHATlo, 


10^4 


<jmd  jurisjurandi  religione  coa&us  14  faceres  , 
ast  tu^  fponte  &  imprpbitatc  duSfcus  ?  $i  pri- 
mum;  erifne  tain  ftupidusj  ut  ullo  jttrcjuran4o 
4ivinas  leges  violare  poftc  tibi  perfuadeas  ?  Si 
fecun4um>  tam  eris  improbiis  &  iniquus  de  fid^ 
aliprum  «ftimatpr  >  t|t  non  fatis  eife  putes  ,  te 
fireleratum  &  proditprcm  effe,  nifi  omnes  etiam 
aliqs  tui  fiiniles  arbitreris?  Quid  ergo  jusjuran, 
4um  &  fidcs  dat*  fummo  pontifici  ab  epifcopis 
pbtcft  atferrc  impedimenti  rebus  ecelcfiaecotppo-? 
nendis  ,  nifi  illi  aut  tam  ftulti  effent  ,  aut  tam 
fmprobi*  ficuc  tu  ,  qui  fibi  jus|urandum  obftsu 
re  credersnt,  aut  affcntari  potius  alt$rju$voIun- 
tati/quam  ecciefiaefaluti,  &Chrifti  gloriae  fta- 
tuiffeflt  ?  Quamquam  Pius  IV.  pontifex  maxi-r 
tnus*  cui  ob  ftngulatem  pietatem  ho<:  nornenin-, 
ditum  eft,  ineredihili  tantprum  nialorum,  qua? 
in  ecclefi*  Chrifti  verfaqtur,  doIorecomipQtus, 
Incenfus  maxima  cupiditate  fanandi  haec  vulne- 
ra  retigipnis  ,  magnis  furoptihus  &  laboribus, 
concilio  coa&o  declarayit,  fe  in  hancunamrcm 
mentctn  habcre  defixam  ,  ftudium  &  cogitatio- 
nem  intentam  ,  ut  pax,  atque  concordi*  ^ccle^ 
fise,  fi  fit  opus,  cum  fuarum  Temnvdifpeudio  re^ 
ftituatur,  tantum  abeft,  utconcilii  patres  quidU 
piam  ia  illius  gratiam  facere  coganfcur  :  cui  nU 
fiil  eftgratum,  nifi  quod  ad  fiibvenieudum  cc-< 
clefiae  laborajui  ^onducit, 

Quod  v^ro  famtnum  pontificem  fe  minimc 
Concilio  fubjicer^,  fed  concilii  patr$$  fibi  fuhje-* 
&0shahere*  criminaris,  &  vitiovertis:  quidhoc 
praefidii  a4  tuamcaiifam  poteft  affexre?  quid  ad 
probaixdum  coricilii  patres  non  refprmamhe,  fed 
deformandae  ecclefiae  animo  coqvenifle  ?  prgefer- 
tim  cum  inter  pontificem  maximum  &conciiiutn 
naUahaeinredifRdis*  nullap  fimuUates  intercen 
dafttt  iedlttmmacohfordia  &a^nimorum  confen-^ 
fipne  in  ^edefias  falutfm  a,b  omnibns  incnmba- 
tur .  Ql«o4  fi  ad  refeilendas  %  %  refutandas  veftras, 
haerefes  h*c  qnaeftio  aliquid  ad|umenti  ?  atquq 
pr#fi4iic(fet  dUtura:  in  afserenda  (uprem^  Ro^ 
mani  pontificis  auftorita^te  omnem  nunc  meaoi 
operam  g?  ftudi^m  collocaflem:  fed  quoniamtu 
remhancl^viterattigiftij  utpote  qui  non  gravis 
^vehementisaccufatoris,  fcd  kviffimi  hiftrionis 
&  minimi  partesfufcepiftif  &parum  huic  argu^ 
mento*  in  quo  vqrfamur,  fit  accornmoda.ta,  ik 
lam  fiientio  pr^termittamus ,  ut  ad  reliqua,  tua 
maledifta*  impofturafquc  Veniamus, 

Coiligis  quamplurima  non  crimina,  fed  con- 
vicia  ,  qu»  quidem  nullis  adhibitis  argumentis 
confirmas :  quia  videticet  dignus  es ,  cui  etiam  itn^ 
pudenter  mentientt  fides  adhibeatur  :  patr£s  nU 
Momml  mirum  conciUi  fetotosad  nutum  Romani  pontU 
^iwmni*».  ficiscomponere:  concilia  nihil  aliudeffe,  quani 
fbrniula.m  qu^mdam  declaratbnis  pontificiae  vp-, 
luntatisi  h#c  8$  alia  portentofa  in  noftris  legi 
commentis :  concilia  praeterea  non  convenire ,  ut 
dogma  aliquod  ^  de  quo  cum  haereticis  eft  conceiv 
tatio,  definiat^r,  fed  ut  qui  h«eretici  funt,  de-, 
clarcntur  fi?  cdndcmnentur ,  idque  in  afiis  conci^ 
Jiorum  haberi  :  eam  deinde  eflfe  conciliis  noftris 
confuettidinem*  ut  ab  cxecutione  praepoftere  fu^ 
mantinitium:  molcftefers,  vps  anoftris  haeretu 
cos  appeliari>  forcunafqueveftras,  &  vos  aiienae 
crudelitati»  ceu  praedam  efle  fubjeftos,  pendcn- 
teque  coacilio  in  Germa.nos  theologos  fsevitum 
fuiffe,  &adhaecomnu  probanda*  quse  fi  in  nos 
vere  dicerentur  ,  non  mcdiocrem  invidia^m  no« 
ftris  conciliarent ,  nulla  indicia  ,  nulla  figna^ 
nulU  adducis  argumenta  ,  nullam  refers  hifto- 
xkm »  ftttllam  tcftcm  citas  :  fcd  homo  IcviiS- 


A  inus,  &  niendaxiffimus  9  Pythagoricam  fibi  au- 
^oritatem  ufurpans,  fi  ipfc  dixerit  ,  fide  {iia  f 
rem  fati§  confirmacam  arbitratur .  Quod  fi  iibi 
uni  refpondendum,  aut  hominibus  doftis  ,  qui 
in  his  quaeftionibus  vcrfati,  quap  a  te  objiciun- 
tur,  faffa  cffe  cognoverunt,  fatjsfacicndutn  fo- 
lum  efsct  ,  ii  te  mentitum  effe  dicereu^  >  hoc 
uno  te  verbo  convi&um  j,  &  rae  officio  mcp  pcr* 
iunftum  optime  fuiffe  onmes  judic^ffent  :  nul- 
lis  ajiis  argumentis  ,  aut  niachinis  effc  opus  ,  , 
fed  hoc  umco  ariete  ingcnsilla  tuorum  menda- 
ciorum  ^conviciorurn  moIescorruiQct:  fe4  quo-t 
niaqa  iis,  atque  aliis  id  gcnus  fr^udibus  mifc- 
rae  plcbi  impofuiftis  ,  quas  apertiilima,  v^ftra 
mendacia  pro  divinis  ducit  oraculis;  utillorum 

g  errori  occurram  ,  breviter  haec  a  mc  refutstnda^ 
^tqne  rcfcllead^  fuw .       '. 

Et^nim  guo4  patresconcilii  fc  totos  ad  Roma^ 
lU  poiitificis  nutum  componere  criminaris  ,  veU 
Jem  hic  adeffe,  Fabrici,  ut  <:um  hujus  fan^iffi^» 
mi  fenatus  majeftatem  cpntempIarerU»  ^cum  ani- 
madverteres  ,  quani  Jibcr^  rogati  fent^ntia?  pa^ 
tr<?s  loquumur :  quam  nihtl  illi ,  ut  eccl^Gac  vulne* 
ribus  mcdeantqr ,  stUm  ipfius  fummi  pontificis 
auftoritatem  s  quam  alioqui  revercntur,  atq^j^ 
fufpiciunt,  vcreantur  :  quain  fe  fortiter  ,■  afqu$ 
conftanteropponant,  filitopus,  Srdignita^s,  aU 
que  faltisecclefias  poftulet .:  noq  dubito ,  quin  h»c 
t4m  fanfta  libertas  hanc  tibi,  quam  4^  illorum 
conftanti^  conccpifti  >  ftniftr^m  opinione*»  ex^ 

Q  torfiffet  :  Jicet  nihil  ego  ha^(5tenu$  accidiffe  vi-. 
4erim  ,  quod  ad  reftaurandam  religionem  peN 
tineat  ,  iq  quo  pontifex  fmomas  patribqs  repu-t 
gnavctit* 

Sed  ,  obfecro  te ,  quis  unquam  noftrum  dixit 
concilU  cffc  formtilam  d^clarationis  pontificiae? 
voluntatis?  Apudq^cm  haBCaliquando  verb^  Ic* 
gifti  ?  Cur  non  au<3:orita,tcm  citafti  ?  Cur  pateris 
tc  toties  niendacem  5r  impoftorem  appcllari  ? 
Qu3efuntillaconcitiQrum  a#a,  cquibus  apertif- 
fimeconftaredicis,  concilufolum  convcnire,  ut 
quihaereticifuntj  dcclarehtur»  &  non  utdograa 
aliquod  d^ftniatur ,  guo4  in  cantroverfia^  pofitum 
fitf  Egofanej,  F«hrici>  dw>  video  eflfe  hacrefum  ConciUic<Kt 
genera^  aut  enimnovaeiuat,  &  nunquam  antea  §«&Ci"*fcfc 

■Jj  au4it«,  aut  antiquae,  &quae  cum  jam  conciiio- 
rum  decretis  percuffe,  proftratae,  atque  fepultse 
jacuitfent ,  iterum  quorundam  audacia,  &  impro- 
bitate  ex  ipfis  fcpulcris  extrahantur  ,  In  novis 
quidcm  hacrefibxis  CJttirpandis  illum  femper  te- 
nuit  morem  ecclcfia  ?  ut  co$<^q  concilio  ,  requc^ 
prinsdtligentcrexaminata,  atquc  difcuffa ,  dein- 
dcconciliifententia,  &  auftoxitatc  definitaL,  4c- 
crcta  demum  conficerentur,  quibus  hscxeticorum 
dogmata^  profligata^,  fi?  veritasipfacatholicacon- 
firmatapermaneret,  Sic  Ariidogmata  a  concilia 
Nicaeno ,  Macedonii  a  Conftantinopoiitano ,  Ne- 
ftorii  ab  Ephefino  ,  Eutyhii  a  Chalcedonenfi , 
Donatiftarum,  Maniehaeorum,  &aliorum  hsere-. 
ticorum  monftra  extindta  fuiffe  videmus  .  Quo4 

I?  cumita  fit  ,non  inteliigo ,  FaWci  %  ex  quibus  con- 
ciliorumaaiscoilegeris  4ogmata;  a  conciliis  noA 
definita,  fedeos,  qui  |am  crant  haeretici ,  ccclc^ 
fise  hoftcsftiffe  declaratos:  nifi  fortaffe  cum  hae-* 
refes  oxnnes  ,  ex  depravata  fanftarum  fcriptura^ 
rumintelligentia  ,  &  finiftra  illarum  intfrpreta^ 
tione  nafcantur,  &conciliaSpiritu$fan^i  lumine 
illuftrata  ilias  optime  interpretentur :  undefiat, 
nt  quoniam  ipfius  fcriptara?  fa<:raE  teftimonio, 
quafi4ivinoj*adicio,  uthaexeticiconviai  &  dam^ 
narierant,  conciliifeatentiai  atque  dccreti*  dc^ 
ckra,ri4icantur.  Quq4  fi  fic  accipiatur,  non  vU 

4co5 


IOtff  SEU    APOiOGlA    PRO   c 

,deQ»qitojur€ate  poflitrcprehendi*  At  vero  dam- 
natis,  atcjue  fcpultis  haerefibus,  cum  rurfus  exci- 
*aatur  ,  longc  diverfa  ratione  occurrere  ccclcfta 
confuevit .  Ncquc  enim  novas  condit  lcgcs ,  nec 
conficit  nova  dccrcta:  fcd  ad  ^ntiqua  confugit, 
rcaafcentcs  haerefes  ad  illa  exigit :  nec  denuo  illo- 
rum  au&ores  damnat ,  fed  ecclefiae  jam  judicio 
damnatQsefledcmonftratt  quia  indignum  conci- 
liorum  majcftatc  cfie  exiftimat,  ut  quse  ab  illis 
fan&e  atquc  fapicntcr  decreta  fuat »  iterum  difpu- 
tauonifubjiciantur .  Sic  Gelafius  Acatium,  qui 
fc,  noncoa&oconcilio,  indi&acaufa,  damnari 
ctaraabat,  jurc  damnatum  oftendebat ,  quod  non 
novas»  feddamnatas  jamhaercfcsfequeretur,  Sic 
Marcianus  impcrator ,  qui  concilio  interfuit 
Chalcedonenfi,  non  fine  fumma  injuria  concilii 
fieri dicebat ,  11  quae  ab  ilio  fcmcl  decrcta  fuiflent , 
iterum  inquaeftionem  vocarentur*  Sic  Felix  non 
nova  decreta  m  illos  dicit  cflc  ftatuenda  ,  qui 
vetercs  crrores  fequuntur  • 

Quse  cum  ita  fint»  Fabrici,  cum  hserefes  om~ 
nes  ,  quas  c  foetidis  fcpulcris  peftis  illa  ccctcfiae 
Chriftianae  Lutherus  extraxit  >  emerlerint  ex  ve* 
teri  haereticorum  fentina  :  cum  nulia  deinceps  a 
vobis  haerefis  inventa  ,  aut  cscogiuta  fit  ,  quae 
nonjammuhis  antea  feculis  ecclefi*  fit  judicio, 
dccrctifquedamnata»  cum  non  jam  inGermania 
Lutherus  ,  fed  Pelagii  ,  Manichaei  ,  Donati  , 
Neftorii,  Eunomii  ,  Acrii  ,  Simoncs  ,  Valden- 
fcs,  Sabellii,  Mcnandri,  Bafilides  »  Arii  >  Vi- 
gilantii,  Jovinfani/cctcraequeextin&a?,  fed  nunc 
abinferisin  lucemextra&aefurlae  verfentur:  quid 
mirum ,  fi  qui  damnatijam  funt ,  ecclefiae  nunc  Sc 
religionis  hoftcs  dcclarentur.  Quae  vobis  fit  in+ 
juria  ,  fi  quae  dccreta  &  ftatuta  jam  funt  ,  non 
iterumdefiniantur?  Cuc  vobifcum  injufte  atque 
crudeliter  agi  clamabitis,  fieos,  qugrum  magi- 
ftros  juftiffimo  affe&os  fupplicio  legimus,  difcU 
pulos  &  fe&atores  eodem  etiam  ple&i  deberc  judi- 
ccmusi*  Sedofummamanimorum  veftrorum  per- 
vcrfitatem,  o  incrcdibilem  ccclefiae  Chrifti  cle- 
mentiam  ,  quae  licct  per  vos  fuos  veteres  hoftes 
cxcitatos  &  armatos  coatra  fevideat,  3c  antiqua 
iila  obdu&a  jam  &  obligata  vulncra  fumma  ve~ 
ftra  crudelitate,  &maxirhoiuodolorca  vobisre- 
fricarifentiat:  in  tanta  tamen  accrbitate  animi, 
fummam  retinens  cicmentiam ,  noa  vult  vobifcum 
agerefevcre,  rion  iis  Icgibus  uti ,  quaejuftiflimam 
iri  vos  animadverfioaem  dcccrnunt  :  fcd  fuarum 
injuriarum  oblita  ,  vcftri  intcrttus  dolorc  com- 
mota  ,  vos  ,  quorum  falutem  dics  %  nodcfque 
fufpirat,  adfeinaudita  nunc  vocat  clcmeatia  & 
manfuetudine  *  Cupit  iis  de  rebus  vobifcum  age~ 
re  ,  atquc  confcrre  ,  &  in  iliam  antiquam  arc^ 
nam  majorum  vcftrorum  fangriiac  tin^am  ite* 
rum  dcfcendcrc,  uc  vobis  fatisfaciat  &  gratifice- 
tur  »  Itaquc  vos  ,  taaquam  piiifima  matcr,  ut 
ad  concilium  vcniatis ,  obfecrat  &  hortatur  ; 
vosvero,  vcluti  afpidcs  furdae  ,  iis  clementifli- 
mis  cjus  vocibus  auresobturatis  *  CaVete ,  ne  qui 
manfuetiflimae  nunc  fponfas  mifcricordiam  con- 
temnitis,  fponfipoftea,  juftiffimi  jndicis,  feye- 
ritatem  cxperiammi  * 

Jam  vcro  non  video ,  cut  rfiolcfte  fcrrc  debea- 
tis,  vosauoftris  hacrcticos  appeUafi;  nam  illud 
ibihi  ,  Fabrici  ,  obfccro  ,  xefpondeas  ,  quinam 
crunthaeretici,  fi  vos  catholici  f  Quinam  Anti- 
chrifti,  fivos  Chriftiani?  Quiecclcfiaehoftc^,  fi 
vos  filii  ?  Ipfam  verbi  vim  Sc  vocationem  confi* 
dera  :  morcs  veterum  haereticorum  contempia^ 
rc  :  fontcs  ipfos ,  unde  vos  errorcs  haufiftss  ? 
intucrc  v  confcr  antiquorum  tcmporum  fcditio** 
ComiLGcmrah  Tom.XXXIH. 


ONCitio  Trioentino* 


106$ 


A  nes,  tnmultus,  csedcs,  ftragcs  in  ecclefia  edi- 
tas  abhacreticis  cum  iis ,  quac  nunc  in  Chriftia- 
na  rcpublica  xulpa  vcftra  vtrfantur  :  &  reps- 
riips  >  antiquas  haerefcs  umbras  quidem  fuiffe  > 
quarum  nunc  vivas  ,  &  espreifas  imagines  vu 
dcamusr  Quod  cum  itafit>  tu  hanctamjuftam  , 
tam  debitam  hsercticorum  compcllationcm  f  in^- 
juriatn  intcrpretaberis  ?  Tu  illos  praeterea  ,  qut 
vos  omni  fupplicio  dignos  cfle  cenfcat  ,  crude- 
Ics  appellabis  ?  Tu  iiiorum  «quiffimam  fenten- 
tiam,  tanquaminjuftam,  &iniqttam>  reprehen- 
des  ,  qui  putant  haereticos  vita  ,  bonifque  pri* 
vandos?  Nam  fi  ,.  quemadmodum  ille  dixit  tri- 
piici  de  caufa  juftiiHmc  homines  occiduntur  ,  ns 
nobis  fuperftites  fint  contumcliofi,  ut  alii  etiam  9JH^t^ 

B    fupphciorum  mctudetcrreantur,  tum  vcro  quia%piidai 
illis  morimuho  efttnclius,  qui  vivcntes  f  nec  a 
Socrate,  Pythagora  Sc  Mufis  ipfiscorrigi  p^tuif- 
fent:  cum  haeretici  non  modo  contumelias,  fed 
casdes,  non  folum  corporum,  (ed  animorum  in- 
teritum  miferabilem  intulerunt  ;  cum  tam  coeca 
pertinacia,  &  infano  furore  ferantur ,  &  iq  pcjus ■* 
iemper  proficiant  ,  errantcs  ,    &    quampludmos 
alios,  utdixic  Paulus,  ia  crrorem  pertrahtntes :  uX^M 
cum  experimcnto  conftiterit,  aliquorum  fuppli- 
cio   mukorum  audaciam  &  improbitatem  cooir 
prelfamfuiffe,  noneritaequum  in  hujufmodi  ho^ 
minesanimadverti?  Siprophctam,  qui  pdpulum  &&*.& 
a  vcro  Dci  cultu  ,  fomniisquibufdam,  atque  prae- 
ftigiisadcolendumgentiumdeos  traducebat,  in-i>,r*r*,7i 

C  terfici:  fi  non  obtemperantem  fummo  facerdoti, 
dc  medio  tolli :  fi  blafpKemum  cdudnm  extra  ca- 
ftra  lapidibus  obrui  Deus  quondam  jure  optimo  ^*1*' **; 
praecipicbat :  fi  pccuniaepublicae  falfarit  omnium 
leutentiajuftetrucidantur:  Si  violatoresjuftiti», 
jure  etiam  occiduntur  :  cur  non  pfcudoevangcli- 
cos  ,  &  pfeudoprophetas,  qui  tot  idola  ,  quot 
haerefesfabricarunt,  in  Dcum  &  in  fandos  cou^ 
tumeliofi  :  qui  fummum  pontificem  Romanum 
Chrifti  vicarium ,  non  modo  non  revercantur,  fed 
improbiffimismaledidis  infedantur:  qui  divinas 
fcripturas  corrupcrunt :  qui  religionem  turpiter. 
defcedarunt  ,  non  fine  crudelitaus  nota  intcrficl; 
poifedicemus? 
Quod  fi  hoc  fupplicii  gcnus,  quo  riuric  tttitui* 

U  ecclefia,  tibi  crudelc  elfe  videtur,  damna  fitnul 
hoc  crimine  crudelitatis  fanSiflimos  illos  pa^ 
tres,  qui  ecclefiae  faluti  haereticorum  internecio- 
ne  confulendum  duxerunt;  damnaacerrimum  iU 
lum  ecclcfiae  propugnatorem  ,  haereticorum  faU 
men,  Hieronymum,  qui  putridascarnes  cenfuii 
efle  refecandas  ;  neque  aliundc  tantum  ilhid  in* 
ccndiutn  Arii  temporibus  excitatum  in  ecclefia 
fuifle  dicit ,  quam  quod  parva  illa  fcintilla  prius» 
quam  iilas  flammas  ,  quae  totum  poftca  orbem 
populatae  funt ,  excitaffet,  opportunccomprcfla, 
&cxtinda  non  fuerit:  damna  illud  ecclcfiae  cla- 
riflimumlumen,  Auguftinum,  qui  cumprimoab 
illorum  extremo  fuppiicio  abflinendum  judicaf* 
fet ,  deinde  cum  apertiffima  commoda  eorum  nece 

E  in  ccclefiam  redundare  confpiceret:  NuIIus,  in^ 
quit,  noftrum  vuit  haereticum  perire,  fed  aliter 
non  meruit  domus  David  pacem  ,  nifi  extinfto 
Abfalon:  fic  ecclefia  fi  aliquorum  pcrditione  ce«*,'**l'v 
teros  colligit  ,  dolorem  materni  fanat  cordis, 
tantottim  liberatione  populorum  ;  damna  Grcgo- 
rium  illummagtwm»  qui  impium  quendam  ma^ 
gum  a  Romanis  combuftum  fuifle  ,  tanquam 
optime  fa^tum  »  commcndavit  :  damna  etiain 
Diofcoriillam  Alexandrinigloriofamvocem,  in 
concilio  editam  Chalccdonenfi,  omnium  judicio 
commendatam:  quahaercticos,  non  pcena  modo 

Yy    3  aliqua 


IG6J 


P    E    f    R    I       FONTI.OQMII      Q  R  'A   t    I    0.t 


1©$$ 


Mstth,  i$§ 


aliqua»  fcd  flammis  dignos  effe  clamavit,  Scio  A 
Cbriftum  optimumi  nu^mua*  kujxifmodi  vipl*- 
tpres  cvangelkas  purkatk,  iftos  pemubatores  in 
numero  publkanoruia  &  gcntitimn  habqndos 
cffe  disifle .  Scio,  P^ulum  |?oft  primam  dc  fc» 
cundam  adrnonitionem  haerctkum  decjinamUimt 
&  ctiam  ElymamMagum»  qiii  Sergium  Paulunfc 
proconfulem  avoc^bat  a  fide  Chrifti  ,  ccecitafce 
ab  apoftplo  fuiffc  percuffum  *  Scio  Joannem 
apoftolum^  >  ne  vel  f$lutem  haeretkp^  diecre- 
mus»  praeccpiffe.'  idque  fa&o conficmaffe  ,  cum 
ne  Cheriuthum  haerctkiim  conveniret ,  e  bal^ 
nm  recefiiffb  >  memoriae  pradkum  fit  *  dicen- 
tem  fe  extimefcere  ,  ne  batneae  ipfis  ,  |it  cjuibus 
q*p  v*n*  Cbctinthus  Lavaretut ,  corruerent  ,  &  iagrcffos 
ffiKft  opprinwcca».*  Cenfuit  vir  baftiffitwu  hseretici  R 
^uitws,  .rf«-  jfiici»  fceleratiffimi  impuriffiuiam  praef^atiam  , 
cm*#  qua  baineae  i&fidebamur,  quam  vindex  fcelemm 
lm  Oci  perpctuo  comifeabatur,  ab  iHi»  efleude- 
clinandam  ,  atque  fugiendam  ,  nc  forte  eadem 
cam  illo  ruinia  involverentur*  Scio  Polycarpum 
beatiflim^m  illum  &  conftaatUlmuni  marty* 
jpem  f  Joannb;  ev&ngeliftas  dtfcipulura  ,  obviam 
aliquando  fa&um  Marciom  ,  cum  ab  eo  roga- 
retu^ ,  ut  agnofceret  dogmata  Marcioaiftarum , 
dmffe  :  Agnpfcp  cgo  tatanae  primogenitum  , 
Tanta  enitt*  tuno  »  «*  iaquit  Eufebius  »  apofto- 
li,  cot umq m  difcipuli  inreligioaetueada,  vhq~ 
b&ntue  cautela  ,  at  ne  verbi  quidem  eommuruo^ 
nem  cum  aUquo  eorum,  qui  a  verttate  dscliaa- 
verant ,  catholieos  habere  paierentur  ,  Scio  ia  C 
ipfis  iacunabulU  nafcenits  ecclefiae»  hoe  primum 
in.h^reticos  decreium  foifle  fupplkium  ,  idque 
lncic  gr*viffimum  fuifle  judicatum  ,  &  merito% 
Quo*  cnim  paterat  tuuc  effe  acerbius  ,  quam 
^ttP  temppre  tanto  animorum  ardore^  tanta  ca^ 
tHate,  taatoftudio,  adinfantemeccleGam,  %nr 
dtquc  populus  coiiftuebat  ,  quo  tempore ,  tanto 
mm  gaudio  m  ecclefise  finu  Chriftiani  homjnes 
qukfcebaat,  tanto  cumdoloreevellebaatur,  alk 
quem  fic  excliidi  ab*  itlo  dulciflimo  confortio^ 
ut  ab  amicis^  a  parc:ntibus,  afratrihusindigaus. 
congreflit,  confabulatione  &  confuctudine  judi* 
carctur  >  Sed  quia  nondum  h»reticorujsEi  inianiii 
co  pKomp^at  xX&  coyutra  mattem  eeclsfiam  gla^ 
dioserip^ct,  &ptinci]Himarmaconcil:aret:  quia  I> 
aonium  ctkjm  gtadii  impei:atpcum  fc*viebaftt 
evaogclio^  tit  dixit:  Auguftinus,  ccclefia  illa  fdr 
lum  animMvc^Qnc  utcbjitut :  %%  vcro,  cum  fe 
Wrefis  erexit  %  poteatium  hominum  animos  fibi 
conciliafc,  ccdcfi^?^«e  pacem  fcttancjuiUitatcm 
turbare  coepit ,  Cbtiftiani  principes  ineamfevc- 
%im  animadvertcodum  eflfejudicarunt ,  quod  alia 
via  pa*  cenftarc  noa  poftct,  Hin^  Conftantinu$. 
Arunos,  Inao^atius  pfimus  Cataphrygas,  Ge^ 
Ufius,  &  Anaftafius  Manichaeos  cKilio  d.amna-i 
3tunt:  hinc  Richaredus  Mifpanorum  rex  eofdem 
etiara  Ariaaos  honare  militari  ,R  &  oaiaiinr^ 
publica  muncifc  libcxi  kominis^  fpoliavit ;;  binc 
Tbcodofius  &  Marciaaufc  impctaiQres  variafupK 
plkiorum  gencra  advcrfos  haprctkos  decrcve-  E. 
3tuat  *  &  t&ndem  totius  jam  Chriftiani  prbis 
confcnfti  &  fanfta  confuetudine  juftiflimo  pie^ 
^uatut  mortis  fupplkio  *  Quod  enim  mortk 
genus  in  tot  veftris  feeleribus  vindscandfts,  tam 
accrbum  cxcogitari  poteft ,  quod  mcrito  crudc- 
Je  poffit  appellari  >.  Nequc  cnim  ecclcfia  pia 
mater,  fed  crudclis  nov^rca  dici  poflet  ,  fi  has 
peftes  vivere»  &  intcf  filiorum  latcra  cumtan- 
to  illorum  p«ricuIo  vcrfari  patcrctur  •  Sed  vos 
Epicureorum  more  ,  qui  eam  »  quam  vchemen- 
terreformidabaat,  diviaam  prpvidcntiam>  ml-* 


hm  effc  dkebant,  ut  Jibetius  ipfi  ilio  turpiffi- 
nio  voluptatum  cogno  voiutarentur  ,  iftud  hxre* 
ticorum  extremum  fuppiicium  ^  quod  tantopcre 
CJfhorrcfcitis ,  m  Ucm  Iiteris.  minime  repcriri 
clamatis:  tllofque  ^rudcles,  ducitis,  qui  voAtam 
fevera,  a^imadverfiqnc  caftigandos  arbitraatur  ♦. 
Sad  ecclefia  fan&a  fponfi  duIcilfimiChriftivefti^ 
gia  fecuta,  qui  co^,  qui  inSpiritumfanftnm  Ss 
apert^m  veritatem  ^rant  contumeliofi  ,  in  hoc 
fe<u!o  a  Romani$opprimendit>s ,  §^  in  futuro  etum 
«ternis  pcenis  afeicndos  effe  pr^dixit  ,  h^reti. 
cq$  prxicatibusnuac,  &  deinde  fempiterni$  ftam- 
mis  dignos  judicavit» 

Jam  vero  quod  concilia  prsepaftere  ab  ckccu^ 
tione  initium  fumpfiffe  ,  5r  quod  pendente  con« 
cilio  in  theo!pgo$  Germanos  ftevkum  effe  oti- 
minaris:  nonne oporti^it,  Fabrici,  quandoillud 
fadum  fiw?rit,  oft^nd^^  '  Et  quina^i  iili  effent 
theologijt  in  quos  fit  animadverfum,  a  quibus, 
quo  loco,  &  quo  tempore  ,  &  quam  ab  caufam 
id  Ca<Sum  effet,  ind^are?  Cur  tam  aperte  men* 
tiris?  Nift  %vk  f&sHfS*  UIos  iutel%is,  qui  fidem 
datamCarploY.  Impc^ratori  masitno  f^rvarc  na- 
laefufits  in  quo^uttnamille,  ufcillorumexigebat 
perfidia,  feveri^s  atiipaadvertiffet  .  Sed  clcmen- 
tiflimos  impcrator  maluit  miferkors  ,  quam  nu 
mjum  feveru«vidert;  S^infumma  iJIapotcntia  8c 
jufta  indignatione  =  fummani  bonitatcm  fuam  & 
mapfuetudinem  confervavit ,  arbitratus  eos ,  ut 
par  erat,  clementia  potius  ,  quam  feveritate  fa*. 
cilias  ftefti ,  &  ad  ecclefiam  adduci  poffe  • 

Sedveaiojam  a(diliamtuimatroci{Emam  que^ 
rimoniam»  qu^mamajoribusveftris  advosb^re- 
ditario  jutedicispromaaaffei  <^uod  cum  ecciefia 
Romana  doftrin^  morumque  vitib  tu,tpitet  defot^ 
snatafit:  nttnquamtamenutia  reformationis  fpe-* 
ciesaaoftrisimpetraripotu|t>  fed  eps,  quiroga* 
tionembancadpatresdeferreaufi  funt,  indignif- 
fiqie  acecptos  &  contnmeiiQfc  repuifos  mukis  <onr> 
ftare  documentis  affirmas.  Quac  tameacumnon. 
proferas»  nequc  probcs ,  eodcm,  qua  hadcnu^i, 
xnctt^acjicrimine^rguam,  nccefleeft.  Neque eftf 
quodmireris,  autmolefte  lera.s,  fi  hoc  codem  a^ 
nobis  telo  faepius  vnlnereris,  qui  vix  unam,  ant 
ahcram  lincam  finc  apettiflimo  mendacio  percur- 
ru  •  Scdt  nc  bauc  unam  rem  ,  in  qua.  vos  om* 
aem  fpem  yi&qxm  collocaftis  ,  Sc  quam  nunc 
unam  v^ftris  errpribas  »  vcluti  clypeum  ,  obten^ 
ditisi^  fiientio  practcrire  videar:  ofte^da,m  ,  Fa,* 
bmi%  nullo  vos  argum^nto,  ofpi^gnart  vebemen:- 
rius,  quam  eo  >  quod  firmifflmum  cauf*  vcftrap 
propuguacuIumjeKiftimatis :..  ut  in  quo  potiI5,mnrn 
noftros  fceleris  argui,  &  infimulari  cteditis,  in 
eo  pr^ipue  (umtoam  veftram  improbitatcm  de* 
prehcndi,  atque  convinci  videatk.  Significai  Caufamfcd- 
enim,  quodmultiveftrarum  partium  apertiffime  **  ^«»**- 
confiteantur,  voscam  maximeobcaufom,  ab  ec-  h^tfcT^ 
cIcfiaRomana.defciviCc,  qiiodc^turpiffimisabtt-  «ec^*  ^* 
fibus  corrupta ,  atque  depiravata  fit  .,  Principio  *c<ffcmu 
qoidcmnon  novftm ,  r^que  inaudicum»  ngque  ifto- 
rum  folummodo  temporum  crimen  eft,  Fabrici, 
abufttii,  improbos  rnores  &  corrumpendr  optimae 
difciplinae  ftudium  x  int  ccclefia  Chrifti  vctfari, 
quemadmodumnovum  noneft,  tercfes  etiam  in 
ea  reperiri;  ifjfantem  adhuc  ccclcfiamx  8?  inip* 
fis  cenis  vagientem  ,  ut  probe  nofti  ,  Simoncs, 
Nicolai ,  Cherintht  >  Hymenaei  >  &  Phileti  ju~ 
gulare  conabantur  t  nondum  ab!  ore  apoftolo* 
arum  iltaChriftiaaaephilofopbiae  purit^s  &  fince- 
jfkas  esccidcrat  >  cum  non  deerant  Ananisc  ,  Sa- 
phkae,  Galatse,  Corinthii,  Epbefii ,  &  alii  in* 
riumcrabilcs>  quieamcupiditate>  atque  avarifcia 

abufibus, 


seu  Apoiogia  pro  cpnciuo  Tridehtino* 


u  C*u  ii 


IQ69 

abufibus,  8c  pravisattibuscorrnmpcreat*  &con-  A 
taminarent.  .Nunquam  defucruat  io  f  cd$fia  (<£•> 
lerati  &  improbi  homines,  quidiviaa  Ss  huma~ 
na  jura  vioiarent  :   rma^UAm,  dcfiaeruot  (acrile- 
gi %  q«i  rebus  factts  ad  turpem  qu#ftu9i  ahu~ 
^crenturv  attaquani  defuerunt  violatqres  divina- 
rum  legum  %  facroxum  profanatorcs  ,  incorru- 
pt«,  caftaeqi|e  illius  difciplinae  ncfarii  corrupto^ 
rcs  .  Teftantur  id  Pauli  epiftal#  ,  &  apoftola» 
n*m  caaones,  aatiquiffiimotum,  coaciUprum  de- 
creta  ,  vetuftiffimarum  patrura  acerb^  reprehca- 
fioacs,  qyibus  &  vitia  acritcr iacrepabant ..»  &  abu- 
fibus  objvi^m  ire  conabautut  .  Ea  etenun  eft  iw* 
turs  aoftraeiaibcciliitas,  ^c^citasbuinaaasmea-- 
iis  ,   qu#  facile  &  ruat  prapccps  in  vitia  ,  8?  itt 
errores  prolabatur.  Nequ^  coimevaagelicisprae*  B 
ciepti*,  aeque  ecdcfiaftiea  difcipliaa,  nsquema* 
guterio,  Spiritusfaa&iindigeremus,  fiaequeabu- 
u  ccelefti  do&riaa,  ueque  ullo  aos  fcelerc  com- 
M*ttht  i&  macuiarc  ppflemus .  Qupd  $  fcaftdala ,  quae  funt 
maxima  aaimpmm  vulnera  ,  Chriftus,  vitaema- 
gifter,  ia,ecc!cfia  fua  aeceffario  futura  effc  pr*~ 
dixit:  fi  h#refim,  qua  nullum  eft  crimen  dete- 
ftabjlius ,  Ycluti  quaadam  fatalem  peftem ,  Pau- 
Ju$  apoftoiqjs  £uturan*praedicavit ,  qua^  ecdcfiao]i 
iafeftaret  ,  quae  cujufque  fidqaa ,  &  coaftantiam 
tenuj:et  &  cKperiretur:  quid  mirutn,  fi  alia  (c$~ 
lera  &  abufusexoriantur?  patiturharcbooitasdi- 
yiaa,  ut  igaofcendo  ,   fuam  aobis  clemeatiam 
fummam  ,   &  mifericordiam  oftcndat ,  .  Sed  di- 
cc&,  nullo  uaqyam  tempore  tot  atque  taati  abu-  C 
fus  :  uunquam  depravata   fic  vetus   difciplina  : 
aunqpam  fic  omnes  ccclefiae  ordines  corrupti   & 
dehoneftati  fuerunt.  Nola  tccum  hac  de  re  pu- 
gnare,  Fabtici:  nolo  praeterita  tempora  cumno- 
ftris  couferre  :   nuac  receafeie  vcteres   ccclefias 
plagas:  nolo  fecula  illa  cpmmemorare  ,  in  qui» 
bus  vix  uilus  repericbatur  aogulus  totius  Chti- 
ftiani  ocbis  ,  in  quo  noa^modo  raorum  iategri* 
tas  ,  fed  aeque  doftriase  puritas  coafpiceretur  • 
Lateant  haec  antiqua  yulnera,  jam  loagotcnipo- 
th  ohdu^a  decurlu  ,;   qu»  fiae  ecclefi*  acerbifli- 
mo  dolore  refricari  aoa  pofluat  :    quamvis  ea  , 
qu*  nunc  a  vobis  illata  funt  ,   Ioage  fiat  acer- 
biorat  fpd  folum  ut  intcUigamus  ^  qu^atum  fit 
vcftrua^fccius,  donemyshoc  tibi»  Fabrici,  aua-  0 
quam  fic  fueriiit  corrupti  mores  ,   nuaquam  tot 
^b^t^^ :  quaquaxn  fic  fucriat  avaritia ,  facrilcgta , 
rapinaequc  domiaat*:  nuaquam  fic  dehoneftata, 
dcfprmataque  refpubli^a  Chriftiaaa :  quid  ergo? 
ecclcfiam  dffereadam  &  afftigendam  putabitis  , 
tjuod  ia  ca  Homiaes  irrtprobi  &  fccterati  reperian- 
tur?  Fidem  ,  reHgioaem  ,  Chriftum  denique  i{>- 
fumdamaabitis,  qitod  cjus  fan^ifljmis  prasceptis 
perditi  cjuidam  homiacs  abutantur  ?  Quod  e|us 
coeleftcm    doftriaam  ,  quemadmodum    dicebat 
TbeodptMs  quidam  A*Hcaicnfis,  ja  fe  manu  dex- 
tra  mortalibus  tradif  am  i^fi  accipiaat  finiftra  ?  Cu^ 
jus,  obfecro,  tam  iaauditaB  improbitatis  eft ,  hoc 
uno  aamine  ecclefiam  deferaifle,  fid<?mpro4idif- 
fc,  novis  haprcfum  mooftris  paccm  &traaquilli^  E 
tatcm  ejus  turbaffe  ,  omnia  ^rroribus  infecifle  , 
crqdelitate ,  caedibus ,  incendiis  otnnia  funeftaffe  3 
quqd  effrenata  quorundam  hoftninttm  cupidit^te 
aliqui  fint  ahufus  ia  Chrifti  ccclcfiam  invefti  f 
Cujus  tam  furiofe  dementisepefluadareecclefiajn 
penitus  voluiffe  ,  quod  quidam  Iegcs  diviaas  ia 
privatos  ufu$,  quaeftumque  coavert^riat  £  Nun^ 
quid  optime  ecciefiae  faluti  confattum  fore  pu- 
taftis,  fi  vos  illi  acerbiora  vulaera  iafligeretis  ? 
Nunquid  abufus  haerefibus  ,  taaquap»  medicami- 
nibus ,  faaari  poffe  exiftimatis  ?  Nanquid  mar* 


IO70 

bis  ,  iateritu  medert  vpluiftis  ?  Qujd  mali  me* 
ruit  ipfa  rcligio  Cimftiaaa  ,  quod  ia  vos  fcclus 
admiftt  ccclcua  ,  ut  proptcr  quorumdam  homi- 
num  peccata  ,  tot  a  vobis  illatas  calamitatcs  , 
8?  accrbiflimas  piagas  »  veluti  alicujus  mag^i 
fl^gttit  rea,  taaquam  fupplicia  quaedam,  fufti- 
ncre  cogatur  ? 

liaec  omaia  vps  fcelera  admififtis ,  q^i  prppter 
quofdam  abufus  ecclefias  ab  itla  defeciffc  confi^ 
tcrnini,  laferre  igittir  hujus  rei  mcatioacmnulla 
ratione ,  Fabrki,  debuiifcs ,  ne  majos:a  vcftta  vuU 
ncra  detcgercs :  etcaim  quo  aos  telo  graviflime 
vulaerari  putabas,  eotugcaufaclethalem  &  mor- 
ttferam  plagam  intulifti.  Aatiquas  bsrefes  exci- 
taftis:  aovasqualdameftiscommcttti:  paccm  cc- 
clcfise  turbaftis:  populps,  a^tque  provincias  ab  ec- 
clefi^;  coinplexibus  abduxiftis ;  iaauditae  crudeli- 
t^tis  CHcmpla  ia  aoftros  cdidiftis:  ea  admififtu 
fcelera,  quae  ncque  cogitationccompreheadit  ne- 
que  cujufquam  orationc  cxplicari  poflur^t  :    fcd 
nullum  majus  excogitari  potcft,  auUum&agiim- 
pudeatius,  quam  quod  hoc  argumento  veftra  fce- 
lera  tuc^mini ,  $r  hac  ratione  juftum  bellum  ec- 
clcfiae  vos  indicere  &  in&rre  poffe  arbitremiai* 
Utinatu  eam  de  vobis  fpem;  ccclcfia    coacipere 
poffet,  Fabrici,  ut  quemadmodumpropterquafo 
dam  ejusmaculas  illam  vosdcfcfuiffecaufaminif 
i?unc  illis  expurgatis  ad  cjus  gremium  rediretis» 
cutn  &  Pius   IV.  poatifcx  maximus  tanto  fto» 
A)o  iftud  reformationis  negotium  fuerit  aggref* 
fus:  cumluftrataRomanacuria,  quaEtCjbriftiaapf 
rum  aaimos  potcraat  offcndere  ,  removerit  ;  Sc 
cum  hoc  etiam  facrum  conciiium  iat  cam  unasa 
curam  8c  cogitatioaem  incumbat :  j^ti  fprtaffe 
potuiffet ,  ut  vps  fanos  Sc  ecclcfiae  reftitutps  yi- 
deremus*  Sed  eo  jam  progreffi  eftis»,  ut  etiamfi 
nihil  effct  in  ccclefia  corruptumf  nihil  dejprav^- 
tuna,  dc  reditu  tamca  vcftro  noa   eflct   iperan- 
dum:  iil^d  cft  caim  hacrcfis  ingeaium,;  quaeaa* 
tura  iafolcns ,  atque  fuperba  cft ,  ut  facilius  flatn- 
mas  &  cruccai  fuftineat ,  quam  ut  ab  errore  luo. 
diveili  patiatut.  Vincere  cupit:  comburipoteft; 
convincinonpoteft:  pertinacia  obftat,  feviiftam 
agnafcere  crubefcit  .  Itaque  quos  arrogantia  ab- 
ftraxit  ab  ccclefia,  quo  miaus  ad  cam  revertami- 
ni, .  vcl  uaicus  hjc  nefarius  jam  pudor  prohibc- 
bit  .  |lliu?  etenim  magiftri  veftigia  fequimini  , 
q-ui  cctm  fe  apertiffime  conviftum  vidcrit  %  ne  a 
fuo  Vfterf  inftitutp  dcpelli  turpiter  videretur  , 
maluit  fuperbus  &  pertinax  a  Deo  &  hominibus 
ecclefi^  hoftis  judicarj ,  quam  ab  h*refibus  mo* 
defte  difcedere:  fcd  tamen  vi  ipfa  veritatis  coa- 
^ns^  cpm  a  magnis^  exccllcatiingenio  virisop- 
prcffus  teneretur,  lateatem  aaimi  morbum  tao* 
dem  indicayit  ,  &  ia  iilam  vocem  ,  indicem  in* 
credibilis  pertiaaciae ,  fuperbiaeque  prorupit:  res 
h«c  nec  prapter  J>eumcatpta,  necpropterDeum 
finicnda  eft» 

Vereor  faae,  ne  ifta  potius  haereditaria  pertU 
nacia,  quam  ^bufus  c^clefias  redeuodi  vobisadi- 
tum  intcrcludat « Sed  quid  illud  ad  caufam ,  Fabri- 
ci,  pertincbat,  quodvitamclcricorum,  totdiris 
vitiis  effe  contaminatam  ,  ut  honefte  nominari 
non poffint  ?  Vetus eft ifta  qu^rela » &  non  iftorum 
folummodo  tempprum  :  quod  quidem  antiquo- 
rum  patrum  adverius  corruptos  iacerdotum  mo- 
res  fcripta  teftaatur*  Queritur  Augoftinus ,  eos 
$b  antiqua  vit«  puritatc  >  &  propriarum  rerum 
abdicationq  dcgeaerafle:  dolent  alti  patresianu- 
mcrabilesj  quosrecenCereefletaperisinfiaiti,  fa* 
cerdotum  ordiaem  corruptelarum  illecebrudcpra-^ 
vatum  effe.  Itaquehorumliberse&  acerbse  rcpre- 

hea- 


1071 


P    E   T   &   I       F   O   N   T   I 


tiia . 


henfiones  ,  quibus  eos  in  oflicio  continere  eona-  A 
bantur,  declarant,  non  defuiffe  unquam  in  co*. 
rum  vita,  qtiod  merito  poflit  reprehendi.  Et  eo 
acerhius  fan£U  illi  patrcs  eorum  improbos  mores 
accufabam  ,  quod  in  populi  fummam  peccandi 
Jiccntiam  redundarent  s  qui  cum  curiofis  oculis 
(acerdotum  vitam  obfervet  >  quod  illos  faeere 
videt,  fibi  licere  irbitratur.  Etenim  illorum  vi* 
tia  maxime  ^onfpicua,  &  perniciofa  funt,  quo- 
fum  vitia,  tanquam  virtuti$  exempliim  ,  ceteris 
cft  ad  imitandum  expofita  %  Sacpc  namque  quod 
in  aHis  l^vc  vidctur>  ia  facerdotibusfceiusiacx- 
piabile  judicatur.  Hinc  eflfe&um  eft,  ut  qui  co-* 
rum  mali  fint,  improbiffimi  ,  &  ceteris  nequio- 
rcs  habeantur,  &  t$t  antiqui  illi  patrestamacri-» 
tcr  in  eosinyeherentur.  Nequedefuntnunc»  Ba->  B 
bricir  apud  nos  ,  qui  doleant  diffalutiorcm  e{fe 
vitam  ciericorum  ,.  qui  reprehendant  ,  qui  haec 
jugeant  >  qui  corrigi  &  emendari  cupiant  ,  qui 
medelam  ftudcatu  adhiberc  :  ncque  mediacris 
cura  ab  hoc  facro  concilio  corrigendis  facerdo~ 
tum  moribus  impenditut  .  Sed  non  oportuk  te 
tam  ffcultum  efte»  qul  cuftimares,,  illoshomines 
effe  defiiffe,.  qui  clcrici  cffefti  funt ,  ita  utnulla 
prorfus  ia  re  peccarc  poffint .  Nunquid  eos  cum 
raccrdotio  pmnem  naturae  imbeciUitatem  exuiffe 
putas?  Sed;  inteiligo  quid  vclis:  caelibatumftirre 
rioynt  potcs.  Sed  nihil  mirum,  qui  hanc  ab  illo 
haufcris  fcatentiam,  qui  fe  non  magis  a  libidi- 
ne  ,  quam  a  cetcris  naturae  cxcrememis  cohibe-* 
re  poffe  pro&teretur.  Sed  fint-  h«c  in  veftris  fcM>  C 
dibus.. 

Omitto  reliquas  contumelias  ,.  quae  i-n  facer^ 
dotum  ordinemy  Sc  ccclcfiam  Romanam  impro^ 
biffimeconjeciili :  cur  in  concilii  promulgatione 
continuationis  &  non  integrae  aftionis  mentio- 
nem  faftam  efledixifti  ?  Longe  tu  quidem  aliud 
fentires  ,  ft  ,  cum  primum  Tridcatum  ventum 
fuit  ,  quorundam  patrum  juftam  indignatio-. 
nem  vidiffes  ;  qui  cum  gravitcr  &  iniquo  anu 
mo  ferrent  ,  tioa  apertc  contintiationis  fadiam 
fuifle  mentionem  ,  obnixe  poftulabant  &  infta- 
bant,  ut  ejus  fieret  apcrta  commemoratio  prius, 
quam  reliqua,  quaecrantpettra&anda,  aggrede- 
rentur  :  ut  quemadmodum  res  futura  erat  ,  fic 
etiam  verbiscontinuatioexprimerctur*  Q?a  ergo  D 
ratione  illi  tam  moleftetuliflent,  continuationis 
faftam  mentionem  non  effe,  fi  vera  funt ,  quaea 
t'e  nobis  objiciuntur?  Tu  vcra  vel  eo  folum  no- 
mine  continuatkmis  verbuni  fcprchendis  »  quod 
eo  fignificctur,  ea,  quae  jam  definita  funt  ,  pra 
ratisjudicatis,  atqueconciufishabendaficeffe,  ut 
de  integra  in  qiweftionem  vocari  neque  poflsnt  + 
neque  debeant . 

Atqui  pleraqne  eorum.  ejus  generis  efle  dkh  > 
quibus  Chriftiana  fides  e  fundamentisevcrtatuf  * 
Primo  quidcm  iis  verbis>  Fabrici^  prodis  fingu- 
larcm  tuam  arrogantiam  8c  impudentiam ,  qui  ea  , 
quae  a  fandiflimo  tot  patrumconcilio>  poft  fon- 
gam  8c  etaiStam  difputationcm  ,  ad  ecclefias  fa- 
Iutem  8c  incolumitatcm  decreta  funt  &  ftatuta  »  E 
ea  tu  fdltt-s  ad  convellendam  8c  labefaftandam 
ecclefiam  &excogitata,  &  appafita  fuifle ,  audeas 
diccre.  Atque  utillud,  quodjam  amepaulo  an- 
te  di<5t«m  cft  *  omittam  ,  non  poffc  vidcficet  , 
quse  femel  funtjudiciofynodidecrcta,  fineiiiius 
gravifiima  injuria  in  quaeftioncm  iterum  vocari  ; 
quistandem  >  obfecro,  Fabrici,  futurusfiniscffet 
controvcrfiae,  fihicaditus  veftris  calumniis  pate- 
ret?  Quid  effet  firmum  in  ecclcfia,  fi  quae  funt 
a  fan&is  conciliisdefinita,  novisquotidiedifpu- 
tationibus  fubjxciantur  ?  Qjtae  funt  illa  concilii 


O    N   I    l      O    R    A  T    I    O,  J072 

Tridentini  decreta  ,  quibus  Chriftiana  fides  e 
fundamentis  cvertitur  ?  Cur  non  illa  nobis  in- 
dicaftis?  Cur  non  unum>  autaltcrumprotulifti? 
In  rctamgravi,  tibidctantoconcilio,  tamfce- 
leratum,  tam  arrogans  &  impudens  judiciumfe- 
rcnti,  nulla  addufta  ratione  credcndum  effe  pu- 
tabas?  Sed  fruercnunchacimprobiflioaaliccntia^ 
Fabrici:  dcbacchare  in  hoc  facrum  concilium  : 
cjus  ftatuta  fanftiflima  irride,  fubfanna  ,  exagi- 
ta,  ut  Iubet:  fperoequidemfuturum,  idquemi- 
hi  de  divina  mifericordia  polliccor,  ut  iisdccre- 
tis  ,  quae  a  vobis  nunc  irridentur  ,  haercfim  vc- 
ftram  jugulatam  &  cxtiniflam  ,  vos  vidtos  atque 
proftratos,  ecclefiam  falvam  8c  incolumcmfimus 
eonfpcfituri  ,  Q«od  fi  h«c  tcmpora  miferrima  & 
turbulentiflima  hanc  nobis  voluptatem  abftule^ 
rint,  pofteris  non  auferentt  Differri  ha&c  fpcs  po. 
tcft,  aufcrri  non  poteft.  Nunquam  iuis  promifr 
fis,  neque  ecclcfias  precibusdecritcicmenria  fum* 
Xtxi  Dei  :  eundemque  cxitum  hoc  coaciliurn  , 
qjacm  Nicaenum  ,  habiturum  exiftimo  .  Magna 
tunc  contcntionc  ab  haereticis  res  agcBatur:  nuU 
lum  non  illi  lapidem  movcbant  :  principcs  ,  fi- 
cuti  nunc  vos  facitis,  folicitabant:  cpifcoposca* 
tholicos  accrrime  infcSabantur:  fumma  folicitu* 
dine  curabant,  utinexilium  mittercntur;  regum 
&  imperatorum  gratiam  in  primis  fibi  concilia- 
bant:  bella  accrtiffima  eeclefiae,  illorum  armis, 
atque  potentia  adjuti  ,  inferebant  ,  nihil  magis 
eflrcere  ftudebant  ,  quam,  ut  fi  fieri  poffet,  de* 
cret^  Nicgeni  concilii  delerent:  &r  ad  id  efficien* 
dum  conciliabuia  abillisEphefi,  Arimini,  Me* 
diolani  cogebantur:  fed  cum  ifla  cffcnt  oracula 
Spiritus  divini,  qui  noh  patitur  fuas  Icges  ulla 
improbitate  convclli,  tanta  vis  illorum  ruit,  ut 
ipfa  omni  patrocinio  deftituta  omnium  fefme  rc* 
gum  praefidio  armatam  haerefim  fuperaverint  8c 
cvertcrint.  Vides  nunc  in  eccjefia,  Fabrici,  hos 
tumultus  a  vobiscxcitatos:  vidcsmultorum  prin- 
cipum  potentiam,  contra  ccclefiata  furpre  veftro 
concitatam  :  vides  eorum  gladios  cathoiicorum 
fanguinc  ftillantes:  vides  hujus  facri  conciliide-r 
ereta  a  veftris  mihiftris  convellij  defpjci,  &  ity 
rideri,  non  dubites  quinijlis  &  veftrarum  haere- 
fum  pernicies,  &  ecclefiae  falus  ,  &  Chrifti  glo- 
ria  contineatur . 

Jam  vero  ubi  in  fanaiflimum  pontificem,  inf»- 
crum  concilium  virus  illud  coaviciornmevomui- 
fti  ,  ad  reprehcndendam  formam  ilfam,  qua  fe 
patres  ufuros  pollicentur  in  dijudicandis  ',  defi- 
niendifque  controverfiis  ,  gradum  facis  •  Quod 
ut  intelligamus,  quojurc,  autut  reftius  dicam  % 
qua  potius  injuria  facias ,  libuit  eam  fubjicere ,  quae 
fic  habet  :  Caufae  conttoverfae  fccundum  facram 
fcripturam,  &apoftolorum  traditioncs,  probata 
concilia,  &  catholic^  ecclefiae  confenfutn  &fan- 
dorum  patrum  auSoritates ,  in  praedi&o  conci* 
Ho  Tridentino  traftentur  .  Quinque  igitur  judi- 
ces  honorarios  componendis  controverfiishoc  fa- 
crum  concilium  praeefle  decernitur  :  primo  loco 
fcripturam  fupremum  judicem  ftatuit  :  apoftoii- 
cas  deindc  traditiones:  tcrtio  probata  concili^  t 
quarto  ceclefise  confenfum  :  poftrcmo  vcro  pa- 
trura  non  diflenticntes  lententias  :  quis  iftorum 
jtidicumatetnerito  rcpudiari  poteft  ?  Quiseorum 
eft  fufpedus?  Quis  corruptus  ?  Nam  cum  multa 
fint ,  ut  ftatim  ofteridemus  ,  ccclcfiae  adminiftta- 
tioni  ncceflaria ,  quae  divinis  Jiteris  non  funtaper- 
tc  comprchcrifa,  nonne  crit  opus  ad  aliquem  ex 
quatuor  rcfiquis  judicibus  confugcre  ?  Scd  quo^ 
niam  tu,  Fabrici,  multa  hicinvolvis,  quaecum 
falfa  fiht,  &ineptiffima ,  &  a  noftris  jamprofli^ 

gataj 


I07J 


$%v  Apolog-ia  phoconciuo  Tridintino. 


1074 


gata  :  quae  tu  nunc,  velnti  qracula  quajdatr*  » 
stiam  fi  unde  dicerentur  >  Srma  fatis  effe  cre** 
didifti ;  tjyae  fi  ego  explicare  irunc  ,  &  refclle- 
re  voltiiiiem,  ipr&ter  inftttuttim  agesem  *  &nul~ 
lum  effet  hic  libct  finem  habiturus  ,  prflefertim 
cirm  ilia  fic  jaai  facrint  iioftrorum  Ubriscoovi-. 
6la,  atque  refutata,  ttt  vel  xpii  vefttarum  par- 
tium  duecs  $  8c  antefignani  herbam»  ot  ajmu» 
jnoftris  pomgere»  &  vmfias  manus  prsbbcre  co- 
a&i  funt  ;  non  eft  ,  quod  ego  irane  tecum  10 
hoc  putvere'  deiudein  amplius,  .m  quos  tuosdu- 
ces  vl&os,  &  fub  jogum  jam  mifios  foifle  co**~ 
fplciam  .'  Iila:  tantum  cgo  brevucr  comple&ar  3» 
quae  ad  te  ex  hoc  jam  ftadio  depelkndttin  perti- 
nete  vadebuirtur. 

Pnucipio  quereris ,  vqs  ab  I cripttuds  adttadir 

^crjpeura     ttories  >  &  c&rto  videlicet  ad  liicertum  traduci ; 

primnm  io-  non  video ?  quaMfroittedh:erefi$anfu$i  cumfcri* 

cujti  OQti<"        x  r*  -i*      «  * 

agtt  pturam  a  lacro  concilio  in  prmio  ioco ,  tanquam 

fupremum  judicem  ideas  efle;  co>Uocatam  *  ut  fi~ 
gnificaret ,  iiJa  oimua  ,-  qua:  *m  divinis  Iitcris  apet- 
te  cpnunentur  >  quae  null^s  calumnias ,  nullam 
hsereticorum  tergiverfationem  patiuntur  ,  fum- 
ma,  ut  par  eft,  veneratione  effe  compleclenda : 
ita  ut  fcriptura  facra  fententiam  ferente,  indi- 
cendum"  effet  reliquisjadicibus  filentium.  Quod 
fi  tuomnia,  qusfe  in  qusftionem  venire  poffunt , 
oraculis  divinis  exprefla  fuifleprobafles,  fioften- 
diflfes  omnibns  rebus  ,  faluti  neceflariis  aperta 
in  facris  fiteris  teftimonia  $  reperiri  ^  quae;  trahi 
in  varios  fenfus,  atque  detorqueri  non  pofient^ 
quod  1  vobis  paffim  fierl  videmus  :  ll  monfttaf- 
fes,  nos  au£toritate  diviniverbineglefta,  ad  fo- 
Ias  traditiones  confugere,  merito  vos  acerto  ad 
id,  quodnonhacertumeft^rejicidtceretis;  nunc 
vero  cum  facrum  concilium  fcripturam  in  primo 
loco  pofuerit:  nontie  iliam  in  primiscenfuitcon^ 
fulendam?  Quod  Xi  ejusrei,  dequaquaereretur^ 
aut  nullam  *  aut  fubobfcuram  illa  mentjoaeai 
iaferret,  quatuor  reiiquos  Judices,  tanquam  il- 
Jius ,  &  divinae  voluntatis  interpretes ,  confuitif^ 
fimc  adhibendos  eflfe  putavit .  Quis  ergo  boc  fan» 
^Hflimumconcilium  jure  poteft  reprehendere?  ni? 
fi  qui  tam  caecws  fk  impudens  fuerit ,  ut  cerdonis 
potius,  lanii,  futoris,  cetariii  &aiJorumidge- 
mts  hQminum  privatoferifm,  quamomniumcon^ 
ciiiorum,  &  ecclefijejudicio,  quam  vetuftifliind- 
rum  patrum  fanftiffimo  choro  credendum  arbt- 
tretur?  Atqui,  inquis,  fcripturamfacram^ipfif^ 
fimum  videiicet  Dti  verbum,  Hteriscomprehen-. 
ium,  perfe^te,  abundeque  in  fecontinerefalutis 
capita  univerfa  :  ideoque  certam  &  unicam  il~ 
lam  j  infaliibiiemque  examinandotum  dogma* 
tum  tegulam  effe.  Hoc  ecciefia  negat ,  Fabrici, 
tu  afseris.  Curtibipotius,  quam  ecclefias  fidem 
adhibendam  exiftimas  ?  Cut  tuam,  quam  eccie^ 
fm  au&oritatem  majorem  efse  vis  ?  Pythagoras 
difcipult  unius  hominis  auftoritatem  omnibns 
philofophorumrauonibus  &  argumcntis  antcpo- 
nebant  ?  Cicero  Piatonis  unius  audoritate,  nulla 
adjefta  ratione ,  frangebatur ,  Sc  ilii  potiiis ,  quam 
omnibns  fcholis  ,  gymnafiifque  philofophorum 
credendutn  putabat:  &  tu  fandilpmae:  &  fapien- 
tiffimse  matris  ecclefias  majeftate  non  commove^ 
beris?  Tu  illi  dicenti  multa  fuifsea  Chrifto,  8i 
ejus  apoftolis»  tradita,  qu^nonfunt  evangelicis 
literiscommifsa,  non  credes  ?  Miror  te  ,  Fabrici, 
cum  hasc  diceres>  quidhictibiobjici  pofsct,  non 
eogitafse.  Nam  ut  interinfi  patrum  innnmerate- 
ftimojiia  praetermittam  *  cum  quibus  t<e  hac  m 
parte  apettiffime  pugnare  convincerem »  ttt  illud 
etiam  omittatn ,  quod  fi  omnia  falutis  capita  divi-. 


B 


D 


nis^ef^ait  Jitcris  comprehenfa ,  non  amplius  tna- 
glftetib  Spirltus  fandi  >  quem  Chriftus  ecclefiae 
doftorcTOpromifit,  iudigeremus:  quid ,  obfccto  * 
Eabrici,  magis  eft  falutinecefsarium,  imoquod 
eft  tapflrae  religionis  &  falntis   caput  &  funda- 
menttim ,  quam  credere  h^c  cvangelia  f  hanc  fa- 
cram  fcripturam,  efse  divinum  iilud  Chriftiver- 
bum  ,  quod  ab  iliius  ore  fanftiffirno  proceffit? 
Quis  hoc  docuit  hominesChriftianos?  Nunquid 
ipfa  iaU  fcriptura  dlvina  ?  Mlnime .  Quid  ergo  ? 
Si  nunc  Anabaptifta  quifpiam  tecum  in  arenam 
defcenderet^  (nifi  tu  etiam  e^c  iilorum  esgrege* 
qni  fibipotius,  quamfcriptuwfacr^  credendum 
arbitrantur )fi ilte *  rnquam ^  ate poftukret ^ quis 
tibi  perfuaferit,  utMatthxi,  Marci^»  Luc«,  at«  Ttaditi0 
que  Joannis  evangelio  fidcm  potius  adhiberes  ^ 
quam  Thomar ,  Philippi  »  Matthi*  ,  Battholo- 
mmi,  quid  efses  di&uru$  aliud  ,  quam  te  fic  ab 
ipfis  exordiis  nafcentis  ecclefiae  &  apoftolis  tra- 
ditnm  accepifse  ?   Quo  aiio  argumento  patrcs 
concilii  Nicaeni   ad    afserendum    ilhid    verbum 
iftvitftoV)  quod  in  facris  Ikerjs  minime   reperiri 
Ariani  clamabant,  ufi  funt?  Quo  itemaliocon- 
cilium  illudmagnumChalcedoncnfe,  adproban- 
das  duas  in  Chrifto  v  voluntates  ,  ubi  apertum^^*w^* 
fcripturae  teftimonium  non  fuppetebat  ?  Quid»  fi 
peteret,  cur  fidem  illis  tribusfymboils,  apofto* 
lico,  Nic«mo  ,  dc  Athanafii  adhiberes  ?  ex  quo 
Dei  exprefso  verbo,  defcenfum  Chrifti  ad  infe- 
ros ,  duas  in  Chrifto  naturas   inunica  divina 
petfpna  copttlatas,  fatm  triadisuniutemdepre- 
liend^res  ?  Unde  perpetuam  M^rias  Dei  matris 
vhginitatem,  unde  verbum  ilIud^wxo?3  unde 
baptizatos  ab  hacreticis  non  dfse  iterum  bapti- 
^aados  ?  Qnid  ft  inftarefe  &  urgeret ,  ut  illi  ex- 
prefstim  Dei  verbnm  profcrres  ,  quo  baptifmum 
infantibus  necefsarium  &  falutarem  efse  proba- 
res?  Quid  ageres?  Quo  te  verteres?  Non  dubi- 
tq  5  quin  cum  Luthero  &  Phiiippo  Meianchtho- 
ne  ad  arcem  traditionum  confugeres,  nifimalics 
cum  Bucero  fcripturam  mifereve^are,  atque  tor~ 
quere,  aut  cum  Calvino  nefcio  quas  nugas  ,  Sc 
meras  impofturas  meditari  •      - 

Quod  fi  vobis,  cum  apertum  Deiverbumnon 
poteftis  reperire*  integrumeft,  aiiquafcripturae 
teftimonia  ,  quae  rn  multiptices  fenfus  iflefti  pof« 
funt  ,  adhibita  aliqua  interpretatione  5    veftrac 
caufe  accommodare,  &  illud  Dei  vetbum  expref-  Omnia  Ijt* 
fum  dicere:  cur  id  antiquis  patribus  ,  cur  eccle-  J^e^alfc 
fiae,  cur  id  cecumenicis  conciliis,  licere  non  vul- q«o    font* 
tish  Nihil  eft  enim,  quod  ecclefia  fanftadocue-  J^ 
rit  faluti  necelsarium ,  quod  non  ex  aliquo  fon*  «nnwr*. 
te  fandarum  fcripturarum  deduxerit:  fed  malit, 
cum  id  obfcurum  delitefcebat  in  fcriptura  ,  a<L 
apertiifimas  apoftolorum  &  antiquas  ecclefi»  tra- 
ditkmes  confitgere ,  quam  ad  ea  teftimonia  ,  quae 
hxreticorum  verfutia  caviliari,  &  in  alios  fehfus 
torquere  potuifset  .  Itaque  nos ,  Fabrlci  ,  divi* 
nam  fcripturam  non  vocamus  ia  judicium  »  ne- 
que   illi  traditionem  >  tanquam   adverfarium  s 
quemadmodum  ipfe  criminaris  ,  objicimus,  quae 
cum  fcriptura  de  audoritate  contendat   *    Nos 
quidem  fanftam  fcripturam  >  qua  divina  fapien- 
tia»  qua  lumen  clariffimum  tenebrianoftris,  qua. 
fpes  omnis  Chriftianorum»  qua  pravis  affedibus 
antidotus  ,  qua  divina  voluntas  &  noftra  falus 
continetur,  ampledimur,  fufpicimus»  &  venera- 
mur:  fcholam  Spiritus  fandi  ,  vitae  magiftram  % 
fontem  noftrae  felicitatis  agnofcimus  :    fed  Hlud 
credimus  8c  confitemur,  divinum  jllud  verbtim 
quodeftipfaaeternafapientia,  quodexore  Chri- 
ili»  qui  eft  fpendor  patrist  proccflh^  aquo  vo* 

luit 


1075 


Petri     Fontidonii 


O   R    A   T    I    0 


107* 


luifc  Deus  fpem  omnempenderemortalern,  quod 

in  corda  potius  nqftra  ,  quam  Iapideas  tahulas 

voluit  incidi  ,.  non  omne  fuiffe  iis  monumentis  fcri- 

ptutarum,  quasnunc  habcrnus,  comprehenfum. 

Ctedimus  apoftolis,  evangeliftis  ,  ecclefi»  anti- 

quis  patribus  Gracis  ,  atque  Latinis  id  afferen- 

tibus*  Credimus  Chriftum  Dei  filiumnihilfcri- 

pfiffe,  fed&  viva  voce  &  exemplo  innocentiffi* 

mae  vitae,  divinae  fapientiae  arcana  &  bene  vivert- 

di  formam  mortalibus  tradidiffe.  Credimusiejus 

legatis  ,  quos  ia  ttniverfurn  orbem  mifit ,  ficut 

ille  miffus  eratapatre:  quos  audieados,  quibus 

eam  ,  quam  fibi  fidem  adhibendam  effe  dixit  : 

qui  multa  nobis ,  quae  fcripta  non  funt ,  quafi  per 

manus  pofterorum  tradiderunt  :  a  quibus  leges 

coa&o  concilio  ,  latas  ad  conciliandam  pacem  , 

quse  legi  ,   quam  evangelio   confentanese  potius 

videbantur:  Sacramemorum  formas  immutatas  : 

Diaconos,  quorum  nulla  fuiflet  a  Chriftofa&a 

commemoratio ,  inftitutos  fuiile  videmus  ,  eam- 

que  au&oritatem  ecclefise  fuae   fan&ae  Chriftum 

reliquiffe*  Credimus  Joanni  difcipulo  chariffimo 

Chrifto,  dkenti,  mulcaChriftumdocuiffe,  quae 

confignata.  literis  non  fuerint,  fed  tradita  vivse 

vocis  oraculo .  CredimusPauloapoftalo,  qulver- 

bum  iftuddivinum,  nonlitemfolum,  fedtradi* 

tionibus  definivit ,.  Dicimus  illud  verbum ,  qaod 

nobis.  divini  fcriptore*  Iiteris  expreffum  tradide- 

runt,  rhultis  io  Iocitf  arduum  efle,  atquediffici- 

le,  abditos  plerumque  in  eo  fenfus  &  recondito& 

ctelitefcere,  ad  quotf  aditus  omnibus  patere  non 

poffit  *  Dicimus  tantam  fuiffe  illius  verbis  nou 

fcripti,  fed  in  mentibus  apoftolorum  amagiftro 

imprcffi,  vim&auSoritatem,  ut  verbumilludli- 

teriscomprehenfum,  adillud,  tamquam  ad  Ly- 

dium  lapidem,  exigeteturt  quod  nobis  priuceps 

apoftolotum  Petrus  declaravit  ,  qui  quemadmo- 

dummemorifleproditum  eft,  Marci  evangetiurn, 

adilludverbum,  quodaudierataChrifto,  &ani- 

ino  fuo  alte  infixum  retinebat ,  exegetit ,  Dicimus 

ecclcfiam  fanftam  diu  fine  fcriptovkifle,  &  fio- 

ruiffe ,  Sc  ia  dignofcendis  fcripturis ,  morem  illum 

&  confuetudinem   apoftolorum   fulffe  fecutam  , 

ut  quemadmodum  apoftoli  in  examinandis  fcri- 

Traditio^     ptis  eorum  ,   qui  Chrifti  doftrinam  literis  con- 

"*•-  fecrabanti  utebautur  iilo  verbo  nonfcripto,  fic 

ipfa  apoftolicas  traditiones  adibat  &  confulebat, 

atqueillisjudicibus  vera  evangelia  ab  fpuriis  & 

nothisfeparabat  .  Hanc  rationem  fecutus  S^ra- 

pion ,  fi  Eufebio  creditur ,  evangelium  illud ,  quod 

divi  Petrinominecircumferebatur,  rejecit :  quod 

non  effet  apoftolicis  traditionibusconfentaneum* 

Dicimu^  tanto  habitas  in  pretio  fuiffe  traditio- 

nes  >  ut  Irenseus  iine  fcripturis   ecclefiam  confi- 

ftere  ,  fine  traditionibus  vero  non  poffe  judica- 

verit  t  &  Sylvamis  epifcopus  ,   ut  refert  Theo- 

dorus  ,  cum  Conftantium  tyrannum  ad  fideifa- 

nioris   defeftionem    hortantem   ,    fibi    mortem 

etiam  minitantem  audiret,:   Poteftatem  quidem 

habes,  inquit,  nos  puniendi:  no^autem  patrum 

ftatuta  non  ideo  deftruemus  .  Quihus  vcrbis  in- 

dicavic/  quanti  faceret  traditiones,.  quarumcoa- 

fervandarum  gratia,  vel  mortem  dicereteflecon- 

temnendam.  Longum  ^flit  commemorare  ,  quae 

abEpiphanio,  Bafilio,  Dionyfio,  Ignatio,  Pb- 

lycatpo,  Clemente  Alexandrino  ,  &  cetcfis  ec- 

clefis^  fanftae  luminibus  in  hanc   fententiam   de 

traditionibus  di&a  funt:  qux  fianimadvcrtiffes, 

non  effes  ia  eas  tam  impudenter   debacchatu^  > 

Concilium  etiam   Ephefinum   contra   Neftorium 

coadum,  quia  corrupcrant  ac  depravarant  fcri- 

pturas  h&retici*  ad  traditiones^  tanquam adin* 


A  tegros  &  incorruptos  judices  ,  confugiffe,  &re- 
Hqua  magna  &  antiqua  concilia  hunc  morem 
femper  tenuiffc  legimus,  Neque  verp  folum  ca- 
tholici  iis  armis  adverfus  ecclefise  hoftes  pu- 
gnabant,  fed  hserctici  etiam  ipfi  fuos  errores  > 
illis  potiflimum  tuebantur.  Tefte^funt  Eufebius 
Nicomedienfis,  Artemon,  BafiUdes  ,  Garpocra- 
tes  ,  Marcion  ,  Valcntinus  ,  qui  hserefes  fuas  , 
quas  vel  aliquo  fanftarum  fciipturarum  praetex- 
tu  ,  ficuti  vos  nunc  facitis  ,  confirmare  potuif- 
fent,  folis  eas  traditionibus  afferereconabantur, 
fe  ita  ab  ipfis  apoftolorum  difcipulis  accepifle 
dicebant,  quodilludunicum,  firmiffimum  eccle- 
fiae  fundamentum  effe  arbitrarentur  .  O  nefaria 
hacreticorum  calliditas,  atque  verfutia:  illifcri- 
B  pturse  teftimoniis  deftituti,  traditionum  fe  prac- 
fidiotu^bantur:  vosveroapertiffimisapoftolorum 
traditionibus  ,  doftorum  antiquorum  auftorita-» 
te  ,  communi  ecclefue  confenfu  ,  omnium  jam 
praeteritorum  ffculorum  judicio  darhnati  ,  nos 
ad  unicum  fcripturae  tribunal  veteratorie  provo- 
catis:  omnia  extrema  adjumenta  illius  interpre- 
tationi  neceffaria  removetis:  proprium  cujufque 
fenfum,  &  mediocrem  tantummodo  diligentiam 
cum  pio.,  &  fincero  animo  conjundam  adhi- 
bendam  effe  dicitis,  Sream,  quam  veftris  tur- 
piffimis  erroribus  ,  vel  repugnantem  atque  re- 
lufl:antern  fervire  cogitis  ,  quam  ream  facitis  , 
judicem  nunc  unicum  controverfiarum  effe  vul^ 
tis. 

C       Illamfacilem,  apertam,  expeditam,  omnibus  scrfpitime 
etiam  rudibus  &  agreftibus   homimbus  j    patere  fewiiffir.- 
dicitifii,  nos  vero,  Fabrici  ,  novimus  &  confite- cu  tas* 
mur  iliam  multisiniocisarduam^  atque  difficil- 
limam  efse:  idque  nobis  ipforumfandorum  apo* 
ftolorum  teftimonia  :    immenfi    labores   patrum 
doftiffimorum  in  ejus  interpretatione  collocati: 
rerum  ipfarurrt  cceleftium,  atquedivinarum,  de 
quibus  difserit,  magnitudo  :  abditiffima  myfte- 
ria,  qugeineadelitefcimt,  ftylusipfe,  charatter, 
&  forma  dicendi  ,   &   quod   eft  apertius  argu^. 
mentum,  id  quidem  veterum  hacreticorum  ,   & 
veftra  nunc  potiffirnum   in   ejus  interpretatione 
diffidia  teftantur.  Scimus,  Chriftum  idapertij(K* 
me  fignificafse,  qui  prophetas  in  ecclefia  inter- 

D  pretes  divinorum  oraculorum  reliquerit  *  Novi-> 
mus  fcnpturam,  non  femper  fui  interpretem  ef^ 
fe  ;  quod  ipfi  contenditis  ,  cum  f«pe  incidant 
Ioci,  qui  primo  afpeftu  fecum  pugnare  ,  &  fe 
invicem  juguiarcvideantur.  Scimusprivatumcu- 
jufque  fpiritum  ,  quamlibet  innocentia  &  carita- 
te  munitum  vitae,  illius  intelligentiae  afsequen-* 
dse  fatis  non  efse,  cum  multos  ex  antiquis  do- 
-ftoribus. ,  cum  Origenem  ,  Tertulliauum  ,  Cy~ 
.,  prianum,  Irenseum  &  alios  quamplurimos  a  re^ 
(t$L  Illius.interpretatione  aliquibus  in  iocis  de* 
flexifee  confpiciamus  »  Scimus  Apolliaares ,  Sa- 
beJlios  t  Novatianos  ,  Manichseos  fuas  hserefes 
fcripturas  tefttmoniis  probare  fuifse  conatos  : 
quod  utique  nunquam  accidifset,  fi  ea  fic  efset 

E  aperta,  ut  nulla  legentibus  dubitandi  ratio  fub- 
priri  pofset.  Neque  ullum  aliud  inter  catholi- 
cos  &  h^reticqs  erat  difcrimen,  quamquodilli 
fincere  ,  hi  vero  pcrperam  &  finiftre  fcripturas 
divinas  interpretarentur  .  Proferebant  ^  inquit 
Vincentius  Lirinenfis  ,  apoftoli  divinae  legis 
exempla  ,  proferebant  &  hseretici  :  proferebant 
apoftoli  pfalmorum  audoritatcs,  proferebant  8c 
itti  :  proferebant  apoftoli  fententias  propheta- 
rum,  &  illi  nihilominus  proferebant  :  fed  cum 
ea  ,  qu3e  fimiliter  protulerant ,  intetpretari  non  fi- 
militejrc^pifseat^  tuncfimplicesatubdoiis,  tune 

infu- 


1077 


siir  ApoiogiA  pao  concuio  Tridentino* 


1078 


infucati  a  fucatis  >  tunc  refti  a  pcrverfis  ,  tunc  A 
poftremo  veri  apoftoli  a  f^ifis  apoftolisdtfcerne-* 
pantur .  Novimus  Arianos ,  qui  tefte  Uafilio ,  fcti^ 
ptqramapertiffin*amefledicebant,  &  Demeritas, 
qui  hanc  etiam  hserefim  a  Saddupseis  hauf§rant  , 
ecelefiae  jam  judicio,  auftore  Epiphanto,  fuiffe 
condemnatos  .  {upcrimur  permciofiffimani  ,  & 
turpiffinui$  haerefim  efle  exiftiqiare,  aditumcuir 
vis  patere  ad  inteiligentiam  fan£fcarumfcriptura-F 
rumvcujuscaufa  tot  pugnas  &  feditiones exor- 
tas.,  %  illum  vertiginis  ipiritiitQ>.Qermaniam& 
reliquas  provincias  ja6k$e  videamus,  cumaliter 
Zuingliani,  lauherani,  Anabaptiftae,  Sacramen*» 
tarii,  Adamitae  ,  &  cetera  hominuai  portenta  » 
nnum  atque  eundem  fcriptur#  locum  dilaxerent , 
tarqueant,  &  corrumpant  potius  ,  quam  inter-  g 
pretentur.  Quid  hoc  eft  ,  Fabrici  ?  JEn  omnibus 
veftris  pronnciis ,  in  omnibus  oppidis,  in  ftn^ 
gulis  domi&us,  inter  veftra  latera  ^ontentiones 
acerrim*  de  leghimo  fenfu  fcrtpturarum  verfan- 
tur»  Yides  pugnantes  Lmheros  cumSaeramenta- 
riis,  utrofque  ciim  Anabaptiftis  ,  &  Adamitis  ; 
&4ieereauds$*  illas  efleapertiffimas?  Pugoabat 
etiam  aliquando  de  uno,  aqt  alterofcripturae  te~ 
ftimonio  Hieronymus  cum  Auguftino:  &  tu  id 
apertum  efle  dices  *  in  cujus  interpretatione  non 
rnodo  hiereticorum  j.qui  vim  inferre  Itteris  divu 
nts  confucverunt,  fed  fan&iffimorum  hominum, 
qui  finc^re  lumen:  evangelicae  veritatis  invefti- 
gabartt,  tanta  fuerit digladiatin  ?  Nos  vero  crc- 
dimus  eqclefiam  cathoiic4m>  coiUinnam  effe  verita*  q 
tis ,  a,  cujus  latere  Ghriftus  nunquam  difcedat :  cu^ 
jus  CQmes  indiYiduus  ,  cujus  do&or  ,  arquc  ma* 
gifter  fit  Spiritus  fanftus  :  cujus  lumen  divinum 
in  facris  potiffimum  conciiiis  eluceau  cujus  prae- 
ietitia  cohoneftantur  ,  patrocinio foventur,  luce 
veritatis  illnftrantur,  ut  neque  haftenias  errave^ 
rtnt,  neque  errare  poffint,  neque,  ut  tii  menti^ 
ris,  ft.mutuis  decretis,  velut  ill^mvqinertbu^, 
confecerint^  Quae  quianoaprofers,  nequeegoin 
illis  refeliendis  elaborabo  :  fatis  eft  diccre  ,  te 
fuiife  mentituoijt  utpari^  quaob|efl:^fiint?  faci- 
Jitate  refeHantur, 

Oedimus  ergo,  Fabrici  ,  conctlia  factofanda 
incorruptos  -cflfc  judkes  veritatjs  ;  veros  ,  atque 
legitimos  divinarum  fcripturarum  interpretes  %  D 
nancios  divinae  Yoluntatis^  quae  Dei  nobis  men* 
tem  aperiant:  quae  obfcurioribus  fcriptiirsc  locis 
Jumen  inferant :  qua^  csortas  ia  ecclefia  terope" 
Jtates  componant:  quihus  qui  nonobtemperant ,, 
merito  Chrifti  &  ecclefise  hoftes  judtcantur.  Tu 
veroqmniadivinisliteris  comprehenfa;  fblo  Dci 
verbo  ecclefiam  coiligi,  atquedifcernh  cohcilia 
non  modb,  errare  poffc  ,  fcd  jam  fsepius  turpiter 
erraffe  ;-  fummos  pontifices  njhil  haftenus  boni  " 
feciffe  arguis»  Sc  nihil  boni  deincepsfacere  poffV 
improbiifime  vaticinaris:  antiquos  patres  ad  fo- 
lain  rios  fcripturam  relegare  mentais  v  Et  haec 
quidem  omnia*  qua?  graviffima  funt,  qusediffi- 
cillima,  qus^  contumeiiofa,  cum  nuIJis  ajiisar-* , 
gumentis^  quamtuaumus,  caionis  fcilicet,  an*  £ 
Aoritate  confirmes :  quod  aliud  refponfum ,  qtiatn 
illud  jEmilii  Scauri  fperare  poteris  ,  nunquid 
tibi  potius,  qnam  ecclefi^  catholicae  credendum 
putas  ?  . 

Sed  cum  te  ex  illo  jam  loco  depu!fumoflevit 
deresy  8c  inteliigeres  aperte  non  de  fcripturae  fa* 
crae  auftoritate  ,  quam  omnes  fummam  efle  con* 
fttcmur ,  fed  de  illius  Iegitima  interprctatione 
co^roverfiam  effe>  ut  in  hanc  arenam  nobifcunx 
defcendas,  «quos  tibi  dari  judices  poftulas  :  te 
facile  ofteufnmm  polliceris^  vos  multo  fincerius 


fcripturam  interpretari  ,  antiquafque  interprc- 
tandi  Ieges  fuifle  fecutos,  Quifunt,  obfecro,  ii 
^qut  jndices,  Fabrici,  quos  tibi  dari  poftulas: 
quorum  atbitrio  lites  &  fimultates  dirimantur?- 
Scripturii  trahitur  in  variosfenfus:  conciliaavo- 
bis  irridentqr :  traditiones  fubfannantur :  i  patrum. 
irtterpretationes  traducuntur  ,  &  iliorum  aufto* 
ritas  contemnitur:  qui  ergo  reliqui  jam  judiccs 
reperui  poflunt  »  quorum  arbitrio  caufa  com-* 
mittatur?  Si  locus  aliquis  fcripturae  fitexcqtien- 
dus,  fy  poft  infpeflos  ipfos  Graecos  &Hebraeos 
fontes  ,  poft  difcuflam  fingitlorum  verborum  e* 
nergiam,  poft  indufta  alia  ejufdemfcripturse[a» 
crae  teftimonia  ,  qus^  aliquid  adjumenti  illius 
interpretationi  poflentaflferre3  poftcollataexem- 
plaria,  poft  diligentiffimam  inveftigationem  ve-. 
rae  atque  germanae  interpretationis,  adhuc quif* 
que  fuam  fententiam  ,  ut  faepe^videmus  conti- 
gifle ,  pertinaciter  &  mordicus  tucatur:  quo  ju- 
dice  res  componetur  ?  Quo  arbitrio  pars  altera 
convincetur  ?  Nonne  vtdes  ,  Fabrici  ,  nullum 
futurum  etfe  finem  controvcrfiae  illis  judicibus  re- 
Jefti^,  quos  facrum  concilium  fanftiffime  excogi- 
tavit,  &  tu  injuftiffime  reprehendis  ?  Qui  enim 
alii  judices  incorruptiores,  3c  fapicntiores,  gra- 
viores  cxcogitari  poflunt  ,  iis  ,  qoos  copcilium 
conftituit?  Quod  ii  illi  tibi  nonplacebant,  cur 
eos,  quos  tibi  optabas  exhiberi  ,  non  nomina* 
fti?  nofle  vehementer  cuperem  ,  Montane  ,  cui 
fis  addiftus  haerefi  ,  in  cujus  tot  magiftrorum 
vcrba  juraveris  :  nifi  tu  fortafle  (  quae  eft  veftra 
audacia,  atque  licentia)  non  contentns  errotibus 
ab  aliis  inventis,  novumaUquodmonftrum  alui-» 
fti,  novam  aliquam  feftam  commentus  cs«  Ne- 
que  enim  fe  jam  quifpiam  veftrum  miniftri  no- 
mirie  dignum  arbitratur:'  nifi  ipfeetiamnovi  ali* 
quid  attuiertti  quo  &  ipfecelebrishabeatur,  & 
novum  jugunl  miferis  Germanis  impohat ,  &af- 
flidae  ecclefiae  ChriftianaB  novum  etiam  vulnus 
infiigat*  O  imprQbiffimai  licentia ,  Deo  invifa., 
hominibus  perniciofa,  &religionie>titiaIis.  Me- 
rito  TertuIIianus  praeter pidoriam  &  poeticam; 
tertiam  dixit  hjereticam  jam  licentias^  coiume^ 
mprari  pofle* 

Sed  illud,  inquam,  noffe  euperem  ,  nunquid 
effes  Anabaptifta,  Adamita ,  aut  Sacramentarius  , 
aut  qua  ex  fchola  prodieris  earutn^  quasvixjam 
potTumus  numerare^  Quamquam  ,  quantum  ego 
conjeftura  afsequipofsum,  exillolatronumafyla 
Geneva,  tx  equoiUaTrojano,  undetoteccicfiae 
hofte?  prodierunt^  prpceffifti  ,  Meo  etenim  judi- 
cio  Calvinifta  es,  cujus  magnopere  mihi  ftudio- 
fuSiVidearis;  qui  omnia,  quaein  hanc  fcele^atam 
oration^mcoittulifti,  ex  itlius  inftitutione  fueris 
mutuatus*  Si  quifpiam  igitur  Lutheranusdeprae- 
fentia  Chrifti  in  facrofanfio  JSuchariftiae  facra* 
mento,  fi  Anabaptifta  de  infantum  baptifmote- 
cum  decertaret,  fi  fcripturae  fandaer  a  te  teftimo- 
nium  apertum  exigeret^  quo  baptifmus  infanti- 
b&s  necefsarius  probaretur  ,  cum  tn  illud  :  Njfi 
quis  renatus  fuerttexaqua&Spiritu  fanfto ,  non 
poteft  introire  in  regnum  Dei ,  protulifses,  i|je 
contra  illud  oppofuifset :  Docete  omnes  gentes,, 
baptizantesepsinnommePatris»  &Filit,  8eS$i+Mattb*  *$* 
ritusi^fanfti ,.  &  iUxtd  etiam  v  Qui  crediderit  &  ba-  Mm*  *6* 
ptizatus  fuerit,  quid  ageres  ?  Quam  interpreta- 
tionem  adhtberes,  qua  illum  repugnantem,  re- 
iudantemque  convinceres  ?  Qua  ratione  nudis  il- 
lum  fcripturae  verbts  redargueres  f  Qut  nuU 
lum  alium  judicem  ,  quam  exprefsum  Dei  ver* 
bum  efse  patiaris  ?  Quid  diceres  ,  cum.  hic  te 
tuo    gladio.    jugulatum    videres  ?  Quid  futu- 

rum 


ic>7£ 


Petri     Fontioonii 


O   R    A   T    I    O 


1080 


rum  crat»  Fabrici,  nifi  ut  cum  neque  tii  illum,  A 
nequc  ilfe  te  infuampoflTet  fententiam  pertrahe- 
re,  longaconccrtationedefatigari»  iradeindein* 
0   .       ,  ccnfi,  mutuis  demum  affecii  contumeliis  difce- 
ftwSimtl*  deretis?  Quod  fitota  nobis  collu&atio  de  fcri- 
interpmc*  pturae  interpretatione  futura  eft,  ut  tu  aliquan- 
do  vel  invitus,  vidus  tamen  ipfa  veritate  fateri 
coa&us  es  :  quis  fan&ior  illius  interpres  &  hu- 
jus  controverfiae  judex  efte  poterit  »   qtiam  illa 
jam  inde  a  principio  nafcentis  religionisadh^c 
^ufque  noftra  tempora  ,  ecclefix  Catholicae  con- 
ftins    &   perpetua  confenfio  »   quam    nulla    po- 
tuit   hacxcticorum   verfutia   &   caliiditas  »    ficut 
ipfam  fcripturam»  corrumpere,  aut  depravare  ? 
Quis  aequiox  judex  apoftolka  traditiane  *  apo- 
itolicis  icriptis  »   &  veterum  fcriptarum   monu-  B 
mentis  confignata?  Quam  ecclefia  Chrifti»  tan- 
quam  certiffimam  regularn  ,  agnovit  »  illaefam, 
atque  inviolatam  confervavit,  &  tanquamapti- 
amum   inteliigendis  fcripturis  interpretem  adhi- 
buit  ?   Quis  judex  incorruptior  teftimoniis  fan- 
£iorum  ,    &    antiquorum  patrum    Graecorum  & 
Latinorum  ,  qui  partim  vicini  tempoxibus  apq- 
itolorum  ,    finceram  illam »  atque  puram  evan- 
geiicae  legis  intelligentiam  ex  iHaxumpuriflimts 
iontibus  hauferunt  :   partim   fumma vitae  inno- 
centia,  fidc»  fanftitate  &  pietate  exornati »  om- 
nibusnaturae,  &  literarum  ornamentis  inftru&i, 
fplendore  divini  fpiritus  illuftrati  »  jugi  &  ma- 
gno  labore  totas  fuas  aetates  ia  ftudiofan&arum 
Jitcrarum  contriverunt,  8c  inintimos  illius  fen- C 
fus  penetrarunt:  qui  cum  fint  ab  odio  &  iraSe 
Immaais  affe&ibus  remotifiirai  »  &  fuis  nunc  in 
libris  nobis  apertiflime  loquantur  ,  integre  »  & 
incorrupte  judicabunt  ?   Quis   denique  incorru- 
pfcior  »    quis  oculatior  ?  Quis  fan&ior,  aut  fa- 
pientior  judex   cogitari   poteft  ,    aut    unquam 
fuit  ab  ecclefia  Catholica  difficillimis  »„  pericu- 
lofiffimifque   fuis  tempoxibus  adhibitus  ,   quam 
concilium  cecumenicum  ,   qubd   vel    tuus  etiam 
ipfe   Calvinus   optimum   feripturae    interpretem 
agnofcit»  &  illa  quatuor  primafe  dicit  ctim  raa- 
gno  Gregorio  fupplicem  venerari  ?    Hos  igitur 
judices  cum  rejicis-  Montane ,  Sc  alios  tibi  dari 
poftulas»  qui  nulli  funt,  nee  effe  pofliuut:  quid 
aliud.  indicas  ,  quam  te  jam  iftam  palaeftram  ,  D 
proprio  judicio  damnatum  »  extimefcere  »  atque 
detreftarc  ,  qtiam  te  optaxe  paulo  ante  fimula- 
bas?  Quid  enim  poteft  cfle  dementius  ,  quam  ju- 
dices  pofcere  »  &  nullos  probare  ?  Quis  te  tan- 
tus  oppreffit  ftupor^  ut  has  infidias  a  nobts  de- 
teftum  iri  non  putares,  &  hujufmodi  praeftigiis  & 
impofturis  crederes  te  poffe  Germanis  imponere» 
8t  curiofis  noftrorum  ocuiis   pulverem   oiFunde- 
re »  ne  perditam  jam  veftram  &  caufam  $t  mentem 
intueantur  ,  qui  haec  temere  &  ineptiflime  jam 
effotiatis»  ne  nihii  dixiffe,  ne  ipfo  iilentio  vifti 
videamini  h 

Sed  quoniam  inteiligebas  ,  maximam  fempsr 
fuiffe  conciliorum  vitn  ad  haErefes  profligandas  » 
&  hoc  »  quod  Tridenti  fepe  jam  coadlum  »  81  E 
veftris  infidiis  intermiffnm»  magnis  tandem  la- 
boribus,  maxima  tothts  orbis  Chriftiani  confen- 
fione  conflatum  eft  ,  extremum  veftrar  miferri- 
mas  caufo  vulnus  futurum  pcrtimefcis  ,  nervas 
omnes  orationis  ad  illud  evertendum  contulifti  t 
cujus  ut  au£oritatem  infringeres  ,  nullis  argu- 
meiitis,  nullisrationibus,  fedimprobiflimi&con- 
Menunl  tumeliis  ufuses,  neabillocalonismuncre,  quod 
^lttnuiia?  initiotibiimpafnifti,  difcederes»  Conciliumnon 
modo  crrare  pofle  ?  fed  fepius  erraffe,  ejufque 
yenerabile  nomen  in  fatanae  fynagogam  cadere 


poffe,  idque  fatis&calonisauftoritate,  &  male- 
dido  probatum  effe  arbitraris  .  EKemplum  ex 
evangelio  Joannis  ,  quafi  telum  aliquod  arri- 
puifti  (  nam  faepe  fcripturam  facramfurori  veftro 
Sc  maledicentiae  fervire  cogitis  )  quod  quidem 
mUn  Calvinus  ufurpaverat,  fed  tu  illudabejus 
manibus  arreptum  »  adhibita  impudcnti  para- 
phrafi,  in  facrum  iftud  concilium  contorfifti ,  ut 
oftenderes,  te  illo,  Iicetceterisfisrebusinferior, 
maledicendi  tamen  ftudio  ,  audacia  ,  &  impro- 
bitate  effe  longe  fuperiorem  ,  Quem  quidem 
ego  locum  impudentiflimum  libenter  filentio 
prajtermittam  :  quia  non  modo  facile  patior  , 
ied  nobis  puto  gtoriofum  »  nobis  a  vobis  hoc 
gencre  orationis  fuperari  ,  prsefertim  cum  haee 
veftra  maledi&a  ,  quae  funt  indices  apertiflimi 
veftrae  improbitatis  ,  8c  teftes  mentium  fcelera- 
tarum,  hominibus  fan&  mentis  ,  aperte  Ioquan* 
tur  8c  teftificentur  vitam  veftram  impuram,  at- 
que  dodlrinam  noa  poffe  a  tam  impudenti  &  il- 
loto  fermone  diflidere:  ut  nemo  jamfittamc*- 
cus,  aut  tam  ftupidus»  qui  non  videat»  iisho- 
minibus  credendum  non  effe  ,  quos  fic  exagitat 
infania  ,  fic  furor  agit  tranfverfos  ,  ut  num«* 
quam  fani ,  neque  fobrii  loqui  videantur :  in  quo^ 
rum  Iibris  milla  prorfus  evangelicae  modeftiae 
fpecies  appareat.  Itaque  quod  eeteri  iniquoani"* 
mo  ferre  foknt,  cum  ecclefiam  Romanam,  cum 
facrofanda  concilia  tot  onerata  contumeliis  ab 
iis  hominibus  intuentur :  ego  non  segrc  fuftineam  * 
tum  quod  praeftet  injuriam  pati,  quam  inferre  » 
cum  illum  habeamus  manfuetiffimum  pracepto- 
rem  »  qui  injurias  acerbiffimas  incredibili  patien- 
tia  pertulit,  8c  difcipulos  fuos  tunc  beatos  dixit 
effe  futuros  ,  cum  maledidis  afficerentur  :  tum  ##*&*  $. 
etiam  quod  in  iis  magnum  nobis  ad  evertendas 
veftras  haercfes  praefidmm  intelligam  efl^  col- 
locatum  ,  Puturum  enim  fpero,  ut  cum  I*uthe* 
rum  in  primis  »  cujus  pe&us  furiae  omnes  vk 
dentur  occupaffe  t  cum  reiiquos  etiam  audo- 
res  »  q«i  »  illius  veftigiis  inhasrcntes  furorem 
etiam  imitantur,  pofteri  pcrlegerint:  cum  uni- 
verfa  eorum  fcripta  conviciis  refperfa  fieefscvi- 
derint,  ut  in  illis  non  nllumpudoris,  autChrk 
fttanae.  modeftiae  veftigium  ^  fed  veteris  comoe- 
dise  iiccntia  confpiciatur  ,  ex  quibus  infanam 
illorum  mentem  deprehcndent  :  cum  altera  ex 
parte,  manfuetudincm  illam  &  bonitatem  Chri» 
fti  Jefu  in  mentem  revocaverint ,  feiishominibu& 
credere  »  &  Chriftianos  fimul  efse  non  pofse  jto- 
dicabunt:  cum  liumilitatem  Chrifti  cttmiftorum 
fuperbia  ,  cum  illius  manfuetudinem  cum  ifto- 
rum  furore,  modeftiam  cum  cffrenata  licentia, 
bonitatem  fummam  cum  fumma  improbitate 
contuierint»  non  hos  quidem  Chriftianos  »  fed 
anticbriftos»  non  Chrifti  difcipulos  ,  fcd  hoftes 
cenfebunt :  non  iis  magiftris  fe tradent  inftituen- 
dos  8c  cxcolendos,  quos  viderint  totanknimor- 
bis  Iaborare  :  nifi  quifpiam  fuerit  tam  infanus  » 
qui  medicis  phrenefi  laborantibusacternam  fuam 
felicitatem  judicet  cfse  credendam .  Si&ergo»  per 
me,  Montane»  furiofus:  fis  impudens,  maiedi* 
cus&conviciatbr:  noftram  caufara  agisy  &tuam 
prodis  :  nolo  tecum  injuriis  decertare  ,  ne  ejuf^ 
dem  criminis  reus  efse  videar. 

Sed  venio  jam  adextremam  arationis  tuaepar* 
tem»  in  qua  nobis  (  uttibi  videtur)profligatis, 
ad  ea  pr?efcribenda,  qux  ad  res  vcftras  optime 
componendas  &  moderandis  fpedant,  te  accin- 
gis:  quainrefinguiarem  ftuititiam,  ficutihade«* 
nus  impudentiam  ,  prodtdifti  :  fed  mirum  eft  , 
quam  fubdita  m^tamorphofi  es  calone  cenfor 

evafe- 


io8t 


seu  Apoiogia  p*a  coRCiitio  Tju©bhti#o. 


108» 


B 


cvaferis:  &  qui  atnca  calonis  tc  partes  a&urum  A  caufse  Pythagorico  filentioconfuleadum  patavit 

cfle  fucras  poilicitus,  nunc  graviffimam  Catoais 

perfoham  vclis  fuftiaere  .  Ampliffimis  vcrbis  & 

gravibus  fenteatiis  orationem  cxornas  ,  humana  * 

atquc  diviaa  jura  tibi  commiffa  efle  gloriaris-» 

illorumquc  rationem .  tibi  cffe   rcddendam  :    fcd 

fubito  qui  iilam  veterem  perfonam  oblivifeinor* 

poteft  ,  qui  hanc  natura  ,  &  ingemo  tuo  rccla- 

Hiante  fuftineas,  dcpofita  ceaforu  gravitate,  iU 

lico  ad  fcumlcm&rcalonicam  malediecntiam  re- 

verteris.  Nam  cum  quibufdam  objedionibus  re- 

fpondere  dccrevifles  ,  quarum  prima  cft  illorum 

miiiiftrorum,  qui  tibidicerc  potuiffent,  cur  noa 

Trideatum  petimus  ,  at  rcligionis  caufam  cum 

patribus  conferamus  ,  &  ia  commune  pertrade- 

raus  ?   quid  cnim  gloriofius  t  quid  fru&qofius 

hac  profcciione,  cx  qua  pax  &  concordia  fpera- 

ri  poflct  ?  huic  tam  juftae  &  tam  fan&se  expo- 

Montati   ftulationi  nihil  aiiud  refpoades,  quam  te  neque 

taste4iM';-po{Te  »  nequc  velle  id  facere  :  quia  au&oritas  a 

Romano  pontifice  ,  Chrifti  &  ecclefiae  ejus  jura- 

to  hofte  dependeat ,  O  impudentiam  hominis  ia- 

auditam:  tuillum,  quem  Chriftus  ccclefi*  fuss 

fanfbe  fupremumvoluiteffcpaftarem ,  quemcon- 

cilia  omnia  ,  jam  iade  ab  illo  primo  Nicaeao ,  quem 

antiqui  patres,  quemfedes  omnes  patriarcharum 

Sc  cpifcoporum  ?  toto  Chriftiano  orbe  diffufae  , 

fummum  Chrifti  vicarium  agnovcre  ,   &  debita 

funt   veneratione  profcquutae  ;  a  quo  femper  , 

tanquam.  a  capitc  "ia  membra  *  incorrupta  fem- 

pcr .,  finccra  &  integra  fides  in  rcliquum  cccle-  C 

i\x  corpus  promaaavit :  cui  omnes   ecclefiae   or- 

dines  ,  cui  omnes  Chriftiani  principes  ,  tetra-r* 

chae  ,  impcratores  ,   tanquam  fupremo  ccdefiae 

prmcipi  ,  Chrifti  vices  gerenti,  collum  fafcef- 

<jue  fubmiferuat  :  tu  ,  inquam,  omnium,  quos 
.  terra  fuftinet  ,   fccleratiflimc  ,   Chrifti  juratuoi 

hoftem  appellabis?  Sed  quid  ego  tibi  hominiin- 

feliciffimo,  &  miferrimo  indigaor  ,  cujus  potius 

mifereri,  cujus  fortem  lamentari  debuiifem  ?  O- 

mittoreliquascontumelias,  quasinhoc  facrofan- 

6um  coacilium  conjeciftis  ,   quod  tc  faftidirc  , 

negligere,  &  tanqtiam  costum  malignantium  fu- 

gere,  declinare  ,  averfarique  impudcntiffime  ja- 

ttas  :  accedo  ad  praeclaram  illam  repetitionem 

tuam  cx  omnibus  confar<Sam  &  confarcinatam  D 

arguiAentis,  quibus  vos  ab  hocconciliononpro- 

hibcri  modo,  fed  arccri  caufaris, 
Continuationis  claufula  ycluti  objcfto  vallo  , 

vos  ab  eo  excludi  criminaris,  cum  oftcnfum  jam 

fit  pcmtificem  maximum,  ab  illoverboabftinuif- 

fe  :  &  fummam  effc  improbitatem  ,    velle  ea  , 

quae  fanftiffime  a  facro  conciiio  dccrctafunt,  in 
dilputationem  iterum  ,  quaeftionemque  -vocare  • 
Sed  cur  legatos  &  theologos  Germanorum  prin- 
cipum  aegrc  intcrcefiione  Caroli  V*  pot£ntiffimi 
imperatoris  in  concilium  admiffos  ,   a  difputa- 
tione  tamen  exclufos  effe  mentiri$?  Cum  potius 
tanta  illa  imperatoris  potentia  ,  Sc  inftaurandas 
religionis  tam  ardens  ftudium  ,  yix  potucrit  a 
vohis  obtJbere  s   ut  pauci  quidam  &  ilfi   muti 
theologi  Tridentum  mittcrcntur  :  a  quibtis  po» 
ftea  coaciiii  patresj  cum  cos  fw^e  amicc,  atquc 
benevolcad  difputationeai  9  &  rcddendam  fuap 
doftrinae  rationem  provocaffent  >  nullam  vocem 
cxtorquere  potuerunt.  Teftis  cft  Brentius  ,  qui 
Tridentum  ingreffus  amiciffime  exccptus,  roga* 
tus  ctiam  faepiffime  ,  ut  fuam  mcntcm  patribus 
cupticatet,  ut  fentcntiam  diceret ,  indifputatio* 
ais  arcnam  per  multos  menfcs  provocatus  ,  cx 
Joquaciffimo  tamen  vcrfus  ia  Harpocratem  >  fu» 
Concih  GtntMl*  Tom*  X  XXIII . 


Siluit  quoufque  acceptt ,  Mauritium  cum  excrci- 
tu  nttmerofo  OEnipontum  vcniffet  &  quo  tem* 
pore  concilii  patres,  illius  advchtu  perturbati  , 
nulla  jam  alia  de  re ,  quamdefugadogitabant , 
prodit  veluti  ex  aliquo  gurguftio  acerrimus  ilie 
caufse  veftrae  propugnatort  6c  tum  demum  fe  au- 
dirt  poftulavit,  cum  audiri  non  potuit .  O  prse- 
clarum  miaiftrum  8t  defenforem  ,  a  quo  veftra 
caufa  non  nifi  maximo  tumultu  &  coacilii  fuga, 
vocem,  &  illam  hihil  jam  profuturam  ,  expref- 
fit  •  Neque  vero  tunc  eo  confilip  pctebat  dari 
fibi  locum  dicendi,  ut  violatasa  fc  &  diffipatas 
religionis  rationem  reddcret;  fcd  ut  intcrim  pa- 
tres  ab  hoftibus  intcrccpti  farentibus  Mauritit 
gladiis  ohjicerentu*. 

At  vero  ieges  a  coaciiioprsefcriptas,  &decre* 
tos  judices  vobis  obftare  dicis  :  quia  niliil  certi 
efle poterit unicacertitudinisregula fublata *  Quae 
ifta  cft  aut  caecitas  ,  aut  impudentia  potius  ,  ut 
cum  videas  ,  fcripturam  divinam  ,  ut  fape  jam 
diximus,  facro  concilio,  tanquam  fnpremum  ju- 
dicem  >  in  primo  &  principc  loco  fuifle  collb- 
catam  ,  dicere  audeas  ,   certitudinis  rcgulam  e 
medio  fuific  fublatam?  Sed  patres  nimirum  con- 
cilii,  quos  tibi  hoftes  fingis  vehementerextimc- 
fcis  :  quos  afleris  ih  perniciem  veftram  difertis 
verbis  conjuraflc:  quiubi,  re  difcuffa»  atquede* 
finita ,  afla  femcl  coacilii  in  codicillos  retulcrint , 
vos  ter  maxiaiosh*reticosefleciamabunt,  &om- 
ni  fuppliciorum  genere  dignos  cenfebunt  :   tum 
pavor,  mctus,  trepidatio,  &  il la  flamma  ,  qua 
Joanncs  Hus  8c  Hierpnymus  Pragenfis  exarfit  , 
ante  tuos  oculos  obverfatur.  Iftosplanctcrrores, 
Montane,  non  tibi  quidem  patresconcilii,  quo- 
jrum  vota  &  ftadia  caritatem  potius   &  pacem  , 
quam  odium ■&  crudelitatfim   fpirant ,   qui  non 
pernicicm  vobis  aut  optant,  aut  moliuntur,  fed 
veftrae  falutis  amore,  atque  defiderioflagrantes, 
vos  vivere  potius,  &  ad  ecclefiam  redirc,  quaoi 
non  modo  mortem  ,  Icd  nec  ullum  quidem  dU 
fciimcn  fubire  cupiunt,  qui  fatuti  vcftrae  itapu- 
blica  fidc  confulueruat ,  ut  etiam  fi  ia  hoc  judi- 
cio  convincercmini ,    Iiberi  pofletis  ia  patriam 
commearc  ,  fed  tua  confcicntia  faucia  ,    atque 
vulncrata  conjecit  ;  &  tamcn  ,  cum  co  fis  ani- 
mb  tam  trepido  ,   tam  meticulofo  ,  qui  ipfatti 
etiam  fecuritatem  »  vduti  fufpedam  ,   reformi* 
det  ,  audes  homo  Icviffime  ,  fanSiffimum  iilum 
&  robuftiffimum  martyrum  nomcn  totics  ufurpa^- 
teM  in  ore  habere,  quos  Kac  in  partc imitari  tc 
impudcntcr  jaftes  ?   Audes  dicere  ,   te  illorum 
fcqui  veftigia,  qui  caufas  fuas  apud  iniquos  ju* 
dices  egerunt  illi  quidem,  fed  numquam  detule* 
runt,  &  te  martyrcm  ,  fah&iffimuqa  vcro  conci- 
liam  tyrannum  apjpellarc?  Audes  tuhoftisecclc- 
fiae,  caufam  tuam  cum  Paiili  apoftoli,  Athana- 
fii,  Cyrilli,  &  Nazian2eni,  qui  acerrimi  hwre- 
ticorum  Roftes  ,  Sc  religionis  affertorcs  cxtitc^ 
ruat  ,  improbiffime  conlcrre  ?  Maximus  Hicro- 
£  fblymitanus  antiftcs  ab  Antiocheaa  fyaodo  ab- 
ftinuit  :  Athanafius  a  Tyria  fugiendum  ,  &  ad 
Scleucianam  minime  vcnicadum  duxit :  quia  nec 
audloritate  Romani  pontificis  coaftae,  Sradcver^ 
tenda  facrofaa&a  dccreta  concilii  Nicaeai  crant 
conflatse:  quas  non  fyaodos,  fed  fataaas  comitia 
merito  judicarunt» 

Sed  quas  iftatua  eftimpudentia ,  utaudcas  dfc 
cere  tc  illorum  exemplo  haereticorum  conventi^ 
cula(fic  cnim  appcllas  concilia  facrofaafta)  hss^ 
rrtieus  ipfc  dcclinarc  ?  (^uando  illi  ,  obfccro , 


io8| 


Petm      F  o  N  1  I  D  o  H  l  I     O 


r  A  t  i  o; 


<£cumenlcum  concilium  dueentorum  quinqua*  ^ 
gitna  epifcoporum  frcqucntia  ,  fatnmi  pontificis 
aa&aritate  co$ftum  ,  imperatoris  ^  reguoi  pro* 
■pe  omniqm  t  principum  Chriftianprum  ,  &  re- 
ram  pablicaram  lcgati$  e$ornatuat,  i|asreticum, 
ficuti  tu  nunc  facis  ,  appellarunt^  &  ab  iiloab- 
ftinendum  judicaverunt?  Cur  hanc  injuri^m  fan~ 
£tiffimis  illis  patribus  intiilifti  ?  Cur  cuqa  tanta 
illorum  contumelia  quapris  tuae  caufae  pnefidia  ? 
Nonfatis  eft,  cos  omni  hoqore  ,  v£n?ratione  & 
patrociniofpoliafle,  nifi  haereticos  etiam  feceris, 
&  illorum  gloriofum  &  immortalp  nomen  >  qui 
extraomnemiqvidiae^leam  pofid,  fempiterna  fc- 
Iicitatefruuntqr,gravi(fimo  hserefls  vulnerecruen- 
tafles?  Nonfatis  eft  ecclefiamj  concilia,  Ronia? 
rios  pontifices,  praefentia  &  praeterita  fatcala  vc-r  1$ 
ftrac  maledicentiae  patuifle,  nifiinccelamipfam, 
&incivesilIosgIoriofos  coeleftis  Hicrufalein  fitis; 
eontumeliafi  ? 

Jam  vero  vel  eo  folum  nornine  vobisiqcanci- 
lium  vcajendum  nor*  efie  contendis  ^  quad  ja« 
convocandi  fynodos  ad  pontifices  neqae  divino, 
neque  humano  jure  perqncat.  Illud  ah  teir*  prH 
misquaero,  Fabrici,  cur^dux  iint  reipubjjcaepar- 
tes,  quibusilla  regitur*  &confervatur,  juftitta, 
atque  religio,  juftitiaequeminiftriprin^ip^slint^ 
reUgionisant^Htes:  iicogendi,  atqu^celebrandi 
cos  conventus ■..%  qui  ad;  juftitiam  pptime  ^4°^i^ 
'  «iftrandam  pertiiient  ,  facult^  penes  pyin,cipesv 
eft,  idque  ipfa,  dictat  ratio,  atque  natura  :  cu$ 
jus  convocandi  fynodos  ,  qua$  religionis  caufa  Q 
coguntur»  ad  pontificesnonpertinebit?'  Curiftuc^ 
iuV  impcratoribus  df (ertis  ?  Cur  m,uneraChtiftia* 
na&  rcipublicas  pertarhatis?  Supremuscccl^fiaspa^ 
ftor,  8c  religbjEiis  Chriftianse,  prinius&fummuS: 
anttftes,  pputifex  Romanus  cft:  concili^ufticam 
femper  remedium  extirpandaratri  haerefum  ,,  $? 
inftaurandas  religipnis  fuerunt:  quisergoeft  tam 
ftupidus»  qu.i  noA  Intcliigatconcijiiconvoc^tio- 
nem,,  quod  eft  unicum^  relig;ionisperfMgiun[i,v  & 
anchora  f^cr^  ,  ad  illum  poiiffimum,  p^rtinere  ^ 
cui  tuendae  &  confervandas  religionis.  <jqr^  com» 
piilta  fit?  Contilium  Nicaenum  prlmurnfanAiffi- 
inum  &  antiquiilimum  hanc  fuis,  decretis  aufto- 
ritatem  Romano  ppcitifici  deferebat,^  %  tu  aufen 
res  ?  Teftis  eft  Athanafius.  epiffcola  ad  Felicco^  D 
n  {mm  papam,  &  Gajla  Theodofii  Auguftimatcr  fcri- 
v^iei^  4Ubeas  filio  ,  qai  memoria?  prodiderunt  concilium 
$*te  tc|  a^i  Nic^num  decr^viflb  ,  fine  Romano  pontifice  , 
*  neqqe  cogi  debere  ,  n^qu,<?  celebrari  fynodum  ,t 
*jjufquc  legatos  principem  in  ea  locam  obtinere*. 
Teftcs  fantOfias,,  Vinceatiiis^  8%Yi&QVx  qqiiU 
Ji  concijio.  nomine  Sjjveft4  poAtificis  Romani 
prxfacrant  ,,  &  primi  ijlius  decretis  fubfcripfe* 
Tunt  ♦  T^ftis  tih  Marc^Hus  &  Damafus  *  T^ftcs, 
etiam  fant  Valentinianas  &  Marcianus  Aagufti^ 
qui  a  Leone  pontifice  Romana ,  ut  conciiiipa. 
cogeret,  miflis  legttis».  &  precibasadhibititsim- 
petrarunt.  Cum  crga  ii:  masimi  Jaiip^ratorcs  hpC: 
a  fummo  pontifice  poftal^erint ,  quod  ad  eun\ 
|i.oc  jas  cogendi  conciliaa^  pc^tiaere  arbitr^ren*  6- 
tur:  cur  tu  hanc  facultatem,,  quani  a  fe  rclcga- 
jrunt  clarijffimi  &  religiofiflimi  pdncipes,  Sc  Ro- 
mano.  pontifice  fua  fponte  detnlerunt  ,  per  vi«\ 
ab  illo  auferes,  ?<  iis  r^pagnantibus  etiam ,,  at- 
que  relu#wtibusi tribues ?  Antiguis  iUist^mpo- 
jfihus  ia  maximis  hasreticorum ^  infidiis  %  quibus, 
Chrifti«ini  homines  premeba^tur  x  quod  f^cunda 
Ephefina  fynadus  declaravit,  cam  ecclefia^  aati- 
{lites  fine ,  praefidio  imperatorum  ,  ut  religioni 
fubYcnirent,  tatoeownire  non  poflent,  ponti- 


I084 

fices  madmi  ,  ut  fecaritati  Sc  libertati  patmm 
confulerent  inditftioni  concilii  imperatqrisnomcrt, 
^r  4u<aorit^tcm  addiderupt:  at  cum  imperatpri$ 
potentia  fpptum  ,  atque  munitpm  concilium  cp- 
clefias  hoftcs  animadverterent,  fib|  ab  ^pert^vi, 
atquc  viol?nm  tcmperar^nt  ^  ut  hac  ratione  iU 
Jorum»  qaos  qeque  religio,  n^que  pador  ppt^- 
r^t  cohibere  ,  improbos  cpnatas  ,  impera,torum 
auftoritas  »  armaque  rfprimf r$nt  ,  f^inc  vefter 
error  ,  qui  fcripta  omnia  4cprava,tis  ,  &  \t\ 
veftram  caufam  per  fas  ^  aut  nefas  detorqu^rf 
(olctis  promanavit  :  quamqu^ni  non  hunc  ega 
errorem,  fed  improbit^tem  iqterpretor  *  neqa^ 
eftis  tam  carci  ,  qui  harc  non  videati^  :  fcd  ,  ut 
prjncipibus  alfentemini,  qaoram  patrocinip  nr\a- 
gnopere  indigetis,  hx$  &  alia  ij^s  fimilia  e^ca-f 
gitatis.  Illud  praeterea  m^gnoTobisjmpe4imen-t 
to  effe  dicjs  t  quo  minus  ho^  iter  veniendi  ad 
concilium  ingreqiamini;  quod  videlicet  praefen*T 
^ia  veftra,  principes  Chrittianps  *  qui  etiatn  a^ 
$onciHun|  ^vocantur^  ^  veni^  rf^uf^t  $t  inju^ 
ria  ^fficeretis,  fif  pontificem  Romanum,  qaa,^t(iai 
|n  vobis  eft,  cpntraillos  arma^etist  reliquosve- 
ra  Chriftia,nos,  qai  fihiah  hoc  congre^fu  gr*\ves 
pb  caiifas  temperarunt,  judicip  veftro  Ipng^  inv* 
quiffimo  gravarftis  :  vobis,  p^anter^  infenfps  ^ 
^:  pontifijci  m%gk  invifqs  rc44cretis  •  Idque  e- 
^enpplo  principum  Qermanprum  ^onfirm^s,  qui 
ir$  conventu  Neoburgenli,  pmifa  pontificis  po-t 
ftulata,  fatis  animofe  rcpuleruntj  n\ir^ri  fe  d^ 
c^ntes  %  qqap  illius  eflct  impudentia  ,  qui  itii^ 
qupque  prsfcrib^re  rjon,  verecundaretar,  a  qai* 
bus  pxoculcatae  r^ligionis  accafaretujr  ipf$ .  Rc* 
liqua  maledifta  praetermitto  x  qr»ae  &b  illa  ?°A* 
Venta  infMmmunfi  ppntificem  ^ftata  refers,:  qaa» 
quidem  ego  a  t$  confid^  >  8$  il;li  falfp  tributa 
e0e  arbitror  :  ut  tanti  c^ttxs^  aufto^i^at<?  t^am 
impudcntiam  tegeres,  gt  malcdicentia  cor^ven- 
tum  principum  comitem  hahcrc  vidercris ,  tfa 
^ue  Qt&tKk  ^ft  credjbile  ovdiAem  principur^  ,  an\^ 
pliffirnum  $c  grayiffimum  *  qui  folet  ^tiam  fnw', 
lioftibas  capitalibus  modefte  (  ut  par  eft  ,  8$ 
ut  illum  decet  )  refponder^  y  <:prumqae  legato^ 
benignq  %  atque  humilitcr  ^xcipcre  ,  qui  deni- 
que  eos,  quos  inteftino  prpfequitur  odip -  4  quo«* 
rum^  fanguinetr^  ^xfprberc  cupiat .  ^  rrioderat^ 
verbis  ^ppellar^  cpafu<;verit  %  t:au^  4(:ei:bo  8$ 
ipiquo.  animo  in  Romanurn  pontificem,  fandifc 
fimum  Chrifti  ificarium  ,  faifie  ,  ue  eiun  taro 
apertis  &  infignibus  injuriis  ,  quas  tu  illi  affirv 
gis  ,  fuerit  profeqautus  .  Magnam,  tu  igitur  ia- 
jjuriam  illis  prin^ipibus  iatplifti  ,  quos  tui  &?> 
miles  facer^  conatus  es  :  quprum  4um  gravit^- 
tem  %  ^tque  conftantiam.  ftui^s.  commendare  % 
hoc  illisi  rcfponfum  tribuens,  indignum  Germa^*. 
nica  riobiliutc,?  8c  pi^tate  Chriftiaaa  >  infamias 
dcdecas  fempiternum  inflixifti  ,  S.cd,  qui^  mk 
iam,  fi  qui  fummam  Jaadem  in  majedicentiana 
CaUocavit*  ca,m  clariflSmisv  Qern^aqprum  princi^ 
pibus,  tribuat  ?  Qqid  mirurn  ,  jSde  <:onf^vat\n 
da  prir\cipam  gratia  tam  eftisfoliciti^  finequo^ 
rum  prspfidia  x  oon,  modp  i^pa4eR£es.  effe  %  ttt 
eftis^  fed  nequc  afara  hu|us  %is,  frui  ,  hec 
com.muAem  hunq  fpirftum  vobis  ducere  licuiA 
fet.  Hon  itaqu^  mjror  ,^  fi  eos  x  quorum  arm^ 
indig^tis,  fummos  pontifices  fa«a«.s^  &  fumma 
revercntia  ,  atquc  obfervantia  profequamini  '% 
Sed  iHad^  dignam  eft  fummfa  ^dmiratione  ,  tan* 
tam  fuiflc  w.um  ftapprem,  m  tmtis  principibu$ 
illa  tribueris  majedi&a,  qua;  fibi  tribui  iatronc^ 
^ruhiuf&at , 

Iilud 


1005 


SEU   APOLOSIA   PRO  CONCltlO  TaiDEKTINO 


ie8£ 


Illud  ircto  jam  extremum  minime  dscis  cfle  A 
prartermittendum  ,  qaod  quia  omnium  erat  ma* 
xitnum  &  gravifiimum  itapedimentum  ,  quod 
vm  remorari  poterat  ,  quo  rninus.  Tridentum 
veniretis  ,  ia  cxtremam  orationis  partem  refer* 
yatti ,  ut  altius  infixum  Germanorum  mehtibus 
permaheret,  quod  ,  quoties  ih  mcmoriam  revo- 
carent,  vos  tncrito  ab  hacprofe&ioneabftimiiffe 
cenferent ;  quo  quidcm  uno  &  Chrifti  gloriam 
obfcurandam  »  &  ecciefiae  dignitatem  prorfus 
dicis  faiiie  infringeftdamr.  Sed  cupio  iterum  cx 
tc  audire  ,  Montane  ,-  quod  fit  iftud  tam  atro* 
&tam  inaudkum  fcelas  ,  qnod  vcfter  adven- 
tus  in  Chriftum  &  in  ecclefiam  effet  admiffurus» 
Cogar,  inquit  ,  cum  in  arenam  defcendem  , 
cumii lud  tenucro  fuggcftum  ,  quo  mihi  fea»  B 
tentia  dicenla  eft  ,  in  ipfo  veftibulo  difpiitatio* 
nis  ,  cogar  ,  ihquam  x  quid  hoc  cft  ,  Fabrici  ? 
Nunquid  cogeris  yeritatem  deferere  ?  Atqui 
nihil  eft>  qaod  crimen  iftud  verearis  ,  qui  non 
modo  eam  defcruifti  ,  fed  indighis  modis  ve* 
xaftiv  Numquid  eogeris  in  Cbrifti  leges  ,  in  e» 
vangelium,  in  Deum  &  in  iaa&os  eilecontume- 
lH>fus?  Atvero  nihii  cft,  quoitimeas,  qui  pro* 
difor  Chctftian^  religionis  ,  Chriiti  ^ftgaa  defe- 
ruiftL:  evangeUum  profanafti  :  leges  divinas  & 
fcripturam  facram  corrupittis  ;  fan&iffimam  vir* 
gtnem  Mariam  Dei  matrcm,  &  fan&osillosom- 
nes  fupemos  fpiritus  ,  non  modo  honore  nuda- 
fti  &  ^veneratione  ,  fed  conviciis  &  maledi&i§ 
aftYcifti  V  Lon^e  majus  ,  inquit  ,  cft  flagitium  ,  C 
quod  horrefco  >  cogar  ctcnim  ia  illa  pergula  , 
patres  concilii  t ridentini  ,  revcrendiflimos  ap- 
pellare  •  6  fcelus  incredibile,  o  facinus  inaudi- 
tom  :  merito,  Montane,  Gcrmaniam  potius  in- 
finitis  erroribus  fcaterc  ,  diftrahi  *  atque  dilace- 
rari  Chrifti  tunicam  ,  univerfam  rempublicam 
Ciniftianam*  bellis  inteftinis  ardere  patieris  , 
quam  ut  tantom  in  te  &  tam  inexpiabile  fce- 
Ius  admittas  ,  ut  ^oncilii  patres  honoris  gratia 
reverehdifllmos  appclles  .  Ite  nunc  t  o  viri  Ger- 
mani  ,  &  iis  miniftris  ,  tam  piis  ,  tam  religio^ 
fn  ,  tam  modeftis  ,  tam  circumfpcSis  obtempe- 
rate  ;  quam  chara  veftra  falus  eft  ih  homint^ 
bus  ,  qui  illam  periditad  ,  &  ecclefiam  uni- 
verfam  peffundari  ,  facilius  fe  paflfuros  efle  pro»  D 
fitenttir ,  quam  ut  m^defti  fint  :  Sc  tamen  hunc 
tam  barbarum  ,  tam  impotentem,  imo  tam  im* 
pudentem  dominatumw ,  fertis  ros  xquo  mL 
mo  :  &  hanc  miieram  &  voluntariam  fervitu- 
tem  ,  aiioqui  Iiberi  &  generofi,  fuftinetist  Sq& 
ut  ad  te  revertar  ,  Montane  ,  quae  eft  ifta  tua 
tam  immoderata  &  effr^nata  maledicendi  li* 
bido  »  quac  ifta  eft  plus  ,  quam  Thrafonica  im* 
pudentia  ,  ut  ncc  in  tanto  confpe&u  a  te  mo* 
deftiam  impetrare  poffe  confidas  f  Tam  eris 
Montanus  &  agtcftis  >  imo  tam  ftupidus  & 
plumbeus  ,  ut  tuam  modcftiam  in  Chrifti  & 
ccclefise  dedecus  redundare  credas }  Dic  mihi  , 
obfecro  ,  cum  illud  iuggeftum  tenercs  ,  qua 
tibi  praefatione  utendum  putabas  ?  Si  notx  re^  E 
verendiffimos  ,  numquid  latrones  cras  appella^ 
turus  ?  Cur  fi  cos  revercndiflimos  diceres  ,  ho- 
nori  Chrifti  &  ccclefiae  detrahi  esciftimafti  ? 
Numquid  Chriftum  aut  ccclefiam  reverendifli- 
mam  unquam  appellari  audifti  ,  ut  fi  alios 
liaec  honorifica  compellatio  transferretur  ,  fum* 
Bia  illis  injuria  illata  fuiffe  videatur  ?  Qux* 
ifta  dementia  ,  qu«  ftultfitia  ,  quae  impuden* 
th  ? 

£t  tamen  cum  iis  ,  atque  fimilibus  argumcn» 
tis  fueris  ufus ,  ad  probandum  concilium  Tri- 
Cnncil*  Gmt4U  Tom-  XXXIII. 


dentiaum  a  vrfiris  fine  fcelere  frcquchtari  non 
poffc  ,  ovanti  finulis  aut  debacchanti  potius  tri- 
ilmphum  ante  vidoriam  cancns  dicere  audes  t  ^omilQI  a 
Evici  adhuc  ,  ut  arbitror  ,  profe&ionis  noftrae 
idoneas  caufas  reperiri  nullas  \  quamplurimas 
vcro  cafque  graviflimas  adverfari  penitus  ,  ideo- 
quc  hoc  conciiium  finc  fcclere  a  noftris  frequen- 
tari  nullo  modo  pofle  ♦  O  pr^eclaram  vido- 
riam  !  o  egregium  triumphum  dignum  laudi- 
bus  &  acclamationibus  tuorum  militum !  Quod 
fi  te  ftulto  furore  &  audacia  omnes  ccclefiac  ho- 
ftcs  viciffc  dicercs  ,  merito  fane  hunc  tibi 
triumphum  depofcere  $  6c  tuum  iftud  facrilc- 
gum  caput  lauri  virentibus  foliis  exbrnatum^, 
domum  referre  potuiffes  .  Et  fi  reliquis  tui  fi- 
milibus  furiofis  miniftris  ,  qui  orationc  tua  , 
ne  Tridentum  venirent  ,  non  indigebant  ,  te 
id  perfuaiiffe  contendcres  ,  non  utique  rcpu- 
gnarem  ;  fed  hominibus  fanae  mentis  tantumab- 
eft  ,  ut  id  probaveris  ,  ut  ifto  tuo  famofo  li* 
bello  apud  illos  caufam  noftram  juftiorem  , 
tuam  injuftiorem  ,  rcddideris  ,  tuis  majorem  » 
invidiam  ,  tibi  majus  omnium  bonorum  odium 
conciliaveris  •  Namquc  a  te  ,  retnotis  contu- 
meliis  addufta  funt  <  fi  ulla  ramea  fuperfunt  ) 
latebftg  quasdam  funt  ,  ut  oftendimus  :  qui» 
bus  occukare  8c,  tegerc  pcrditam  &  d^ploratam 
caufam  voluifti  ,  &  in  quibus  improbitas  vc* 
ftra  Germanorum  oculis  fubdufta  ,  dentefcerct* 
ne  fi  recufaretis  reddere  rationcmhuictantocon- 
cilio  ejus  ,  cjuae  io,  vobis  eft  ,  perfidias  ,  ipfa 
'jam  confcicntia  ri&i  &  filicntio  vcftro  damnati 
videremini  ♦ 

Hxc  tua  caeca  pertinacia ,  Fabrici,  quae  tuum 
animum  odio  Romanae  ccclefiss  inflammatum  , 
Bc  variis  crroribus  aeftuantem  ,  nihil  boni  vi- 
dere  ,  nihil  modcrati  ger^re  finit  ,  qum  te 
cogit  conceptas  femel  opiniones  mbrdicus  te- 
nere  ,  &  vcritatem  jam  ipfam  fanis  Sc  fincc- 
ris  ocutis  cernere  non  patitur  t  magno  tibi  cft 
impedimento  ,  quo  miaas  ,  quae  omnibus  fan- 
Aa  &  neceflaria  ,  praeterquam  tibt  uni  ,  videa- 
tur  ,  folus  ipfc  n6n  vidcas  *  Nam  fi  hoc  tan* 
tifper  depofito  ,  aut  comprcflo  furorc  $  rcm 
hanc  ut  erat  aequum  ,  pie  ,  Chriftiane,.  &  pru- 
denter  expcndcre  voluifles  :  non  utique  in  tan^ 
tis  miferiis  affii&ae  religionis  dicere  aufus  fuif* 
fes  ,  vos  nullas  caufas  rrequentandi  conciliunt 
reperire  .  Qtiando  obfecro  ,  plurcs  $e  gravio-  ejmf^  ju-. 
res  ,  non  dici  modo  ,  fcd  ncque  cxcogitari  ,  ftMSjue  «o> 
aut  fingi  potuerunt  ?  Quando  tanta  &  tam  ur-  ff^f4  €on* 
gens  neceflitas  ?  Quandio.  turbulcntior  in  Chri- 
ftiana  republica  pcrturbatio  confpeda  ?  Quan* 
do  tantus  h^reticorum  furor  ?  Ferventior  erro- 
rum  aeftus  ?  Quando  tot  diflidia  ,  tumultus  > 
odia  ,  caedes  &  immanis  crudelitas  inter  ipfas 
Chriftianorum  aras  vcrfata  cft  ?  Quando  matris 
ccclefix  tot  corpus  faucium  ita  ,  &  crudeli- 
ter  vulneratum  unquam  fuit  ;  e  cujus  vifccribuit 
tela  a  vobis  infixa  ,  acgre  jam  a  catholicis  re* 
vellantur  ?  Quando  concilium  opportunius  cogi 
&  celebrari  potuit?  Quando  major  in  copatrum 
frequentia  ,  dodilfimorum  thcologorum  multl- 
tudo  ,  ardentius  ftudium  componendap  pacis  ,- 
communius  votum  auditum  ?  Quando  adverfa- 
tii  tam  amice  ,  tam  benevolc  ,  tanta  cum  hcu* 
ritatc  vocati.**  Quando  locus,  tempus  8c  occafio 
convenicntior  oblata  eft  ?  Carofus  V*  imperator 
immortalitatc,  seterhifque  Jaudibus  ob  fingula» 
rem  pietatem  &  res  clariifime  geftas  dignifli* 
rnus,  &  Ftancifcus  Gallorujn  rex  clariflimus  & 
Chriftianiflimus  ,  in  illo  foederc    fandiflimo  , 

%%     %  quod 


1087 


P    Et   Rl       PONTIDONII       O    R    A    T    I    O? 


1088 


quo4  fliqUftnJQ  concilianda*  pacis  ftudio  certis 
conditionibus  pepigcrunt  ,  nylUm  aliam  viarn» 
eatn  (tabiliendi  &  confirmandi  ia  tpto  orbp 
Chriftiano  reperiri  pofie  pnsarunt  ,  quam  & 
boe  ^  quod  c$Iebratur  ,  conciUusn  eogeretur  ; 
tu  v$ro  Mont^ne,  id,  in qupjlli  clarinimif rja* 
$ipes  unicam  comptvncnd»  pacis  fppm  fitam  effc 
$xift?marur*t>  fine  fcelere  fr$qu$ntafi  non  poffe 
impudcnt^r  diecrc  atjdebis  ?  Ex  ujtimis  AHfyris 
fiaibus  Abdyfiis  ,  Affyriorum  pfttmrcba  ,  £qm 
cflet  &  dero.ejus  provinciae  cre&tus  i^cmws 
iilaruan  provi^iartnn  antiftes  »  accccfente  con- 
fenfu  iljorum  pQf uloram  ,  qui  reglanem  Tigri 
fluinint  praxitnam  incolunt  ,  cqm  fe  Jtomatn. 
contqliflet  ,  i|t  poqtificcm  tnaximam  Petri  fuc<* 
trcffcn-em  ,  Chrifti  vtcariuai  *gnofcen?t  &  vcn?» 
raretur,  &  ut  |!li  muneri  ,  ad  qaod  a  facerdo- 
%mn  ordinte,  plehis  confenfu ,  fiicrat  affumprusj, 
ab  co  eqQfecrpetur  ,  ejufque  judicio  ,  tanquam 
cccletise  prinqpts  ,  8$  aqd|oriut§  confirnvatctur , 
cum  zniillet  ,  tanta  patrum  frequeatia  concU 
Ilutn  celebrari  ,  tanfco  csarfit  ftudio  veniendi 
Tridentum  ,  ut  illico  itcr  arripcrc  decrcv^rtt  , 
nifi  ijium  defertae  ov§s  ad  j(S?  vpcaflfcnt  ,  Sc  nili 
ppnufcx  maxitnns  majore  il!a  obje&^  ncceffita^ 
te  illum  ab  ea  ,  qu$  teaeh^tur  m*ga$  fupidita^ 
te  venieadi  depniiifet  :  cjuia  nihit  antiquius  > 
nihil  fvbi  jucuQdia«  a;ectde**e  poffedicebat,  qmv\ 
ft  huic:  co;?at  fantftifftmo  icuerefle  toqtigifiet.; 
nccjuc  ^ntca  Komi  di&eSj:  ,  quam  fua  fpon- 
te  ,  adhibito  jurejurando  ,  poiliceretttr  k  de^ 
^creta  cscnmentci  concilii  "f ridcntiqi  escc^pru^ 
fum  luauna  venerationci  ,  c^acjue  populis  Affy* 
riorutn  eum  aii^rum  condHorum  decretis  ob- 
(ervanda  traditurum  •  Cujus  ego  jus|urandu«i 
&  reliqaa  ,  <ju«  ctim  illo  gcfta  funt  ,  Iii>en- 
tcr  Mc  iab|cc;i$ero  obfignata  publica  fidc  ,  ni(i 
acccpiffenv  illa  jacn  prajlo  cotnmiffa  ad  vas  eff^ 
teh*$  ,  ut  intelligerecis  ,  cju^tn  fine  ulla  diV 
fciplina  ,  facramenta  ,  ritus  ,  ceretnoniae,  tjuas 
a  Thofiva  8?  Thadaeq  ^  fanftiiTimts  apoftoli^ 
tra4i*-*$  Affyrii  accepo^unt  ,  8?  $onfemrunt  , 
Komaaat  ccclefise  difcipliri^ .  coafentaneaB  ,  & 
t\t  til§  vir  *  veluti  fincerus  incorruptufcjuc  te^ 
ftis  ,  eiroribus  veftris  objiceretur  \  ut  cum  ejus 
rcUgioncm  cum  «»  t  Su^^  W  damnatis  , 
cawfeUtm  vid«^tis.  ;  non  jao\  vos  Rornanos 
pontificcs  ,  fec(  apoftolos  :  nQn  Roo^anam,  fed 
^poftolicam  «cclcfiam  infec^ari  intu.eremjni.  Qui 
jxlane  Abdyfus  4iviAd  naihi  confiiio  Komain 
miftos.  fuiffe  vid$tur  ,  ut  &$  pQntificem  Roma^ 
num  ,  &  facmm  iftud  con<rtliuo%  iila  taata  ve^ 
neratione  profccutns  ,  Hanc^  vobts  pccftdiam  ve- 
ftram  8$  improbitatem  exprobraret  .  Quid  er-» 
go  ?  Ignpti  homines  in  uUimis  Afiae  rece(Ebus 
pofiti  ,  noa  alU  ratione  ,  qnam  majdftate  1II4 
fuccijfforis  Petri  CQmmoti  i|fiu^  pedibus  p?ovolf 
y^n^tur  ,  &  vo$  %o%  ab  ccciefia  f^pmana  bene* 
ftciis  affeSi  ,  ingrati  in  illam  &?  contumelioft 
rcp^rictnini  ?  lHi  concitium  Tridenunum  vemc^ 
rantur  ,  &  vo$  injurii^  afficictis  f  Jlij  eccle^ 
|Iam  Romauarrt  %  sanqu^m  matrem  ,  ttqtte  ma-« 
giftram  *  ample^iintur  ,  §5  v<o$.  illiu^  grc^niia 
cducati  9  4mnU  ilUus  iegifeus  inftituu  %  non 
folnm.  odio  &  maledic5ti:s  profecjuemini  ,  ied 
armis  }**&  &  inaudi*&  crudeli^ate  ve^abitis  ? 
Gmncs  tptius  orbis  Clvnftia^ni  nationes,  &  pro- 
yin^i»  conciHum  iftud  opportunum  cir  nccefsa- 
?;ittm  judicarant  »  8$  vos  illud  aegligetis  ;  8? 
ttoa  moda  m\lh%  ad  iUnd  vcniendi.  caaf%s  vcvs 
xcpedrc  dicetis  >  fed  Sc  vcftra  pcefeatia  indi- 
gnum  £utabiti&  ? 


A  Sed  illnd  cft  longe  majusfiagitiumtuum,  Fa- 
brici  ,  cjuod  ,  hoc  tanto  tam  frequenti  &  cxcu^ 
mcnico  concilio  ncgleao  ,  Getmaniae  principca 
ad  cogendum  aliud  in  Qermani^  noncoricifium, 
fed  impiam  cort)uratioacm  adhortaris  .  Quod 
quantuot  fit  fcelus,  non  dixifoe  modo  ,  €ed  cb* 
gjcafse,  miror  tc,  Montane,  n<m  vidifte .  Nam 
<;oaj(3:a  jam  gcncrali  fynodo  ,  in  <jua  Caefaris  , 
&  fMrincipuoi  omnium  Chriftianotnm  Iegatt  » 
in  qua  tot  ecclcfiarum  paftores  reperiamirr  4  tu 
pauc»  cx  io%q  Chriftianrfmp  deiiderentur  ,  vel- 
Je  aUu4  concilium  cogere  ,  quod  ck  fece  il* 
la  &  coliuvionc  tranafugarum  coflcftum  ,  il^- 
H  opponatur  ,  quid  aliad,  obfecra,  eft>  q^aitt 
ftudere  ,   novos  tttmultas    in    Chriftun^  t<pu- 

B  l>Iica  conc|tare  :  novnm  infe^re  fchifma  3  no* 
vas  furias  immittcre  ,  omnia  furfu«n,  dcorfum* 
que  jaftar^  :  vt^He  denique  afflidam  &  c;or^ 
rucntem  religronem  penitus  esrtinguere  ,  atquc 
funditus  dclcre  ?  Quainquam  iliud  abs  tfe  quac- 
ro  ,  Fabrici  ,  quorfutja  iftud  c;onc;iiium  pogere 
c^optas  ,  qui  concilium  cpntrpvt^rfiaruttt  jud^cru 
$fs£  non  poue  contenderis  f  qui  concilia  non 
modo  errare  po&e,  led  faepius  errafse,  &femu« 
tuis  vulneribus  confecifse  jam  dixeris  ?  Coge- 
tur  ,  dices,  ut  fcriptura  judex  fit^  at  videatur, 
quid  ex  vetbp  Dci  habeamus  :  q«ia  Chriftia- 
num  ,    inquis  9  efse  nequxt  concrilium  ,   quod 

C  adlpnes  fuas  ad  Chrifti  &  apoftoiorum  regulam 
facris  iiteris  compreh^nfam  non  exigit  •  Nonnc 
vides  hunc  fibi  etiatn  fcopum  facrum  iftud  con^ 
cilium  prsefixifse,  cum  fcripturara  primum,  at^ 
quc  praecipuurn  judiceoi  efse  vpluit,  &  rciiquos 
^illi  quatuor  jiidices  ,  vcluti  interpr^tes,  ac|hi- 
buj?  ?  Qtiod  fi  hpc  tantum  concilium  ,  tanta 
frequentia  ,  doftfina,  audorjtate  jadc?  cfie  ne- 
quit  ,  quona^i  modo  m^anipulus  ille  m^Ie  cohae- 
feqtiutti ,  imp  diflidcntium  &  digladiancium  mini^ 
fttorum  judeK  cffe  poterit  ?  6  cgregiqm  conc|- 
Uum  »  ft  tnodo  cogeretur  !  o  praeclaram  Ul&m 
cohortc*m  pr«cqriam  n\iniftrorum  ,  fi  aliquan- 
4o  convciatrcit!  Operas  prcciuxn  efletvidere,  quq 
iponfilip  ,  qua  pic^tate  ,/atque  modeftia  res,  age- 

D  rctur  ^  qua?  fynodus  ?  qualis.  effet  futura  /  fi 
q^anda(quo.d  Deus  avertat  )  ex  fyfantani  voto 
cogcretur  .  Oum  vpbis  expono  ,  viri  Germa- 
nti  ,  qusefo  ,  diligenter  attenduc  ,  ut  me  not^ 
prorfus  amentem  ,  aut  mendacem  fuiffc  vatetrv 
iate!ligati$A 

Ab  aliqup  tgitur  c?x  iis  principibus  ,  quosCtsal*  ^ 
fummos  fibi  pontifices  fecerun?  ,  indicctur  c;pn-  ««ic?™m 
Ctlium  &  promulgabitur  :  vocabuntur  ex  om-  *9 nctfw ■*' 
nibus  locU ,  ex  omnibus  fcholi^  fprdidi  ife  fu- 
ripfiminiftri:  (qu^nvis  nullum  cgo  eflearbitror 
tam  ampium  ,  aut  tam  fpeciofujm  theatrum  ic^ 
Qermania  ,tf  qupd  ex  fijriguiis  fecftis  fingulps  mi* 
niftros  capc^re  pofiBt  )  aderune  Lutherani  ,  An^- 
baptifta:,  Sabbatarii,  Cllncularii;!  Arntbonarii, 
g  Enesgici,  Adiap^riftx^Difmoniaci^  Sunc*ria-i 
ni,  Antinomi,  Infa^rani,  &cetcrai»finitamon* 
ftra  cx  vasiis. ,  repugaantibnf<pe  naturis  confla- 
ta-  Omitro  riKa,siiias,  qirjjprinciDiaexcitabun- 
tur ,  cum  dfc  Io<;a certarbitur .  Luth^ran4s  pritMim 
fibi  deberi  efan^ntibus ,  tfanEtjuam  ptimis  aucSo- 
ribus  :  Auabap^iftis  vero  &  f^ramentariis.  , 
nfmagU  furiofi&  ^  3menubus  illiHh'  fibi  poftu-t 
lantibtis  .  Videre  vid^  UHm  turb&tft  prfntiam 
^rgutticntis  conterx&rf  ,  ira  poft  ^xcafrfefce- 
re  ,  omnia  dcinde  c!*!noribu$  replere  >  ctmvi* 
ciis  fubinde,  &deimimpiigai$digiadiEri.  Quod 
fx  evenem  %  m  hmc  psima  vdk**to  &  Pugna 
c;o«tppnatur  ,  cjuod  ^kiWc  dc  ifIorum;  -fwo^. 


io8p 


SEV   APOtOOIA   PRO  CONCIUG  TnlDENTINO* 


I0£Q 


arbitrior  fperandum,  placato  hoc  primo  tumul-  A 
tu  ,  cum  indignabundi  ,  admurmttrantefque 
eoufedcrint  ,  cum  fucrit  lilcntium  indi&dm  , 
dogma  illis  aliquod  proponetur  ,  fentcntt»  ro- 
gabuntur  :  cum  sjc  tanta  raultitudinc  ne  duo 
qutdem  fuerint  rcperti  ,  qui  idcm  fentiatit  » 
quauta  tunc  ,  obiccro  ,  fcqaetur  aitercatxo  ? 
Quantus  tumultas  ?  Quantus  clamor  ?  Quod 

5  quifpiam  forte  dixerit:  Hoc  in  priihis  eccle- 
fia  Romana  probai:  ,  quantumvis  pium,  catho- 
licuos  ,  rcligiofura  ,  evangeltcum  »  vcl  hoe 
uno  noraine  audko  ecclefiae  Roman*  ,  furote 
ttniverfa  corrcpta  fubfcllia  clamabunt  *  Anathe~ 
ma  ccclefias  Komana  ,  Anathcma  ecelefiae  Ro~ 
ftianar  .  Quod  fi  quifpiam  alius  fubjeeerk,  hoc 

ab  cecumcnico  concilio    Tridcntiiio    definitum   & 

6  decretum  eft,  Idem  illum  claraor  ,  idera  ma- 
Jedi&um  confequctur  ,  aaatheraa  cenciho  Tti* 
dcntino  «  Quaraquam  timcttdum  ifli  erit  ,  qui 
vcl  conciiiura  Tridentinum  ,  vei  ecclcfiam  Ro<- 
tnanara  nominaverit  ,  ncc  flon  folum  convicia  , 
fed  fanguinarias  illorum  manus  experiatur .  At- 
qui  idiceft  aliquis  *  hoc  expreflura  eft  ia  epiftola 
rauli  ad  Hcbrsos  :  fcd  fubjteiet  alius  ,  jam  pa- 
ter  ille  fan£iffimus  &  unicus  ariftarehus ,  fcriptu- 
rarum  Luthcrus»  arrepta  Yirgulacenforia,  il&m 
fpiftolara  utpote  hsercticara,  8c  falfotitulo  Pau- 
lo  t'ributam  *,-  ab  ordme  divinarum  kripturatum 
removit.  Sed  id  legimus  in  epiftola  Jacobi :  ii- 
lam  etiatu  ftramtneam  idcm  iHe  Efdras  dtvino- 
rura librorum  cenfor  appellavit  *  Id  nobis  Ma-  C 
clubicorum  libri  tradiderunt  :  non  fuat  cano~ 
nict  ,  Locus  cft  cxpreffus  itt  evangelio  Joan- 
nis  :  non  cft  tccipiendtts  ia  hunfc  fenfum,  lon- 
ge  diverfus  eft  fcnfu$  >  rh  &  cncrgia  v^rbo- 
rum  :  non  iegitur  in  vctuftis  codicibus  :  addU 
tum  eft.ab  iaterprete>  non  fic  habentGr*caex* 
emplaria  :  in  cjuibufdam  antiquiifimis  excm- 
plaribus  aliter  leg^batur  .  At  vero  itc  univerfa 
ecclcfia  Chriftiana  hafienus  eft  interpretata  : 
lapfa  eft  .  Sic  eoneilia  deHnterunt  ;  fed  di- 
cet  Montanus  »  illa  non  folum  trrarc  ,  fed 
quantumvis  cecumeaica  fint  ,  in  fatan*  fyna- 
gogam  cadere  poflunt  «  Sic  fantfliffimi  ,  do- 
ptiuimi  ,  &  vctuftiiTimi  patres ,  Cypriantts  >  I- 
reoKus  y  Axigufkinus  >  Hieronymus  exponunt  :  D 
homines  funt  ,  faiii  poffunt  *  Sic  rtobis  apo*. 
ftolicae  traditiones  teftantur  :  ntigas  funt  *  Quid 
ergo  ?  Prodeant  in  medium  illa  quinti  evan- 
gelii  clariffima  lumina  ,  Luthcrus  ,  Zuinglius, 
Caroloftadius  ,  Bucerus  ,  Oecolampadius  :  qui 
ubi  nominabuntur  ,  affurgent  omnes  ,  &  aper- 

to  eapite  $  vericrabundi  illorum  facrofanftam 
auftoritatem  fufpicicnt  ,  §:  rejcftts  concilils  , 
contcmptis  patribus  ,  exclufis  apoftolicis  tra- 
ditionibus  ,  ecclefi*  confenfu  &  confuefcudine 
neglefta  »  toti  ecclefi»  catholicae  &  apoftoli- 
m  iivtit  *$£  »  unicam  ,  inquam  ,  Lutheri  au- 
doritatem  opponcnt  .  Itaquc  cum  adverfus  ec* 
clefiam  Romanam  Hlis  erit  pugnandum  ,  uni- 
cum  omnium  votum  ,  una  mens  ,  unicus  ani-  £ 
mus  &  commonis  erit  illius  furiofap  turbae  con^ 
fpiratio* 

At  vero  ubi  Lutherus  cuiw^  Zuinglio  ,  Cal- 
vinus  cum  Melanchthone  congrcdietur  :  cum 
agetur  dt  libcro  arbitrio  t  &  quidam  cum  Lu* 
thero  Sc  Calvino  dixerint  nulium  cflc  Iiberum 
arbitrium  >  &  proditioncm  Judae  ,  Davidis  ad* 
ulterium  ita  opus  effe  Dci  >  ficuti  Fauli  eon- 
verfioncm  :  contra  vero  Melanchthooici  id  hor* 
ribile  mendacium  8c  Manichxorum  furprem 
clamaverint ,  cum  prodierint  fententiae ,  diver- 
UmtU  GmrtL  Tom.  XXXIII. 


fo  &  innumcrabiies*  de  juftitia  Chriftiana,  Sc 
facramentorum    numcro    ,    ^e   conftitutionibus 
eccIeGafttcis  >   de  cercmoniis  ccclefiae  *   de   }u- 
dicio  ,  de  praemiis  bonorum  ,  malorumque  fup* 
pfjiciis  ,  cum  Davidici  nullnm  efle  futurinn  ju- 
dicium  .univerfale  ,   Anabaptift*  futurum  qui~ 
dem  ,  fed  animas  e  corporis  vinculis.  folutas  , 
ad   illud  ufquc  tcmpus  dormire  ,   &  d»mones 
fimuf  cum  ilHs  &  fuppliciis  cjcttahendos  ,   & 
fempiterna  felicitatc    donandos  contenderint  -: 
cum    Servetiani  &  Libettini  ,  /carais    refurre^ 
dionem  minime  fttturam  cum  Sadclucsis  ,  Me* 
nandro  ,    atque    Simonc    affirmaverint  t    >cum 
non ,:  mpdo    divcrforum    audorutn   »    fed   cjuf- 
dem  varias  repugnantcfque  fcntentias  alii  pro- 
tulerint  ,   ^t  de    numero    factamentoxum  ,  de 
communione  utriufque  fpeciei  ,   quam  quidam 
neccflariam  ,   &  a  CHfifto  inftitutam  chcerit  , 
idque  Lutherum    fenfiife  ,  aiii   rcpugnabunt  , 
agctur   res  obfignatis    tabcMis  :    profcrent   ilii 
cbnfeflionem    Saxonicam    Vuittembergenfcm   ♦ 
li  vero  fermqnem    de   euchariftia  ,  &    Hbrum 
de  captivitate  Babylonica  (Iicet  omnia  illisfcri- 
pta  fint  Babylonica  )  quot  tunc  furiales  voces 
excitabuntur  ?   Si   praeterea  de  facramento    or- 
dinis  ,  de  matrimonia  t  dc  poenltentia  >  de  fa- 
criftciis ,  de  vcaeratione  #  cultuque  fan&orum 
inciderit  fermo  ,  fimilis  exorieturconfliaatio  * 
Ubi  vero  fcripturas  locus  aliquis  pruferctur  cx- 
plfcandus  ,  atque  exponendus  ,  quibus  clamo* 
ribus  »  quo    tumultu   ,    &  fremitu   certabttur 
undique  ?    Omnes  fcripturam   facram;  apertif- 
fimam  cfle  communi  voce  clamabunt :  interim 
tamen  eam  ,  quam  univcrit  facilem ,  claram  , 
&  cuivis  perviam  confitebuntur  ,    fingulis  fuis 
commentis  ,  velufci  Cimmeriis  tenebris  ,  invoW 
vcnt  *  Nam  cura  hic  fuum  fenfum    affixerit  ^ 
alius  repugnaverit  :  cum  hic  dixerk  ,  fe  fince- 
rum  animum  Sc  tnediocrem  diligentiam    quod 
fatis  eft  ,  ad  inveftigandam  verara    illius   iti~ 
telligcnttam  attiiliffe  :   alius    vero    melioribus 
fe  Iiteri$  ,   acriori  ingenio  ,  majori  induftria  , 
fincerioribus    oculis .*  ad   infpiciendam    dirinam 
mcntem  accciHfle  contenderit  :    &  nemo    intc- 
rim   aufus  fuerit   Auguftinum  ,  aut    Hierony- 
mum  nominare  ,  nc  titit  excipiatur,  ne  audiat  , 
Homines  fuerunt :   nemo  concilia  ,  ne  refpon- 
deatur  ,   Errare  poffunt  ;    fuum    quifque   tan- 
tummodo  fenfum  teftem  appellabit  :    quta   vi- 
delicet  ilie  folus  errare  non  poteft  .  Hic  pejc- 
rabit  illam  cffe    germanam   inierpretationem  , 
quam  adhibet  i   alius  fuam  contendct  effe  le- 
gitimam  «  Cumque  nuilus  alius  tudex  adhibea- 
tur  practer  ipfam  fcripturam  ,    &   illa   taccat  , 
licet  mifcre  ab  tllis  torqueatur  8c  dilaceretur  , 
quid  aliud  ex  hac  pertinaci  contcntionc  fperari 
poterit,  quamut  excandcfcentibus  ira  8c  inflara- 
matis  anioais  ,  mututs  convitiis  eorum  ora  ver^ 
berentur  ?  Quanta  tunc  ,  Deum  immortaleth, 
confliftatio  ?   Quantus   clamor   ?  Subfclliorum 
fragbr  ?   Quantus  antmorum   «ftus   &   furot  ? 
Qualcs   contume!i«    &    opprobria     confequen- 
tur  ?  Hic  erit  extremus  aftus  hujus  furiof*  tra- 
gcediae  :   hic  enim  cfle  folet  dticordiarum  exi- 
tus.  Quod  fi  tilla  cataftrophe  ^rit  cxpedanda, 
duobus  ,  meo  judicio  ,  tonfedis  dccretis  ,   hacc 
Babylonica  fynodus  terminabitur:  altcrumerit> 
ut  ecciefia  Romana  anathemate  juguletur  t  alte- 
rum ,  ut  fint  tot  fenfus ,  quot  capita  •  Quod  cniin 
aliud  monftrum  a  difcordia  ,   atque  furore  gi* 

Sni  poteft  ?  Numquid  perperam   vaticinari  vi- 
eor,  Fabrici?  Nemincm  ega  cflearbitror,  qui 
Zz    3  immca- 


P   M    Rl       pONTIDONII      O   R    A  T    I    O 

A 


1091 

iTnracnfum  Hlum  haerefum  veftraruui  Oceanum, 
gui  etrorum  proccllas ,  quibus  ja&amini ,  pcr- 
fpcxcEit  ^  qui  noa  mc  vera  prxdicerc  fatea- 
*nrf 

Qu*  cum  ita  fiftt  *  Montand,  cum  intelligas 

pallum  alium  c^itum  hujus  fabulx  (  quam  tu 

concilium    appelUs  )  effe  poffe  pr#ter  hunc  : 

qua  frontc  aufus  cs  Germanos  priooipes  ad  co* 

gendam  fynodum  iaducerc  >  &  cos  ab  ho£  JW 

ctiffimo   8$   cecumenico   concilio   »d    furipfam 

Iftani  confpiratjonem    tradqcere  ?  Cum    igitur 

ofteofuoi  jam  fis  ,  gravifRmp  &  tnaxime  ne? 

eeffatias  cattfas  celebrandi  facrum  iitud  cpnci- 

littm  extitiffe  ,  ilialque  a4  vos   pptijlimum  , 

quprum  gratia  coa&uu*   «ft  >   pertinfre  :   cum 

aperte  fuerit  a  nobis  commonftratum,  illas  qu^s  B 

tu  non  vcnicndi  rationes  adduxifti ,  divetticu- 

la  quardatn  &  latebras    cffe  ,   qujbus    clariffi- 

m«  lusi  tenebras  &  noftem   offunderc  ,  Ger- 

mapis  imponere  ,   Sc    dcplor^tae    veftr#    catifaes 

praetextum  aliquem  adhiber^  voliiifti  t  qua  in 

paiaftia  fi  pudor  violatus  *   fi  modeftia    I#fa 

aliqua  iti  partc  $  nobis  eft  >   tua    i4    accidit 

cuipa  :  qui  tam  petulaoter  &  immod?fte  facrum 

iftud  conciliutn  ,  &  pootificetn  maximum  fue- 

ris  infe&atus  ,  uc  nQn  potueris ,  nec  debuerts, 

nabderatius    refponfum    cxpe&are  ?   quid  >   in~ 

quam  ,  aliud  jam  reftat  ,  nifi   ut  te  per  ChrU 

iti  crueem  8t  fanguinem  obfecrem,  pbtefterqoe, 

Fabrici  ,  ut  memineris  te  fa$rp  baptUmata  tni- 

tiatum  ,  auftoratum  Chrifti  milit^m  in  ejus  &  C 

ecclcfise   vcrba  ,  legefquc  jur^ffe  r  memjneris  $ 

tc  ex  illa  aqu^  en^ergantcm  piiffim^  matris  ec** 

clefia;  manibus  exceptum  ftola  innoceatiae  caa- 

didiffima  cxornatqm,  veluti  puriffimam  hoftiam, 

Dcoc^uc  gratilfitnam  >  confepultum  Qhrifti  nior» 

ti  |  Sc  ejus  fanguine  perfofum  »   oblatum   in- 

ter  Dei  filios  ,  h^redes  re^ni  ^qtleftis  ,  cohere- 

des  Chrifti  cpoptatuqci  fujffe  :   memioeris  ,  tc 

nan  ppflc  Deum  >   parr^m  agnofcer^  ?  mti  eo* 

clcfiam  iUius  fponfam  matreni  agnpveris:  r^ccir- 

dar^  ^  quanto  ftudio  &  carit^tc  m^tema  ,   tc 

infantem  primo  iti  e^us  gremio  ludenrcm  alpe- 

fit  :    rccordare   >   te   fanftiffimis  iUius  ^raecc- 

ptis  inftitqtuni  ?  ma^imis  ab  iHa  beneficiis  af- 

fcdum  fuiffe  :,  meminsHs  ,  nunc  e^m  a  te  de-  p 

fcrtam  $  incredibili  dolore  coafedam  ^   te  a  fc 

divulfumji  a  ccelefti  h^redhatc  deturbatum,  e% 

chariffitno  filio  accrrimum  hoftem  redditum  ia~ 

gemifcere  »  Quod  in   te  ilh  unqu^m  tantum 

Jcclus  admifit  ,   ut  reliiftU  ejfus   caftris  %    atquc 

vcxillis  %  Infefta  »   atque  Infoelicia  fuorqm  ho- 

^iuni  figna  &  arma  feqaercr|s  ?  Cur  fidem  po-* 

titis  perhdi$  transfugis,  quata^  tnattiadhib^qdam 

ccdfcs  ?  Cur  «bi  pQtius  falatem  t^ain  9 "  .qfiam 

illi  crcdis  ?  Peritiuimi  medicorum  cum   aliqna 

gravi  morbo  coirripiuntur,  fibi  vitatm  &  f^Iut^m 

fuarn  crcderc  non  aiident ,  Ced  alios  m^dicos  ac- 

cetfunt ;  qui  licet  non  ita  dofti  fin^  ,  ficuti  ipfe 

eft  :  quia  tamcn  fani  (unt,  fana  corqmcotifiH* 

fcquantur  •  tu  cum  acgritudine  animi  >  omniutn  E 

perniciQfiffitna »  laborcs  ,  tc  folumwnfulcs?  Pi- 

iffim»  &  fapicntiffimas  matris  medicam  manum 

%  tuis  vulneribus  rcpcllcs?  Nnilqs;  clemcntior  , 

fapi§ntiot,  oculatior  »  nullu^  tui  am^ntior  mc- 

dicus  ca  reperiri  potcft.  M^iore  t?r  quam  tq  te 

jpfum  ?  atriore  comple^itur  :  nor^  tanto  ftudio 

tu  ipfe  prpfpicis  :  non  tu  qqidctil  majorc  dolq- 

?e  ,  neque  acerbioribus  iacrymis   tua  vulneta  , 

quam  Ula  profcquitur*  Sipietatcmrcqtiiris,  ma- 

ter  eft:  fi  carit^tcm,  fponfa  Chrifti  i    fi  fapicn* 

tiam>  Spiritus  fandi  difcipula*  Quidampliusiflt 


lOpl 


mc4ico  rcquirts  ?  Tuam  ne  falutem  ,  &  fceli» 
cit^tcm,  aut  mifcriam  fempiternam  tibipotius  > 
qu^m    e<:c}efias  eatholip»   committes  ?   Qut    fi 
nihil  aliud  haberes  ,  quam   quod  pcrturbato  & 
faucio  animo  fis  ,    licct  cflfes  omnium  mort^* 
Jium  fapientt$imus  :  tjbi  nunc   fufpeftus  cffc  > 
Sr  alios  confulere  debuifles .  Sed  dices,  tcfanum, 
qutdem  effe  ,  &  ecclcfiam  non  modo  sffgrarp* 
fed  infanam  .  O  fummam  c«citatem  ,  nullpm 
^ft,  Fabrici,  leilialius  antmivulnus,  quamvuU 
nus  non  agnofc^re  :  &  defperata  falute  cum  fis> 
$e  fanut^  $e  incqlumcm  putare  ?  Nullum  eft  in* 
?cr  divjna  fuppjicia  gravius  &  acerbius  ,   quam 
cum  patitur  homines  in  hanc  perfuafionem  in- 
cidere-  Longe  eft  ab  fpe  faiutis,  cui  ipfc  mor- 
bus  falu$  cffe  videtur  ,  Sed  pratermittamus  jam 
^cclcfiam  >  cohcilia  ,    $ra<£mouc$  apoftolorum  ; 
non  jam  ,  Fabrici  ,  caufam  iftam  ad  fcriptura? 
facr*  ,  fed  ad  ChriftiJ$fu  fupremi  judicis  tri- 
bunal   defcramus  ;  4iem   illum   formidabilem  ■»■ 
qu<ftn  effugere  non  poffumus  ,  &  brcvi  confpe- 
duri  fumus  ,  nunc  nobis  antc  oculos  propona- 
mus  ,   fingamus  antc  illius  nps   aft^re  confpe- 
fkuxa  :  9c  ,  ut  ipfe  confid^ntius  accedas  ,   finga- 
mus  etiam  ec^Iefiam  Romanam  »  cujus  ego  au» 
$oritatern  fufpicio  ^r  fidem  ampleftor,  ha&enus 
erraffe;  t^  vero,  qui  abcaad  illius  hoftcsdefeci- 
fti,  vera  fenfiffc  :  illumque  judicem  a  nob^s  hu» 
jus  noftri  fa£H  *  atque  inftituti  rationcm  exi- 
gere:  ego  fan^hanc  illi  effem  rediturus  P  qtiam 
non  ingratam  .,  immo.  grat iffimam  fperarcm  ,  & 
confid^rem,  effefuturam;  Tu4omine,  noseccle- 
(w  tuas  faniSse  obtemperare  jufBfti  ,  &  cum  ali- 
quaado  tuos  apoftpios  fttturos  ecclefiae  principes 
allpquereris,  Qui vpsau^it ,  dicebas,  meauditf 
$£  qui  vos  fperhit^  me  fpernit;  tu  fponfamtuam 
dylcilfim*»?  >  parcntemqwe    noftram    eceiefiam 
paftoribus  3  evangcliftis  r  do#oribus  ,   prophe- 
tis  8c  reftoribus  exornafti;  iis  trie  parcre   pnece- 
pifti,  parui  :  horiim  do&ritum  aaiplcfti  ;    am- 
pltxus  fun>  ;  iis  credere  ,  credi^i  *  horum  f?qui 
vcfttgi^,  fecutus  fum:  quid  etgQ?  <^uiatu{spa« 
rqi  mandatis  8$  miniftris,  fi  ipfi  fajfi  funt  ,  eg^ 
posaas  Itiam  ?   Numcjuid  me  debui  illis  oppo- 
nerc,qyos  tu  mihi  pracfecifti?  Qui  obedrrc  de-? 
bui,  4e  tqislegibus  8$  illorumpraaceptisinfolen- 
ter  judicarem  ?  Quis  mihi  veritatem  cicplicar^t : 
fi  concUia  fefellefunt  ?  cui  meanx  falutem  crede* 
rem:  f%  mat^r  ^cclefia  mcam  perniciem  medita- 
isatur  ?  Quis  mihi  lumcn  pr»fcrret  ,  &  erranti 
viatn  foeliciutis  in^icaret :  fi  apoftoli  &  ec^Ie^ 
fi*  paftores  fanftiffimi  &  vetuftiflitni  ,  quo§  tu  M*ttk*  t, 
lumiqa  appellafti  ,   mihi  tenebtas  offud^n^  ? 
£Jumqtu4  ego  illjs  fapientior  ?  aut  fandipr  cffe 
potui,  autdebui,  uttuas  voluntatis»  tuarumque 
Jegum  me  potius,  quam  illos  >  intcrprctem  ad- 
hibcrem?  Nulla^n  M  aliam  gratiorem  Dcpvi&i-  |B^ijf 
mam  effc  dfxifti  ,  quam  pbedientiam:  idque  tu 
domine  obediens  patri  ,  Mfquc  ad  mortcm  ^ru- 
Cis  accrbiffimat^  ,  tuo  cxcmplo  confirmafti*  Re- 
cordabar  ^tiam  %  qtiantis  eos  b^neficiis  affccif* 
ies  ,   qui   divinisi  praeceptis  *  qui  parcntibus  , 
qui  paftoribus  ,   miniftrifque  tiiis   paruiffent  : 
Cpntr^  y^ro  graviffimis  fuppli^iis  in  reb$ile$  & 
contumaces  a  tc  fuiffe  animadverfum  :  mctni* 
neram  t^  poet^a  capitalt  illum  ple&endum  de- 
creviffe  ,  <jui  pei   facerdoti   non    obtcmper^f- 
fet  ;   mcnuneram    Saulem    &    regap  ,  &  vi*  ptnU  ^i 
ta   fppliatum  ,   quod   Samueli   npn   paruiffet    : 
noveram   te^  p^ftieii    inter    fumma    Ifraelitici  u  &g.i$; 
populi    flagitia^   iJIu4    cotumemoraffc    ,    qiiod  s 
JProphetis  ,  qui   divinam    voluatatem    rcgibus      *  * 

$c  po- 


SECf   &PGJ.OOIA  PRO  CONCUlO  TnlDENtlKO* 


1093 

Sc  populo  iutetpretantnr  ^  credere  noluiffet  ..  A 
lis  exgo  commotus  §r.exemplis  &:  jegibus  tuis  , 
malui  cum  apoftolis,  cum  paftoribus ,,  conciliis, 
cum  ecckfia  tua  fanfta  crrare  (ft  modo  obedien-  . 
jtia  crror  appellaoda  eft)  ijuammecum,  autcum 
aliis  vera  fentire  .  Quid  cnim  altud  facere  de~ 
bui  *  Iflis  ne  fidem  non  adhiberem  ,  quorum 
ttt  me  fidei  credidifti  ?  Mibt  foli  credercm  , 
&  illos  contemnerem  ?  Qui  etiam  fi  vera  ,  ce* 
teris  deceptis  ,  fcotirem  ,  arrogantias  tamen  » 
atque  fuperbhe  crimen  $  quo  mtllum  cft  dete- 
$abilius  ,  effugere  non  poffem  .  $i  ecclefm 
tuae  fanSae  obtemperaffe  >  fi  illi  crcdidiffc  fla* 
gititim  eft  ,  me  reum  b«jas  criminis  agnofco* 
§i  qui  credunt  ecelefiae  $  damoantur  :  qui  000 
Crcdunt  ,  praemiis  afficiut*tur;  ctjr  nos  illi  pax$>  3 
tC  juffttU? 

Cur  eos,  quos  crudelilRmo  mortis  generc  *  & 

cfefo  ionoccatifiimo  tuo  fanguine  ,  «terno  pa~ 

jtri  eonciliafti ,  in  tantas  anguftias  conjfecifti:  ut 

li  obedierint  ecclefiae,  condcmneotur  ;  ut  fi  noa 

obtemperaverint*  tibi  tnfenfi  8t  inimici  reddan»- 

tuc?  Cur  pateris,  co$intanto  difcrimine  &erro* 

te  yc.rfari  ?  Quod  me  fupplicem  &  obfcqucntem 

ccclefiae,  fan&tfquccoodliisprsrbtterim,  dignum 

«eteroo  fuppitcio  judicabis?  Qui  pbedientiae  prao 

tntum  ampliffimum  fperabam,  acerbiffimam  poc- 

nam  fuftinebo?  Qtiae  fpes  falutis  miferis  Srcala- 

mitofis  illis  homtnibus  rcliqua  rffc  poteft  ,  tjui 

nihil  «tliud  tioqaam  audierttnt  ,  neqoe  didice- 

runtj  nifi  quod  ccclefia  jufliffet  :  fi  qui  illi  ere~  C 

dunt,  pcenis  fempiternis  adjudtcantur?  Quodfi 

eani  ob  caufam*  quod  obediens  zccUfm  fuerim» 

cenfes  effc  damnandum  :  non  inritus  fupplicium 

iftud  fuftinebo,  ne  tibi  nngnam  inobedieas  fuif» 

fe  vtdear ,   Non  arbitror  ,  Fabrici  ,  boneftam 

banc  meam  defenftonem  ,  ctiam  fi  erramem  ec- 

irlefiam  &  conctlia  fccutus  fuiffem  ,  judicem  iU 

ium  ajquiflSmum,  cui  nutlum  eft  facrifictum obe»* 

dtentia  jucundiits ,  repudiaturum  cffe »  Tu  vero 

tis,  meo  judicio»  veibis  tuamcauiamagest  <|Uf 

quidem  ego  ex  hf-c  tua  orattonecoHigam,  neil* 

Ja  a  me  confida  foific  quert  poffis  ,  Ego,  do- 

mine,  mm  lumen  evangelii  tui  papiftarum  im- 

probitate  extin^um  efle  animadverterem  ;  cum 

MoiitanMs    vidcrem  concilia  faepe  turpiter  erraffe:  mutuisfe  D 

S^faw^  dccretis  confeciffe:  ia  fat^nae  nonnumquam  fy* 

«attf*m  **-  iiagogas  cecidifle  :  tuam  ecclefiam  a  veteri  tua 

****  diKipIirta  fcede  degcneraffe  :  iftofque  pontificea 

(  in  Siriciam  nempe,  Gelafium, Xeonem^  Inoo- 

centium,  Gregorium  &  aliosdigttumintendens) 

frequentiflime  fotffe  dcceptos:  eaq«e  pmcepiffci 

quae  tuis  legibus  erant  adverfa  t  reftquos  vero 

Romanos  anticbriftos  $  |uratos  ecelefias  boftes  > 

religtoniique  proditbrcs  nibii  unquam  boni  fe* 

ctffe  ,  neque  deinde  faduros  fuiffe:  iftofquedo* 

ftorgs,  tji^ronymtim  ,  Auguftinum  ,  JJafiliam  , 

Cbryfoftomum  8c  alios,  utpotehomines,  infcri- 

pturarntn  interpretationcfappiffimc  haIItt<;ioatos, 

mm  per  tantas  ecclefi^  ,  coneiHorum  ,  ponttfi^ 

(pum,  dodorumque  tenebras,  lucem  ipfamevan*   E 

gelicam  Helias  illc  fecundus  ,  Lutherus  (  quem 

iptiror  hic  non  adcffc)ctiriofis  oculis  infpexiffet, 

m  tc  dcfererem  ,  qui  veritas  cr,  qui  D^um  po- 

ttus,  qu^m  homines  andiendosefiedixifti,  illjus 

dodrinam,  qui  mihi  peus  quidam  efle  videba* 

tur^  complcxus  famt  8$  cum  p«i  potius  debca- 

snus  fcandalum  nafpi,  qtiam  ut   verttas  defera* 

tur,  ego  ^  cut  in  tam  fapina  ,  tamc|ue  diutina. 

tot  fecu^orum  ignorationc  lux  ifta  cvaqigeliftab 

yerttatis   affulfit  %  non  modo  paffus  fum  oriri 

fcandala  ;  Cod  concilia  $c  pontificcs ,  t^nquam 


10^4 


gat 


veritatis  hoftcs  ,  contumcltis  &  opprobriis  f 
tot  par  erat  ,  cxagitavi  :  tradttiM€S  lilas ,  aut 
pottus  nugas  tuorum  apoftolorum  aeglexi  :  hu- 
mana  omnia  decreta  rcpudtavi  >  &  deceptam 
ab  illts  imperitam  multitudinem  ,  folis  cvan* 
gelicis  verbts  erudivi:  ccclefiamfcindia  &  crucn- 
tart  antiquam  potins  reUgtonem  ,  quam  cvan- 
gelicam  veritatem  interire  paffus  fum  .  £ccle** 
itje  nos  parerc  juffiftt  ,  fed  non  ejus  crroribus: 
conctliis  ,  led  non  falfa  docenttbus  :  ^pofto- 
Jis  &  doSoribus  ,  fed  non  a  tuis  vcrbts  de- 
clinantibus  *  Qoorum  crrores  cum  cgo  mant^ 
fcftc  deprehendiffem  ,  tniht  foli  potius  vcra  fen- 
ticuti  ,  quam  illis  omnibus  mentienttbus  cre* 
dendum  pmavi  .  Qui  ergo  mc  pro  vcrttate  il- 
lorum  errpribus  conftanter  oppofui  ,  eamquc 
ab  illorum  injuriis  vtndtcavi  ,  &  in  liberta- 
tcm  afferui  ,  immortaiitatis  pr&mium  illts  cul- 
tortbus  promiffum  &  mthi  jurc  debitjum  jiotx 
obtincbo  ? 

Putafne  ,  Fabrict,  hanc  illt  defenfionem  gra- 
tam  effe  futuram  3  cui  nihil  eft  invifum  magis  in- 
folentia,  nihil  humilitatc  gratius? 

Redi  igitnr  ,  ad  te  Montane  diei  hujus  acer- 
biffimi  >  &  maxime  pertimefcendi  frequens  ftf- 
beat  tuum  animum  cogitatio  :  rcfipifce  tandemr 
8c  pitffimam  matretri  ecclefiam,  veritatiscolum- 
nam  &  firmamentum  aj^nofcc:  difcute  hancodii 
uebulam  8r  furoris  tu*  mentis  oculis  offufam  : 
&  verttatts  fplendjdiffitnam  lucem  in  ecdefia  , 
atque  conciliis  potiffimum  fpleadentem  intue- 
re  :  contumacem  omnem  arrogantiam  Deo  in» 
vifatn  »  &  veritati  infeftam  depone  ?  &  Chrifti 
in  cruce  pendentis  humilitatem  &  obedi<mtiam 
afpice  &  tmttare:  confidera  tecum  tpfe,  3c  cx- 
pende  in  tantts  tempeftatibus  feditionum  ,  & 
haerefum  procellis»  quibus  flufitttant  veftra  gym- 
nafia>  %n  illis  error^m  flufitbus,  in  illo  difcor- 
diarum  &  vertiginis  fpiritu  ,  qtio,  vobts  aufto- 
jrtbus,  Germania  jadatur,  neque  Deum,  nequc 
veritatem  pofse  repcriri  .  Nequc  ettim  m  com* 
motione  dominus ,  ut  dicebat  angelus  Helise ,  fed 
in  Spiritu  aura»  tenuis,  nequc  in  itlo  veoto  do-^**-1^ 
&tmm  ,  quo  leves  &  inconftantes  homines  cir- 
cumferuntur  ,  vcritas  unquam  evangelica  rc- 
perta  cft*  Quod  fi  ubi  duo  Chrifti  nominc  con- 
gtegantur ,  ibi  Chriftus  eft  .  Dic  mihi,  obfecro* 
qua  ratione  ubi  duo  mintftri  non  modo  Chrtfti 
Domine  non  conventunt ,  £»d  neque  fatan&r  no« 
tntne  tn  camdem  h&refim  confpirant  >  Chriftus 
adertt  ?  Ubi  vsro  ille  non  cft  ,  vcritas  effe  noa 
potcft  ,  Nam  quum  veritas  iatmica  dtfcordia- 
rum»  amica  pacis,  &  otii  fit,  nccefle  eft,  vos  , 
qui  jucundifftmam  pacem  tota  Germania,  expu- 
Ijftis,  fimul  etiam  cum  tlla  e^terminaffc  verita- 
tem  :  ut  merito  veritatis  Sc  pacis  hoftes  judice** 
mini  *  Memiseris  perturbatores  pacis  Chtifti 
difcipulos  noneflc,  quipacem,  morti  proxtmus, 
apoftolis  fuis  teftametttp  legaverit:  quicamom- 
nibus  ,  qui  vere  Chriftiant  funt  Bc  appellantur  9 
hercditario  jure  reliqnerit :  quiiilaminorefem- 
per  geffit  ,  Sc  vtvens,  moriens,  atqye  refurgens 
impenfe  nobis  commcndavit*  Venitn  concilium, 
quod  onius  efle  poteft  auftor  recuperanda»  pa- 
cts  ,  &  mttrus  firmifiimtis  tuendae  publicae  tran- 
quillitatis  ^  revertere  ad  ecclefiae  iinum  >  unde 
cuiti  ingeati  illias  dotorc  ,  &  magno  ttio  malo 
divulfus  es  j  redi  m  ifiius  gratiam  ,  quam  de  te 
optime  meritam  ingratiffime  defcruifti  :  mife- 
rere  fi  noii  affli£be  &  cflarnitofo  matris  ,  qua^ 
Jugubris  Bc  Jacrymabunda  ,  filiorum  fuorum  a 
vobis  trucidatorum  fangufnc  pcrfufa  ,  fupplices 

ad 


IQ&5 


PiTHI       FONTIDOHII 


o  a  A  T  I  ot 


IO$tf 


a4  fponfum  duciffimqm  tendk  quotidie  „  mamts  5  ^ 
8?  *b  illo  fuoruni  fimui  atqqe  veftrorura  vuloe- 
ntm  ntcdefam  cfflagitat  ;  miferere  fi  non  cjus , 
xgm  fuorum  malorum  obliu  ,  veftrorum  dolore 
confcfta  pro  falule  veftra  preces  &  lacrynus 
fundit  :  mifcrcrc  ft  non  fuentis  8c  prope  jam 
tverf»  religionis  *  fi  non  tot  animorum  aeter-* 
na  morte ,  veftra  culpa  pereuntitim  ,  fi  iioti  fcot 
Chriftianorum  ,  qui  paflim  ^rudeliflSmc  truci- 
dantur  ,  quorum  effijfus  fanguis  divinas  aures 
crebris  pulfat  cUmoribus:  tui  faltcm  ipfius ,  jpa* 
brici,  miferfcre,  quemprodefertareligfcne*  pn* 
pacc  violata,  profciffa,  atque  dilacerata  tunica 
Cbrifti  t  pro  hoc  deniqne  extremo  maximoquc 
flagitio,  quod  haeimpia  orationc  tu&  infacrum 
iftud  cecumenicum  concilium  admififti  ,  horren-  3 
dttm  Dci  judteium,  indignatio  diviua  ,  &  acer* 
hiffimum,  idemque  fempiternum  fupplicium  ex-, 
pc&at.  Sed  vos  egp  jam  ad  extremum  appelio 
facr^  Ilomani  impcrii  ele&ores  ,  principefque 
€rcrmanfe  clariflSmi ,  qtit  in  tuenda  Chriftiana 
rcligtonc  prinqpem  fcmpcr  locum  8c  au&ortta* 
ttem  tenutftts, :  qut  ah  ccclcfia  Romana  magnis  , 
&  immortalibus  bencficiis  cxornaii  ,  pro  tantis 
iii  vos  ilUus  meriih  *  nunc  illis  fc  difctplinam  t 
&  patrotinium  defererc ,  St  vefanis  quibufdam  , 
atcjue.  tragico  illo  Oreftc  dcmcntioribus  mini- 
ftrupotitti,  quam  fan&iffimae »  &  fapientiffimse 
matn  *  &  de  vobis  optime  mentaa  crederc  vo* 
luiftts :  ,  Muha  qnidem  ego  nunc  ad  eievandam 
iftorum  miniftrorum  au£orit%tem  ,  quam  ma*  C 
gnam  apud  vos  adepti  furit  ,  af&rre  potuiflfem  j 
quibus  li  patientes  attres  adbiberctis,  non  dubi~ 
to,  quin  tllorum  do^rina  8c  auftoritas  fttfpefta 
vobis  8c invifa  tedderetur  ,  Poflfem  vobis  fe<fta» 
innumerabilea  proferre  ,  quibus  fciffa  cft  &  diC* 
fipau  Gcrmania  i-qnm  apertiffim^  teftantur  & 
clatnant  ,  &  ocuiatis  hominibus  pafam  &  aperte 
videntur  indicarc  ,.  ubi  tot  0nt  diffidia  ^  vertta- 
tem  cvangclicam  ,  dc  vcram  Chrifti  religionem 
effe  non  poffe.  Poffem  illorum  iibros  inmedium 
oroducere ,  in  quibur,  qui  £e  evangelicos  pra^r 
fitentur  »  tanto  ftoniacbo,  Hnta  rabic  &  furore 
ioquuntur  ,  atnc  d?cm.oncs  quidem  A  ne  dum 
Chriftiani  ita  nnquam  ioeuii  fuiffe  videantur  % 
Poffcm  oftendere  %  ^uam.  fit  indignum  Germa^  D 
tltca  fapientia  &  nobilitatc  pe^peti  vos  tot  ?y^ 
rannides  quot  hsercfes  ,/ tot  tyrannos  qupt  mi- 
niftros  veftris  animis  dominari:  qua  qttidcmcgo 
tndignitatc  foleo  mirari  vehcmenter  CKcelfam  il^ 
lamj  vcrcque  regiam  virttttcm  veftram,  iftarum 
Syrcrium  cantibus  jam  diu  confopitam  ,  exctta- 
tam -aUquando  non  fuiffe  %  tk  turpiffitnum  iftud 
tot  haBrefum  tk  haercticorum  dominatum  a  vc- 
ftris  cervicibns  non  repaliffc  •  Poffom  illorum 
fraudes,  atqtte  fallacias  dctcgerc  >  quibus  effice-» 
re  conati  funt  ,  w  vcneoum  ifkui  mortiferum 
blandius  in  veftros  animosirreperet*  Libertatcm 
etcnim  carnts  ,,  vcluti  facatam  quandam  ,  petu^ 
kntemque  meretricem  ,  &  blandam  conciliatrf- 
cem  ,  veftris  ocnlis  Sc  fenfibus  objecprunt ,  quac  E 
fuia  lenociniis  veftrae  affentareturJmbeciliitati  , 
Sc  perfuidcrct  poft  Chrifti  martcm  ficcrc  qni* 
dera  vobis  cffe  Sardanapaios :  qa«  tofum  illud 
moleftum  poenarum  ,  &  atrumnamm  pondus  a 
Tcftds  dclicitis^  hamcrk  in  Chrifti  fervatoris 
noftri  humcros  transfcfret :  quae  feverioris  illius 
difciplin»,  quam  a  majforibus  acccptmus,  nervos 
omnes  clidcret:  quae,  negic<Sa  illaafpcra  8c  ac- 
clivi  virgnhls  8^  tribults  impcdtta  virttitis  femi- 
ta,  per  ampkm  &  fpaciofam  voluptatum  &  de- 
liciarum  viam  Iiberum  &  jacundum  excurfum 


poiiicerctat  i  qu»  jcjunia,  nuditatcm,  abftiocn- 
tiam,  Verbera»  &  omnem  illam  caftigationcm » 
qua  petulantis  carnis  impetus  frgnantur  ,  con- 
demnarct  :  qu^  Iacrymas  illas  dolore  peccato- 
rutri  cxprefsas,  quibus  ira  Dei  pfacarifolet,  im^ 
pias  cfse  doccret  ;  quas  denijquc  omnk  pictatk 
opera  facrilegam  ftmuktioncm  efle  diccret  .  O 
csecatn  improbitatem ,  o  impudentem  &  ncfa*» 
riam;  hominum  perverfitatem  !  Chriftus  inno^ 
ccntiilimus,  ut  ilfam  corporis  gloriamconfcque- 
retur  >  accrbiffima  fubiit  tormentorum  genera  : 
h*c  tnim  (  tnquit  Lucas  )  oportnir  Chriftmn  fdti  ,  £«♦  ^; 
dtqne  j?4  intrdr$  in  $farUm  fnam  :  &  Cgo  pecca* 
tis  $c  fccleribus  coopeftus  geterna  corporis  Bc 
%niuii  beatitudine  fruar?  ilfc  verberibits  caefus» 
claviscrucifixus,  Iuxatismcmbrts,  fpinis,  iferro, 
&  opprobriis  acerbiffinte  vulncratus  p  tindus 
fuo  innoccntiiHmo  fanguine  ad  patrcm  afccndits 
&  ego  illitus  tk  perfufus  voluptatumturpiflimo 
cceno  in  confortium  augclorum  cvolabo  ?  quod 
ille  tantis  laboribus  eft  adeptus,  ego  nullocon^ 
fequalr  negolio?  Clamat  Chriftus:  Qni  *vutt  <tre- 
nlre  fo/i  mt  ,  ^»r|e^  fimcftiffttm  ,  ivliat  crucem  Uu  4, 
fmm *  €T  fijmtur  mi*  Quibus  verbis  non  rebus 
fluxis ,  atque  caducis  dflicm  ,  yotuptatibus  8$ 
noftrse  voluntati  rcnunciare  pr^ccipit ,  &  fublara 
cruce  ,  hoc  cft  ,  laboribus  &  injuriis  patientcr 
csxcmpla  fuo  toleratis  illius  vitam  voluit  imita^ 
ri:  &  nos  illorum  improbiffimis  confiliisacquie- 
fcemus,  qui  nds  a  um  ap^rtis  Chrifti  verbis  ad 
deliciofam  vitam  &  irianem  quandam  confidcn^ 
tiam  traduccre  conantur  ?  Chriftus  Jefus  digita 
nobts  viam  commonftrat,  quam  illc  tin^amfuo 
fanguine  reliquit:  $  pcr  qu^m  ingrcdi  deberent 
illi,  qui  ejus  veftigia  fcquerentur  .  Chrtfim  ctc- 
nim  (  ut  inquit  princcps  apoftolorum  Petrus  ) 
fAjfttt  tjl  pa  mhiti  mhis  tttin^uw  txtmflum$  ut  f#  ^iff0  r; 
fcifuaminl  wftip*  tjw%  9c  cgo  iftorum  hominum 
veftigil^  inh*r<jbo,  qui  nos  moUiflimis  grcifibus 
blandac  libertatts  prarcipitcs  agunt  invitia*  &m 
aetcrnae  mifcrfe  barathrum  devolvunt  ?  Poffcm 
iftorum  *  qui  fe  evangclicos  jaftant ,  imraanem 
crudelitatem  referre  ,  aui  fi  vere  effent  evange*f 
lict»  veri  evangeiiftie  Chrifti  manfuetiffima  prae^ 
<fepta  fequercntur  ,  qm  evangelium  non  armisf 
obtrudi  rcpugnantibus  ,  fed  obedientibus  8c  pa^ 
Cifici$  modefte  voluit  promulgari:  iilivcronon 
tam  de  promulg^ndo  ifto  fuo  evaniclio,  iquam 
de  canciliandis  fibi  priacipum  animisy  dc  obti- 
nendis  illorum  arrrtts  (oliciti  fliot:  quibus  hatta 
novam  tyrannidem  tueantur,  8c  noftromm  fan* 
guine  faturcntur  ,  Q  conditionem  noftrorum 
temporum  miferam  •*  Hc  calamitofam  *  Chriftus 
injurias  acctpiendo,  atqoc  ferendo  ,  fuas  homi^ 
nibus  Ieges  promttlgavir ;  ii  vero  ihfcrendo  > 
nbn  injarias  modo,  fcd  cades atrociflSmas ,  fuo$ 
errores  Chriftianorum  animis  cupiunt  inferere  f 
II!e  acerbiffima  morte  8c  innocentiflimo  fuo  fan* 
guine  evangelium  confignabat  *  ii  vero  fuum 
evangeliuin  alicno  ioteritu  &*cruore  coofignar^ 
Cttpiiint  •  Hoccinc  eft  effe  affertores  Chriftian^ 
religioni^,  8c  non  pbtius  hoft^s  capttales  ?  Pofc 
fem  objicere  vcftris  octilis  hanc  mifcram  ccclefiac 
facif m  »  iftorum  miniftrorum  erroribusji  &  crti* 
delitate  deformatam  ,  atque  dehoneiftatam  * 
Poffem  Germani»  rutnas -,  Angliam  ChriftianoW 
tum  fan^uin^  redundantem ,  recentia  nunc  Plan- 
driae  vulriera  &  incendia ,  Galliap  tntcftina  9c  cru^ 
4eliifima  betia  ,  reli^uarum  provinciarum  acer- 
biffimas  plagas  explicare:  que  quidem  cum  %> 
Vcftris  miniftris  infjiftas  fint,  apertilfime  tcftan- 
tur,  ^u^m  fit  corum  cvangelium  Chrifti  cvan- 


$Etf  Apologia  pro  concuio  T&id&ntieto, 


*0$7 

gelio  confentaneum  :  cura  hoc  paccm  ,  vitam  , 
naodeftiam,  manfuetudincm :  ilJud  verobellum , 
tDOjrtcm  ■,  fums  •,  eatdes ,  &  flammas  ia  orbem 
Chriftianum  totulerit.    Toffet»  vobis  antiquos 
i|Ios  faa<3ri0imo$  yiros  &   principes  Qcrmaniap 
clariffimos  commcmorarc  ,   quorum  alii  fapicn- 
tia  &  fanftitatc  vitte  ecclef&m  Romanam  illu- 
iirarunt ,  aWi  incredibili  anin^t  virtute  ,  potpn- 
ti*  fz  yidj:ricibus  aruns  ab  hoftium  iltam  inju- 
iriis  vindicavcrunt  ;   Oui  fi  modo  rcvivifccrent  • 
iis  vos  pjane  verbis  iQcrcparcnt  *    Qaid  agitii 
jplii?  Quo  ruitisf   Quis  yo$  ab  ecclefia  ,  cujus 
pos  praecepta  fecuti  fumus,  abduxit?  Qutsanp^ 
ftris  inftitutis  &  praec^ptis  4bftra¥tt  ?   An  ideo 
Jiaec  a  nobis  $rma  &  principatum  fcccepiftis  ,  nt 
quibus  nos^rmi*  ecciefiam  defendimus,  voseam 
oppngoaretis?  Idco  tcmpia  nos  creximus  ,  ut  a 
vobis  everterentur  ?  IMa  $xor$ayimus  ,    ut   VQS 
pxpoiiareus  ?   Ideo  pacatam  &  tranquillam  r<> 
Jigicnem  vobis  reliquimus,  ut  illam  a  perditis 
homtnibus  turlbari  ,    furfum  atquc  deorfum  ferri 
patcremini ?   Nos  ecclefiam   facrofan&am  Ro- 
>nanam  re!igionis  npftr»  pareut£m,  de  Qcrrtta- 
oia  benemeritatn,  noftrae  fidei  commiflam  ,  co* 
luinuts,  honoravimus,  un^ti  fumus:  &  vos  iU 
latn  patriae  &  avit<e  vimuis  obliti  ,   injuriis  3f 
armis  infequimini  ?   jNuqqtiid  nobis  aut  mens, 
auc  coaliiium,  aut  pietas  dpfuit :  ut  a  nobis  de- 
genetanc  jjloriofum  judicetis  ?  Sic  illos  majores 
yeftros  cIari$imos  yjros  vobifcum  agere  Srloqtti 
jCfedite»  quorum  vo$  nec  ^uftorUatc  frangi,  nec 
pics&te  movcri  ,    nec  oratioae   leuiri  indignum 
§H!L  Sed  il!u4  cft  Ioagc  indignius ,  quorumdam 
vos  ijptlus  miniftrorum  improbis  periuafionibus, 
qu,im  do^efticis   &  glodoiiffimis  majortim   vc^ 
itrorum  exempiis   commoveri  •   Quod  quam  se- 
qatitn,  quam  hoaorificum  vobis  fit,  vos  ipGju^ 
dic^te.   !%c  eaim  ego  illom   arbitror  vcrc  cffe 
G^rmanum  ,   qui  fic  a   priftina  illa  &  robaiU 
vifiute  aatiquorum  CJermanornm  defciverit  ?  ut 
ic  bSgridu  Epicurcorum  quorumdam  affentatio- 
nib«s  flcfti  ,  vincique  patiatur  :    §c  illorum  au- 
doritatetn  ,  totiua  ccelefias  cathplicap  audoritati 
YerMaurea  P^tcs  f^c  aatcfcrcndam  »    IJte  ,   inquit  Vincen* 
Vinjfentti"*  tins  Littnemiis  ,  eft  verus  germanps  catboSicus, 
I.in*e»tfy,    qtti  vcritatem  I)ei  ,  qui  ecclefiam  ,  qui  CHrifti 
corpus  dilttjk:  qui  divina?  religioni,  qui  ecdc- 
fiae  £)ei  nifeii  pr^ponit;  pon  hominis  cujufpiara 
audorit4tem  ,  non  amorpna,  noningenium,  noq 
eioquentiam  ,  non  philofopbiatn  :  ied  hsec  cuti- 
da  4^fpi^ie^s ,  ^  i\\  fide  fixus  ,  ftabilis  perm^ 
nens?  quidquid  univerlalicer antiquitusccclefiam 
catUoltcaai  tenutffe  cognovcrit,  id  fojum  libi  te- 
ncndttm  ,   crcdtndunaque  decernit   :     quidqut4 
vero  ab  aiiqttq  dtinceps  pnpter  omncs,  velcon- 
%x%  omnes  faaftos,  novum  5?  inauditum  fubin* 
duci  fcnferu,  id  non  ad  r?ligioncm,  fedadtcn^ 
tatiotjcm  potius  intclligat  ^crtinerc  9    Quibus 
quidem  verf^k  Vinccntiusemgiem  &fimuiacrum 
noftroru^  fsmppitra  expreflSffe  ?  8c  vos  admo* 
fiuiffe  vidctatf 

Poffem  vob|s  iram  4i^iwt»  *  pomminationes 
propbctarusl,  &  O^ifcrfinias  ftr^gcs  populorutn 
corum,  qui  Chfiftianan^  rcligtQrjem  vipl^runt, 
commettiorirc  *  Poffem  Afi*  *  Afric^que  pro* 
vincias?  oppida  ,  civitatcs ,  pb  d^fcrt^m  cccle^ 
fiafticatrr  diiciplin^m  dirutas  ,  everfas  ,  &  im^ 
inaniliimarofei  gentium  obje^as  crudeljtati  , 

Poflcm  Grxcis|m  beatam  quondani  »  iitque 
#orfittcm  fwoyjnciam  *  riunc  vcro  fpoliatam 
omni  drgafe^te  ,  &  fplendore  ,  quas  fimul  cum 
pumate   religionis  ?  ampliflimttm  ^tto^ue  im^ 


iop8 


A  perium  amiiit,  vettris  osuits  offerre,.  Quae  ^ui- 
dem  cum  t^ftcs  ftnt  locuplimffimi  animadvtr^ 
fionis  divin*  ,  fimilcm  Gcrmanis  jescitum  exem- 
pip  Xuo  commioantjur .  Ftcnim  violatac  reii» 
gionis  ,  mifcra  fervitns  foltt  effe  fupplicium  ,. 
plpnae  fmn  ^xemplorum  fcriptur*  fanS*  >  quas 
yobis  nmjc  magnum  dcbuiffent  ^rrorem  incu^ 
tere  ,  ut  quamvis  ere#o  &  excjelfo  animo  fitis, 
illur»  tamen  ,  in  cujus  manus  incidcrc  horrcn- 
dum  eft  ,  rcformidare  debeatis  ,  Eft  cnim  ma^ 
gnanimi  viri,  &  cjus,  qui  nihil  timeat,  Dcum 
timerc:  qui  faepc  fortes  ab  imbeciJlis  r  pptentcs 
ab  infirmis  ,  artnatos  ab  inermibus  vinci,  &  in 
fcrvitutjpm  redigi  patiatur  »  Quod  quidem  nunc 
vobis  ,  viri  Germaoi ,  vchementep  pertimcfccn'- 

S  4um  eft, 

Nolp  itaque  hac  omnia   &  alia  quampluri» 
in*  ,  qu^P  magn^  &  graviffima  fqitt  ,    quae  ve» 
ftrum  huoc   ab  ccclciia    difccflum  vobis  expro- 
brant  ,   quie   yos    ab   his    miniftris  delufos  efle 
jteftantur  ,  recenferc  ;  illud  foium  vos  obfecro, 
&  obtcftor,  clariffjmi  viri,  ut  in  mcmoriamrc- 
vocetis  illaduo,  vobisab  ecciefia  collataamplif-  Scneto 
fima  bcncficia,  quibus  nuiia  ampliora  ab  homi-  conTta1'! 
nibus  fperari  ,   nulia  majora  hominibus  confcrri  Komani* 
pofiunt,  J-^-H 

Chrifti  etenim  reHgionem,  &  faeros  Romani 
imperii  fafces  »  quibus  nihil  habct  magaificen- 
tias  tcrrarum  orbis  ,.ab  ccclefi»  Romanse  ,  8c 
fummorum  ponuficum  manibns  accepiftis.   Dc~ 

Q  inde   illud   etiam   vos  oro  ,  ut   in   afflidafh  , 
fauciam  ,   calamitofam  ,     ^  lacrymantem  ma« 
tr^in  ecclcfiam  convcrutis  oculos:  &  9  tt  ip  e«- 
cclfis  ,  Jiberalibus  &  gratis  animis  iVllam  Mbet 
vim    acceptorum   beneficiorum   memorii   $c   vc~ 
Cordatip  ,    acrumnof^   dt  dc  vobis  tatn  bcnemc- 
ritae  matris,  mifcreamini  »   Etcnim  Gcrmaniam 
deiuiV,  atque  perdit*  gcntihtaiis  t&cis  errori- 
bus  occupatamliomanipontificcs,  cffiifo  in  cam 
evaogelic^e  lucis  fplendore,  ad  veri  I>ei  &Chri* 
ftt  fiiii  ejus  cogniuoncm  adduxerqnt»  Nam,  ut  Gailorum^ 
interim  Martiakm,  Sayiaianum,  Potentianum,  o«rm*no- 
&   Altinum   beatiifimi    Pctri    apoftoli  ,     primi  J^fiil? 
Ghrilti  yicarii,  &  pontificis  Romani  difcipulos 
pr^termittamus  ,  qui  ab.eo.in  Tranfalpinam 

D  mifli  regioncm  ,  Galiias  &  iufetiorem  Germa- 
nt^e  partem  evangeiico  lumine  iiluftraruru  ,  & 
Chilianum  e-tiam  miffum  aConpne  fummopon- 
tifice  ,  qui  Chriftinomen&  legcs  tn  Germaniam 
inferret ,  fan^tiiiimus  Qregpnus  fecundus  Ger- 
maniam  idola  adhuc  vencrantcm,  ante  illas  dae- 
monum  ftatuas  proftratam  ,  atque  jacentem  , 
iniffo  Bonifaciu  monacho  faniUlfimo  ,  atquc 
do^iflimo  virp  ,  ad  afpicieddam  cvangelicam 
Jucem  crexic,  &  magnam  Gcrmanorum  muiti. 
tudiacm  Romam  venientem  bctiigniifimc  cxce- 
ptam  fuis  mauibus  ,  vir  iilc  reiigiofillimus  ,  6c 
gloriofiffimus  facro  baptifmatc  ikniavk  :  Saxo* 
nes  v^ro  idplorum  ctiam  cuitorcs  ,  Hadrianus 
primus  Caroli  Magni  invi<3;iffiriai  Galiorum  re- 
]E  gis  pr^fidio  a  fimaiacris  ad  verum  Dei  ciiltutn 
abftraxit  :  qqps  antca  Sergius  fHtfeus  ad  cum 
ample&cndum  fama  virtutis  ,  &  fanftitatis  ex- 
citaverat:  t,eo  tertius,  Anfgarii  abbatis  &  bea- 
ti  Sigfridi  opera  &  induffiria,  prdlapfam  iterum 
in  idem  crimen  Germaniam,  &r  dcnuo  ad  idolo- 
rum  genua  procumbentem  fublevavit:  ,  &  ere- 
ptam  cs  impta  ilia  d^moni$  tyrannide  in  libcr- 
tatem  afferuit  ,  Qttbd  quatuum  fucrit  benefi^ 
cium  ,  vobis  espeodehdum  relinquo  *  Neque 
enim  quidpiam  cflc  potcft  ih^ifius  0eo  ,  aut 
fontitm^liofiusi  ^uam  fibi  debitum  honorem  fi^ 

inulacm 


lOpp 


Petri  Foutib  onu  oratio 


I  IOO 


mulacris  deferre:  nequc  beatius  qui4piam  homi*  A 
nibus,  dutn  in  tcrris vcrfantur»  accidcrc,  quam 
verum  Deum  noffe  »  atque  iilum  purc  &  caftc 
vcncrari .  Ncquc  vcto  folum  hoc  tantum  honum  » 
qtiod  ad  animorum  veftrorum  falutem  pertine- 
bat,  ecclefise  Romanae  acceptum  rcfcrre  deb^s: 
jfcd  illud  ctiam  Romani  impsrii  fccptrum  ,.  quo 
Germania  cctcristotius  orbis  nationibusclaiior, 
Srilluftrior  reddita  cft«.  %tcnimjus  illud  creandi 
imperatoremRomanutn,  Gregariusquintus  tranf* 
tulit  a  Francis  ad  Germanos,  ut  quorumfidem, 
pietatcm  ,  rcligionem  in  ecdcfiam  &  pontifices 
Romanos ,  ftudium  &  operam  in  maximis  diffi- 
cultatibus,  &  difficillimis  tcmparibus  fuerarc*- 
pertus,  corum  fidci  ,  atquc  potcntias  committc* 
ret  ccclcfiae  pattocinium  ,  ut  cam  ab  omnium  B 
hoftium  ,  tyrannarum  ,  inquam  ,  &  haerctico- 
xum  infidils  vindicarent ,  Sed  nuqe  jam ,  proh  da- 
lor!  cogitur  extcrna  «juaerere  auscilia,  ut  digni* 
tatcm  iuam  contra  illorum  injurias  tueatur  * 
quos  fihi  patronos  &  defenfores  adoptaverat : 
jcogitur  plagas  mortiferas  &  infanabiles  perfetv 
re  ab  iliis  impofitas  ,  quos  ipfa  lethafibus  ani- 
mi  vulncribus  iiberaverat  :  cogityr  fuifmet  arv 
tnisA  quas  vcftris  manibus  a.d  uiae  falutis  defen* 
fianem  commiik,  cxcipcre  toto  corpore  vulnexa 
accrbiiSmas  &*  quad  cft  mifcrabilius ,  cogitur 
videre  vos  cariffimas  fuos  filias  eifdem  gladiis 
&  flamam,  quibus  iilius  fortunas  incenditis,& 
corpus  vulneratis,  acerbiotcs  piagas,  &  ncvajara 
incendia  veftris  aaimis  inferre .  O  mifcmm,  auQ 
que  funeftum,  &matri  pr£fertimin#uafuaifpe* 
ftacuium  X  Et  tamcn  c\xnx  faspc  ob  aiia  longc 
minora  critnina  jus  creandi  impcratorem  alii& 
nationfbus  abftulerit  *  &  ipfas  etiam  imperata- 
res  ab  impcrii  fcdc  d$turbaverit  ,  nunc  in  tanta 
ahimi  &  vulnerum  fuorum  acerbitatc  t&aluit  in 
fuis  injurik  coanivere^  quam  aiiquid  invosde^ 
rerncre feverius*  Non modo eIeQ;orcs ,  fcd , quod 
tnajus  cfft  >  potcnciflimos  ipfos  ,  ingratostamenx 
impcratorcs  ,  &  qui  in  ijlo  honorc  impcrii  Ro-i 
mani  ad  ccclefiae  dedecus  &  Chrifti  contumc- 
liam  abutcbantur  ,  pontifices  Romani  anathe^ 
matc  f«pe  fcricrunt  x  &  imperii  dignitate  ftU 
vavcrunt . 

Etcnim  Gregorius  (cptimus  Henricum  ter-  D 
tium  pcrcuflum  primum  anathcmate  ,  imperii 
deinde  honorc  muldavit  ,  quod  improbis  fafitis 
ccclcfi»  pacem  percurbaret  t  illc  vero  ad  fe:  re^ 
vcrfus  cum  fui  eum  erroris^  atque  fcclerum  pce- 
nituiflet,  S^  midis  pcdibus  per  nivem  &glaciem 
Incedens»  fupplex  %d  Gregorii  pcdesvcnire  de- 
creviflet  ,  tribus  tamcn  diebus  poutificis.  janua 
prohibitus,  tandem  ad  Canofii  oppidi  portasin 
sigro  Rhcgicnfi  ,  fuicrroris,  veniam,  impetravit^ 
Alexandcr  tertius  Frcdericumprimum  ob  fchif* 
nia  excitatum  in  ccclefia  Venetiis  ad  publicam 
pcenitcutiam  adcgit  .  Inriacentius  tcrtius  Otho« 
ncra  quartum  imperio  dejecit  ,  quod  fidcm  cc-« 
clcftas  datam  prodidiflct ,  &  jusjurandum  vio- 
laffet,  "  '  "E 

Jam  vcro  Frcdericum  fecundum  ,  Tummfs  be+ 
nenciis  ab  ccclcfia  Romana  exornatum  ,  cujus 
pater  Hcnricus  quintus  Siciliae  regnum  a  Cg- 
lcftino  tcrtio.  &•  impcrium  acccpcrat  »  ab  In- 
nocentio  tbrtio  benigne  &  amanter  cducatum  , 
I8c  ab  Honorio  tcrtio  ia  fupremum  iajperii  fa^ 
ftidum  cvc&um  %  ineratUm  paftea  fummis  pon- 
tificibus,  a  quibus  foerat  ornatus,  &  ccclcfum 
boftibus  armis  perfequentcm  ,  ab  Honorio  ana^ 
themate  pcrcuffum  ,  Innocentius  quartus  Sici* 
li«,  Apuliaequc  rcgnis  primum  fpaliatum  a  iau 


perio  dcmum  cxay&oravit  .  Scvera  tunc  ani* 
madvcrfione  impc^atorum  infalentiam  compri* 
mcbat  ccclcfi^»  &  non  folum  in  illos  cxcommu^ 
nicationis  fuimina  vibrabat  ,  fcd  abdicabat  im* 
peria  :  Sc  quemadmodum  fceptrum  impcratori- 
bus  iniquis ,  fic  ctiam  jus  crcandi  impcratores 
nationibus  aufcrebat  .  Nunc  vcro  in  majoribus 
fuis  injuriis ,  incrcdibili  ufa  mifericordia  ,.  ne^ 
que  illum  quideni  fpiritualcm  gladium  in  im- 
pcrii  eledores ,  audares  tantorum  malorum  , 
eduxit  ,  quo  a  fuis  aitaribus  &  Chriftianorum 
confortio  fuos  hoftcs  Jarccre  VJfonfucvit  r  quia 
Germani^  principcs  reflpifcentcs  ,  &  ad  fe  rc^ 
deuntcs  fc  vifuram  ,  8t  complexuram  fpcrat  , 
Hac  alitur  &  fuftcntatpr  fptf,  quam  fibi  de  vir* 
tutc  veftra  pollicctur ,  quac  crga  vcftr^  falutis 
auftorcs  gratos  &  acccptorum  beneficipium  me^ 
mores  cfficict*  Tum  vcra  &  Ferdiaandi  Casfa* 
ris  ciari$mi  &  rcligiofifftmi  impcratorts  pietas 
incredibilis  veftros  animos  ad  iui  imitationem 
incitahit:  nec  enim  cft  sequum  »  eos  ab  impera^ 
toris  rcligione  difl^derc  ,  qtii  non  alio  nomine, 
quam  tucnd*  rdig;ionis»  gratia  jus  iftud  accepc^ 
iixnt ,  Sc  monftri  jam4imilc  vidcatur  ,  impcra- 
torcm  acerrimum  cfifc  patronum  ccclefiae  Roma^ 
nae ,  nonnullas  vcro  cicftorcs  »  cjus  hoftcs  im» 
placahilcs, 

t^qo  tertius  ob  immincntes  ccclcfiae  calamita- 
tes  ,  &  urbcm  fioftium  incurfionibus  objedam,  'mpert! 
&  armis  vexatam  ,  &  appfeflam  ,  cum  impcra*  ^*asaui1 
tarcs  Conftansinopalitani  ,  opportune  jam  tan« 
tis  iilius  malis  fubvenirc  ,  alioqui  ipfi  hoftibus 
circumvcnti  ,  nec  molcm  tantam  'imperii  >  nec 
potcntiifimorum  adverfariorum  impetum  poflent 
iuftinerc  ,  nullo  itlorum  crimine  ,  fed  quia  id 
Chriftianae  reipublicae  ratio  poftuiabat  ,  impe-. 
rium  a  Grspcia  cranftulit  in  Galliam  :  &  Caro-% 
lum  Gallorum  rcgcm  religiofiffimum,  &  clarif- 
fimum  virum  imperatarcm  creavit ,  pum  erga 
pontificesRotnaaiaGrxciain  Galliam;  aQailia 
%r%  Germaniam  pro  teriiporum  &  periculorum 
ratione  fafcqs  impcrii  tranftulerint :  cum  plures 
imperatorcs  oh  «citatos  in  Chriftiana  repu^ 
blica  tumultus  &  fcditipn^s  ab  imperii  faftigio 
facpe  dcturbavcrint  ,  &  alio  in  eorum  locum 
fuftieccrint  ,  quia  indignum  putabant,  cos  fcc-* 
ptrum  imperii  tcncrc.  »,qui  cum  reiigionis  pra^» 
pngnacuia  *  coafervatares  pacis  ,  &  ecclefias  pa^ 
troni  eife  dcbuiffent ,  illius  tranquillitatem  am^ 
hitianc,  cupiditatc,  &ftudia  prbpagandi  impc- 
rii  ,  perturbarcnt  ;  nunc  etiam  fi  vldet  has  fii- 
neftas  ftammas,  quae  univcrfas  penc  Chriftianas 
provinciasmifcre  populantu?  in  Germania  exor-. 
tas,  atque  indc  profe^as  in  cct$rasi  nationcs  ir^ 
repfifle  ;  ctfi  vld^at  vaV»  qui  c^s  quamprimum 
cxtinguere  debetetis*  n0n  modo  non  ^amprcflif- 
fe,  fed  foviifc,  &  iilarum  excitatorcs  veftris  ar- 
mis  protexiffe:  noluittamenpiiflima  m;ater,eamj 
quam  iiiaiios,  in  vos  exercerc  feveritatcm :  no-. 
Juic.  vos  ha^tcnus  auc  fpoliafc.  dignitate  ,  aut- 
hoftes  cen fere  :  noluit  fuppiicio  vcftra  &  igno^ 
miaia  fuo  mederi  dolori  %  fed  fumma  patientia 
(nedcfperare  de  falute  veftra  videretur)  ia  ma- 
ximis  law*  injuriis  voluit  cannivcre  .  Itaque  ii 
omnes  pontifices  Romani  ,  Lco  ,  Hadrianus  ^ 
Clemens,  Paulus ,,  Jiiliusj  Marcellus  ,  PauJus.  ^ 
&  nunc  demum  Pius  qua^tus  fibi  ,  &  ecciefia&  a 
Gcrmanis  illatas  injxuias  acquo  animo  toiera-t 
runt:  &quo  ma^oribus  Qpprobriis,  &  coraume- 
Iiis  affeSi  funt,  ea  majore  mifericordiacommo-t 
ti  y  non  acerba  iiia  medicamina  ,  quibus  incu— 
randi?  \\%  morbis  cccicfia  ha^cnusufacft,  cxul- 

ccrati? 


noi         jeo  Apoj.ogia  pjio  coNciiip  Tride*jtino* 

A 


1102 


eer^tj?  jllorum  valocribus  adhibjucroot  $  fed  ia» 
C£edibili  cJerneotU  omnia  alfa  rpnacdionim  gc*- 
^cra  eyperti  fuot:  oon  fcveritate,  feclindulgen* 
tia  ufi;  npa  tam  deterrcre,  qu&m  ailjcerc;  000 
tam  urerc  &  refecare  mcmbra,  quara  foverevo- 
lucruot  :  noo  hoftcs  declararuat:  ,  ooa  ju$  im^ 
perii  abftulcruat,  fed  literis  amoris  &  beaevo- 
j<rtitiac  plcniffimis,  ad  compoocodatnp.accmpro- 
ypcarunt  :  legato$  fxpe  mifcrunt  ,  ad  popcilia 
vocaruot,  onjaia  ccntarunt ,  omnia  cxpcrtifunt, 
nepotiustancjoaracumobftioatis  boftibus,  quam 
jcum  filiis  errore  aliquo  Iapfis  agerc  videreotur , 
Quia  futurum  fpcrabant,  ut  Qermania  c*citat£ 
afiqu^ndo  taptorum  beoeficiorura  recordatjooe, 
fefc  grigeret  ,  durum  iftud  &  multiplex  jugum 
haercticorum  cxcutcret,  &  jljam  pacem  amaret» 
quae  m  ca  vcrfator  eccicfu  ,  ia  cjua  uoa  fidps;, 
&  unus  fpiritu$,  000  jn  <jua  tothdes,  <juot#u* 
&iftri,  repcriiintur* 

Quae  eum  |ta  fint,  cum  yp$,  clariflirai  Qerf- 
marii,  ccclefi^  liomana  a  deprura  fimulacrisak- 
ftraftps ,   ad  unius ,  verique  I>ei  cuftura  ^ddu^ 
serit ,   daempnis   mancipia  Qbriftiana   libertate 
donavcrit ,   omuia  vobi$    coofequcadae   getcrnae 
feliciuti?  prjpfidia  conrulexit,  &r  praameata  ara* 
pliflimac  digqitatis:  cum  ouljum  beaeficii  geaus 
prstcrmiferit  ,   quod  ad  vos  prsetcr  csteras  oa* 
tipoes  s*proaodos  pcrtinerpt  :  &  ,  quod  cft  il^ 
Juftrius,  fuae  in  vps  voluot*ti$  &  beneficeatia?  , 
&  yeftri  io  iJIam  p^rom  grati  aaithi  argumcn* 
tom;  £0*0  ab  iis,  qop$  majoribus  fibi  bertcfipiis 
4cvjnx£rat,  fe  cruddius  yulncrari  fentiret  :  noa 
de  vindi&a  ,   ied  de  remedlo  yulnerum  veftro- 
jrum  cogitavit  ;   vobis  iracis  &  armatis  non  fe 
jlla  armis  oppofuit  ,   fed  Jacrimis  $   &  quorum 
maoibus  dilacerabatur ,    iilorum  mifericordiam 
g:  auxilium  implorabat. 

Quid  crgo  ?  t^m  crud^Ii  io  illam  vos  aaitno 
punc  erjtjs,  tam  inhuroano,  tam  imm^toori  ac- 
ceptorum  bcneficioruro  ,  ut  illius  nequc  calami- 
tatibos,  ncc  la,crya>is  mo^miai?  Ia  taro  benc* 
jicam  matrem  non  ingrati  modo  ,  fcd  impii  re- 
pcricmini  ?  Vcftris  genibus  prpvplutani  &  obfc- 
crantem  ,  ut  concilio  Tridentino  adeffe  yelitis, 
pt  miniftros  venire  cogitis,  ut  fanaod*  religio- 
oi$  &  componcnd*  pacis  ratiooips  arbitrip  tan* 
toe  fyopdi  permittatis,  fuperbecontcnaoctisf  il- 
Jatnt  ^aic  vos  proftratam,  fu*  yolaeracxplicanr 
tem,  }?cncficia,  qu*  yobis  cootulit,  commenjio^ 
rantem^  amplexantcm  vcftra  gcnua  ,  &  ab  illo 
curfu,  quo  ia  ejus  pcrnicicm  ruitis,  retincrccu- 
pientem  ,  iofol^atcr  &  iahumanc  a  vcftris  geni- 
bus  repellctjs? 

Ira  ioflamraati  *:  ardcntes  homincs,  cutofup* 
pliees  ad  fc  venicntes  fuos  iotuentur  ,  non  fo* 
lum  illis  parccr^  ,  fed  mifereri  ,  fublcvarc  ,  & 
bcaeficiis  profequi  folcnt  .*  vos  matrenii  tam  piam , 
tam  bcoe  de  vobis  meritam  ,  fupplic^m  &  col- 
Jacrymaotem  majorc  crndelitate  vcxabitis?  non- 
oe  oportuit  jato  illius  vos  inifcrm  faturatos  & 
cxpletos  effc?  fruftrane  vos  illa  afpcftabit?  vos 
intucbitur?  vcftratofidetoiaaplorabit?  jacentem, 
affliftam,  fupplicaotcm,  oonjpodonon  lubleva- 
bitis^  fed  affligetis  amplius  &  opprimetis  ? 

O  miferae  matris  infelicia  bcaeticia  apudGer^ 
roaoos  collocata  !  o  curam  illam  *  atque  cufto* 
diam  animoruni  veftrorum  infauftam  &  luftuo^ 
fam  !  quas  exitum  tam  mifer^bilem  fortita  eft  , 
ut  qui  ab  ilh  immomlibus  bonis  fucraot  exor- 
nati  ,  crudeliprcs  in  iJIarn  hoftcs  rcpcriantur  ; 
qui  laboranti  fubvenire  dcbuiffent ,  illi  potifli- 
jnutu  excidium  i    atque  raftitatem  intenteot  } 


quos  jpportel>?t  fuarom  cabmitatum  dolore  fnuft- 
gi,  ii  oun^r  iuftuofas  Ulius  exe^uias  iacti  &ala- 
cres  profcquantur  .   Itague  noo  tam  illi  Xoornm 
«tcmp.loruro  cxcifio,  pon  bonorum  direptio,  nua 
facrorum  dcpopulatio,  non  tam  filioromcgsacs* 
quam  h*c  taata  iodigoitas  mifera  &  acerba  eft  j 
oon  tam  Ula  /uas  ruioas ,  quam  intcritum  «.- 
,ftrorum  aoimorum  luget  j  non  tam  ftragem  fua- 
TOm  fortunaTom>  <juam  illam  viftpriam,  quam 
dvc  vobis  jcportat  Jio#is,  vcftras  ialutis  &iuscdi- 
gnitatis,  iamentatujr,.  Quod  vos  a  fc  abftraftos 
yi^cat,  quod  fuis  bcncficiisingratoscxpcriatur , 
hoc  illius  animum  vehementcr  cxcruciat,  hocil^ 
lam  fufpi.rarcj,  gcmcrc  >  lacrymas  effundere  ,  & 
$xclamare  facit  cum  fpoofo  .  Auditc  coeli  ,  au-  y*fat* 
3;   ribus  p^cipc  terra:  fiiips  cducavi  &;  evexi:  ipCL 
autcm  fprevcront  me.  Quos  ab  idolis  daemonio^ 
rum  abftjraxi  ,  ad  haereium  oune  idola  revcrtun- 
tur  j  quos  in  libcrtatcm  afferui  ,  iterum  miferas 
fcryituti  mancipantur  j  quos  cripui  ab   actcroa 
morte  p  vix  nunc  ipfi  matcroo  faoguioc  fatiao- 
torj  qups  ornavi,  me  crudcUtcrfpoIiant  j  quos 
imperii  Romani  fa(cibus  illuftres  feci  ,  i{fi  rae  . 
omni  dignit^tc  orbare  conantur>  quos  mihi  pu^ 
tabam  uoicum  cffc  pertugium  ,   extrcmum   mo* 
liuotur  cxitium  *    Cujus  jam  fidem  implorabo, 
Ii  filii  cariffimi  fidem  prodidetunt  i  ad  gucm 
confugiam,  fx  ab  illis  ejicior?  quomcrecipiam, 
fi  ab  illis  expelior  .?   quis  mifcrae  opitulabitur  , 
fi  ilii  pppjjgoaat?  Tu  domiocJefuChrifte,  fpes 
C   uaica  ,   foiatiumcjuc  miferiarum  mearum  ,    qui 
me  fanguinc  tuo  abluifti  U  dccorafti  :   ^ui    tc 
nuoquam  mcis  rcbus  ,   faluti  ,  at<jue   digoitati 
defuturum  promififti  \   qui  tam  fapieos  es  ,   ot 
ooveris^  tam  potens  ,  ut  valeas  5  tam  bonus  & 
mifcricors,  ut  veiis  fponfse  affliftae  &  Iaboranti 
Jabvcoire:  tu  inquam,  dulciffime  Jefu  ,  <jui  fp* 
Jus  potcs,  eccjcfiat:  tuae  miferci^^. 

Tam  duri  ,  atque  fcrrei  eritis  ,  viri  Germa- 
ni,  ut  hic  accrbilumus  dpjpr  &  querelae  juftif- 
fimae  ,  caiamitpfe  matus  non  molliant  animos 
ycftros  ?  yi4^  Pcr  Dcum  immortalem  ,  ne  his 
ccpjefi»  iacrymis^  &  gemitibus  Deus  aliquandp 
commotus,  cxcitatus  8e  inceafus  ira,  adfumca- 
dum  dc  vobis  fupplicium  coavcrtatur .  Cavctc 
ne  iftam  puoicodi  tarditatcm  ,  colleda  majore 
iodigoatiooe,  fupplicii  gravitate  compeofct^  & 
qui  foleat  io  maximis  hominum  fccleribus  diu- 
tius  cooniverc  ,  irae  thcfauros  diuturnitate  teth* 
poris  ,  fcclcrum  magnitudine  colIcSos  ,  in  vc* 
ftram  aliquaodo  pcroiciem  effundat  .  Ecclefiam 
catholicam  magais  ad  fe  ciamoribus  vosevocaaw 
tem  audite  *  Sacrum  iftud  fe  cecumenicum  coo* 
cilium  Tridcatioum,  quodvcftros  miniftro^  tani 
amanter  acccrfit  ,  &  publica  fide  iliorum  Iccu* 
ritati  profpesit,  qnod  foium  tantismalis  mede- 
ri  potcft,  unicum  arbitrum  &  judicem  agoofci- 
te  ♦  Exiftimate  hanc  Dci  &  ccclcfi*  cxtrcmam 
vocem  jam  cffe  ,  vos  admoncatcm  &  adhortan- 
tcm,  ut  rcfipifcatis :  ut  hos  mioiftros  tantorum 
malorum,  &  difcordiarumauftores  adconcilium 
vcnire  cogatis  ,  ut  p&x  ilja  Ch^iftiaoi  populi, 
iis  difcordiis  fcpulta,  rcvivifcat,  &  cccJcfiae  di- 
gnitas  emergat  cx  iis  flucHbus  domefticarum  fc- 
ditiooum  ;  ne  ,  fi  fioc  t^atom  >  tam- fremiens  , 
tam  ncccffarium  coaciliom  ncgligatis,  diflidia^ 
aetcraumbcllum  voluiffe  vidcamiai  ,  Sidpftrinae 
vulncta  faoare  cupitis  ,  adfuot  mcdici  pcritiffi- 
rni:  fi  abutus  dclcre,  novam  ecclcfias  facicm  in- 
ferre,  &  coIIapfumChriftitcmpIumreficcre,  ad- 
funt  archite&i  clarjflimi  ,  ^uorum  opcra  templl 
nuns,  &  ccdcfiae  yttltus  rcfaciantttr,  Nc  patia* 

mini 


I  io$ 


P   A    0    t    f      *  A   P  $      IJI.      B   0    li  l  A~, 


IIO4 


111101  hint  oecafip^em  diviaitus  oWatam,  cm-  A 
ntbus  sseiderc^  qua  fuhlata  *  quid  futucum  pu* 
tatisi  nifi  ut  *  cum  aulia  fit  jam  doftrinsc  Chri* 
ftianae  $&%$  ,  qu*  non  vulnus  aliguod  a  veftris; 
miniftris  acceperit  *  cum  omnes  reip.  Qhriftian* 
psrtes  convulfse  &  iabefa&ata»  fint ,  brevi  uni* 
verfam  Germaniam  novis  quotidie  nafccntihus  er- 
roribus  diifi^patiMn,  buftum;  quoddam  reHgkmis* 
Sc  Icgum  divinarum,  cxemplum  denique  fcveri» 
tatis  divin»  redditam  coafpiciatis&  utclariflima 
provincia,  ficut tlle dwt ,  quas cut ante^acaftae 8$ 
incorrupta?  facrariutn  vcrkatis*  tmpiam,  actur- 
pium  ersrorum  lupanarfediifitnutncfiiciatur?  I&- 
teftinis  odiis  ardere  videtis  jam  ebs,  quosChri- 
Sim  mutua  caritare  voluit  ardere  j  bellis  dome- 
fticis  congagrarc  ,  quos  pfacidiffima  pace  C.hri-  B 
ftus  gaudere*  8c  illam.  potiflttnura  fuos  difcipu- 
los  colcrcy  Bc  compie&i  voluit:  quafi  parum  fii 
furcarum  armis  ecclefum  affligi  atquc  v>aftari* 
Omnia  denique  pemtrbata  ,.  excifa  %  Bc  prapc 
iam  evcrfa  videtis  .  Myfticum  hoe  Chrifti  Opt. 
JVf  £*, corpus diffipatum >  pulcherrimumiftud aedi- 
fidum.  ecclefiae  ,.  quod  Chrifti  fanguine  coag^ 
mentatumcft,  hifcete  fam,  atque  diffolvictuor 
re  noft ro  intuemini  .  Unica  eft  i!iud;  reft&uran- 
di,  atque  reficieadi  via,  pa*  3c  eooeordiaChri- 
fttanoruta.  Npjuit  quond&m.  Deus,  nifi  compo.-, 
fita  primum  pace,,  fibitcmpiumconfecrari:  Ita~ 


que  poft  domitas  mujtasgcntes  atque  nationes  % 
cum  nullus  audiretur  jam  armorum  ftrepitus ,  ne* 
cjui?  quifpiam  cofctra  populum  Ifraeliticum  arma 
capcrct ,  fed  ornnes  vicinae  provincias  conquie- 
fcercnt  t  Salomon  tcmplum  illud  am^Hffifnttm 
erexit  ,  &  domino  confecravit  1  atque  idcm  fse* 
pc  ah  hoftihus  cvcrfutn,  pacis  bcncficio  refe^um 
tft  ,  Vidct  nunc  ccclefia  Chrifti  ,  fpem  unicam 
compQnendas  pacis  in  hoc  facro  concilioTriden^ 
tino  fitam  &  collocatam  cflc;  adcamvosamplc* 
ftcndam  invitat  s  qua  conciliata  ,  quemadmo^ 
dum  templum  illud  Hierofolymhanum  ,  inimi* 
corum  ^uitotics  incurfionibus  dirunirn  ,  ex  di^ 
patis  &  cpllapfis  lapidibus  ,  rurfus  cvectum  & 
yeftitqtum  cft:  ita  nunctemplumiftud ,  Chriftii 
inquam,  corpus  ,  quodeft  ccclefia  ,  luxatum  & 
mutilttm  ,  cx  languidis  ,  cmortuis  &  abfciflis 
memhris  rcficiatnr  iserum  &  rcnovetut  :  ut,  in^ 
ftaurato  hoc  ^dificio  ,  onines,  confcntientibus 
animis ,  unica  cadcmque  inftrufti  doArina ,  eadedi 
fpccredi ,  iiidcm  cantatis  vinculis  &  amoris  flam^ 
mis.  incenfi  &  coHigati,  Qhriftocapiti  adh«fren«f 
tea  &  agglutinati ,  ejufquc  vicarium  pontificem 
Romanum  ,  tatius  ccclcfiae  principcm  &  pafto* 
ttmx  hu|ufquc  fanftitempli  ^ontificemMax.  vc^ 
nerantes,  dulciifima  &  optatiffima  paceperfrua- 
mur:  quamvobis,  viriGermani,  iaQhriftoJcfti 
domino,  noftro  optQ  (empiternam*. 


JT\       JL         JL         JU#       ■*  A| '      *X^#       41       */V» 

EA  COMPLHCTENS  qU^E  IN  EDITIONE  LOVANIENSI 

N  Q  H      E  X  T  A  N  T, 


t 


Indicit  fupplicationcs  feu  proccffiones  pro 
ceiebrationc  conciiii  ,  adhoccatur  ad 
jejuaia^  plenariam  indulgcntiam  iargk 
tur  -, 

*g  *4    W  Z    W  S     E  *&  t  S;  €   0   1>   &  $: 

jppnms  ftrvorum  JEte^.  *Ad  fnturtm 

pci-  m&mwiam» 

i^M$*  /^n^  prophct^e  vox  noftris;  ia  auribus  j^ugiter 
.\^.  infonctjCiama^ncccffes::  idque  prarcipuum 
munus  *  ex  onere  noftris  injjun^o^  kimeris  ^  licct 
hi$  impari^  ^  aobis  incumbere  ag&ofeamus  t  ijpfa 
pr^fentium  tcmporum  ealamitate  y  ac  haprefum 
undixjue  pullulamium  pei:nkic>  in  intimis  adco 
pulfamur  praccordiis  ,  ut  nobis  ipfis,  pro  fanfta 
uni vcrfali  eccJcfia,  ac  dominicigrcgis  noftwcu^ 
rx  crcditiVfalutc^  nunquam  faris ooeffse , Jaboris  ^ 
ac  foUcitudtnis  r  adhibcuc  poffe  vldeamur  •  Tot 
igitur,,  ac  tantis  turbinM>us  aliquando  fcdandis  % 
nullum  sequcfalutifcrum,  ac  praefentiflimum  re^- 
tnedium  compcriri  femper  cxiftifhavimus^  quam 
fandiffimi  oecumcniciooncilii  cekbrationcm  indi- 
cere,  ad  fanandafcilicct  catholicac  ccclefiae vulnc^ 
ra  ,  ab  irapiis  infidclibus  reprobifquc  ha^reticis  ci- 
4em  inffifta^  Una  igitur  hac  ratione,,  faciratiffi- 
mamfynodum  a  nobis  Tridenti  jamdudumindi- 
ftam,  hodierna  Iucc  aperiri  mandavimusV  eam  finc 
optimo  »  Spiritu  fan^to  adjuyaatc  ,  concluf^m  iri  % 


C  &  optatam  orbiChriftiiinofalutcmanaturamdc* 
niquC  fpcrantcs  *  Oecumenicum  autcm  cxxxxx  fit 
concilium,  hocdecet  a  cunftis  Chrifti  fidelibus^ 
humiK  Sc  conrrito  cdrde  *  devotifquc  prccibus 
celebrari:  utquos  adcfle  coram  opus  fiicrit.  %  hi 
multommoratioiiibus  adjuti,  gratiusiarebuisea* 
tholica:  fid^ei  >  diftacque  univerlalis  ecclcfiae  refor^ 
matioais  ibi  pe^agendis^  omnipotentiDea  cxh&* 
berc  valeant  obfe<juium  .  Quamobrem  omnesi 
Chrifti  Sdeies  hujufmodi  hortamur^  acindomi- 
no  requirimus ,  ut  pofteaquam  has  aoftrae  iitcrae 
adcorummanus  pervenferint,  &r  per  locorunti  or* 
dinarios  pubiicate  fueriat  ,  diligeiKcr  peccato^ 
rum  fuorum  perfcrutatione  &  CJcamine  prseviis* 
fe  ad  ecrum  confeiEoncm,  ia  hebdomada  carum* 

|>  dem  iiterarum  publicationem  immediatcfcqticn^ 
ti  ,  de  titore  ccelefiae  fubcundam  praeparcnt  ,  & 
illa  confiteantur  ^  quartaquc  ac  fexta  feriis  ip* 
lius  hebdomad»  ,  ncc  hon  dic  fabbati  jejunent: 
dominica  vero  dic  prosimC  fequcati  facratiiE- 
mam  domini  noftri  Jefu  Chrifti  cuchariftiamfu* 
mmt  :  Beum  ex  intimis  cordis  ,  pro  Chriftia* 
norum  omnium  pace»  &  pro  falutifcro ,  &  tran- 
quiJto,  ac  fruftuofo  ejuidcm  facrofan^i  cecu- 
menici  concilii  progreflii  &  pcrfefiione  ,  oran^ 
tes.  Ac  ut  prgefatos  Chrifti  fidclcs  ad  hocctiam 
praemiis  coeleftibus  invitemus,  omnihus,  &-fin«* 
gujis  Chrifti  fidefibusipfisqui  praemiffa  adimplc* 
verint ,  &  proceffionibus  ,  ae  fupplicationibus , 
quarta  Sc  fexta  icnh9  ac  fabbati  dic  prardiftis, 
co  ordine  qui  in  alma  urb^  noftrx  RomaB  ob* 
iervatus  cxtitit  ,  publice  habendis  ,  intcrfuc* 
rint:  autquiadverfa  valetuditle,  feu  alio  impe- 
dimcnto  lcgitimo  dctcnti ,  acabbatiflfe ,  prioriff»i 

$c  mona^ 


IIOJ 


PAUil    P4P«   IIL  £MS?Ot£    &VM    AD   HlLVBT, 


IlOtf 


j^  "K.  K  0  &  xuonafteriorum  quoramcumquc  moniaies» 
Christi  etiam  fub  daufura  cxiftcntes,  &  tifdcm  ©rocef- 
,1545*  fioriibus  intcrefle  nequeuntes:  fi  eleemofynam , 
juxta  eorum  devotioncm ,  &  facuitatem  ,  aiicui 
paupcri  Chrifti  pie  fueriat  elargiti  *  aut  fi  ino- 
pcs  extiterint  /  donunicam  drationem  ,  cum  fa- 
lutatione  angelica  *  quinquies  recitavcrint  »  & 
prfcmiflbrum  loeo  ,  pias  aa  peiim  prcces^  devo- 
te  effiiderint :   ejufdem  omriipotcntis  Dei  bcni- 

Stutafe,  ac  mifericordia ,  beatorumqueejusapo- 
olorum  Petri  &  Pauli  au&oriutc  frcti ,  pic- 
niffimam  omniutn  peccatorum  fuorum  vcaiam  , 
&  remiflioncm  ,  mifcricorditer  in  domino  con* 
cedimus  ,  8r  elargimur  *  Et  ut  haec  omnia  ad 
plurium  notitiam  pervcnire  valeant  »  fimulque 
Deus  ipfe  mifericors  a  quamplurimis  cxoretur; 
omnibus  patriarchis,  archicpifcopis ,  epifcopis, 
&  aliis  ecclefurum  prselatis  ,  ut  cum  primum 
catdem  pnefentes  literae  ad  eorum  manus  per- 
venerintj  cas,  fcu  earum  tranflurpptum,  manu 
alicujus  pr^lati  ,  feu  pcrfonts  in  diguitate  ec- 
clefiaftica  conftitutas,  fubfcriptum  ,  ubique  per 
eorum  provincias,  ccdefias,  civitatcs  ,  &  dice- 
cefes,  abfquc  ullo  quaeftu  ,  cum  gratiis  ,  con, 
ceffionibus,  &  indulgentils  ,  ibidem  contentis, 
gratis  publicari  faciant,  in  virtute  fan&s  obe- 
dicntia?  praecipicndo  mandamus  :  conftitutioni- 
bus,  &  prdinationibus  aj>oftolicis,  &  aiiis  con- 
trariis  nor*  obftantibus  quibufcumque »  Volumus 
autem,  quodhujufmodx  proceffiones,  &  fuppli- 
cationes,  unica  tantum  vicc ,  incivitatibtis,  ter- 
ris,  caftris,  &locis,  in  ccciefiis  in  quibus  pns. 
cipua  animarum  cura  iojun&a  repcmur  ,  dun* 
taxat  fianc  &  habeantur  ;  pr«fcntibus  ,  poft- 
quam  ia  urbc,  ac  provinciis,  ecclcfiis  ,  civita- 
tibus  ,  &  diceceiibus  praedi&is  ,  publicat»  fue- 
rint,  ac  quarta  &  fcxta  fcriap  ,  ac  dics  fabbati 
hujufmodi  praetcrierint »  rainime  valituris. 

Datum  Rom«  aptid  fan&um  Petrum  ,  anno 
incarnationis  Dom»  mdxlv.  Idibus  Decemb, 
pontiHcatus  noftri  anno  duodccinio. 

II- 

T  JlVLl  T\4T  M  III   E-PISr  Q  LU 
dd  cfifcojfs  0*  4bUtes  dltyuot  Hehttti* . 

Monet  ne  diutiusdifferantproficifciadconcilium. 

VAULUS  T>jtT?a  Ul  SEI{FUS 
forvorttm  Dct  vcncrafalihs  fr4tribm  ,  SUnnmfi , 
€T  Cmknfi ,  cpifcopis  t  M  dikilh  filiis ,  f^nSi  Gal- 
ti>  O*  fanBd  Mari*  deFalie,  neemnfmUiVrU^ 
ni>  €T  4liis  Uhbttilm  ,  in  Helvetiorum*  €T  fm- 
rum  confcederatorHm  dominh  CQmwQrantilms f&tu- 
$em  ,  0*  &(QftMtem  bmiiSiQmm  • 

QxjtiMomnes  Chriftianltatis  prseiatos  ad 
univerfale  concilium  Tridcnti  indiaum  , 
pro  noftro  iilorumque  officio  ftudiofc  convoca- 
mus » &  cogimus :  tum  vos  praccipue  ecclcfiam  Hel- 
veticam  referentes ,  cujus  nationis  populos  tan- 
quam  pecuiiares  fedisapoftolicft  filios ,  Sc  Iiberta- 
tisecclefiafticaedefenforcs,  fpeciali  amoris  noftri 
pr^rogativacompieaimur.  Idcirco  avobistanto 
iludiofms  excipi  ,  &  ad  effe<aum  dcduci  debet, 
quantumipfumconcilium  apcrtum,  celebrariquc 
cocptum,  Qallicis&Hifpanis  ac  Italis  prseiatis, 
&aliisindicsconfluentibus,  fre^ucnsjamcft;  ita 
«t  vos  iuppuderc  poflit »  tam  vicinos ,  tam  longin* 
q  uis  in  convcnicndo  Mffc  pigriores .  Quod  autem 
>rcftran^uononparvafuiparte  infcfl:a  haercfibust 
£mil\  Gtnmh  TomtXKXTlI. 


A  remedio  ipfius  concilii  magbindigct ,  nufla  in vo*  a  n  m  o 
bismoraquamprimumconveniendi  effe  debuiffet»  Ch^isxi 
Quamnunc  tarditatem,  celeri  dcbetis  diiigcntia     JH«* 
compenfarc,  Itaquercmittentesiftuc  dile^iimfi^ 
lium  Hieroaymum  Franchum ,  nuncium  noftrum, 
has  ei  ad  vos  daadas  ,    iterataquc  miffionc  vos 
moncndos  ac  hortandosduximus;  apoftolica  au- 
£toritatc5  tenorc  prsefentium  moncmus  &  horta** 
mur,  acinvirtutefandxobedientiae,  &fukvin« 
culo  juramenti  in  veftris  promotionibus  praeftiti , 
cetcrifquefanftorumcanonum  diftridionibus  vo$ 
urgemus,  ut  quantocius,  &  omni  morapoftpofi- 
ta,  addi&umconciiiumproficifci,  ibiqueadpa^* 
cem  univerfalem  ,  fanationemque  ,  &  unioncm 
veftrorumpopulorum,  inter  cetcra  omnibus  ftu- 

B  diis  intendere  debeatis  ,  implcturi  veftrum  effi- 
cium,  &nobispoftDcum,  remgratam,  &acce- 
ptam  fafturi :  ficut  idcm  Hieronymus  nuncius  h*c 
latius  cjtplicabit  ,  cujus  vcrbis  pieham  habebitis 
fidem,  DatumRomat  apud  fanftum  Petrum ,  fub 
annulopifcatoris*  Diexi.  Aprilis  mdxlvi.  pont. 
noftri  anno  duodccimo . 

IIL 

PAULI    PAP^E  IIL  EPISTOLA 

AD    ,HEHIT10$» 

Hartd?Hr>  nt  telighmm  rctinetnt ,  V*  fromomendi 
eantilio  alUborcnt « 
C 

DUecti  filii,  faiutcm&apoftolicambcne- 
diftionem .  Pro  noftra  &  pr#dcccflbrum  no- 
ftrorum  crgadevotiones  vcftras,  totamque  iftam 
fortiffimamnationembcnevolcntia,  qusefacit,  ut 
fcmpcrnosveftri  memorcs,  vcftrorum  commodo- 
rum  atq  uc  bonorum  fummam  rationem  habeamus : 
non  dubitamus,  quin  vobis  quoque  in  animo  &  me~ 
moria  infixum  fit ,  quanta  faerit,  ut  qui  femper  no- 
ftris  judiciis ,  noftrifquc  ftipendiis  vos  honeftaveri* 
mus  \  veftraautem  virttts*  &veftrafides  nunquam 
pr^decefforibus  noftris,  &  nobis,  ulla  in  temporum 
varietate  defuerit .  Atquc  hanc  tantam ,  &  tam  ar- 
ftam  intcr  nos  amicitiae  tonjunftioaem -»  quse  utri- 
que  parti  &  honori  fuit  fcmper ,  &  commodo ;  .fue- 

D  runttamenvafri,  &infidiofihomincs,  pcrturba- 
tores  legum  morumque  bonprum,  iidemque  fanftae 
eatholicse  &  apoftolicse religionis  corruptores ,  qui 
fcparare&divellcreconati  funt.  Quibus  tantum 
favit  perfidus  humani  generis  hoftis ,  ut  ex  ifta  for- 
tiffima&nobiscariflima  natione  aliquos  tamen  % 
nobis  potucrit  avelierc ,  magno  cum  dolore  noftro> 
tanquamafinu  &compiexu  amantiifimipatmdi- 
ledtiffimos  fiiios  ♦  Quorum  jafturam  atquc  dam- 
num  ctiamnunc  lugere  &  lamentari  non  defifti- 
miis,  defiderantes&Deoreftitui,&,nobis;  quos 
noftr»  curas » diurn^que  &  noduxnae  cogttationes  , 
omnibus  pxecibus  apud  Dtnm ,  &  aiEduis  Iamenta- 
tionibus  requirunt .  Iilud  tamen  Dco  ejufquedi- 
vin*  bonitati  &  ctementiae  referimus  acceptum: 

E  quodpars  devobis  in  fideerga  ipfum  D^um,  & 
crga  fanftam  matrem  eccleftam  perftitit,  nec  fe 
alfenari  a  cultu  verc»  &  Chriftianas  religionis  pafla 
eft .  In  quo  Deus  mifericordiae  dominus ,  &  vobis 
qui  integriremanfiftis,dc  fpiritu  fu»  fapientiae 
cffudit :  &  fi  qui  gcntis  vcftr^e  dccepti  &  indudi  im- 
proborum  fermonibus  ,  in  alienum  fcnfum  abjc» 
runt,  illistamen  c^emplumante  oculospofitum  cf- 
fc  voluit  conftaniioris&  melioris  partis ,  per  quam 
aliquando  poflint  facilius  refipifcere ,  &  revcrti  a<t 
cam  Can£tam  fidemjquam  patres  ipforum  omncfque 
avi'&  majores pcrpetuo curfu  vcterum feculorujp 

Aaa  inca» 


F*    Barthoi. 


A  tiu  o 
Christx 


Cakranz 
A 


1 107 

in  eathoitcse  ecclefi*  gremto  tenuertmt  *  Cujus 
Dei  voluntatts  marimumeftacgumentum,  tjuod 
pax  &  concordia  intcr  vos  nc  diflidio  quidem 
reli^ionis  ,  ex  quo  folent  afpcrrtroae  fedttiones 
orirt»  inW^gi  *ut  ™<>'ari  patutt ;  quam  paceni 
veftrara  &  canjun&ianem  ,  aosoptimum  fignum 
vefttae  probitatis  ,  &  optat»  acfpenp?  nobif- 
cum  eonfenfionis  habemus  .  A*  nofais  quidem 
jam  inde  a  noftri  pontificaus  initio  aatflU.teii-» 
Wqcibus  ac  molientibys  ,  quo  his  diffidtOntm 
atque  hxrcfum  domeftids  malis  Qccurrerctur  ; 
quum  &  pro  pace  inter  Chriftianos  principes 
recQncilianda^  ftcat  notum  vobis  eft,  plurimuai 
Jahoraflemus  ,  8c  lenibus  primo  rciryediis  fcrU 
beado»  horcandq,  moneudo  ,  iniquos  haeretico' 
*um  aniinos  pUcare  ftuduiffemus,  poftquam  ce^ 
*era  non  fatis  procetfcrunt;  ,  ad  fuotmum  &  mi^- 
ximum  omqium  hujufmodi  malorum  remedium, 
cecumeriicnm  &  gencraic  coactUum  mdicendum 
devettimus  -  Et  q^oniam  ia  Germania  masime 
hasc  haercttcorum  prava  feges  puHulab^t,  locwm 
CQricilio  habendo  Tridhwum  clegtmus  ,  juris  & 
nationis  Germanicsr  civitatem  :  ad  quam  illi 
CQmmode  venire,  tutoque  comtnorari  in  c&,  8c 
tueri,  fi  vellent,  part^s  fuas  poflent, 

Soeravimus  enim  ,  id  quod  entt  fperandum  , 
in  tanta  concilii  gcncralisau&orhate  ,  cui  fern- 
per  rcges  Chrtftiani,  &  populi  plurimum  detu- 
lcrunt,  in  tanto  convcntu  venerabilitim  epifco* 
porum  ,  qui  e*  omnibus  nationibys  illuc  collc* 
ifU  de  funama  fide  catholica  au^ore  Spiritu  faa-, 
fto  eflent  afturt  ,  ne-mincm  fore  tanca  impieta- 
te  praeditum  *  qui  non  (e  tantse  ,  divinse  magis 
quam  humanae,;  ^u^oritatt  fubn^it^rct;  quinon 
rejefltis  falfis  fuggeftionibus  impmborum  ,  judi- 
cium  univcrfum  cathoitcae  eqclefi»  iufpicerpt  * 
Quam  ^tiam  nunc  fpem  x  dtleaiffimi  ftlii  >  dc 
vobis  retinemus ,  pacernque  Ulam  inter  vos  , 
quam  omni  laude  dignam  paulo  ante  diximus, 
tanquam  anfam  divinitus  nobh  datam  accipi- 
tnuVx  ad  conglutinandos  iccrum  veftroscumDeo. 
&  nobifcum  ^nimos;  quum  &quifidefes  ac  Con- 
ftantes  e  vobis  maqferunc  hoc  cert€?  animo  oh« 
temperandi  &ero  canciHo  (int  futuri,,  S^quinon 
fua  culpa*  fed  qtiodam  credulitati&  errore  (  qui 


M    HlSF.    ORDJN.    Pr^D* 


110.8 


bis.,  pattoraleofficium,carttafquepaterna,quam  A  N  ^  0 
erga  omnes  fidebs  Dci  filios  atqtte  noftros  geri-  ghkisti 
mus;  aUerum  locusatque  honor,  &f«mmipon-      %^f 
tificatus  dtgnitas  non  permittebat .  Sed  nobis  faepe 
cogitantibus  quid  agendum  cffet  ,  Deumquepre- 
cancibus,  uc  is  dtvini  fui  coniiln  nobis  lumenof- 
ferret,  opporcuneaccidtt,  ut  carjffimus  in  Chri* 
fto  fiHus  uoftcr  Carolus  Romanorum  imperator 
fempcr  Auguftus ,  cujuscrga  Deum  omnipoteatem 
§r  fandam  catholicam  apoftolicamque  fidcm  fav- 
gulare  femper  extittt  ftudium,  &  praeftanutiima 
pict4s ,  impiot«nt  fcelcribus  eifdem  fere  quibus  uos 
offenfus:  Scquod,  cumconciliumGermanic*  na- 
tioaijipfiuspraBfertimpoftuIatione  &opcraano* 
btsdatumeflet,  qut  id  contemnebanr ,  ipfiusquo- 

B  que  fl£  faftum  ^rau^orit^ternvidebanturcontcm- 
ncrc  ,  ficut  quidam  api?rce  pctulantcrque  facte* 
bant  \  armis  fibi  CQnuiuierct  vioIat«f  fidei  ca* 
tholicae  fanftitacem  ac  unicatcm  eflfc  viadican^ 
dam,  Cui  nos  occafioni  tanquam  nobis  ab  Deo 
finc  ulla  dubitauotveoblatas,  ftudiofe  nosadjun- 
ximus  ,  fummique  imperatoris  opcimam  voluu- 
tatem  omrjibus  noftris,  &  fanft«Romanae  eccle- 
fiae  opibus  atquc  auxiliis  juvaTC  conftitutmus  : 
Dco  haac  noftram  operam  6c  a<5tionem  tribuen- 
tes,  cujus  numen  honoremque  defendimus*  ticc 
volumus  committere  ,  ut  fi  lente  negligcnterquc 
nosgcramus,  is  poftca  cot  filiorum  antrnas  haere-. 
ticorum  pcrftdia  in  intentum  abduftass  enoftra 
manurcquirac,  Quemanimamnoftrum,  &  tocam 

C  confilii  noftti  ratioa^m,  voluimus  vohis,  diledi 
fiIii,aoftrisIit?tisf4cere.  nacam»  Prttnum  ,  ut  vo- 
bifcum,  tanquamcumeis,  quoscariflimos  habe^ 
muss  curas  5?  foiiicitudines  qu^e  nos  premuti:, 
Communicarcmus;  deinde,  utvoseciam  hortare^ 
niur  ,  ac  rogarcmtts,  ut  animis  piifque    votis  8c 
volunutibus  vcftris  nobtfcum elTc ,  hoccft,  cum 
Dco,  8rctimChtiftiana  rciigionc  vellccis,  Natn 
cum  mulca  de  vobjseximtaSf  praeftantia  fada  pof^ 
fint  commcmQrari ,  nutlum  tamen  Futurum  eft  prie-. 
ftantius,  quamhoc,  ficumDco  vecerem  conjun- 
ftionem,  8c  amicitiam^  quamrnajorcsveftrifan^ 
Qc  coluerunt  ,  auc  fervavcritist   aut  reconcilia- 
veritis ;  fi  fedi  apoftolicie ,  quge  vos  femper  iliu^ 
ftrare  atque;ornare  conata.cft ,  priftint^m  veftrurn 


fsebectiambonlsincidit)  proiapfi  fun^i  au&ort-  D  amorcm  ^cultumrcddiderhis;  fi  nobis,  quivosi 

^atem  cecumcaici  cqncilu*  &  cju*  Sptritus  fandi       — — iii-AJM-^fM«i««r    ;«  u^  j,*^«  M„ 

qui  conciliam  rcgit ,  noncontcmpturteffcvidcan- 

tur..  Adquodnosconcilium,  tanquam  ad  coeje- 

ftemfenatum  quemdam,  cui  Dcus  prarcft  ,  eum- 

quc  ipfcmct  tc  modcratur  8c  gubcrnatjL  dcvotio-. 

nes  veftras,  ficut  etiam  antc  fecimuSji  &  invita-- 

mus, &  adhortamur .  (^uod  vero  nobis  praeter  om- 

nem  fpern  &  expeftationem  accidit ,  ut  inveni- 

renturiatcr  Germaaosnoa  pauci,  etiam  de  nu- 

mero  eontm  qui  fe  dicuni:  cffc  priucipcs  ,    qui 

<3ecumcnici  conciUi  graVilRmam  au&Gritatem ,  po- 

tiufque  divinam,  ut  diximus,  quam  humauam, 

itafuperbe  infolcntcrqucdcfpiccrent,  utnonmo- 

do  ad  id  fe  acceffuros  ncgarent ,  fcdcontumeliis 

&  malcdfftis,  petulantibusatqucnefarus,  omnem 

conciliorum  fanftitatem  improbiffime  infe6taren. 

tur :  feque  nec  concilii  dccrctis  ftaturos  ,  nec  illius 

?tuQ;oritati  tantulum  dclaturas  djcerent  :  id  no-. 

bis,  utvere  loquamur*  maximodolorifuic  -  Vi- 

dimuscnini  hancpcrditorumcont.umaciam,  fnm- 

inam  nQbUncccflttatemaflferrc,  utdeviatqucar- 

3mi$  eflct  cogitandum ;  cum  necuntumanimarum 

intcrituma  ^asehaerefum  vencnisquQtidicinficie- 

l?antur  ,  ncc  conculcationem  totius ,  non  magis 
ecclqfiaftici,  quam  Chrtfttant  nominisatque  hono- 
jris ,  poflemu?  amplius  pcrfcrre ,  Quod  ahcrum  r\Q* 


patcrnadilcftioneprofcquimur ,  in  hac  <U&a  cau- 
iajuvanda  &  promovcada  ,  veftra  ftudia  veftraquc 
auxilia  ad|unxcrit ,  Quae  omnia  ut  cum  veftro(  fum- 
mo camnyodo  8c  utilitacc  fiant  x  &  Deum  omnipo- 
tcatcm^  &  vosipfos,  cariilimi  filii*  omnt  ftudta 
rogamus  atquc  cohortamur,  DatumRomac  apud 
fandumMarcum,  fub  annuto  pifcatoris.  Dicm, 
Julii  MpxLVt.  pontific^tus  noftri  s^nno  duodccimo  * 

IV, 

C  0  %  €  I  Q  $,*-  A  F  \  Jt  T  i(  /  $ 
BwthQhm4tCarranx4  de  Mtr&ni* ,  Hiffani ,  ordi^ 
nis  Vr^dicatorum ,  babitaadfjnQdiitn  Tridcntmam^ 
frima  domimc^  quadrAgcfima  ,  mni  mqxlvi, 

Domint  fi  m  tttnpwt  hac  reftitues  rc^nnm 

Ifaetii  Aft-  cap,x» 

VE  R  B  a  haec ,  revercndilfimi  patrcs  ,  ^tpofto* 
Iicaequfe  fedtsvicarii ,  paftorcsobfervandifli^ 
miydoftiffimique  viri^fcribit  Lucas  ia  aftis  ajpofto- 
licis ,  quas  vccenfui,  ut  eflertt  orationis,,quamapud 
vos  habiturus  fum ,  mihi  fundamcntum  ♦  Cum  me* 
cumcvolvopraefcnccm  reipublicas  Chriftianae  fta-. 
;um ,  evolvo  autem  faspiffime ,  8c  infigncm  ejus  im« 

mut^ 


CONCIO    AD    SYNODBM    TniOiKT, 


'&  K  H  O 

CfiRlSTI 


1109 

mutationemt  ia  dive,tf&trah0r,.  Nam,  ut]verum  A 
fatear»  vix  adduci  poffurn»  ut  credam»  cumtes 
hominum  intueor»  facili  alve<>  omnia  proceffij- 
ra.  Ruifum  cum  Dei  potentiam  cum  pari  be~ 
nignitate  conjua&am  animadverto  ,  omaia  mihi 
pollicear »  ni  vererer  ne  noftri  mores  adeo  di- 
ftorti  pbftatjent  .  Itaque  cam  me  extricare^  aoa 
po#bm  >  a4  Chriftum  Jefun*  uaicum  veritatis 
practtlum  foleo  confugere  »  &  ab  eo  fcifcitari  > 
quibus  verbis  &  ia  prsleatia  veftra  nfus  fum .  Et 
quamvisyos  ©mttcsioteHcKifleanimadverto»  m~ 
4e  haec  verba  deprompta  fint :  noa  tamea  gtar 
vabor»  dummodo  pcr  yos  iiceat,  locum  ipfum 
facras  icriptaraK  indicare- 

Afeeafurus  Chrtftas  ad  fuperos  »  unde  vene- 
xat»  in  utium  locum  coegit  difcipulos  fuos..  IIII  g 
igitttr  ub£  eonvcniifeat  ~,  percoatabantur  illum 
4icente$  t  Tfym  i»  temfprz  h$t  rtftituis  te$mm 
Ifrddi  ?  Rogabaa*  certe  de  terr^na  hac  &  tem- 
parali  regno  ,  ooadum  immutati  ex  aito  ;  & 
communt  Judsearum  ccecit^te  iaboraates  »  hujus 
muadi  gloriam»  ^tque  auhe  fplcndorem  ,  putta- 
bant  efle  regnum  coeiorum  ,  &  Chriftum  exp<> 
dabant  iiiius  teircnac  Sioa  rpftauratorcm  futu* 
fuibt  Subegerattteaim  jam  totam  Paheftinam  Ro^ 
maai,  8c  juxt*  oraeula  prophet^rum  $  pro  tllis 
in  Judaea  aiienus  ab  Ifraele  imperabat  Herodes. 
Veuerat  jam  redemptor  orbis  ,  abloluto  qperc  > 
quod  demaadarat  illi  pater  »  rediWt ,  Sed  cum 
lioadum  ifraelitico  regno  reftituto  abiret  ,  hoc 
ipfum  rogabaot  apoftoU  »  quod  &  aiii  duo  di-  q 
fcipuli  venieates  Emaumem  di^raot:  NosfpeT 
rab^mus  quod  eflfet  redcmpturus  liiael, 

lageas  ^periturcampusloquendi,  in  quo  mo* 
:dus  mihipotiusqq^readuseft»  m  &  ipfe  re  tam 
multiplkt  obruat*  &  vos  tnjufta  oratione  fatu 
gemiui»  qpiam  verendttmaeargumentodeftttuarf 
Temperaboigkurmihi,  acveftrit  quampareft* 
habebo  rationem  f  &  iUud  tantum  ob  ocujos 
poaam>  quam  gravem  jafturam  ecclefla  fecerit, 
nou  folum  terrarum  &natioaum » quae  Chriftiano 
noir^ine  cenfebaatur,  vemmetiam  prifcorummo- 
rum,  quibusperdim  tteceftefuit  adhoc  deveaire 
calamitatis*  Eterit»  utiatsliigo*  bipartita ho,- 
ffSff*   diernaoratio;  unapartedcimperioagi  tempora- 

ii,  aiterav^rodefpirttuali»  Utemur^aimhoelor  £) 
queadi  modp  f  &  atrum<|ue  imperium  vocabo, 
dum  univctfamChriftianuatem»  quamlateolitn 
patebat^  bonis  vireiuem  moribusfigaificarilvo(o? 
QaofaftpiateUigetU  proculdubioi  me  non  fioe 
magnacaufafabiadefltnauare,  damdubito,  quo 
pa^o  poffitecclefia  ia  im^grua^  reftitui*  ac  aoa 
t$m^reChriftiiiriinterrogare»  |ahoc  tempore  re- 
ftttaatregaam|fraelt.  Solys  «aim  verum  refpoa^ 
dere  poteft  f  8$  facere .  Qnoi  &  qualibet  ia  rc  aU 
hilagerepoflTumiis  fia?ojpe  dlivina,  opttmo  quor 
dam  jure  hodte  fammus  iil$  artito ,  mentium  no- 
ftrarumilluftrator,  iavocabitur»  qui  &  ottinda 
icorda  noftr^  ^ceeadat ,  &  accenfa  fuo  igne  jaflam-r 
mct*  VenicreatorSpiritus,  raentes  tuorum  vifi- 
%z$  Sfc  Et  ficut  ex  ordine  Seraphico  mandafti  E 
uattm  qui  ^orrepto  ^alcufo  ex  aftari  emundavit  U- 
biaEf^*  lega  ad  me  ^lterum  #  quicarbone  igne 
tnoaccenfo»  adurat  pmcordia  ^pea»  dcpuret  !a* 
biimea,  &auferatur  iniquitaS  mea»  ne  cum  ve- 
nero  ante  tribuna!  Chrifti ,  dicam :  ¥&  m\hi ,  qw& 
jf4cui9  qui4  *vir  pqKtttm  UbiisegQfom.  Spjritu$al- 
jnc  non  pfto  Ciceroaisvevba  s  fedea  quae  poftu» 
|abat  Pauhis  »cum  fcribebat  Ephefiis*  nt  ieturmU 
fci  ferm®  in  ^prthm  om  W*i>  Ut  Cum  fidupa  au- 
deam  loqui»  quseadI>eigloriam»  &aedificatio-. 
nem  ecdcfise  Qportet  xa$  loqui  *  ILt  profe^o  fi 
CqmiL    GtMrti*  Tom,  XXXIII. 


I  IIO 


SpiritHt 


?/«&*# 


MpW^ 


quaado  alias  commodum  fuit  a  Chtifto  optimo  a  h  h/o 
maximohocqu^rere;  hac  dic  commodiflime  dc-  Chruxi 
bct  ,  ut  ia  ipfo»  quod  ajuat  ,  temporis  articu- '  g^^tt 
Jo.  RefertureaimhodiepatrCs»  iaevangelicale-    ^4***  H* 
^tione,  &velutaculi$fubjicitur  celeberrima  i!la 
moaomachia  ,  uon  altcujus  Axxtis  humani  ,  fed 
Jefu  Qbrifti  Dei  noftri»  acc  cum  vulgari  hoftei 
fed  cum  excrcitatiilimo»  &  juratiflimo  in  perai- 
eicmhumanigenem*  ^aacctianapro^ccletta  ]»• 
datur  hoc  coaciiio  duce ; 

l^on  ab  re  igitur  qu^remus ,  aa  hoftes  flt  &pe- 
raturus,  &  ia  regnamreftituturuslfraefem*  £*' j&to,^,- . 
Bus  $  »  inquit  Matth^us  ,  Jtfm  m  dtfermm  a 
SfifitUs  uttwtaretHr^  4  diabtfo.  Conveniebat  au~ 
tem  Chviftum  tcatari  >  ut  difeeremus  aos  in  teata* 
tiooibttsviacere»  &  Ut  Jiaberemus  poatificemper 
omaia  tentatum»  quipoffet  compati  infirmitati- 
bus  aoftris*  Hoc  evangeliu,m  totius  ecclefiac  coiv 
pori  accommodatumeft  ,  quoniam  Chriftus  oui*- 
demteat^ttuseft»  fedvicit.  Ecclefia  autcmadhqc 
teatatur»  q^ia  vi&oreChrifto»  &  de  morte,  & 
fatana  ailoiamtriumpho,  mox  ferpens iile aati* 
qaus  aggreifus  eft  Wtn  ecclefia  facerc :>  quod  moli* 
tus  eft  cum  imperatoreaoftro, 

Ideo  femper  vef  impiorum  »  ant  tyrannorutn 
aperta  pugna » vel  bsereticorum  acculta  perfecutia* 
ne,  actaadem  regnoawndi  teatata  eft,  &  aunc 
etiam  teatatur»  (^uidautem  oJimegerit  cum  Chri*- 
fto »  tam  aotum  &  ex{>licatum  eft  ex  hiftoria  eyaa* 
gelica»  ttt  (upervacaaeum  videatur  in  praefentia 
veftra  quicquamde^odiccre.  Veaiam  adeaquae 
alfumptaChtifto  adpatr^m »  fatanaeoperapaffa  eft 
tam  ia  temporaf i  quam  fpirituaii  regno »  refpubiir 
ea  Chriftiana » de  quibus  mc  primum  difturum  fum 
poIUcitusj  fihoctaatuniadmonuero»  per  Ifraelem 
mdtvinisfcripturisnoaiafrequentcr  popuium  fi^ 
delem  defignari  *  1$  autem  popu  lus  partim  tempo- 
ralitermilitatt  &regaatiaterris,  &  partimcum 
iuo  regeChriftotrittmphat  iaccelis^  Potiflimum 
aatem  gaudet  princip^tu  quodam  fpiritiuli » &  di- 
viaofibipeculiari»  aamterreaum  &  temporalem 
principatumhabetaoataatumlfrael^  hoceft»  fi* 
delisDeopopuIus»  fed  etiam  Efau ^  &  retcri  eju$ 
ordinis  infideles  populi :  frai  autem  coelefti  &  fpi^ 
rituali  regaq »  foli  Ifraeli concelifum eft  * 

Profc^ofalvatore»  &  impeutote.noftroadfa-  ^^  ^ 
peros, Ifrael» hoc  eft»  populus fidelis»  qui  tunc ante  %^tm£ 
miflum  Spiritum  fan&um  manebat  ia  terris ,  angu-  raiimhfa 
ftis  admodum  terminis  claudebaiurt  quippc  qui 
totusin  Hierofalymitano  illo  coenaculo  coatinc- 
batur ,  tefte  Litca »  qui  ait :  Erantomnes  mmimiter  48*  1* 
ferfeverantes  in  or&thnt  »  cttm  h$4ri&  mttrc  Jtfu** 
£rat  mtem  tnrba  hominum  fimul  fm  tentitm  *#i- 
gtoti  *  Poftdecem  autem  dies  haufto  Spiritti  faa^ 
^o ,  mox  dilatatuseft  poputus  Ifracl »  &extendit 
teruoriafuaper  orbem  aniverfum»  difperfi  difei^ 
puli:  praccipue  autem  apoftolorttm  exitnii  Petrus 
&  Paulus»  qnorum  alteri  credita  eftjudiea,  altcrf 
verogeattumproviaciadcmandata»  velut  ftrenui 
qutdam  ducps,  per  omnes  tems  martaque  voli- 
taates,  fere  omacsgeates  redcgerunt  fub  jugum 
Chrifti»utPaulus  deferefert»  fcribeasEomaais, 
lt&  ut  4  Hierufatem  fsr  tmmtum  uftfue  ad  tllyri-* 
cum  rcplpvcrim  twngeliitm  Chrifti  *  Tandcm  cius 
opera,  &aUoramappltoIorum  m  omnemterram 
erivttvQjccvaagelii»  &aboricnte  ufquc  adocci- 
dentem  propagata  eft  ecclcfia ,  ita  ut  brevi  tgmpo- 
ris  curriculo  ^amiatotoorbe  rcgnaret  IftaeL  O 
beata  faecula,  qu^videruat  in  Iftaclc  (uam  glo- 
riam!  fcdnoadiu  pafluseftfatan,  ttttantafelici- 
tate  frucremur .  Ab  eo  die  quo  vidus  eft  a  Chrifto» 
sontpndit  cflfe  vi<^or  apbifcum ,  coatiauo  fufcitavk 
Aaa    a  hacreti- 


Iltt 


F.  Ba&thou  Ca^jian^^  Hxsp*  dftnijf,  Pr#c 


iif* 


Ahno 
Chjustsl 


baereticafr  &  iacircumcifas  gentes,  qu^perpetua  A  £^or0^milii4kem^rcgnummeumnaa^ftd^^  &  m*  o 

Christi 


ptigna  $*^^t  ceel$fiai8*  &t  Wtt*  {«*«¥**  «1«*» 
poceric  fius  a*4$jao  aninti  dolore  cainto^morarc 
in  qu*«  reda&i  fuaus  tagaiiiasf  aaufirawtotam 
^E^ypttt»»  «fi&ifiinm  Cilicianob  Sjriaat,  mraai- 
que  Afiaiu,  a4qu^  .£e£tofte$.vA6cIe&unt  4wuMMt 
Pdulus  portarat  nomeh  ChriftJangm  *  Satjnup 
opcra  ja^ct  defolata  Africa  f  ubt  oittp  fptode- 
bant  III*  Chriftiana  reiigiariis  folgeaiifiwa  fy* 
dcra  ,  Tcrtullianus  ,  Cypriaaus  t  Auguiiinus  4 
&  qua  or4*uis  alii ,:  Sr  boaa  J|ujropae  pars  abjc^ 
fta  i  u  4^ferta  jac^t  fine  reg§  ,,  fine  legc  >  fia$ 
mofikus*  fi«c  uiio  ChtiHian^  religionis  cQnfor, 
%m%  ufcitot  civitates»  to.t  papuli  r  to,t  impera^ 
totfs,  tot  reges,  &  princ|pes  euitu  vcw  ndei* 
3£  raorum  fpieadQxe  pnftaatifiimi  ,  ubi  tnt  ce^  B 
i^bernaiA  Cbrifti t  &  fan&orum  cjua  tcntpia^  in 
ctudeliflimam  jam  Turcarum  &  BairbarQrmn  &i~ 
tionem  dcvcAcruat  :  ita  ut  per  tat  annos  nihii 
audtamus  aliud,  quaiu  Ifraelis  &rcgniChri{|ia^ 
ni  diminutionem  ,  &  excidia  <  la  omnium  m^ 
XfkOUA  *8l  Coaftantinopolis  eapagaatia  *  itt  qua 
jmpcrator  Oricat  is  obtrui^atus.  eft  ,  &  qwod  ?£n 
liquum  aobis  crat  orientalis  roborts  r  a<  fplen-t 
dons,  amiilmus.  Uhi  funfc,  patres*  patriareha** 
|cs  iilap  fcdes ,  &  eccleliae  cathoiieae  asces;  launi** 
tiffims?  Antiochena,  i^quaprimuj^  Petcus*  & 
poft  alios,  ftu^ttamprodignitatclaud^tttsdjvin 
^m  Ignatius ,  qui  tQi  &  ta&to*  pro  Chriftiaaa  6~ 
4$  tulit  iajbtBrea?  Alcxandrina  t  ia  <j«a  prim,u^ 
|4arcus,  paftaliosaccrrm>us;iilcnoftr^r^iigioiii  C 
propugaiEor Cy rtltw  tandiu  fcdit  ?  Hicrofoiymj-v 
tana,  iaqua  Jacobus  fr^tQr  domiui ?  Con.ftaari- 
nopolitina ,  m  ^ua  tot faadiflimi  ac  cruditiflimi 
vi^iChriftianetcg^arusil?  uhi  fucit  cccfefise  illm 
Qonathfatim %  Ephefiarum,  Q^lofl*cufium,Qa- 
Iatarum>  a4q«as  t&m  fedula  fcdbchat  Paulus  ^ 
ubi  fuat  ilU  duo  fplcndidtifiiuxa  imperia ,  ia  qui- 
hn^tm&Ucitec^epiabatlfra^l  ?■  InfcUst  Grecia,. 
quaeoliuxhunxanarutnrerum  athitra  %  atcjue  om^ 
nium  dQ^riaarumiav^im, tam  taiferc  carruifti ! 
Ufquc  adcoabhiac  duccatk  aaais  pertbacUar  ca- 
ttam*  &;faafl;ataHilarii,  Athaaafii^  Chryfofto-. 
m\ ,.  CydHi ,  Epiph^aii ,.  Bafilii ,  utriufque  Qre-t 
gorii  x  &  aliorum  fan^orumpatrumdoiftriftam  de-i 
fcruit :  ut  ca  d^fcrta  % ollapCa  fit  fifligio ,  qua  col- 
labcatc,  ita  tota  cum  impcria  fua  mifctrime  iu* 
tcriit.  H*c  amaia  loca  amitti*  ac  dwafta^t,  Sc 
tawliw  iapotcftate  iafideliu^cfo  paffi(uatfria* 
cip^sChriftiaui ,  dumqu^ftia fuat quarrunt ,,noa 
quaejfefu  Chrifti,  dum  quifqu^  fimuitatibus  prin 
vatis  iadulget  % 

Carptim  h*c  attigLp»tr«?a,ut<rorum  ^tnoriaai 
r^fricarcm  %^m  viv^itibua^jjoribusaoftrisacci^ 
dere:  qu^Ycraaoftfa^tatcgcftafuat^  acmiaeoi 
<s0c  arhitwr  ad^ofupiaum ,  wii  aon  oraau  h^bcat 
ianumcrato,  Vidwuaamiifam  mfkn  tei^p^ftat^ 
c^lcbrcm  iikta  iufulam  Ehoduia ,  Iu|i«e  ^  ^ifpa^ 
nim  partcs  aliquot  dcpQpulxtaa .  Vidimuao^cupa^ 
tam  Huagatiata,  &oc^ifumpiumregcmliudovfc 
cum^nobxs^idcatihus,  Mahumetus  hie  Turcarum  E 
pviiiccps,  &naftraerel^iouishaftis,  Auftrib  ban 
lutn  partem  iuvafit  &  ditipuit  ?  &  contiaus  Chri- 
ftiaaotum  cadc^  S^  lacrjrm^  clarnant  ia  c<^lum ,  ^ 
fanguis  fratram  naftrouum  effufu^addomiuuiadc 
tcrra  vocifcratun  viadica  dominc  *  vindtca  domk 
m  ifanguiac»  aoftrum  qui  cffwfus  cft  *-  <^uis  Chri- 
fti^aus  hscc  audicu^  uau  perhorrcf^at  f  O  fgLXfa 
Chriftiaaotum  pt&Qra  ,  %  cum  hasc  intelliguat^ 
xiaacammQveutur!  I>omiuenum  ia  tcmporcboc 
r^ftiiuis  Ifracli  tot  populos  &  tot  rcgna  £  Scd  cuia 
4c  tcwaoae  tc*apQ*aii  rcgao  tccum  agama  v^- 


immdot  Andio;  fed  vidco  ncfcio  ^uo  nacu  h% 
duoinYiccmcolligari,  &umamicccoajurare ? ut 
vir  coauagat,  aiterum  ab  altero  f^parari ,  Scd  |am 
a4  aUeram  aoftras  orationis  partem  traof^amu*  \ 

A& j?ogaofccad4m ,  patrcs,  Ifraetiticiregntd^- 

ftmciiancinfpirituaicai^  aeccflecft  cjufd^m  fon-, 

ftrujtetioncm  inteUigcrfpin  ^ua  Joaaner^  apoftolum 

iafuiarcvclatioai&s  audiamus,  aui  ait;  B$  t$$ 

*$M&n&  y$i  fm&am  tivitmm  Wtmfekm  novam , 

4$fmdmw  dt  t#h  4  8t6  ,  ftrdftm  ?  fimtffm- 

fttm  Qrwt&m  vko  fuo  ♦  Et  mdivi  <vQttmmaimm  dfr 

thrwQ  ditmttm :  Ecct  tdewacutjim  Bti  mm  h&mU 

nibm%  crhditAviftttmtis,  Magi|utri  <fe  adtnirabi- 

lncft,  quodliicfoaniiesridit,  proladcfdumiilud 

¥ult  omaibiiseifc  perfuafuca,  ob  majoxem  rci  fc 

dcaii^tpfumnq^in^tdic^ns:  tTtio^mnms^  &e. 

Jam  ergo  qui4  vi4<?rit ,  &  quid  ftbivciiqt  ab  CQ 

vifa»  diligehtcr  inquiramus  *  Vidi^  iqqutt  ^&am 

fiyiwem  HhrnfeUm  ,  &t*  Quascumq^  hic  audi^ 

tyadimpoliutati!  Chrifti  tpQnt*mf  &  cccleliam 

Jiraciis  p^rtinear  ,  Priiao  autcm  .4icit«r  fan$a* 

ideft5  naapro£iaa%  aon  jam  carnalis,  fed  fpi-i 

wuali^^  amuadifpiricu  fcjjun&a  ,  &  confecrata 

Deo:  idenim  dcfigaat,  fan&a .  Secundo  dicitur 

^ivltas  X>ei  ?  in  qua  JDeus  ipfe  regnat  &  agaus %  ei* 

vitas,  iaquam,  fpiritu^Hs^diviaisguheruatsi  l^ 

gibits,  noq  humaais ,  Ea$cniui  aoa  agnofcit  mun-, 

dus,  quas  illi  rex  cju5  Qhriftuspr^fcripfit ,  cum  vc^ 

luti  p?o  tribunali^d^rctin  moatc  dicens  ;  M$o  w- 

tttn>  dmnnhh^  vMrtfiftercmaia:  [id  fifuis  ttfcr* 

{*ffkr*t  i#  dcxttram,  m&xiUam  tnam ,.,  fwht  iiii  &* 

dtwtmz  tp  ti  %w  <v#h  M»m  M  {uditio  twttndt* 

tt^  C?  tmicam  tuAm  iolkrtp  dimittttiW  fAllmmi 

CT  mltnti  mnmart 4.it  x  w  4wrtms  *  Uudifih  qnia 

ditlttm  eft,  dUiges  tmimm  tmm  ,   tT  odio  habcbU 

Mm*c%m  tmrnx  cgtk  auttm  fao  wto%  dtUpteim* 

Wfcn  nttfttw,  btwfkcitt  kis.  qui  odcrunt  *?$*  x    ora- 

te  fn  ftrfequtntikHS  €T  t4mtmmtihns  *m  y  nt  fi* 

tis  filii  fAtrn  wftri^  &t*  Has  i^ges  igaorat  mun- 

im  Sc  daatnat  %  taatum  abeft  ut  ftatuat ,  rcl  p^o,- 

bet :  has.  tamea  vcneraatur  6?  ohfervant  qui  volunt 

^flfe  incol»  hujus  rcgai^  funtautcm  omnc^  ^de-- 

le»I)ci  &  clc^i,  qucmadmodum  Pauius  fcribit 

Ephcfiis  ;   Vqjt  tfth  cimt  fttiUwnm  W  dcmeftiti 

0  £ti.  Tcrtio ^appeliatur  $mm  h*c  Hjcrufalem* 

aihilfimilchabensi-uiaiUatcmaa,  practcrquam 

^uod  cjuainQmen  ipfi<jompc?tit4  $$  quod  illa  cor-. 

poreaia noaauliis  typum  gcifit  hu;us  fpirit«a!tsf 

utpoteincu  quod  perpctuos  hoftes  habuit^  gcn-. 

tiitmpapulos,  «McmplumOci  iacafuit;  fic .  ni- 

mmm  &  ia  #cclf  fiam  |jct ,  regnnta  Ifra^Iis  r  infur* 

guatiacir<:umcifa?gentcs,  «cvenjm  tcmplumDci 

« ft  ia  «a ,  la  qua  fola  cft  fidcs  *  &  v^rus  JDfei  cultus  ^ 

&  ratJQ  ctiam  nomiais  huic  regao  maximcj  coa^ 

gruit .  Yoa  Hcbrapa  j  viftonem  pacis  >  live  cbncor* 

dlagf  fignificat  ^  ^  ubi  magts  vcra  pax  &r  concrordta  9 

^uam  iatcr  vos  ccclcfisp  fiiiQs  x  &  hMjus  icgni  civcs  ? 

Jaailupcrcfttltquartuiade^aremus^  mmpe  qui4 

$ft  quo4  k&Q  civitas  4icit«ir  nova  ?  Primum  obfcr* 

vatc,  omniaquaea^Chriftump^rtiueaty  nova  m 

fcriprutts  appcllari  %  uti  JEf^jas  4c co  pwd|x;tt :  Fo- 

mkitw  tilii  mmtn  tiw%m,  crr.  &  Hieremias  ;  Ft« 

?i4w  dtmm  Ifutlfmdm  mv$$m  ,  &*t.   $$  Jfoanncs 

ex  doo^ino  refert :  Manddtum  wvum  d§  mks  t  & 

itad^aliis*  NQta^jnquam  ,dicunturomma ,  pro- 

pfe^srea  quod  hmlmmzm  cum  his  quag  4«aiini  no- 

ftfijcfu  Chrifti  funt  foflata ,  velut  vetera^confum- 

pta,4ebilia^infir^a  fuat .  Bvinfe  ilh  nora  funta 

quia  a  eata^  &  f4a^uini$comm«nioatfaut  aHc- 

ha<  Itf^diciturcivitasnova,  qiiod|u^aaIi^r^ 

inorcm  haudquaquam  fit«  Itff  nibatrum  h%t  lapi^ 

dc^e  k 


Stcundd 
ttfs  de  rtms 
t<citft<  coU 

II* 


J&$tki%\ 


£fk$% 


!  113 


COKCJO   AD     SYNODUM    TrIDENT* 


1114 


Ahn  ©    deas,  uno  Ioco  circumfcriptae,  uno  temporecon-  A 
Chrzsti    clufar,  plcnas  ctiarn  intercivesdiflidiis,  crimini- 
IS4W     |>us,  rapacitate,mendaciis?  adultcriis,  carnales 
per  otonia.  Ifta  vero  nihil  taic  habet,  quando- 
quidemeftfpiritualis&una,  nullo  tcmporc  con- 
ciufa,  nuliocertoloco,  nulla  ratione  autgentc, 
nullodeniquc  populo  determjnata,  fed  una  pal- 
jttuesfuosinorbeua  univerfum  pcr  ternpora  quasr 
libst  prarterita  ,  pr&fentia ,  &  futata  extendit :  & 
qusc  a  formatione  Adae  primi  hominis  ad  finem 
tifque  faeculi  eadem  fuit,  &cft,  &  crit  femper, 
fub  uno  capite  conditore  generis  humani,  &re- 
demptorc  iilioDei*  Illas  diffidiisplense:  iftafpi* 
yitus  uniotie  plena,  caritate  ,  pacc  ,  ae  reliquis 
ccelcftibus  &fpiritualihuscharifmatibus,  In  aliis 
rcgnisnullagloria,  niii  juxta  carnem  &  fanguir  B 
nem  5  in  regrio  Ifraelis  gioria  quidcm  &  immenia , 
fednonvana,  neccaduca,  icdvcra,  folida&fir* 
sna .  In  aliis  regnis  glqriantur  cives ,  fed  dc  rpultx- 
tudinedivitiarum,  dc  vana  ianguinisnobilitate: 
cives  autem  hujus  regai  nihii  tale  .  Ex  quqrum  per- 
fona  dixit  magnilqquusPauIus:  nos  ghriamur  in 
Rm*f*    fpe  glorU  filhrum  Dci  ,  mn  fqlum  jutcm  ,  fed  C* 
ghriamnr  in  trtbttUtionikus  ,  ftientes  quod  tribula- 
tio  paticntiam  qpcr^tur  %  &e.  IfU  nobilitatecarnis. 
tCur  „   Ad  iftos  civ^sccclefi* ,  dicit  Paulus :  Videte ,  fr*~ 
*lf   trtS)  vocathnem  'vefiram  ,  quia  mn  muM  fafienw 
fccundnm  carnem ,  mn  muM  mbites  ,  fed  qu*  ftnh 
ta  funt  mwUi  elept  Dens  &c.  Ignobilia  €?*contem* 
ftibilia  etegit  Deus  ,   Ut  non  ghrietur  omnis  caro  in 
tonffcftu  Dei.  Illiinfapientia&fcientia;  atifti»  C 
hoc  $ft  ,  fidcles  ,  nihil  minus .  Ad  quos  fcribit 
jbli,        Paulus:  Fratres,  fcriftum  tft>  ferdam  faficntiam 
faficntinm  ,  O*  prudcntitm  frudentium  reprofafa  * 
Nonnc  ftuham  tccitDeusfapicntiam  hujus  mun- 
di  ?  funtquidemiahocregnofapientes,  nobiles, 
^potentcs,  fedmultoalitcr:  nimirumnonjuxta 
carnem  ,  fcd  juxta  Iegcm  domini  5  nobilcs  non 
jaxta  kaitis  vanitatcm  ,   fed  fccundum  judicium 
Dci.  IUigloriantur  in  perituris,  temporalibus, 
$*caducisaivitii5,  ifti  autemglorianturmagis  & 
gaudcntdc  paupertate.  Adquos  fcribitjacobus, 
y*h  Jl      dicens  :    ^iwdite  ,  fratres  mei  diltUtfftmi  ,     nannc 
Dcus  elsgit  fauferes  in  hoc  mundo  ,  dMtes  in  fide , 
CT  htredcs  rcgni)  quod  repromifit  Bcus  dili$entibm 
fc}  Suntquidem  $c  hic  divites*  fcd  alio  modo,  D 
nempe  verioribus  &  fotidioribus  divitiis  .   Quos 
nospccuniofos  &iocupletes  appcllamus,  illi  di- 
vitesquidcmvocant,  fedhujusfaeculi,  uthac  no- 
ta  intclligas  fpurias  has  cffc  divitias ,  illas  prpp  rias 
^gcrmanas.  Olim  difceptatum  cft  intcr  princi» 
pes&fapientcshujusfgcuii,  ubinam  iitaeffethu- 
mana  felicitas .  Quidam  dixerunt  fitam  in  divitiis, 
aliiin  voluptatibusputaveruntcilc,  alii  in  pote- 
ftate,  aliiinhonoribus  aut  humana  gloria  arbi-i 
trati  funtefleponcndam,  deniquc  totus  mundtts 
confcnticnterclamabatbcatoscttcdivites ,  fcHces 
potentes  ,  8c  qui  vitam  praeientem  tranfigunt  in 
voluptatibus  &  deliciis  «  At  Chriftus  rex  nofter 
qui  novum  formabat  rcgnum,  ut  faccret  omnia 
nova,  veluti  damnans  has  voccs,  contra  e  fttg-  E 
-Mutfc ;y.  geftu  clamavk  .   Beati  faufcres ,  quoniam  ipforum 
efi  reinum  calorum  ,  teati  qui  lu$ent  :  hmi  mti$ 
^-•^1      tum  vos  Qdcrint  hmints,  &c.  &  deploraadoseffc 
judica^it  cos,  quos  mandus  beatificat.  V*  vofas 
divitibnt  ,   qui  habctis  hic  toufoUtionem  wfiram  * 
V*  mbis  qui  ridctis  ,    quia  lu%cbkis  .   Et  Jacobus 
3W«5»      cjus  difcipulus  ad  eofdcm:    *d%Ue  nnnc  dwitts> 
fkrate  uinUntes  in  mifcriis  vefiris  ,    f k*  <td*vtmcn$ 
nrokis .  Merito  igitur  civitas  hasc  nova  ,  &  regnuin 
navum,  inquoYuntomnianova,  &cujus  rcxcia. 
Mf&i  211  mat;  Ecce  mnio*  imfaio  omnU  mvt  *  Poftrc- 
f  oncih  GeneraL  Tom*  XXXIII* 


mo  dicitur  defcendcns  de  cceh .  Omriia  ia  hoc  rc~  £*  n  o 
gno  funt  cc?Icftia,  omnia  fpiritualia  &  divina^  CHRisTjr 
omnia  d^furfum  ad  cam  veniunt  :  andc  bcnc  &      154«. 
defurfum  atquc  etiam  furfum  cflc  dicitur  h«c 
civitas.  Apoftolus  Galatis  fcribens  :  IIU  autem 
qad  furfum  eft  Hiewfaiem*  libera  eft  ,  qti*  eft  ma~ 
tfrttoftr*  ♦    Et  quotquot  ad  eam   peruneot  fant-e^^ 
de  fuperis,  alii  vcro  ex  infernis  ,  Illi  coeleftes, 
iili  vcro  terrcftres.  Dcfcendit  ergo  oiim  dc  coelo, 
fedquaratipne?  quagioria?  quodecorc? 

Jl  Deo  paratt  :  Maximus  tii  qui  paravit  ,  & 
adornaviteam:  quantumergofuifle  putatisillius 
apparatum?  nimirum  uon  tuit  vulgaris,  inanis» 
aut  juxta  hominis  fenfum .  Minor  eit  omnis  fcr- 
mo »  qtum  at  de  his  pro  dignitate  qutfquam  Ioqui 
valec, 

Sicutfponfatn  ornatam  mrofm .  Dc  quo  apparatu 
jnmyfterio'di«it  Pfaitcs:  \Aftitit  rcgina  a  dextrh  T/w*49* 
tuis,  in  vefiitu  deaurato ,  circumdatavarictate*  Fi*- 
guratur  quoque  illc  idem  ^pparatus  mirifica  illa 
tempH  Dei ,  &  tabcrnaculi ,  quod  fub  Icge  fuit  > 
^Kornatione.  Sed  qua  ratioac  a  Dco  parata  eft  ?  1^*- 
fntfponfa,  quac  fponfo  fuotraditur,  uc  innirptiis 
gcrifol^t»  <^uod  Chrlftus  fitfponfus,  &  ccciefia 
fponfa,maniiefte  tradit  Bzpti&z.Q»ih*betfpMjam,  ^ 
fponfusefi.  Hocquoque  Salomoniscaiuica  teftan-» 
tur,  quas  qou  diiliauli  apparatu  ipfum  fponfum 
proponunt  nobis  ornaturn :  FilU  Hicmfalcm  vcnite  ^ 
iX  videte  regem  Salomonem  in  dUdemate ,  qtto  carona- 
yitcummaterfua*  Etne  quisambigatan  adecclc- 
fiam Chrifti  haec  pcrtincant,  fubjungit  Joanncs:  Et  \4ft$>  at; 
dttdivi  wccm  magnam  athrono  de  ca  dicentem:  ecce 
titbcrnaculum  Dci cum  homwbus :  fi vc  tabcrnaculum 
dicas,  ilveecclcfiamcamappclles,  nihil  intcreft. 
Ofelix  &  bcata  Hierufalem!  beati  qnividerunt 
hanc  noviutcm  tuam !  Sed  foli  illi  videruqt,  & 
videbunt,  ijuifuerint  fpirituChriftt  renovati.  O 
quamfclixqui  vidcbit  tccum!  Repleberis  gioria; 
fponfi  tui ,  &  iilius  impollutis ,  fanitis ,  divinifquc 
amplexibusfruiincipies.  Oquam  beatus  qui  vo- 
cabitur  adnuptias  tuasl  quando  fciiicet  tradcris 
virotuo:  fedcuiviro?  nempeagao,  rcgifummo, 
Deiquefilio,  ipfigloriainfsecuia,  Amen.  Tertu  p*r- 

Porfan  tacitus  conliderabit  aiiquis  ,  quorfumor*rtww'* 
haec dicam .  Audiftis,patres,  quale  Chriftus  ftatae- 
ritregnumfuum:  taiecum  venerit  rcquirec  «ivo. 
bis.  Audiftisquibuscivibus,  quibus  iegibus,  quo 
apparatuconftitutum  fuerit  rcgnum  Ifraelis .  Pcre- 
gre  autem  abeunce  rege  fuo  juxta  parabolam  evan- 
gclicam,  vos,  patres,  rciiquit  vicarios fuos ,  vos 
cpifcoposdomusfuac,  vosfpccuUcores,  vos  vigi- 
les ,  vos  doftorcs ,  vos  cuftodes  hujus  civitatis ,  vos 
duces  hujus  militiaB,  vosgubernatores  hujus  regni ,- 
vos  paftoreshnjus  grceis,  vos  patronos  hujusfa* 
jnilia^,  vosfponfoshujusecclelise»  Vcftri  muneris 
crat  vigilaffe  fuper  cuftodia  hujus  civitatis,veftrum 
crat  juxta  prsefcriptasa  Chrifto  legcs  regnum  hoc 
gubernaiie,  veftrumerat  facerc  ut  juscta  iilasirrc- 
preheniibilitervivcretfideiispopulus,  advospetv 
tinebat  fervafle  fponfam  hanc  Chrifti  fan&am,  im- 
pofiutam  ,  eifdem  ornamentis  ornatam  ,  quibus 
Chriftus  illam  rcliquit .  f  ingite  nunc ,  patrcs ,  rc* 
dire  Chrifturn  (redibit  autem  cito)  &  requirerc 
fponfamfuamqualemvobis  rcHquit:  quam  obfc* 
cro  iili  rcftituctis?  num  hahc  ad  hune  angulum 
orbts  contradam  ?  tium  hanc  profana  pompa  » 
apparatufxculari  fuperbicntcm  ?  num  hanc  quas 
palatiorum  magnificentia  ctiam  curn  principibuv 
deccrtat/  hum  omnium  deliciarum  temporalium 
copia  afSucntcsn  ?  haeccine  cilcivitasillafanSaa 
tnundifpiritu  (ejun&a?  haccine  eftcivitas  illaDci, 
divinis  gubernata  legibas  ?  ipfiffima  *  Heu  f  qnan* 

Aaa     3  tum 


Anno 
Christi 


F.  Barthoi.  Carranzje  HiSP.  ordin.  Pr^d. 

A 


V*j*  u 


Rtttb,  u 


B 


Bitr>£9 


tum  ab  illa  mutata!  Haeccine  eftcivitas  illano- 
va?  nunc univerfa  in ea cum  cthnicis  &  barbaricis 
civitatibus  video  communia ,  &  aatiqua ;  antiqua 
in  ea  regnat  avaritia,  vetusdominatur  ambitio, 
addclicias  &  divitiasafpirant»  &fufpirant  inea 
civesuniverfi.  Heu,heu,  patres,  quis  hasccogi- 
tarc  audeat  ?  hseccine  cft  civius  illa  perfe&i  deco- 
ris*  &  gaodium  univcril  orbis?  hapccine  cft  illa 
tota  pulchra  &  dccora?  nunquid  cft  quo  minus  pof~ 
fimusillamdicerc  totamdeformem?  de  qua  Efa- 
jasdicit;  Qmne  caput  languidum,  &  omnecormm^ 
rensx  a  pl&nta  pedis  ufque  ad  yerticcm  non  tftined 
fanitas,  Hseccine  eftillaNocmi,  id  eft,  formo- 
fa?  auditcquiddicat :  tye  vocctis  rne  T^oemi^  id 
tft ,  pnlchram  ,  fed  vocatc  mt  mara ,  hoc  eft ,  ama* 
ram9  qufa  amaritudint  *valdt  rcfteviftis  nit ,  tgrtfft 
fum  pltna,  t^vacuam  rtducjtismt*  Cur  ergovota* 
tis  me  Tslocmi  *  quam  dominus  humiliavit  &  afflU 
xit  omnipottns?  Ubi  funtornamenta  tua,  quibus 
parabaris  fponfotuotradenda?  ubi  funt  monilia 
tua ,  quibus  ornabaris  fponfa  Chrifti  ?  ubi  fides 
llla ,  quae  etiam  mortuos  fufcitabat  ?  ubi  charitas  ? 
ubieontcmptus  ille  vitae,  &  rerum  -pnftntiumf 
ubiardorillemortis,  &rerumcceleftium  ?  ubifi- 
tis  illa  videndi  rcgnum  Dei  ?  ubi  amor  ille  panper- 
tatis?  nunc  omnts  (utoljmdixit  Hieremias)^- 
dmt  avaritia  >  a  minimo  ftfque  ad  maximum  ,  a 
■prophets  ufque  &d  faccrdottm  ,  cuntlifaciunt  dolurn  • 
Ubi  olim  regnabant  caftitas ,  &  irinocentia ,  nunc 
regnantambitio,  luxuria,  dominandicupiditas, 
&vanitas*  Heu,  heupatres,  quiseamficcisocu-  c 
liscontemplabitur?  quis  hxc  confiderct  fine  Ia~ 
crymis?  ocivesHierufalem,  ocivcs  hujus  regiae 
&  fan&ae  civitatis ,  quis  hac  intelligcns  non  com- 
moveatur?  Quis,  fiChriftianuscft,  haecaudicns 
tion  perhorrefcat  ?  Quis  non  miferebitur  matris 
fuae?  &ego  cum  Hieremja  precabor  .  0  utintm 
mput  meum  aqua  »  &*  Qtulus  mcus  fgns  lacrymay 
®*  ftorafa  interfeBos  fiti*  popnli  mci . 

Tasdet  pigetque,  patres  ,  fidem,  pietatem  , 
teligionem  noftrjs  tcmporibus  ita  t^puiffc  ,  & 
pcnc  dixsrim  contabuifle,  ut  vi%  carum  ullave- 
Kigiafin^reliqnsi?  &fervoreminmajorumnoftro- 
rum  a-Ql  mis  infitum  tantopere  deferbuiffe ,  ut  cum 
tbten*u  Hieremia  dicerecogamur  ;  $£rtffm  cfta  filia  Sion 

omnis  d^tor  tjus  *  Trincipcs  cjus  fisBi  funt  ut  drit-  J> 
tcs  mn  inn)tni$nt$s  pafcu^  ,  ahjemnt  dhffue  forti~ 
tndine  &nte  faciem  fubfcquefttU  •  Vidtrunt  tam  ho~ 
fits ,  0*  dtrifcrunt  fakhata  ejus ,  Mores  v?ro  &  in* 
ftituta  majorum  noftrorumpro  legetencndanunc 
fprcu  jacent,  praevaricatores  divinarum  Iegum, 
ecclcfiafticarum  traditionum  contemptorcs  ,  im* 
pune  cervicibuselatis  inccdunt,  fides  inboqaor* 
bis  noftri  partccxtinftaeft,  in  reliqua  admodum 
cxigua  partc  adeo  languet ,  ut  vix  vcra  indicia  ap- 
pareant.  Caritas  enim  nbiquc  friguit,  abufusin 
diesmagiscrefcunt;  imnio&abujusabufuminvo-. 
cat,  S^animusabufibus  &fceIeribusaftriaus,non 
facile  ab  eis  divelH  poteft. 

Hujus  tantaeimmutationis,  hujustamimmenfi 
lapfusavobis,  patres,  exigcturratio,  cum  fiftc-  E 
miniantemajcftatcm  judieis»  Confidcrate,  obfe- 
cro,  divlnamillamfponfamfiliiDei  adgepuay^» 
ftra  provoIutam,non  ornamentorum  fuorum  fplen- 
dore fulgcnt^m  » fcd  lugubriindutam  vefte,  totam 
fqualore  confcdam  ^  Tacrymifquc  p^tfufam  ,  ad 
vos,  patrcs  »  clamarc,  obnixequc  poftuIarc>  ut 
quae  noftro vitio ,  &  negle&u  veftro  deformata  cft» 
jamundem  reformetur.  Totus  orbis  Chriftianus 
expcdat,  patrcs^,  quidagatis.  EtfottafTecjus^- 
ncrisfuntecciefiaBrnorbi,  quorutn  curatio  longto* 
xtm  monm  non  ferat ,  &  tam  lenta  remcdia  ^imo* 


1116 


nuu$* 


vcre  fit  pcriculofum  .  Graviffima  confidcrationc 
ptniate»  patrcs,  quidagatb,  craftina  morituri, 
craftinaparituri  antc  majcftatem  Dei,  8c  fiftendi 
antc  tribunal  illud  trcmendum  {alvatoris  Qoftri 
Chrifti,  in  quofcveriffimahorum  omnium  avo- 
biscxigcturratio.  Dc  manuvcftra  requiram  haec 
dicit  dominus  pcr  Ezcchicicm .  Qui  habct  aures 
audiendi ,  audiat .  Ponitc  in  corclibus  vcftrxs  vcrba 
h«c:  dicamiterum:  fanguinem  omnium  pereun* 
tium  de  manu  veftra  requiram ;  requiram,  inquam, 
dicit  dominus .  O  tremenda  verba  haec !  fulmina 
funt,  nonverba,  &tamcn  aborcdomini.  Apc- 
ruit  dominusosafinacut  moneret  Balaamprophe- 
tam:  potuitdominus  aperire  os  hujus  peccatoris 
ut  commoneret  vos  •  Mementoteeotum  quaedixe- 
rimvobis:  teftiseroeorum  quae  hodic  fignificavi 
vobis,  cum  pariter  venerimus  ante  dominum,  quan- 
do  inutiliserit  omnis  conatus,  &  fcra  pcnnitentia  • 
Sedquidago?  quid  fruftra  confumor  cum  ho- 
rninibus  laborans  i  contra  id  quod  in  ptincipio 
propofueram?  Adte,  falvator,  meafeconvertat 
oratio.  Domine*  numintemporehocreftituisre- 

fnumlfraeli.^  numinhoctempore  fubfanftiffimo 
aulo  IIL  inftauras  ecclefiam  tuam  ?  num  per 
praBfcntemfenatum  reparabis  regnum  tuum?  Au- 
dioquiddicas.  Non  cft  tuumnofletemporaj  vel 
articulos  temporum ,  quos  pater  in  fuo  ipfius  con- 
ftituit  arbitrio »  Ingenue  fateor ,  non  eft  hujus  ver- 
miculi,  non  eft  hujusp^ccatoris  ,  fecretum  regis 
intelligere .  Verumillud  non  potcris  prohiberc, 
quinfinon  interrogando,  faltem  rogando  anter- 
pellem  clcmentiam  tuam  .  Dorhine  ,  inftaura  r 
quaefo  >  in  dicbusnoftrisregnumlfraelis.  Domi- 
nc,  «juivoluiftiappellariomnium  remm  innova- 
tor,  innovaquaeJtimusscctefiam  tuam '♦  Reftitue 
fpiritumillumantiquum,  quem  donafti  patribus 
npftris.  Domine  ,  fufcita  nobis  falvatorem  ali* 
qugm*  Nememineris  iniquitatum  noftrarum  aa- 
tiquarum,  cito  anticipent  nos  mifericordiaetua?, 
quia  paupercs  fafti  fumus  nimis »  Adjuva  nos  Deus 
falutaris  noftcr,  &  propter  gloriam  nominis  tui 
Jiber&flos,  &propitius  ffto  pcccatis  noftris  pro- 
pternomen  tuum.  Domlne,  quando  Ifrael  pre- 
mebatur  in  ^Egypto,  poft  quadringentos  annos, 
clamavit  ad  te,  &  fufcitafti  Mofen  ^uipafcebat 
gregemfocerifui,  &pcreum  libcrafti  de  duriffi- 
ma  fervitutepopulqm  fidelem  ,  CoIIcfto  ad  pa- 
tres  fuos  Mofe,  fufcitaftijofuc  filiumNun,  qui 
pugnaretprpjfraele:  ^nuncdomin^  adtcclamat 
fidelis  populus,  emittc  Phinea^iiquem,  quixer 
lofeopponat  prodomodomini,  &  ceffet  hoc  fl|a- 
gellum.  Domine  odo  annis  laboravit  Ifracl  fcr- 
viens  rcgs  Mefopotamias,  &  damavit  ad  tc,  & 
fufcitafti  th  falvatorem  Othoniel  fratrem  Caleb 
minorcm ,  qucm  replcvifti  fpiritu  tuo ,  &  liberavit 
Jfraclem  *  Domine  dum  Sifara  ChanansBUS  per  vj* 
ginti  annos  vehementcr  vexaretlfraelem,  Lufcita^ 
Jti,  dominc,  Dcbpra  ScBarach  >  quireftituerunt 
Ifra^Ii  fuum  rcgnum , &  quievit in  pacc  per  multos 
^nnos .  I;t  nunc,  domine ,  a  duccntis  annis  &  fupra 
premitur  ecclcfia  tua,  quamvis  pon  opprimitur: 
niittc  quaefo  falvatoremaliqucm,  ceffctj^m  cqn- 
temptus  iftc  Icgum  tu^rum ,  Nunquid  non  funt  ad^* 
huccompl^tae  iniquitates  noftrae?  Dominc,  cum 
humfliatus  cffet  Ifrael  in  confpcdu  Madian ,  &  op« 
prim$returabeqfeptemannisj  clamavitad  tc,  8c 
csaudifti  eum ,  qui  per  Gedeoqem  Iiberafti  eum  4c 
manu  Madian  &  Amalech.Rurfus  cum  vexaretur  ab 
Ammon  r^ge ,  fufpitaft?  iMi  Jephtc ,  pcr  qucm  libe- 
rafti  Ifraelctp  ab  Ammonitis,  Rurfus  pcr  Samionem 
liberafti  cumaPalseftinis,  &  perDavid  rcgcmh- 
ber^fti  aboppreffione  Qoliath ,  &  pcratigelum  ab 

cxercitu 


Anno 
Christi 


Tfd.  98. 


Ortttfa    J?a*- 
nUlh  in  B*- 

ftnthtttir 
IfrattV 


Anno 
Chrxsti 


Oratio     Aiphonsi    Salmeronis      1118 

A 


Anko 
Cmuri 


MI7 

cxercitu  Affyriorum  ,  fugato  Scnnaeherib  rege  « 
cum  in  fummo  difcrimiac  obftderetureivitasHie- 
rufalem.  Et  nunc  te  invocamus,  tuum  implora- 
mus  numen  ,  tuam  oraraus  clcmcntiam,  Chrifte 
fervator  »  qui  Ticifti  fatanam  in  dcfcrto  »  fer  o- 
pcm  eeclefiae  tuae  :  oppugnatur  domus  tua  ,  non 
expugnctur  *  Refpicc  fenatum  hnn.c  tuo  nomine 
congregatum,  refpice  hos  patres,  rcfpice  princi- 
pcs  noftros:  ne  fpe&es  ad  me  >  meiqtie  fimiles  $ 
pcr  quos  ftinduntur  preces.  Nonfumegoquipre- 
mt;  pcr  me  infinita  piorum  multitudo  ,  per  me 
precatur  ecclefiatua»  Gbfecrote,  domineDeus» 
&  magne  ,  &  terribilis  >  peccavimus  inccelam, 
&  coram  te  iniquitatem  fecimus,  impie  egimus, 
reccflimus  &  declinavimus  a  mandatis  tois  ,  ac 
judtciis:  tibi  domine  juftiria  >  nobis  autcm  con- 
fuiio  faciei.  Inclina,  Deus  metis,  atirem  tuam  , 
&  audi  :  aperi  oculos  tuos  ,  vide  defolationem 
noftram,  &  civitatem  hanc,  ftiper  quaminvoca- 
tum  eft  nomcn  ttuim.  Nequeenimin  juftificatio- 
Siibus  noftris  profteroimus  preces  ante  faciem  tuam» 
fed  in  miferationtbus  tuismultis.  Escaudidomine, 
placaredomine»  attende  &  fac:  ne^  moreris  pro- 
ptcr  temeiipfum ,  Detts  meus.  Dixi» 


V. 


o^Tto    aivttonst   SaLMEKOHIS 

theologi  de  fodeute  Jtfu,   in   eonciih   TridetitinQ 
hdita  »  dk  feftiwtatis   dM  Joannis    tvMgt*» 


Ta  M  pradarum  &  auguftum  eft  Chriftiant 
evangclifbe  munus»  rcverendiffimi  ac  illu- 
ftnffimi  domini,  patjreique  ampliffimi»  ut  in  eo 
quiillud  integrum  abfolutumque ptseftar^  velit >  m 
hoc  prsefertim  conventu  veiiro »  &  maximo  ,  &  fa~ 
pienriffimo,  praeter  vit*  fan&iotoni&m  »  aetatisac 
tnorum  gravitatem»  dicendiexercitationem,  ante 
omnia  non  mediocrc  coeleftis  fpiritusdonum  meri- 
to  defideretur»  a  quo  uno»  &  qu#  dicenda  iunt 
cordidicentiscoelitu^fuggerantur»  &  lingua  qua 
illaaptisacvivisverbis*  inaudientium  perfuafio- 
nemproponantur,  cam  a&ionis  pronunciationif- 
quc  venuftatc  donctur.  Cum^autem  iis  omnibus 
praefidiis»  quae  evangelicum  praecon^m  conftituunt, 
tneipfum  diligenter  explorans »  pene  deftituturn 
cernercm:  deterritus  profedo  munerisamplitudi- 
ne  &  difficultate»  iq  ipfp  orationisnoftr^  limine 
deficerem»  niiialio  mentemrevolvenscogitarem, 
&corumapudquosmihidicendum  eft,  fpeftatam 
humanitatem,  fingularemqtte  ^eneyolentiam  j  & 
Deumipfum  optimum  maximum»  in  cojtxs  unius 
gloriamhuc  diftums  acceip;  4«»ium  beatum  ip^ 
fut^acdileaumdifcipulutnjoannam»  4?  .qno  ho- 
4ie  verba  facere ,  §c  a  gloriofa  feuftaquip  diet  hujus 
folennitate,  «r  abenarrarievangeltihiftoriacom- 
tnonemur,  Quidenimjoannes  eratf  antequaupi  a 
Chrifto  vocaretur»  nifi  fbrtunae  condjtione  igno- 
bilis,,  generecontemptibiiis^  artepifc^tor»  men- 
terudis,  moribuspeccator^  Ht^tis  idiotaj  aetate 
puerf  Iingua  Galilieus?  verum  pofteaquam  in  qhri^ 
fti  confortium  adfcifcitur  ,  ad  finum  familiariter 
admittitur,  &  fuper  domini  peaus  recumbens  % 
puriffimumillumaccceleftem  fpiritum  haufit»  re* 
vmtt  in  verum  tonitrui  filium  dcxtera  excelfi  muta- 
tus ,  perfcaiffimus atque  omnibus  numeris  abfolu- 
tusevangeiiftaev^fit.  ■   m  m 

De  hujijs  igitur  tam  fubjimts  nominislaudibus 


( fi  tamen  hominem ,  Srnonangdumappellare  fasANKO 
fit)non  ccrtc  prout  ipfius  dignitas  Sc  magnitudo  Chiusti 
poftulat^  fed  prout  noftri  ingcnii fert exiguitas,  I54^ 
mihi  hodicrna  die  d;cendum  eft,  Quod  ut  cum 
frudu  aliquo  praeftarc  valeam  ^  divintts  Spiritus  mi- 
hi  prius  imploranduseft,  fcdulifque  precibusac  vo* 
tis  efflagitandum :  quem  ut  mihi  donari  continga^ 
de  vcteri&probatoecclefiaemorc,  ad  fingularcm 
illam  virginem  mihi  conftsgicndurneflTc  duxi ,  quae 
vcra&germanaiiliusciremater  promeruk,  a  quo 
velutacapke  omnis  fpirkus  in  ecclefie  mempra 
diffunditur,  quas  &  hunc  de  qao  locuturi  fumus 
Joannem,  in  pecuuaremfilium,  ad Chrifti  mori* 
bundi  voccm  fingulari  privilegio  adoptavit:  ouaft 
dentqtiecumomnium  Chriftianorum  fit  pientiffi* 
g  mamater»  nullique 'Unquam  pio  fe  cordcroganti 
defideratum  patrocinium  denegaverit  3  httnc  ipfuot 
Spiritum »  quotantopere  inpr^fentiarumcgcmus» 
fupplici  corde  a  nobis  invocataj  &  angelkoeio- 
quioreverenter  falutata»  facili  negotio  impetra- 
bit.  Ave. 

EtfiDeummaxImum*  immenfum*  infinitum» 
Srperfebeatum^  nullacaperevalcathumanamens 
aut  cogitatio  (  unde  %  neque  congruis  honoribus » ut 
conditorcm  vencrari,  nec  debito  amore  ut  paren- 
tem  diligere*  nec  condignis laudibus  ut-benefa&cS- 
remcelebrarepotefi:)  non  propterea  tameh  nobis 
ceflandum  eft>  vel  a  pragdicanda  itlius  majeftase 
qu^cundisrebusfupereminet^  vel  acommendan- 
da  illiits  fingulari  beneficentia,  quam  cam  erga  ont* 
n   nes  Creaturas  commendabilemoftenderit  ^  infan- 
^   £l:is  tamen  fuis  camadmirabiltacternaefusepoten- 
tias  ,  infcrutabilifque  fapientise  oftenfione  ,  npn 
cag?cis  fpecialiter  dcclaravit.  Hinc  eft,  qttod  fre- 
quentcr  &  &  fcripturarum  apertiffimisfententiis, 
Bc  ab  ecclefias  UnjStx  probata  confuetudine  ^&  a 
fandtorum  pa^trum  exemplis,  ad  fan&os  Dd  ho- 
norandos  atque  iaudandos  invitamur:  quod  ni- 
mirum  latidare  fandos  »  nitiil  fit  aliud  >  quam 
Deum,  qui  UIos  |tgtuita  fua  bonitate  ^cmmy 
ficentia  fanfios  efccit  >  vel  fingularia  &  eximia 
dona^  q\im zbm 4 q&&t$ <>*&%* datum  ojttim&m }  &*  Jmkt  U 
omne  danum  ferfeQum  acceperunt,  Iaudibus  ce!e* 
brare.  Cum  ergo  Joannesevangelifta,  ^uamplu* 
rima»  eaque  rara  atqueingentiabencficia,  abeo 
D  qui  iilum  fingulariter  diligebat  »  acceperit:  no- 
ftrumefleduKi>  eavobis»  patres»  anteoculospo^ 
nere»  &  quatenusabomnibusob  t$nta  Dei  dona 
prasdicandus»  &^vobis  ecclefiae  paftoribus  >  fpe- 
ciali  ratione  fit  imitandus3  orationis  noftrae  tenui- 
tatecomplefti. 

Principip  itaquedefpeciali  Chriftiinjoannem 
dileftione,  quae  primum&fummum  donum  eft? 
&  ceterorum  omnium  bafis  &  fundamentum^ » 
refta  ratione  >  oratio  noftra  aufpicari  debet .  Qui^ 
enimeft>  cumomniamente,  animoque  luftrave- 
ris,  quod  dici  ant  cogitari  poffit  majus  atque  ex* 
cellentius  quam  Dei  amqr  ?  Cum  quo  femper  Peu§ 
anians ,  feipfum  ingenti  liberalitate  creaturae  ratio* 
nali  donans,  &  fiii  ean>  amoris  participem  faciens, 
£   ad  confortium  quoddam  5  fy  quafi  ^qualitatem 

admittkj  ut  dicere  valeat:  BiteBns  meus  mihi,  &ant,  t€, 
€t  eg$  illi .  Quid  fortius  aut  potentius  caritate ,  quas 
abinvidoDeopromanans,  incogitabiii  atquein- 
etfabili  vinyplo  diligentem  cum  dile^o  conjun- 
gens.,  a  creatura  quae  ex  feuniverfavanitaserat» 
inftipefabilisatqueinexpugnabilisefficitur?  ita  tit 
incertiffimae  fiducise  verba  prorumpat.  £>*!$  nos  #mt  % 
ftparabk  4  earit^te  Chrifti?  Quid  tandem iuavius 
aut  jucundius  Dei  dilefiione,  noftrumfrigidum. 
ft&\}$  a4  redamandum  excitameP  quse  finceras, 
&  nulla  ratione  fucatas  animi  voluptates  parit; 

qua- 


i  rip      Oratio     Al?honsiSalmeroni 


1110 


A  n  n  "o  ?uarum  fuavitatcna  vere  nemoiu>v|t,  nifiquiac-  A 
Cheisti  cipit* 
<i*fi*  Joannes  lgitur ,  tam  pr*ctari ,  tamque  excellfn- 
tis  doni  non  ignaru^*  nec  dc  tanto  beneficio  ingra- 
tus»  ia  hoc  tituja  dile&ionis  fan&e&  huoiiliter 
fupcibiens,  noa  femel  gloriatur»  durn  folus  dc 
feipfo  in  cvangelio  tcitari  noaformidat,  hiceft 
difcipuliis  ille ,  quem  diligebat  Jcfys  •  Ingens  pro- 
fcfio  glprU»  digaiffimum  pariter  &  dulciffimum 
nomen,  ampHifimus  atque  iiiuftriffimus.  titulus* 
angelis  vcdcrandus  ,  d^monibus  formidandus  ^ 
cccIcGae.  paftoribusoptandus*  cun£tisdeniquebo- 
ttiinibus  iaudandus,  atqae  praedicandus.  *  Quetn 
diligebat^  inqint,  non  quem  diiigit,  aut  qucn* 
dilexitt  quia.  nimkum  Chrifti  arnor,  licut  prin- 
Jmmi/n  cipi.um  noa  novk,  cuuv  fcriptum  iit,  incaritate  B 
ferfctu&  iitexi  tei  ita  nullis  unquam  tenjpornm 
finibus  clauditur,  n«Ha  amocis  nolki  tcpidita~& 
te  remiui^ur  ,  nnlla  denique  hutpaaq,  ingratitu<< 
dine  feparatur  .  Quare  non  fine  grandi  amoris 
hujas  teftimonio ,  ibli  Joanni  fuper  domini  pe- 
£tus  quiefcere  datum  cft:  ut  inteUigamus  Chrk 
ftum  in  cordc  ,  ae  intimis  pe&oris  iui  vifcerk 
bsr*  ,  quafi.  unice  dileehim  ,  iexnper  iUum  geftaflc 
atquc  compIcKum  fuifte. 

CaeternxQ  nc-vanum  hunc    aut   fterilem  arno^ 

rcm  fuiftc  quifquam  cogitare  valeat:  inprimis* 

quas  natnra  ^ft.  amoris,  manifcitationem  Dei  in 

ipfo;Jo.anne  peperit  ..  Sjcenirnper  huncipfum  di« 

?«%ji.     lefiium.  difcipuluna  Chrifiusaflerit:  Vos  iixj  ami~ 

WS  »    tfuid    <}u#iuwq%t  auirvi  a  fatre,  meo  ,    fiota  Q 

ftti  vobis  •    Porro  hanc  manifcft&uonem  etiamft 

jnulli  credentium  profuo  captu  &  tnoduto  Deus 

deneget ,  cum  fides  ipfa  manifeftatioquaedamac 

revelatio  Dei  itt  :  raram  tamen  &:  iniigncm  int 

Joanne  fuifle  ,  non  levibus  argumentis:  colligi^ 

mus  v  Cuicnim  plura.,  autmajora,  autadmirabi- 

liora  fidci'noftraemyfteria».  purioribusocuiis  ipe- 

Aarcx  ^ut  digniaribus  vcrbis  ea  aliis  traderecon- 

ceflum,  eft?  Bic  eft  cnim  admirandus  tonitruifi^ 

lius,  qui  altiffimum  &i-nfcru-tabi(ctnnitatM  my-» 

fieriitm  penetrans^  ab  exordio  evangeliiitainto- 

rt^m f^      nat  :  in  prfacipfa    tM    Vtrbnm.  >   &  Ferhum  trdt 

aptoi  Dtnm  ,,   €T  Bem  erat  Vtrkttm-  :  hoc  trdt  in 

frimifm  apui  Biunk  *  Hic  eft  qui  Verbi  ia  con- 

dcndo  mundopoteatiam,  &  iaeofervando  atquc  D 

rnodcrando  fapientiam ,  magnificis  fed  fuccin£tis 

'ffiJ;      vcrbis  pcrftrkgit  .    Qrnnk  ,   inquit  ,  per  iffum 

fittoi  fnnt  ,    V  {itoe  ipfo  fa&tm    tft    nihil  ,    qua$ 

fdftum  tflr*  Hic  eft  qui  aquilinis  oculis  incaraa^ 

tionis  adorandum.  &  ineffabile  facramentumpe^ 

fpicicns,  tant«eque  rei  fignificand»  vcrba  impa- 

ria  effc  cognofccns »  ita  brcvi  fermone  comple» 

2hm      fi-itur  t.  Et  Verbnm  t*ro  fd&um  eft  ,    &*  h&bit*- 

ntit  in  n&bh*  Hic  cft,  Cui  m  ilnu  ddmi-ni  recum-* 

benti,  &morspraedi&aeftx  &proditordifcipulus 

revclatus^  qui  ccteris  fogienttbus  >  juxta  cruccm 

ftare  promcruit,  &  ocnlatiffimus  omniummyfte- 

riorum  teftw  ficrix  ut  cum  tanta  vcrborjm  em- 

t»2<wni  r,  piiaii  fcribat;  Qno<t  erat  *k  initte  y  fnoi  auiiyi^ 

ntus  %  fmi  'vUimus  oculis  nofhis  ,  quoi  pcrffe^  E 
ximus  y  Ct  manm  noftr*  contre£f4tverHnt  ie  vcrb* 
*vitA .  Hic  cft  qui  rcfurgcntis  gloriam  pleniifimc 
novit  .  Nam  &  citius  Fetro  cucurrit  ad  monu- 
mcntum^  &voccmdominijam  fukitati,  ut  pote 
cordi  fuo  magis  imprcflammagifcjuefamiliarem, 
celeriusintcllcxk,  dumChriftoin  lutore  ftante, 
Pctro  dixit ,  dominus  eft . 

Hic  dcniquc  eft  ,  qui  dettatcm  Verbi  eontra 
Ebionem  &  Ccrinthucn»  &cctcro&  foi  tcmporis 
yullulantcs  hacreticqs  ,  ccrtam  indubitatamque 
tradcrc  intcndcn^*  in  fublimi  iilo  cvangclio  to* 


tqs  cft  in  hoc  qnoarticulo,  aquofnmma  totius  A  N  N  0 
npftrae  fidei  pendet,  comprobando,  inculcando»  chkjsh 
&ftabiliendo.  Dumcnimdocet,  Chriftum  *ter-  150* 
nitatisdurationcp^tricflcpar^mi  potentia  e&cn- 
difigna,  dumaquasinvinumvcuit,  illononefle 
infeaiorem  5  virtutem  fcrvandi  atquc  regeneran- 
di  perditum  mundum  illi  infuific  >  fecrcta  cor- 
dium,  ut  in  Samaritana  patet,  fcrutarij  deillo 
unp,  qui  omnia  quaecunjque  paterfacit,  limilu 
tcr  &  ipfepperatur,  fcrtpturasteftificari,  Moy^ 
femque  fcripfifle,  p^nem  cflevivum&ca^eftern, 
vitaai  fieternam  mutido  praeftant^rn  \  doctrina 
quamaPatrehaufit,  efleadmirabitem,  atque  in* 
iupcrabilcm  5  potcftate  condonandi  peccata  ,  in 
abfoluta  Iiberataque  ^du^era ,  quod  fqlius  eft  Dei, 
infignem.  %  bcneficentiapraftandi  fanitates  fingu- 
Jarcm?  nullisjudaeorummachiniscapi  pofleeum , 
quem  Pater  unice  fandificavit,  &  mifitinmun^ 
dumj  mortuosfoetentcsa^quatriduanosad  vitam 
rcvocarej  acclamatiancm  foli  Deo  cxhiberi  fofi» 
tam,  in  foIen,ni  palmarumdiefufciperej  apofto^ 
lis  pmnia  quae.  fibi  illilqueeventuraerant ,  pr^- 
dicere;  diiigentium  mcntibusitaillabi,  utincis 
manfioncm  Taciat  ;  Spiritum  fan&um  difcipulos 
confortantem  ,  atquc  in  credentium  cordibus 
Chrifti  gloriamteftificantem,  pollicerij;  fciUto^ 
rcs  fuOs  iai  vifione  fclicitatcm  paricntc  corQnarc* 
incredibiii  patientia  atquc  longanimitatc ,  Judaeo- 
rum  turpifllmam  fibi  morteoi  inferentium  im-. 
pctus  frangercj  feipfum  a  n^ortuisgforiofume^ 
citarc  1  Spiritum  fan&um  pcccata  rcmittcntem  > 
fuo  flatu  apoftolis  donarc  >  ecclefiae  fu*  curam 
Pctro  committerc  ;  nonnc  Chriftura  ,  Dei  eflc 
Filium,  atqucillihomoufion,  evidentiffimis  in-« 
viftiflimifque  rationibus  oftcndit  ?  nonne  doftifli-* 
inc  &  argutiflKme  in  calcc  cvangelii  concludit: 
M4C  fcrifta  funt  ut  creiatis  ,  ^uoniam  Jcftu  eft*$Qan*wi 
filiiis  Bei  ,  €T  crcicntes  *vitam  habeatis  in  nomi- 
fie  elm.  Mitto  quae  de  futursEeccIcfiaesetatibus,  . 
&  variis  ejus  fucceflibustn  admirandaillafuareit 
velationc  prodit,  ut  inteiligamns  nihil  corum, 
quaeanafccntiscccIefiaB  primordjis  hudcnus  gefta 
ftitit,  aut  poftmodum  in  cxtremum  ufquc  diem 
gerentur,  dUcftam  ilhtxx  &  piiriftimam  animam 
ignoraffe* 

Magna  igitur  ratione ,  &  intcr  apoftofos  dilcfti 
diicipuli  nomenhabercdignusfuit,  cui  tanta  rc-* 
velata&  patcfada  funt:  &  intcr  fanfta  quatuor 
illaanimalia,  aquilartypumimplet,  dum  &  vo^ 
latu  amoris  ceterosanrcccllit ,  &  purgatiflimis  at-* 
quepcrfpicaciflimis  mcntisoculis,  adinacccffa  & 
humanae  mcnti  imperveftigabilia  deitatts  arcana 
rimanda,  fpe&anda,  atquciUistradcnda,  cxccl^  . 
lenti  pnvilegioadmittictir. 

.Cum  autem  ea  ftt  boni  pulchriquc  nativa  &  ge- 
nuina  vis,  ut  contemplantium  anirnosnou  aliter 
acmagnesferrumadfc  trahcrc  folcat:  cum  Chri- 
ftas  ipfc,  quifummum&abfolutum  eft  bonum, 
totiufque  pukhritudinis  fons  perennis  acquein- 
exhauftus,  menti  Joannts  fcfc  tam  infignitcr  in^ 
finnaverit  ,  atque  oftenderit  :  continuo  rapuir 
cor  ejus  ad  fe,  &  dukiffimi  amoris  fui  potearia 
inebriavit,  atquevulneravit,  Heccftenimnatu^ 
ra,amoas,  ut  amorcmpvercfolcat,  eumque  vel 
sbinvitoexfcutperevafeat,  Quanta,  quacfo,  bo- 
«e  Dcus  ,  amoris  flamma  cor  Joannis  occupavc-? 
rat  ?  cujus  gratiofiflimum  nomen  certiffimnm 
amantis  eft  indicium:  cujus  infignia  fada,  infi^ 
gnem  erga  Chriftum  teftificantur  amorcm  :  cu-* 
jus  vcrba  ,  quae  certiSinuis  cordis  indcx  in  non 
fidis  cfle  folent,  nihil  aliud  fpirant  quam  amo«- 
rcm;  c«ju?famiIiarisfcrmohic  crat,  filioli  dili- 

gamus 


1 1 11 


IN  CONCiil  I    TltI»SHTl^O   HABItA* 


1 122 


A *  $  0 
Christi 


gamus  altertftrum  t  eujus  trmgp&um  mlm  *&o~  A  dogmatum  fidei  purius,  &  motaai  repurgatioj  ~  A  M    _- 


7««»«  I? 


3M*;  % 


2i$  dits&iow*  vc&ua*  fubindc  eum  m^gaa  !& 
jgearium  fuavitatc  atquc  frn&u inculcat :  eujus 
priar  catholica  epiftala  unicui&priedicaad*  atqne 
conimeadaadse  caritatis  fcopum  refpicit  \  ia  qua 
tam  alte  dcearitatephifofophatur,  nteumipfum 
*•  Jo«^fi  ciTc  amoretn  prodat;  pctts  (  snquit  )  £&rit4seft* 
€F  qm  mmct  &  f*riut*9  inDm  mamt  y  &  Ptu$ 
in  n>t  cujus  dcoiqus  min&  &  reprehenfionesni- 
bit  tam  fev^jferiuat^  acodiumfrattmui»:  Q*i 
nm  difi$it  (  inquit  )  mantt  fo  mvrtt,  Wquiedi? 
fr$mm  (uum  >  homicida  tft  t  certa  ratione  colli- 
gcnsj»  ab  illo,  taoquam  pcfte  quadam  exitiali  , 
amnium  fcelerum  Icrnam  facile  proficifci  * 

Quod  fi  *#  abunimtU  mdU   u  tefnitur  ,   & 
affe&us  dkeutis  pc  fermone  cjus  merieadus  eft; 
Mnt»  amoris  maguUudinem  vobiaipG»,  patres, 
*ftiuiand&m  relinquo*  Ego  mm  quantuni  afte- 
qui  iugeaio  poflum,  ouIJam  arbitor  mentis  eo~ 
gitationcm  complc&i  $  nullam  orationis  vehe- 
meotia*$  »  vcl  tcnueua  cjus  particuiam  expiica- 
re  poifc*  Quamobrcm  nos ,  quibus  a  longe  po- 
tiu$  rcm  haoc  vcnetari  r  quam  propc  iotuerida- 
xur*  ipfi  Chrifto  atque  Joanni,  infe comprehen- 
dendarapractermitfcexitts^  ab  cffe&bus  ipfis ,  qua- 
fi  Y^ftig-is  quibttCdam  &  conjefturis  >   amorem 
hunc  tam  infignpm  |>erfcrutari*  atque  illutn  yo- 
bh  proponere  conabimur ;  il  tnodo  paucis  prius 
vm  adwnuero  »  qua  ratiOPC  doceamur  omtiest 
quotquot  Chrifto  nomen  i«i  baptifmo  dedimusi 
quod  difcipuli  illius  &  iih&i  tumm .  Difcipu- 
li  quidem  r  quod  omncs  illum  unum  de   ccelo 
donatum  accepinw  >  dt  praeceptorem  8c  magi» 
ftruna>  ilc  jugiter  per  fidem  nos  inftruentemhaw 
b#amo$  :   we&i  vcrci  ,   quod  uos^  fingularibus 
gratii$  ornavctitjj  exemerit  a  fcrvitute  peccati  » 
cmancipayerit  a  diaboli  tyraanide  *  Tindicave- 
jit  a  muitis  tam  impcriofis  &  pudendis  dami- 
nis>quihusia  ^gypto  ferviebamus  "j  adopta- 
vertt  deroym  in  oomtnu  fui  &  h^reditatis  con- 
fortium> 

Hasc  autem  cum  oinnium  Gntt*  potifSSmum  ta- 
mm  <i4  patre^  ectieiiarua*  fpe$ant,  quo^um  ett 
ita  eflfe  Chrifti  difcipulos  ,  ut  memineriqt  feefle 
aliorun*  tnagiftros:  quibus.  proptcrea  plura  my- 
fteria  regni  Dei  noffs  datpm  cft,  ut  ie  deama- 
tos  a  Chrifto  int^lligentesj  Sc  ex  amore  adpa- 
ftarum  dignitatem  vocatos ,  amore  Chrifti  gre- 
gem  pafcant  5  amorein  fiacerum  erga  ov#s  ge- 
rant;  ^moremj  qu#plenitudolegiseft,decatho- 
dra  doceantv  amorem  cum  primis  ab  oYibu^e-i- 
gant  ^  amorem  erga  perfanas^  fervante$^  vitiarc^ 
darguant  f  amoxis  vesilluta  tp  omnibus  fuis  ftu- 
diis  erigant ;  dcuique  vita  magis  quam  amote 
ovium  pri^rari,  glortofum  ducsM*t  $  memores  di- 
vinap  fententiae :  ftwus  ftftw  anim^m  fmm  pmit 
pro  Qvtbui  fw±  f  Vobu  igiturf  patrcs»  ouicom" 
paAeodis  Sc  farcieudis  religionis  gravimmis  di- 
fcordiis  »  i«  haoc  legitimam  &  ^eecumcuicaj»  fy- 
nodufa  coAventftis*  ctfiute  ^nteomniaopuseft» 
ut  prbatis  commodis  pofthabitis,  uuiu^  Chrifti  A 
mta^imi  pontifici$  *  inviftifEmique  imperatoris  no- 
ftri  giotiam*  inianis  dogmatiWs »  cori^ptifquc 
^c  p^srdicis  moribus  noftris  ob%ratain>  $km  di- 
^im^  f^pnitaq» »  atque  adeo  piopter  nos  apad  in- 
fiddks  male  andicueeqi »  eaadido  &  puroanimo 
quasrences,  illuftretis  /  atque  propagetis  \,  fpn- 
fasque  fu^e  ianguenti  atque  fo^delcenti  ,  prifti- 
mm  valctudiaem,  primitivamque  fpecicmacve- 
nuftatem  reftituatis,  Redeat  igitnr  pcrvoavelut 
poftiimiuio  in  Chrifti  ecelefiam  fa.isdiffifl»a  ilia 
%tquc  invi^ilfima  Chrifti  caritas ,  m  qua  nna  ^: 


totiafque  ccdefisB  fanitas  atquc  rcnovatm  <on-  christi 
fiftit»  ^    ^        m        xftf* 

Scd  redeo  ^i  Joannem  *  «Jas  4!timiuaa  itt 
Chriftum  amorem  cz  famiiuri  e$us  fequeiacoa- 
jeftare  poffumus  .  Cum  eiiim  ca  quae  violentcr 
atnamu$  »  non  lentis  gradibus  ^  fcd  velociflimo 
qnodam  curfu  »  &  quafi  volatu»  perfequamur  .: 
nnde  fpoiifa  dilefiti  amore  vulnerata,  apud  §a- 
lomonetn  introducitur  magno  al&^ ,  anxiif<|uc 
defidcriis  fponfum  fuum  qua&ritaus  >  dequc  ilio 
omoea  percun&ans  t  ad  hunc  modum  Joanoes 
Chrifti  manifeftatione  &  ataorc  tra£tus  *  tam 
promptum  exp^ditumqu^  fe  prjcftirit  adejusfe- 
qnelam  $   ut  ad  fimpiex   ejus   verbum  ,  feftmt 

g  me,  reli^is  retibus,  $€  navi  cum  patre,  fiueul* 
la  moxa  aut  cunftatione  fecutus  fit  $um  *  Quam 
fequelam  tamfirmamindividuamquefervavit,  ut 
nunquam  a  latere  %}&$  aut  viventis^  autmoricn- 
ti$ »  aut  fufcitati  »  difceffifte  *  &  fpcei&iis  cju» 
affumptio  ut  fecreta  cerperet  ,  &  pr^fentia  ejus 
ad  crucis  horreodum  fupplidum  ,  &  fodum 
confefitandi  fufcitatum  Chriftum  >  de  quo  ho- 
dic  loquitur  evangeiittm  f  manifcftiffime  pro- 
bant* 

Quod  fane  noliUioria  cujufdam  &  dignioris^ 
quam  animo  &  fpirituexhihuit ,  iequel*  *  &^cr 
quam  fe  verum  Chrifti  difcipulum  probavit»  in- 
duhitatum  argumentum  fuit  ♦  Sequutus  eft  enim 
Joannes  Chri_W>  in  iauslleftus  perfpicacia  9  io 

C  amoris  vehementia*  in  puritale  menti^  -  in  cor* 
poris  integtifcafce  ,  in  jugi  pr«;dicatio#s  minifte- 
rio>  in  frequentia  Ggnorum»  in  tenei^a  §.adom- 
#h  fcquad  aetate  Dco  dcdicauda  *  i^  tolerandis 
cum  gaudip  contumeiiis  ,  in  perfoicndis  con- 
ftanti  anirno  mortis  toties  fibi  iuteurat^  peri- 
culis» 

Omnibus  igitur  Chriftum  profitentibus  ,  cum 
ncceflaria  fit  hasc  fequela  :  illam  tamcn  ftrid^am 
8c  de  propc  pvatftare  debent  epifcopi  >  ut  dum 
oves  paftorem  fnum  fubfequuntur*  Chriftum  ip- 
,fum  paftorum  omuium  principemfequantur.  Ad 
quam  fequelam  paftores  omnes  hodte  Chriftus 
in  Petro  adhortatur  >  cum  iili  univcrfis  ovibus 
jam  prsefefto  ait  >  fequerc  me  >  fk  iterum  ^  tu  me 

P  feqmtc*  Vetum  proh  dolori  quantum  ,  &  quam 
dcplorandum  malum  eft,  cum  paftor*  vel  prin- 
cipem  tenebxarum  fatanam  ducem  habet  5  vel 
a  longe  cum  Petro  dominum  fequitur  f  Quid 
eft  j  quaefo,  patres  fapicntiffimi ,  a  longe  fequi 
Chrtftum  ?  nifi  foraidare  potius  principum  po- 
tenuam  ,  quam  illum  qui  folus  animam  potcft 
mittere  in  g^hennam  :  ecclefix  fu*  praefemiam 
fubtrahemem ,  in  aulis  principum  confenefccrc ; 
videre  lupuni  venientem,  &  vili  animo  fugerc; 
non  fe  ponere  murum  ,  cum  C»vit  plaga  $  pro 
domo  Ifotel,  pufilianimitate  dudum  :  taientum 
creditum  in  terra  abfcondere  ':  moram  facientc 
domino  ,  percutere  confervos  &  ancillas  :  edc- 
re ,  bibere ,  $c  inebriari ,  inferiores  ^  nt  loiige  fint 

E,  a  rcgno  Dei,  fuo  exexnplo  cogere :  ignorare  fcri* 
ptura^  divinitus  infpiratas  :  quafi  contemptibi- 
le  erubefcere  evangelkandi  munus :  denique  ad 
mercenaria  lucra  ipeftarc  ,  ad  delicias  refolvi^ 
ad  laudes  intumefcere,  ad  inanes  &  leves  inju- 
ria$  conturbari,  ad  ancillas  vocera  Chriftumne* 
fcire,  &pemegar^,  Dateigituraperamj  patres, 
nt  Chriftum  quamproxitne  fequamini  :  illiuf-. 
que  vcftigia  ,  ceniffimum  falutis  coufequend*- 
que  immortalitatis  iter  praemoaftrantia  ,  tenea* 
.tis*.  NuIJa  ratione  oh  depra^atasquafdamviven* 
di  confuetudines  ,   a  f^tana  inttodudas  &  cou- 

fcrva» 


A  «  «O 
CHKfSTl 


1123      Oratio     Alphonsi     S  a  l  m  e  &  o  n  j  s      11 14 

fervatas,  a  fequela  dommi,  autdcciinandojaut  A  temptus  ,  mutua  contradicendi  &udla  ,  contro-  ahno 


£&?#£*  40« 


tHf.    9« 


£s*.  9# 


iMAi 


pedcm  refcrendo.' 

Quia  vero  admiffi  ad  Chrifti  fequelam,  plu- 
ribus  modis  in  ea  %  per  imbeciilitatem  natune  , 
culpam  comtaittimus  ;  folet  cceleftis  ille  &  be- 
nigniffimus  magiftcr  fincero  iilo  amore,  qui  ne- 
fcit  arridereautconniveremalefe&isnoftris,  fuos 
incerdum  corripere  .  £xaminat  enim  otnncm  fiu 
lium,  quem  capit;  &  quos  amat,  arguit  &  ca» 
ftigat.  Dile&us  igitur  Jaatines  pluries  prolabi  y 
&  humana  pati  permifluseft:  ut  quod  ex  feerat 
agnofcens,  quantum  Chtifiigrati»  deberet,  in- 
telligeret  . 

Primo  eaim  ambitionis  morho  tangitur  ,  Sc 
primas  fedes  in  Chrifti  regno  eum  fratre  affc- 
dans  ,  fevera  objitrgarione  repellitur  :  tpfcitis, 
inquit  ,  qwd  fetatts*  Deinde  ,  invidiae  ftimulis» 
uritur  f  &  &efo  hutnano  iti  quemdam  cbemonia 
ejkieatem  ,  &  Chriftum  non  iequentem  ,  quafi 
pro  domino  agens,  audit  :  7{otiic  frohihre  1  qui 
enim  non  efi  adverfus  vos ,  pro  ntobh  cfi «  Tettio  in 
amarum  vindi£he  defiderium  impinjjit  ,  dum  in 
Samaritanos  quofdam ,  quod  Chriftumnoluiflent 
^tcciperc,  indigrutus  dixit  :  Fisdicamus^  ntignis 
defctndat  de  caelo ,  €9*  confumat  iltos ,  ficut  &  He- 
ttis  fecit>  fei  converfus  dominus,  ut  vultu  ipfo 
plufquam  verbis  affeftum  illum  vere  carnalem 
comprimeret  ,  illum  cura  fratre  increpans,  ak  : 
1S(*fcitis  cujus fpiritus  eftis  •  Fiiius  hQminis-nonve- 
nit  animas  perdcre  ,  fed  fatvare  .  Demum  dum 
cyttn  Petro  &  Jacobo  frattc  ,  tempore  quo  erat  Q 
vigilandum,  &ara«oni  inftandura y  dormit ,  fom* 
MAftb,  aft  nolentiae  arguitur  :  >(o»  ($tn$h  %  inquit  ,  um 
(icra  <vigiUre  mecum  ?  Verum  haec  ,  patres  *  noa 
tanttrm  propter  illum,  fedetiampropternosfcrf- 
pta  eflc  cenfendum  eft.  Dum  enim  in  hoc  mun- 
dioperegrini  verfamur,  &concini|iscarnis,  mun- 
di,,  latan*  arietibus  impctimttr  :  fuccumbitnus 
plerumque  ,.  manus  damus  ,  &  in  mulns  omnes 
ofFendimus  .  Quamobrem,  quod  majus  dile^io- 
nis  teftimonium  cxhibere  poteft  clcmentiflimus 
pater*  quam  finosjugiteradmonerenondefinat» 
paterno  affedu  corripiens  nos  doceat  >  mdhr& 
tjfe  *&utmr*  diligenth  ,  fU4m  frtudntent*  ofcuk 
odhntis  ? 

Cum  ergo  tentator  Hle  nunquam  dormiat ,  nun* 
quam  ceffct  »  fed  fempcr  obambufet  ,  quaft  leo 
fame  rugiens  ,  captans  &  venans  quem  dcvoret: 
quatuor  potiffimum  telis  adverfus  eos  ,  qui  in 
Jbannis  locum  &  dignuatem  fuflSciuntur  ,  con- 
greditur  ,  Nam  infatiabilem  dominandi  appeti- 
tum  fuggerit,  dum  ad  altiora  fubfellia,  adpin- 
guiora  facerdotia  ,  ad  fublimiora  ecclefiarum  fa- 
ftigia*  blanda,  fed  improba  fuggcftione,  anhe- 
Jare  facit  .  Hoc  autem  ,  quid  aliud  eft  *  quam 
miro  iilios  ferpentis  aftu,  primas  iedes  inChri- 
fti  regno,  quod  eft  ecclefiae  ,  cum  Joanne  ambi^ 
re?  Yerum  hic  affeftusmnltospVoh  doJor !  fedu- 
cens,  &  praccipitans ,  magno  animo  a  nobis  re-? 
pellendus  cft>  fermonifque  Chriftimemoriacom^ 
primendus  •  Nefcimus  enim  quid  petamus  _.  Ne- 
fcimus  quam  ardua  periculofaqoc  provincia  fit» 
pro  dignitate  munus  praeftarc  apoftolicum*  Nc- 
lcimus  fatanae  cogitationes  ,  cujus  opera  quam* 
plurimi  in  pinnam  tcmpli  criguntur  ,  ut  cum 
majori  igaominia  &  graviori  lapfu  prascipites 
fuant. 

Ex  hoc  ambitionb  fontc  prodit  vicinum  aliud 
&  exitiale  mahim*  Ncmpe  raalignos  2clus  Srin- 
vidia,  in  confratrcs  ^  &  eos  qui  pari  aut  fimili 
bonore  potiuntur  contentio,  exquapullulant  o- 
dia>  detradionesj  murmurationes,  fratrumcon* 


frvitityi. 


verfias  dc  amplioris  poteftatis  jurifdiflionej  ina-  Christi 
nes  &  quali  pueriles  aequandi  ,   aut  fuperandi     Vf^ 
fratrem  ,  in  fcientias  »  eloquentias,  potcntiapque 
oftentatione  ,  conatus  ,  Haec  autem  pernieiohffi- 
ma  peftis  longiflime  abeffe  debet  a  Chriftiario  * 
paftore^  qui  Chriftum  audit  dicentem :  Quicum~  &***&  *»* 
quc  voliitrit  inter  ttos  major  fieri  ,  erit   *vefier  mini* 
fierx  &  qui  votuerit  inter  *vos  frimns  ejfe,  erit  <ve*> 
fier  fcrvQS  :  jicut  filius  hominis  non  <vcnit  minifir^ 
ri,  fed  miniflrtre ,  CT  iqr*  tmmam  fwminredem- 
fthnem  fro  muliis  .  j^oni  ergo  &  ttotx  invidentis 
paftoris  rox  eft  ,  cum  Mofe  dicere  ?  Quis  tri-  xtum*  iu 
knat  ,  ut  omnis  paputus  frofbetet  ,  0*  det  eis  do-    : 
minus  Spiritnm  fuum  ?  &  cum  Paulo:  Qnid  cnim  Wtif.  t{ 
B   dum  omnimodo  fivc  per  occafionim,  five  per  'ueritd* 
tem  Chriftus  mnumittur}  <r  \n  hoc  ^Atideo^  fcdty 
gaudcko  t 

Peccatur  item  a  paftoribus,  qui  ignem  decce- 
lo  defcendere  faciunt  ,  dum  poteftatcm  ab  agno 
niitiilimo  ad  confolationem  &  aedificationem  a- 
nimarum  acceptam  ^  in  tyr^nnidcm  xonvertunt^ 
qua  ttmcri  magis  ut  principes  ,  quaqa  amaii  ut 
parentcs  voluni;  qua  dominari ,  qu^mmtniftra-¥ 
re,  qua  deniqu^  tonfores  ovium  ,  ne  dicam  de- 
glubitorcs  »'  magis  efle  quam  paftores  afteftant  9 
IJnde  iH#  populi  querelae,  utinam  non  tam  ve-r 
rae,  quam  miferatione  dignae ,  quod  orieribusop* 
primitur,  facultatibus  fpbliatur  ,cordibus  afflfu 
gitur,  &  inopia  v^rbi  Dei cruciatur,  C«niaufte« 
ritate  imperatur  ei ,  &  cuut  potentia ,  &  ad  ^uen^- 
vis  undecunque  qusefitum  coiorem  gladius  pote- 
ftatis  ftringitur,  &  ad  virgam  cum  gaudio  veni- 
tur  :  quam  tameti  Paulus  non  nifi  cum  magno 
animi  dolore  multifque  iacrymis  ,  cxemplo  fuo 
docet  effe  accipiendam  ,  Dum  enim  Cortnthios 
invitus  punire  cogitur,  ita  fctibit:  Timeo  ne  ite-  %,c&tit 
rum  cum  vencro.  bumiliet  mc  Deus  afud  *vos ,  tylu* 
geam  muftos  ex  iis  ,  qui  non  egerunt  feenitentid  , 
fuper  immunditit  y  0*  formtmione  ,  &  imfudicitig 
quam  gcjfcrunt . 

Ultimo  in  Joanne  dormientes  reprehendun-f 
tur  paftorcs  qut  non  vigilantfupercuftodiasgre* 
gis,  qui  cum  fibi  ipfisindulgent,  &magnadili- 
gentiacultumcorporis,  ventrisfaturitatem,  prq^ 
D  ventuurm  incrementa  ,  fplcndorem  fupellcdtilis  t 
prineipum  favores  curant,  quafi  graviilimo  qiiov 
damfbmno  opprefli,  non  vident,  quod  in  agra 
fibi  colendo  a  domino  difpenfatOjt  inimicus  ho- 
mo  fuperfeminat  zizania  :  non  advertunt,  quod 
^gni  a  maligno  oculo  fafcinantur  ,  qttpd  ovcs 
a  lupo  difpergunturfl  rapiuntura  ma#antur3,  dc* 
vorantur  :  quod  arietes  non  folum  latcribus  & 
humcris  in  mutuum  e^itium  impingarit  *  fi?4  a 
quod  admirandum  eft  ,  cornuum  rebeilion*;  ip- 
fos  paftores  petant  ,  Vigilandum  itaque  vobis 
eft  i  patres ,  &  orationi  vacandum ,  &  divinam 
vocem  ,  vos  hodie  adhortantem  ,  ne  ambitionc 
pngnetis  in  Deum  >  invidia  contendatis  in  pa^? 
res  ,  tyrannidcm  cxerceatis  in  rubditos,  fomno- 
E  Jentia  indulgeatis  vobis  ipfis,  benigne  cum  Jo^ 
anne  fufcipite  :  atque  hos  quatuor  veriifimos  9 
&  nocentiffimo*  ecclefiae  hoftes,  de  medio  tcm- 
pli  Dei  ,  ubi  turpius  &  potentius  regnant ,  & 
cum  majori  &  multorum  exitio  ,  veftira  autho- 
rkate  ,  veftrifque  conciliis  fugatc  9  profligate  $ 
cxterminate.  : 

Sed  quia  non  fatis  eft  ad  digne  fungcndum  apo* 
ftolico  munere  ,  epifcopum  irreprchcnfibilcm  ef- 


fe  ,  nifi  idem  etiam  omni  virtutum  genere  fic 
ornatus  :  expendite  jam  qua  ratione  Joannes  in 
magnis  #  quibus  quamplurimi  infokfcere  &  rua- 

re  (q* 


IN  coweii.il  Tridbntino  HABITA, 


Anno 

CttfUSTI 


J9an< 


&m<  ,y« 


lilS 

•  re  folent  *  temt  examinatus  ,  Probatur  enim  a 
dextris,  dum  folusfuperdominipe&usrecumbit, 
dum  tmius  introducitur  ad  fufcitationem  pucl- 
Jap,  &inmonte»  Chrifti  transformati  fplendidam 
Jucidifljmamquc  faciem  cernit  :  dum  cum  aliis 
duobus  ad  hortum  admittitur»  &fingularis  Chri^ 
jka  morienti  adfiftit.  Hacc  fane  maxima&ingen- 
tiainfefunt>  fedmyflbriislongefuperiora.  Nam 
quid  aliud  nobis  hic  fupcr  domini  pe&us  recufoi- 
tus  fignificat,  quam  verumpra&latumnonhaben- 
tcm  ub^  caputreclinet»  in  folojefu  pe&o*c»arque 
iti  fcripturis,  qiiae  Ulius  puriffimum&candidiffi- 
mumpeftusreferunt»  quafi  iq  tutiffimo  nido,  & 
tranquiUilfimp  portu  poflc  quiefcere  f  a  quo  uno 
&  eordismuaditiam»  &amorisfomenta»  &  ani- 
marum  sclum,  &divimegJoriayfitim»  &  do&ru  B 
nam  pafcendi  »  &  arcanorum  referationem  ,  & 
mundi  contemptum»  &  robur  coriftanter  patien- 
di  haurire  valcat» 

Por.ro  cum  paftores  in  fcriptuds  nomen  illtid 
ampliffimum  angclorum  habeant  »  quorum  eft 
jttvu  altiffimam  Dionyfii  Theologiam  purgare  io~ 
fcriores  »  illumiq^re  »  atque  perficere  :  facerdas 
qui  angelus  domini  «ercituumeft»  inhocfe  vo* 
catum  intellig&t»  utplebemfibicommifiamafce 


Hi<f 


Ierum  fordibtis  &  legis  tranfgreffionibus  purget: 
&  hoc  cft  cun*  Joanncpucllxfufcitationiadfiftc- 
re.  Etfi  cnim  Chriftus  folus  fit»  qui  in  peccatis 
mortuos  a4  vitamrevocet :  vulttamcnadfapicn- 
tiam  fuam&  benignitatem  commendaadam >  pras- 
Jatum  adhibere,  qui  facrataenti  minifterio  in  re 
alioqui  altiffima  fibi  coopctetur:  in  cujus  rei  ty~ 
pum  >  fufcitatoafeLazaro»  adftantibus  miniftris 
dixit  j  faMte  Hlnw)  0'  fiaite  #birt.  Debet  etiam 
fe  ad  doecndum  in  eo  locopofitum  intelligcre »  ut 
cun&afideimyfterta  aperiat»  &patefaciat»  utad 
hunc  modum  fttos  verbo  &  fcrtpturis  ilhvminan- 
do>  oftendat  fe  Chrifti  gloriamiu  monte  vidiffe» 
&  magnificamillam  vocem  &de  nube  delapfam» 
de  Chrifti  myftems&cxceJJratiainftruentemau- 
diviffe, 

penique  ad«um  fpc&at,  folidiorem  cibum  fuis 
j&m  mundatis  atque  inftru&is  proponere»  &  ad 


A  lam  in  fuam  accipcre*»  &  non  aliter  crga  eam  A  H  "^  - 
fc  gerere  ,  quam  facerct  obfcquentiffimus  filius  Chrish 
erga  cariffimam  Hiattem*  ^  i$*t* 

Quod  fi  femper  necefiarium  fuit  affc&us  & 
opera  filiorum  ecclefiae  impenderc»  nunc  profe* 
ifto  noftri  temports  ratio  vehementcr  poftulare 
vidctur  vQuando  cnim  Chrifti  ccclefia  gravio- 
ribus  odiis  »  magifque  invcteratis  impugnara 
fuitf  aut  quando  plures  hoftes  in  fuam  perni- 
ciem  magis  juratos  atquc  dcvotos  perpeffa  fuit? 
Nam  &  multi  ex  his  ,  qui  pro  ca  ftare  vidcu- 
tur  3  non  fincerc  &  purc  »  fed  ob  emolumcnta 
temporalia»  ob  honor^s»  ob  carnis  commodadi- 
ligunt  *  Quando  majori  aut  magis  obftinatare- 
bellione  pugnatumeft  in  eam»  qtiam  hts  npftris 
iafelicifiimis  teaiporibus  ?  quibus  ncfcio  fi  unquam 
fuerunt  infcliciora  *  Nam  divinae  leges  perfrifta 
fronte  invertuntur»  humanajuraa  fciolis  quibuf- 
dam  impudenti  audacia  abrogantur.  Petri  fedes 
antichrifti  regnumvocatur^  l^crofan&aconcilio-. 
rum  authoritas  vilipenditur»  fan^orum  patrum 
doftrina  conculcatur  s  ut  judices  illos  in  illam 
iniquorum  vocem  confpiraflfe  :  Dimmpamus  *uin~  *?/*!•  »«.. 
tuU  eornw»  V  ftQJiciamm  &mbh  jugum  ifforum  , 
Quando  honori  ccclefias  magis  detradlum?  nam 
a  multis  filiis  irreverenter  contemnitur  v  gravif- 
fimis  verborum  injuriis  caeditur,  dematis  &  fd- 
tyricis  calamis  in  cam  fcribitur  :  deniqtie  *imr 
probis  &  nefariis  faftis  ia  cjus  excidium  undi- 
quc  curritur.  Quando  tandem  magisa  fiiiis  fuis, 
non  folum  non  debitis  fubfidiis  adjuta  »  fed  e- 
tiam  fuis  bonis  fpoiiata  fuit»  quamdeplor^nd* 
hac  noftra  tempeuate? 

Quae  tanta  flagitia  &  facrilegiaab  Aquilonc » 
unde  panditur  omne  malum»  in  camcommifla 
narrat »  ut  ea  vobis  commemorarey  nonnifi  cum 
magno  animidolore  &  horrore,  vatcam.  Nem^ 
pe  ecclcfiarum  bona  direpta»  tcmpla  folo  xqtu* 
u »  monaftcria  »  non  folum  fuis  proventibus  & 


incolis  deftituca  ,    fed    etiam    funditns  cverfa  : 

faccrdotes  Chrifti  exfibilatos  »  Dco  dicatas  vtr- 

gines  fub  fpccie  matrimonii  conftupratas  »    co- 

Jcndas  divorum  imagincs  rejeftas  »   vcnerandos 

perfeftionis  arcem  cosadhortarj,  quaemaximcin  0  mattyrum  dneres  contcmptos,  facrofaqdum  cu- 

paticntia»  qua^  opus  perfc&um  habct,  confiftit.       chariftia?  facramentum  »    tanto  iacculorum  con» 

"~   "         *  "    '      ■  -  -.  --      -^  fenfu  firmatum »  plusquam  fatanico  aufuexplo- 

fum  atque  conculcatum  *  Et  tam  latc  pervaga- 
tuin  eft  hoc  incehdium»  ut  nuilus  ferc  in  eccle- 


Undc  perfeftorum  eft  illa  vok  ;  3N^oai  faium  autcm  , 
fei&ghritmurintribnUtiQnibm*  Hoc  ergo  Joan- 
nis  &  fui  ordinis  viirorumcft»  durare  in  perfecu* 
tionibus  »  &  ad  tolerantiam  paffionis,  &  crucis 
Chrifti  imitationcm  fuo  exemplo  inferiores  pcr^ 
mdvcre, 

Vctam  poftca  quam  doniinus  fuos  probayit» 
iUofque  fidelcs  invcnit»  fupra  longe  majara  con- 
ftitucrcconfucvk,  Hinceft»  quddfideHffimoJo-. 
anni  prctiofiffittiuii  &  ingcntcm  thcfaurum  vjci- 
nus  morti  dc  crucc  committit»  nempe  matrem, 
Cujus  advcntum  tam  ardentibus  dcfidcriis  pa- 
trcsfiticront ,  cujus  praefcntia  cxultat  coclum » ca-* 
ju$  noh  ;t  ^rcttir  infernus»  cujuspatrocinioful- 
citur  ceclcfta »  cujus  memoria  recrcantur  jufti »  & 
animantuippeccatere«.  Committit»  inquam ,  illi 
matrem»  ut  &  vice$Jofcph  *  utcrcditur»  jamde- 
funfti »  in  cuftodia  ^obfequio » fi^atioquc  fupple- 
rct»  &  fc  illi  in  filium  amantem »  obfequentcm » 
rcvcrcntcm  >  illique  opportunc  fubvenicntem  » 
Joco  fui  cxhibcrct  .  Qjiod  tam  fingularc  benc- 
ficinm  ille  agnofcens  ,  cx  illa  hora  ad  Chrifti 
impsrwia  accepit  illam  in  faam  .  Vobis  etiam » 
patres  »  dc  cruce  commiffa  eft  ccclefia  »  quam 
fanguine  fuo»  fanguinc  inquam  »  fuo  dominus 
acquifivit;  &  nifi  vos  furdos  Chrifti  voci&im- 
pctio  cKhibeatis»  dcbet  unufquifque  yeftrumik 


fia  Dei  angulus  intaftus  immunifque  reliAus  fit  * 
Ubi  enim  ntinc  inter  eos  quijcatholicidicuntur, 
gCrmanus  ille  populorum  adiuospaftoresamor  ? 
quos  non  fccus  ac  iupos  »  ac  tyrannos  horrent 
&  averfantur*  Ubi  inferiorum  ohedtentia  ?  qui 
paffim  ac  libcfc  majonbus  objcftant  •  Medicc  » 
cura  te  ipfum  :  qui  finc  peccato  eft  veftrum  » 
primus  in  oos  lapidejm  mittat:  jtmkt^  tjkefri- 
muty  trabcm  de  octtio  tm  ,  O*  tunc  Pcrfpicies ,  ut 
cducas  ftjt»€4m\  ds  ocuh  mftr*  ♦  Ubi  uccrdotii  re- 
vercntia  ?  ufque  adco  enim  degencravimus  ,  ut 
hdti  fimus  in  derifum  omni  populo  »  caaticum 
illorum  tpta  die.  Ubi  prompta  illa  &  pfopenfa 
plebium  voluntas  ?  qaap  feipfas  fpoliabant  »  ut 
Chrifti  ccclefias  fundarcnt,  ornarent  ,  ampiifi-» 
rent.  Periit  profe£lo»  periit, 

Quare  nimttum  impoffibile  eft»  qu^amajoru 
bus  veftris in  fudoribus  5  in  vigiliis  ?  in  jejuniis  at- 
quclacrjrmisparta  funt»  ea  nunc  in  deliciis  »  ia 
fomnolentia»  in  crapulis»  inluxu»  atquepompa 
confervari.  Doleo»  patres^  talqm  vobisecclefiae 
faciem  dcfcribere »  fed  cogit  me  juftus  zehis»  & ob- 
fervantia,  quamerga  vosgero»  ita  loqui  defide- 
rantem,  ut  nifideccclefiaa^umefle  vclitis»  ec^ 

ciefiam 


Mattb* 


1127 


Joannij    B  Apni  i*.Ga 


M    P    E    G    I   I 


^  ^y    clefiatn  ipfam  inmatremaccipiatis,  ficutjoannes 
Ghmsti  matrcm  domini  accepit  in  fuam,  Acccpit 


*H*« 


fa*  40» 


B 


quam,  in  fuam  ,  non  in  novcrcam  ,  aut  inimi- 
cam  ,  ut  jiarretici  &  fchiftnatici  faciunt  ,  qui  & 
aperto  Marte,  &fccrctis  cuniculis  ejus  cxciditim 
moliuntur  ;  non  in  fervam  aut  ancillam  ,  ut  ii 
faciunt,  qui  durojugo,  minis  imperio ,  vigafer- 
rca  *  tyrannico  tcrrore  ,  illam  miferabiliter  op- 
'primunt  :  non  in  peliicem  ,  ut  ii  qui  fomicario 
complexu  illi  copulantur,  quales  funt,  quitan- 
tum  quae  fua  funt  quaerentes,  dignitatesecclefia- 
fticas  venantur.^  quiquidfiteffepaftorcm»  igno- 
rantes  ,  apoftolicum  officium  in  his  rebus  exter-. 
His  fitum  effe  putant,  quibus  improbi  abundant , 

3uibus  Iatroxies  funt  divites ,  tyrannifuntformi. 
abiles.  Accipienda  eft  erga  in  vcnerandamma-. 
trem,  ia  Iegitimam  fponfam,  cui  fincerus  amor 
debitum  honorem  atque  oppomina  fubfidia  pa» 
i?iens>  propter  Chriftum  prompte  &  hilarker  eft 
cxhibendus. 

Quamobrem  hic  finem  dicendi  facio  ,  fi  prius 
vos  ut  patrcs  mihi  obfervandiffimos  ,  obfecrave- 
rim  obteftatufque  fuerim»  ut  in  ipfumjoannem , 
quem  in  exemplar  perfe&iffimum,  &  utaquilam 
ad  volandum  provocantem,  vobis  propofuimus» 
oculos  vefttosdefigatis,  exempla  virtutum,  qui- 
Jbusepifcopi  emincre  debent,  ab  eo  petentes.  Si 
prgoillepxicMaefttfcitandaBadfiftic,  fi  in  montem 
afcendit ,  fi  ad  vigilandunsi  &  orandum  in  horto  re- 
cipitur:  ita&vos  memores  eftote  voeationis  ve* 
ftrae,  ut  fitis  bonus  odor  Chrifti  in  ornni  loco,  &  C 
quantura  i»  vobis  eft ,  odor  vitas  in  vitam ,  non 
mortis  in  mortem .  Afcendite  in  montem  excelfum 
rosqui  evangclisatis  Sion :  exaltate  in  fortitudine 
Yocemveftram,  curate,  ut  qui  non  fapiunt,  fa- 
piant  j  Sc  qui  fapiunt ,  non  defipiant  :  &  qui  defi- 
piunt ,  refipifcant  .  Vigilate ,  attendentes  vobis  & 
^niverfo  <*regi ,  tanquam  rationcm  fevenffimam  de 
iilo  reddituri  iacorruptiffimo  atqueinexorabili  ju- 
4ici  ,  fanguinemque  ovium  p^rditarum  de  manu 
fpiculatoris  rcquirenti .  Orate,  ut  vigilantibus  vo- 
bis  Ghfiftus  vires  addat,  ut  poffitis  cumejusdi- 
mtoomfcia  adverfus  vincentes,  quodgloriofiifi- 
^ium  eft  &  vere  apoftolicum,  in  tribul  ationibus  pro 
eccldftatolcratisgloriari.  Sitandemin  fidem  Jo* 
^nnistraditurmaterdecruce,  ad  huncmodumrc-  D 
putate  facrofanftae  fynodo  per  Spiritum  fanftum 
commiflamcflfeecclefiam,  ut  iliam  nunc  moeren- 
tem ,  &  Chriftum  quafi  denovo  in  fuis  erucifixum 
cum  dolore  &  luftu  fpeflaatem ,  in  m  atrem  veftram 
accipiatis  r  ut  jacentem  authoritatis  veftrsebrachiis 
eti<ratis>  ut  nutantem  Gucera  fidei  &  dogmatum 
^oftrina^  tanquam  firmiffimaecalumaaefulciatis i 
ut  ci  egeati ,  fubfidia  fandorum  Canonum ,  quibus 
coliapfa  reparentur,  obliqua  dirigantur,  defor- 
miaque  reformentur,  fubveniatisj  denique  ut  ei 
iu^emveftramprscfentiamatque  operam  exhiben- 
tes ,  Kadenus  paftoribus  fuis  deftitutam  confolari , 
atque  coofortarc  poflitis*  Dixi* 

E 

VL. 


^OaHH1^  3UVT1STM 
Bomnicnftt   ,    Majorictnfium 
de   relipone  tutnd*  ,   *d    tmtilium 
num  • 


CaMTEGH 
epiftopi   ,     oratfo 


Tridenti 


QUod  cratoptandum,  fandiffimipatres,  & 
quoduniimadteterrimam  peftem,  per  to- 
tum  tcrfarum  orbem  diutiu*  pcrvagataaj,  a  nec 


I  1 28 

A  hon  ad  invidiam  noftri  ordtnis  infamiamqite  fe« 
dandam  maximc  pertinebat;  id,  divinoprimum 
confilibi  deindefummipontificis,  fummiqueim- 
pcratoris  pietate ,  fttldio ,  ac  diligentia  >  datum  at- 
quc  oblatum  videtur ;  Etcnim  peltifer  ille  ferpens, 
cujus  veneno  jampridem  tota  fere  Germania  in- 
fefta  erat  ,  Britannia  contabucrat  j  jam  Jtaliam 
verfus,  cetcrafquc  Chriftianasprovincias,  Sc  na* 
tiones  paulatim  alas  expanderat ,  ac  bonam  po- 
puli  partcm  contagiofo  afpedu  perniciofoqueaf- 
flatu  impunetabeftcerat.  Nosvero,  quipopulo- 
rum  paftores,  qui  reiigionis  propugnacula  ,  qui 
reip.  Chriftian»  firmamenta,  quique  adeo  terra* 
rum  orbis  lumina ,  fplendorefque  habebamur :  ha- 
ftenusimpietati  ludibriofuimus,nec  pietatis  offen* 
fioncmomnemvitavimus,  Inveteravit  enim  jarn, 
&  penitus  in  mcntibus  hominum  infeditopinio, 
populisquidem  perniciofa ,  nobis vero  admodum» 
quaeperuniverfumfereorbem,  omnium  Chriftia^ 
norum  fermonepercrebuit,  epifcopos,  atque  pa«* 
ftores,  non  ut  paftoresjam,  fed  ut  mercenarios, 
inerccdem  tamum  fpe&are,  fibicavere,  fuapro-« 
curare  ,  cetera  negligere  ;  irrumpant  licet  Iupi> 
graffentur  per  ovile,  neccnt,  auferajit,  dumlibi 
cautumfit,  paftoresnihilultraquaFrere,  ne  tan- 
tillurn  quidem  oneris  fubire ,  fi  geaium  vel  minima 
voluptatis  parte  fint  defraudaturi^ 

Quac  fane  voces,  aliseque  hujufmodi,  utinam 
patres,  ut  falfo,  &  a  perditis  pafiim  hominibus 
ia&abantur,  ita  in  multorum  animislocumacfe- 
dem  aon  obtinuificnt.  Etenimmeliusilli  fortafle 
fuae  faluti  confuluiffent ,  &  nos ,  tanta  apud  bcmos 
fufpicionc ,  apud  improbos  vero  infamia ,  minime 
kboraviffemus,  Dicant  enim,  quaefo,  quantum 
tcmporispraBtermiffumeft,  exquohujufmodi  pe* 
ftis  ,  ac  namma  cccpit  hominum  animos  pcrya* 
gari ,  quin  fummorum  pontificum  vigtlantia ,  ia- 
vifliffimi  imperatoris  pietate,  pluribus  ampliffi- 
morum  cardinalium  legatioriibus  ,  epifcoporum 
labore  ac  diJigentia  illi  ,  loco  ac  tempore  >Prp 
viribus  non  fit  occurfum  .  Ac  ni  optima  princi- 
pum  cpnfilia  ,  gravis  fempcr  reipublicae  fortuna 
intenupiflet,  quse  illorum  animos  a  ccepto  cur- 
fu ,  pulcherrimifque  conatibus  retardaffet ,  &  ad 
aliasresprimoquoque  tempore  capeffendas  revo^ 
caffet:  profefto  talismorbus&incendium  >  eoruia 
ftudio,  virtute  ,  ac  procuratione  penitus  fuiffet 
extm&um.  Sed  non  pius  illi  omnes,  quam  um 
temporumperverfitas,  potuere. 

Quarum  rerum  equidemmulta ,  eaquepraecla- 
rateftimonia,  patres,  adducerem,quibusfcilicct 
pontfficibus ,  quibustemporibus»  quibuslocis,  & 
quoties  fuerit  congrcgata  fynodus ,  quod  unum  re- 
mcdium  tantis  malis  adhibcri  pofle  vidcbator  v 
quoties  rurfus,  bei I is  five  gerendis,  five  impen^ 
dentibus,  autaliisquibufdamdifficultatibu^,  ea* 
dem  interrupta  fit ,  atque  impedita ;  ni  vererer  ora- 
tioncm  meam  diiatare,  quae  infinita  eife  poBets 
atqueetiamutomnem  prorfus  oecafionen  in  hac 
partc  infolentius  volitandi  ,  a'c  infultandi  vehe- 
mentius  devitcm:  prefertim  cumvosipfi,  omni- 
busrerumomnium  ccrtiffimi  ac  locupietiffimi  te- 
ftes  effe  pofitis.  Non  enim,  ut  cetera  omittam» 
femei  autiterum,  fedpcrfaepeevariis  orbis  parti- 
bus  maximis  veftrum  rerumque  veftrarumincom- 
modis,  ac  periculisconveniftis. 

Nunc  vero  ipiius  iummi  pontificis  »  piiffimi- 
que  imperatons  egregia  voluntas,  fingularifquc 
virtus,  quibus  ndn  laudibus  ,  quibufque  hono- 
ribus  decorandx  videntur.^  qui  cum  ftatim  rcfti- 
tuta  fynodo  ,  multae  iterum  tempeftatum  fpe-t 
eics,  turbulenuffiraaeque  arraorum  procellactoto 

prof, 


GftATIO    Dfi    RELIGIONE   TtfENDA* 


1 1 Ip 

propcmodum  ©rbe»  terra  marique  excitata?  con~  A   bemus, 

furgercnt,  omnibafc  pro  Cbriftiecclefiseflu&uan- 

te  pro  nihilo  habitis,  frequentemiflam  religio- 

nis  rcm  trafiate»  hoc  agcrc,  ad  hoc  tantum  ae- 

gotium  incurabere  »  &  voiuat  ,  ut  par  cft  »  & 

jabent  .  Quippe  co   rabies  hareticorum  cvafit  » 

ut  »    nif*  illis  faltcm  hoc  temporc  obviaui  ire- 

tur  »  oiunia  ab  eorum  profams  latratibus ,  v«- 

nenatifque  morfibus  difcerpta   fuiflcot  ,  ac  Ia- 

cerata. 

Vcnit  igitur,  patres,  tempusjamdru  nobisex- 

pc&atum  atque  cxoptatum»  &populoChriftiano 

Illuxit  aliquando illa  dics ,  dc  qua  in  orationis ini- 

tiodixeram»  &inqua»  divino  frcti  praefidio,  & 

faorum  ipforumprincipumaufpiciis,  ftudio  acdi- 

Hgcntia  hoftcs  confundcrc,  fciffa  dogmatarefar- 

cire»  pericIitantiecelefi»opemfcrrc»  ejufdemau- 

thoritatcm  prope  intcrmortuam  renovare»  Tufcc- 

ptam  nobis  maculam  falfo  improborum  judicio  dc» 

lcrc»  exiftimationcm  noftram  jampridem  amiflfam 

gentibus  &  nationibus  rcconciiiare  $  &errantes, 

Fapfos»  ac  dcnique  fraftos  &  dcbilitatos  piorum 

animos  monere,  erigere»  &coi*firmare  planeva- 

leamus.  Non  cft  cnim  amplius»  noneftmctuen~ 

&um>  mihicredite,  patres»  quitiea»  «juaehujuf- 

modi  temporibus  ,  rcbus  dmnibus  omiffis  »  tam 

forti,  tamquc  alacri  aftimo  ccepta  funt»  pcr  ad- 

mirabilcmprudcntiam,  conjun&ofque  corumdcm 

pi incipum animos &  voluntates»  ad  pnlcherrimum 

Cxkum  non  perducantur;  pnefcrtim  iHorum  ftu- 

dium  &  diligemiam»  veftravigilantia,  quemad- 

tnodum  facitis ,  pcrpctua  comcs  &  focia  confe- 

quatur* 

Quae  qao  pa&o  ad  hasres»  &  hoc  potiffimum 
tcmpore  fit  adhibcnda  »  paucis  expediam  :  noa 
quo»  patres»  id  vos  ignorare  arbitrer:  ncminem 
enim  m  hoc  graviflitno  pariter&ian&iffimocon- 
feffuadeffc  intclligo,  cujusfummamprudentiam» 
&  conjun&am  cum  pietatefapientiamnonadmi- 
iexx  fed  quoniam  id  mihi  onerisimpofitumcft, 
utcxhoclocoapud  ornatiffimos»  cofdemque  do- 
£tiffimos  viros»  verba  faciam  .  Quod  etfi  Ionge 
vircs  mcas  cxuperarefentio»  tumpropterrei  ma- 
gnitudinero,&  hujus  authoritatcm  loci,  tum etiam 
propter  imhecillitatem  ingenii»  &  nullam  prorius 
ad  agendum  facuitatem »  cum  mihi  i  pfi  fcmper  pcr- 
fuafcrimnihilhuc»  nifiperfe&umingenio,  atque 
claboratum  induftria afferri oportere :  tameancid 
quod  fcmel  fufcepi  »  proptcr  animt  infirmitatcm 
videar  omnino  deponere  ,  expe&ationemquc  ve- 
ftram  orationc  mca  diutius  fufpeofam  tenerc,  dc 
haccademvigilantiapauca  &  brcviter  dicere  ag* 
grediar;  cum  nullum  aliud  argumentum  in  men^ 
tem  vcnire  potuerit »  quod  pro  loci  >  temporis » 
J>erfonarumquc  dignitatc»  commodiusamepoffit 
traSari.  Qu»  dum  pcrfcquor»  qtiicfo  vos  ,  am~ 
pliffimipatres,  prohumanitat<:vcftra»  cjuaBfum- 
ma  cft»  utquemadmodum  haftcnus  fcciftis ,  me 
benigne  attentcquc  audiatis.  ^ 

Equidem,  patrcs»  cum  univerfam  rem  animo 
compleflor,  onufque  noftrummccumdiligentius 
ipfc  confidcro»  non  eadem  mihividetui  noftra, 
ac  cctcrorum  principum  ratio  •  Quamvis  cnim 
iinaquseque  poteftas»  ut  ait  apoftolu^s,  aDeofit 
conftituta  :  non  tamen  omnes  in  eadem  arena 
vcrfamur.  Illi  enim  terrena,  nos  ccsleftra  5  illi 
fiuias  »  &  momentaneas  »  nos  ftabiics  &  fem- 
piternas  opes;  illi  corporum»  nos  animorumia- 
lutem;  illi  denique  parum  fortaflc,  nosmaxime 
jncceffaria  populis  procuramus»  Eiaborandumeft 
igitur»  patres »  &  ex  co  omncs  induftri»  noftrae 
fiervifun^adhibendi,  quodinprimis  praftarcdc- 
CmciU  Gcneral.  Tom.  XXXIII* 


rijo 


utquanto  ubctiora,  fplerididiora ,  ©eo^ 
quc  optimo  maatimo  gratiora  cctcris  omnibus 
funt  haec,  tanto  majori  cum  diligentia  hoctcm- 
pore»  hoc,  inquam,  tcmporc  pCropportuno,  & 
maximeomniumneceffario,  anobisrite  atque  m* 
tcgrc  adminiftrentur.  Etenim  fi  illa  iis  artibus 
facilc  retinentur,  quibus  initio  parta  fuat;  funt 
aut&m.  parta  multoium  hominumftudiis  &  labo* 
ribus:  quiddehisexiftimandumeft,  patrcs,quae 
unius  tantum  &  Dei  &  hominis  nodurnis  ditn* 
niiquc  vigiliis  ,  immcnfis  fudoribus  &  cruciati- 
bus ,  atque  adeo  prctiofiffimo  fanguine  dc  faeviffi- 
mi  hoftis  manibus  funt  cxrorta? 

Illud  praetcrea  ,  patrcs ,  in  mentem  vcnit ,  prin- 
cipes  ipfos  partis  opibus  &  impenjs,  &caefisac 
B  fugatishoftibus,  omniapacata,  omniatranqnilla 
poffidcrc;  moenibus  praBtcrcapraefidiirquecitcum- 
munitos  neminem  ampiius  formidare.  Nobisve- 
roinfirmis  atquc  imbtcillis,  &  cum  hofte  moni- 
tiffimoacfcmpiteraodimicantibus,  femperitt  fta» 
tionibus,  incxcubiis,  in  armis,  in  laboribus  dc- 
gcndum  cft :  nc  leo  illc  rugicns » q»i  fecnpcr  circuit , 
Femperexplorat,  fempcr  aliquainincautos  cxco* 
gjtatftratagemata,  ovemaliquam,  nonauro»nc- 
queargcnto,  fcd,  ut  pauloante  dicebam ,  prctio- 
fiffimo  fanguiuc  rcdemptam ,  devoret . 

Illudctiam,  patrcs»  prseoculisfempcr  baben* 
dum  ccnfco,  nos  cflfc  a  Dco  conftitutostcrraefa- 
lcm,  mundi  lumina,  civitatcs  fupra  montempo- 
fitas,  atquc  in  omnium  canfpeau  »  in  omoium 
C   orcvcrfarij  abolito  falc,  omnia  infipida  remanc* 
rc,  cxtin^a  lucc,  ftatim  tenebrasoboriri}  ruen~ 
tc  civitatc,  ccteras  opesincamdemruinamtrahF* 
Patiemur  igitur,  patres,  Det  ccclcfiam  ,  Chrifti 
fponfam,  Spiritus  fanfti  domicilium»  apoftolo- 
rum  acdificium,  communem  matrem,  tantocxci- 
dio,  olcitantiahoftradefidiaque,  corrucrc?  Ab- 
fit,  patrcs,  ut  talcntum  illudnoftrac  fidciabeun» 
tc  domino  commiffum,  tcrra  inutilitcr  abditum, 
noftra  pcrcat  focordia,  nc  rcdeunte  domino ,  &  ra^- 
tioncm  ab  ofcitaritibus  cxppfccntc,  in  exjtcriores 
tcnebras  conjiciamur  ,  Ethnicus  illc  poeta'»    pa- 
tres,  dum  univerfaBGracciaeimperatorempro  una 
mulierc»  &  cadcm  aduhcra»  bellum gercntem in- 
ducit,  figmentisquibufdam  admonct,  illi^  cujus 
confilio  omnia  nituntur  ,  &  cui  totius  exercitus 
falus  commiffa  cft»  fempercflcvigilandum.  Nos 
autem»  quibus  vcrum  illud,  atque  divinumora- 
culum  perpetuam  polliccturbeatitudinem»  fi ,  ut 
frugi  fcrvos  decet,  etfi  prima ,  etfifecunda  vigi- 
lia  vcncrit  dominus  ,  invcnerit  vigiiantcs  :  his 
tcmporibus  bellum  proaris  &  focis  gcrendodoi- 
micmus  ?  aut  mulicrcularum  morc  compreffis  ma- 
nibus  totum  diem  fedentes  otiabimur?  minimc  » 
patres,  minime  inquam:  at  illudpotiusmemine- 
rimus  ,   hunc  illum   nobis  pcroptatum  illuxiftc 
diem,  quo»  fivirierimus,  &plancviri,  ficutcflc 
dcbcmus,  fublata  humeris  crucc»  Chrifti  farigui- 
ne  infigniti ,  fidei  lorica  induti ,  ac  fan&  do&rinx 
^ladio  prsecindi,  cjus  ecdefiae  nosacetrimcs  pro- 
pugnatorcs  habeamus,  ut  demumvi&is,  ac  fpov 
Jiatis  hoftibus»  non  Jovis»  fcd  veriDcitcmpIar 
non  Romana,  fed  ccelcftia  capitolia  triumpha^ 
tes  afcenderc  valeamus. 

Nitendum  cft  etiam,  patrcs  ,  in  quo  vigilan- 
dum,  Iaborandum,  fudandum  omninonobiscft» 
fi  vigilantiffimi  paftoris  officium  atque  partts 
omncs  fuftinere  volumus ,  ut  paticntiam ,  pcrfc- 
verantiam,  mimi  magnitudincm  »  &  caritatcm 
fuprcmi  paftoris ,  qui  lc  nobis  $  tanquam  fpcciofif- 
fimumcxemplarfcmpcr»  &  infingttjisquibufquo 
a^ionibus  imuandiim  propofuit»  qupadciusficri 

B  b  b  poffit 


D 


x  1 3  f         J  o-  A  N  n  i  s     Baptist/e     Campegii 


poffit,  imircmur  »  Quod  etfi  #rduum  >  3e  longe  A 
omnium  difficiUimumeft:  tatnen  in  rcbuspraecla?. 
riffimis,  &  humanas  vires  excedentibus  ,-  prima 
fequendo,  femper  honeftiflimum  f«|t  ,  &  habt* 
tum  eft  >  in  fecuwdis,  tertiifque  conftftere;  id, 
qoodnobis,  eo  prxfertim  aufpice  $t  adjutore  , 
poterit  aliqu^  e*  parte  coutingere  j  li  pro  Dei 
gioria,  &  papulorum  falme  confervanda,  ipfius 
vefttgiis  infiftentes ,  vitam  ipfam  Se  fangutncm  ,  ne- 
dam  ceten*  ormua,  curn  uftis  veneric,  profunde- 
re  non  dubttaveritnus ;  fi  prjefertjm  hoctempore, 
rebus  omnibus  eonfufis  ac  p^rturbatis  ,  S£  ventis 
quibufdam  reflantibus,  animo  non  defeceritnus  , 
fed  ir*  Chrifti  caufa  defendenda  ,  quantuminnof 
Hs  fuerit  ,  perftiterimus  .  Qwam  fi  per  ipforuo* 
temporum,  vel  hominutn  quorumdammaUtiam,  $ 
tueri  nor*  d^bitur;  opprimi  nos  onere  officii  po- 
tius  eligainus,  quam  tam  piam  ,  t«tm  fan<5tarn, 
tam  falittnrem,  tam  illuftrem  provinciam  fufti- 
ncndam,  nobis  impofium,  &  aliasquidemfepe 
fuftfntataai ,  attt  proptet  p^rfidiam  abjicere ,  aut 
propter  ignanat^  defereret  Si  demumooftracon- 
jfiUa  ,&  cogitationes  omoes ,  ad  augendam  reltgio- 
ncm>  movefque  inftaurandos  retuierimus  ,  Sc  in 
racdiis  tenebris,  tluftibus,  ac  tettipeftatibtts ,  in 
Chrjfturn  fen^psr ,  tanquam  incynafuram,  iruuiti 
fuerimus;  quiequid  deinde  evenerit,  forti,  ron** 
ftantique  animo  toleratttri ,  &  nobifcum  praeclar 
riffime  a&um  exiftimaturi,  fi  digni  habitifueri- 
mus  pro  Chrifti  gloria  probra  &  contumelias 
pati.  C 

Haee  eft  $JU  patfentia,  quam  veti  Imlwores 
Chrifti,  tanquam  munttifljmum,  clypeumcontra, 
quofcumcjiaf  mundi  i$us  objieere  confuevcrunt  i 
h«c  ilfo.  perf^verantia ,  quasanobis  igxjgitur,  & 
quam  reriim  pr^fcns  ftatus,  8e  tempomm  ratio 
raaxin^c  rcquirit  y  haecanimialtitudoeft  ,  tktvm- 
quillitas,  quae  in  Chriftianis  hominibus,  8c  po- 
tiilimum  ijri  epifcppis,  inefledebef  j  h^ec  denique 
eft  ilia  ^eteraram  omnium  virtutum  regina  ^ari^ 
tatn  qnairi  ndhis,  Qbriftu«  fervator  nofter  coelos 
afcemfurus  veltiti  cx  teftimonio  reliquit ,  maxime- 
q^e  omnium  commendavit » 

4£grotat,  patres,  totum  reipubiicaecorpus»  Sf 
co  genere  morbi  ,  ac  gravitate  *  mihi  credite  x 
«egrotat  ,  ut  nifi  in  medicinis  faci^ndis  peritia  I> 
&  diligentia  veftra  maximeapparuerit,  ejosfalus, 
in  muimum  pertculum  ,  &t  extremum  pene  di* 
fcrimen  ,  fitaddufta»  Omnk^nim,  qtiacproillius 
incolumitate»  conferv^tione  ,  ac  (alutc,  fumma 
praepotetitis  Dei  noftri  btnignitateillidata  ac  do^ 
tiata  funt,  ab  iftis  novis  atqueeruditis  magiftris. 
automoino  tolluntur,  aut  pro  maximedubiisre* 
ltnquuntur;  ita  ut  veritati  vanltas,  medicinae  ve-* 
nenum,  rebus  falut^tibus  mortifcra  otnnia  pla-. 
nc  fucceffifle  vid^antur .  Tanta ,  proh  dolor  IJmen* 
tibns  humanis  per  cofdemoffufa  eft  caligo,  Et  qui^ 
4em  c^teris  iftorum  vitiis  ac  peccatis  ita  moveor^ 
ut  ea  reprehend^ndat^ntutnexiftimemv  hic  vero 
tanto  doioreafticior,  ut  hon  queamfatisi,  neque 
miferam  ternporum  noftrorum  conditionem  de-,  j? 
plorare,  neque  hujus  negotii,  quod  tr^amus, 
rationem  fortunamque  miferari, 

Sed  omittamus  querelas ,  ne  oratio  no.ftra  ab 
eo,  quod  inftituimus  ,  altena  efle  videatur  :  & 
illuc  revettamur,  ut  diligenter  attendamus  qua 
cura  ,  quo  ftudio  ,  quanto  animi  fervore  in 
eam  provinciam  nobis  incumbcndum  ftt,  inqua 
ptiecipue  dc  animabus  agitur  ,  ntq  illts  qttidem 
paucis  ,  fed  de  hi$  omnibus  ,  qase  m  toto  ter- 
rarqm  orbe  &  fuht  ,  &  in  pofterum  funt  futu-; 
m ,  pro  guU>iis  Chriftus  ipfe  Peus  &  homo  , 


I  IJ2 

mori,  &  eStrcma  quapque  fupplicia  pattvo|ui(tr 
^  cujus  ^uidem  prxfidio  cum  ipfae  difccdunt  > 
vqs  proKin^os  habent  ?  vos  ftbi  propugnecula  , 
vo$  muqimenta  ,  vos  duces  ,  vps  mitite?  ,  vos 
patres  ,  vos  pene  Deos  reputant  .  Quod  fi  nos 
orarent,  atqueobfpcrarent,  ut  fm$  incommodis, 
peceffitatjbus,  faluti  denique  it|  tantapraefertim 
rerum  omnium  f«4rum  perturbatione,  ne  dicam 
defperatione  ,  confuleremus  ;  quid  aut  illis  ho- 
nefte  refpondere  poflemus  ,  aut  pro  earum  mi- 
feriis  five  toiiendis,  five  fublevatidis  facere ,  nifi 
ut  tios  fidemque  noftram  implorent  ?  Adiuat  | 
&  imploranc  ;  neque  fohtm  Implorant  $  verum 
etiam  vehementer  ^fflagitant . 

Fingite  cogttationtbus  veftris  ,  liberae  enim 
fttntcogitationesnoftr*,  eashic  fordidatas  adef- 
fe,  nofqueveliuifuorumutcerum,  atque  aegritu- 
dinum  medicos  ^r  curatores  peritiffimosf  huc  ad- 
durtos  intuerf  ,  6e  faepc  ac  fa?pius  appelfare  ; 
fummoque  &  incredibili  pene  defiderio  teneri 
progteffum  atqite  exitum  hu/us^oncilii  videndi, 
in  quo  uno  tot^m  fpcm  fuas  falutis  atque  inco- 
lumitatts  pofit^m  &  colfocatam  tffc  intelligunt. 
Pofi^mu^,  amplidimi  patres,  illisegregte  admo* 
dutsi  operam  noftram  navtre^  polfumus:  omnia 
enim  qua  ad  hanc  rem  fpeftarevidentur,  prom- 
pta  funt  &  parata ;  tempus,  locuSa  patrum  fre- 
quentia ,  principum  fere  omnium  unanimis  con-, 
fcnfus  pracfto  nobis  funt,  nequ^  ulljam  auxilium 
adventitjum  expcftandum  amplius  ,  aut  expe^ 
tendum  videturr  Quod  fi  a  vobis  deftttuarttur % 
id  quod  vIk  m  mentem  cujufquam  venire  ,  aut 
eadgre  poteft?  quo  infelices  confugiant,  quemve 
portum  fuae  miferas  atquc  jaftatae  fortunae  huc: 
^tque  illttc  flu&antes  invenire  pqiEnt  ,  aut  qucx 
fe  vertant,  amplius  nqn  habent:  nullumqucpc- 
riculum  adeo  grave  iaveniri,  aut  excogttari  pon 
terit,  adquod,  tanquam  ad  fcopulum,  eas  Atr 
trudi  aliquaodo  ^on  fitneceflf  v 

Quare  pcrpctua  illa  vigilatuia,  quam  civita- 
tibus,  quibuspraefe&ieftisji  debctis,  facite,t  pa- 
tres  ,  ut  hoc  potiffimum  tempore  toti  terrarum 
orbi  illucefat;  perficite,  utquamde  vobis  Chri- 
ftiani  hotnines  copcep^runl  ,  non  eos  fruftretur 
opiuio;  mementote  etiam,  &  fiepe  ac  faepiusin 
mentes  veftra$  revocate  ,  quaiJ  pisemia  vivo  Dei 
omnipatcntis  oraculo  Chriftum  intrepide  confi- 
tcntibus  fint  ftatuta;  qusevc  rurfu$  eos  fupplicia. 
maneant ,  qui  vei  opes ,  vel  gloriam ,  vel  propriam 
falutcm,  facrofando  illtus  nomini  anteponant^ 
Sit  clarum,  iilad  Nic^nnm  concilium  *  patres  9o 
quo  horrenda  Arianorum  rabies  fedata  eft:  or* 
netur  eximia  laude  Conftantinopolitanum  ,  quo, 
impia  Macedonicorum  fententia  fuit  damnata  : 
habeatur  egregium  Ephefinum  ,  quod  ingentem 
Neftorianorum  flammam  exttnitit  :  antepon^tur 
his  Chalcedonenfe,  quop^rtinaxEutychtanorum 
perverfitas  eft  debellata  :  cetera  item  jn  acterna 
glorta  fint  ,  quibus  dtvetfas  diverfis  temporibus 
oborientes  haereles  ,  funt  radicitus  dxtirpatse  . 
Erit  fvqf^&o  inter  horum  taudesaliquid  loci  ve* 
ftra:  gloriae^  fi  non  unam,  aut  alterarn,  fed  tot 
slc  tantas  recenttum  haereti<rqritti&  hserefes  atque 
monftra  ,  veftris  ian^iiltmis  decretis  ,  tanquam 
fortibus  Sc  fulgentibus  armis,  de  mediofunditus 
fuftuleritis  :  quanquam  omnis  honor  &  gloria 
principi,  arqueomnium  bonorum  authori  Deo , 
th  mbuenda  ,  qui  per  vosecclefiae  fuae  eonfuJtum 
efle  voluerit .. 

Quae  cvtm  ira  fint ,  patresr  primunttotiusrerpn- 
blicae  Chriftiang  caufa  ,q^ua  (ecundum  Deumnnlla 
re^cuiquam  pptior  eife  aebetj  deinde  pro  veftra 

furu- 


TI33  Lut>oyici    Majok;a*u   Gravinatis   oratio         1134 


fumma  &  nobis  cogntta  pieute  ;  prq  mea  itenci ,  A 
quam  comnmincm  vobifcum  habeo  ,  authoritate 
vos  hortor,  pro  magnitudme  immincntis  pericu- 
liobteftor,  ut  otio,  ut  paei  ,  ut  omnium  faluti 
£or*fulatis ,  atque  ea  iti  praefcnti  futurifque  confef- 
fibusi  Spiritus  fan&ifavorcdiligenter,  utinftitui- 
ftis,  &  fortiter  decernatis  ,  qaae  vobis  honefta» 
tetpublica:  falutaria ,  Deo  dptimo  maximo  glorio^ 
fafintfutiira» 

Tevero,  bcatiffime  Paule,  te  inquam  fapien- 
tiffimum,  &rfingulari  quadam  de&ione  ele&um 
Stpoftolorum  appello :  id  quod  tacito  quodam  ani-r 
xnifenfu»  &  cogitationeuniverfahaee  facrofan£U 
fynodusfacit :  atqueego  illius  nomine  fupplex, 
humique  proitratus,  quanta  maxima  poffum  animi 
&  vocis  contentioue  abs  te  peto,&flagito»utquera-  ^ 
admodum  hujufmodt  die  admirabili  atque extraor-  ** 
dinariaDeivirtutfe,  &  mifericordia  efte&um  eft, 
titexSauloPaulus,  eximpioputs,  cx  atrociffimo 
Chriftiani  nominis  hofte  accrrimus  ejufdcmproi. 
pugnator  &  propagator  evaderes  5  ita  piiffimis  tuis, 
efficaetffimifque  precibushodiernadie,  atque  hoe 
Ipfotemporis  punfto ,  quoloquor,  eamdemplane 
virtutem,  8c  mifericordiam  omnibus  rcbellibus  , 
obftinatis ,  atque  in  fuis  pravis  opinionibus  &  hae- 
xefibus  obfirmatis  animis  impetrarc  contendas  : 
quandoqutdemeaomnia ,  quachumana  ratione  & 
fapientta  inveniri  aut  excogitari  ha&enus  potue- 
runt  *  nihil ,  aut  eejric  parumadmodum  profecere. 
Quodfi  perteimpetratum  fuerit,  non  tu  quidem 
bcatioreris,  &  fan&ior;  neque  cnim  effe  potes, 
quinunces&beatiffimus,  &fanftiffimus:  fedeer-  ^ 
tc nomcn  tuum  illuftrius  8e  majort quadam  celebri- 
tate  quam  antpa  k*  omnium  getltium  ac  populorum 
fermonibus&  mentihusfemper  haerebits  itquidem 
cx  tali  beneficionon  minqrem  utilitatem univerfus 
orbis  fentiet  ac  perci  ptet ,  quam  oHm ,  dum  in  ter- 
ris  pro  Chrifto  I^gatione  ftingereris ,  cx  tuis  gravi- 
busacvehcmentibusconcioriibusidem  fenferk  at~ 
queperceperit :  nififortemajju.£'fit  pojpulis  patefa* 
cere  viam  ad  felichatem ,  qu^i  curatfc ,  ut  qui  a 
verareligioncdefecerint,  rurfjusrcfipifcant ,  &  ift 
ire&am  falutis  femitam  revertantur-  Hoc  iterum 
abste,  nonfua  commoda  procufantcs,  non  pri- 
Vatas  injurias  ulcifci  qnaerentcs,  non  regni,  aut 
alicujus  potentiae  appetentes  ,  poftulant  ;  fed  hi  ** 
iqui  laudem ,  at  gloriam  Dei  tuendam ,  &  confer- 
vandamilifceperunt  5  hi  quirerumomniumfibi  ca* 
rifiimarum  obliti,  maria  &  terras,  ad  tuiexem- 
plum  difficif limis  temporibus pcrtranfeuntes,  huc 
religionis  conftituendx  gratia  confluxerc ;  hi  deni- 
quequinihil  aliud  cogitant,  nihil  agunt,  nihil 
moliuntttr.,  nihil  magtsinopratis  habent,  quam 
ut  idem  fentiant  omnes ,  idem  dicant ,  tdem  veiint , 
acinteripfos  nullum  prorfus  fchifma  rcperiatur; 
ita  ut  caritatem  maximc  amplexantcs  ,  8c  in  vcra  fi- 
4t  ac  religione ,  ea  qua  decet  pietate  ac  conftantia, 
pcrfeverantes ,  tandem  in  Chrifto ,  cum  Chrifto  *■ 
&pcr  Chriftumin  die  domini  faivi  fiant .  Di«i . 

VII.  E 

ZV&QPICl  MAlOK^m  GlbAmiJtTlS  , 
cdnonici  ordinis  Lateranenfis ,  de  optimo  reipubM*. 
€4  ftstH  orrfWa  >  miffk  ad  f&Pru  in  cencilfo  Tri- 
itntim* 

SI  nnquam  regnorum  moderatoribus  neceflaria 
fuitin  rebus  dubiis  providentia,  &prseftans 
?*r$  ptma  quoddam  animirobur,  nepopulorumfuorum  fa- 
4t  ntiHtttt  lusadverfaribrumincurfionepericlitarctur,  atque 
^I^  ncprovinciarumfuarumjurah^H^gladio  yiola- 
(ontiL  Gcntwh  Tom.  XXXIII. 


renturvnunc  profe^o  nunc,  proceresfacri,  qui 
habenas  rcrum  tjcnetis,  &  aquorum  facroSr  divi- 
no  nutu  ccteri  omnes  Chriftiani  prtncipcs  pen- 
dent;  nunc,  inquam»  vobisneceffartotantisEu- 
ropac  incommodis  &  detrimcntis  obviam  eundtim 
cft  t  atque  etiam  nunc  eft  vobis  tantoper^  affli^is  & 
prQfligatisRomantimperiirebus  invi&o  &  excel- 
fiffimoanimotandem  (erio  confulendum.  Cadens 
cnim  Chrittiana  refpublica,cadcnfqae  vera  religip, 
qu»etiamapud  totChriftiani  nominis  nrbc« ,  ai- 
queprovincias,  inteftinisdiflidiis  tamindignc  Ja* 
bcfaftata  eft ,  atque  convulfa,  indigct  veftraope, 
indiget  veftro  &  coafilia  &  auxilio  ,  patres:  8c 
utquc  adeoindiget,  ut  fi  vos  mature  non  opitulc* 
mini  utrique,  &  hanc  in  aliquamcontaminatam 
fuperftitioncm  ,  &  iflam  a-d  lummum  interiium 
ruere  neceffe  fit-  Ampliffimumorientisimperiuni 
corruit ,  Turcarum  &  Bat bararum  inftdiis  tam  fa> 
de  Chriftianis  principibus  ereptqm .  Opulentiffi^ 
mum  Pannoniae  regnum,  tottusofim  Chriftianas 
religionis  firmiffimum  propugnaculttm,  hac  no- 
ftra  tempeftate  fimili  cafu  fraftum  eft,  &  comminu* 
tum.^  Germania  fere  univerfalirovamfacrorumra* 
tioncm  fufcitavit,  novum  morem,  novafe  confuetu- 
dtnemin  rempublicam  induxit  •  Britannia  pariter 
omnis  e  finu  gremioque  facrofan&ae  communis  pa-* 
rentis  ecclefiae  bis  abftrafta  eft:  Helvetiorum  tot 
pagi,  &  abantiquapatruminftitutione,  &  a  re~ 
pubticadefctverunt:  ipfaetiamGallia,  quaealias 
femper  fuit  alumna  &  nutrk  verae  pietatis, dc  eom^ 
mutandis  facris j  novandifque  di vina?  religtonis  cas* 
remoniis,  proximisfuperioribusdiebus,  ucfcitis, 
turbulenter  tumultuata  eft  ,  &  tumultuatur*  In 
reliqunm  dentque  Chriftianum  orbem ,  quae  vitio- 
ix  &  corruptae  confuetudiftes ,  c|ui  peffimi  &  teteiv 
rimi  mores  non  irrepferunt  ?  Inftat  pr^terea,  corn^ 
munishoftis,  inftatorientistyrannurs:  inftatyin^ 
quam,  nobisjamdudum,  magna  ex  parte  ad  Africae 
fyrtesdisjeaa&capta  claffe  viftis  &  perturbattSj 
nullaque  ex  parte  nobis  ipfis  conftantious  •  Quam- 
obrcm,  patres,  indigct  veftra  ope,  &  mature  , 
utdixijChriftiana  re^ublica.  Ufquequaquctnim 
&e,xternishoftibus  &  domefticis  laborat,  ingra- 
Vefcitque  in  dics  nonmodoexternum,  fed  etiam 
inteftinum  &  domefticum  malum.  Ad  quoscon- 
fugiat,  aquibus  auxiiium  petat,  quosappeliet, 
quorum  fidem  implofet  Chriftiani  populi  grcx, 
nuttoshabet,  nifivo*,  quoshuicprarcipuo&unU 
cpmuneri  votuit Deus  effe  praepofitos,  videficct, 
i Ilum  pafcere  ac  tueri :  fi  quidem  vos  eftis  in  terrts 
figniferi,  &  duccs  populi  Dei  :  vobis  in  primis 
divinitus  delatx  atqucconcreditae  funt  praefefiurae 
totiusorbis.  Veftrumeft  explorare,  conftituerei 
arque  prasfcribere,  quid  reipublicae  /  quid  commu- 
niutilitatiexpediat:  cctcris  piis  omnibus  fas  eft 
obtempcrarc,  juffa  capcffere,  difto  audientcseT- 
fe»  Vospofuudominuscuftodes,  &confcrvatores 
civitattsfanftae;  vosdedtt  Deus  fpecuiatores  do* 
muilfrael.  QuarcemaRtbusduntaxat  veftris  oc- 
ciforum  antmas  requtret  :  quia  profpexiftis  infi- 
dias,  gladiumqueadventantem,  &  non  infonui- 
&is  buccina,  &fignumefpecuIanon  dediftts,  «t 
populus  euilodirct  fe. 

Unufquifque  veftrum  per  fe  ,  nullo  adjuvan- 
te  ,  quodammodo  certe  potcrat  quondam  te- 
trae  &  immanis  belluae,  cactcrarum  ferarum  tm* 
petum  atque  ferociam  pcrhorrcfcere  ,  de  fua 
quifque  incolumttatc  eue  folicitus  ,  gregcm 
fine  praefidio  relinquere  dircptionibus  ,  in  fii- 
gam  fefe  conjiccre  ,  tcrga  dare  .  Nunc  au* 
tem  in  tanta  leviffimorum*  paftorum  ,  facratif* 
fimorumque   procerum   frequenti*  ,   in   tot  du* 

Bbb     %  cum 


prtcftrtim 
*»tttn  bmj*4 
Tridtntimi 
koc  t*rbuhn  • 
tf/fitm  um~ 


T*ntU 

SkrtftUn* 
vtip*    dettfit 
tmntit   *dd% 
f*tt$  rtctnt 
Cjpri}  6*     . 
Gxtctttn* 
sreit  >  0$ 
Tttntttni 

f>r9p*g*CHg 

jtfittr** 


M$5 


ItVpoytci   Majorani   Qravinatis  <?*atio         ii|f 


eum  fapientiffimomtn ,  fqrttffiniorumqpcWrarum  A> 
ccnturtis,  quo  minus  ima  amnes  juftlfctis  &  pieta- 
ti$  arma  capiatis,  nulla  anspHus  eufsqfatiovobis 
tmiveriisjure  rcliqua  effe  poteft:  praefertimcumdc 
vebis  praepotens  verbum  illud»  omqipoteas  fermo 
Jki  ,  divina  veritas,  ptinceps  omnium  Chriftus 
'^*  *«  dherit:  Ubi  firnt  dm  mf  fm  twgtcgMi  in  mmi- 
pe  mea  $  ibifnm  im  medio  eorum  . 

Auftatft,  patres,  iumme  Chriftiana  r?fpubh% 
cat  pcr  univerfum  prope  orbem  radices  £git,  & 
propagata  eft  :  nullis  Batrbarorttm  cxcttrfipn.ibus  . 
vaftabatur ,  aut  vexabatur  tunc ,  cum  facrorum  an- 
tiftites^  tunc,  cuat  diyinae  reiigionis  cuitor^s  & 
moderatores ,  de  pace,  demoribusj  de  conppni 
falute,  dcqueoputnoibtu reipubhc^,  qna  fxpe 
acf&piusconfultabant .  Ntmcautemquidmirum,  JS 
jTi&foris,  &domt  ^  toteontumeliisoperuur,  tot 
calamitatibus  opprimitur  refpubtic%«  cum  publi- 
C&  illae  feniorum  animadverfiones »  cum  cammunia. 
ijla  veterum&  prudentium  hotftiaumcanfuka,  cui** 
cathplica  »  qtiae  dfcuntur  8£  cecumenica  patmm 
concilia,  totjamannos,  tot  jamfecttla  conticue- 
rint  ,  intercapedinem  confultandi  fccerint ,  fint 
intermiffa  ? 

Lxorieb^ntur  &  olimquidem^,  atqu^etiamia^ 
fargchaat  qtiandoque  turbulenti  hamifces  s  adftin 
|>uIatar§$&defeaforesnoy^um  featetmarut$,  utt 
Chnftianam  difcipIioaa\  a  ut  majoriim  inftitu- 
t*  cpmmutarent  ,  atque  «ronvellercnt :  at  ftatijm 
fedabahtur  eorum  {cdjtioaes ,  a&utum  coercebar 
tut  eorum  teu\er|tas  ,  confeftim  cotur^  audacia  Q 
frangebatpr  v  ill|ca  eorum  «jonatus  sqmprimcb.an- 
tur,  protxnuSj  repent^  »  e >eftigio  opprimcbatK 
mt  t  qiia  hoc  eirat  illis,  faplentiffimis;  patribus, 
noftm  prascipuum,  ftadiuoi»  hacc  praecipua  cogi- 
tatia  »,  quam  primum  facros .Cfariftiani  imperii  pr£- 
h$o% imura  in  idcusa  coAgtegare*.  omnium  or- 
«OfKifil  coBveatuni  agere  *  Swijres  fcuteatiam 
fuam  4c  rcpublica  linguli  dkebarit  ,  quodque 
aff^fi.pr»«  p^njiimvelplurimorum  comprobatum 
erat^  14  ^rmurti  *  ^  ia  pQtpetuum  ratum  omnes 
faafcebatit .  Hoc  qnidem  certe  $&&:q  *  quos,  de  ftl- 
muiatoribus,  &<;anatatoriba$  feditic^ium»  qubs 
4c  cojfnmentitiap  religipnis  ime^pre^ibus »  Chriftia- 
ga  refpublica  non  egit  tiiumphos?  quaelapfamo- 
ITttfii  difciplina  in  antiqTOmft^W1^*  iopdftinamJQl 
dignitatcm  n6ii  eft  reftitiit^  £  qtios  potcatifllmos^ 
Itpftes  »  &  4oaicfticos  >  &  externps%  non  expu- 
'gnavit^  non  proftravit,  no&  cxtermiaavit  ?.Utt- 
pam  »  pattes  y  S^  apftd  ^os  non  taq%  raro; ,  ied. 
mon  mzjomm  frequent^c  ^?  affiduc  {xk  ^ommjini 
<roncilio  de  commuai  (alutf ,  zc  4f  publjcis,  re- 
bm  dccretum  eflet  t  quajdbquideoi.  in  pr^fentiaj 
&  leyium»  feditiofqrumque  fratrum  invidia,  Sc: 
^xternorum  hoftium  vi  &  tyrannide  fortaffis  not\ 
tantopcrc  laboraremt?s . 

Verum  inter  has  trag«4i^*  inter  hscc  incom^ 
TOoda,  <jw«  c^e  maxim.a  Cunt  ,  gratks  quoque- 
^gamus  maximas  f^mmo  p^ocreatori  $c  priacipi 
omnium  Deo:  qt*ia  refpexjt  t\uac  tatid^Ri  Ifrael 
puerum  funm,  r^ordatysmifericordi^fu**,  Inji-. ..£ 
$i$  enim  tandem»  vel  inijiium  quondam  »  nunc 
tandem  $\nni  numinis  beneficio  ^bfolvcre  con- 
tcnditjs  hoc  gc^^ai^  &  (am,mu,m,,  toties  i^terru-. 
ptum  Xddentinum  Qpa^iiium  *  Summum  >  in- 
quam,  $e:  generaie:  quandaqtudem  iu  eo  $  non, 
4e  falut^  taatumr^odo  fo<:iorum  $  non  de  pro- 
pcllendis  tantumtnpdo  hominumin|uriisj ,  nonde; 
^ina  ta0tummad0fe4i«o^ic4anda,  v$pir&ctiam 
4e  fratrum  aaftroruni>  at;que  At  propri%  animo- 
rum  &  corporuni  incalumitate  &  falute  »  v^rum 
CU*m  i%  fumnia  jrcrum  agcnduip  cft  % 


Singulis  enim  ^tatibus»  etfi  a!iqi?Ji  tnagti4  5t 
turbulenta  4iftor4iarum  ^  feditianum  tercipefta* 
tc  >a$;aum  fuiffe  Petri  naviculam  ioficiM  cen^ 
iri  tiQtt  pofBt ;  att^mea ,  vera  ut  fatcamur  t  it^bres » 
nimHi>  pracel!#in*i  H^udquaquamfueruate|u[* 
modi^  m  navi(»  curfum  fuum  tfnentem  impedi^ 
rcnt ,  mifi?rrimum  ut  naafragium  $  e^tremam  nc  ca* 
lamil^^eui  miqitarentur  *  Nunc  autcm  lotige  pltl^ 
rima  cidcmadv^rfa  atque  infefta  funt .  Eteuim  tur- 
bttiihus*  tftrbulenti^mifq^teojpfftftibus^  toni- 
|rui$ ,  fulmiuibufquc  undique  quatitur  *  atque  agi* 
tatur  Chrifti^num  nayigium  y i  omniaque  vim  £? 
mortem  ufquequaque  intentat>t%  E^  $lter*$nim 
parte  nonnullorum  impetitorum  remtguui  p^rti* 
pacia,  caerctrtoniarum  Sc  myftertorum  props  om*? 
niuni  rcmi  frafti  funtj  c*  aher^  vcraquibus  de^ 
pravatac  difcipHn»  jSuftibitSj»  quihus  morumper^ 
ditiffimorum  pragruptis  aquarum  moojibus  non 
operitur,  abruiturque?  Quique  pra?terca  tanta- 
rum  ^Huvionum  &  fo?4itatum  fentinam  e^fiauriat , 
ne  un9S.qui4.euieffevi4^tur>  Quatquot  $t4$Tnna- 
Yim  hanccpafcend^unt ,  a4  nwm  omnes  %  fem%~ 
chifaftidio  Jaborant*  naufeanti  alaeri  kz  ercQa 
ftnimocffe  neqmeunt ,  tifqu^quaque  moerore  affliSi 
funt  a  &  profligati  x  m  perditi  fefe  huc  &  il luc  ob- 
|iciunt  %  8$  prpfternunt :  onmia  dcnique  p^rturbata 
atque  ^anfufa,funt.  Nufquamco^mia,  nufquam 
piftati ,  nufquam  faluti  Ipcus  ?ft  %  nifi  hic  apu4  vos? 
patrfes ,  qui  fedetis  in  puppi ,  qui  ^lavttna  Chriftiani 
impedi  tenetis  j  quigupfrnacuktotiusChrlftian^  cu  W4 
jelpubli?*  t;r^atis.  Sedquia,  ut  4isit^^u4itiffi-  {i^if. W' 
pm$  ill^,  etiara  fummt  gubernatores  ii|  naagnis 
tempeftatibus  nonnumquam  a  veftoribius  a4mo» 
lieri  fplean  iddr?pvp|,  opttrni  8?  fapi^iismi 
patres,  abfecro  atque  obteftor,  ut  quae  ipfe  q«i 
Yobifpum  in  eadcm  aavi  fum  ,  tifdem  fl^ibus  , 
eadem  tempeftate  quatior  \  qua? \  inquam  ,  ipfe 
de  republica  ,  d^  comtnuai  falutq  t  4*  religione 
hifce  charti$3  quafiquibufd^m,  iateraunciis,,  vp» 
bifcum  a^urtts  fum ,  aequi  boniqoe  faci^ti^ :  atque 
^tiati^  pro  veftrainrcmpublicam  diligentia*  pro«? 
que  admir^bili  V|ftra  lapfentia  $  &  jrudentia  # 
pro  veftra  <|Hoqife  manfuetudine  &  hun^aaitate  $ 
provema^nitttdinepericuli,  att$ntebcfji,aquecum 
venia  audire*  &  <;oAfid^rar^  ne  gravemini:  pr*- 
fertim  wm  m^  a.4  i4  ianftiffimum  muausabettn* 
4um  foM  tcipubhVxcaritasimpuIcdt:  pwfertim 
pm  ipfe  not\  a4  CQQcilimdam  nnihi  homirmm 
gratiam  >  fcd  con^itatus,  duataxat  ftodio  pietatis 
$  rerit^t h$  vobis  Hunc  animi  mei  fenfumexpri- 
mcre ,  meam  haac  4e  religione,  ieatentlam  dice^ 
re>  inftituerim:  prafertin*  cum  aoa  muh%  &in- 
numerabjli^!  ut  Actores  (ol^nt ,  ad  inanem  in- 
genu  eloqucati^ve  oftentationcm  >  fed  perpauca 
quaedam  &  neceffaria^  ut  pios  homines  ?  &  fim- 
plicis  verltatis  amatore&dwU  ^tqueuthujuslo- 
ci ,  &HortW  temporum  turbtj|l«?atifl|morum  ratia 
fxigerevi4^tur^  dmcommfmprata^us::  p^fertltn 
cumhpnaduaum,,  rtoaiadpaucos,  feda4  univ^r- 
fos ,  deq^e  multorum  atque  univ^rforum  incolu- 
mitate  ^  libertatc  verbta  fa^urus  fim :.  praffertim 
deuiqu^cum  noa  pr^eptis*,  non^  i^ftitutkj  notl 
prasfc^iptis,  fed|rat^ftu$ta^taiOTaada  ptecibus& 
pbfcc.r^tiaaiHus,  f<?d  CWiftiani^  t;aatt?mmoda  *d~ 
mpmtiam  *  ^tqujs  Hojttatioat?  vobifcum  fim  aftu* 
rus :  in cvjus admonitionisatque hortatioaisinitio 
hoc  in  primis  occurdt,  nimirum  ,  utpercun.ftcr 
{datemihi,  quaefohaM  vcniam,  patre;s)  ut  fdk 
fcitcr,  ut  qu^rataa  ex  vpbis* 

Trimum,  qtiin^m  t&M  vas?- 

X>cij$d* ,  q^amQbrc^i  ifto  coaveniftis  ? 

Tsftwtn*  i  <jwis.  yo»  miili  ? 


1*37 


AD    PATHES    CONCILII    TrIDENT.    MISSA 


II  38 


pHtn  txtir- 

pattdh  de 
$ut  lipf* 

~mt>?*m  dU 
Ifciplina  ln 
prtftinnm 
fltttum  refiU 
tumda* 


HaectriadunUxatfunt,  patres,qu«>v,obishac  A  fciplinahancfan&am  rempubiicam  fundaverunt 


in  caufafummatim  exquiram;  &  quidemadidde 
quo  primo  quaerebatur  ,  videlicet»  quinam  eftis 
vos?  Numaliud,  quamhujufmodi  refponfum  da- 
fe  poteritis  ?  NFempe  quod  eftis  p£ocercs  facri  ,  re~ 
gale  facerdotium  ,  gens  fanfta ,  genus  ele&uxn  , 
tuftodes  vineae  domini  ,  fai  tetrse ,  lux  mundi  ,  du- 
ces  caetarum ,  paftores  animarum  *  &  cjufdem  gene- 
m  reiiqua?  Nonprofe&o:  etenimeftis.  At  cum 
iltistales,  nonnepar  eft,  noane  aequum  eft  tan- 
dem»  his  praefertim  tcmporibus,  munus  veftrunt 
agnofcerc,  atqueexequi?  Siquidem,  utDeivir~ 
M*tth  j;  tus  &  fapientia  Chrifti  teftatur  ;.»<>#  foteft  civitas 
abfcondi  fupra  montem  fofitt  r  neque  accendunt  !(*•* 
ctrnam ,  &*  fonmt  eam  fub  modio  >  fed  fufer  can~ 
detabrum ,  ut  tnceat  omnibus  qui  in  domofunt  ♦  Hoc ,  B 
fi  vera  fateri  volumus ,  hoc  potiffimum  fuit  caufse  » 
*cof  hoc  noftro  f&seulo  e&f&  fint  tottenebtae,  & 
eaecaenubes,  Chdftianseraipublic»,  quia  Iucernae 
domusdomini,  quarum  fpiendor  omnibus  Iucere 
debebatt  fubmodio  fuetunt:  quia  lampades  fan- 
&uarii,  magna^x  parteminiftrorumincuria,  ob- 
fcura  caligine  te&aefunt:  quia  publicae  religionis 
tniniftri,  quifacrorumantiftites,  amoverunt  can- 
delabrum  Dei  de  loco  fuo,  &  dilexerunt,  nefcio  quo 
fato >  &  occulto  Dci  judicio,  magis  tenebras,  quam 
Iucem:  quia  vehementer  quidam  cupiditatum  & 
ambitionum  quafi  venti,  per  feneftras  templi  in 
fan&a  {andorumtrrumpentes»  ad  unum  fere  ooi- 
nia  verg  pietatislumiua  extinxerunt. 

Metiimur,  qu&fo»  becnoftratemporaexantt.  C 
quis :  &  conferamus ,  obfecro ,  praefentcm  Chriftia- 
Bse  reipublicse  &  religionis  ftatum  ,  atque  hujus 
tetnparis  vivendi  morem ,  cum  prifcis  &  heroicis  fi~ 
dei&religionis  noftr^  temporibus.  Proh  dofor! 
rmnne  vinca  eledadominicxercituumconyerfaeft 
in  pravum  ?  nonne  pro  tivis  labrufcas  protulit  ? 
nunquidnonvaftataeft  nucetia  ejus?  nonne  tota 
die  direptionibus  patefafta  eft,  atquc  expofita  ? 
numquid  non  videmiant  eam  omnes,  qui  pr^etergre* 
diunturviam?  velnumnon  vaftavit  eam  aper  de 
fylva  ?  aut  numquid  fingularisferus  non  depaftus 
eft  eam  ?  Couverfa  eft ,  converfa  eft ,  majori  ex  par- 
te  omnis  Chriftiane  difciplinae  ratio :  immatata  cft 
«niverfa  iere  totius  Chriftianaereipublicagsfacies, 
vis  moribus  undique  fafta  eft:  cundi  e  re'&a  patrum  D  pax  Chrfftiamfubegit 


MUrem* 
lf*U*  $, 


?fah7$i 


Itfdcm  enim  mftitutis,  quibus  parta  eft  &  auda ,  & 
Honaliis,  retineri&confervari  potcft  Chriftiana 
majeftas»  Qiiid  igkur  majores  noftri,  patresno- 
ftri^  heroes  noftri,  aquibusnostandem  degen^- 
rayimus  y  quorum  veteres  laudes  noftris  facinoribus 
obtrivimus,  quibus  dedecori  fumus;  quid ,  inquam, 
ilii  fandiflimi  viri ,  Deoque  tam eari  &  accepti  ho- 
mtnesininftituenda  atque  incKCoknda  ?inea  do- 
mini  moliti  funt?  quid  fecerunt?  nonaliudqui- 
dem  ,  nift  hoc  unum:  nempe  ,  ut  non  quae  fua 
Staat,  quaererenti  fedqusefJefuChrifti*  Hocerat 
illis  unicum  ftudium,  quomodonon  hominibus, 
fed  uni  Deo  placercnt.  Nonhonores,  fed  Iabo- 
res;  nondominatum>  feddominumqu^ritabant* 
Erant  tyrannianimorum ,  nonhominum;  non  di- 
vitiarum,  fed  animarum  erant  epifcopi.  Afflue- 
bant  &iplicertedivitiis,  attamen  vitiis  omnibus 
carebant:  meritisj  nonopibusjmoribus^non  ve- 
ftibus  placebant  :  non  equos  &  canes  ,  fed  ege- 
nos  &  inopes  alcbant  :  non  tantum  praeferebant 
fanSitatis  fpeciem,  fedvereerant»«i»^fl  Chrifti ,  u  c*u  4: 
& difpenfdtQresmjftirforum  Dei:  fedebant  quidem 
incathedra,  regaliquefoiioj  fed  Deo,  kd  cceli- 
tibtts  femper  atf  ftebaat :  errantibus  vcritatis  viam, 
proximisfuis  iucis  estempla  miniftrabant:  pafce- 
bantgregemdomini,  nonfemetipfos:  erant  vere  jsysh  54, 
paftores,  nonmercenarii:  lafte  quidem  &  carne 
vefeebantur,&quidem  Ianisoperiebantur;at  quod 
infirmum,  abjedum,  &femivivum?  alligabant, 
excitabant,  reducebant.  Ovcs  domini  non  craat 
inmontibuserrantes,  grexChriftiin  tuto  Iocatus 
erat,  optimorumcuftodum  praefidiomunitus,  E- 
rant  non  modo  fucceflbres  ia  regno  Chrifti ,  verum 
etiamamatores,  imitatores,  &armuIatoresChri- 
ftianspieutis:  denique  miniftrabant,  nonimpe- 
ritabant.  Hincfadum  eft,  ut  ipfequoquc  fummus 
prxfedus  orbisRomanus  pontifex ,  fervus  fervo» 
rumDeidiceretur.  Hisartibus,  hismoribus,  his 
inftitutis,  majores  noftri  tot  urbes,,  tot  provin- 
cias,  totregna,  totum  deniqtie  terrarum  orbcm 
Chriftiano  imperio  fubjecemnt  :  ita  ut  Roma  , 
quemadmodum  ait  Leo  pontife*,  htim  frdfideret  u*pwnfm 
potcftttt  divina,  faam  dominatione  terrehdt  &>  mi  *»  nf*m\te 
nmejfetquod  illi  billicus  lakr  fubdidit ,  ftam  qmd  rmuJ^ 


coniuetudine  receffimus ,  ruuntque  indiesinpejus 
omnia:  ufqueadeoutnonmodoaegrota,  fedpro- 
pe  deiperata  videatur  cflc  Chriftiana  refpublica  . 
Nequc  aliud  reliquum  his  tot  incommodisreme^ 
dium  arbitror ,  patres ,  nifi  ut  ex  quibus  rebu^s  renw 
publicam  maxime  laborare  profpicitis  ,  iis  etiam 
maxime  medicinam  faciatis  t  nifi  utunde  inflida  & 
impofitafunt  vulnera  rcipublicae,  indidem  etiam 
medicament^  falutaria  promantur  • 

Quamobrem  inhoc  inprimiseft  bonU  omnibus 
iahocfacroeonfefluomni  ope  &  opera  elaboran- 
dumatqueenitendum,  patres;  ncmpeut  luccrnac 
domus  domini ,  qu«  tandiu  tot  craffis  tetrifque  cir~ 
cumfufc  &  occultktss  tenebris  latuerant,  tandem 
aliquando  ia  medium  proferanrur  ,  inque  oculis 
omnium  collocentur,  ut  vcre  luceant  omnibtts  , 
qui  indomofunt*  Quo  autem  p^a&o  lucemas  iftae 
iacrae  ,.qui  eftis  vos  (  vos  enim  aeterntB  lucis  &  fum- 
mi  Iummis  fimilitudinem  quandam  fpeciemquc  in 
tertis  ^eritis)vere  lucere  potcrunt  omnibus,  qui 
Indomofunt?  Ipfeequidemhanc  unam  duntaxat 
fupcreffe  rationem  perfpicio,  hancviam  unicam, 
lioc  cft ,  ut  unufquiique  noftrum  feparatim ,  &  om- 
ties  nna  diligenter  memoria  repetamus  ,  &  ante 
pculosnoftrosponamusexempla  majorum,  nimi- 
rumquibusartibushocfacrumimperium,  qua  di* 
Comih  Gener^L  Tonu  XXXHI. 


Sed ,  o  miferrimam  noftrorum  tcmporum  condi» 
tionem!  abinuncefttantumimperium?  nonneex 
tribusiilisfertis,  ex  tribus  illis  fummis  omnium 
gentium  &  regum  coronis ,  duae  e  capitibus  noftris 
in  terram  ceciderdnt  &  comminutse  funt  ?  &  te.rtia, 
healnonneitndiquenutat?  Vix,  vixhicminimus 
Europse  angulus,  cx  omni  Afia  &  Africa  detmbatis 
atqaeexpullis  nobisreHftuscft:  vixin  hisEuropae 
anguftiisnos  reliquiae  inimicorum  noftrorum  tuti 
fumus ,  ita  ut  de  Chriftiana  republica  vere  dici  pof- 
iit*   OuomodofedetfQiacMtasfien^  fofulo^  faBa  efi  Bknml 
quaji  *vidua  domina  gentium  ,  princefs  fron>inci^rum  r^ft* 
fatlaeftfubtributo?  quomodoobtexitcaUgineinfurQre 
fm dominus fiiiam  Sion?  pojecit de  tmh in  terram  in* 
E  clytam  IfraelyCr*  non eft  rccordatusfcdbeltipedumfuo- 
rum  in  diefurorisfui  ?  Quomodo  obfcuratum  e(t  anrum, 
mtitatu  s  eft  cohr  oftimus ,  differfifunt  tafides  fanBua^ 
tUin  cafite  omninm  platcarum  ? 

Tantorum  autem  malorum,  tantarum  miferia- 
rum  >  tam  magnse  tnutationis,  dicite  quasfoj  patres , 
quidnamaliudcaufae  fuit ,  nifiquia  nos  alitergef- 
fxmm  rempublicam,  atqueama/oribusnoftris  in- 
ftitutam  accepimus  ?  nifi  quia  defleiiimus  quam 
maxime  de  fpatio  curriculoque  patcrnarum  ar- 
tium  ?  Neceflum  erat  fane,  *ut  h^  temporum  infcli- 
nationcsinrempublicam  incurnberent,  ut  eadcm 


Bbb 


hi% 


H39 


Lodovici   Majoraki   Qravinatis    qRa^tio 


TI40 


hi$inconvcrfionibus  rerpm  verfa^epur.,  hasutca-  ^ 
fotqitates  accipcret ,  hisqtrhueriis$  htsutsu-urn- 
liis  premerfctur:  att  haee  denique  tot  rqaxima  in- 
commoda  ,  &  detrimcnta  $ide.n»  evsairent  ,  im? 
jnutatispmniaomoribus,  irnmutata  p$niuis  difci- 
plina  majorum  .  Staret  «tique  adhuc  inrcgrtfm  & 
incolume  Ghriftiauum  ioiperiam  ,  fi  (ancUftlmae 
lll^  verae  pietatis  artps,  fi  f>ra?ftaQti(IiiAa}l-Ia  vcrse? 
rejigionisftttdia,  quibus  fqndatumfuk  &  ftabiii- 
tum,  necnon  tam  longt  lateque  prop&gati»m  t  qpn 
cflent  intermiffa  atqjaereje&a  .  Nunc  autem  eve$fi$ 
omnino  rqotibus  >  fublataque  prorfus  apudquani? 
plurimps  vcrareligioq?,  quid  iqupiqti<?hriftia* 
nus  orbis  ufquequique  %ox  corruptelarmq  iltece- 
bris  irretitus,  d?  priftino  illo  ampliftimo  gradu 
dejedtus  cft?  ft  majori  ex  partc  cprruitf  iiquod  15 
reliquum  eft  riqias  agit? 

Quapropt^r  fi  fal  varq  &  incalurqem  Chriftianarq 

rempuhlicam pupitis* p^ues*  molimini , fatagite , 

eoqftituite,  fancitenunc(nunccnirq  teiqpus  eft) 

utaliquandotaqdemreddaatur,  quaefuntGefaii^ 

-jiaith*  «.   Gefari,  &  quas  funtDeiDeq.  Inftate,  infiftite, 

M*u  12. "   ppportune^  importune^indepr^vatacQrriguqtur, 

£»<?*<>•      yt  popuiu.5  Chriftianus  tandem  fc  a4  meliorerq 

frugem  recipiat,  ut  t^ndem  f$nti<tt  fe  eftepopu-? 

lurq  Dci,  &  vocatam,  utaitdivusPauIus,  noq 

iqimmunditiarq,  f$d  in  fan&ificationeqi*  Agno-, 

*>Thef.&    fcat  praeter^  unufqujfqve  futirq  certum   ac  pro- 

priurq  tqunus,  ad  quod  vocatuseft:  paftores  pa- 

ftorum  officip  fungantur  ,  oves   ovjurq  ,   IUud 

autem  quam  maxime  ad^ertite  »_  patres  ,  nernpe  Q 

ut  pi^iUaeadipneSj  ut  falutaria  iifa  facinora  & 

re&e  fada^  finc  qqihus  -oniq.tt  noftra  perfuafio  , 

$4«?bi  i>     &fides,  utaitdivusjacobus,  martu^eft,  iqpri- 

ftinarq  dignitatem,  qtufipoftlirninio/,  seftituan- 

tur-  Hoc  autem  fieri  non  poteft,  nift  pr.iusfanaif- 

ftma? 'ilW*  qu«  nunc  penitusin  t^qebri.sj.  jacent^ 

veterumconfuetudines,  quibMStamaccuratc  fun- 

data  fuit  3t  e3?truaa  Chriftiana  difciplina  5  tarq 

jfandte  fufcepta  fuit&cuhaChriftianareiigio,  iq 

htcem  fueriat  rcvocat»  | ,  acfuumpriftinum  fplen^ 

dorem  acceperint  t 

Videri  quidem  poterit  nonnullis  ho?permuk 
tun>  diiEcaltatis.  &  laboris  habitunim  ,  cum  ob, 
depravatos  hujus  faeculi  mares,  tum  ob  invetc- 
jata.  HoniinuiQ  viti^;  praefertim  cumillapriftina  D 
religionjs.,  &  majorumqoftrorum^fanftit^Sjt  per- 
petua  quadamobHvioneobrutaefle  videatur*  At 
confiderandum  cft  nobis  ^  qum  jure  re^ecjue  ii^ 
hominurnoblivionem  venerit:  item,  qujeincom- 
inoda  eam  ob  rem  nobis  eveneriqt  ^  qu^  itideoi. 
commoda  nobiseventura  fint ,  fi  in  int<sgrum  refti- 
tuatur*  eoquQ  magis  quod  nullaunquammedici«s 
na  reliquis  part;ibus  inftrmae  reipubficae  rq*erien 
tur,  nili  prius  hgecejufdem  reipublicsc  tot  gravifli- 
ina,  qu?p  in  moribu$  funt,  vuiqera,  ftlutaribu^ 
remedusVQsfanaveritis:  eritque  totymhoc,  noq 
^rduum,  nequediftlciie,  fedperfacile  potius,  ac 
perjncundum  t  (1  ^a.men  fecedtis  ompia  fecundurn 
poftvemnqi  tHud  ,  fi?  divinurq  exemplar  %  qu°4 
oftcnfum  nobis  in  rqonte,  de  quo  praepqt^nspa-  B 
ter  e  nube  intonuit  diccns;  Hk  efifilim  wcusdi- 
mtth  17*  jegu$  ^  >m  qHQ  mifc  fem  cnmfUtui  ,  iffum  wditt  . 
Quid  au£?m  eft  ,  ipfum  audite  ?  nili  ,  quae  ipfe 
prapc^perit,  obfetv^te*  qu*  ipfe  docuetit,  dace- 
te;  qaaeipfefecerit,  facit^j  Quid  vero  fecit ,  dor 
ciiit,  ac  pratcepit,  non  eft  opusnunccotqmemo- 
tare.  Longuni  enim  eftet  in  prssfeqtia  recenferc , 
quatifnam  fuerit  Chrifti  caritas  iq  uoiverfum  ge- 
nus  h^nianum,  quae  pietas,  quod  ftudiutqiqpa- 
teruas  leges  ,  qua  conftantia  8c  animi  firmitate 
honores&diviuasfprevem^  quibus  iaboribusin^ 


ftitafcm  &  excoluciit  Vineam  domini,  quafide, 
quadiligentia  ipfe  idem  ,  quoad  nobifcum  yixit| 
iemin*yndivinum  fcmcn,  hoceft,  verbum  Dei, 
qua  cura  &  vigilantia  (ibi  a  patre  commifl^  ovss&c 
concreditum  gregem  paverit ,  puftddierit ,  incolu- 
mcmfervavcrit,\ifque  eo  ut  ^c  fuap  faluti,  nec 
(u&  dignit^ti  pepercetit:  qua  parfimonia  &  frui? 
gaHtate  omncm  vitam  duarcrit  ,  qoam  clemens  , 
quaqi  rnitis  fuerit  in  alios^  quam  aufterus6fafper 
in  femctipfum ,  quacp  vcr&  pacis  &  obedientix  cul- 
tor ,  quam  ver^  paup?rtat;s  &  hurniiitatis  amator , 
tjxc^rhisfimiliahoc  t^mporc  cnarrare  noh  atti- 
net  :  fiqujden^  propalam  iunt  ,  &  in  ocalis  om- 
nium:  necquemquam  veftrum  eadem  latere  pcr- 
fpeftummihieft,  Satis  ig|tur  habeatis,  me  nune 
tantumdigitqqiadrem  iatendilfe;  \n  quantum  a 
fuo  capite»  qu^qtumafuis  patribus,  quantum  % 
fandiffimisilllspriftiqis  inftitutis  defcceriit  ^?que 
degeneraverit  Chnftiaqapofteritas ,  (altem  aliqu^ 
espartccognofc^tJLs;  fltque  \iis  tam  magnis  febri^ 
bus,  quihusfo<:rus  Simpnis,  id  ^ft,  univ^rfa  ec- 
^lefia,  inprapfeati  teneuir  atque  jaftatur,aliquarq 
mediciaam  >  vps  qui  Chrifti  p^rfonam  geritis ,  afte-- 
ratis^  vosdicp,  quorumfidei  jurapmnia  &  huma-. 
na,  &divinaepmtqiffafnnt  >  quiqu^fummo  rcgi  j» 
&  judici  Deo,  (igillatim  atque  etiam  minutatiiq 
reddituri  eftis  rationetq  adminiftrataereipublic*,  *»#•  *** 
§>,  utChriftusait,  villi^ationisveftrac. 

^terwmh^c,  Sfquidem  admonendi,  non  cri- 
minandi  caufa,difita  fatis  fin:  de  iis  quac  ad  primam  ?***  nn\* 
interrogationemattinct*  Veniamus  igitur  ad  te-%Z$uT 
cundatn,  qua  mifii  in  optatiserat ,  qiucupiebam  49&*to*  &t, 
fcire  $n  vobis,  patres,  quamobrem  ^^^^^/n^iu 
ftis?  cur  iftqqi  tam  celebrem  ^ouventum  a^itis  ?  gent.control 
eur  iqdiftumefthoctantum  croncilium  f  Indichim  w^*  dJ^ 
eft  hoc  tantum  concilium  ,  hunc  tait\  cckbrem  ?««/^^ 
conveqturq  agimus  ,  h«^  cpqvenimus,  rcfpondc-^* 
bit|s  ,  ut  providea^ur  tpt  malis  &  incommodis 
jreipublicae:  ut  ^rma,  qyae  tpr  domeftici  hoftes  iq 
rehgipnem  fufceperunt,  deponantur;  utbellum, 
quod  quidaxq  e^noftratihus,  mpregigantum,  cuoq 
J)eo  ,  &  cum  reliquis.  fuperia  gerynt  &  admiqi^ 
^lrant,  refrigefcat  &  extinguatur:  ut  qui  ^ontr^, 
religionei^iqv^qt^  perditiffima ,  novaquc  opinio- 
num  po^teqta  commeqti  (unt  ,  cutq  eadem  reli- 
gioqe  iq  gratiatq  redire  pofl^nt :  ut  omnes  Chr^ifti 
legibusobtemper^qtes,  iq^adem  85 .  probitatis  5: 
(apisqtise  difciplina ,  in^:  fe  coqciUcntur ,  conjqn- 
ganturque:  d^murq  utpaci&faluti ,  ut  dignit^Lti 
^pmmtjniconfulatur.  Cumigiturad  has  pr*clara$ 
quidem  8?  neceftHrias  ^cs  adminiftrandas,  8f  confi- 
eieqdas,  adha^cpubli^amunera,  adhae?tam  man 
gqa  &  arqpU  negptia  pertra^anda ,  8?  cxequeqda , 
iftum  iq  Jpcum  congregati  fitis:  agite  nun^jt  ac 
(ummaopenitirqini,  p  clariflima  Chriftianac  rei% 
pubficas  Iqmin^i  utillqdidemefficiatis,  ^d  qnod[ 
veniftisf  utpmniqrnfaeculorqm  po^eritas  iqt^IIi- 
gat,  vohisinadminiftraqd^religionc,  nequeftu^ 
dium,  netju^pictatem,  nqque  diligentiamdefuif- 
(e:  utpervostaqdem  reddatyr  Chriftianis  homi- 
nihus  illiid  otium  ,  illa  pax  ,  qqam  prqnes  cutn 
boni,  tumfapientes,  raaximaperefemperexopta* 
ver^qt  t  Nittmiqi  ne  hic  tantus  fenatus  fruftm  croa- 
ftus   fit  ,  ne  refpubliea  fruftra  implpraffe  auxi- 
Hum  veftrum  dicitur,  ne  vos  operamperdidifle, 
^tquc  fruftrafufcepiflehunctantumla^orem,  ali- 
quandoglori^ntitradverfarii, 

H«c  autem  iqcpmmpda  &  dctrimeqta  pmni^ 
certo^ventura  fuqt  vobfs,{  patres,  nifiomnifide, 
pietate,  9t  ftudip  pofaerUjs  ante  oculps  veftros 
h»c  duQ:  unum,  ut  iljius  mifericofdiam ,  auxi- 
lium,  8^  praeiidium  omnibuS  vous  petatis,  8c  implo-? 

rcti? 


PAtres  Concilii   Trident.  mjssa 


?f*h  110» 


>.  I* 


/£*«&«  7« 


W*?<  *7* 


tl4l  AB 

«tis>  qm  ofttt»  «onfcrferaus  &  nefariasperdito*.  A 
TAitn  hotatciua&voiuntates  vcre  iahare  poteft :  qui 
#a*is  nobis  laboraatibu?  fuceurrere ,  nobis  agris 
poteft  mederi :  quiunus  rot  periculis,  quas  cervi- 
cibusnoftrisimpcndent,  aecurrere  potiseft:  qui 
deuiquedmis  vim  &facu!tatcm  habes  infirmse, 
enetfatfc,  affliftae  ,  &  modis  omnibus  qu^flat* 
reipubtic^  faiuti,  fprtunifquc  communibus  fub- 
veniendi.  Siceairi[ifcriptumeft:  'Hjfi dominus *dh 
fipavcrit dornum ,  in  vanum  lahmverunt ,  qui  adi~ 
ficanttam*  Item,  nifi  domimm^dierit  civitatem^ 
fruftra  vipUt  pi  cujhdlp  exm .  Et  c*rte  fruftravi- 
mlabitis  in  cuftodienda  CWiftiana  republica ,  qua: 
eftcivHats  I>ei;  fruftra  laborabnis  in  rethtuenda, 
ccclefo»  qa|;cftdomusdQmini?  nifiadwjdomU 
nus,'idcmfummumnumen,  idem  diviQUS$pi«-  g 
tus,  fah&iilmisprccibus,  hut$ilique  pbfccrauo- 
nepiacatus,  vobis  affuerit ,  inque  ammos  veftros 
-plariori  iuajit^e  iilalji ,cceperit ,  &  doccre  vps,  ticut 
ppllicitiis  eft,  omrtem  verhatem  .  Hoc  namque 
inodo  ipfgidemnobifcum  pa&cucft*  dicens:  Te- 
fttt  ,  ^  M^r  V&*  >  i**fi**  9  O?  irtye$ietis$ 
fulfatc]  & aperitw wkis  f  Quod fane  quidem  rc- 
ipfa  comprobavit  tot  patruch  exempiis  ,  qutbus 
prxbuitferefugium  Scadjutorem  ia  opportunita- 
tibus.  cuftodem  pwstprea  &  propugnatorem  om- 
niumpiefuppticesmanus  ad  fe  teaderitium.  Hoc 
igitur  fit  »num ,  iti  quod  ocuios  veftros  &  animtim , 
in  his afpej-itatibus  rerum  atque  anguftns ,  teniper 
conjiceredebetis:  nempe  ii}  patrea^,  &  «jodpra- 
torem  omniumDeum,  gui  folus  poteft  ,  ut  ait  q 
fandiflimusvates,  prjccingere  vps  vmucc  ad  bcU 
Jum  ,  &  fupptantare  inturgentes  in  vos  ,  iubtus 
yos  5  neapn  eripere  vos  de contradittionibus  popu- 
li»  &conftuuerevos  incaputgentium:  fine  quo 
uoa  modononagere  aut  moliri,  fe4  »?  coguat^ 
jL]uidemaiiquidboniunquampoteriti§, 

Altei^m  vero  quod  vobis  ii\  inftaurind*  rehgiQ* 
ncfemperinoeulis,  femperinore,  fempcr  in  ia- 
tima  cogitationc  effe  debet ,  fit  illud  idet» ,  papr^s , 
quo  alias  majores  noftri  iaconfimilibasiadioQU 
bus  &controveriiis  comprimendis  atqu^  iedaadis 
tantopere  afifuot:  riimirum,  ideui  ilM  j»  <[Uod 
ia  lapfa  oionim  difciplina  reftitu^nda  pbfervan- 
dumeaecommonefecimus,  Quemadmodumcnia* 
jn  rcftituendis  rtioribus  e^  neceffarium  dicebamus,  0 
rccurrcre  ad  incorruptas  illas  con|uetudines,  *:  ad 
(anaiffimailiaexeaiplaiHQrumpatrum,  qui  utu: 
verfamChriftianam  rempublicam,  tam  hngulad 
viticinnocentia,  tantaquepietatefundav^runt,  6c 
ndillorum  pr*fcripta  ,  vitxqu?  imagiacm  atqu^ 
wormam,  optimis 'iqftiW" "&  Ifglbas  pr*fentes 
morcs  componcrc  ,  &  univcrfam   re^ptjblicani 
tcmperarc  :  parkcr  codemquc  modo  ia  reftituen^ 
da  rcligianc  ,  fa^rprumve  eodicuin  genriana   in- 
tctligentu,  quar  h«c  noftro  f*?uIo  4pud  totna- 
tiunes&regna,  apud  tot  etiam  ^rudiaifimps  vi^ 
i:o^,  t^mitopie  dcpravata  &  corrupta^lt,  opcr» 
prctium,  atcfumme  neccflfarium  cffeducimqs,  ad 
iliorumdccrctaconfugere,  illorumque  fenteotu* 
perfcrucari,  quiChriftianamicligioncmtamUn^  g; 
(ac^olucruntf  quitptfacipuiis,  a  primordiis  vicU- 
Iic?t  qafccritis  ccclciiap  ufqu<?  ad  haec  Wmpora ,  pcr- 
petud  8c  incorruptc  rcmpuhlfcam  fcrvavcrunt. 
Qaibus  cnim  aliU ,  iis  de  rebus  qu«  ad  rctigionem 
attinent ,  magis  fides  eft  habcrtda ,  quam  primis  & 
prsecipuis  religionis  cujtoribus,  &  confervatori- 
busiUisi  <Jui «ort modo facra ,  ritus^moresjCon^ 
fuetudiqes,  &  coeremonias ,  fed  ipfa  etiam  facra- 
rumlitcraruif^  oracula,  8p  monumcnta,  fed  ipfa 
ctiam  fandse  Chriftian*  eruditionis  &  fapicnti» 
yoiumiftaflobis  foftcris  praritderunt  l 


II42 

Quamobrem  adXacrorum  iibrorum  ircramintifr^ 
Iigehtiam,  aonaiiiipfaquidcm  jurcconftituendi 
furit  judices ,  autintcrpretes,  quamii,  qui  nbhts 
eademfcripta  iacratradiderunt,  quique  quo  p4r- 
^o^  quavcrationcinteliigendaerant,  clariffimis 
exeippiis  pcxpetuifquc  coniu^tudinibus  cdoeuc  runt 
&intcrpretatifunt,  cjEpreflerunt  &  expofuerunt, 
jBtenimquifnamaliusmajpris,  vei  fapientiae ,  vdl 
auctoritatis  judex ,  illas  litcs  &  controvcrfias ,  qttae 
de yetuftiffimispatrum fcriptis,  dequefacrisevan- 
geliorugi  verbisinternosfuboriuntur ,  mclias  di- 
rimcrc  ac  tutius componere  poteft ,  quam  majorum 
notirorum  v^tuftiffima, &  uhivcrfalis confbctudo  ? 
quam  communis  &  eoncprs  eorumdem  patrum  fen-» 
tentia?  quampertptum  Chriftianum  orbem  om- 
nibusfxrculis,  jamindeatetnporibusapoftolorum 
adhaecufquctemporai  pverpetuo  &  quafiperma- 
tius  trad|tum  inftitutum,  fy  apud  pmnes  fempcr 
rccepu&cpntinuataobfervatio?  fe  pactttum  red-  &,j;i;«fin 
dat  tTitdithy  ait  magnusBafiiius,  dominns  jta  do-  bam,  cmt* 
cntt  ,  apofloli  prtdkmttwt ,  patrts  $fetvamtr%tnt ,  ^'/^*  ^ 
tonfirmavermt  martyres :  jufficit  dicere  ,  fic  edoftrn 
fum*  Et  divus  4thanifius  dcconfimili  re  fermonem 
habens,  adEpi&etumCorinthiorum  cpifcppum,  AtUnrm, 
perhibet;  Hoc  folnmmodo  refpondere  *d  talia  ,  ^1  "  *  * 
diccre  fufficitx  quod  ifta  mn  fmt  catbolics  ccclefi* , 
neqne  ifta  patres  noftn  fenferunt ,  Et  ante  hos  fanftif- 
fimus  Lugduncr>fisepif?op.  Irasneus,  qui  iuit  fe-  w^'JjJp, 
cundoChriftianaBreligionisfaccuIo,  anno  fcilicet  As.** 
aCh^iftinat^Ii  dip  ccntefimo  quinquagetimo,  $i 
^vsa^  inquit,  iifctftath  orhtw  ,  oportet  ad  tnti* 
qntffimas  recurrere  caicfias  ,  in  qiiilws  apojioti  tw+ 
vtrfutifmty  O*  ah  eis  dc  prdfetti  %H4fthnt  ftatue- 
I?,  qmd  certum  eft  ,  Q*id  cnifo?  fi  ntjue  ap^fioli 
fcripturas  reltyuiffcnt  nolris,  nonnt  oportebat  otShem 
traditionjs  ftpti ,  %ntty  ttadidtrunt  ii  ,  fuifas  tm* 
mittebant  pcclefias  ? 

Ek  qiiibiis  prpfedo  verbis  fatis  pcrfpicuc  conftnt , 
patres,quomododiflidiaoptimatum ,  &  facrortim 
virorunjidiffenfiones  c  medio  toilendgc  fint:  quo 
judicereligioniscontroverfisatqub  difcordi*  hni 
dirimcnd*,  atquc  fedand*:  tjlia  machina  ever- 
?cndae  fint  domelticorum  hoftium  bpes:  quibus  de« 
niquearmisfeliciffimedecertandum  fit  cum  com- 
mentitiorumdogmatum,  &damnatae  fe&actheo-* 
logis;  nimirum  ,  non  divinis  duntaxat  tcftimo-. 
niis,  nonfacrisfolummodofcriptis  (quippe  qu» 
ingeniofi ,  6c  turbulensi  homines  facile  qu'Pcum<Juc 
placu^rit  detorqucre  poilunt ,  quemadmodum  aliai 
cjufmodiperfidiofoshominesiingulis  aetatibus  fe- 
cifie  manifeftum  eft )  fcd  fcriptis  cjuidem  facris ,  fed 
divinis  quidcm  teftimoniis  ,  ita  tamen  expolitis 
atqueexpHcatis,  utatotfandUflimorum,  (apien- 
tiilimorumquevirorumintclligentiia,  ut  a  timta- 
rumnationumcommuni  fenfu,  ut  a  pracjudicatis 
totiespatrumnoftrorumfententiis,  ut  aperpctuo 
majjorum  noftrorum   morc  ,   nuila  cx  p^rtc  ab- 
iiorreant ,  aut  difcrepent :   nifi  cuilibcst  licere , 
unieuique  datqm  eflTcdixerimus  majjotum  inftituta 
conveilere,  fpedatiifimorum  ac  probatiifimorum 
homiuumfcntentixreiragari,  lumma  cum  perti- 
nacia  fuorum  dogmatum  impietatem  tueri ,  ChrU 
ftianamdifcipIinameommMtare  ^tque  diflplvcrc, 
vetuftiifimorum  ^udorum  el^vare  teftimoni^ ,  con- 
ciiiorum  oecumenicorum  &orthodoxorum  audo- 
ritatem  repudiarc :  perp^ituum  totius  ecclefiae  con- 
fenfum  pronituloducerc,  pontificiae  poteftati  & 
univcrfa;  religioni  bellum  indicere,  fundamenta 
cccIpfiaBlahefadSare&evertcre,  divina  denique& 
humanaomniaad  votum  ,  adarbitrium,  adlibi- 
dincm  mifcere  5  perturbare  atque  confundere  *  Ni~ 
(iigiturh#c,  ^hisfimiliaimpia  &esecrandafa^ 

cinpra 


Lyoovici    Majorahi   Gravinatis   oratto 


cinoracuipiam  Hcerc  dixerimus;  quisita  hardus, 
quisadeo  ftupidus  eft,  ut  non  intelligat,  aulk 
.  ration^  nullaque^caufafas.eifetranfgrediinos 
terminos.,  quos,  pof  uerunt  nobis  patres,  noftri? 
prsefQttirmcu.metiamapttd  vanas  &  fi&aergligionis 
homjaes  c^remonias  vetcrum  fuorum  retinere ,  cu* 
ftodire  paterna  facu,  (uorumque  raajorum  inftk 
tatatueri*  femper  fapientis  fuerk . 

.tfe  omittam  graviffimam  &  clariffimam  illarrx 

4iviPaulifententiamqua.Theffalonicenfes  &  reli- 

quos  Chrift  iana;  pietaxis  cujtofes  commomut ,  at 

'  ftaseat  &  tenerent ,.  non fcripta,  no-n  volumina, 

noacodices,  fed.  tradithnes  9  inquit »  af  »4ts  AiAkt»* 

**rhtjr*!Ktl  fMf.t^  fwe.  per  fermonem  %  fi*ve  per  epi/iolam.  fuam  ♦. 

*•  Cnr^it»  §cje^t €Dim diviaus ille doftor ,  qmraptmfmtufi-. 
^maAmtiumcmlHmy  CTauAivit  auanamrbar  qu# 
pon  tket  homimhfm  ,  ecclefiam  Dei  effe  vivum  pe- 
&u$Chrifti .,  fcripturam  vero  quafi  tnortaumaira- 
mentum,  &  idekco  longepotius,  credendum  effe 
vivope&ori,  quammortuo  atramento,  hoc  eft,, 
tnajorem  fidem  effe  habendam  viventi  eeclefia;,. 
quam  per  fe  vclut  morfcuis  codicibus ..  Sciebat  quo* 
que  Chriftum  tion  membranulas ,  non  mactocola  , 
non  chartulas  ,  non  fctiptiones.,  non  literaruta 
monumenta:  fedexempla,  fed  prsecepta, feditir 
ftkuu,  fedmaadata,  fedconfnltadUcipulisfuk 
dediffe,  &rcliquiffe:  ut  obid  apud  poftsros  te«, 
ftatumrelinqucret,  qttid  ipfe  do&or  &magifter 
omnium  hacdere  non  obfcure  fauiret -,.  nempe,, 
quod  potius  confukk ,  rnandatis , in.ftwutis:,.pras- 
ceptisatqueexemplis,  quamlkerarum  mohatnea- 
tis,  quam  fcriptionibus,  qtum.  chartulis,  quam 
tnacrocoHs  ,  quam  membranulis  ftandum  ew-x». 
SHebatitem,  tradittones&piasreligionisconfue- 
tudines  corrumpi  &  adulterari  noapoffe ,..  quia  re-. 
. "  ligiofe*  fan&e,  &  accurate  fervantur  ,  funtque 
quotidieioufu,  &inoculis  omnium:  facrau  au~ 
temtabulas.»  ^ipfosquam.visdivinaea.uaoritatis 
codices,  nonmodo  multis  &v&rXkeaufisadiifte» 
tkri&  corrumpi,  verum etiam. eorum  verba atque 
fcntetJtias  ,.per  fe  licet  integras  &  incorruptas ,  de- 
pravari  tandem aliquando, ac pro hominum  inge- 
mis&inftitutisj  in  utramque  pattem  dcflefti  8c 
contovqueripoffe»  14  quod  fqo;  temporeaccidiffe 
beatus  Petmscommemoi"at  dicens,  i^AoBoi  qmf- 

%*  Vtt<i* .  dam  &inftabihs  Aepramtfe  efiftolas  Tatili  Jicut  €T  ee- 
ttrtsfcripiMte,  aAfuamifforumferditimem.  Sqe~ 
bat  kidem-9  neque  omnia  quas  a  Chriftp  tradita 
fonit,.  mandataeffeliteris,  imovero  necpotuiffe 
tnandari  ^  utpote >  quse  fi  fcripta  ,  ut  ait  Joannes  v 

tttKUHfi*  fuiffeatuaiverfa,.  ncctotus  mundus  eorum  vola» 

fni  L^ng^  minacaperevaleret.  Sciebat  infuperChriftiimdu 

m*  fcipulis  fuisdiKiflfe  •  *AAhm  habeomulta,  mbisAice^ 

re>> .  feAnonfoteftis  portare  rnodo*  Cumautem  venerit 
ille  Spirkmwrit&tis  %  docehit  *vos  omnem  *veritMem*. 

7o«i*»„  <£rQn  en*m faquttur  4 femttipfo ,.  Jjedqu-dcumfue  audiet 
hquetttr:  &  <fn£  *ventum,  funt ,  annuncmbit  *vobis  . 
Sciebatprseterea»  vetuftaiem,  femper  venerandam 
effc>  &  fuo.  loco  r^Iigiofe  fervandam.:  novitates 
autemomncs^  ptofanaspraefertim,  dcvitandas& 
dcteftandas  effe  ».ot  i41.se  >quae  periaspe  errorem  affe- 
rant,  acmilliesrefcrri  &innovad  poffim  .  Scie- 
bat  denique,  ecclcfiam.Dei  5  cujais  prsecipuummu- 
bus  crat  rcddtre  de  rebus  divinis  rcfponfapofteris  > 
effecblumnam  &  firmamentum  veritatis,  Semper 
enimccselefti  rmmineduckur,  &  femper  ftiit  fine 
trrore ,  fempcrque  habebit  Spirirum  Dei  reftorem, 
ducem  ,  magiftrum ,.  moderatorcm ,  &  affcfforem 
individuumr  omnibu^  diebusufque  admundife- 
nium  8t  confumptionem  * 

Ottg*  h*m.        Qudmwisigitur,  utrede  inqnit  doaiffimusOri- 


I  144 


A  pnferant  fcriptnpas  (  4lUinA&  emim  htireticiy  ut  ait  Ter-  ***!***•  ?* 
tulhanus,  jnadere  nw  foffent  de  rebus  fidei,  mfi  ex  mmr*m> 
firifturhfiAei)  ne$H4£[tt4m  tdmen  illis  fidem  habere  , 
nequaquam  apaterna  &  ecctefiaftica  traAifione  exire^ 
nequajuam  aliter  unqnam  credere  debemm  3  nifi  quem** 
admodum  pcf  fHccefJionem  ecclefi&  Dei  traAiderunt  na~ 
bis  •  Haec  ille  ,•  Et  quidem  haud  ab  re :  tum  ne  cam 
ipfis  novitatibus  inexpiabiles  religioncs  in  Chri* 
ftianamrempublicaminducerentur;  tumctiam  ne 
apaternainftitutionc,  &adivinis  legibus  aliquo 
modo  pofteritasdeclinaret :  turn  demum,  ne  (  ut  ad 
AntiochiaeeccIefiamfcribensidemmagnusBaftlius 
teftatur  )  Chriftiana  pictas,  &  verus  Dei  cul  tus  fub-r 
jedus  aliqua  ex  partc  effet  cogitatis„,inventionibus, 
Bc  commentis  hominum  .  r, Verba  ejus  haec  funt .  $U  ^  ga~  ^ 

g    demweronQS  >  nefneabaltisfcriptam  mbis  recentiorem  tAnthcfcnas* 
fufcepimHs,  nefue  ipfi  mcntis  nofira  germina  tradere 
auAemm  5  m  h^mana  commenta  exiftimentur  wrb$ 
teligionis^  fed  fmeafanBis  patribus  eA^Bifumus ,  eoi 
interrogantibus  nos  annMnciamus  *  Haec  Bahlius.  In 
quam  fencteatiam  eunt  omnes  quotquot  aChrifti 
ortu  ufque  ad  boc  faeculum  fanQ:iffimi  patres  de 
dogmatibusreligionis  fcripferunt,  In  primis  au- 
teoi  9  ut  reliquos  omlttam  ^Divus  Hieronymus  ad^ 
verfusLjJciferianos:  Iniila,  inquit  %ecclefia perma-    ®>  Bttrtm 
nendnmefiy  qu*  ab  apoftolis  fttndata  y  nfqtte  in  hanc  ^r. 
diem  Amas  \  necfibi  blanAiantm  h^reticl  >  fi  Atfcri* 
ptntteum capitibus *viAen$nr fibliA confirmare  qnod dU 
cunt ,  cum  <T  Ai&bolm  Aejcripturis  aliqua  fitlocutus  % 
&* fcripturjs,  non  in,legendoir  fed  m  intelli%enAo  confi^ 

Q  ftant*.  HaftenusHteronymus..  Igitur,  ut  indivi^ 
duus  divi  Petricomes  ,  &  poftea  in  pontificatu  fuc* 
ceffor  Clemens ,  ad Hierofolymitanos  kribcns ait,. 
mn  fecundum  ingenwm  hominum  ,  nefuefecUndum  p#  Qhmtm 
mmfenfum  y  fuem  fibi  nnufqMtfqmfponte  prafumpfit ,  ad^rojof^ 
feA  ak  eo  mteUigentiam  Aifcefe  fcripmrdnum  oportet  9 
fui  eum  a  wajorib&sJecunAum. <veritatem  fibi traditam, 
Jirvat,  ut cripfe pojfit ea  fU&yeBc,  [nfcepit,  cjompe- 
tenter  afferere  . 

Quamobrem,  patres.,,  hsec  fit  vobis  quafi un  ica 
cynofura  in  his  tammagnis  &  tctris  tempeftatibus  > 
quibushoc  tempore  Chriftianse  religionk  navicula 
tantopereagitatur,  videlicet  ,adiIIorum  fidem>&; 
religioncm  confugere,  illorum  inftitnta,.  Ieges,£ 
jura,,  mores,  prarfcrlpta,  &fan<aiones  cognofce^ 

D  re  ,  q ui  non  tantum  nos  in  fide  &  i.n  vera  rcTigione: 
genucrunt ,.  verumetiamobeorum  fingularem  ih^ 
nocentiam .  vkae  &fanditafem  in  coeleftium  conci-> 
lium  funtrelati^  Exquibu^  enim  de  fatidicorum 
&  vatum  noftrorum  effatis  tncognitis  quaerere  va^ 
kmuscertiorem&verioreminterpretationemf  ex  , 
quibusdivinaoraculamelius  petere  debemus  ?  ex 
quibus  decontroverfiis  religionis  fententiam  pof^. 
fumus  tiuius  fcifcitari  >  quam  ex  cis  quorum  men- 
tes  Spiritum  veritatis  concitafte  perfuafi  fumus; 
quamexeis,  quosinftindu  afftatuquc  divino  e£« 
fatos  e&  certo  fcimns ;  qttam  ex  eis  ,  quorum  in 
tutela ,  atque  praefidio  tot  faeculis ,  tani  iongoasta-i 
tum  fpatio  fummus  ilie  princeps  &  mpderator  0^-, 
nium  Deus  Chriftianam  rcmpublicam  efli  volsit  j  , 

E  &  maximecum  hujufmodi  fandliffima  difciplina  & 
confuetudofemperfueritineccIefiaDck  Si  quan-, 
do  enim  in  fimiJibus  publicisconciliis  aliqtiodde 
religione  etiam  int^r  dodiffimos  dubium  contrcv 
verfumque  erat  :  nequaquam  tamen  denuo  prac-. 
fcribebatur  quicquam  ,  citatis  etiam  ab  utraque 
partedivinis  tefttmoniis,  priufquam  decreta  pa«« 
trum,  &heroumnoftrorum  fcripta  reciuretitur ., 
Eas  enim  potiffimum  religiones ,  eas  potiffimum  de 
divinisoraculis  fententias  &  interpretationes  te- 
nendasactuendaseflefantStiffimiillipatresarbitra-t 
bantur » quse  eflcnt  in  morc  inftitutoquc  majorum  % 

Id  quod 


1145  *»  Pat*bs  CoNcriiii   TrIob^t.   musa*  114* 

Id  ^vmi  moninibuiffcanicuias  &puUici£Chci-  A  pubIica,&iaexponendisfacri$ ;  voluminibu$*iiai* 
ftkuoTamhominurn  cancilus  icmpct  ita  habitunv      modo  iifdera  fententiis  (ut  publico  patrum  dccrc- 


tcmpct 
&  o&femtuiii  ftiil& $kii$  pssfpicuust eft ;  ut  itauC- 
quiftjuc  pr^ipue  videre|*oterjt  in  canciiio  PIa« 
ruifftaa  U*b  E^gcoio  t V*  &  m  concilio  Epheiino 
coatr*  Neflavium  mijlefimo  ante  anoo :  quam  ntft- 
droeautcm  in fynodohabiu  paulo poft  concilium 
#»>**«  *i*  Coafontinopolitanamprimam  advcrfusMacedo- 
$'4*f^*&  biim sjufdem  urbis  cpifeopum*  regnaate  Cacfate 
A*/?#n  ^Theodofio  feniore.  Isiiquidcm  reiigioliflimus  & 
^rA^**prudentiiSmus  imperator  ,]-  authare  &  adjutore 
SifinioatqueNe&ario,  non  alio  armorum  gene- 
jrc,  guampr^jttd&catispatrum  fentcntiis,  in  illo 
omnisgeoerishaereticorumconventu  authores  no- 
varum  fententiarum  &  pcrturbatorcs  rcipublic» 
devicit.  Dumcnimnnl  quifqne  magua  cum  pcr- 
jsmciamfuafcotentia  perfifteret,  totufqucChri- 
ftiaaus  orbis  ^tiaois,  Eunomiaoi$>  &  Macedo- 
iiiaoisillis  fajftionibusconfunderetur:  convocans 
iraperatotunumhUocumnovarumfe&arum  prin- 
jcipcs,  petivitabeis,  numapudipfosin  prctioef- 
fent f^crQrum antiftites &  magiftri illi ,  qui otnni- 
bus  aetatibqs ,  &  *pud  omoes  orthodoxos ,  hoc  eft , 
optimse  fpe&atifiim^qne  fidei  patres ,  in  Chriftia- 
pa  r^publica  fummap  au&oritatis  fuerunt  ?  Quod 
cumjureinfieiari  nonpoffeat,  nccelfum  fuit  ,  ut 
|4em  toto  ^apite  annucrent :  illofque  ut  pr^cepto- 
jres,  ^p^tresyencrari&fufcipcjtedixerunt*  Num 
igitur,  fubjunxic  imperator  ,  eofdem  ipfo$  viros 
jUaefcifEmos,  fideque  digniflimos  controverfiarum 
ycftrarumteftesjjudicefverepudiabitis?  Citentur 
jigitur  in  fingulis  dogmatibus ,  de  quibus  inter  vos 
cohtroverfia  eft  ,  illorum  teftimonia  .  Quse  res 
£um  *  ($&mh  illis  non  aequis  animis  acciperctur  , 
pjrpott 'qt» & eorum inftitutoadverfabatur ,  & eo* 
run>  caufap  pmnino  contraria  crat:  animadvertit 
imperator ,  illos  non  veritatis  &  ptetatis  ftudiofos , 
Jeddifcordiarum  &aovan*mrerum  appetentcs  & 
irupidoseflfc»  Qaamobrcm  reje£Hs  atque  expiofis 
illorum  perdititomis  sommcntis,  publice  novorum 
^ogmatum  feripta  difcerpfit ,  atqueut  de  dublis 
<idci  quaeftionibus  ck  majorum  pr«judicatis  fen- 
lentiis  decrft*  eder^ntur,  mandavit, 

Utiaam»  patrcs,  h^comau  placide  ,  &  finc 
#nimi  perturbatione  vcterls  difciplinae  everforcs 


(utpubUcopatrum 
toinconcilio  Conftantinopoiitaao  fexto,  fefiSo* 
ncduodecimacautumeft)  ied  iifdcm  etiam  voci- 
bus,  quibusfandtiffimi  ilH  viri  ufi  funt  ,  &  ipfi 
c^uoque  pro  communi  Chriftianorum  focietate  & 
pace  ,  ut  conftantibus  hominibus>  bonifque  om* 
nlbus  par  eft,  utcrentur. 

Sed  transfcramus  fermonem  alio  >  brevique  ena» 
demuspoftremumilludcaput,  in  quo  potl  unam 
&.ftfteram  quxftioncm  ,  quarum  utraqtte  proxi- 
mis  fupcrioribus  capitibus  eKpIicata  cft,.  ppftre- 
mo  expctebam ,  ut  mihi  eKpoacretis ,  paitres ,  ^uif- 
namvobisperluafit,  toto  hoc  ten,ippre  a  folo  pa^ 
trio,  apropriisfedibus,  atqueovibus,  ab  tebus 

jj  avitis,  fponteutenorresefletis?  Qtntnatn.mea- 
tes  veitrasexcitavit,  ut  exiiagulis  Chriftiani  or« 
bi$  provtnciis  tam  longis ,  ac  minime  tutis  itineri- 
bus,  iftoinunumconveniretisf  Qnisundem,ut 
eodemquo  fupra  modo  loquar,  vas  ifto  fuilit? 
Quain  re  illud  quidem  fatis  omnibus  evidens  eftc 
dcbet ,  illo  vos aon alio ,  quam religionis ftudio ,. 
quampietatisergoimpulfosefle,  ac  veniife:  notw 
alio  ut  iftum  in  locum  tot  exatta  aetate  viri  «Itroex 
propriislaribusestermiaati,  tantis  Iaboribuscon- 
grcgaremini:  nonalio,  inqtiam ,  me&tes  veftiM 
excitatasefte,  quam  falutari  &  vitafi  iiloflaminc, 
quam  fantto  &  conblatore  Pci  Spiritu  ,  quam 
Ipiritu  pietatis  &  veritatis . 
Quod  cumvereitafit>  aliter  nam^ue  effenotv 

q  poteft,  quisenimunquam  tampcrditis  moribus, 
tantavepetuJantiacrit  vir,  ^ui  de  tantis  patnbus 
fccus  opinari  audcat,aut  fufpicari  pr«iumat  ?  Cum 
igitur  ifto  vos  divino  moti  atque  afffati  numi- 
neconveuiftis,  unumqucmque  veftrum  iigiflatim, 
&  una  omnes  rogo ,  oro ,  atque  obteftor ,  per  fa~ 
lutare  &fanftum  mimen,  quod  re<fte  veftro  ani* 
pIi(Hmo  coetuiaififtcre,  incjuc  animos  veftros  iU 
labi  nemini  dubium  etfc  debet ;  pesomnes  ccelites  3 
quorum  in  praffidio  atque  tutela  locati  lumus^  per 
eum^emiptumChriftum,  quiproaoftds  fumoxfs 
Jagitiis  ,  &  fceieribus  fcmetipfom  patri  im- 
molavit,  cujus  glorbfo,  &  prsepotenti  nomi- 
ne  fignati  fumus ;  percommunem  parcntem  eccle- 
fiam,  qu^nosDeo  in  Cpiritu  &  vetitate  gener^* 


&  conco^4ia 
tcclc£«# 


inedit#rentur.  FortafRs  enim  non  ck  fcriptione,  £>  vit,  cujusdivinoladeinfidecrevimus,  cujusvi- 


quae  iti.  literis  eft  (  ex  quibus  pro  ingeniis  $c  cupidi- 
tatibus  hominum,  ac  prout  quifque  ad  aliquod 
magaum  facinus  obeundum ,  vei  opinionibus  vul* 
gi ,  ye!  fuapte  conje&ura  Sc  fenfu  rapitur ,  contra- 
$im  &iuoumerabiies,  utqjptotidie  videmws,  feit- 
tentiae  fingi  8^  4e4»ci  poflunt )  fed  ex  communi  to- 
tiu^ecclfh^fenfqiatqueconfcriftt,  in  quo  nec  er^ 
rareaJiquomodopoffumus,  nec  prolapfioaut  fla-. 
gitiuii3iujiumeflep<>tcft,  fcdexcommuni  confue- 
tudinc,  obqaamipf&seikm  Icges  refcindere  ali^ 
quando,  &ab»gateiicet$  fedexeommuni  rc  & 
|aiutC|  proqu*  quifque  probe  inflitutus  ftiortem 
f tiatm  oppetere  d<ebct ,  divina  evangeIioi:^m  tefti- 
monk  §§  facratt^bulgs  interpretarentar  ^  Fortaflis 


tali  pharmaco,  &  falutari  medicam§nso  ia  fpe 
perfiftimus ,  cuju^  angelico  pane ,  &  coekfti  maa* 
naquotidieincaritateroboramur^  per  acgram  8c 
labeotem  rempublicam  ,  cujus  parietcs  m\&i* 
^ue  vitium  faciunt  ^  cujus  aedes  undique  cor* 
ruunt-5  cujus  fundamcnta  ufquequaque  conveU 
luntur  $  per  facrofandtam  &  iacerdotii  ,  &  itn* 
pcrii  cnajeftatem,  quaejam  fereapudomnesfum- 
meimminueaeft,  &adnihilum  redadaj  per  bo« 
na&per  fortunas  veftrasomnes,  qu^s  barbaris  & 
praedonibus  ufqucquaque  cxpoiitas  videtis  ^  pev 
veftram,  &  fratrum  veftrorum  pofteritatem,  in 
quam  tot  mala ,  in  quam  totpcricula  impendent*& 
imminent  ;  per  veterem  herqum  noftrorum  fan- 


^ad  prift»  religionis ,   &  totius  fcre  civilis  vicx  £  Sitatem,  qu^hoctemporepenitus  oblivione  po- 


everlionem  nefcio  qi$o4  JDei  m^ndatum  atque 
verbum  tam  crebro  fi^  imporrunc  hominum  au- 
ribus  mn  Q^truderent  *  f  ortaffis  cunftam  rem 
Chriftian^mai  &  univerfam  reli^fonem  tanta  cum 
^bftinatione,  ftudioquevmcenai»  flon  perturba- 
irent.  Fortafgs  t^m  horrificum  &  nefarium  bel- 
Jummoregigantu^,  ut  diximus»  cym  Dco  ,  & 
<:iimrc|iqttisccelitibti$  nm  fufcepiflent.  Portaffis 
denique  tauta  veneratione  &  obfervantia ,  patrum 
majQfumque  fuorum  memqriam  &  monu*nenta 
y§ner4?catttr  &  gpiereftt,  u^in  adminiftranda  r?^ 


fterttatistxtio&aefts  per  incorrtiptam  iliam  mo- 
rumdifciplinam,  qu^apud  omnes  nunc  Iapfa  & 
depravata  eft  $  ptr  fan$;iUimas  ilias  patrum  noftro- 
rum  fan£Hon$$  ,  &  confuetiidines  ,  quarum  vix 
nuru:  veftigia  app^rent*,  per  cgremonias,  per  fa- 
cra,  permyfteriaamnia,  quae  tanta  impieute  & 
fcelere  affluupt ,  totcorruptelis,  &praevaricatio* 
nibtt$  rcdwdant  y  f€t  gcrm^nam  &  veram  facrorum 
librorum  int^IIigentkm  %  quampaffim  depravatam 
atquecorruptamconfpicimus;  per innocentesillos 
&  i*n$Q$  vkos ,  qui  eihacvita  addominum  mu 


i*47 


fcODOVlCl    MAJORANI   GlAVlNAYll    ORATlO 


1 148 


graferunt»  quorum  facras  fij  venerandae  reliqttise  A 

tam  ctudeliter  &tam  impie  faceratae  &  diflipatas 

jacent,  quorum  fepntcra  »  imagines,  monumen- 

ta,  tamindigneamaidedecore  &ignominia  affe- 

&a  fum*  pc?  reHgiofiflSma  fummi  Dei,  &  reli- 

qaorumcglitumfana  atqucdelubra,  quae  cot  flp* 

jrentiflimis  iaurbibus  atque  regnis  vulgapolluta 

&  violata,  atqueetiamdirepta  &  vaftatacernun- 

turj  pcrfacrasvirgines,  quaeinaudito  rtuptiarum; 

gencre,  ftne  ulla  religione»  ex  fan&iffimis  ady- 

tis  &penetraiibusadinnuptas  &  vetitas  nuptias, 

adpttbjica&profana  loca  pertra&a:  funtj  pcr  in- 

nocentes,  Deoquedicatos  hpmines,  quos  palTim 

deludi  ,atque  trueidariabimpiiscontuemur*  per 

camdemlpfara  tumerga  Deum,  tum  crga  homi- 

ncspietat^em,  d£  quatantum  apud  omnes  retuif-  B 

fum  atqueirnmittutumeft,  petvofmetipfosdcnk 

<]«£»  ^uosorthpdoxs:  &  catholicaes  vcritatis,  &t-, 

^ueGliriftianas  libertatis  &  dignitatis»  cuftodes,. 

yindicefquepraEcipuospraefecitDeui;  per  voftnet- 

ipfos,  ipquam  »,  etiam  atque  etiam  rogo  ,  oro, 

atque  obteftor^  patres*  quandoifto  &  religionis 

ftudiuni,  &  zelus  domus domini,  &  rcipublicae 

caritas,  ^PeUpiritus  vosmifit,  nolite  amplius 

£>**/*#  CUmdcm  fan&um  Dei  Spiritum  ,   in  quo  ftgnati 

cft  is  ,  ut  verbis  Paqli  Ipqirar,  pertinacibus  con- 

cc  rtationibiiscontriftare:  holitc  *mplius.  c&mdem 

Chriftianam  reiigioncm  tot  contrariis.opinioni* 

bus»  atquc commcntis  confundere ,  SrpernwCccre: 

iipIitc.tandem.ampUus  fujnmi  do&orisChriftidU 

fciplinam   dcdecorare  *     Chriftiana   profeflione  Q 

^buti,  contcnmere  &negliger$pra5cepta  dpmhii. 

Enproptei:  nps  cxccrantur  riomen  dominigcntes, 

propter  nos  inimici  crucis  Ghrifti  dfe  Chriftiana 

pietate;  male  fentiunr..  Quid  dico  execrantur? 

Quid  dicp  male  fentiu.nt  ?  Hoc  enim  parum  cflec ;», 

.oiti  eti<m  aniverfuiiiChjiftiajiHaaLin^cTiu^.r  oni- 

verfam  Chriftianam  rempublicam  &  religionem 

pbrturbarent ,  frangereot ,  diriperent  ,,vaftarent ,, 

(€xinanircnt  •  Scitis  cnim  omnes ,  quibus  incom- 

modis,,  difficultatibufque  afeftaiit,  quam  accc- 

pcritcaramitatem,  quasdeniqueaKrumnas&oIim 

paffa  fit,  &  nunc  quoque  patiatur  omnis  Chri- 

ilianareipublica:  ufqueadeo,,  utnecipfaltalia- , 

liec  ipfa  communis  omnium  patria  ,  dbmicili^m 

imperii&dignitatis, fons religionis  &facerdotii ,, 'B 

Roma,  abkoftiliclaffe>  a  Barbarorum  cxcurfio- 

nibus  tuta  fit. 

Quare  fumma  diligcntia  &  ftudio  curandum: ,  & 
cnitendumeft,  patres,  ne  fimulhoc  religionis  & 
imperii  refiduum  his  noftristragcediis  peffumde- 
mus :  peiVumdabimits  autem  nifi  propriis  animi  per^. 
turbationibus,  affeftionibus,,  doforibus  Iong^  re-^ 
troquepofiti^^  nifi  propriis  commodis,  &omni^ 
bus  rebus  humanis  pofthabitisr  nonprincipibus,, 
non  hominibus,  nonodiis,  non  cupiditatibus  ,,no» 
iimultatibus ,  non  rebus  novis ,  non refidentiis,  vcl>, 
iit  verius  loquar ,  non  praefid^ntiis,  fed  uni  veritatiy 
wni  religioni,  uni  reipublicas  tranquillitati^  uni 
J)eo  &Chriftoinfervirecoepcrttrins.  Sat  Efau  per- 
fecutu^  eft  Jacob  ?  fat  Saute  ecdefkm  y  fat  fratres,  E 
cum  fratribus  fimultates  &  iaiavicitias  exercuerunt: 
coque  maxime,  quod  difcordiarum  ,,  qu«  inter 
fratrcsfunt,  exitusnon  nififuneftus,.  &  vidis  &- 
vidoribu  s  cffe  folca t .  Su n t  eni m  hu ju  fmodi  civil ia 
.bella,  teterritna&pcriculQfiffima:  quiadum  nos 
domefticisdiflidiis&  armisperturbamus  &  debili- 
tamus  r^mpublicam  ,  quidaliudagimus!,  praeter 
quamquodadeamdem  rempublicam  occupandam 
communishoftis&opportunitatcm  &  facuhatem 
arripiet?  Qiiienim,  nifi  noftris  difcordiis  ,  tot 
guondam  vi&orfes  adepti  funt ,  tot  triumphas  ege~ 


run^ ,  tot  pofuerunt  trophaea  in  omnibus  terris ,  de 
totregnis&impcriis,  Turcac  Chriftiani  nominis 
hoftes  >  Ide.m  hpc  ipfum »  &  nunc  quoque  fafturos 
effe  quis  duhitat  ?  nifikdepofitis  fimultatibus  &  ar~ 
mis,  fraiernacJltiusneeeflitudinis,  &  iliius  prifti- 
n&caruatis,  &benevolcntiac  memores,  Ipfi  nos 
internos  conciHaverimus:  itaut  omnibus  fit  cor 
unum&labiumunum,  omnibus  fint  eadempacis 
ftudia,  eadcmdeChriftianitatisinftitutis  perfaa- 
fio&fides,  eadetri  denique  inomni  rcconfenfio. 
Hocenim  nimrrum,  confenfus  in  omnibtts,  qua? 
ad  pietatem  fjpeftant ,  &  inrepublic*  gerenda  con^ 
fociatio  &  ^oftfpiraUo,  eft  profefto  illud  ,  quo 
praccipue  nominatur  ,  &  ex  quo  maxime  conftal? 
omnis  ChriftianatefpubJica  • 

Quidenimaliud»  quarfo,  haccvox,  id^ft,  ec-i 
clcfia,  fonat,  nifidtvinamquawtam  civhatetn^ 
concionem  adhuct^rreftre  hoc  domieilium  incolen^ 
tem?  nificorpusquoddam  myfticum,  quod  fidei 
vinculolonge  arftiflim^,  capiti  Chrifto  anneftk 
tur?  nififandiiam  &religiofaniquandam  focieta-. 
tem&  univeriitatem  hominum,  Chriftum  refta :fi* 
decplentium?  Quifquisigitur  hoe  divinum  vin^ 
cubm  diflblvit ,  hanc  co^leftem  harmoniam  &  con-* 
ccntumnon  fervat,  aut  perturbat ,  hunc  fandum 
communionis,  &confociationis  amfflum  difluit, 
banqnuptialem &  inconfutilemChrifti  veftem mu^ 
tat  aut  difcindity  &  fipcnhtts  extra  Chriftianum 
imperiumnpniit ,  penitus  tamcn  extra  ecclefiam 
Dei,  penitus  extra  veram  feligionem  cenfendus 
cft:  quandoquidemcumqttisabecclefia,  quae  eft 
unica  fponfa  Chrifti ,  dcfecer i it ,  a  Chrifto  quoque 
cum  dcfccifle  (  etiamfi  graviffimo  &  fanftiflimo 
quovis nomineChriftianum  hamincm  feeffe diQ:a- 
verit)  exiftimandumeftfl  AChriftoenim  diftum 
accepimus:  Quiceclefitm  nonaudierit ,  fit  tibi  tan-  Matt*  th 


Lvtt,  10, 


qmm  etbnictis  i?  fwblktans  .  Item  :  Qui  ws  aadit ,  |*^ 
metudit:  &  qui*vQ$ffernfc$  mefpemitt  prgterea» 
in  hoc  cognofccnt  bomiaes  qmd  difcipHti  meieftis ,  fi  dl- 
leclhncm  habucritis  ad  invicem  .  Cum  igitur  Chrifti 
affedatores,  his  praefcrtim  fignis  internofcantur * 
nempe eadem perfuafione&  fide in  Deum ,  gratui^ 
ta  caritate  in  omnes ,  &  plero  obfequio  in  eos  qui 
rempublicam gerunt :  cui dubium  eft ,  eos  qui  ie- 
niorumimperiarecufant,  qui  ma|orum  obedien- 
tiatn  abjiciunt ,  qui  difcordtas  &  feditiones  in  rem^ 
pubiicam  concitant,  quidcnique  longe  aliter  de 
univerfa  religione  perfuafi  funt>  quam  omnibus 
bonis  &  piis  perfpafum  eft ,  neque  effc ,  neque  un- 
©uini  fuiffe  ex  ecclefia  Dei  ?j  Nam  quamvis ,  ut  ait  «M 
Joannes^  exnmsprQdtcvmt ,  4ttamen  non  erant  cm  c 

nabisi  nam  fifuiffentex  nobis,  permanfiffent  mU 
que  nobifcum^ 

Quocirca  hinc  unufquifque  pcr  fe  facile  intelli^ 
gere&dijudicare  poterit,  num  nova,  an  vetusj 
numillaiinquanunceft^  anillaex  quaeft  egref- 
f us ,  fit  vera  ecclefia  t  num  qu*  olim  a  tot  fandiC 
fimispatribusriteex  majorumdccretis  atque  prac^ 
fcriptis  tam  longo  aetatumfpatioobfervata  &tra- 
dita  funt  s  anqua:  hoetemporcquidamiuniaresin 
diesdenovo  ad  fnum  arbitrium  atque  libidincm 
commentantur,  fint  doftrina&evangclicae  vcrain- 
ftituta:  num  qui  paternas  &  divinas  leges  impie 
negligunt,  atqueperfringunt,  anquieafdemrc- 
ligiofe  tutantur  atqnc  confervant,  lint  praecipui 
oithodoxae  veritatis  &  religionis  cultores :  Scd  naec 
forfitan  aiias  pluribus. 

Summa  igitur  haec  fit,  patres  :  velum  templi 
fciffum  eft ,  &  non  modo  in  duas >  fed  ctiam  in  phu 
res  partes :  hoc  eft  ,  Chriftiana  religio  quam  maxi- 
misperturbationibus,  quafitempcftatibus  quatu 
tur ,  quamplttrimi^&tetcrrimisfaftionibus  labo^ 


A0  Patrps  Concilu   Trident.   missa 


U4J> 

jat  .  Simllltcr  Chwttiaaa  refpublic^  undiq;  feditto-.  A 
jjibqs  atque  tuniujtu  affli&a ,  deiumbata  ,  fra&a , 
debijitata ,  encrvata ,  quaffata  ,  diruta ,  gtc  prprfus 
fere  proftrata  atque  evprfa*  Utraque  in  his  tam  ma*- 
gnis  ^iferiis  &calamitatibus,  vcftram  opcmim- 

f>lorat»  ad  vosconfugit,  evobis  auxiiium  petit , 
uppjesc  veftra  numina  pofcit.  T«rpe  eft  vpbis ,  pa- 
jtres,  quioetiamadmuneris  &offjicuvcftri  ratio- 
nem  &  cxifthnationem infame  & flagitiofum ,  hoc 
diftjcilfimo  tcmpore  non  confulere  regioni,  non 
0peoj  ferre  r^ipublicae  .  Quid  enim  bac  noftra  tem^ 
peftate,  obdomeftica&externa  bella,  eft  magis 
aece{fariui*i ,  quam  ejufdem  reipublicas  falus  & 
tranquillitas  ?  quem  ut  idem  fapiant  atque  fen- 
jtiant  omneMjui  fc  CMfto  deyoyerunt?  Quid  etiam 
eftmagispenculofqm,  &  rnagis  impium  ,  quam  B 
jevangciii,  id  eft,  cceteftis  do&rinae  profeffores, 
in  iis  qugB  ad  rcligionem  ,io  ijs  quse  ad  cqerecnonias 
&  fasra  pcrtinent ,  fibi  ipfi$  non  conftare ,  inter  fe 
graviffimcdiffeotir^,  interfeconti*arioseffe?  me- 
mentote  ajtque  animadvertite,  patres»  qu«  onera  in 
repubjica,  qtut^veperfonani  fuftincatis:  nempe 
Chrifti,  cujus  partps  in  regenda  ecclefia  Dei  fu^ 
fcepiftis  ,  cuju$  prxdarum  &  divinum  munusin 
ferrisprofitemini»  cqjusyim  &nutnen  (itatamen 
nt  cun&a  ad  unum  ,  qui  in  regno  Chrifti  yicatia 
poteftate  praefidet ,  retcrantur)  apud  homttses  te- 
netis.  Cavetcigitur,neiUiusoavicula  veftracul* 
pa  tempcftatibus  fuccqmbat,  operiatur  ftuftibus, 
fiaufragium  faciat ♦  Cavete ,  ne  illiqs  fanQum  ovi- 
Jgamplius  expofitum  dt  direptionibus  ,  diffipetur  *,  ( 
DevfoeaiHiqs  dilefta  proteratur,  &  concuicetur 
amplius ,  labrufcas  proferat .  Cavete  tandem ,  ne 
lampadcs  fan&uarii  ,  ne  lucern*  domus  domini 
ampiiuscaliginofaefmt,  atmplius  fint  fub modio , 
abdux  Jn  tenebris  f 

Harc  autem  omnia  incommoda  Sc  difficulutes 
f*ciJe  declinabitis&effugietis ,  patres ,  fi  divinum 
^ubfidium,  quod,  utdiximus,  cunftis  qtii  iliud 
pic  invpcarjt,  decft  fprc  nunquam  ,  omnibus  & 
perpetuisvotis,  &  f*ne  intermiffione  imploravcr 
ritis:  fi  memineritis  praetcrea  t<?mplum  domini, 
monnifi  per  vos,  taaquatn  per  ^lteros  Efdras  re* 
farciri  &  rcftitui  poffe:  fi  praefentem  Sc  reipu- 
bli^ae  Sereligionis  ftatum  (utcrque  enim  magna 
expartc  dcpravatus  Sc  deformatus  cft)  ad  fuum  E 
principium  $  in  prittinam  dignitatem ,  faltctn  q«o* 
^dfieripoterit,  progueveftrisopibus  rcvoeare  & 
reftituereconabimini :  fi  unufquifquc  veftrumin 
animum  fuum  induxerit ,  fibique  perfuaferit,  lo- 
cum  iftum  effe  communc  gymnafium  omnium» 
etiam  dodiffimorum  ?  etiam  fapicntiiGStnorum  ho^ 
minum, 

Et  jdcirco  probe  cunftis  <:ognitum  effedebet, 

Jiic  non  licere  cuiquam  ( nifi  vicariam  divini  numi- 

fiis  perfonam  geflerit )  leorfum  ab  aliis  docere ,  vo- 

Juntariam  diftiplinamperiade  tttneceffariamtra- 

4erc,  vnum  omnibus  prxcepta  d^rt  j  aut  (  quod 

levium  &  ieditioforum  hominum  pcculiare  effe 

folet )  amMtiofas  &?  inanes  ingenii  vires  oftentare, 

autnimiumpertinatiter  infua  fententia  obfirma-  E 

tumeffc:  fed  potius  magna  cum  moderationc  & 

gravit^tp  dubitare  tantummodo^audire,  &  ad- 

difcere^  illudque  fixum,  &  in  perpetuum  ratum 

h^bere,  quod  communis  parens,  quod  omnium 

magiftra  &r  dux  ( quae  nullo  modo  errare  poteft  ec- 

^lefia)  affirmaverit,  pronunciaverit,  ohfervave- 

rit.  Atque  ex  beati  Leonis  fententiaj  rejkiend* 

ito *4 />»<h _'tji  ptnitus  atodwa  difputandi  cmtrtfidw divimtm 

%Zn$l%  Hf"M*m  •>  V  ^m  MMtw™  infidelitas  ro»f«fe~ 

U  Mtrdanti  fcer*  deht ,  cutn  non  liceat  defendi  ,  quod  non  thep 

4wfi*m*    mfr  0  ftixais  enim  iniquum  eft ,  ut  per  pauqoutm 


II  50 

,  &adbel- 


infipientiam  ad  conjefturas  opinionum 
Ja,  repctitadifceptationerevocentur,  quaecxan- 
tiqua  traditione ,  communi  omniumpatrum  can~ 
fenfu,  fancita  funt*  Omnia  denique  faufte,  fe* 
licitcr  ,  profpere  ,  &  ex  fcntentia  fucccdent  , 
onmia  vobis  fecunda  evcntura  funt ,  patresopti- 
mi:  fi  faepe  in  memoriam  veftramrcvocavcritis, 
fi  vere  poiueritis  ante oculos veftros  illa  tria ,  qux 
inprincipio  vobisexplicanda  propofuimus,  acde 
quibus  tota  hac  cohortatione  locuti  iumus ,  ni^ 
rnirum : 

Quinam  ^&h  vo$  ? 

Quamobrcm  ifto  conveniftis? 

Qnis  vos  mifit? 

Quod*  ut  6at  ,  fuppjici  prece  ,  &  omnibus 
votis  fummum  numen*  &  omncs  ccplites  perpe- 
tuo  prccabimur» 


LUDOFICI  MJlO\^tm  EVtSTOLtd 

qtttt  Qrdthnem  h^nc  fiutm  Hcrcuti  GQt*%jtg# 

S.I^.En  Utdimti  CQnciiii  Triicntini 

prafidi  nuntH(4t » 

Cum  optimo  ac  fummoDeo  placuerit,  pon» 
tificem  majcimum  PiumlV.  profuainChrt- 


tot  fe- 
,   omni 


ftianam  rempublicampaternacaritate ,  m 
ditionungi  &  difcordiarum  tempeftatibus 
ftudio  ?fpietate  curare,  ut  tandemTridentinum 
conciliumadoptabilem,  &cun6tisfalutarcm  ,at- 
que  felicem  escitum  perduceretur  \  hacque  de  re 
cum  ad  fingulos  Chriftiani  orbis  principes  idem 
fanftiffimus  pontifeKoratoresmitteret,  ut  facro- 
rumantiftites,  evangclicaeque  doftrinse  interpre- 
tes  &profe0brc$obiIludidemTridentum  fc  con- 
fcrrent j  cumqucdeincepsaonnullprumcx  ampjif- 
fimocardinalium  collegiopatrmm.rmultorumque 
epifcoporum  profe&ione ,  apud  omnes  eadem  de 
refermoindiesmagis  ac  magis  percrebuiffet  r  vi* 
fum  eft  non  modo  mihi,  verum  etiam  nonnullis 
fummisviris,  quibushuncanimi  meifenfum  ape- 
rueram,  forenequeabipfare,  neqne  a  Chriftia» 
ni  faeerdotis  &  concionatoris  munere  alienum ,  me 
quoque/  quamvi§  in  ecclefia  Dci  minimum,  ia 
tot  tantifquc  rerum  difficultatibus ,  pro  mea  tenui 
parte  Chriftianae  reipublicaB  non  deeffe  •  Naftus 
jgitur  fuperioribus  proximis  dicbus  quemdam  fati$ 
oppprtunum  meis  ftudiis  receffum ,  h*c  quatuor 
totius  hujas  Tridentini  concilii  quafi  capita  luni^ 
matim  (nequeenim  temporisangufti^  Iatius  mc 
vagari  patiebantur  )  commentatqs  fqm » &  in  uqun^ 
perpetua  quadam  dicendi  ratione  redegi  .  Qua 
quidem  in  re  mihi  haqd  qua<juam  ea  mensfuit, 
ampliffime  patcr ,  ut  tot  (anftiff|mos  &  fapieatif- 
jfimos  univcrfaesChriftianar  rcipublic»  difceptatOT 
res  & judices  (  quorqm  gr^vifiimo  Judicio  &  mihi , 
&cetcris  piis  omnibus  ftandum  eft  )  H<s  *&&*  uidni- 
tis  erudire  &  inftitufr^  vellem  :  fcd  uttantummo- 
dononnullarum r^rqm,  qu« mihi  vidiebantur  ra- 
tionibus  publicis  non  parnm  conducere,  aditum 
eis  patefacerem,  rcmque  ipfam  non  univerfam^ 
XedduntaKataliquaeJcpartc  eisifidicarem,  atque 
innueren^^Ex  quo ipu  poftea  qoa  fecus,  acfi  a 
fpecqlatore  quodam  excitati ,  atque  admoniti ,  ac^ 
tutum,  tanquam  fummi  acpr^ftantilSrai  duccs» 
in  adventantes  hoftes  irrumpetrent :  atque  npn &t&* 
pliqsadmpnitoris  voce,  fed  fuapte  yirtute  &  f^ 
pientia,  cetera  omnia  ex  opportunitate  admini^ 
ftrarent,  quoadprofligatisqlquequaque  adverf^- 
riis  ,  effent  gloriofam  vi<ftoriam  c.onfecuti  .  Ve* 
rum,  optimeantiftes,  ut  mcam  hanc  commen« 
tationm  ampiitudini  tu«  prstfertim  mitterem^ 

"^tquc 


tiji       Gasp.  Cart>iiu  apolooia  tKjiic,  cokc.  taro. 

A 


atquedic&rem,  maltis  r^tionihus  fum  addu&us, 
Xn  primis  autem ,  quandoquideai  tc  a  pontifice  ma* 
ximo  cadem  de  re  iumma  cum  au&orkate  ieg^tum 
effeintenigeham.  Quamobrem  me  carcr^  ctilpa,  8c 
quideinmaxima,.  nonpoflejudicaham,,  $d  patres 
jnconciUo  Tridentino  fpnbentcm  ^  eum  qui  intcf 
i}los  principes  loQum  ob.tinchat*  hoc  eft  A  totins 
cohcitii  praefidcmSe  moderatorem ,  non  agnofcc- 
re .  Ut  omktam  tot  ab  ampHtudine  tua  in  foda-* 
litatem  noftram  uftro  collata  bencficia  ,  tot  in 
bene  rcgenda  noftra  rcpubHca  gratujtqt  fufceptos 
labores,  fummumq^tuum  ftudium  in  noftros  homi* 
nes »  in  cofque  maxime ,  qui  Chriftianam  eloquen- 
tiam,  Sfbonas  art^s  profiterentur .  E.rkiguur  nunc 
tu»,  &  humanitatis,  &  pi^tatis^  vir  cjariffime, 
^amdem^Ucctminimipondcrisfcriptionem,  tpo  B 
p&trociaio  (jommendat^tn ,  in  tuam  fiderri  accipere : 
atquc  cfficereprocommuni  Cbriftianorum  homi- 
jium  utilitate  »  ut  ifto  in  confcflu,  fi  tamen  ita 
oporterc&cxpedire  vidcbitui;,  publicc  fuo  tem- 
porerccitetur  .  Fortaffiscnimaliquibus ,  quiad- 
.tvac-etiam  Chriftianae  profef&onis  non  funt  prorfas 
immcmores  %  htrftjfce  noftrae  admonitionis,  five 
hortationis,  fru&u$  non  crit  injucuodus.  Ajvcro 
faxitPeus,  ut  qucmadmodnm  ipii  ad  banc  par- 
vam  opcram  Cndftianis.  hominibus  navandarn* 
HonatioquamreHgionis,  &  caritatis,  ftudio  im- 
pulfi  ftimus.:  k«k  quoque  inclinat**  8r  fcre  occi- 
4cniirc;ipublk*a!iqtndadjumtemi  h^c  noftraad-* 
monitione  afferamus .  Interim  amplitudotua  tot 


1152 

tjuc  vulgartjm  &  tuorum  ftudiorum  >  &  digna* 
tatis  tu*  rationem  habeant.  Vale,  nofque,  & 
hunc  fan&um  Tridcntinum  fenatum ,  apud  Deum 
aluffimum  tuis  prcdbus  juva*  Tridcnti  Nonii 
Martii  m$ljui< 

VII, 

>AT>OLQGljt  I^D  1  C  T  lO^lS 
eonciiii  Tridcntini  fa&4  *  Tth  quurto  pontipce 
maximo  *  ^ddwrfus  Joanncm  gabritium  Monta* 
nut» ,  duEtttre  GtfpAro  C^rdiilo  Vill&tymfe*  Wjl 

fano  S€^kcnfex  docivre  thcohgo^ 

II  l  u  d  mihi  initio  in  hac  defenftone  pr^fandum 
rcor ,  ncmincm  mirari  dcbcre , fi  nos  interdum ^ 
cura  in  Montanum  malediSa  retarqucmus,  &  ca« 
lumnias  diluimus  ,  maiediftis  quoque  agamus  m 
Tametfi  cnim  fciamus  nonoporterc  advcrfarium 
vincercinmalo,  fcd  vincercinbonomalum  :  ta* 
men  ipfc  difputationis  ardor  ,  non  aliter  facer^ 
nonnunquamnonfinit;  fedarripimur  zcto  dcfen* 
fionis  %  &  convitia  tolerarc  ncquimus ,  ^efponde  % 
inquit  fapiens,  ftulto  juxta  ttultkiam  fuam,  ne 
faperc  fibi  vidcatur  •  Ncmo  itaque  hpc  nobis ,  ob- 
fccro,  vitiovcrtat. 

Utautem  fufccpta  difputatio  fidem  habeat  ma« 
jorem,  nonr^tiones  modo  Sccaufas,  quibus  ad^ 
verfum  nos  agit  Montanus ,  feorfum  confutare  in« 
ftituimus:  fed  fingulas  quoque  ejus orationis  par-* 


ia.pientifllmorum  virotutft  pr^fidio  munita  ,  pro  Q  tcspcrcurrimus  atqtieinlerimus  noftrac^  ne  quid 


fuapmdentia  &auAoritate,  ^nitatur  atqne  elft* 
^orct,  uthis  longe  aptimis  incc^ptis  (exquibus 
certe  Chriftianorum  o^mniumfalus  magm  ex  parte 
pendct)  ultirnaquoque^  E>co  adjuvahte  reipon- 
jjeaat.  Itaenimprofe^o,  fict^  ut  fingufa^ridivini 
numinisope^,  &  praeftant-ifKma  virtute  tua  %  tot 
corrupxelatum  ,  cammentitiorumque  dogmatam 
monftrisdomitisatqu^con\pref&s,  ad  pcrpctuam 
Chriftianae  reipubJicae  tranquilli&atem,  &  pieta* 
tis  tuse  mcmoriam  fempitcrham  *  immortalitati 
commendetur nomcn  ^kerius,,  8c  praftantioris ,  & 
clarioris  HercuUs  ..  £>eus  ampikudinem  tuam 
quatn  diutiffimc  nohis  incolumem  confervet ,  cjn f- 
qucre^liflima  coafilia  Chriftianx  reipubiicas  Fwv 
tunet  ^ 

HERCITLES     GONZAGA     S.   R.   ^ 
Grav  inati  canonko  regulari  Lateranenfi  S* 

AGCE^i  litera?  tu-ais  Idib*  Fcbruarn  Rom^e 
datas,  fimulque  orationem  tuampatribus,, 
quiin  fanftoTridcntinoconventu  nobiicumfunt  % 
miftam:  quam  noanullis  dodiflimis  virislcgcn- 
dam  dedi ,  pracfertim  atncni  Richardo  noftro  Yct^ 
cellenfi  ,  vetcr^no  eeclefi*  eathofica:  milki»  & 
fummo,  uttute  fcis^  theofogo»  Verum  qualeis 
deeajudiciumfeqcfit,  exlheris,  quas  admc  de- 
dit^  cognofces :-  quas  ne  tm  praeftans  virtus  debi- 


piam ,  quod  momenti  alicujjus  fit  ,a  nobis  effc  pr«* 
termiffumqnifpiam  malitiofc  interpretetur.  Erk 
difputatio  infta?  dialogi .  Montanus  argumeata 
producet  in  medium,  confutabit  atque  diluct  Qaf* 
par  :  hoc  pado  . 

Momianus.  in  Unt*  tnimonm  ftudiorfm* 
fue  comtnthnt  %  mihi  qui  mentem  &  turlmientis  con» 
fiiiis  fempcr  M»xi3  tdntifper  qHhfeendnm  pt4tavi% 
dum  ptt  *wtit<kiem  <T  lonftientUw  id  impnm  l* 
eeret  • 

G  a.  s  ?  a  s.  *  Egregium  f ane  orationis  exordiu  m 

contra  pracccpta  facuitatis  bcnediccudi ,  a  propriis 

taudibusfumptum,  nc  dicam  expreffo  Dei  vcrbo 

prohiberL  L<w<ttt  te  ,  inquit  Salomon  ,  vkirnts 

D  tnttty  non  os  tttum .  Utenim  vulgodicitur,  iau& 

inorcpropriavilefcit*  A  turbulcntisconfiliis  aik 

inentem  fempci,  fe  abduxiffc :  cum  nihit  magis  cuttl 

cetcrishaercticisiabaret ,  quam  ut  tragocdias  mo- 

/veat , &  exeitct  tumultus . Quod  vc!  haecipfa mon* 

ftrat  oratio,  ia  qua  totusinilioeft,  ncpax  inter 

germanos  haereticos  ,  &  catholicos  viros  cocat» 

nequcdeconcordia  tandem  agant,  qui  tot  annos 

domefticis  fcditionibus  &  inteftinis  bellis  vexati 

funt  *  Sed  ruhifjmirum  cft,  fi  Montanus  turbas 

nonyideat^  neque  agnofcat  animi  tumukus  *  Ea 

ctenim  parte  taborat ,  quafcnfum  hujus  rei  hau- 

rire  dcbuif:  &  afluetus  diu  turbulentis  confifiis, 

turbulcnta  effe  non  crcdit,  fcd  pacata  &  quicta 

,-  omnia,  corummorc,  qui  ad  catadupas  fcruntur 

ta  coramcndatione  fraudaictur  ,   tibi  mittendas  E   decurrentium  magnocum  fragore  aquarum  fonU 


curavi.  Gratias  &  quidem  mirificas  agens  >  cu- 
mulatiffimc  ctiam,  B  Deo  placucrk,  reiaturus, 
quodmetuarumvigiriarum,  &  hujus  tui  honefti 
laboris  participcm receris .  Te  prseterea  magnope- 
re  cohortor  ,  ut  h«c  optimarum  artium  iiudia, 
qua?  non  modo  eorum  prafefforibus  ,  fed  etiam 
corum  fautoribus  maximo  dccori  &  omamcnto 
femper  fuerint ,  nulla  ratione  intermittas .  Quod 
utcommodius  a  te  fieripbffit,  dabo  operfcm  op- 
yortunotempore,  ut  Srponufexmaximus,  &ve- 
ftr*  reipuWicae  moderarores  >  non  parvam  1  nc- 


tu  tnmime  permoveri 

M  o  NT  a  kt  u  s .  Mdxime  qnod  intcttigtrem  tfiros 
ingenioO*  doftrina  d&nndantes  communcm  tmf&m  m* 
firam  tantis  wir&us  ha&enus  cgijfc ,  yuantis  ad  adver* 
fariorHmferociitm  frangendam  ilhis  omninofatis  effct . 

GaspaR.  Siumftrcnue,  ut  ais,  communis 
veftra  caufa  a  conjuratis  &Chriftianae  religionh 
hoftibus  afta  cft :  quojrfum  tu  otii  &  tranquiflita* 
tis  ftudiofus  fcilicet,  tcmpus  at^ue  operam  pcr* 
dis  ?  at  tu  cum  ccteros  yidcas  nihil  egifie,  homo 
nuie  feriatus ,  calamum  fumis,  infuppctias  ini- 


ADVBRSUS  JOANNEM    FASRITlUlA    MoNTANffM 

A 


«H3 

^naecaafse fereas ,  actum  quoque  agas.  Non  igno- 
ramus  eamdemcaiifam  a&am  effc  a  Vcrgcrio  haere- 
ticohomiae»  transfuga,  malifque  moribus  prae- 
dito,  cujusquamfitcarta,  atque  exigua  ingenii 
&do&rimsfupelIex,  prarterquamquodejus  indi- 
cantferipta,  malcdiccntiaeplcna,  &  inania  veri- 
tatis,  Hyppolitusviroptimoingenio,  bpnistno- 
ribus  atque  fcientia  inftrudtus ,  in  iilis  Hbris  mon- 
ftravit,  iaquibusVergetiorefpondct,  qui  gravi*. 
tcr  ferre  videtur  ,  contra  quam  tu,  hserctxcos  a 
pontificc  non  cffc  ad  conciiiuraTridentinum  vo- 
catos.  Nihil  igifcur  profucrit  tuorum  hominum 
nobis  do&nnam  celebrare  ,  quos »  tum  tx  Jibris 
editis»  tiiaa  ctiameshis,  qmfunt  eifdern  uli  fa- 
miliaritcr,  intus  atqueincutcnovjmus;  fcd  icz» 
bunt  muli  mutuo,  ut  cft  in  proverbio  , 

MoNTAjttis,  Std  bac  mcum  diuturnum  fi* 
hntlum  fttuUns  tdvcrfmmw  fmacitts  txf»$M+ 
*vit  t&ndtm  * 

Gasfa&.  O  fumraam  hfcretici  hominis  pc- 
tulamiam  atque  improbitatcm !  qua  tu  potiffimum 
re  orthodosos  viros  petulantes  eflfc  putasf  quos 
adverfarios  votas,  ipfa  compulfus  veritate :  &  me- 
dtoquidem:quoniamiHi  intraceclefiae  caftra  ver* 
fantur,  turailitasincaftrisSatanaet  tu  auctorka~ 
tcm  ac  dignitatcm  ecclefoe  Chrifti  impugnas , hanc 
nos  pro  viribtis  tueri  laboramus  ;  tu  adverfus 
Chriftumjcfumrcpugnantcm  enimamgeris,  dura 
ejus  fidem  ac  religionera  funditus  evcrtercaede- 
moliri  conaris  j  nps  contra  pro  fide  &  religionc  df 


II 


H 


piam  reprehendk  ,  quod  concilia  celebrcmus  . 
Quanquam  non  ia  cam  rem  vocantur  haeretici, 
m  horum  conventuum  pars  aliquafiat  ,  fcd  po- 
tius  utcaufam  fuam  in  mcdium  adferant,  &  ra- 
tionibus  atqueargumeatis  ad  eam  coafirmandam 
idoneis  judicio  fuo  publicc  illamag^nt,  quanto 
maximopoffintapparatu,  nc  indi&a  caufa  dam- 
natos  fe  eflc  conqueri  poffint  $  fcd  rc  bene  infpcfta , 
deccptos  fe  potius  opinlonc,  atquc  fentcntia  fua  fa* 
t$antur.  Namcumiidemecclefiam  Chrifti  impu- 
gftent ,  atque  cjus  velint  fidem  lahefo&are  ac  per- 
deitc,  ut  defidequfcftioncsdefiniant ,  nulla  ratib 
eft  cur  debeant  vocari.  Vocantur  taraen  jure  & 
antiquaconfuctudinc  apontifice  &  cardinalibus, 
qui  tubfciiburit  indi&ioni ,  cetcri omncs  qui  cccle- 
g  iia:  gubcrnaculis  funt  admoti  ^  patriarchat ,  pri- 
matcs,  archicpifcopi ,  epifcopi  ,  gcncrales  ordi- 
num  miniftri . 

AtgraviterMontanus  dolct  publkefe  vocatos 
fuiife,  timctenimneque  firjc  ratbne,  ne,  fi  ve- 
nire  nolint,  a  fe  ^fuorum  animos  alienent ,  qui 
ojpttmo  jure  conquererentur ,  quod  caufam  rclique- 
rint ,  atqucadeo  illam  fuipeCtam  habebunt ,  &  ab 
hxrcticis  dcficicnt .  £go  enim  non  dubito  Monta- 
num  cctcrofque  hacrcticos  nihil  magis  optafie  , 
quamneufquam  aconciho  evocarcntur,  aut  taia 
iccreto  fe  efle  vocatos,  ut  affirmare  poffent  ,  fe 
omnioofuiflcpraetcrmiffos,  &Jatam  anobis  fcn- 
tentiamcffc,  nondum  citatis  tcftibus.  Scd  malo 

r  _  moda(utdicitur)maIusetiamcuncusrepertuseft, 

micamus,  Quavero  fit  ifta  Chriftianorum  petu-  q  Addit  mrfum  hapreticos  fatis  fupcrbe  a  fancla  fy 


lans  procacitas  non  diflimulat  Montanus  ,  fed 
ayeritpotius,  camait. 

MoNTiNus,  ConventHs  illi  Tridmi  tgitdnt 
ad  ytios  &nivcrfis  nos  €T  finzuhs  qutffaifii t  tvdnft- 
Uum  fr*dh4mus  in  fac  FcnttiiseditQftrijito  fatis  fu-> 
ferbt  ewtent. 

Gasur.  Mirabilem tu quidem caufam Mon- 
tanercddis,  curChriftiani  fimuspetulantes,  cam 
(inquam)  quodconvcntusagamus  Tridenti:  ita- 
^ue  rcprehendis  nos,  quoaiam  dc  doftrina,fidci  & 
moribus  ccclefia?  concilia  cciebramus  ,  ab  ipfis 
apoftolorum  temporibus  confuetudine  du&a  ,  ac 
paccm  quacumque  rationc  poflumus  ,  procura- 
mus.  Quid  probas,  fi  improbas  pacem  :  quid 
laudas,  li  vituperas  concordiam?  fcd  fcio  quor- 
fum  Montanus  fpedet:  novit  ilfe  ftrenue  in  his 
conventibus  facrofandis  artes,  atque  dolos  hse- 
reticorum  cfle  dctcgendos  ,  impofturas  ^uibus 
agunt  adverius  rudes  homines  patefaciendus  effe  , 
quod  accidit  perpetub;  atquc  db  eam  rem.  Ec^ 
cfefiaftica  comitiadcteftanturt  Nam  autTridcn* 
tum  hacreticis  veniendum  cft,  &  cohgrcdiendum 
de  dogmatibus  nobifcum,  aut  mancndumdomi, 
Si  Tridcntum  contendant,  aperte  videntoptimo 
Jegitimoqae  judicio  fe  atque  fuos  damnandos  ef- 
fe,  &  caufam  haereticorum  ruituram  ,  quae  tan- 
to  quidftm  valcntior  eft,  quantominusvulgoeft 
nota  •  Si  domi  fuae  tnanferint  ,  vidct  di&uros 
ctfamfuosiniquanih*retkos  caufam  habcre,  at-' 
quc  huic  cum  diflidant  ;  yercri  cum  Chriftianis 
dccadcitnconfcrre,  &dejurc  difccptare,  hinc  il- 
I*lacrym25.  ,m 

Quod  fi  fummus  pontifcr ,  qui  cx  officio  conci- 
Jjwm  indixit  ,  nulla  hcreticorum  rationc  habi- 
ta»cathoIicos  tantum  Tridentum  vocaffet ,  habcret 
fortaffe  Montanus  caufam  aliquam,  cur  non  re- 
prchcnderct ,  cam  vidclicct  ,  quod  non  cvocatus 
aut  citatis  adyerfariis  ,  nos  foli  de  fide  exortas 
liis  tcmporibus  controverfias  dirimcre  velimus: 
modo  vero  ,  cum  non  tantum  ut  veniant  ,  fint 
sdmoniti,  fcd  ctiam  rogati,  immeritonosquif-, 
CmiU  Gtntrth  Tom»  XXXIII, 


nodo  cffe  evocatos;  &  fupcrbiam  appellat  fum« 
mam  Chriftiaaorum  benignitatem,  atque  animi 
manfuctudinem*  Quid  enim  potuit  diciclcmen- 
tius,  magispie  acmanfucte,  quam  quod  fanfta 
fynodus  Tridcntinaftatuit,  de  hacre  decretum?^ 
cujus  verba  rcferam  fcrupulofe  ,  ut  non  modo 
conftet  Montanum  mentiri  ,  dum  ita  loquitur  , 
fedcxeorumetiatnnumeroefle,  quidicant  {utesci 
tencbias,  &tcnebraslucem* 

Quoniam  vero  fan&afynodus  cx  cordeoptat5  r*&*f$Hdl 
Dcuraquecnixcrogat,  qu*  ad  pacem  funtecclc-  « 
fi«  9  &  univerfi  communem  matrem  in  tcrri*  a-  « 
gnofcentesquar quospcperitobliviici  nonpoteft,  rc 
unanimcs  uno  ore  glorificcmus  Dcum  &  P^trcm  *' 

D  domini  noftri  Jefu  Chrifti  ,  pcr  vifccra  cjufdem  *< 
Dti  domini  noftri  omncs  qui  nobifcum  communio-  i< 
nem  non  habcnt ,  ad  concordiam  &  reconciiia-  if 
tioncm,  &  ut  ad  hanc  fan<aam  fynodum  vcniant  " 
invitat  &  hortatur  ,  utque  caritatem,  quod  eft  « 
vinculum  perfcftionis  amplc&antur  ,  pacemque  c^ 
Chrifti  exultantem  iocordibus  fuis  prxfefcrant,  tc 
inquamvocatifuntinuno  tctnpore.  Hanc  igitur  «< 
nonhumanam,  fedSpiritosfanfti  voccmaudien- « 
tcsnonobdurcntcordafua,  fed  in  fuo  fenfu  non  <* 
ambulantcs,  ncquefibiplacentes,  ad  tam  piam,  " 
&falutaremmatris  fuap  admonitionera  excitcntur  <f 
&  convertantur  .  Omnibus  cnim  caritatis  offi-  <« 
ctis  fandafynoduseos  ut  invitat,  ita  amplcfte-  « 
tur  • 

£  IUud  fuperbiffime  aMontano  di&am  eft  fe  ac 
fuos  evangelium  Chrifti  pr«dicare  >  cum  plane 
conftet  eos  Martini  Lutheri  ,  aut  fuum  potius 
evangeliumfingulos  doccre.  Cum  enim  hacretici 
profua  libidine  facras  litcras  interpretcntur,  & 
difccrnantaprofanls,  utfcimus,  fuampotiusdo*- 
£i:rinamatquecvangeIiumquodpraedicant,  voca- 
re  dcbercnt,  quam  Chrifti  aut  ecclciiae,  a  cujus 
inftitutis  dtftent  bis  diapafon,  fed  non  eft  illud 
novum  hsercticis  adfetrahcre,  &  fibi  bona  om- 
nia  tribuere  arrogareque  :  neque  folum  evange^ 
liujnappaliant  fuum,  facrafque  litcras  fcdetiam 
Ccc  ipfaa* 


<€ 


GASP.    CarDMLI    APOiOGU    INDIC,    CONC.    T  RI  D.  1 1  $6 


II  5* 

ipfam  catholicam  ecclefiam  ,  Chriftum  quaque  A 
ejus  auttorem  ,  atque  omnino  Deum  .  Praeclare 
igitur  Chriftusprovidemhuicneceffitatiy  inquit: 
jfi  quis  dixcrit  vobis  (laquitur  autem  dc  haereti- 
eis  )  hic  eft  Chriftus,  nolite  credere  ,  quafi  di- 
cat,  antiqua  fc&amhiij  novitiasfe&as  diffugite 
toto  ccelo  * 

M  o  k"t  anus.  Quod  mirum  fane  mn  eflt ,  tum 
fto  ea  quam  fibi  ufurfdnt  au^orttMe  ,  repbm  quo- 
que  &  monarchis  imferiofe    infuitent  * 

Gaspar*  Chriftianos  homines  cupit  Mon- 
tanusrcgibus  &  pVincipibusinfenfasreddere,  pra 
ingenio  &  confuetudine  haereticarurn,  cum  ait, 
cosetiam  mouarchis  imperiofe  infultare  ,  Quod 
dum  efficere  nitittjr,  aperte  docet  ,  p&rentem  fe  ha- 
bereSatanam,  quinunqt&amdefinit  zizaniafpar-  B 
gere,  acdifcordlam  femlnare»  Sednihilagis:ne- 
tjueenim  tam  funt  parum  cordati  reges,  ufnon 
imelligant  qua  hacc  verba  animo  paffim  a  vobis 
ja&ari  fqleant :  neque.  ignorant  qua  ratianc*  tra- 
ftentur  a  pontifice  ceterifque  prsefulibns;  neque 
unquam  vel  tcnuja  nobis  veftigiamonftrarepoffit 
Montanus  hujus  ,  quam  memorat  imperiofae  inful- 
tationis.  Hartaturpontifex,  cum  conciliitm  indi-? 
cit,  irnpetatoremregesprincipeique  Chriftianos, 
c|uibus  ihcumbit  ex  officio  tueri  ecclefiam  Dei ,  cui 
patroni  ,  cuftodes  ,  ac  defenfores,  funt  dati  ,  uz 
Tpfi  per  fe  interfint  fynodo,  aut  eodem  oratorcs 
mittant.  Qitodhis  vcrbisindidlionisapertum  eft, 
quibuseuamarguiturMonunus  apcrtiffimi  men*t 
dacii .  C 

y$rh4$nodi  Cariffimos  vero  m  Chriftos  filios  noftros  Ro- 
„  manoramimperatarem  ele&tira,  ceterofqueteges 
&principes,  quos  optandtim  faneeffetconcilioin- 
tereffepoffe,  hortamur  &rogamus,  utliipftcon- 
cilio  intercffe  non  potuerint ,  oratorcs  fuos  pru- 
dentes,  grave$,pio{queutiquevirosmittant:  qui 
ipforum  nominc  concilio  interfint ,  curentquc  di- 
iigenterpro  fuapietate,  utexiplenim  regnis  at- 
quedominiispr&Iatiftncrecufatione  &  mora  tam 
neceffariatempore,  Deo '&  eccleli&  officiamfuam 
praeftent  * 

Quod  in  hi^vcrbisimperiam  ?  qu3S  infultatia 
Ineft  me^daclifime  Moataric?  at  tn  coecos  omnes 
ciic  credis ,  truncos  &  caudicei ,  qux  fe  facilc  finant 
iudificari.  D 

Montanus.  Sei  hmt  Cium  t4uj<tm  tdm  teU 
lidey  tam  tteteratQrie  agum ',  nt  nifi  conatibus  eorum 
ntvUm  edtur ,  ferimtum  ftt ,  w  fmfticiwet  wfrau~ 
dem  fecum  adducant. 

CJaspar  »  Hxc  vcrba  calumniatoris  procul 
dubio  animum  produat  .,  Veteratorie  &  callidc 
(inquit  )  caufamfidei  &reIigionisagi  apontifir 
ce,  8z  reliquoorbe  Chriftiano.  Sed,  quatfo  te, 
quodcallidumconfilium  ?  quisadus  aut  dolusin 
eacaufatimeripoffit?  ad  quamtraftaadam  etiara 
hoftesjurati  &capitales  inimici  fidei  evocantur, 
<fe  jubentur  praefentesinterefte  ?Sed  quonlam  Mon^ 
tanus  nullam  caufam  rcddit  ne  fifiarn  quidem. ,  ad- 
modumvcrifimilcfit,  autpotius  vero  verius  ajnl- 
lam  fupercffe,  5r  Montanum  fuifle  mentitumin^  E 
ligniter  * 

MontANUS.  ib{unc<  crga  ut  bmi <viri armdfu^ 
exptdiiint  fimul ,  cofntfqm  fimul  tonfung4mus  tcm- 
fus  expofcere  <yidetur* 

Gaspar*  Satistimesatquediffidiscaufse  tu«, 
cjua  rationc  &  confilio  agenda  eft ,  non  autem  ijla- 
ta  vi,  dumtuosfollicitasatque  hortaris,  fuas  ut 
eopias  contrahant  &  conferant  ia  commune*  Et 
meritofentcatiamea,  Quiscnim  adverfus  Deum 
contendcrc  audcat,  aut  qujscum  altero  ratione  cer- 
tarcrolct,  cumfcomnirationc  deftltutumvidet? 


9f 


h$t  txenitn  fi  wtl  cdknis 
non   mvitus    tamen    cxe* 


Scd  quoniam  viri  boni  adhocc^rtamcri  provpcanr 

tur , eja  agitc  viriChriftiani, qui  foii mi bpni  cfle 
atque  dici  poteftis ,  conjuratis  animis  avcrtit^e  ter- 
risdoarina&coafilioveftro  tantam  hanc  pcftcm 
quamhaereticinoftris  tcmporibus  in  ccclcfiam  in« 
yeserunt,  Ecce  nunc  tcmpus  acccptabilc  &  ido- 
neurn  aptamque,  cqm  hoftestimore  perculfigra- 
?i ,  ne  ceufa  cadant  ,caufamdeferunt,atqueaper~ 
to  Martecertarenobifcum  vcrentur , 

Quanto  tu  cailidius  &  magis  veteratorie  rem 
agisMontane?  quicumtedoftrina,  rationc,  ju- 
ftacaufa,  longe  inferiorcm  videas,  clafficum  his 
verbiscaais,  atqueadarmafollicitastuos  advcr- 
fusveritatcrapromcndacio,  cum  tempus,  inquis 
expofccrcutarmacxpediatis  fimul,  &  jpndis  co- 
piisChriftum  atque  ejuseccicfiam  aggrediamini* 
Sed  nihil  folliciti  fumus  ,  Quantumvis  hseretici 
nosimpugnent,  non  praevalebunt,  cadcnt  cona- 
tusirriti,  ctiamfi confurgant  caftra  coatra  ecclc- 
fiamDci* 

mihi    fartes    dentur  , 
fuar. 

Qaspar,.  Nullamajor  fuperbia  atqucanimi 
clatioexcogitariqueat,  quamquce  fubfpcciepic- 
tatis latct,  & praetcxtuhumilitatistcgitur.  Dum 
calonispartdsMontanus  ait  inhoccxercitu  lenon 
eflerecufaturum,  infinuataperte  dignum  effefeA 
qui  vel  imperatoris ,  vcl  cujufpiam  ftrenuifiimi  du* 
cismuniaobeat,  &partcsagat.  Quem  ccrto  fci- 
mus,  fi  gcnus  f pefies ,  defecevulgi  fumptumef- 
fej  fiingcnium,  fi  artium"notig;iam,  innumero„st 
^cpeririapudfuos  qui  illum  CKUpcrent  longo  ia* 
tcrvallo  Cetcrumfitemeritatem,viKqucmpiam 
poffis  in  Germania  rcpcrirc,  qui  cum  Montano 
certare  qucat,  ptiara  hacrcticorum  teftimonio. 
Nam  fcimus  virum  c  fcftariis  aon  ignobilcm ,  cum 
dehocMontanpfcrmaincidiflet ,  ita  pronunciaf- 
fe;  Ut  agoofcas  hominis  hujus  impudcntiam  & 
tcmcritatcm,  accipeapertumindicium:  audct  fe 
oppoacrehomotriobalarisuniverfo  concilio  Tri* 
dentino .  O  mifcrrimam  fortem  hominis ,  qui  cura 
pretiofo  Chrifti  fanguinc  fit  rcdemptus,  glorio- 
fumputat  in  e^crcitu  dsemonis  contra  Deiccclc- 
iiamcontrafto  viliffimo  miniftcrio  dcputari,  co- 
quedefungi. 

Montauus.  Scd  qmnidm  ex infidiis fetimur , 
eminm  fu%n&ndnm  effi  judico  ,  quod  te  ,  thrifii&m 
lcthr  ,  qaem  nunc  &ffelh  ntutiqu&m  igmrdre^e- 
Jim:  ne  quis  me  fugnam  quam  modo  dcpofcere  vide- 
b&rdcnm  detreffarc  calumnietur, 

Gaspar.  Vugam  adornarc  Montanus  vide* 
turcnmfuis?  Sedquorfumad  fagam  armaparass 
quse  potius  fint  rutura  impedimcnro  quam  ufui  ? 
Si  capias  cogis ,  fi  expetis  arma »  cur  nori  hoftes 
aggrcderis?  cur  nott  cominus  dimicas?  quorfum 
fogis  eKercitu  contrado,?  De  viftoria  diffidis ,  ccr* 
tp  fcio,  &cumeminuspugnarcvelis,  infidiisvis 
^gerc,  non  ccrtare  viribus  rationum  ,  quac  nuU 
Ix  proculdubio  tibi  fuppetunt^ 

Mqntanus  .  >Mq$cs  nofiri  TridentHm 
diis  quafi  Ibcum  cefere  ,  Caudinis  furcuiis  , 
quidem  fenttnti*  ,  mn  multum  dbfimilem  : 
cum  B^manus  tnites  femel  fe  fr^ecifitafftt  9 
pium  frmde  tircumventus  ,  deimefs  errorem 
fuum  frifiina  virtutt  correxit  ♦  T^otiris  Caudin& 
$IU  furculs  ,  concUkmm  inqnam  latibulti  ,  nom 
femei  damno  fraudijue  fuere  ,  Ttmfus  eft  nos 
exfer$efieri  tandem  ,  cr  qms  fimcl  dtque  ite* 
rum  exfcrti  fumns  infidUs  ,  forro  confilh  fr*ta~ 
*vere . 

GASMfif     Tridcntum   quo   loco   conci* 

linm 


infi- 

mea 
qm 
ho-. 


I  I  57  ADYBRSOJ  JOANNHM    F  A  BRI  T  IV  M  M  ON  T  A  N  U  M  ♦  II58 

A  cis  fcfiecularibus  ,  prasfcrtim  Auguftanse  con- 
feflionis  pcrfoais,  qui  aut  quae  una  cum  ipfisad 
hoc  generale  conciliurn  venerint  aut  mittentur, 
aut  profe&uri  funt  »  aut  hue  ufqae  veaerint  > 
quocuraque  nomine  c.enfcantur,  iut  valeantnun- 
enpari  ,  tcnorc  prarfentium  publicam  fidem  & 
pleailfimam  veriflimamque  fecoritatcm  ,  quam 
ialvum  condudum  appeiiant  ,  Iibcrc  ad  hanc 
civitatcm  Tridcutinam  veafendi  ,  ibiqae  ma- 
nendi,  ftaadi,  morandi,  proponendi  ,  loquea- 
di  ,  examiaandi  &  difcuticndi  ,  &  omnia  qu#~ 
eumquc  ipfis  iibuerit  ,  ac  articulos  quolvis  tam 
fcripto,  quam  verbo  libere  orferendi,  propalaa- 
di,  caquc  fcripturis  facris  &  beatorum  patrum 
verbis,  fenteatiis  &  rationibus  dcclarandi  ,  ad- 
rum  ,   fedcs  inquam  illas  ,  ia  qaibus  qlim  fy-  B   ftrucndi  &  perfuadeadi  ,    &  fi  opus  fucrit  ,  ad 


lium  celebratur  ,  furculis  Caudinis  fimilc  fa- 
cit  ,  quoniam  infidii$  tendendis  fit  accommo- 
4atum  *  At  cgo  non  vidco  ,  neque  Monta- 
*ius  mihi  monftcare  poteft  ,  cur  haeretici  cx 
nobis  infidias  timere  debeant  j  quos  omnes 
fciutxt  rogatos  cffe  ,  finc  ullis  armis  ,  -fine 
nlio  copiofo  atque  ftrenuo  fatellitio  ,  quo  vel 
repcliere  illatam  vim  ab  hoftibus  poffimus. 
Praefcrtira  cum  his  fidem  publicam  dcderimus  , 
acquc  loage  diftcmus  a  fuis  :  ab  Hifpania  ve~ 
ro  »  Gallia  ,  Neapoli  ,  atqua  alits  id  genus 
locis ,  unde  epifcopi  Tridentura  venerunt  , 
qtjam  iongiffime  .  Sed  fcio  cur  metuat  j  fanc 
furcarn  timeu  furcifer  .  Quod  vcro  ais  ,  fsepc* 
numcro  vobis  fuifle    damrio  iatibula   eoneiiio- 


neotcn- 
queas  j 


nodi  coa&ae  funt  ,  apertum  fancmendaciumeft 
Nufquam  enim  ,  tamctfi  diiigentiffime  hiftb- 
rias  orahes  tum  veterum  ,  tuni  ctiam 
corum  cvolvas  ,  quetmpiam  reperiie 
qui  locum  vobis  damno  fuiffe  dicat.  Nifi  quae 
in  his  Iocis  concilia  coguntur  fignificare  velis  . 
At  non  fcraei  ,  fcd  perpctuo  vobis  concilia  ob- 
fuere  ,  fatcor  ,  Nufquam  caim  patres  conve- 
ncrunt  advcrfum  vos  ,  quin  veftram  caufam 
iniquiitiinam  $c  contrariam  Chrifto  Iucc  cla» 
rius  iadkarcnt .  H*^  haercfcs  damnarunt  , 
^xtinxerunt  ,  fcpeiicrunt  ,  hasc  ipfos  hxrcti- 
cos ,  vcl  mcntcm  mutare  compulcruat  ,  vci 
profcriptos  cx  horainum  confpe&u  ultra  Ga* 
ramaatas  fl^  Indos  rclcgarunt  . -.  Quod  uf- 
que  adco  manifeftum  cft  ,  ut  il  teftimouio 
^intiquita:tis  ad  rem  confirmandam  agere  ve* 
iim,  in  re  non  dubia  ,  teftibus  uti  videar  miai- 
me  neceflariis  »  His  ctcnim  furcis  Ariam,  Ma- 
nichaeum  ,  Maccdonium  >  Prifcillianum  ,  cete- 
rofque  ootnes  hawticos  fufpcnfos  fuiffc  ici- 
mus. 

MoMTAUaji.  laterfai  tdmcn  fimflhfo- 
res  edocendi  fmf  >  cur  ,  mm  hajhs  jttft*  pagna 
nobls  CQfiitm  n<m  facitnt  ,  mimme  commitien» 
dum  fit  s  Ht  in  comM  cdftrd  tranfettndo  ,  cmn 
fttttione  fimul  t?'bm*m  cmffim  defcraijfe  *vidca~ 
mur. 

Gaspas.,   His   verbis    apertius   prodit  mc- 


objccia  concilii  jgencralis  refpondcndi  ,   Bc  cum 
his  qui  a  concilio  deie&i  fucrint  ,  difputandi , 
cum  eadtatb   abfque   impcdimento   confercndi  ,• 
»&c, 

An  liberior  copia  vobis  fieri  potuitMontanc? 
nifi  tu  velis,  qux  tua  cft  infenia  ,  contra  vetc- 
rem  confuetudinem  atquc  morcm  ecclefiar  vobis 
facultas  dctur  definicndi  dogmata  fidei. 

Montan  as  .  Has  ep  duendi  partes  fi  mihi 
ejHQifuc  fumftferQ ,  quis  e<v<mielii  duflornm  me  dccu- 
ftttit  ?  quin  fimtil  iuglclli  pr4tcritique  offtcii  fiti  ipfi 
litcm  intend&t*  QnotquQt  enim  fumm ,  ad  h^c  cm~ 
cilmm  fingilLuim  evQCAmur  .  Qgid  ergo  mirum  cfi  * 
fi  qmd  fingulis  O*  Hniverfis  ex  djUQ  incnmbit  mjhl 
tjuoquc  cttm  cetcris  ccclefiamm  miniftris  cQmmme 
exiftimem  £ 

Gaspar.  Hoc  fanc  ioco  fubinfinuarc  Mon- 
tanus  videtnrceteros  omncs  haereticos  a?gre  latu- 
ros ,  quod  adverfus  concilium  ipfe  calamum  ar- 
ripucrit,  &  nugas  fuas  mcraquc  fomnia  manda- 
rit  Iiteris,  quod,  utretulipaulo  antc,  fe&arius 
quidamhaudobfcurcvidetur  iignificaifc  Et  me- 
rito  :  tum  quod  eadem  rcs  tra&ata  tit  prius  ab 
impio  Vergerio  intentis  ncrvis  ,  tamctfi  ridicu- 
Ie,  quod  monftrat  Hippoly tus :  tumctiam  quod 
noriat  quam  fit  Montano  ultra  injuftam  ac  ira- 
piam  caufam  curta  ingenii  &  literarum  fupclicx 
ad  eamdem  fucandam* 

Sed  ardebat  zeio  Satanac  Montanus  ,  ffammas 


tuin:  nam  is  diutius  non  poteft  diflimulari,  ne*  D  comprimerc  intra  prxcordia  non  potuit  ;  danda 


que  animo  coadi  *  Non  audent  h&retici»  Mon- 

tanus  ait  ,  Tridentum  contcndcrer  ne  caufam 

dcfcrere  cogantnr ,     qaam  nifi  cum   vita   ftat, 

fcntcntia  niinquam  miffam  faecre  ,  quod  libris 

cditis  impudcntiffimc  &  malitiofiifimc  nobis  tc- 

ftati  funt .    Voluat  fimul   cum  caufa  detrudi 

in  Tartareas   fedes  ,  ne  pofitionem  deftituant, 

aut  fervare  finaat;  pcrindeque  atque  hi  qui  na- 

tandi  rudc$  >    cum  in  flumea    aiiquod  pr«al- 

tum    forte     incidcrinc  ,     obviam    tr^bem    ali- 

quam  ,     ligaumvc  tam  impotcntcr    arripiaat  , 

teacntquc,  utindenulla  rationc  divelli  queant. 

Animac  malunt  ifti  quam  aut  nominis  ant  glo- 

rise  inanis  faccrc  jadturam  •  Quod  vcroait,  non 

fieri  a  nobis  copiam  eifdem  juftje  pugnae  ,  aper- 

tum  mendacium  eft  >  quod  ex  pubiica  fidc  con- 

ftare  facile  pbflit,  ia  qua  fic  fcriptuai  cft. 

„      Sacrofanfta  oecumcfnica   &  ggieralis  Tridenti- 

j,  na  fynodus  univerfis  fidcm  facit  ,   quod  omni- 

^bas,  &  fingulisfaccrdotibus,  eIe£toribus ,  prin* 

«cipibus  ,   dudbus  ,   marchionibus  ,   comitibus, 

>,  baronibus  ,   nobilibus  ,    militaribus  ,   popuiari- 

3*  bus ,  &  aiiis  quibufcumquc  viris  ,   cujufcumquc 

„  ftatus ,  Sc  conditionis  ,  aat  qualitatis  exiftant 

„  Gcrmani»  provinciae  Sc  nationis,  civitatibus  8c 

i}  alifs  Iocis  cjufdem  ,  &c  om^ibus  alixs  ccclefiafti*. 

Cmcih  Gmcrat.  Tqtxx*  XXXIII, 


cft  venia  igncm  in  ecciciiam  cvomcnti ,  &  furiis 
concitato.  Nemo  tamen  miretur  fi  Monunus  fe 
atque  ceteros  hserctkos  cvangciii  dodlores  ,  Sc 
prxdicatorcsappcilet,  quodattigifupcrius^  cum 
Chriftum  etiam  qui  evangelii  audlor  &  conditor 
eft,  fibipra&cctcris  arripiant,  qucm  moribusdo- 
ftrinn  &  vita  impugnant  «  Quanquam  dum  no- 
vum.  hasretici  Chriftum  fingunt  ,  vctcrcm  amit- 
tuat.  Utcnim  Auguttinus  ait,  h«rctici  Chri- 
ftum  non  habcnc  ♦  Cum  autem  planc  fciamus 
hdsreticoium  doftrinam  ad  animoram  fubvcrfio- 
nem  pcrtincre  ,  quod  nos  facrae  litcrae  docent : 
dubitarincquit,  quin  illa  nihil  habcatcum  evan- 
gelio  communc  .  Eft  cnim  cvangelium ,  Paulo 
refcrcnte,  virtus  Dci  in  falutcm  omni  credenti . 
Ceterum  quid  velit  Montanus  hac  orationepr«- 
ftare  >  tandem  poft  muiu  vcrba  dcclarat  ,  di- 
cens: 

Montanus.  Ut  fcilicet  Chriftimo  orbi  tefta- 
mm  faciam  ,  concilii  kujtu  adettndi  juftas  0*  ido- 
ncas  caufas  referiri  nnltas  ,  hmnmeras  nttrQ  %t  ^rrf- 
ws  in  frimis  ejns  dcclinandi  <T  fupendi  camntQn^ 
ftrari  pffc . 

G  A  s  f  a  k.  .    Ut  jam  perfaadcrc   incipiat 
fuis  ,    qui  Montanum   (  ut  audio  )    fufpedtum 
habeat,  fcntentiam  quandamcoaimuncm  aceipit , 
Ccc     %  quam 


it $9      Gasp.  CU*piiLi M>otO0fA  isjHo»  conc*  Trtp*       iuo 


quam  ncmp  paffit  cun*  ratione  negarc,  uteaur-  4 
tc  finiplices  eapiat»  mQreftrcaaic*ugatpri$t  qui 
racndaxiorum  veluti  fuad*rncrttum  j&cit  3  quod 
ycrum  fit,  ut  adicys  patcat  a4  nugas;  le4  ve-> 
jritatc  fukirt  mendacimn  non  pptcft,  conuir.  nuU 
lo  negotio*  lal>cfaftatarqu^«  Ut  enia%  Ariftotc- 
lcs  fcribit*  vc?itati  omaucoalonanc,  afaifoau- 
tcm  facile  vcrum  difcrepat  j  qupd  resipfa  moa^ 
ftrabit*  Nu^c:  auditc  Sasanam  transfiguratum  in 
angelum  lucis,  &  hxreticum  femel  dscentemvc-f 
rum  }  quamquam  non  co  aaimo  ut  mcotem  ia- 
ftruat$  icd  ttt  capiat  dolis,  &  ia  ^rrorem  alios 
fecum  ducat  • 

Mohtamus  .  T^tmtt  tnim  &im  mtcon  tft  , 
qni  mn  intclli^  canfitm  nntUm  jubtjfe  juftam 
fofft  »  cur  qw£  in  apcrtnm  iifcrimen  fi  conjtcUt  ,  B 
fuoi  tum  nf^riutis  iifptnih  ,  Dei  contumdm  ,  cr* 
froximi  ictrimtnto  fit  conjunQmm  »  I4  r$  fU»4 
£5*  tonftff^  non  efi  quoi  prob^nio  oferofe  imjfiftam. 
'Sfymnt  fanclf  Dci  hommts  ChnftUj$4i  omnts  attio- 
ncs  ni  nnius  Dei  zlorUm  ctu)  fcQfnm  fuemistm  fr*- 
ciptse  reftrtnias  tfft  ,  a  ^«4  fi  zxotbitznt  s  *mrit&~ 
ttm  qnoquc  faborart  mimdqm  fnisuem  fcriciitdri 
&tctfft  tft  • 

Gasst  ar»  Pro  uaa  ma  pluriutft  nobis  faU 
fa  8$  mera  mendaeta  repcadit  Mont&nus  x  Ra-* 
Mo$uutionem  iile  fic  coacinaat^  Niaa  debemus 
no|  conjicere  ia  apcnuni  4ifcrimc^  cumdifpenr 
4io  vcritatis*  D§i  tont*ime!ia  »  &  prosumt  dc-* 
trimento,  fe4  ptofcAip  sioftra  fufccpta  Triden- 
tum  cft  planc  &  ^apcrte  con^gla  cutn  difpcn-  G 
dio  vcrit%ti«  ,  Dei  coqtiTOelk  y  &  detrimenta 
proumi  »  crgo  son  debemus,  Tridentum  profin 
cifci,  Radotinadai  outde^  efl^cax  eft  ,  &  af- 
iumptio  (  at  dixi  )  vera  plaac  >  cctcrum  quod, 
i!!e  fubfumk-»  tantsm  abcl;.  x  u$  vcrum  fit  ,  ut 
nihil  magis  poffii  c%  v$iitatico$trarium:  ima 
vcro  cfui  iiulafrit  zthm  Ipfts  haercticisx  modo 
^dmodum  pcrti^ci  animo  aton  cootcndaqt  per- 
luadere  profi{fti©neffli  T^idcntinam  habcre  plan 
n&  conjanctum  ^difpcndium.  veritatis  4  contumc- 
liam,  Dei  ,  &  4etrioientum  projtimi  ,  t^nquaii^ 
commani  fen£m  carens,  S?  alienus  a  ratiqnej,  c^ 
coetii  ipforum  cicpjodstur.  Quo  cnim  pavtove^ 
ttt*si  pcrirc  pofit  in  ea  loco ."A  in  quo  illa,  ac- 
CBratiifim«-  aon  huma-na  folum.  diligcntia  »  fcd  & 
$tiam  paitrocwa  Trinitatis.  indagatur?  qu^  ra- 
tionc  contumclia  afltct  poQit  Y)zm  ^b  ktex  q^u 
veritatem  rcquirunt  in  concijiis,  in  quibasSpi- 
jritus  faniaas  llmul  ou,m  hotuinibus,  rcm  4cfi- 
nit?  Ut  ex  ijlo  prtmo  apoftolomm.  concilio  di- 
jfcimus,  ubi  forma  fent^ntiam  ferendi  ia  pcrfi^ 
mili  negotia  his.  vcrbis  pcrfcnbitw  aobis  \  vU 
ium  eft  Spiritai  lan&a  Bc  nobi$  ^  ^Qm  tandem 
^ccidcre  poflit  j  «t  qnifpiam  hominum  dctri-. 
mentuA  cx  conttlio  tcrat».  modo  ilii  pawcve-- 
lit»  in  quo  di&  falutc  aoftra  diligcntimmc  con^ 
ftituitur?  m$&  tamcitpcrfuaderefibjacutiffimus. 
Montauus^  accidcre  minfmc  poifc  >  ut  hxrctici 
Tridcntum  contcndani  finc  jaGcura  mcmorata-. 
rum  rcfumt  5?  argumcata  ad  faciendam  ftdcm  & 
ejas  rei  i&  pnWicum  prodaclt^  [<*d  guam  inanis, 
quam  cOpiofa>  quamdeniquefallaciaiomncs  in- 
tclligcnt.,  Pcrgit  igitw  rationcm,  sneptam  abfok 
vcrc,  cum  aiu 

MOMTANUS  *  Sti  dn  frcfi&h  mftrtf  Triitn^ 
ttw  fttfcefttii  (  ft  tfuiiem  iiU  I0C4  inwiftrt  wiitt- 
remus  )  hsc  fimul  in&mmod*  fecum  trahdt  y  ie 
e&  dnbitart  tfms,  fottrtt  ?  mihi  trg&  frdftnti  ora- 
tione  frabmitom  fumffiy  froftBimtm  ham  $  fi 
qudfti*  4 \  nobis  fnfciftrttm h* ,  quoi  Dtus  oft,  max* 
dvtrtet  $  nm  maia  ftrkuhfitm  *  fid  tsfam  in  w* 


rititftm  Qci  ,  ddtQjut  Dtum  \ffnm  ,  fnximum^Hf 
mftrnm*  tnntnmttfaftm  injumf&mfutfirt* 

Gaifar»  Scd  audiarnus  >  quouam  pa&.o  t 
fingttloruoi  cjua»  probanda  fufcepit,  fidem  face* 
4re  pergat  • 

M  o  H  T  A  H  U  s  *  Et  ie  ferimli  mttgmtuiint  iktm 
re  fttfcrfeiertm  ?  fi^mitm  id  tjm  ynerh  cjft ,  ^oi 
ntilitiitii  aUquii  ,  €T  officii  in  fe  contineret  j  ?um 
Wnfitt  ftnSi&s  Dej  mtrtyrts  mortem  qttoqttc  iffittitt 
<}&otits  opm  cffit :  wttntet  offetiifftx  num  cam  di~ 
ftrimtn  ctrtum  ccrta  cttm  imfktate  fit  cQnjunclnm  $ 
non  perinit  eft* 

Gaspak*  Acutum  fcilicet  hoc  locothcolo- 
gum  agit  grammaticus  Moc^auus  &  iuucpidum 
animum  ad  labores  &  pcricttia  pvo  fuo  cvan- 
g«Iio  oftcntarc  vuil  »  4um  inquit  ,  fc  non  cffe 
recufaturum  vitae  difcrimca,  nifi  illud  cupiim^ 
pictatc  conjunftum  efl^t^  more  fan^orummar- 
tyrum.  NTcque  vidct  ionge  aliam  h-»r«ticoruaa 
cflecondkionem,  aJlftmfandorum.  Etcnim  fan^ 
(fci  cum  cifdciw  fuppeditaret  vires  Deus  ad  to-* 
Jcrantiaoi  7  jntrepiqc  pro  Chrifto  &  cvangclia 
\n  mortcm  ruebant,  padcntiaenim  laborumdo^ 
num  D§is  guod  apoftali  teftftti'fuac9  cumim- 
manitcr  coeh  ajunt,  nobis  donatum  eft>  ut  pra 
Chrifto  patercmur  ♦  t\t  hasrctici  »  quibu$  ha^ 
manae  tantum  vires  fuppetunt  eminus  pugnam 
cxoptjant  y  &  capefler^  videntur  :  ubi  vcro  ofV 
fcrtur,  detractant  m^simc  .  Habent  cnim  conn 
tra  (c  confcicntiam  $  quae  iilo$  mirabilit^r  tor- 
ijuet  j  &  de  viftoria  defpcrare  jubct  «  Quan^ 
quam  non  ignorq  accidiffe  interdum  magna 
hxrcricorum  jcttalo»  ut  Satan^c  funis  coram  ali- 
cjuot  fic  agitarcntur  t  ut  maluerint  cum  aptor- 
te  vitam  comjnutarc»  qua  fe.  indigniffimoscen- 
febant  ,  quam  mutata  fcntentia  nominis  ina~ 
nis  faccrc  jaduraua  ^  Ea  cjuoquc  rcs  t  quod 
CS  antiquis  hiftorifo  cft  maniteftum  $  plcrotquc 
Cthnicorum  impulit  non  modo  ut  fc  pencuiis 
apertis  objtcereut  >  fcd  ctiam  ut  iibi  ipfis  mor-. 
tcm  inferrcnt,. 

M  o  K  T  A  N  u  s  ♦  JDe  ftrknlik  tr%<h  qnod  fath  tft% 
faHcis  txfiium  •*  $ic  vtro  ft  mihi  frimum  0*»* 
mum  concilii  fcies  CT  iocus  offtrt  ,  cui  ut  tibtr^ 
aliqtid  Germani*  civitns  frdftitutrtsur  %  4  CfaiftM» 
ms  frincifikus  im  fti  fruftra  ehhoratum  tft .  Q&vA 
ft  auttm  iiii  txtt4  It*li*  fints  tiici  neqniveriat^ 
4i  UM  frtftrtim  ioc* ,  qu*  imftratoris,  omniHm- 
qnt  dito  Gtrmtnowm  frincifnm  aufhritatt  fidt- 
qm  cffent  communi^  ,  piis  qntfo  nohh  dHcfar 
mt  ni  iihs  tranftnnii  ,  qnornm  ferfidU  ac  trn* 
ieiitatis  m  noftros  to$  fafjim  in&itoft  ext4nt  excm- 
fl*  h 

Q  a  s  t  a  11  *  P<ricnli  magnitudincm  mcti- 
tur  cx  loco,  ta  quo  concilium  coajft^m  cft,  i& 
quem  nulla  loca  proptcr  confcicntiam  tutum 
cife  oportct  t  ncque?  vidct  Tridentum  cffe  ac~* 
commodaiiffimum  huic  negotip  gcrendo  ♦  Scia 
cgo  muftum  diuque  dcliberatum  eifc,  ,  cxpo^ 
duetne  ut  concilium  alibi  cogcretur  4  fed  tan-i 
dem  rc  bcnc  &  diligcntcr  infpeita^  decretum 
cft,  non  poiTs  dcligi  mcliorcs,  fcdcs  convcrticn-. 
tiorefquc  primum  quidem  quoniam  i$  locus 
omnibus  qui  vcmuri  ad  concilium  ip^rabahtuir, 
habitus  eft  idoneus,  maxime  >  nc  plus,  jufto  lon- 
ga  profedio  fafcipienda  eff^t  •  Ceniquc  cum 
Tridcntum  imperatori  Keidinando  p^teat  »  qui 
poflit  incojas  ia  officio  convenire  ,  6c  tam 
pro^iraum  Gcrmani^e  ut  ejus  oppidi  altera 
pars  a  Germanis  incolator  ,  videbatur  fubla^ 
ta  ea  quaeftio  &  querela  hacreticorum  ,,  quam 
modo  Montanus   cKfufcitat^  quod  non  intta, 

Germa- 


Tl£l  A0VERSCJS  JOANSTEM    FaBRITIUM   MoNTASPMt  Ittfl 


Germaaiam  eccleiiaftica  ifta  comitia  haberea-  A 
tur  •  Acccdit  ad^  hoc  quod  ,  ut  certo  fcimus  , 
Germaaiae  pof>uli  frequenter  pcfte  infcftantur  : 
quas  ft  graffari  inciperet  coa&a  concilio  fcmcl , 
quod  jam  videmus  accidiffe  ,  necetrc  quidcm 
tr&t,  nt  rc  infeda  diffolveretur  ♦  Et  videbatur 
etiam  coafcntaacum  ,  ut  quo  Ioco  agi  cclebra- 
rique  ccepcrat,  abfolverecur:  prefertim  cumni- 
hii  omtiino  vidcatur  impcdirc  *  Sed  quod  cft 
haereticorum  ingcnium  ,  &  caufae  quam  agunt 
iaiquitas,  &  confcieatia  corumdcm  obremma- 
le  geftam:  cgo  noa  dubito  ,  quin  fi  ia  mcdiis 
Gcrmani*  vifceribus,  illis  comitia  aoftra  offer- 
remus,  idem,  quod  modo,  di&uri  effent  ,  ac- 
que  rep£rturos  effs  ufquam  ,  tametfi  optienem 
cifdcm  rclia^ucremus  ,  aut  locum  tutum  ,  aut  B 
fatis  coaveaieatem  ecclefl*  comitiis  celcbran- 
dis.  Perfimilcs  profe&o  illiqucm  aarrant,  cum 
capitis  damnatus  eftet  ,  obtinuifle  a  magiftratu 
ut  fufpcadio  arborem  eligerct*  Quxfaus  autem 
poftea  ,  utrum  hanc  v<tl  illam  arborcm  proba- 
r$t,  omncs  rcjccit  .  Cauiam  rogatus  refpoadit, 
quod  aullam  arborem  fibi  idoaeam  reperififet  , 
quam  ad  fufpeudium  deligeret  .  Damnationcm 
&  mortem  concilia  haerctrcis  dcaunciaat;  quam 
crgo  fedem  huic  rci  aptam  invenieat? 

Momtanus.  'Princifum  fortajfc  ,  dkat  ati- 
qnis  >  ant  imptrdtoris  mliorit&s  ,  ifios  homines  in 
officio  contintbtf  *  Errat  <\\%i  ii  crtdit .  TSfytm  mttti* 
quam  yerifimik  efc  ,  tos  i»  rtgum  printipumqtte 
gratiam  quicqudm  fa£iuros>  qtttbas  reges  O*  princi-  Q 
fts  haSitnus  iudibrh  fmte  • 

Gasfa&.  Nihii  opus  eft  Chnituais  homi- 
nibus  ad  coacardiam  &  paccm  aatis,  quamejc* 
j>ctuat ,  dum  coacilia  coagregaat  ,  &  diffidea- 
tes  ad  coaditiones  pacis  follicitant:  nihilopus, 
iaquam  ,  ullius  principis  au£toritate  Sc  impc^ 
jrio,  ut  quod  femcl  polliciti  fusat,  nedumjura* 
mcnto  firmarunt ,  praeftaredebeant.  Quodficoa- 
tra  fidem  datam  facere  vellent  ,  quinam  exer- 
citus  Tridenuais  patribus  adfuat  fubfidio?  quae 
arma  parata  ?  qu^e  vires  homiaibus  fcuio  coa- 
fedlis  ?  ne  aoa  faciie  ab  imperatore  ,  ia  cu- 
jas  terris  vcrfantur  ;  fed  etiam  a  quovis  alio 
priacipc  ia  ofEcio  poiEat  retiacri ,  quibus  ec- 
clefiae  legc  vetitum  eft  arma  tradarc  ,  ia  ca*  J> 
ftriique  ftare.  Cum  autcm  Moatanus  acque  ia- 
dicct  ,  acquc  poffit  uCquam  iadicare  ,  quaado 
coacilia  &  quibiis  rejjibus  iaiultaveriat  :  plaae 
coaftat,  di«9:umidefleabcodemuaam  tantumob 
caufam  ,  ut  morc  haeretitorum  pdncipes  ad  ar* 
macoacitctadverfusaos.  Qui  &  remcoaudereat 
yropius  ,  ia  ipfum  Moatanum  potius  aaimad- 
vcrtent,  qui  tam  aullius  prctii  priacipcs  putat , 
facitque  ut  fiac  ratioac  fe  fioaat  ab  iiiis  homi- 
nibus  habcri  Sudibrio* 

Montamus.  Qnld  tttr*  tmi ,  quid  fidd 
apad  eas  effe  ftftft  ,  juibus  ftrfuafum  eft  ,  nos  im~> 
fme  fojfc  e  medio  totti  ? 

Gasp  ar.  Cur  aihil  tutum  a  nobis  haerctici 
f perarc  poffiat ,  iHamratioaem  redditMontanus,  £ 
quod  perfuafum  habcamus,  Moataaum  etimdem 
cctcrofquc  h«rcticos  impuac  poffe  iatcrfmi .  Qtiod 
Hum  afhrmat ,  videtc  quaata  fit,  veritatis  vis ,  fe 
atquc  fuos  ore  proprio  haerefeos  damnat .  ^  Nos  et- 
cnim,  idcft,  Chriftianiaflirmamushomiaes  hae- 
micos  &  poflc  &  deberc  de  medb  tolli  paft  uaam 
&altcram  admonitioaem ,  poft  teatata  omaia  ec- 
clcfiae  remcdia  :  ne  alios  prava  fua  do&rina  ia£- 
ciaati  Quod  fi  hoc  iile  dc  fc  ac  fuis  putat  didum, 
haereticttm  fc  cflc  fatctur,  acquc  fimplicitcr  hm~ 
istictimi.fed  pcrtiaaccm  cum  fais  ^  quad  ^cfiph 


fcerc  noiit ,  acquc  ufquam  animum  mutare  .  Nam 
nos  in  eos  folum  haereticos,  qui  crroris  admonitt 
hxreli  abacgata.  ad  mcntcm  mcliorcm  revcrtun- 
tur ,  Iceptro  rcgum  &  magiftratuum  utendum  cfle 
minimc  ccnfcmus  »  fcd  potius  bcnignc  moricmus 
priiis,  ne  ie  vento  pcrniciofo  hacrefeos  agi  fmaat; 
fcdadportumpotius  fecurum,  ccclcfia.m  iaquam 
&ChriftumJcfum,  qui  illam  pcrpontificcmma- 
ximum  moaeratur,  redeant  .  Ubi  verd  noftris 
monitis  aihil  profccimus ,  quod  illi  cxtra  ccclcfiam 
agercvcliat:  eo  rcmedio  utifolcmus,  quodmc» 
dici  adhibere  coafuevcrunt ,  cum  cancer^  aliuf- 
vepcftilcasmorbus,  partcmaliquam  coepitdcpa- 
fccre:  aduruntenim  mcmbrum^  amputantvc,  ac 
Cerpat  longiuscontagium,  &  parspura  atquefin- 
cera  ia  vuium  trahatur  • 

Ad  cam  rcm ,  prster  ratioaem  qaam  dixi ,  cxcm- 
plis  inftituimur  faa&arum  fcripturarum  *  Legi- 
mus  enim  Paulum,  Corinthium*  peccatorcm  Sa- 
tanae  tradidiflc  ,  poftquam  estrenu  etiam  remc* 
dia  teataverat,  neque  profecerac  quidpiam.,11- 
los  etiamhsereticos,  quiexiftimaruntdoaumDei 
pecunia  poffideri ,  Petriore  tanquam  actuiflimo 
gladio  peremptos  effe  fcimus . 

Deinde  veterum  confuetudine  conciiiorupi  ad^ 
ducimur ,  quod  ck  eifdemfacile  patere  poffit .  Ac- 
cedit  ad  hoc  Auguftiai  fcatentia  contraDoaati* 
ftas,  &  prasterca  aekerfus  Viaceacium  Rogatia* 
aum,  qui  pcrinde  atquc  vos  ,  inique  fc  tra&ari 
&  pr«;tcr  rationem  a  Chriftianis  ajebaat . 

Nequc  Moataao  mirum  videri  debet ,  quod  aos 
nobis perfaafcrimus virga  &  fceptrb,  pccna,  in- 
quam,  corporati  caftigari  haereticos  rebelles  & 
pcrtinaces  pofle  &  debcrc  j  quaado  ipfos  ctiain 
hujus  temporis  h«teticos  ia  eadem  cffe  feateatia 
certoaovimus.  Quod  tumcxempliseditisia  aiios^ 
tumetiamlibrisdoceat^  Aaignoras,  ut  interim 
ccterostaceam,  Michaelcm Servetum ,  monftiurm 
impudentiffimum  &horreadum  maxime,  qui  de 
Trinicatiscrroribus  librum  confecit ,  poft  habitam 
longiui  &  acerbam  difputatioaem  Geaevae  mm 
Calviao,  cumabeocrrorcdivelli  aonpoflct,  ah 
codemCalviao ,  propter  h3Brcfim,capitiscfic  damw 
natum  ?  Quo  dc  medio  fablato ,  ttt  pmaes  iateL 
ligercat  fe  auftore  csedem  efle  patratani ,  Calviaus 
librum  cdidit ,  ia  quo  fadum  agnofcit ,  dofifcriaam 
Servetv  expoait ,  atque  omaem  rem  quopaS:o  cft 
a£b  defcribit ,  &fimu!docet  iategruai  efle  haerc- 
flm  gladio  uleifci  ac  vindicare .  Tyraaaus  quoquc 
paftorBremenfis,  utidemait,  aut.^ut rcscft,Iu- 
fm  rapax  >  in  libro  ab  eocdito ,  qtti  Farrago  fen* 
teatiaruminfcribitur,  prpdudis  ia  medium  teftU 
inpniisdocet,  CalviaumcumceterisSaciamenta- 
riis ,  atqae  ctiam  Aaaba^tiftis  omnibus ,  hajreti- 
cifque  aliis ,  iceptro  magiftratus  potius ,  quam  vel 
ftylo,  veldifputatioaibuscffcrefutaados. 

Quod  vero  Ariftotelcs  ia  Topicis  ait ,  adverfas 
quofdam  homiues  difputaadum  aobis  aoa  cffe, 
neque  ageadum  rattonibus,  quod  vcl  fcafu  po- 
tius,  velpceaa  &  caftigatione  his  opus  fit ;  incos 
hsereticos  aptiffimc  quadrare  mihi  videtur,  qui 
his  miferis  8z  calamitoiis  temporibusgraflaatur. 
Illi  enim  multa  defeaduat,  quae  fi  fcnfus  habe- 
reatiategros  atque  finceros,  tanc  tueri  vereren- 
turt  cumadcuramcarais  Sc  oblcdamcata  taatum 
pertiaeaat,  &omniafere  flntrctroadis  tcmpori- 
bus  magaorum  virorum  cbafcofu  ,  jadicio  fan« 
ftorum  patrum  ,  coaciliorum  auiftoritatc  atqac 
decretis  cxplofa.  Qupd  omaes  fatentur.  Vincu^ 
lisigitur  proculdubio  atque  igni  meritoplcaua* 
tur  haeretici ,  cum  ad  meliorem  frugem  ut  redeaftt 
idmoaiti  *  rccufant » 

Ccr    3  Nihil 


Il£|         QaSP*    CARDiLLl   APOL0GI4  INDiC.   CONC.    TUO»  11^4 


<$imk>i1i 


Nihil  autem  mirum  eft,  fi  gUdiuin  reformi-  A 
dent ,  qui  fc  codem  dignos  intr*  fe  judicant, 
atque  ob  eam  rcm  fevcros  nos  putant  judiccs, 
JScd  quandp  haoc  noftraiQ  fcntentiaa*  4?  «iuj- 
ftandis  corpore  haercticis  dofte  admodum  >  co- 
piofe,  ac  prudcntcr  cxcuffam  graviter  diifiaivis 
Alphonfus  Caftrp  ,  Iibro  de  jufta  hxrcticorum 
punitionc  cdito  :  plura  dc  eadem  re  dicere  rc- 
cufabo* 

MoNTANUS.  Quihns  fi  wJ  invith  ah  aperp* 
fvi  fit  temperandttm ,  ad  eas  artcs  fe  convertere  pro-r 
clivc  cft  ,  quarum  ^pmana  curia  jamdiu  fe  ma%U 
fira  m  ejfe  profitetur* 

Ga>?ar.  Noq  poteft  conquiefcerc  Montii- 
nus;  ubique  fibi  paratas  eflfe  inlidi$sputat,  fce^ 
Jcriim  confticntia  agitatus  ,  Intcllexit  ab  ipiis  S 
Ctiam  haereticis  probandaoi  cfie  confuctudinern 
4c  caftigatione  <;orporali  hsevcticorum :  &  quia 
lUhil  fidum  aut  cutuqa  adhanc  rcm,  quampcr* 
fuadcrc  vult*  ha$  parte  reperk,  ^lium  lapidem 
inovctv  Ccterum  fub  ^o,  qon  mirms,  quamfub 
priori,  fcorpius  iqdprmit  Montano.  Ait  itaquc 
ecclcfiam  Romanam,  ut  honeftiqs  caftigationem 
prpcurct  haereticorura  ,  ubi  ab  aperta  vj  ,  qua*i 
nunquam  infert  his  quos  ad  concilium  vocat, 
modo  illi  venir^  velint,  &  parere  vcritatimiru-* 
sxic  rccufaverint ,  ad  artes  effe  convertcndam  *  Sc 
fjplo  rnalp  capturam  transfugas  ap  proditorcs 
fjdcif  Sed  quae  funt  iftae  artes,  pbfecrotje,  quas 
tu  tantopere  reformidas?  quinamdali  t^matro^ 
CUcr  tuum  animum  plenum  feditionecrViaut  8$  Q  facrofan&os  >  apQfiolicofquc  fc  appcilant  :   dcnique 


iercntur,  quam  ut  ipfatn  ccclcfiara  ab  iniquorura 
horninum,  qualcs  vos  cftis,  infultibus  atque  vi 
illat*  Iibercnt ,  #:  amplificenc  camdcm  ?  modo  pof-  &m^u 
fintf  Suntenim  principes  Chriftiani,  patroni  & 
icuftodcs  religionidati;  vjndiccs  in  iram  his  qui 
rnaleagunt*  Resautem  mirabilis,  improbavi  ab 
hacrcticis^am  apertc,  quod  apertiflimc  probant* 
Quafi  vero  quifpiam  ignorar^  poffit  ,  hasreticos 
omncs,  maximc  vcro  Lutheranos,  cum  primum 
pcrvircs&  pr^fidUmilitumlicct,  ut  Chriftianof? 
hominesad  fe  trahant,  aut  ppprcflos  immanitcr 
affligant,  armatamanu  uticonlucvifle*  HocGer- 
maau  tcftari  poffit  ;  hoc  Cbriftianifliraa  olim 
Gallia,  qusepaucismeniibus  ab  incoiis  harctici$ 
plqs  malorum  perpsffa  eft  ,  quam  multis  retro 
annis  ab  cxtcris  nationibus  ,  qu^ntumvis  ill® 
feroccs  fucrint  ,.  atquc  in  Galliae  perniciem  ar- 
matap*  Cur  igitur  tam  gravitcrhi  ferunt*  quod 
nos  corumdern  fcclera  8c  ncfanda  fiagitiarcpri^ 
mereconemur,  ppftt^ntatas  pmncs  concordisp  & 
pacis  conditioncs,  tumpublice,  tumprivatim? 
Mo^TANust  $ed  nt  focHtn mi/fitm  ftmmus , 
atqnc  ad  eqs  *vc#i%mus  ,  fuwum  fides  hae  ifr  re 
intcrpQmfur  ,  quiquc  npkis  pahlica  fythfa&ienc  le~ 
%itime  caviffc  voltint.  Deum  immQrtatem  l  quihus 
fe9  qttamque  <ventofis  titulis  in  vulgus  ycmitant 
pauci  aiiquvt  epifcopi  l  t?  in  his  mnnulli  perfona-» 
ti  &  fcenicij  FyQm^ni  certe  pwtifisis  crcatur*  om^ 
ncs  ?  quique  a  nobis  dcfert4  teUpQms  tT  9pprcff^t 
veritatis  criminc   accyfantstr  .     Ipfi  #eumenicos  <3* 


ittifcre  tprqu^nt?  nunquid  tu  artes  vocas,  pcra-t 
ftp  cpncilio  ,    fohuifque  comitiis,  imperatori, 
regibus,  &  principibus  Chriftianis  illam  curam 
dcmandari  ab   ecclefia  ,   quod  eos  non  gravatc 
fafturos  fpcramus,  fi  fit  opus,  proca  obedienti^ 
quam  pcr  oratores  fuos  it\  concilio  ecclcfia?  Ro^ 
man»  p^ofitcntur,  ut  vos  pmncs  rebeilcs  eccle^ 
Jiae,  &  capite  daouHtos  pcrfcquantur,  &  latam  . 
fcntcntiam  cxccutioni  raandare  velintf  tfec  res. 
apcrta  eft;  nihil  hic  loci  ^rtibus  ^ut  dolo  reli- 
ftum  cft*  Non  infictaoiur  ^  Montanc  ,  qnod  tu 
nobis   quidem   tanquacn   crimen  gravc  objicere 
pcrgis,  Romanam  ccclcfiam  illis  artibus,  advcr-, 
ius  vos  pertinaces  haercticps  uti  confuevifle,  ut 
confcfta  caufa  inT  couciiio  ,  &  patrum  fuffragiis5  H 
crroribus ;dcclaratis,  fi  lata  fententia  adhuc;  relu- 
^emiui»,  &inerroreperfcvcrctis,  ad arma princi- 
ycshartctur»  ut  vcl  i.IIat^  vi  ad  mcliorcm  mcn^ 
tcmvospertrahat,  quosp!acide,benignc ,  &per-> 
amanter  flcQ:erc  non  pptuit  .  Hoc  tu  improbas^ 
Montanc?  hocnovumputas,  aut  artcm  RomanaB 
curiaevocas?  errasfanedum  ficexiftimas.  Annon 
in  Dcutcronomio  legis  prae<;cptum  eff$  ,   m  illi 
populi&civitatcsfunditus.  cvcrtcrenjur^  in  qui- 
busaliud  doccrctur,  quam  quod  divina?  lcges.  jtx^ 
bent  ?  npY^  ctiam  lex  ftatuit  i  ut  qui  ecqlefiam  non 
audierit,  tanquam  ethnicus  Scpublicaaushabca^ 
tnr».  Qui  vcm  fcandalizavcirh  unum  dc  pufillis  * 
tam  atroci  fupplicio  dignus  afervatorenoftroju- 
dicatur,  utdicatcxpedircei,  utmola^finariaap^ 
penfa   coila  dcmcrgatur  in  profundum  maris. 
Quamobrcm  vctcrcs  &  prudcntcs  impevatpres  le- 
gcs  plurimastuierunt,  quae  in  id  gcnus,  homines 
Fcveriffime  animadvertunt,tanquam  in  hoftescom- 
anunes  Chriftianae  rcipublicae  ,,  univerfaiis  pacis, 
ac  tranquillitatispcrturbatores^  arquiatqueboni 
contemptorcs  ftrcnuos  .„  Hac  enim  maximQ  rationc 
viaquc  rudcs  homincs  atquq  impcriti  ^  quorum  ma- 
gna  in  civitatibus  copia  cft ,  ab  infidiis.  &r  dolis  hse^ 
teticorumliberantur  .Neque  ulla  potiorcaufa  red- 
dipoflit»  cum  militcsinChriftiana  rcpublica  to- 


nihil  earum  rer^m  fihi  non  fumere  audent  ,  jim- 
rum  ne  micam  quidem  in  iffis  refidere  certum  eft* 
Qaspar,  Altcram  hoc  Ioco  rationctn  infcrt» 
non  abfimilem  priori,  cur  hserctici  fidcrc  nobi$ 
non  debeant  .  Sumit  illam  c^  praelatis  noftrts^ 
qui  concilio  interfunt ,  &  cplligit  hoc  modo « 
Jn  concilio  a  qup  fidcs  publica  data  cft  >  fo-' 
Jum  adfunt  pauci  quidam  epifeppi*  qui  fema- 
gni$  titulis  vendicaut  ,  &  acctifantur  rcligionii 
defertap,  Sf  omnc$  Junt  pontificis Romani  crca^ 
tur*:  ergo  non  cft  cur  illU  fidamus .  O  beU 
jum  dialc^icum  \  P  pcritum  dUputatorem  !  an 
non  vidcs  conclufioncm  nullamhabercconncxio- 
nem  cum  affumptis  %  tt  quibus  illam  inferrc 
parasf  $ed  nihil  fanc  mirum  eft  ,  fi  Montanu* 
omnium  bonarum  artium  rudis^  &  juratushoftis 
religipnis,  ira  atquc  pdio  cbrius  dclirct*  Pauci 

?uidctnfuntj|  fatcor,  quiconcilioepifcopiintcr- 
unt,  fi  cum  illis  confcrantur,  quos  Chrifti  cc- 
clcfia  partibus  mundivariia  intr^  grcmium  fuutm 
continet;  at  nihiUdimpcdit,  quominusTridcn*. 
tiaum  (xcumenicum  concilium  &  generale  di^ 
tur ,  cum  in  co  ck  omni  natione  &  gcnte  adfint  ali* 
quot  proefcnres:  cctcri  vcro  Icgitimos  procurato-t 
rcs  Tridentum  miferint^  oui  ma  &  firma;  func 
habituri3  qnaefan^afynodus  dccrcta  atquc  fan-* 
^iones  promulgavcrit  *  Flcrifque  cnim  cetcrorum 
ab  ecclefiis  fuis  abeffe  integrura  non  eft :  nc ,  duniL 
a  gregc  abf unt ,  vos  hacrctici  *  id  eft  1  u p  i  rapaccs  >. 
E  ovile  ingreffi,  ovcs  difEpetis,  maftetis,  &  per* 
datU  veftra  CQnfuctudine .,  Adf unt  ctiam  impera* 
toris  Chriftianilfimi ,  cetcrorumque  r;egum  ,  ac 
principum  Chriftianorum  oratores:  pfjctqcea  le* 
gati pontificii ,  qui omnescitra  controvcrfiam fua 
au(ftpritategencralcconciUumcfficiunuNuIlaigi- 
tur  ratioctt ,  cur  tu  cx  paucitate  judices  fynodum 
Tridentinam  gcner^lemnoneffc.  Quanquamnoa 
tam  cxiguusnumerus  pra?Utprum  Tridentiadcftjt 
ut  non  poflit  haec  fynodus ,  cum quibufvis  amplif- 
fimis  contcndcre :  in  qua  fcrc  duccati  8z  quinqua* 
ginta   |»r»:{ulcs  adfunt  *  &  doftores  innumeri^ 

<^uod 


\lt$$  AOV  IR5US  JOANNEM    FaURITIUM    MoNTANVM*  US€ 

Q$$4  &  yerum  cft>  ut  eftfaqeqqamveriffimum:  A  nos  igitur,  quod  facimus,  fpe&at  fynodum  co- 


qisas  firmior  fatisfa<Sio  porrig*  poffit,  quxcautio 
gdelior,  quas  fides  amplior,  quamquac  ab  uni* 
verfa  fyno4o  haercticis  ptraeftitacft?  Quemadcqo* 
dum  vcro  Trideattna  fynodus  cecumeniea  &ge- 
neralis   ratione  ,  quam  dixi  »   merito  vocatur  : 
|ta  quoque  f*n&ifliaia  vocari  jure  poteft  .  Ete~ 
*iim  ccclefia  Chrifti  fanfta  eft  ,   quod  in  fym- 
bolo  confitemur,  quam  fynodus  kgitimc  coaCt^ 
repr^cntat.  Et  cum  ia  cadcrq  coierint  quiapo- 
ftftlorum  docttiaaa*  prpfiteqtur,  quamaltamcn- 
te  reppfitam  haheqt  :   ncmo  patrcs   in   concilio 
Cpagfegatps  merito  poflk  rcpreheadcre ,  quadfe 
apoftpUcos  appelleat*  Suat  etiam>  quod  tn  ve- 
lut*  probro  qobis  objicis,  praefules  omaes  iqec- 
clefia  Dci  Romani  poqtificiscreaturae,  quoniarn  JJ 
ab  codcrn  ovcs  acceperuat  *  Jlle  eqim  iiagulos 
epifcopos  voeat  iq  partcm  follicitudiais  fqae ,  <jqs 
iiqivcrfa  a  Chrifto  Pctyo  data  eft  illis   verbis  , 
fafce  pve$  mw>  &  iqPctro»  omqibusRomaais 
pontificibus,  quicquid  garriaqt  haeretici  *  Neque 
ppft   tfmppra   apoftolprum   quifpiam  epifcopus 
eccl^fi»   gubcrqaculis   admotus   cft  ,  quem  qoq 
pontifex  Ixomanus,  aut  perfeipfuiq»  $ut  perle- 
gatum  fuum,  dentquc  authoritate  fua  qoniqfti- 
tuerit  •  Ncquc  cft  ullqm  apertius  difceffionts  ar- 
gurqcatum  ab  ecciefia,  quarq  fipontificeRoma- 
110  vicarip  Qhriftt  non  confeatieqte,  &  prqbaa- 
$e,  quifpiatn  ppifcopatqm  uftirpet  .  Duos  ordi-! 
nes  praecipuos  in  ecclefia  fua  Chriftum  reliquiC 


gerc,  dubia  definirc,  abafus  tollerc  ,  cxplicarc 
fidci  dogmata  ,  quibus  di$um  a  Chrifto  cft  : 
Si  dno  ex  *vobis  eonfenftrfot  fuper  terram  de  vmni  M*tti*>  8« 
re  *  quAmcumtjue  fetkrtnt  ,  fiet  ttlit  4  f$tr$  meo 
qui  in  cmlis  cft  .  Ub*  enlm  duo  <vet  tres  tongregdti 
faerint  $»  mm$ne  meo  9  ibi  fum  in  medh  eorum  , 
Acqui  ia  aomiae  Chrifti  noa  poffuat  uili  ho- 
mines  ^coagregari  cxtra  ccclefiam  ,  in  qua  fpc- 
ciali  quadam  ratioae  Chriftus  adcft  .  Ncquc 
cnim  haeretici,  ut  j?k  Auguftiao  fuperiusretuli  p 
Chriftur»  habeat  P 

Mo^tanus  f  uitqni  quis  ftrro.  iWs  ^l^uatn 
fidem  adhtbebit  5  qiti  m  ipfo  fi4tim  ftcuritatis  , 
qu<tm  fdlhtfltur  ,  Hww  ,  tam  faede  *T  turpiter 
$mpin%unt  ?  npnne  ftbi  perinde  facere  videntur  9  *e 
fi  qutdtm  tolhvhs  pcrditifflm*  iniqHijJimtque  ho~ 
tnhum  ,  iwperatorem  ipfum  ,  omnefque  imperii 
ordines  §d  comitia  evoearet  ,  tum  amflifftma  fecn* 
ritatis  tefiifitAthne  ,  diem^He  ad  dkendum  faufam 
illi  dkerent ,  qui  p*  tapitis  $J*  fortumrum  tfecufa* 
rentnr  ipfi^  Si  mnc  fmcis  Mqntt  ,  quibm  tprrn- 
pts  retighnis  crimen  imfingitur  y  ceenmenici  con~ 
cilii  titutus  non  reile  \c0n*venit  %  mumenki  tomi- 
iii  mmint  illis  leptime   wvcrc  >  f#s   ©T   integruw 

mn  efit 

Gaspaiu  Haec  vcrba  omaia  fcurrilia fuat & 
malediccati^  plcaa  ,  ad  quse  lubet  illud  dum- 
taxat    Salomoais   diccrc  :    TSljili   refpwdere  ftult*  ?w#  z& 
jfuxta  fit$'titkm  fitam  «  Ccterum   ciCdcm  vcrbis 


fe  cornpcrtum  cft,  faccrdotum  iaquam  tk  epifeo-  C    tutpibus  &  iafaqis,  iufaaarqquoque  «r  incpti 


porum:  altcrqm  ia  difcipulis,  akeium  iq  apo 

ftolis  •   Quod  cvideqt^r   fat^qtur  omacs  ,   &  a 

nobis  moaftratum  cft  iqdica^is  locis,  iq  Iibro  dc 

cpifcopi  officio  ,  Ceterum  uaurn  caput  fecit  ec- 

chCtm  fusc,  Petrum  videlicet,  &  fucc^tforcm  Pc- 

^ri  ppqtificcm  Romanum  »  qni  fingulos  cpifco- 

pos  pro  ca  aqthoritate  ac  potcftate  quam  accp- 

pit  a  Qhrifto  »  qu^nda  &  qucmadmodum  ratio 

ppftularct  ,   fingulis  ccclefiis   prasficerct  <    Jllud 

quoque  aoa  igaoro^  tum  ipfum  poatificcmma- 

^imum  ,  tuiq  reliquos,  epifcopos  omnes  ,  Sc  fa-. 

ccrdotcs  %  vohis  ac<:ufari:  fcd  numquid  ob  cam 

rcm  aovaui  iaftitucndi  ^oaciUum   ratioaem  iai- 

bimus?  Humquid  ob  cam  rciti  formam  prater- 

mittcmus  de  doftrina  &  moribusjudicaadi,  qu«  B  iq  quo  iacflc  hxc  omaia  fcirnus ,  cecumdaicum 


rqam  ratipncm  iaculcat  Moqtanus,  quge  cft:  £~ 
pifcopi  Tridcnti  congregati  non  poflunt  habcre 
titulum  oecumcqici  coqcilii  :  crgo  ncc  poffunt 
nomme  concilii  oecumcqici  fecuritatem  pollicc- 
ri:  atquc  ita  colligitur,  formam  fccuritatisfuf- 
ficteqtem  noa  effe.  Faifum  eft  enitn  quod  affu- 
mjt ..  Nam  cum  ille  ck  paucitate  probct  afium- 
ptum  ,  8c  qt  coacilium  quodpiam  geaerale  Sc 
«gcumenicum  fic,  miaimc  iit  opus  omacsepifco* 
pos  fimul  cidcm  iatqreffcji  fed  vocarioqmespu- 
blico  cdifto  a  poatificcj»  cqmdemqucadcffcpr«- 
fcntcm  per  fc,  vel  Icgatos^fuos,  fimiliter  etiam 
imperator^m  &  ceterps  Chriftianos  rcgess  nua- 
quatq  Jlle  prob^t:c  poffit  Trideatinum  coacilium , 


cft  a  Cbrifto  nobis  relida  &  p^rpctua  obfcrva- 
ta  in  ccclefia  Dei?  EgaiaqeficeKiftimP,  Moa^ 
taac  ,  qui  dc  nova  alia,  forma  cogendl  id  gc- 
nus  comitia  cft  follicttus  ,  illud  unum  curarc  ,, 
ne  ufquam  comitia  habeaqtyir,  Accufavcruni  o-. 
lim  ,  quo4  pbac  coaftat  ,  h»retici  poatificem 
maximum,  &  cpifcopos  univerfos  ,  quod  facitis 
vos  .  Scd  numquid  ad  ipforum  c^ufam  traftan^ 
dam  aova  inita  ratio  cft?  aut  forma  vctusptae- 
tcrmifla  ?  miuime  fane  .  Atqui  fcimus  damna- 
tos  cffe  id  gcnushaereticos,  epruri&do&nnajnex- 
plofatm  cjcaamque  longiffime ,  &  uho  epdeniquc 
tempore  cofdcm  a  viris  boais  ia  h*reticorqm 
numcro  hahitos  fuiffe.  Idcm  quoquc:  accidit  in, 


qon  effc  Nominc  igitur  cecumeniciconcilii  hae* 
reticis  proculdubio  caqtum  cft  a  patribus  Tri-. 
dcnti  congregatis  % 

Quamquam  neque  illud  cft  ueccffarium,  ,  ut 
conciiium  aliquod  cecumeaicum  fit  authoritatc  >  8c 
virtute  ,  ut  adfiat  ia  codem  plurimi  praefules  : 
fed  fatis  eft  fimut  cum  pontifice:  paucos  epifcopos 
^dcffe.  Excmplo,  quoddixtmus,  conftarepoffit, 
In  aftis  apoftolicis  Icgimus  coaciliumcccumeni-. 
Cum  cff^  celcbratum ,  ia  quo  plcraque  adicgem 
cvangelii  pcijtincnfia  contra  Jud«of  fancita  funt , 
atque  impcratum  uaivcrfis  Chriftianis  ,  ut  illa 
fervarcnt  .  At  in  co  cpqcilio  folum  repcrimus 
quatuor  apoftoios^  Petruih  videlicct  ccclefi^eca- 


pracfcatia  ,   quaatutnvis  tu  tuique  fimilcs    rclu-.  E  put  rqaximumque  pootificem  ,  Jacobum  Hiero- 

**  ft      %1    — "    "-"        folyrnttanum  patriarcham  >   Paulum  &  Barna- 

bam,  qui  &  fentcntias,  dixcrunt  fuas  in  eafan- 
diffima  fynpdo  contra  haerefcs  „  quas  doccbaat 
qut  cx  Judaifmo  ad  Chriftiaaam  religioaem  coa- 
vcrfi  facrant  :  ncque  fuat,  vocati  cctert  apofto- 
li  aliarum  civitatum  ,  neque  Iocutus  eft  quif- 
piam  pmter  mcmofatos  a  nobis  .  At  non  erit 
tam  impudcns;;  Montanus  ^  ut  afferat  npa  fuiffe 
illud  concili«m;  cecumcaicum .  Non  eft  ncccfla* 
rius  magnus  aumcrus  prxlatorum  ,  «t  conci« 
tiuaa  cscumemcuaa  dicatur  ,  &  fit  :  atquc  cxl 

confc- 


fteqtur  -  Si  quidcm  nujla  aiia  ratio  cxcogkari 
valet  ..  Aut  enim  vos  judiccs  conftitui  vulus  , 
aut  nos  %  nihil  cft  tertinm  .  ^A  vobis  judicium 
fieri  de  moribus  &  de  doftriila  ,  contra  jus  at- 
que  fas  cft  .*  tum  quia  ad  ccclcfiam  judicium 
pertinet  ,  a  qua  h^retici  fe  fegregavcrunt,  nc*. 
que  ufquam  rcpcrimus,  apoftatas  iypodum  con- 
vocaflb  ,  in  qua  de  aliorum  moribus  ,  aut  fide 
jqdicaretur  .  Aut  fi  quando  id  acctdit ,  in  ca 
fyqodo  dccrcta  ac  defintta  nufquam  vim  aut 
sobur  commuais  icgfa  obtiacre  potucrunt  «   Ad 


GASP.    CARBtlLi   ApOLOGIA   INDIC*   CONC.    TfUD*  I  t(j8 


11^7 

confequenti,  ut  nomine  concitli  eecumenici  fe« 
curitas  coucedatut  hsereticis,  quod  putat  Mon* 
tanus* 

Momt  a  N  u  s  ,  2\(o»  ergo  de  forma  fecuritatis 
dmflms  ,  jed  de  jure  qudritur  ♦  Quod  fi  <veterator 
4tliquis  privitegia  confevret  in  optima  fuantumvis 
forma  :  Kamen  fuod  ejus  Urgtendi  poteftatem  nui« 
Ltm  hdhireti  forma  quoftte  cum  jure  fericiitaretur . 
2S£o#  $rgo  quid  quifqnc  polticeatur ,  fed  quam  retle , 
fnotgue  jnre  potticcatnr  ,  etiam  dtqut  etiam  confide* 
rdndtm  venit* 

Gaspak.  Tuo  te  ore  condemnas  ,  &  gla- 
vHajuguIas,  morehominisinfani.  Si  jure  ad  eos 
pertineret  formam  fecuritatis  prseftare,  qui  con- 
cilium  confiei$nt  generalc  ,  cecumcnicumque  : 
dubitari  non  pbffit ,  quin  &  forma  re&c  ferva** 
ta  fit,  atque  eos  jurepofcuiflefidempublicampa- 
tribus  praeftare  qui  Tridenti  funt.  Sed  fingamus 
prsefules  qui  Tridenti  adfunt  non  potuiffe  tecuri- 
tatem  h&reticis  praebcre,  nominececumenicicon- 
cilii,  quod  apertum  mendacium  efle  paulofupe- 
jrius  monftratum  eft  a  me:  cum  haeretici  pericu- 
Jum  (ibi  ex  nobis  imminere  exiftitnent,  atque  id 
fibi  perfuaferint  >  ut  fecuri  fiut ,  neque  quip- 
piam  ex  nobis  nvetuaat  mali  ,\  (atis  effc  putare 
debent,  quod  nos  illis  fiicm  noftram  adftruxeri* 
tixius. 

Montanus.,  Scio  ego  fuod  omnU  fua 
'dd  l\Qmanum  pontificem  ceu  capm  referunt  >  qui 
ntmpe  fit  unus  omnium  inliar  y  jnxtavulgatnmdi- 
Slnm  »  nbi  fapay  ibi  univerfaiis  fynodus .  Sedquam 
falfo  ,  fuam  nequiter  i\omanu$  pontifex  hdc  om^ 
mia  fibi  ufurpct  ,  mtius.  eft  quam  ut  frobathnc 
tgeat  . 

Gasfar.  Verum  eft q uod objick nobis ,  om* 
»ia  nos  ad  pohtificem  Romanum  referre  »  ve* 
iuti  ad  caput*  Eft  enitn  ecclefiaecaput  &  Chrifti 
vicarius  ,  cui  dicium  eft  a  Omfto  ,  Tafce  ovci 
meas  ,  fafc*  agnos  meos  .  Et  ,  E^o  oravi  fro  te  , 
Ht  non  deficiat  fides  tua  .,  Et  >  Tihi  dako.  ctaves 
rcgni  coctorum  .  Et  ,  Tk  converfns  confirma  fra^ 
tres  tuos  .  Et  ,  T»  es  Tetrus  >  er  fufcr  banc  ft- 
tram  ddificabo  uctefiam  meam  *  &  port&  inferi 
non  frA*valtb*nt  adverfus  eam  *  Eft  etiam  poa^ 
tifex  inftar  omnium  %  quoniam  nemQ  praeter 
eumdem  jure  concilium  polfit  agere  .  Neque 
jrobur  aut  firmitatem  habent  quae  ille  feuiet 
improbaverit  *.  Qua  in  re  confirmanda  me  diu- 
tius  immorari  non  oportet  :  praefertim  cum  tu 
tieque  iffcras  ,  neque  afferre  poffis  ufquam  eiiiv 
cacem  rationcm  ullam  %  qua  contrarium  verum 
cile  putare  quis  debeat»  qui  commu.ni  fcnfunon 
careat . 

MoNtanus.  Mihi  cert0  fuo  majore  pontifi^ 
€tm  conciiidfue  fu&  authoritate  inftruunt  >  eo  minus 
fpn  CT  exfeShationn  de  datafide  relmetuttnt  •  Sifui- 
dem  enim  s\omano  fontifici  y  fnod  lubet  tiect  y  ipfe*. 
fue  unus  pro  ea  fua  tft,  foteftate  frdditus  >  fttA  er 
Ampiiffima  tribnitur,  wge?  &  imperatores  a  j^nra^ 
mentis  ,  p&Uis  €2*  convehtis  abfolwcre  potefti/tjuid 
*vetat  quo  mintts  &*  hoc  fuo  fure  in  fna  caufa  ftua- 
tur ,  fideifue  quam  promifit  >  normam  pro  fua  libi* 
dim  moderctnr* 

Gasfar.  Fidem  haereticis.  a  concibo  datam 
fufpe£Um  habet  Montantis  ,  quoniam  iila.  ip« 
fa  fides,  quae  quadam  ratione  pendet  a  pontifi- 
ce  ,  qui  per  Icgatos  coacilio  praeefl,  in  fufpi- 
cionem  aiducitur  «  quoniam  ,  ut  ait  ,  poiiti- 
fex  reges  &  imperatores  folvit  juramentis  ,  ju- 
ire  fibi  conceflo  ^  Quarc  multa  magis  eo  jure 
ittetur  in  re  fua. 
Atqui  h»c  oratio  primum  peccat  4   quia  yiri 


A  boni ,  qualis  procul  dubio  eft  pontifeK  ,  fi.non 
haeretiorum  judicio  ,  faltem  noftro  ,  properriiori 
animo  jure  fuo  in  alios  uti  folent  ,  qiiam  in  fc- 
ipfos,  ut  quac  faciunt  omni  Iiberent  fufpicione  • 
Ergo  vel  Chrifti,  vel  Chriftianorum  caufa ,  ta- 
metii  poffet  maxime  formam  pontifex  fecuritatis 
datam  h^reticis  mutarc,  aut  praetermittere ,  non 
audeiet  :  praefcrtim  cum  aperte  intelligat  ,  no- 
ftiam  caufam  hac  in  re  admodum  juftam  efle  > 
quae  his  artibus  procul  dubio  vocaretur  in  fufpi* 
cionem,  &  graviter  laederetur.  Deinde  non  om« 
nino  verum  eft  ,  quod  Montanus  fumit  pro  ftia 
libidine,  a  pontifice  masimo  reges  &  imperato- 
ves  folvi  folere  juramentis  ,  pactis  8c  conventis  » 
Neque  ufquam  iile  id  nobis  ullis  exempiis  poflit 
JB  commonftrare  .  Accidit  intcrdum  ,  fateor  ,  ut 
juraedanturincautaperniciofave,  &rpa^a  eoeant 
prxterrationem:  qugefiqui  juramentis  fcobliga^ 
verunt,  explerevellent  atquc  opereexequi,  con* 
tra  bmnes  jus  &  fas  agerent.  Hoc  ubi  fufpiean*. 
tur  qui  fimilibus  nodis  funt  conftri&i  ,  adeunt 
pontificem,  qui  cum  ecclefiae  caput  fit  &  Chrifti 
vicarius,  interpretatur  &dcclarat ,  ftandumne  fit 
paifiis  conventis,  &  juramcntis  .  Qtiod  fi  videa* 
tur,  juxta  Ieges  divinas  &  rationem ,  eofdemilla 
folicitudine  liberat  atquefolvit  juramentis:  cujus 
rei  paflim  in  hiftoriis  exenipla  fuppetunfc,  ncque 
poilit  a  quopiam  cum  rationc  fatSura  rcprehen- 
C  di  .  Sed  Montanus  non  videt  Iasdi  authoritatem 
8c  majeftatem  imperatorum,  rcgum,  atqueprin- 
cipuui:  ut  interimRomanum  pontificem  taccam, 
Ac  nifi  principcsintelligerenteam  facultatem  da* 
tam  a  Deo  pontifici  maximo,  non  etfent  tatnftu- 
pidi,  utillumadirent,  a  quo  fe  folvi  juramento 
non  pofle  exiftimarent :  quod  fignificat  in  pracfen- 
tiaMoinanus-  Sedhsrreticifeditioiil^c  perturbatq^ 
res,  quid  non  audent? 

MoNtinas,  Et  certe  s\omanos  pontifices  ju* 
ramentis  &  hullis  fttis  baclcnus  tnfiffe  ,  fuis  eft  f«i 
ignoret^ 

Q  a  s  f  a  su  Ignorant  omnes  viri  boni ,  qui  vel 
hacoetate,  vcl  antiquisvixeretcmporibus:  fatcn- 
tur  hoctantum  haereticiodio  inflammati  adverfus 
D  pontificem  &  Romanam  ecclefiam :  ncque  Mon- 
tanus  probare  hunc  Iudum  mihi  ufquam  poflit , 
tametfi  lahoret  maxirne. 

Monta  nus  *  *Adde  fuod  hac  ciaufuia  ,  qus 
de  poena  in  moUtores  conftitnit  y  obfcuritatis  0*  am<* 
bipiitatis  in  fe  continet  plurimum , 

G  a  s  f  a  R.  In  re  qua  clarior  eft,  obfcuri- 
tatem  reperit  animus  fibi  male  cpnftius  .  Nihil 
cnim  apertius  dici  potuit  ,  quam  quod  fynodus 
ait  in  fide  publica  his  verbis:  quae,  ut  menda* 
cii  apertiifimi  convincantur  hsretici,  placetexa- 
&e  referrc*  . 

Hfc  iothnia  pro  univeifis  &  fingulis  Chriftl  r*rh*  ,/>»** 
fidelibus ,  pro  omnibus  principibus ,  tam  ecclcfia-  d*  • 
fticisquam  faecularib««>  &6mnibus  aliis  ecclefia-  " 
£  ftkis&  perfonis  faecutaribus,  cujufcumque  ftatus  <<f 
&  conditioms ^  exiftint ;4"8f  quocumque  oominc  <c 
cenfeantur ,  invioIabiHter  obfcrvanda  cifepromit-  c* 
tit,  &  bona  fidc  fpondet  fanft*fynodu^/  Addit  " 
rurfum. 

Infuperomnifiuude  &  dolo  exclnlis,  bona  fidc 
promittit,  ipfam  fynodum  nullamvel  manifefte, 
vel  occuhe  occafionemquaefitaram*  .aut  aliquaau- 
thoritate,  potentia,]uie,ftatutQ,priviIegio  Iegum  w 
vel  canonum  ,  aut  quorumcumquc  cpnciliorum  *  r< 
prasfertim  Conftantienfis>&Senenfis,  quacumque  <c 
torma  vcrborum  exprcfla,  in  aliquod  hujus  fidei  c* 
publicac  &  pleniffimaeaflecurationis,  ac  publicae&  <<: 
liberaB  audienti«ipfisperipfa!nfynod^mconceff,^  "■ 


cc 

(C 
(C 


1169  AOYfeRSUS  JOANNfM    FnBJUTiUM   MoNTANffMt  »  <70 

Prarjudifiutn  quovis  oioda  ufuram  ',   aut   quem-  A 
q#am  uti  perQ|iflur40i9  <ju|hus  ia  hac  parte  prp 
vice  derogat. 

Adhuc  vim  addit  aujorem  &  vevbis  apertifli- 
mis  :  Quod  It  fantta  fynodus  ,  aut  aliquis  ex 
pa  ,  vel  fuis  ,  cujufcumque  cpnditipnis  vei  fta~ 
tus  ,  atst  praeeminentlse  exiftens  ,  prasfcript^  af- 
fccurationis  &  falvs  condu&us  fbrmam  &  madnm 
ia  quocumque  pun&p  vel  claufuJa  violaverit 
(  quod  tatnen  avertere  diguetur  omnipotens  )  §c 
fuffitcicns  emenda  non  fuerit  mox  fnbfeeuta  ,  & 
ipforum  arbitrio  a&erito  approb^nda  &  la|idan- 
da,  habeant  ipfam  fyaoduoi  &  haberepoteranr  * 
incidiffe  in  ootnes  pcenas  ,  quas  jure  diviqo  8c 
hi*tnano  i  aut  canfuetudine  hujufmodj  falvpruai 
coadu&uum  vialatores  incurrere  folcnt,  abfqne 
omni  excufaqone,  aut  quavi$  ia  hac  partecon-. 


B 


?* 


tradi£Uane< 

MoisiTA  mus.  Qmd  ?  f*  quo  funt  er$a  noftm 
tnimo,  tum  maximc ft  idfis  queritcntur*  injuriam 
curn  fecerint  ultro  ,  quis  nscro  tunc  innsadtt  ?  Quis 
/uftorum  caufim  fufiipkt  ?  Quis  fufceptam  dcftndct 
co  in  ioco  ,  qni  O*  praftdio  $  &*  mi(itt  pontifim  »o~ 
ftris  infcftus  eftl 

"  QASjBARt  M^lta  haereticorum animos  follici- 
tpsreddytnt:  uaibwetiafnMontattqs  tim^t.  Slcd 
quorfum»  nefcio.  Tametfi  enim  nosmaxime  lae- 
ditis,  quod  facitis  perpetup:  ubifemeifidempu- 
blicam  ^obis  4?4erimus  ,  nunquam  molefti  eri- 
rnus  t  Eo  enim  aaimp  erga  vos  fumus*  ut  nibil 
snagi^  cupiamiis  ,  qtiam  ut  vobis  psus  iftam 
meqtem  mqtet,  infpjret  meiiarem,  ut  «juasryfti 
funt  taadeai  agatis*  Quod  vos  iade  facilecohjw 
cere  po^tis,  quodecclefi^  noftra  preces  pro  vo- 
bis  cur^  lacrycriis  fui^dit .  Ncquc  aequuim  eft*  ut 
ca  de  nobis  quifpiam  exiftimet  ,  que  neque  de 
fithnicis  homintbus  hoftcs  timu^rnat  ,  Sied  fjngi* 
te  iniqu^m  aaimum  nosgerereergavo§:  ubinam 
copi*  fuppetaat  nobis  ?  ubi  exercitus  paratus  ? 
ubi  militum  manus  ?  quse  ouini^  h  haberemus  , 
&  contra  fidem  d^t^«t  nocer^  vohispergeremu$: 
?epugnaret  imperator  ,,  obftarent  reges  Chriftia- 
mJrptincipefque»  qvti  Tfideatqm  oratores mife- 
^unt  fuos  *,  impedireat  prpfe<ao  ,  graviter  feren- 
%t$  vlalari  a  aobis  fecuritatis  jura  ,  ia  qua?  ipA 
quoquc  canfeaferuqt  * 

MoNTANus.  Tro  gcntraU  concitip  ,  pn  apo^ 
ftolicis  viris  fcfe  gcrunt  :  ft  quis  wr«  eo$  fdft  te* 
d*rg*4f»  in  tfft**  yMttiwte  erimcn  froculdukh  in^ 

$urret »  •  f      • 

'Gasn^  Mihil  mirutn  fi  pat^e$  T^dedU 
coa^regati  pro  concilio  fe  gerant ,  cum  revera ,  ut 
dixf,  generalem  fynodum^oaftituant;  Sffeviro$ 
apoftolicps  ja^teat  ,  cum  eam  mpderentur  eccle^ 
liam,  quam  poft  Chriftum  Jefum  apoftolicondin 
deruqt ,  atqu«?  etiam  apoftolicas  Ie|jes ,  fanctioncs , 
&  tr$ditione$  obiewat  diligeatiflime  ,  in  quas 
vos  h^retici  conjuratis  .  Scd  ubi  prasrogativam 


hanc  public*  $4ei  dederint  ;  ferent  omnino  pa- 

.'. ..  ^_„       yfc  VOS  iaftrU?1*1^  "'    ^*  *•/***! Afia»  l^hrllrf  Aflii. 

^iant ,  uade  exiiftis* 


tienter, 


M'OHTA.MUS.  Mcciefi4  titulum  dd  fe  unas  r&- 
fmnt*  Mqulft  qute  eos  profejfos  eecleftM  hoftes  fro« 
bandum \  fumeret  ,  fi  vit*  moru^ue  tnrfttndincm 
iiiis  frokn  wrteret  ;  l*f*  ftwiutte  cnlftw  in  fi 
derivaret  *  .  . 

Qasfar,  NuHo  pafto  efficere  haeretici  pot 
furit  >  ut  nos  femel  datam  fidem  &  fecu^itatem  vio- 
Jcm«s.  Nc  timeas*  boaa  animo  efto  ;  contende 
Trideqtma :  redde  fynodo  rsttioaem  dodrin^  tuae : 
cxpericris,  illam  clementiflimam:  rueat  omnes  in 
OTpIexttS?  Sc  humeris  ovem  perditamgeftabuat^ 


fi  rcs  poftulct .  Quofignomaximcagnofces,  illam 
ecclefiam  adefle  apud  nos  ,  quam  Chriftus  rclu 
quit  in  terris  ,  cuju$  caput  poatifex  eft  ,  quaai 
catholicam  efle  certo  fcimus*  ei  antiqiticate  & 
confenfione  locorum  hpminumque. 

h/l  o  ^i  x  A  H  u  s .  Sunt  *(is  hujufmodi  inrmmtr*  , 
qu*  fine  fcciere  4  mftris  taceri  nequfnnt  $  4b  itiis  vtro 
finc  furort  Audiri  nori  foffunt* 

GasparV  Sed  qux  funt  ifta  fceleta  quaefo 
te  Montane  ?  Taces  ?  Nulla  igitur  nofti:  aiio- 
quin  illa  minime  daftimularc  potuiiTesj  tumuf-r 
qiie  adeo  adverfum  nos  inirasoxarferis^  utme- 
ra  atque  impudentiffima  mendacia,  qu«  refelii 
aullo  ncgotio  a  qiiovis  poflint,  ia  nos  etiam  ja- 
ftare  foieast 

M oNTANtis.  Qu4nt4  tttim  hornm  patrttm  fit 
mmfuctiUo  ,  manti  cr%4  nos  citmentia  $  teftttnr 
Gallia,  tcftatur  *4n%Vt4t  teft^tur  hte  dir4  Faffercnfi* 
ctdcs  in  noftros  non  ita.  pridem  exctuta .  Jtanimirum 
funUi  (4tres  faipitm  mftr^m  fttiunt  ,  $t  fan&uincw 
guoque  fimtti  ahforbe&nt. 

*  GaspaR.  Heu!  qaautp  fatius  fuiflettibita- 
cere,  Montane!  An  puta«  id  orbiterrarumignor 
tum  efle?  Noruat  etiam  Ti^rcaj  barbafiffimique 
homines^  vobis  authpribushxcincendiai  oiim  ia 
Qermaaia  &  Aaglia,  nuperveroin  Gallia  03tar- 
iifle  .  Quis  tumultus  concitavic  in  Germania  ? 
H^eieticus  .  Quis  ia  Anglia  urbes  turbavit  igni 
8c  vaftavitferro?  Haereticu^*  Quis  parentum  ma^ 
nus  contra  libcros  cariftimos  armavit  ?  {^aereticus  * 

C  Quis  in  QalliaprQximishismeafibusprimui^Iat 
ficwm  cecinit  ,  regem  dejiccrc  folip  conatur  , 
Chriftianiflimos  homiaes  bellovexat,  fandorum 
reliquiis  cprpqrum  impia$  m««^s  admovet  *  ia 
imagin^s  fa;vit*  tcmpla  incendit^  urbesdirtpit , 
velat^s  virgines  viojat  ,  ccenobia  fpolia^  mp$a« 
chis,  denique  finc  ullo  ddcCtu  aut  judicio,  fa- 
ora  profaajs  mifcet  ?  HugonotuSf  OP»»fti^e  viros 
probos,  noftrorum  temporumhiftoriasdiligcnter 
^volve,  teipfunii  interrqgat  faciie  intelligespro-. 
cuidttbio,  Papiftas(ut  more  tuoIoquar)nifi  la- 
certito*  injuria  ntifquam  ad  artra  confugifte*  At 
ubi  patientiam  fuam  damno  efle  fibi  vidtrunt  (  ea 
enim  yos^  inlolentiores  redditi  ^  inftar  luporuoi 
immaniumque  ferarum  truculeqter  paflim  fsevir<? 

15  co$pifti$,  &  optimumquemqu^aoftrum  ludibriq 
atque  prxdae  habcre)  divina  opc  freti  tantam  in 
vos  ftrage^  e^iderttnt,  Ut  Chriftoatqueecclefias 
iilatam  injuriam  ukifcerentur,  quantum  vix  u'n~ 
quam  Galii^  viditj,  captiyis  etiam  duSis  popu- 
laris  hujus  tumultus  acjfeditionisprincipibus  •  Ac 
aifi  c<?teri  omnes  rcfipifcatis  ,  &  revindis  poft 
terga  manibus  ad  clcraeatiam  Cluiftianorura  pria^ 
cipum  revertamini  :  brevi,  ut  fpero  (  ncque  m<5 
animus  fallet)ia  eas  anguftias  conjicicminr *A  ca 
enim  eft  fcelerum  veftrorum  magnitudo  ,  unde 
miiniim*eripipoftitis^  Resa|fttur  Chriftit  illatam 
il\c  fibi  injur|am  procuidnbio  vindicabit  .  Quas 
vero  hci^enus  in  eos  excmpla  a  catholicis  viri$ 
igni  &  fcrro  edita  funt ,  nemo  quidem  polpt  , 

&  nifi  qai  communifenfucar^at ,  pcrinde  atquetu, 
dicere  concilii  authoritate  accidifle :  t^m  eo  ip- 
fo  tempbre  ,  quo  dirae  ca^des  illat*  fuat  ,  aoa* 
dum  concilium  coaclum  effet, 

Montamus.  Sed  htpie  hoc  dijjimui^ndum 
eft ,  C4m  fidei  formdm  ,  qtt4  novijfime  BrixU  tnen* 
tia  inquifitoris  nefiio  cujut  exiit ,  *t  es  iffa  ,  qu& 
Venetiit  edita  eft  ,  »0»  p^rum  difirepare  .  In  Bri- 
xUn4  enim  eft  apfcndix  quadam  ,  qu4  afpclUtnr 
extenfto  ad  alUs  nathncs>  qu<e  totum  id  rttr4$4t  » 
quod  paulo  antc  in  communc  erat' omnihus  concefi. 
fttmi  &*  qmd  rnagis  eft ,  i»  e#  iffa  afpendiec  cctcrte 

qttoqnt 


GASP#    CaROILL.1    APOLOGIA    INDIC,   CONC.   TrID,  Il^fc 


II71 

^UQifHt  nationibus  omnihu.s  tadcm  forma  >  eifdem  de- 
niqut  verbis  ,  auibus  Germanis ,  ca*vctur  •  Et  tamen 
additur  ,  eam  formam  nonnifi  ad  eos  fertinere  ,  <fui 
refififiere  Q*  ad  ctctefi* gr*m$Hmz9  qmd  omnibus  afer- 
tum  ejfe  debeat  y  redire  vQiuerinr  *  Quis  werofraudes 
ifias mn  intetiigat  ,  nifi  cui  ne  mka  quidem  terebri 
efi}  *Amfliys  .  \eUqua  forma  eadtm  qua  Germanfa 
fopuiis  cavetur ,  ad  omnts  reliquas  nationes  indifflsv 
rent&t  O*  ex  aquQ  fertinet  •  \etiqms  atttem  natio^ 
nibus  nonnifi  ad  eeclefitm  s\omanam  redire  <valent\~ 
biis  fides  datur*  £rgo  #cque  Germanid  fofuiis  ,  nifi 
quatenus  cum  Rjtmana  eccUfia  fe  tonfuagant .  Fides 
enim  fubika  cnm  form4  $ua  contimturt  etiamttr* 
mhi4tur » 

Gaspar.  £x  duplici  forma  fecuritafcis  fufpi- 
cacur  Montanus  fidendum  noa  efleconcilfo;  ne- 
que  intelligitrnalitiacaecus,  fuifleneeefTariumut 
ea  ratione  fides  conftaret  •  Supcrioribus  etenim 
annis,  cum  Tridenti  primumfynGduscoadUeft» 
data  eft  fides  publisa  Germani^etantumpopuiis: 
quoniam  eo  temporeillidunta^at  fidcm  deferue- 
ranfc,  &  ecclefiam  hasrefibus  infeftaban*  ,  Ea  fi- 
des  typismandata  $ft  Venetiis,  Modo  vero  cum 
non  Germania  folum  ,  fed  etiam  Gallia  8t  ali~ 
quot  aliae  provinciae  hao  pefte  Iaborcnt  :  voluit 
fan&a  fynodus  fidem  Germanis  datam  extende* 
re  ad  ceteras  nationes.  Jnvulgata  eftobeamrera 
primum  fides  oiim  Germanis  data  *  cjuam  reno*- 
vavit  fynodus  ;  adje&a  eft  etiam  veluti  appen- 
cfix,  extenfio  ad  alias  nationes,  &  utraquefimul 
excufa  e.ft  Bmiae,  atque  in  vufgus  data .  Nihil 
igitur  mirum  eft  ,  fi  aliqua  modo  fides  hasc  a 
priori  difcrepet  ,  eum  de  fnbftantia  rerum  con- 
tentarum  nc  verbum  quidem  immutatum  iit,  ut 
apparer.  Sic  enim  habet  e^teniio,  <ju?e  mendacii 
arguk  Montanumu 

Eadem  fancta  fynodus  omnibus&fingulis  aliis 
s3  qui  nobifcum »  inhisquaefijrit  fidei,  commuhio- 
„  nem aon  habent»  xt  quibufcunque  regnis ,  natio- 
„  nibus,  provinciis»civitatibus>aut  iocis^in  quibus 
0$  publice  aut  impune  pracdicatjur  vel  docetur»  fiv4 
»  creditur  contrafium  ejus  ,  quod  fancta  Romana 
ju  fentit  ecclefia,  dat  fidem  publicam ,  fivefalvum 
„  condu^lum  fub  eadem  forma,  &  eifdem-verbis , 
)$  quibus  datur  Germanis  */  Quid  in  his  verbis  obfeu- 
jumcft?  quid  ambiguum,  veteratorf 

Quod  addit  ftatim  Montanus,  muhoapertius 

mendaciumeft;  Ait  enira,  ex  verbis  extenfionis 

colligi,  folum  pertinere  iftamformam  fecuritatis 

ad  eos ,  qui  volunt  redire  ad  ecclefiam  Romanam  , 

atque  ifto  privilegio  fotum  eos  deberc  frui .  At  ni» 

hil  fimile  reperitur  in  esctenfioae :  quod  conftat  ex 

his  vetbis  quaci  relkta  a  nobis  jam  proxime  confe- 

quui^tur. 

,      Quoniam  autcm  in  hacextenfione  nan  viden-» 

^tur  orjcmes  natiohescomprehendi,  quodcertis  re-» 

„  fpedibus  fadumeft  :  non  propterea  exiftimandum 

w  cxclufoscosefie,  qui  ex  quacumque  tandem  na- 

3>  tione  refipifccre,  &  ad  ccclefiae  gremium  ,  quod 

9>  omnibusiipertumeffecupit,  redirevoiuerint.Ha-» 

n  ftenus  fanda  fynodus. 

Unde  conftare  pofSt  aperte ,  non  effc  diverfam 
formam  ab  ea,  quae  in  fide  aJimGermanis  data 
continetur,  Omnibus  cnim  ea  caufafides.publica 
conceditur,  ut  agnitiserroribusadecclefiaeChri- 
fti  gremium  r«jvertantur .  Huc  fpectat  fynodus:  hoc 
cupit  maxime  >  hoc  laborat»  At  licet  poftquam 
jTridentum  vcnerint  haeretici ,  non  deferuerint  hse- 
refim,  neque  m^ntem  mutavcrint  :  non  teftatur 
fynodus,  fe  hxreticis  quivenerint  ullum  incom^ 
modum  illaturam  •  Sed  quoniam  Germanis  fpecia- 
Imt  nomiaatimquc  data  cft  publica  fidcs,  aiii§ 


» 


A  verogeneraliter,  c^m  dicitur,  omnibus&  finga- 
Hs  9  potuit  quifpiam  putare  ,  non  fatis  effe  hac 
forma  cautum  Anglis  (  veibi  gmtia  )  Scotis  &  Gaf* 
Ih,  quiinfide  hacpublicanoanominantur,  Oc- 
currensitaque  fynodus  objedioni,  ait:  Qttknwis 
antem  b&c  extenfione  non  'videantur  omnes  nationes 
comfrehendiy  c^f.Definit enim nominare,  nequit- 
piam  molefte  ferat  gentena  fuam  hacrefeoscrimi- 
nc  notari :  &  practerea  quoniam  novit  fancU  fyno- 
dus  in  Italia ,  Hifpania ,  ia  Polonia  &  id  genus 
aliisprovinciis,  repeririaiiquot  haereticos.  At  fi 
propter  paueoshaeretieos,  nationes  illas&gentes 
noaunarentur,  inhacfidepublica,  quae  concilio- 
rum  voluminiaddendacft,  perpetuo  nationes  il- 
lae  nominatae  hac  ipfa  infamialaborarcnt.  Quod 
B  tnnuit  fanfta  fynodus ,  cum  ait ,  ^od  etrfts refpttti* 
busfaciumeft*  Omnibushaerecicis  qui  Tridentuai 
venirevellent,  hac  forma  profpiccre  curavit  con- 
cilium :  quod  poftremis  his  vcrbis  extenfionis  pla- 
num  fit* 

Nunc  fatis  cxiftimatum  eft  »  fiLqui  public^  , 
quemadmodum  in  extenfionis  forma  ledumeft, 
deferuerunt  ccclefiae  dodrinam  ,  illorum  fecu- 
ritati  ea  forma  quam  legi  audiftis  ,  profpice- 
retur, 

Illud  filentio  praeterire  nolo ,  quod  cum  Brixi^ 
excufac  fidei  meminit ,  per  contemptum ,  ait ,  man* 
datam  cfie  typis  de  iiceutia  iaquifitoris  nefcio 
cujus. 

Neque  mirum  id  videri  debetalicui.  Id  enim 
C  genus  hominum  hasretici  maxime  odcrunt ,  qui 
iunt  ipforum  criminibus  inqnirendis  &  caftigandis 
feveriffime  dati  »  Atque  utinam  ceterae  nationes 
perinde  atque  Hifpania  inquifitioiiis  officium  tetu 
nuiflent:  cgo  non  dubito ,  quinh^reticinon  tam 
profpere  afiurieflent,  Ejus  enimbeneficio  proxU 
mis  annis  detefta  eft  hseretieorum  conjuratio 
apud  nos,  &  fcelcris  confcii  fociique  igne  ca* 
ftigati. 

Montanus  •  Sed  de  fericuh  quantnm  fa^ 
tis  efi  .  l^eque  enini  hac  catifa  hngioretn  difttfta<* 
tionem  defiderat^  cum  non  tanta  difcrhnini  >  quan* 
ta  rverit&tis  &*  gtoriai  di*vin<t  habenda  ratio  fit  * 
Suferefi  m  deincefs  doceam  ,  cum  certo  difcrimU 
ne  cmam  quoque  ntcritatis  abjurationem  conjun** 
D  Bam  forc,  Id  vero  nt  cni  fit  obfcumm  ,  eogiter  rve-* 
ttm  j  omncs  Ohriftianas  aithnts  ad  fnos  fines  ejf§ 
referendas  :  concitih  autem  eum  finem  effik  fropo- 
fitum ,  Ht  dot7rin#  ,  morumqae  witia  emendenmr  , 
fax  denique  &  concordta ,  falva  fietatis  regitiay  m 
tcclefia  reftituatur  .  Hsc  ita^ue  cum  fiat  ,  Chriftia- 
ms  homo  nullis  toetibus  fe  temett  adjunget  ,  qttod 
circa  res  tttm  hoc  fine  fugnantcs  occufari  anlmad-* 
wrttt* 

GaspAr*  Vera  funt haecomnia,  quaecoaftus 
protuIitMontanus,  nameifdemverbis  velutipro^ 
priofegladiojugulas,  utmonftrabo.  Nuncatte» 
xit  apetta  mtnd^acia . 

M.O ntanus,  Quod  fi  nunc  demonfiramero  , 
Tridentinus  fatres  non  iituftrand*  ,  fzd  obfcuran^ 
E  d*  'veritatis  gratia  5  non  reformand*  ,  fed  dc-* 
formand*  ecctefi*  conveniffe  :  fimnl  etiam  proba* 
*vi  Chriftianos  fine  fcelcrc  fe  iilis  conjungcrt  nm 
foffe* 

Gaspar.  Hic  eft  fcopus  reiiquae  ferme  ora- 
tionis,  inquem  argumeqta  variaconjicit:  omnia 
tamen  aut  vana ,  aiu  fupata ,  aut  meiidacia .  Quod 
ego  fuis  locisaperte  indieabo, 

Montanqs.  liic  tu  mihi  omnium  frimo  con- 
fidera3  %uis  ccetsts  hos  <?  eonventnsindixitz  1{om&* 
nm  Htiqncfontifcx . 

Gasp&su  Vcrum  cft  quod  afferis  ia  prasfen^ 


I  173  ADV  ERSUS  JOAN^EM    FaBRITIUM    MoNYANffM.  ,J74 

tia,  fynodum  Tridentinam  a  Romanopontifice  A  quafi  pontifexmaximuscunfiliifuirationcmMdn^ 


coaftam  eflc  ,  cs  more  &  officio.  A  temporibus 
«nim  apoftolorum  ad  noftra  ufquc  tempora  nuf- 
quam  cujufpiam  alterius  authoritatc  concilia  eccle- 
fiaftica  aut  indi&a  funt ,  aut  cojerunt .  Rcpctc  an« 
tiquitatem,  evolve  vctereshiftorias:  reperiesve- 
rum  efle  ,  quod  dicimus  .  Etenim  cum  pontifex 
Komanus  Chrifti  vices  intcrrisgerat,  atque  ejus 
cutoc  oves  Chriftianaefintcommiffae:  rationi  con- 
fcntaneumcft,  utcuminovile  Dci  Ijupi  irruunt, 
fidpm  veterem  Iabefaffcant,  vel  morurado&ripam 
peuumdare  volunt,  a  fummopaftorecetcri  mino* 
respaftores,  quifub  iftofunt ,  convoeentur,  &de 
arcendis  lupis  a  grege  deliberent.  Hoc  quoniam 
apertum  eft ,  ac  tu  ili  ud  nobis  Montane  concedis , 
cum  a  pontifice  inquis  conventus  iftos  indi&os  , 
Jongior  non  fum  in  confirmanda  fentcntia .  Pcrgit 
de  pontifice  loqui. 

Montanus  .  -Qni  nihil  fluiii  ,  nihil  diiigentit  in 
hoc  toto  negotia  frttermifit  ,  mttis  denique  fumpti* 
bttS)  nuffit  Ubmbns  pepercit* 

Gasfar.  Ha?c  quoqtteveraftmt»  &adpontifi- 
cis  kudcs  magnum  addunt  cumulum  .  Dubiuin 
enimnoncft,  quisaillemagnosfumptus  fecerit  in 
illis  legationibus ,  <juas  hujus  rci  gratia  ad  reges , 
orincipcs ,  pnefulefque  deftinavit ,  in  remotiffimas 
ctitim  orbis  terrarumpartes,  adipfosquoquebae- 
reticos:  deifide  in  fubleyanda -multprum  epifco- 
poruminopia,  quorum  annuoscenfusredditufque 
yosipfih^reticimmihommesfcede  ac  turpker  de- 
yoraftis.  Ne,  fi  rebus  ad  vitam  necefifsriisdefti- 
tuerentur,  fuoofficiodeeffent . 

MoNTAMUS.  j£t  quid  hdc  omnid  pontifex  ?  eo  nU 
mir»m  utfe  fuamquefotentiamfnbvertat  ?  aut  immu 
wiat  ?  Qvi  fibi  hoc  perfuadere  fatitur  ,  na  iite  mihi 
tumrationeinf&nire  <videtur.  Verifimiieenimnon  eji , 
pontifictm  Qomanum  in  fuiiffiusinteritum  >  fcientem 
tvoientemfHe  incumbere . 

Gaspar.  Id  quoque  verum  eft  ,  infane  .  Non 
cogitpontifcxconcHium,  utpotentiamfuam  fub- 
vertat :  fed  potius  ut  ditiones ,  &  provinciam  Chri - 
fti  ,  ccclcfiam  inquam  Romanam  catholicam  & 
apoftolieat»  amplificet,  fublatis  demedio  pravis 
tnoribus,  &  haerefibus  extirpatis,  qnseillamcre- 
fcere  non  finunt .  An  ignoras  ab  imperatoribus& 


tano  aperuiflct,  &eandem  cumcocommunicaffet, 
Isconatuseftutpapatum,  idcft,  ccdcfiamChri- 
fti (  hoc  cnim  nos  papatum  vocamus  )  reftuuat  pri- 
ftino  nitori,  &  totvm  orbem,  fi  poffit,  fua  fub 
juga  mittat  .  Quafi  vero  ullus  conatus  aut  pras- 
ctarior,  aut  laudabiiior  fingi  poflit ,  quamutis, 
cui  ccdefiae  Romanae  gubernacula  aChrifto  data 
funt,  fuos  fincs  amplificet,  esctendat  imperium , 
&  omnes  Chrifto  fervire  faciat  ♦   Neque  modo 
Chriftianos(quod  ignarus  vocabuli  teftatur  Mon- 
tanus;  hi  enim  libenter  pontifici  parent  )  etiam 
hacreticosomnes^  quifeChviftianos  vocant,  cum 
non  fit  Chrifto  magis  infenfusSatan,  qnamfuht 
hiChriftiani&  evangcliftae,  verisChriftianis.  Hoc 
g  tu  vituperas  Montane?  Hoc  carpis?  Addis  hanc 
ftrenuam  pontificis  diligentiam  eoetiam  fpeitare , 
ut  fuftulciat  ruentem  &  fluftuaatem   papatum  , 
Qiiod  quadamrationeverumeft,  alia  vero  mani- 
fcftc  falfum.  Etcnim  cmendari  mores,  fubievari 
ccclefiaedifciplinam,  purgarifidcm  veteremab  il<- 
Jis  erroribus,  quos  vos  ipfi  hoc  temporequorum- 
dam  mentibus  inferuiftis  ,  fi  tn  exiftimas  ad  ni- 
torem  papatus  pertinere:  rcfte  quidem  fentis  & 
loqueris:  Nihil  eft  enim  quod  sequepapatumde- 
ceat  ,  &  ccclefiam   ornet  ,  atque  mores  fanfti  , 
puraque  fides,  quod  fane  nititur  pontifexpr^fta- 
re  in  his  facrofanftis  comitiis.  At-vero  fi?etbis 
illis  fignificare  velis,  papatum,  aiiquando  cor~ 
ruiturum,  quod  haereticorum  aliquot  fibi  perfua^ 
C   ierunt :  graviter  errat  Montanus  ,  graviter  V^r- 
gerius   ,    gravitcr  Calvinus  ,    gravfter  dcniqu^ 
quotquot  ita  esiftimant.  Nam  papatum  ^uideua 
perpetuo  duraturum  efle  indubitato  ccrtoquc  fc.i* 
mus  .  Fidem  enim  Chriftus  Petro  dedit  ,  &   ?n 
co  cctQtis  fummis  pontificibus  ,  qui  clavum  cjus 
navis  poft  Petrumtenent,  nullum  unquam  habU 
turum  exitmnpapaturn,  dum  mundusperftit^it  fi 
his  verbis:  Tu  esVetrus  &  fnperhancpetram  (qui  j^arCtl^ 
es  tu  )  Adificabo  ecckfiam   medm  :    fubjungit  ,  £? 
port*  inferi  (  hoc  eft ,  hasretici  impii  per  quos  taa- 
quam  perampla^portasaditurinfernus)  non  prar- 
valebunt  advcrfus  eam.  Laborare  quidem,  aftli- 
igi,  premique  papatus  poflit  ,  propter  hominum 
fcelera  J  Punit  enim  ,   purgat  cleftos  fuos  Deus 


tegibus,  infuisrcgniscomitiacclebrari,  utratip»  D  per  impios  &  fcelcratos  hxrqticos:  quod  aecidit 

ncm  inirc  poflint  refiftendi hoftibus fuis ,  rebelles       faepcnumero,  maximevcro  Arii  temporibus,  cu- 

ckftigandi,  dilatandi  impcriifines,  infringendi-       jus  doftrinam  etiam  impcratorcs  amplefreban. 

que  conatus  perditiflimorum  homiaum  ?  Idem  quo- 

quc  agit  pontifex  :  videt  aiizania  fubcrcviflc  ia 

meffc  Chrifti^  incccIefiainquamRomana:  vocat 

.operarios  in  meflem  ,  epifcopos  adcfle  jubet  ,  ut 

communi  confiliocaveatur,  quid  agehdum  contra- 

hsercticos  fit:  quod  eft  fane  potentiam  pontificis 

augcri ,  &  ^cclefise  quam  regit,  fincs  dilatari.  Num- 

c»uid  tu  velles,  ut  pontifes  convcntusiftos  cclebra- 

retad  fubvcrtcadam  potentiam  fuam  ?  ad  immi- 

nuendam  dignitatcm  ecclefiac?  ad  authpritatem  de« 

bilitandam?  ad  diflipandaramorum  difciplinam? 

Erra$Montane,  erras.  Nequeeniciapontifici  po- 

teftas  data  eft  in  deftruftionem  eccldfiae  ,  fed  in  E 

cjus  aedificationem  - 

Montanus.  guid l  ergo  fibl  'vult  hm  con~ 
tuiornm  molitio  ?  Boc  nimirum  ut  meritcm  fiu^ 
Bvtnternqti?  papatum%  qui  jamfridem  mole  fudtd- 
bordre  ccepit ,  fufukidt ,  O*  ftabitidt ,  quoadque  fieri 
foteft  ,  prifiino  fiitori  fplendoriqtte  reftitudt  :  totum 
dentyue  Chriflianum  orbem  fub  ie^es  fuas  0"  drbitrid 
femel  co$at* 

Ga-s?ar,  Tandem  exponir-  nobis  Montanus  , 
quorfum  conatus  pontificis  pertineant,  dumcon- 
ciKaa  indicit^  &  celebrari  diligenter  procurat, 


tur .  Atnunquampenitusopprimctur:attpIIetta- 
mcnpoft  Iaborcs,  poftcaIamitatcs&  aerumnasin- 
gentcs  caput  papatus  ,  &  vindicabitur  de  hofti- 
bus  fuis,  &  fc  dc  inimicis  confolabitur  .  Accipe 
teftimoniumextuis.  CumMartinusBucerus  mor- 
ti  proximus  ab  Eduardo  rege  Apgliae,  quo  loco 
miferam  animam  torquendam  dsemonibusdcdit , 
diligenter  interrogaretur  ,  quam  ratiotiem  inire 
poflet  atque  ingredi ,  qua  papatumfundituscver- 
teret ,  refpondit  haereticus ;  Nifi  Chriftum  di/fipes, 
o  rex  ,  papatum  nunquam  de  medio  tolles  :  fi^ 
£nim  divinaprovidentiaftatutum  cft,  ut  papatus 
&  Chriftus  fimul  adfint,  nequc  poflit  alterumab 
altero  dirimi .  Regnat  enim  in  papatu  Chriftus ,  & 
regni  ejus,  quod  icriptura  refert,  noneritfinis, 
neque,  ut  alibidicitur,  ejusregnum  ufquam  cor- 
rumpetur:  quiapoteftasejus,  ut  cadem  fcriptura 
refert,  poteftas  aeterna« 

Jioc  iilud  eft  quod  Julianus  Apoftata  appe- 
tente  jam  morte  fignificavit  ,  cuaa  ait  :  Vicifti 
Ga!i!#e.  Loquebatur  autem  de  Chtifto  ,  cujus 
rcgnum,  hoceft,  pdpatum,  evertereatqueaequa- 
re  folo  moliebatur  .  Sed  in  eadem  perftat  Sfen- 
tcntia,  &  ut  fuperiora  confirmet »  vcrfus  quof- 

dam 


1175         GASP*   CA*&TtU  APOLOGIA  INDIC,  COKC*    TfttJ*.  IXJS 


dam   fudefts  citat  in  aos  ;  is  qui  ludibrio  eft  A 
etiam  ipfi  Satan;*? * 

Mokt4Mus»  Germm^  ttenim  iomitis  %  nihil  abfo^ 
n  trcdunt. 
guin  Qmnemjhnnl  Hnroftm  fud  fub  jui*  mitunt  % 
&tmArtf$odfuprA%  tentdntx  qmipititbjuitinftd.. 

Gasmr.  Pneter  Germanosplurimi  reftattt  alii> 

SuoscupitpontifexRoma.nus,  cupit  fanfl;a  fyno- 
$sadccclefiae  ovile  reducerc. 

Mont kmis  *  ,>£f**  ctrte  ,  fi  illurn  ffts  >.  ^  virtsai 
U  ftrfitiendum.  dtftitutnti  Chriftianos  tdmtn  y  pr*~ 
cifi/tc  Germdnos  inftnfis  animis  interfc  committdt ,  #/>- 
/*f  *f*  f/w  trd%miU  fpeB&tor  ftdcat  *  #«e$  expeditif 
fima  Lutheranici  furoris  rttfo  widetur  (ficittifoquun** 
tnr  )  ab  lt4li*t  avcrttndi . 

Gaspar.  Vellcmex;  te. (cirq,  JVJonta.nc  *  qua?*  B 
nam  r^tip  po0it  irtveniri,  qua  intet  fe  prtncipes, 
ifioSfc  quiinGermanta  vobisfavent»  infenfisanju 
mis  committi  poifint  *  Nam  haftcntas  q;uidem 
Wnoro *  qao  pa$o  coneilia ,  quas  tu  paulp  fuperius. 
(atebaris  ad  componcndam  paccmjat^r  principcs 
cogi  fdlerc*  tumultibus  concuandis&belfp  mo_- 
vendofCtvirepofSnt.  Sedquodcpnciliiscffici  non, 
valet,  diycrittate  opi.nionum  veftrarum,  ac  multi^ 
tudtne^  factle*  ut  arbitrot»,  confcqiicmut  .  Ego 
cnim  futurum  fpero  ,.  non  ajiunde  majus  mcommb^ 
dum  Gcrntanos,  h^rcticos  effe  laturos,  qua«V  abv 
hh*  qu.i  modo  impenfius  vobis  opitutantur,  ubi 
femel  tcm  aecuratius  infpcx.crjnt .  Qttod  ft  hoc  re- 
mcdium  diurius  djfferatut ,  aliam  proculdubio» 
&e»s nobis  viam  monftrabit  ,s  qua  furori  Luthera^  G 
itortint  (  m  enjm  peftti^ns  ifte  hierefis  mcrito.  vocs~ 
%m  )  obvkm  camus  .  Cujus  vci  guftum,  aliquem. 
aequc  majigaim ,  «.t-  audio  %  pr^butt  nobis  in  Gal-» 
lift^Deits  cpti»tus  maximus  pi<rximis  his  dicbus,t 
lt0iiprocuiaLMtettaParifforunt:  quo  Ioco  pluri* 
maVeteorum  Hugonolorum  ttuba  trucidata  cft* 
&princip^sfcditionum^  ducefquc  reb^Ilipnis  Cft^ 
pti  i$m  >  atquc  in  vincula  conje&t .. 

Quosfum  autem  hxc  carmina  nobis  occinas  ^cgo 
fanc  ni>tt  video :,  qux  mirabiliter  vejftr h  concilia* 
bulisquadrant .  Sunt  cnim  illa  Ms  quae  apud  infc- 
ros  fingunw  omnitio  fimilia,  iine  Chrifto,  ftnc 
ordincuHo*  eopcrtinentiay  ut  animasia  tartara 
detr«dAtts ,  cjuate  cft  quod  cants  his  vcrfibus . 
yi o  N x  h N« s>  Comilmm  <voc4? ,  <r  fiabulide m^  0 

mine  fummo  *. 
*p4fiw&!e  camtfignum  ,  eomnqat  rtcmv^ 
T*rtd*e4t»  incendit  vocem :  qudfratinus  mn&jh 
ghrifiicvU  exciti  tQMHrrmit  undijne  teiis  *. 
Tromiffi  mox  iffefQtensubifmpune  btlfam 
Imbuity  €rprim4CQmmittitfuner&pH$n*};x 
Conciiii  fratres  dffabitttr QrcfnferbQi 
Bn  perfeSfamihi  betfo  difcordU  trifti ,  ^ 
JDic  in  amicitiam  coemt ,  CT  fedcr<t  jungtnfiy 
Tmtonmm  dfferfiGermmofan^uine  terram  . 
:  Moc  etUm  his  addam  >  mu  eft  mihi  veftm  wQlmiM  y 
Winitimds  inbelUferam  rumonbm  urbes , 
jlecend&mme  mimo:  infini  Martis  dmor* 
Undifue  ut  Aiixilfo   venidnt  y  fpar&am   *rm*  fer 
dgros*  ^  E 

G^srAR.Sed  finamus  fuo  feniui h^rcticum  Mon- 
'Unum,.  nequccufncodcm-  contend^mus  de  male-: 
dicentta.  Facile enimhac  partc  illi  cedimus^  ac 
nos  longe  infcriorcscfle  fatcmur, 

Mo^tanus.  Bdc  <£*  natypum  iherem>  »j- 
7r  CQTKpert*  &*  fatis  dbunde  ttftaU  forent  :  ne^ue 
eft  qmi  Imi*  pctMtur  tefiimonU  >  nbi  res  hqm- 
tur  ipfi*  «  Sei  neque  fontifex  iffc  \ommus  diffi- 
muUt  fe  hoc  nnum  *gtre>  ut  omnes  dd  fQtietatem 
J^ntMit  ecckfis  ali^mnio  reducat  :  mquc  eo  *  ut 
fibi  fr*ft*  fi***  >  frmcipci  Qm&a  CT  momrchi^s  fe^ 


iufo  cohorutw  .  Si  quis  *utem  it  fmipcis  w* 
liwmt  adhuc  iubitatz  is  t*  legdt  ,  $U4  fuftricrU 
bns  menpbus  reifHblic*  trinsm  fmitrum  per  legatos 
fuos  frofofnit  >  &  m  W  dixijft  li^uido  defre* 
htndet . 

Gasfae.  In  t%  non  dubia  tcftibus  *  quod  di* 
citur,  uteris  minimc  ncceflariis,  Quis  cnimtibi 
t*  catholicis  hominibus  tnficiari  ppifit ,  Romannm 
ppntificcm,  vigilanciifimum  gtcgis  Chtifti  pafto^ 
rctn  j,  fummo  ftudio  &  accurata  diiigcntia  labora,^ 
rcx  ntadccclcfiagrcmtum  hsretici  omncs  rev^ 
tantur^  atquc  ut^id  affequatui:  »  nequc  fumptK 
hns,  ullis,  ncque  labori  parcerc»  mifiis  Icgatisadi 
univcrfosGetmamaeprtnctpcs,  qut  vobtfcpmfce- 
dus,  iniifle  feruntur  :  nt  oratores  (uos  ,  infupcr, 
ctiam  miniftros  fuarum  cccicftarum,  Tridcntuoi 
mictercnt,  ut  ibidcm  coram  pat?ibus  cauf%m  rcli^ 
gionis  tra£l:arcnt ,  Sc  modum  tandcm  invenire  pofit 
feat,  quo  moleftum  |ugum  haercticorum  fttis  hu^ 
mcrts  dcpclicrcnt  %  rcfumpta  vetcri  fidc ,  quam  vo^ 
feis  authoribus  turpjter  dcicrucrunt  •  Hoc  i<|cm,  pu* 
bltce  tcftatus  cft  pontifex  in  ca  bulia,qua  conciliuna 
Tridcntinum  indixk*  Aa  tu  vcUc$t  infaaiiEmq 
^lpntaac  >  pontifex  cu^aret ,  ut  papatus  imminup-. 
retixr  ?  &  ccclcfia  Chtifti  |n  ^nguftum  cogeictue 
bcum?  Q«i$  nan  conunuo :m  cachinnum  folva-» 
^ur,  cum  ita  loquentcm  acdit  Montanum?  Scd 
ad  ^lia  propercmus  ar^umcnt^ ,  non  WW$  <^mm 
hxc9  riaicula^fatua^ 

'AJ owTANus.  Jtiie  quoi  ponfiftsc  ifft  contfe 
ifo  ft  minimt  fnbjkit  * 

G.  a  s  p  a  iiu  In  concitiis  duo  gcncra  rcrum  tr^ 
&an.tut,  vmmm  earumt  quaeadmoruminftituua-* 
ncm  rcleruntur  >  8c  gabcmationem  Chriftian^ 
reipubltcae  aitttngunt ;  aliud  earum,  quas  ad  fi*. 
dem  fpcftant.  lis  quse  ad  fidcm  pcrtincat  Chri* 
ftianam&doarinamcvangcliij  pcrindc  aftrin^U 
tur  pomifcac  maximus  atque  cctcri  Chriftianii  » 
imovcromultoarfitius&viacufo  majori.  Eorum 
Ctiaminftitutprums  quas  ad  gubernationem  &  din 
fciplinam  attinent^  nonmodoobfervator<*flfede-i 
bct »  fed  etiam cuftos  iiligentiflBmus .  (^uanquatn 
cum  leges  nonnulijft  quac  ad  gubcrnationem  pct-^ 
tincnt*  minimc  potfint  cfft  pcrpctuaf *  fedimcr^ 
dummutari  aut  variaridebeant,  quemadmodum 
&  morcs  hominum  v^riant:  ipfa  ratiopoftulare 
vidctur ,  ut  fummus  pontifcx  Ieges  modcrctur ,  & 
cumcftopus,.  dcclarctproqualitate  perfonarum^ 
locorum  »  temporum  >  negotiorumque  *  ^Eque 
qutfpiam  cttm  vacarcculpadicct,  quicitraratio^ 
itcm  &  caufam  lcge  fervata  qucmpiarne%imhab 
obferyatione  Iegis'.  Quod  fa&urum  ppntificcm 
fcientem ,  volentcmquc ,  nunquam  mihi  quifpiam 
poflStpcifuadetc.  Idutputamus  vcrum  eflc  %  itsi 
quoqucceriofcimusy  nulium  eflc  hominum  reli- 
quorum  qutpuriorem  >  |uftiocem.,  fanftioremque 
vitam  agere  debeat  ex  officioquam  fummuspon* 
tifex  Chrifti  vicartus;  cujus  vita  fi  improbafita 
omnium  maximc  noccbit.  Suo  cnim  cKcmpIoad 
peccandttm  cetcros  follicitat,  &  fociltus  turpitUm 
do  deprchendttur>  quia  omnc  animi  vitium  (ut 
ille  ait)  tantn  confpcdlius  in  fc  crimtn  habet, 
qoantomajorqui  peccat  habetur»  Hoc  ipium  muU 
tis  capitibus  diftindionfs  40.  decretorum  cxpIL 
catum  cft  atquc  diffirtjtum  ab  iffis  ctiatii  fum^ 
mis  pontificibus. 

Haec  vero  tamctfi  omnino  vera  Cint  i  nemo  in  ter* 
ris  paffit  reperirix,  cui  ex  officio  Bc  injun&o  mune-* 
ie  incumbat  pontificem  condcmnarc,  judicarcve:: 
quam  icntcntiam  magnorum  virorum  tcftimoniis 
convinccre  poffim.  Primatn  fedem  nemo  judica-* 
\nt  %  iriquit  lanoceqtius  *  Et  Symmachus :  Aliontm 

hpmi^ 


ADV  SRSUS  JOA  NNBM    FaBSJTIU 

A 


1177 

hommutn  caufas  Deus  voluit  per  homines  tcr* 
minarc  ,  fed  fedis  iftius  prsefalcm Juo  fine  qux- 
ftionc  refervavit  arbttrio  »  Tum  Beda  in  apo- 
calypfim  fcribens  »  fola  Romana  fedes  »  inquit  , 
authoritate  fua  judicare  cetcros  poteft  s  nemini 
autcm  iategrum  cft  de  eadcm  judicarc .  Teftatur  & 
fan&us  Anterus  papa  :  fubdttorum  fct&a  a  no- 
bts  judkantur»  noftra  a  Dco  ,  Idcm  fcribit  A- 
naclctus  ,  pfurimiqiie  alii  magnt  viri  »  quorum 
fententiae  referuncur  j>.q.  5.  &  prseterea  ad  cal~ 

cem  dift.  99'  "■       #  ... 

Neque  vim  ullam  habct  ca  ratio  »  cui  hxrett- 
ci  plurimum  eonfidunt  :  Pontifes  ut  Chrifti  vi~ 
carius  dcbet  integerrimam  vitam  agere  :  crgo  fi 
erret»  judicari  poterit  ab  aliquo  hpminum.  Ca~ 
ptiofa  enim  cft  &  menda*.  Detts  etcnimfolusil-  B 
lum  judicare  debet  &  damnarc  vitam»  quiflagi- 
tia  omnium  c&ftigaturus  cft  .  Sic  caim  Deo  pla- 
cttum  eft»  cum  iTlum  viearium  fuum  intcrrisin- 
fikuit  &  rcliquit:  quod  omncs  illifan&iffimipa- 
trcs»  quorum  paufo  fupertasmenttonemfeci»  at- 
quc  ahi  infuper  multi  noninferiorisnot»,  plane 
atque  apcrte  teftantur  .  Res  haec  accommodato 
exemplo  regum  doceripoteft»  Etcnimillitamctfi 
innoccnttffime  viverc  tcaeaatnr  :  fi  pccccnt  auc 
leges  contemoant »  a  nemtne  intra  fuup*  regnntn 
eoadcmnari  judicarive  poffunt.  Illud  nobisfatis 
cffc  dcbct»  Romanam  pontificem  »  ncque  tn  re- 
bus  fidei  definiendis»  fi  quando  id  faccre  velit»  C 
juequc  etiam  in  condendts  legtbus  gcncralibus  , 
autbttsChriftianarefpublica  gnbernetur»  ufquam 
itc  errare  poffc  ,  ut  fomdaio  fit  aliis  •  Nam  hi 
his  rcbus  perpetuo  illi  adcft  Spiritus  fan&i  pa- 
trocinium  lumenque  divtnum»  quocjus  mensco* 
piofc  admodum  ifluftrata»  vcluti  manu  ducatur. 
Adde  etiam  »  qtiod  neq?c  a  eoneilto  generalt 
pontifex  judicari  poteft  .  Nam  judicem  lupcrio- 
rem  efli  neccffc  eft  »  ut  impcranteoi  co  qui  pa- 
xet:  concilium  vcro  non  ctt  pontificc  maxtmo  fu- 
yztim  &  majus.  Aut  cnim  dc  concilioloquimur 
^iiac  pontifice  »  qupd  hasrctici  faciunt  »  aut  cum 
pontificc  :  fi  pontificcm  fimul  cum  conctlio  non 
compIctSamur»  id  fanc  concilium  fimplicitcrnon 
cft  »  fed  potius  conciliabulum  »  aut  accphalum  0 
conctlium»  cum  tn  eo  caput  defidcrctur  omniuai 
judicio.  Loquendum  igitur  nobis  eft  deconcilio 
cui  intercft  ponttfcx  per  fe,  aut  pcrlcgatosfuos: 
^ao  fanc  fcnfu  fupcrius  pontificc  non  cft  »  Nam 
pontifex  ma^imus  caput  vtfibile  cft  catholicae  ec- 
clcfi«c  :  fupra  quam  accepit  a  Chrifto  illis  vcr* 
bis  »  Pafce  ovts  mcas  »  omncm  poteftatem  fpiri^ 
tualem»  quod  omncs  qui  judicio  yalcnt  fateridc- 
hent.  Eft  ergo  caput  concilii  univcrfalis  ,  quod 
non  cft  majoris  authoritatis  quam  fit  univ^rfalis 
ccclcfia  Chtifti  :  quoniam  concilium  univcrfale 
repracfentat  univerfalem  ccclefiam  ,  ettam  tcfti- 
monio  conctlii  Conftanticnfis  &  Bafilccnfis  »  ia 
quibus  concilium  ftatuiturfaperiuspomificc:  au 
qtti  quod  reprarfentat  non  eft  majus  eo,qaodrc-  £ 
pnefentatur  .  Statua  enim  regts  ,  verbi  gratia  , 
quae  regem  nobis  ponit  ante  oculos,  noncftma- 
joris  d^nitatis  quam  rcx  ipfe*  Conciliam  igitur 
majoris  authoritatis  non  eft  »  quam  ecclcfia  ca- 
tholica  &  univcrfafis  *  Quar#  fummus  pontifex? 
procu!  dubio  authoritatem  non  habct  infcriorcm 
<onctlio  »  cum  hr4bet  poteftatem  fupra  ecclcfiam 
ttniverfalem »  cujus  caput  exiftit:  atque  cx  confe- 

3uenti  concilium  noncftfuprapapam»  nequeju- 
icare  poffit  pontificem.  Nihil  cft  cnim  magiscon- 
tranaturam»  quam  ut  pcs»  autmanus»  aut  cor- 
pus  univerfum  <  excipio  caput  )  vclit  praefidcre, 
imperare  »  &  haberc  fub  fc  capnt ;  alioqui  il- 
GmciL  GtntraU  Tom*  XXXIIL 


MoMTANUMt 


1.7* 


fud  axtoma  coaftate  non  poflit  .  Primr.m  fedetn 
nemo  jodicabit*  Nonhabetcrgo  poteftatcmcon- 
ciiiutn  fupra  papam  ,  dum  pontifcx  cft  »  non 
hxrcticus»  aut  intrufus»  aut  pcr  fimoniamcrca- 
tus  :  atquc  ita  tandcm  verum  eft  »  quod  aje» 
bam  initio  hpjus  difputationis  contra  Monta- 
num  ,  nemtni  effe  fubje^um  pontificem  »  ut  ab 
co  judicari  poffit,  praBtcrquam  Dcooptimo  ma- 
ximo.  ■   *  . 

Mohtanus.  $*d  toncilii  f&irts  fubjcFlos  &* 
trctifftmo  frtttn*  juramento  dtvinffas  hdbu  ,  r«- 
jus  hic  exemfhr  ftifcjictn  libuit  y  ut  omnibm  «- 
ftins  cwftarc?  »  fymsniftas  non  dc  ttdefi*  rtfor-* 
mtnJa  »  fed  tjrmnide  fhd  fiabUicnd^  fedufo  **«&i- 
ure. 

Gaspar»  Hoe  quoque  verum  cft,  quod  ais, 
omnes  cpifcopos  pr^fulefque  cetcros,  quoshabct 
eccleiia  Dei  plurimos,  fubjcftoseflepontificiRo- 
mano  ,  cidcmque  adttridos  jmamento  *  Neque 
mirunt  id  vidcri  dcbet»  cum  omnes  cpifcopi ,  o- 
vcs  quas  habcnt  s  a  pontifice  Romano  pafcendas 
fumant:  quosille  vocat  in  partcm  follicitudinis  * 
Ergo  ut  fidelius  diligcntiufque  negotium  prpctt* 
rent  •*  re&e  quidem  inftitutum  eft  ,  ut  cum  cpi* 
fcopi  crcantur,  adftringantur  arftiffirnojuraaicn- 
io  ?  quod  &  rcgcs  foccre  vidcmus  »  cum  qucm* 
piam  publico  tnuneripraeficiunt»  autcaftrumali- 
quod  in  cjus  fidem  tradunt»  Scdhoc  potius  per- 
tinet»  ut  cft  manifeftiffimum»  ad  ccclcfiae  jedifi- 
cationem»  quam  ut  ullum  pontifcxmaximuspri- 
vatum  cmolumentum  inde  poffit  accipcrc  .  For» 
mam  vcro  juramenti»  cujus  tu  mcntioncm  intuli- 
fti  ,  placct  fcrupulofe  hoc  }oco  rcferre  »  quo  res 
ipfa  magisconftarepolfit. 

Ego  clcdus  cpifcopus»  ab  hac  hora  in  antea » .  J?»w* rja* 
fidelis  ero  ,  &  obedicns  beato  Pctro  »  &  fanftac  '£""**< 
Romanae  apoftolicae  ccclcfia  »  8c  domino  noftro  i€ 
papas  »  fuifque  fucccflortbus  canonicc  intranti-  u 
bus  *  Non  ero  in  confilio  ,  aut  confenfu  ,  vel .  <e 
hGto  »  ut  vitam  pcrdant  ,  aut  mcmbrum  »  aut  u 
capiantur »  ut  in  eos  manus  quomodolibet  tnge-  a 
rantur  ,  quovis  quasfito  colore  .  Conlitium  vero  a 
quod  mihi  credituri  funt  per  fe  »  aut  pcr  mm~  <c 
cios,  aut  Httcras,  ad  eorurn  damnum  me  fcicn-  t< 
te  nernini  pandam»  Papatum  Romanum  &rcga*  c< 
lia  fandi  Petri  adjutor  eisero  ad  retincndum  &  K 
dcfendcndum  contra  omncmhomincm.  Lcgatum  K 
apoftolicac  fedis  in  eundo  &  rcdcundo  honorificc  €€ 
tra&abo »  Sr  in  fuis  neccffitatibus  adjuvabo .  Jura  » €C 
honores»  &  privilcgia»  &authofiutemRoman&  u 
ecclcfiac»  domininoftri  pap»,  <k  fucceflbrum  pra;-  t€ 
dtftorum  confervarc,  dcfcndere,  augerc,  &pro-  K 
movcre  curabp:  ncque  erotnconlilio»  autfa'Ao»<c 
aut  traftatu»  inquibuscontradominumnoftrum»  u 
vcl  Romatiamccclefiam  aliqua  finiftra  »  vel  pra^ju- 
diciaiia  perfonarum,  juris»  honoris»  ftatus,  vel 
poteftatis  corum  machineatur.  Et  fi  taliaaqui- 
bufdam  tradari  cognovero  »  vel  procurari  :  im* 
pediam  hoc  pro  poflc,  &quantocius  poffim  »  com- 
modc  fignificaboeidem  domino  noftro»  vel  altc-  €€ 
ri,  per  qucm  ad  tpfius  notitiam  poffit  pcrvcniretV  cc 
Regulas  fanfiorum  patrum  »  dccreta»  ordinatio-  <c 
nes  »  fcntcntias  »  difpofitioncm  »  refcrvationcs  »  u 
provifioncs  »  &  mandata  apoftolica  totis  vtribus 
obfcrvabo»  &  faciam  ab  aliisobfervari,  Hrcrcti- 
cos»  fchifmaticos »  &  rcbeilcsdominonoftro»  vcl 
fucccfloribus  prasdiftis  ,  pro  poffe  perfcquar  ,  & 
impugnabo.  Vocatus  ad  fynodum  vcniam  .  Hu* 
cufquc  juramenti  formula. 

Quid  tu  inhacformulajuramentireprchcndis? 
annoncftcum  ratione  admodum  conjuniftum»  ttt 
pontifcx  morc  ceterorum  hominum  ccclefiam  fibi 

Ddd  com» 


1179        Gasp*  Cardiiii  apoi 

commiffam  qu3&nta  ma*ima  fieri  poffit-&HgeatU 
cuftodiat  ,  atqti^  ovium  Chrifti  dUigcftummam 
curam  baheat  \  papatus  digaiutem  tueatur  ^  8$ 
amplificet,  fipoffn?  hmdares  igit$tr.eumdemho* 
mo  alieni  pro4igi|$»  fibooa  difliparet  ?  p  bcllum 
laudatorem !  fed  prpgrediamur  ad  a.iu  * 

MQNTANtl$»  H»nc  ,  wrn  I{o>V4n«i  fontifeX 
eonciibrum  leges  amnes  ad  fc  h*ws  reyocet «  enm^e 
ad  ilims  nutum  conciiii  fatres  ft  *£q$0S  com.ponant  t 
^niffe  %ni  JiTfm-cr  kumanijpris  arltitti*  fa  feBo^ 
ris  fui  fcrinia  circ&mfentt  s  M*c enirh  diiaytte  dira  O* 
fortentofc  in  tonventis  jfforHM  leguntur:  reEte  qu*r% 
fojfet  5  fttid  fcenico,  /7/q  cwcilfomm  afpttr&tu  porra 
ofus  fit>  nifi  res  fafMeretttr  iffd  4  £T  doceret  exfe^ 
fienttoj  concitia  effe  quaji  f&rm&Um  decUratiqn$m4*$ 
fontifici&  •vohtnx&tis « 

Gaspaiu  CoocUiura  carpifc  Montanus,  quo~ 
niam  quae  in  eo  traftamur  »  ad  pontificem  refe- 
1'untur,  firfpeftamiisatque  requirimus?  quid  ille 
4e  rebus  (iagulis  lentiafc.*  atque  obeamrern  con- 
ciiium  vocatformulam  &  decfaratianem valunta- 
tis  ppntificiae .  Non  inficior ,  Montane  ?  de  more  8% 
antiqua  ecclefi»  co.nf0et11.dine  poftrcmam  auuwm 
concUiis  irnponi  qoa  pofle»  ficut  perfe&a  atque 
tbfolutacenfeaiitur  *  qifi pantifici^maximi  autho* 
ritas  accedjtt*  atque  ab:  ep^onciliacon.fi.rm^ntur, 
Itafaftum  eft  >  ut  rehus  pera£kis> a.d&  omnia  a4 
pontifi^m  deferrentur:  quae  fi  pirohar^t;  ,  conci- 
Jio  f^bfcribebat,  8t  firma  atqu(  rata  habebaotur 
In  p.pft^rum  decreta ■'.  De  qua  rc  opu$  npn  eft 
teftimpniam  citare  :  res  eft/ aperta^  .,  Eybive -*  fi 
lubet>  v^tuftas  fynodo^;  vefummeeffeftatimdj- 
cesi ,  atque  idT  oKfecrante  fynodo  fieri  coniueyit. 
Unde  finitq  c^oncitio,  NjcaBno  patr^s  fcribunt  Sil-. 
veftro  p^p^B*  ut  illud  confirmet  .  Accipe  verba.^ 
%>  <^w^Atd%u^m.conftitaim  Niosoo^ 

v  grecamur  yeftri  pris  confi)ittiq  prpjbari ;,.._  <^iod 
gmftiiit  powifex  ^  ut  e^  eis  l;uerii^onftat,t  qu^s, 
reCcnpfit  ad  concilium  Silvefter-  C|lcftTOi$papa 
ptobavit  aSa  <pncilii  Epliefmi  peteate  fyaodo  4 
coritia.  Neftoriun^  Bc  Joann^t^  Antioch^^m  K 
hecx  papa  cpnfirmavit  ^noduni  Chaic^dipncn^ 
fem ,  petente;  Qadenci  fynodo;;  <juod  qk  t^rtU  ejus. 
aftioae  maniftftnm  effe  poteft .  SJimili  modo  in 
,ceter;isacciduconctlii^,  qaojrum  mentionem  c,arw 
fulto  "jwtejrwittja^ 

^fecjue  modp  e^  cpafnetuda  p^rpemp  fervita 
cft  ineccfefia  Jpfely  ttt  co.ndliarum  a<9;^  tande»v  a 
poijtifi.ceT  prol?arentuc  co^firmVrenturque  t!  fed 
prastetea  patres qtti  in  concifiiiadetant >;  eade qvdr? 
bus  fibi  age^dum  crat,.  a  Romano  fMMtjfijCfi -re^ 
^uiiebant ,  accipiebantque  y  priuftjuaniquidpiam. 
ipfi  4cfini§snt.  Quam  feotentiam  vej;am  effe  fa-. 
cilc;  ioteUiget ,  q«v  piwmper  in  Ie&ione  con^ilio^ 
xum  verfati  volctt ...  Ceterum  qupnia.m  fatb/fcio^ 
teMontario  nna  cum '.taia-,  ne  a iimincquidQm  ga 
falutafle,,  neiaveftram*f  dumftliud  agitis^  dam- 
Bationem  incidatis,  dci  tc  pxopafitaaUquottefti-. 
xnonia  citabo ,,  Undc  tu  puta&accidifte  ( iubet  bac 
ratione  t€cum  agexc  )  ut  cum  generaJe  aiiquod 
concilium  extra  urbem  Romam  coiret  ,  epdem 
quaquc  temppre  de  rebus eifdem  aliud  Roms?  cum 
dcleflis  hominibus  pontifex  haberet  ?  Res  haec 
exemplis  conftat  fubje^is  .  Quo  tempore  concu 
lium  Nicas;num  primum  Nieaeae  celebratum  eft  % 
Sifveftcr  pontifes Rom^ coegh  concilium %  in  qua 
omtiia  qu^  agetida  erant  ia  conciHo  Nicjeno ,  con-« 
cordibus  animis  atque  fentetitiis  diffinivit  :  ea« 
demquc ,  cum  pnmumconcilfum  cclebrari  coepit , 
Nic«am  ad  patres  mifit , ni  eorumdcm  qaoque  f«'f- 
fragiis  calculifque  deccrnerentur  ♦  Quod  fane 
coneilium  a  po^tifice  Silveftro  habltum  Romae^ 


OGIA   INJ>IC,   CQNC    TltlD. 
A 


tiSo 


?qlgo  primum  conciiiuni  Rom^Tnum  appelktiff * 
Idem  ^tiaiti  conugit^  ctim  cbncilium  primum 
Conftantinopolitanum  cel^bfa^tur  *  J>amaias 
etet%  co  tcnaporepapa >  Rpmseadjtinxit  fibi  viros 
doSrina  6e  piuden^iaclarosv  cum  quibus  d^libc- 
^vit  ,„  decrevitquc- tra&anda ,  C^nftantinopoU  a 
patribus,  eadcmquc  ad  eosmifit^draaainCod* 
ItaqtihopoUtana  fynodo  poftea  confirm«vit  •  Upc 
yero  fecundum  CQwiUum  Roman^m  vocant,  Si- 
milit^r  acciditV^w  tertiumXonftanuniaipolita- 
nnm  ageretur .  Nam  Agatho  pontifc^  Romantis 
cfeledum  habuit  magnarum  vkorum  Komae.»  c^um 
quibus  decrevit  ca  qM»in;fynodoCpnftaminopci^ 
Jitanji  ^ntap^tribusdefinienda>  ^a^a  demum 
authoritatc  {ua^  &  fubfcriptione  firmavit  <  Mtm 

B  dicere  de  reliquis  poffumus :  fed  fath  funtcita^  t^ 
ftimpnia^  hominimmimepcrtinaci^  fcd  ftndiofa 
Ycrhatisv 

Cogebaxit  autem  priaimul^p  v  d^m  tempasfup- 
petebat*  eacooci]iaq^a&diximus:t^fto3rum  8r  do^- 
dprum  hominum  pontificssRpmae*  &inhisre<cu* 
tieada  *P gencrali  concilio >  ,abipfo;pontifice;fimul 
cum  d^Ieais  virisdec^rneba4cMr;?  nec3?improyifo; 
coMre^t ur  aruculps  de  quibiis  ijdtierrdgabantur 
definirc  atquc  offetre  fy^odo,  ge;nerali  *  tihl  vcro 
cqe;tu$  HIqs  hab^re  Rom«  hon  potc^antitmagno 
cum  virorum  banorum  ^tqne  da^orumadel^^a  t 
adjungehant  fihi  paucos  prpb^tas  do^dna  ^mb^ 
xibm  virps  x  quaram  bpc  pontificps  r^idifficdto- 
te  .iQtcIleftai  quid  eCet  ccAfeftdum^depropofitijs 

C  articuiis*  q^i  in  confttltationem  adducebtaintttr  * 
tra^ahant  aecernehaatqu^:  atqucitafuarumanif 
morum  fenfa  perfewi  a4  fatr^J^conciJi^jubo 
ban,t,  he  jn  ecclefia  ipfa  Romanainter  patresqu: 
c.oncilip  Intcrerant  i -fchiiih^aii^uod  ex  fentcntia^ 
rur^di^et^tat^  nafc^rftur.  P^res  igitur  ireqmre^ 
ba^t  pciiitificia  ftnt^ti^m  d^re  qua^umquc  poiU 
ta  m  quaeftiane :  i.£l&fti  pontifex ^xplic^bat  fynod^: 
conclafam prius  rpagna  diiigenti^> r,  utt4iKi>,hiacr 
pontificis  diMnitian^^ ^^ium prpppfitarum  V  itaa- 
%i  f^cer^,  olim  ggneraJi^  fynadu^^Jfefebatjr  li^iLlf 
femerpiiblicerecitas^  patres -om^lafces,  m^ 
mi  fiibmittereatjt.atqu^  iafup^r  q^icumqu^  f#- 
teatiae,  qtiam  pontifo^  expUcataM,  a4  pa^resiin 
concilio  deftinabat,  relufltarcntui:t  maitq^id^m 

V  eudiebant  .„  Ne  tu rj?  Montane  ?  cxpew  amnisaAlir 
quitatis  &  rcrum  ecckfiafticaram ^  rtidtsin  priiqis^ 
mireris  %  fi  Ramatit^  porttife?;  Trid<at#mUad 
patres,  mittat  explicata  magna  ftudio  &  djilig^n^ 
tu  %  qm,  f unttr  aftanda  a  patribus  iq  cancUio^  Hac 
enimyetuftacoafoettidine  firtnatttmeftr  ut  mw* 
ftravi:  neque  quempia^a  catholicpram,  hominum 
m  contraria  opinian^;  rej>fricmus^  tamctfi  antiqui^ 
tatem  ipfam  ftudiofe  repetamus-.  Et  praeterfttp^r 
tioremi  ilia  quoqu^  ratio  id  poftularf/videtur» 
Dubuim  etenim  non  eft>  quin  fi  paatifex  maxlr 
musconciliointercflet,,  de  re  qu^^mque  in  dit- 
bium  vacatafent?ntiamfuai£»c«e;tdi^ 
crgo  iilam ,  quoniam  praculabeft :%  voc^  dicer^non. 
poffit;  quidprphibctjqqomina^feamd^^ 

E  videamus?  quse  cum  ah  homi^-  lata  >{it%%mm 
Chriftuf  jubct  ceteros  in  fide  canfipmare'  ^  Sfane 
plurimi  nobis  facienda  eft ,  Poffet  ijuid $m  fum*= 
mus  pontifex  per  fe  dm  concilioVita  guhemai^ 
ccclefiamji  gthsrefe^omnesdamnaret  meritax  &c 
leges  ferret  ad  hene  &  Chriftiane  vivendum  conve- 
nientiilima$?  at  ppttus  ducit  i4  pratftare  per  mew 
dia^  qu^dam  ad  eam  rem  maxime  apta >  per  conci- 
Hayide|icet;  perind^^tqueJPeus,  quicump«r  fe 
ipfum  cunda rcgeire 8r  gubernare.  poflSt,  alioxum- 
minift^io  nihilQmmnV-utitur  :  prasfertim  ad  ea 
qnx  pettinent  ad  ecci^ffi^  difciplinam  f  vel  hacre- 

fe*  ■ 


IlSl  ADVERSUS  JOANNEM  FaBEITIUM   MoNTANUM. 

fes  confutandas  .  Potuit   Cliriftus   eximere  ani- 
mis  fcrttpulos  omnes,  atque  haerefes  quam  lon- 


ll82 


giffime  relegare:  at  reliquit  hunc  Iaborcra  epi 
fcopis  ,  do&oribus  &  fynodis  >  quorum  pufil- 
lanimitatem  fublevat  ,  difcutit  tenebras ,  men- 
tibus  fptendorem  infert,  ficadjuvatderiique,  ut 
^rrare  iliosnunquam  finat .  NeguefoIumChriftus 
illis  omnibtis  opcm  ferrc  folet :  fed  patres  in  conci- 
Hq  fimul  cum  pontifice  fic  fe  mutuo  adjuvant  , 
&ta|n  amice  junguntur,  ftudiaque  fua  in  unum 
referunt  ,  ut  jam  non  folus  pontifex  ,  licet  ejus 
fentcntia  requiratur,  neque  patrcs  foli,  dccreta 
facere  dicantur  ♦ 

■  M  o  N  t  a  n  u  s.  xAdeoquecomfendiofamcon- 
tra  Luthetanos  procedendi  methodum  (  fic  enim 
in  ifforum  tihris  iegifur  )  toncilm  non  convcni- 
re  neceffe  efse  ut  aiiqnorum  eorum  dogmatum  ,  fu- 
fer  tjuibus  hdreuci  diffutare  contendunt  (  quis  &u~ 
tem  nefcit  ms  hotreticos  ab  illis  infimutari}  )  defi- 
nitur . 

G  A  s  par.  .O.  gravem  quasftionem  !  Satius 
fane  dixifles  t  qui$  autem  nefcit  haereticqs  nos 
effe  &  perditos  omnino,  parumquc  ingento  po* 
tcntes*  qut  veteres  omnes  haerefes  abolitasmen- 
tibus  hominum  ,  conciliorum  authoritate  dam- 
natas  »  cbnfoifu  antiquitatis  in  tenebras  pul- 
fas  fepultafque.,  jam  fufcitamus  defendimuf» 
que  >  &r  pro  eifdem  veluti  pro  aris  &  focis 
crudeliffime  dimicamusr'  Res  eft  mirabiiis,  non 
te  pudet  haereticum  putrldum  ac  peftilentem  cf- 
fe,  &  aegrc  vocari  haereticum  fers  ?  Sed  perga- 
tnus  ulterius  *      . 

Montanu.s  .  Sed  concilia  tantum  conmnire 
weccffc  eft  y  ut  qui haretici ftint  declarentur  0*  con- 
demnentur  • 

Gaspak,  Cqncilia  cogifolent,  fiignoras  Mon-* 
tane,  quod  ad  haerefes  attinet ,  primum,  utcon^- 
ftet  in  pofterum  haerefim  efle  illam,  quam  velu- 
ti  apertam  veritatem  hacretici  tuehtur,  atqiie  il- 
lam  caveantChriftiani:  deinde  ut  refipifcant  hae- 
Tetici  agnito  «rrore ,  atque  ad  eccfefiae  gremium 
tevertantur:  id  fi  facere  neglexerint  >  declaren* 
t«r  condemnenturque  tanquam  tebejlles  &  pertina- 
ces,  &ctvm  fua  fponte  nolmt,  coadi  vi  pontificl 
masimo  parere  cogantur»  fub  cujus  tutela  atque 
obedientia  fe  conftituerunt  baptifmate  fufcepto* 
Hucfpe&antconcilia,  atquehanc  formam  patres 
in  eifdem  tenere  folent . 

Ceterum  cum  haercfesillae,  quasvosdocereper- 
gitis,  inantiquisconciliismaghacx  partedamna- 
taefint:  reiSefanecarationecontravosagere  pof- 
femus  >  ut  nulla  alia  re  fpeftata »  in  conciliis  pa- 
trem  fententiis  vos  damnaremus  •  Nblumus  tamen : 
quinimmo>  quod  nemo  quidem  inficiari  pofiit> 
veftras  fearent*as  diltgenter  excutimus ,  argumen- 
ta  invicem  confenmus,  corundemque  vim  accu- 
fatee^ploramu5^  atqueomnibuspenfitatis  de  ve- 
ftris  erroribus  judicanitis .  Neque  eft  cur  mirari  de- 
bearn»  finos>  tentatis  omnibu$  >  poftremumtan- 
dem  remediumadhibe**»*1^ 
■Mo'hta.k.m'.  Hoc  &  idtentibus  iffn  > 
*x  concitiorum  Umen  xftis  ridis  ccnfiare  poterat  * 
^mter^mm  eriim  qmd  ha&enus  taufitm  nofiram 
iniquh  fententiis  torit&mtthfi  gntvarunt  :  capita 
gwfue  fortunaf^e  mftras  aiierkt  crudelitati  ceu 
fr*ds  objmrunt  ;  hancque  fu<cm  immanitatem  ad 
executionis  jus  referHnt  ,  fuo  ifft  prtcifuo  quafi 
mete  ad  nos  concutiendos  Uhtfaftandos  haSfenus 
nfi  fant . 

Gaspar.  Si  caufam  veftram  iniquis  >  ut  ais  > 
fententiis  ab  orthodoxis  patribus  gravari  contu- 
mcliofe%  fentiebatis  %  cur  non  ia  conventus  no- 
CmciU  GeneraU  Tom.  XXXIH. 


A  ftros  defcendiftis  :  ut  illam    dcfenderetis   vqcati 

&  rogati?  At  vos  callidi  atque  vafri  homines  , 

caufam  abfentes  pevdere  maluiftis  ,   quam   prae- 

fentes  caufa  cadcre  ,  quod  facile  conjeftum  afie- 

qui  potuiftis  :  ut  fempei  vobis  vel   querelas  v«I 

exculationis  anfa  relinqueretur  .  Scd  non  funt  , 

crede  mihi  Montane  ,   homines  hac  aetate  tam 

ftupidi:  ut  non  divinent  ,    quorium    ifta  veftra 

tam  ftudiofe  procurata  negligeQtia  evadat,  Do- 

.   lendi  vcro  nulla  tibi  jufta  caufa  fuppetit  ,  quod 

corpora  h^reticorum  &  fortunas  omnes  antiquis 

temporibus  (  nam  hoc  tempore  nihil  accidit  fi- 

tnile  conciliorum  authoritat^)  aggrcffi  fuerimus 

diripuetimufque  .  Tentatrs    enim    ceteris   oni- 

nibus    lenioribus    remediis  ,    iftud    tandem   ne- 

B   gligendum   non   fuit  ,   quod  efficaciffimum  efic 

folet  ad  flagitia  coercenda,  <k  revocandum  has~ 

reticorum    pcdem   gradu   concitatiffimo  ad  afy- 

]um,  id  eft>  finum  ecclefiae.  Sed  vos  ,  ut  appa- 

ret ,  impune  omninopeccarecuperetis*  Ceterum 

quod  hujufmodi  remedio  adrnodum  prscfentaneo 

pontifici  Romano  uti,  integrum  fit  ,  ut  definatis 

in  pofterum  fco  nomine  cumdem  accufare  ,  paucis 

docebo  -  Cum  enim  pcr  baptifmum  fidem  dede* 

rimus  omnes  Chrifto  ,  atque  ejus  vicario  pon» 

tifici  maximo,  nos  in  ccclefiapermanfuros,  hx- 

retici  vero  pro  Hbidine  animi  fui  vivere  velint 

procal  ab  ecclefia  Dei  ;  integtum  pontifici  eft  > 

immo  vero  jure  tenetur  ,  egreflas  oves  de  oviIi> 

quacumque   ratione   poffit  ,   eodem   revocate   » 

C  Quod  fi  alia  non  fatis  fint  ,   ad    arma   pririci* 

pum  Chriftianorum  illi  eft  recurrendum,  &  ip- 

iorum  ope,  atque  praefidio  compellendi  funthae- 

retici  redire  ad  ccclcfiae  gremium  ,  quod  para* 

bola  evangclica  docemiir  .  Auxilium  auteni  re- 

gum  &  principiim  Chriftianprum  ubi  fit  opus  3 

nuoquam  deerit  ecclefix.  Sunt  enim  eidemillud 

polliciti j,  non  folum  dumcrearentur  reges,  naih 

eo  tempore  effcdi  funt  patrqni  >c  defeniores  cc- 

clcfiae  ,  uhorefque  iliatarum  eidem  injuri^rum  t 

fed  etiam  cum  a  pontifice  initio  hujus   concilii 

folicitarentur.  Quod  cohfirmatum  procul  dubio 

cum  primum  oratores  fuos  Tridentummiferuht  - 

Et  quidem  cnm  Vergerius  homo  hasreticiffimus 

principes  Chriftianos  maximelaudet ,  quodpon- 

D  tifici  Romano  imploranti  ipforum  bpem  ad  rc- 

tinendum  in  officio  &  vetfocandum  ad.priftin^m 

ecclefise  obedientiam  fidei   dcfcrtoies   atque   re-^ 

belles  ,   fe  id  minimc  gravate  faiSuros  rcfpon- 

derint  :  mirer  ,  cur  tu  umiliter  haereticus  hanc 

rem  prbbkrc  nolis  .   Sed   quid   mtrum   eft  ,   fi 

cum  aliis  nqn  conientiant  opinione&  fententia  , 

qui  tam  tnirabilem  fecum  difcrepant  ?  Ergo  cum 

Chriftianos  principes  probe  noritis  finito   conci- 

lio  arma  fumpturos  fi  fit  opus,  atque  id  petie- 

rit  Ecctefia,  ut  opem  ferant  pontifici  ad  recupe» 

randum  fua:  peffime  profeSo  facietis  ,  nifi  refi- 

pueritis  prius  .  Quare  te  hortor  ,  Montane  >  fi- 

mulque  ceteros  haereticos  pervifceramifericordiae 

Dei  noftri,  ut  ad  ccclefiam  Romanam  ,  unde  di- 

£  grefli  eftis  ,  revcrtatttini  ,  quse  vos  apcrtis  bra^ 

chiis  cxcipiet,  ruet  in  ampiexus  vettros,  ofcula 

caritatis  &  benevolentiae  plena  vobis  figet:  de-r 

nique  veteris  oblita  criminis   peramanter  atque 

benigne  admodum  tra&abit  *  Ne  patiamini ,  quas* 

fo  vos,  fimul  ciita  animo  ,  corporis  ,   honoris, 

&  fortunarum  omnium  veftrarumdifpendiumfie 

ri.%  cvolvite  omnia  tempora,  &  diligenterrepfe- 

titc  memoria,  quem  exitum  haeretici  habuerint : 

fapite  alieno  tnalo. 

Montamus  .  Solenne  autem  eft  iltit   hominir 
hmtoncllia  fmd  executione  ftatim  p&pften  fe. 

Ddd    z  choarti 


Il&$  GkSh   CAROILH  A?OtO<5IA  INDIC,   COH^   TlUPt  f  1 84 


#&04r#  ;  ita  ut  hettp  rationes  frius  faijfe  qtum  d*  & 
fdce  cogitsffe  defrfbendsntnr  *  Et  fuferfemnt  qui- 
dem  <tnnis  fo&  tot  t4m<j*t  m4$nifit4S  ad  **ftr#? 
pithit&tim*  3  ffWI  feniente  contilio  »  i>  £er~ 
pitnos  theotogos  fitttire  tceptnm  eft  :  fiiroremque 
fmm  longttts  cscteniifjent  ,  nifi  Germ^nU  mo- 
/«1  ,  tomilh  1  f*riter^*e  eorum  conatibus  finem 
fi4t*ijjet* 

Gas?  a|U  Errasplaqe,  Montane,  dum  pne- 
pofterc  ai$  £0**cilia  fe  g?r§re  fofcrc  .  Nulquam 
enim  mihi  i^4i?abis ,  etiam  fi  priau  ecclefias  tem- 
porarepetas^  pendentenegotio,  nonduminqyam 
fitUto  cbncilioj  &  declaratis  h#reticis,  Jatafen- 
tentia,  ejufdem  concilu  authoritate  prin<:ipesa4 
sirma  proeeffifle  ,  Sed  quoniwprincipescumtio^ 
va  do&rina  femper  c$pert|  funt  feditipnes  Sc  § 
tumultus,  periculpfiffimps  )  cft  cnim  civilis  po^ 
teftas  tam  ar^o  vinculo  cumt  religione  &eceie- 
iias  dif?iplin$l  cppttlata  y  u%  violari  r$jigio  npn 
poffit  ,  aut  u|la  fieri  ^rmutatip  in  cc<?!<pfiae 
«ifcrlplina #  quae  noo  ctiam  tnagoos  tumultusex- 
citet  i$  tegno»  Bc  *egi?im  diguitatcm  fecumtra^ 
hat  in  perniciem  (  rcgcs  ergp  &  principcsQiri- 
ftianl,  veriti  ne  quid  mali  patiaqtur  „  §u$  %lu 
qua  feditio  cxcitetur,  inftanti  neceilitati  prpvi- 
dent»  adhibentqu?  remedium,  ^iinimeque  expe^? 
ftata  atithoritate  concilii^  h^^icos  tegni  ho^ 
ftes  ,  perinde  atque  eccfefia?  ,  armis  aggrediun~t 
tur.  Quo  fi  |ure,  ft  honsfte  ,  fi  ftm  wlla  jufta, 
jreprehenfione  hoc  ufquatna  fieripotuit:  hocicm^ 
pore  maxime^  cum  ^*ref?s  fepuk<T  j[am<^dam-C 
natse  int  antiquis  fynpdis  cxcitantur^  &  h^rcti- 
ci  pbrimas.  atc^  niaxiqjas,  >  quocumque  loca 
verfapttst  Sf  wAas  movcnt?  Quod  vera  de  thcc^ 
hfM  reftris  narras  *  qui  male.  i&  Qennani4  a 
Qirxiio  qnttlto  praeftantiifimo,  monarcha  tra&ati 
(mtx  fimili  quoque  occafioncev^nit.  Cumeniai 
g^ves  illi  tumultus  excitajrcnt  ,  eos  imper^tor 
fanftifl^mfts  r?prim^ndos  coercendofque  curavit. 
doperetts  vo$  f^n^  ,  ut  yohi^  iibere  predkan^i 
fa^ltas  daretor  ,  l$Utv&  fam  cpnciUum  aMol* 
vitur  :  ot  interim  peftilentijMa  vcftra  4<>Su- 
na  m;tgnam  orbis  partcm  inficeretis  .  14  vero. 
Iiuntjtiam,  ampH.tfs  pbtlnefeitis  ,  miju  crede  : 
fapiunt  p4^Apc«,,  cjuanquam  aliquot  malo  pro* 


limiiitadinibus  induftis  Chriftus  ferwor  noftcr 
futtirum  monftravit  ,  Mentitur  tamen  Monta» 
nus,  cum  ait,  non  potuiffe  ewrquiri a  patribos 
in  coacilio,  ne  minimam  cjuidcm  rcformatipnis 
fpeci^rn*  Multa  enim  his  paucis  dicbus  >  quibus 
ego  Tridenti  adfui^  decrctafunt*  quapad  morf$ 
corrigendos  atque  cmcndationcm  vitas  pcrtinent| 
&  ia  dies  muito  majora  ntqu^  gravipra  ipera^ 
mus,  Qui  yevo  apud  patrcs  tr^ant,  utdcmo- 
rum  diiciplina  leges  in  CQnciIiocondantttr>  non 
inodanonrep«!Ittnturcu«i  dcdccore>  quodMon^- 
rantis  ait  ,  fed  benignilfime  potius  a  patribus 
c:<cipiuntur  .  Neque  mihi  huju$  tam  infignjs 
mendacii  teftem  aliquem  locupletem  9  5?  majo* 
rem  omni  cx^eptipne  poJJi«  produ^r^  »  q«o  t<; 
tuearis^ 

Mo^TAKUS  ,  Ef  ie  *w>4  fuidtm  tltriMr%m 
non  efl  quoi  muitit  iiffutem  1  i&bit&nm  tnim 
fgo  j  m  hontfte  iitm  foffim  |  %u#  tHrfiter  iffi 
faciunt  * 

Gasfar*  Ego  non  duhito  qtiin  perindeat- 
que  in  ceteris  homln^m  gen^rihus  maiCuIaB  &vi- 
tia  reperiynttir»  it^  quoque  in  vita  ^iericorum 
^dfit  aliquid  animadverfiont^  digwai  iScd  cp 
plurimi  procul  duhio  fint,  quirnoribusV  doftri^ 
na,  &  vita  fint  fan^if^mij  <?tkfl*iairojcoru*nt<s 
ftimonio:  cur  tuuniverfeculpasgenu$  cleri^o^uni 
grordinem  faccrdotalem  incuf^s?  praefei;tim  cx^m 
vcftri  miniftri  tat  a<?  tantis^  tamque  confpicuis 
(celerihus  fint  coop^rti*:  &  necefle  fit  omni  lab^ 
eum  carcre,  qui  in  alt^rum  djc^re  paratus  fit  . 
Scimus  eni^n  eofdcm  reli^ioncaii  in  baptifmat^ 
fufcepta.m  temer^  deferuifte  ,  pofl;  votum  cafti* 
tatis  emiffum  accepi0e  uxores^  aut  vqriusconcu^ 
binas*  atque  ut  fl^gitiuuv  flagitio  cumularcr\t  ft 
Chrifti  fponfas,  v^latas  inquam  virgines  ,  arr^ 
ptas  ^x  monafteriis  domum  fWpc  du^ifle*  Tacco 
innumcra  alia  id  genus  peccata»  quas  fui$  locis. 
lecenfebq  :  &  audent  nihijomiaus  orthodpxo^ 
^aSumniaril 

M  o.  n  t  a  k  u,  s  %  Mt-  umen  h<tt  its  c%m 
fint  %  infyuc  vjnnmm  ocntps,  ftffiw  inatmtnt ,  it *$fl» 
rjtn  tamen  fiw&o  nm  4liter  ^m\  ie  n;iii  qmfi^m 
m*ndfio  gfarUntnx  :  <futm  falmt  ,  it&  fiki  ohmr 
xiurn  fccerunty  ut  eiUm  fi  <vtiit ,  iteffi  t4.mt#  jlljt* 


prioi  at^que  adeo  perditis  vcftris  conatibus  pb-  P>  minime  fQ$it9  cujm  wmf$  initlehtttm  charaBertM 


%hm  ihunt* 

MoHTANUs,  Intered  wro,  cum  in  tonfe(fhfitx 
Ucltfidm  ^omanam  fi&it  O*  turfiter  deformardm  x 
JhMctfUM;  f%erimonia  J4m+  i»4e  4  m&fomm  mtmoria  ai 
ftos  *ff»i  iimtwtity  nj$fyu$fwfifi$k4rtdif*rid\ 
fawen  in  t&ntA  mprum  corrHfteU  ne  minimA  f*i* 
$em  teform&tionu  ffcties  ak  ad^trf^rijs  imfttrjtri  % 
tnt  extorifucn  &ihuc  fotuie.  Eos  qnoqne  qui  ro&a- 
tioncm  hanc  4.4  f4tres  tiijittydo  referre^  f*M  dufi  % 
indtgnifjlmc  dcceptos ,  conmmliofiquerefulfos^  mul- 
tis  iocnmentis  tonft&t « 

Qaspar*  In  ecclefia  Rom.ana  >  qua?  eadem 
^ft  Chrifti  eccl^fia*  non  dubium  cft^  adeffc  aJi- 
<juo.t  peccatp^es  3  variis^  criminibus,  $tque  iSagu 
tiis.  coinquiwos  K  Npn  ictinfoiamutj»  Montane; 
fed  gtaviter  potius.  doleaa^s  :  S5  ardentih?us  vo-, 
tis  pofcimns  a  Dco,  ut  p^ditis  wtfpiret  mentem 
^neliotem.  Ill«H  tamQn  nps  crpnfolatur,  fimiiiter 
adeflTc  pJnrimos  in,  eadc»\  viros  bonos  ,  fan^of- 
que,  quprum  grati^  ac  meatis  flagitipfos.Chri- 
ftus  tojerat  :  &  ecclefiam  Jlomanam  fan^am 
<$e  fatemur.  Hocitnunc  primum  in  eadem  cer-. 
neremus  ,  haberemu$.  fane  cur  id  ssgctrime  fer- 
remus*  At-  vero  cunx  perpetuo  eodcn»pa(3:oacci« 
4iffc  compcrtum  habeamus:  non  tam  mirampr, 
|Vipnt^ne  ,  id  quod  nobis   multis  parabplis  ac 


*>  cotfore  tirtutygtftcnt  ,,  £ht4Pi  itero  4  frofhetiM 
CT  4foftolic4}  io&rina  fon$e/  tecejferint  x  nemo  efi 
qtti  igmrtt  ?(  mpio,  in  pofhetim  W  4fofiolicis  fcrh 
ftis  cjum  i^xteritdte  4lj%*4meiwtritezwerj4tm '  fit* 
Coclnm  f  terr&  ,  infernus  ,  iiiis  hommhm  omni4 
*venidli4  funt  ,  ut  reBc  in  ccciefi^m  ^om^ndm  hot 
foeta  tomfet*t  :  Proftat  t  8$  in  quseftu.  prp  iftft» 
retrice  fedet^ 

Qasfaiu   Audite   fumnxam   inepyam   ctim 
fumma  ignorantia.  conjunftam  »  Tur,  „j  v{^  ^je^ 
ticorum  minifteriumfacerdotaIe<?xiftimat  Monta- 
aua  impediri :.  8c  ex,  quorund 4m  fac^rdotum  im" 
prpbltate,,  pmnium  abnegat  miai^riai||#  ]%mm 
enim  tam  ftmt  liapr<Ltici  impU4entes  aut  menteCar 
ft  pti,  ut  inter  Roma^os.Ucerdot^nuliumcredant 
probum  aut  reli^iofum  repcdru  PerindQ  acfiita 
CoIjigeret\  Tarpiter  facer<tote$,vmmt;  ergonom 
poflunt  pratftare  officium   fuum iX  abXalvere  W 
quam,  autligare,  qup4acceperunt aChriftoillis 
verbis:  Quprum  retinu^ritis.  pecata  ,  ertmt  re- 
tenta;  &  qnorum  remiferitis,  erunt  remitfa :  ne- 
que  conficient  verum  Chrifti  corpus,  cumfac^ 
ficium.  ofterunt  *  itfk   verbis  :   Hoc  eft  corpm 
meum:  HiccftcaJixfanguinismei:  cujusrei  pt^- 
ftanda?.  in  paftrema  coena  a  Chrifto  facultatem 
acccperunt  4  cum  ait   :   Hoc   facitc  in  meam. 


II  8$  ApVBRSUSjOANNEM   FaBRITIOM 

A 


M'ONT  AKTFM. 


•ii  U 


Jta  neCtn  ar^utncn- 


commemorationem .  Rurfurn 
tcfm  :  Aliquot  faccrdotcs  turpitet  vivunt  ,,  ergo 
nullus  poteft  pr&ttareSpirituatfan&um  ,  dum  ab- 
folvit,  aut  quippiam  facit  fimile.  Utraqucenim 
ratiacinatioadmodumvitiofacft :  qubniam  facul- 
tas  conferendi  Spiritum.  fancium  ,  proptcr  vita-, 
m^ritum  facerdotibus  non  conceditura  Deo,  ied 
potius  propter  munus  faccrdotale.  Quod  vel  illa 
rationc  conftat,  quia  cum  Chriftus  facerdotibus 
&  miniftris  facramentorum  diccret,  Jtccipitc  Sfi- 
rttum  fanclum^  avliam  intulit  vitse  mchtioncai: 
8c  improbis  ctiam  miniftris  jubct  nos  obedirc  , 
1ftat$k$  *$♦  cum  ait :  Snper  cathedram  Mojfi  ftdtrunt  factrdo-> 
tes  :  auacumqne  dixerint  vobis ,  fervate  O*  facite , 
fecvindum  autem  ofera  eorum  notitt  facere .  Sciebat 
enim  Is>  cojus  divinis  oculis  nuda  atqucaperta 
funt  omnia  ,  confequentibus  temporibus  *exori- 
turos  effe  homines  ,  qei  diccrent  ,  ab  improbis 
Cacerdotibus  Spiritum  fau£tui»  minime  confcrri 
poffe,  dummunia  fua  atque  officii  partcs  cxple- 
jcetit.  Occurrit  his  verbis  obje&ioni,  &  fututae 
neceffitati  providet .  AudiMontanc,  quiddehac 
ipfa  re  is,  cui  vos  merito  plurimum  tribuitis  , 
Auguftinus  dicat  libro  quarto  contra  Crefconium . 
^Non  ideo  veriora  &  fan&iofa  funt  facramenta , 
>s  quia  per  meliQrcs  miniftrantur :  illa  namque  vcra , 
9>  &  fan&a  fuat  propter  verum  &  fan&um  Deum, 
&  cujus  fuat  . 

Libro  etiam  feptimo  contra  litera*  Petiiiani, 

9»(ic  inquit  :  Memento  facramentis  Dci  nihil  ab- 

»9  etfe  mores  malorum  hominum,  quo  illavelom- 

«  nino  non  fint  ,  vef  tninus  fan&a  fint  .    Accedit 

j*Ambrofius  atque  ait  :  Non  merita  perfonarum 

»>  confideres,  fcd  officia  facerdotum  in  adminiftta- 

»  tione  facramentorum  .   Hanc  fententiam  confir* 

mat  Ghryfoftomus  homilia  o&ava  primae  adCo- 

»*  riathios  ,  dicens  z  Per  indignos  confuevit  Bcus 

«operari,  &  nihil  propter  facerdotis  vitam  facra- 

A»ihcnti  gratia  iaeditur :  ipfe  enim  Chriftus  pecca- 

ta  aufctt  non  facerdos  .  Quemadmodum  &  Au- 

guftinus  docet,  explicans  ilium  locum  Joannis : 

%m*  i       JZcct  *znn$  Dtiy  ecce  qni  totiit  fetcdt*  mundi  .  Sic 

„  cnim  Ioquitur  in  perlona  haercticorum  •  Quidam 

homines  dicunt  ,  nos  tollimus  pcccata  mundi 


phast  Exftdii  ut  unus  homa  morUtur  fro  popufa  5  y0Ali.  n, 
vt*9t*gens  pertat  .  Subjungit  'evangeiifta  :  Htc 
•vera  mn  a  fe  diccbdt ,  fed  cnm  effitfontifeX  dnniiU 
lius  »  prophetavit .  Mitto  alia  excmpia ,  quas  no- 
bts  Ucim  literac  fuppcditant  .  Malcigitur  &ftul- 
tc  M»ntanus  colligit  cx  impura  vita  iacerdotum , 
ijon  poflc  eos  conficere  facramcnta  ,  &  porrigc- 
xe  in  cifdem  Spiritum  farictum  .  Quod  fi  vcrum 
cflct,  impediri  oflicium  improbitatcfaccrdotum, 
tiuod  ab  omni  ratione  &  facris  littcris  abhorrcre 
rnonftratum  cft:  cum  non  fint  omncs  facerdotes 
perditi  &  flagitiofi,  ttt  planc  conftat ,  quorfum 
cotligunt  h^retici  ,  tx  quorumdam  vita  parum 
honefta  ncmincm  conficcrc  facramenta  ,  netjue 
dare  Spiritum  fanitum  ?  Sed  dc  hac  rc  plura 
B  dic^re  confuko  rccufamus  hoc  loco  ,  quia  non 
rem  traftamus  fcrupulofc,  icd  hacrctico  rcfpon- 
demus, 

Mo^TANiis.  Intered  tamen  in  dotlrinam  faam 
ftne  fctltre  inquiri  fas  tjft  ntgdnt ,  ideoque  continud- 
tionis  fdltem ,  non  integrx  aelionis  sn  conciliipromul- 
gdtione  meminert  ■•  Qnod  illi  ita  interprctantur  ,  qttafi 
priora  pro  judfcdtiS)  ratisy  &  conciufis  hdbeant :  ir* 
ut  de  integro  in  fu^ftionem  *vocari  ,  ne^ue  foffint  , 
neqm  debtant* 

Gaspar.  Succurtit  (upcriori  pcrfimilis  argu- 
mcntandiratioinfana&captiofa.  Avitacnim  ad 
dodrinam  argnmenratur  Montanus :  &  quia ,  tft 
idcmait,  improbeSr  parumhoneftc  vivunt  facer- 
dotes,  rc*S;umjudicat,  uthacrctici  dc  noftra  do- 
C  ftrinainqttirant,  jadicentque.Quid^moribuscum 
fidcj?  Annonfidcs  vcra  cffc  poteft  in  hominibus 
improbis,  quas  etiam  in  daemonibus  exiftit?  iili 
cnim>  inquit  beatusjacobus ,  crcdunt  &  contrcmi» 
Icunt .  Annon  fides  ptira  cflc  poteft  in  his ,  quoru^i 
vitacftimpura,  tamctfi vivaillis&quaepcr  cari- 
tatcmoperatur,  nonadfitr  Quorfum  crgo  Chri- 
ftusnobispraecipit,  ut  faciamus  quascumque  «o- 
bis  dixerint  fcdcntcsfupcrcathedram  Moyfi ,  fc- 
cundumvcrooperaeorumnon  vivamus?  Scd  has- 
reticuspcrditi  judicii,  &mcntisinvoIutae  cimmc- 
riistencbris,  idemefle  utrumquc  putat»  Quam- 
i]Uam  autcm  inepta  hacc  collatio  fit:  illud  quod  ad- 
didit  cft  vcrum,  concilium  Tridcntinum,  quod 
modo  coa&am  cft  ,  continuari  cum  his  duobus 


Htwv*  ti 


?>  Ruraurcs    UlWUUfc  9  . 

33t  quia  fan£i:i  fumus,  fi  enimnonfucrit  lan^usqui 

„  baptizat,  quomodotollitpeccatumalterius,  cum  D  quac  faperioribus  annis  Tridentrfunt  ctiamcel 

»  fit  ille  homo  plcnus  peccato  ?   Contra  iftas  di- 

„  fputationcs  ,  ait  Auguftinus ,  verba  noftra  noa 

„  dicamus,  hunc  Icgamus:  Ecce  a^nm  Dei>  ecce^ui 

pptollit  peccata  mundi. 

Huic  fentcntiaeillaquoquc  fimilitudo  fuffraga* 
tur,  quodcanalcs^pcrquos  aqua  in  terram  dcia- 


bitur,  quacumque  matcria  conftcnt,  nihilperti- 
ncnt  ad  aqux  praeftantiam ,  fi  illam  aqua  cx  canali- 
busnon  fumit.  Quod  fi  dumtaxat  lacerdos  pro- 
btis  &  honeftus  facramenta  confcrrct ,  aut  Spiritum 
fanfl:umdaret(quodvis  enim  facramentum  novae 
Jcgis  Spiritum  fancium  continct )  dubius  atque  an- 
ceps  animi  inaneretis,  quiadfacramentumaccef. 
fit ,  fufcepiifcttte  facramcntum,,  an  non .  Non  rcfl:e 
i»itur  Chriftus  ccclell»  fuae  providiffet,  fifolum 
vlri  boni  effent  idohei  &  IcgitimiminiftriSacra- 
mentorum.  Quis  ctcnihi  poffet  de  vita  &mori- 
biis  aliorum  rcfte  atque  ihcorrupte  judicare  >  faepc- 
numero  cvenit,  ut  pluribus  &  gravioribus  pecca* 
tis  operti  fint,  quosputamuseffe  fanftiorcs.  Ne- 
que  ullidubiumeffepotcft,  plerafqucgratiasfpi^ 
rituales,  officii  caufaquodcxcrccnt,  in  nonnuU 
lis  improbis  ctiam  &  fcclcratis  hominibus  rcfi- 
derc.  Resconftat  prophctiae  cxemplo,  quarCai» 
ph*  viro  iniquiflimo  data  cft  ,  quod  pontifex 
efl«t,  referentcfcriptura.  CumenimdixiffetCai- 
Concil*  Generat*  Tom.  XXXIII. 


fcrata.  Astquc  ita  Iocus  nullusrelidlusinqu^ftio-. 
nemvocandi,  quaehaftcnus  funtdcfinita:  quem- 
admodum  nequciila,  quaeinantiquifltmisconci- 
Iiis  decieta  funt .  Omnia  firma  funt  atquc  rata  per- 
inde  atquc  oracula  divina  *  Quod  ii  haereticos 
ma!c  id  habet :  cur  non  interfuertfnt  fynodo ,  cum 
vocarcntur?  Illaigiturunaratioillis  reliquacft, 
utadccclefiaegrcmium  fuppliccs  rcvertantur,  at- 
que  cjus  opcm  implorcnt  :  confequentur  illam 
facife,  mododcmiffum  humilemquc  animum  gc- 
rant ,  &  ad  obfcquia  ccclcfiac  paratifflmum . 

Mont  anus  ,  JLtque  ed  ejus  generis  pterdque 
fnnt ,  piibus  Chriftidnd  fides  ex  fundamentis  cvcr- 

tiW* 

Gaspar.  Oftcndc ,  quacnam  haec  funt  tam  pcr- 
niciofa  ccclefiac  decrcta:  facilc  tibi  relpondebo  . 
Ihterimverodcearenihil  dicam»  nifi  quod  cvi» 
dentcr  iliis  evertatur  vcftra  fynagoga,  quam  te- 
mcrc  decepti  ccclefiam  vocatis  ,  Tan&am  Roma* 
nam  ccclcfiam  cifdem  Iabefa<^ari  putatis  atquc 
afferitis. 

MoNTANUs.  Formd  vcro,  quam  retiqnAtrd* 
Qationl  prtfininntt  non  obfcure  drguit  ,  juid  arti~ 
fices  itti  rerum  machmentnr  ,  qn*  tatis  eft  fiznan- 
ter,  qnod  caufe  controverf* ,  fecundum  fdcramfcri- 
ftnram  r  H?r  dpoftolmm  traditiones  ,  frobatd  con-> 

Ddd     |  «/**> 


Gasp,  Cardilu  apologia  inpic,  cosc.  Tuid*        i i3S 


1187 

€(114$  &  tdthoikieectkjisconfenfu  ftff&ommque  p4- 
trum  aufhoritates  *  m  frtdith  «44*7/10  Tridtnsino 
trn&entnr  f 

.  Gaspae,  Formam  &  ratioricm  definicndi  re$ 
de  ftde  ab  h#retici$  controverfas  ,  quam  espri- 
mit  iummirs  poqtifc*  in  bulla  indi&ionis  conci- 
Jii,  rcprchenciit  Moatanus  .  Quafi  vero  aliunde 
&d  eam  rent  fumi  poflk  efficas  atgttmcntum  » 
quam  e*  his  quiuque  locis:  c«  authonute  ,  ia* 
quam  $  fand&rum  fcriptuxarum  ,  ex  traditionu 
bns  apoftolorum,  e$  probatis  comciliis,  ex  con^ 
fenfu  ecclcfiaeeatholioe,  exfan&orump^triim  te-r 
ihmoniis,  Quis  hanc  formampoflit rcpreheaderc 
praefer  haereticos?  aut  quis  aon  viclet  bosdlefa* 
Iosfontespurosatque  uberrimos*  nndc  ^rgttme&w 
%%  petenda  fint  ? 

Momtanus*  Hoc  ifftocculto <ve!utict$nk$hdd 
fnbrfMnd&n  pktatis  do&rinam  refie  procednnt  *  *4 
fcriftnris  enim  ,td  traditrones  ,  a  certo  uti^ttcddinecr* 
tius  rejicere  noscwantur*  StdidtamencaliideCF  dif* 
fimnUnter  admodum  *  ln  nwtgns  tniwr  ffargnnt  effe 
difpHtationem  omnetn  non  de  duthorittte  fcripttjr^  %  fed 
4c  interpreMionis  modo  ?  idto^nt  hmc  afpendicem 
flddtndtm  tffe^  nt  conftarcty  gemfoum  ejusfenf^m  % 
non  4friv*t&  cnjufvis  r&tfone  9  fed  ecctefia  totim  con* 
fenfit)  petendnm. 

Gasfar.  Nos  quidem  Montane  prjndpem  la-* 
cam  in  omni  controverfi^  de  fidcac  religionc  fa-* 
cris  Hteris  tribaiaias  *  quemadmoduirt  par  cft  « 
Cctcra  vero  ad  fcripturas  inteUigendas  pr&fidia 
ntqae  adjumenta  putamus  ob  cam  rem,  quod  tq 
etiam  inmiis ,  ncquc  infieiavi  poilkmaximcfi  ve~ 
lis  ,  quod  obfcura  fit  interdw  iacra  ■  fc-riptur^ 
(ho<j  doccbo  panlo  infcrius  )  atque  idco  inter- 
pretationxs  egcat  ,  Hanc  vero  intcrpretationcm 
non  dcbe^  quivis  (  uutta  vicarium  Chrifti  ^  pa^ 
ftqrcm  cccfefiae  )  pra  fuo  arbitratu  atque  Ubidi^ 
ne  animi  facere  ,  fit  iicct  quamtumvis  do^us  , 
quantumvis  pcritus  facrarum  literarum :  fed  po- 
tius  canfcnfus  ccclefi^  totius.  Alioquiauthorita- 
te  vacabit  interprctatia  ,  w^m  dc  vcro  fcriptu* 
ra?  fenfa  conforc  potcru*  cum  varie  variilocum 
eurndcm  interpretari  &  exponcre  foleamus i*  Qua* 
jrc  modo  traditioncs  confuiimus  ,  modo  concilia 
univerfalia  rcquirimus  %  modo  ad  confenfum  ec-r 
clefw,  Sc  fanftorum  dodorumquchominumcon- 
fugimus  teftimonia*  Hsec  vcrofbrmaadcsplican-. 
4am  pi^t^tis  dafltrinam  procul  dubio  pcrtinct  f 
non  ad  ^vcrtcndam:  quod  tu  maligne  ,  ut  ccte- 
ra,  intcfprctaris, 

Hcijuc  rurfum  nos  a  facra  fcriptura  ad  traditio- 
laes  cant^ndimus*  quodexiftimcmus  pQtiorcs  cfle 
fcripturis  ccclcfiae  traditiones»  Princcps  cnim  8c 
tcgiaa  cft  facraferiptura*  deca)usfcnfuficonftct 
apertc,  omncs  traditioncs ;>  conciliaomnia»atque 
Confcnfus$  proculdubioilli  aflfurgimt*  fafccfquc 
fubmittunt  *  Scd  quoniam  f^penumerQ  contin- 
git^  m  locus  aliquis  fanftarum  fcripturatumob- 
icurus  fit- ,  neqttc  dc  vero  tjus  fenfu  fatis  conftet ; 
cogimur  confugerc  ad  fccundam  navigationcm  % 
nt  cft  iu  provcrbio,  &  minimummaJorttmcIige- 
re «  Utimtir  igitur  traditionc  &  eonfenfu  cccle- 
ftx  adfalcbrascftugicndas,  &obfcuritatcmexpn^ 
candam:  quod  dum  cificimus .,  ndn  ab  fcriptura 
facra  ad  traditiones  vos  rcyocamus*  fcd  potius  a 
traditionibusad  fcripturamfacram  manu  ducimus. 
Ba  enim  cftjuftanobtsviaindifcendojt  docendo- 
vc^  quod  AriftotcIcstcftatur5  utanotioribus  no* 
bis,  magifqucmanifeftis^  ad  ignotior^  natura  & 
minus  manifcfta  proficifcamur  *  Tradhio  autcm 
magts  nobis  in  promptu  ?  obvia  mdLgis  atque  expo- 
fua*cftintcrdum^  quam  feriptura.  Ac  proptcrea 


iV  pcr  traditioncsconfcnfum  ccclefiae,  concilia,  pa- 
troxn  tcftimonia  p  ad  iaterprctationem  fanftarum 
fcripturarum  prcsccdimu^s»  Q^i^  *«  dc  ea  re  fer\* 
tia?,  q.»i  fimul  cum  tuis  Iooge  a  fcopo  folcsab- 
crrarc,  non  fatkfcio  :  nos  quidem  pro  compcr* 
to  habcmus,  nutla  ratione  difputationemcftefn* 
fcipicndam  de  fcripturis  facris  &  ipfarum  auiho- 
ritatct  Planrc  enim  ficimus  , >  qu§s  Hbros  (ums 
hafexe  4^beamu$¥  &  rurfunl  qua  acnhoritate  di- 
gni  fint  ♦  Omnes  ^nim  itlos  libros ,  qud$  conci- 
Jium  Tridcntinum  initio  m^morat ,  nos  facras 
puta^nus,  ^tquc  cofdem  per  manusaccepimus  ab 
initio  nafccntis  cecl?fi«f^  dc  quibus  n^IIa  cKtim 
unqnam  dubitatio,  &ut  fi  q.u*  fuit,  focilc  veiut 
umbra  fole  fugata  eft,  Eo  ctiam  loco  dignoscos 

»  putamus,  Ut  nemo  poftit  contradicevc  ,  qui  nmx 
omnium  bonarum  virorum  confeaticatc  voceh#« 
reticus  cenfeatur  .  Omncs  etenim  facms  libios 
quos  agnofcunt  hserecici ,  a  nobis  ipiishabent,  a 
aobis  iHos  amiqui  haerctici  accepcrunt  ,  Nos  in 
ipforum  poiTeflicmem  vcnimus  :  a  qua  his  miU 
Ic  q:«ingcntis  fc^aginta  duobus  annis  nuaquatti 
potuimus  dcjici ,  attt  deturbari  .  Quod  fi  nunc 
intcgrum  effet  dc  numcro  corumdc^m  authorita- 
tevcdifputare:  heu!  quam  turbulentc  nobifcum 
digladiarcntur  heretici  ;  8c  quod  faccre  cocpe^ 
tunt  ,  illa  volumina  facra  qnibus  convincumur 
apcrtc  corum  crrores  ,  de  catalogo  rejicerent  , 
Quod  ladunt  dc  Hbtis  Machab3eorum ,  ia  qui-^ 
bus  orandos  cffc  fanctoscdocemurapertc,  &  pro 

^  defonftis  orandum  j  dc  epiftola  Jacobi  ,  qu9.'fi-» 
dcm  finc  caritatc  palam  damnat  f  atquc  de  aliis 
id  gcnus  Hbris,  $cddequibufdam  canonicae  fer i* 
pturae  Jihvjs  dubitatum  aliquandofuit;  uteorum 
quorum  intcrerat  judicio ,  patrum  inquam  in  con^ 
cilio  congrcgatoriim  ,  dubitationi  -finis  impone^ 
retur  .  Quod  fi  nos  haerctici  dcpravationis  rcosi 
agcrc  poflcnt ;  habcrcnt  *  cur  nobtfcum  de  fcriptu^ 
rarum  authoritatccontcndercnt.  Atnonpoffunt, 
vc!jotaunumA  autapiccm  profcrrc»  qui  fucrit  a, 
nobis,  vcl  a  patribus  noftris  mutatust  qui  ficuta, 
fuis  mapribus  acccpcrunt,  ita  nobispoftcris  fuist 
intcgras  facras  Iittcras&incorruptastradidcrunt^ 
ut  ea  ad  noftros  poftcro$  tranfmittamus  *  quaks  ac^ 
cepcramas, 

j^      Ad  cam  rcm  probandam  vobis  fufficit  mihi  Mar* 
tini  Lutheri ,  coryphaei  veftri  ,  aut  potius  veftri 
Dei  teftimonium«  Is  inepiftolaquadam  ad  duos 
j>!ebanos  dc  anabaptifmo,  poft  multa  de  hicre 
ficfcribitt  Nosfatcmutfubpapatu  plurimumcffe  f<< 
boni  Chriftiani  ,  imo  vero  totum  bonum  Chri-  ^ 
iUanum,  atqucilJincadnosdcvcnifle:  quippcfa-  «c 
tcmur  in  papatu  veram  cfle  fcriptqram  factam ,  vg-  <5 
tum  baptifmum  ,  verum   facramcntum  altaris  ,  « 
veras  clavcs  ad  rcmiflioncm  peccatorum ,  vctum  « 
pracdicandi  oflScium  %  veram  Chriftianitatcm  j  (C 
immo  vcro  vcrum  nu^leum  Chriftianitatis .  Haec  « 
M^rt|nus« 

Non  cft  agitur  quaeftiodcauthoritatcfcriptur® 
nobis  cum  hacreticis,  utetiamMoutanusait,  fed 

£  dc  modaintcrpretatianb,  quod  Hilariushisverw 
bis  teftatur:  Deiatclligentiah^refiseft^  non  de 
fcripturat  fenfus,  non  ferma  fitcrimen.  Ncqiic 
cnim  fatis  cft,  nc  fis  hsereticus,  ut  libros  facros 
agnofcas;  fcd  nealitcr  iUosintcnigas  quam  par  fit , 
&quamecclcfiadocct*  Nonciamamus  h«ctkos,* 
quod  fcripturis  utantur,  m\  quod  non  tnantur 
icripturis,  Omncscnim,  ut  ahTcrtuIiianus  ,  dc 
fcripturis  agcbant^  defcripturis  fuadebant,  fcri- 
pturas  obtcndcbant:  fcd  quod  casnonintelleftas 
ia  pravum  fenfum  detorquer^nt , ,"'&  producerent; 
contra  fcripturarum  authorem  Chriftum  Jefum  ♦  Si 


JI0P  ADVERSUS JOAHNEM  FaBRITIUM   MoNtANPM*  1 1  pO 


restatnapertanoncffet,  irmtttnerisadcatnconfir-  A 
mandam  teftimoniis  utipoffem. 

Montanus.  W  homincs  ifti  omnem  pudorem 
ftmul  cxucrmt :  nos  quidcm  canfcnfum  purioris  ecclc- 
fi&  mm  fcriptma  congrutntsm  minimc  rcpudiamus  , 
fcd  rcverentcr  amplcikimur* 

GasPar.  Vide  Impudentiam  hominis:  cum 
ad rcm deftittutur  argumcntis,  properat  ad  con^ 
vicia  unquans  ad  aiylnm  hferetttorufll  .   Ecclc* 
fi#  coafenfum  fe  ac  fuos  inquit  de  fcripturarum 
intcrpretatione  ampte&i  vefle;  at  cujus  ecdefiae? 
refpoadet,  purioris,  Quafidicat, -non  Romanae 
quas  vkiis  aliquot  maculataeft .j  nonapoftolicae, 
qu<econtiaetaiiquotvirosimprobos  *•  non  ortho~ 
doxac,  ia  qua  fimul  cum  tritico  adfunt  zizania, 
cum  prudentibus  fatui ,  cumbonis  pifcibus,  ma-  B 
li:  fed  puriqrisait,  fuae-fcilicet:  at  cujus?  Cal- 
vinianse?  ari  Brentianae  ?  auLuthcranae?  totenim 
funtecckfiae,  quoihacreticorumcapita :  atque  in- 
cft  in  his  cccfefiis  puritas ,  in  quibusimpune  Chri- 
ftusdeferitur,  votum  caftitatis  &  rcligionis  vio- 
latur,  jejunia   funt  fublata  dc  medio  ,  houeftae 
a#ionescondemnantur,  &plsraquealia  his  Ion- 
ge  impuriora  non  tolerantur  modo,  fed  publice 
tte  magna  mcrccde  propofitadoccntur.  Hanc  tu 
purioremecclefiamvocas  ?  &  hujus  confenfum  in 
explicanda  facra  fcriptura  requiris/  qua:  nudius 
tertius  cum  imptrriffiino  monftro  Luthero  orta  cft  ? 
Hericum  tur^iffimaOccoIampaillo,  Melanchtho- 
ne , Bucero  non  ^rctico  modo ,  fed  Judaeo  etiam, 
adolcvit :  &  hodie  Calvini ,  Ochini  ,   ac  fimU  C 
Jium  fceleribus  fuftentatur?  &  contemnisRoma- 
nam  ecclefiam  ,   quae  a  Chrifto  ad  noftra  ufque 
tempora  cum    pontifictbus  pervenit  ,   fanguine 
Chrifti  fundatam  ,  recreatam  ,  martyrio  apofto- 
lorum  au&am  »  a  tot  fan<5Us  hominifois  ,   quot 
mcmorari  vix  poffuirt  ,  praedfcatam  ?    Tot\ma- 
gnorum  virorum,  &  um  longi  temporisconfen- 
iuiri  pro  nihiloduds?  dum  purioris  qtiam,  Ro~ 
manas  ecclefiae  ,   qu#  puriffimam  femper  ample- 
scata  eft  atquedocuit  do&rinam,  confenfumipe^ 
ftas  ,  confenfum  prorfas  rejicis  ,  Montane  .   In 
hac  enim  ana  ecdefia  Romana  perpetuo  adfuit 
idem  doftrinae  tenor ,  eadem  fides  :  extra  illam 
nullus  eft  confenfus  .   Nam  alia  haerefis  aliam 
trudit;  neque  diutius  pcrftare  nov^  extortas   fe-  D 
tkm  potuemnt,  Ad  hanc  Montane  reyerte.re ,  iila 
te  doccbit  finc  errore  ,  quo  pado  facrx  littcras 
interpretandae  fint  ,    Deferc  fynagogam  ,   mitte 
eot>ci!iabuia?  quas ■  hoiie  funt,  &  cras  nunquam 
apparent  ,   &  quac  fe  varietate  &  fententiarum 
diverfitate  planc  confodiunt  .  Soium  enim.hujus 
interpretationem  cum  facra  fcriptura  congruere 
comperies,  &  ccteras  omnes  longiffimeabeadem 
difcrepare  * 

M  o  n  T  A  N  u  s .  Scd  frscip»*'  tamsn  mbis  cum 
ddwrfmis  ,  qw  ccclefis  'vocahulo  Abftmntzir  ,  de 
f.ertitndinc  &*  m&mt&te  fcriptm*  lis  eft  •  Itli  tibi 
frmet  fttmpftwnt  fcriptaram  imperfeSlam  ,  continuo 
fuhinfcrmt  sncertam  £»of 0*  ,  pnptereaqm  ci  nm 
modo  traditionum  fupptcmento ,  fed  ccctcfi*  determi-  E 
nathnc  firmamcntoquc  opm  cjfe  ,  ?£oj  cmtra  doce* 
mm  ,  fcripturam  facram  ,  ipfiffipum  inp$am  Dci 
wrbum  y  Httcris  tomprchtnfem  ,  pcrftffe  abundcqm 
in  fe  continerc  fatutis  capti*  mivcrfa  :  idcojue  cer- 
tam  ,  tr  umcam  iliam  ,  infatlibilemfstt  txaminan- 
dorum  dozmatum  rcgulam* 

Gaspar.  Hispaucisverbis  multafalfa  com«- 
plexus  eft  Montanus:  illudobiter,  aos  abuti  ec- 
clefiavocabulo.  Sedjudicet  arquus  ledor  &  can~ 
didus,  nos  ,  an  hacretici  de  ecclefia  redius  fcn- 
tiamus ,  &  convenientitH  rationij  facrifquc  Ji- 


teris  judicemus    Illi  ecclefiam  vocantcoetumho- 
minum,  qui  ua  funt  in  domo Dei, *  utfint  tem- 
plum  Spiritus  fanfti  :   nos  ccclefiam  definimus, 
nniverfitatem  eorum  omnium  qui  fidem  Chrifti 
atque  do&rinasn  profitestur  :  8c  hxc,  eadem  efl 
ccclefia  Romana,  Juxtahaereticorum  fehtentiam, 
ad  ecclefiam  pertiaent  folum  pracdeftinati   auc 
viri  boni:  juxta  noftram  tmprobi  etiam  ,  modo 
fidem  fervent  &  do&ria&m.  Cum  autem  diffici- 
le  agnofci  poffint  boni  ,   ecclefia  Chrifti   vidcri 
non  poterit  .     At  jubet  Chriftus  ,   ut   fratrem 
qui  admonitus  non  refipuit  ,  ad  ecclefiam  dcfe- 
ramus  :  &  ut  obediamus  ccclefix  *   Quod  fieri 
non  poffit,  fi  eleAis  modo  conftet,  fkcertii  noti 
queat  .   In  ea  enim  ,  inquit  fciiptura  quaedam 
effe  vafa  in  honorem,  alia  incontumeliam,  pi- 
fces  bonos  &  malos  ,  fatuas  virgincs  6c  pruden- 
tcst  lotium  cam  tritico.  Qu*  omnia  fi  retinea» 
mus  noftram  finitionem,  nullo  ncgotio  veraefle 
conftat*  Montanus  igicureccicfia  abutitur  :  nos, 
utpareft,  vocabulo  utimur*  Ait  deinde,  haere- 
ticos  nobifcura  de  au&oritate  &  cqrtitudine  fcri- 
ptura&  contendere  .'  Nos  fanc  cum  illis  hac  de 
re  non  pugnamus,  utdixi  paulo  fuperius  ,  cum 
fummam  iandarum    fcripturarum    certitudincm 
efle  crcdamus  cum  fumma  etiam  audoritatecon- 
junftam:  fed  de  interpretatione  duntaxat  Iis  cft^ 
Teftamur  enim  non  omnia  effe  aperta  in-fcri« 
ptuvis  facris  ,  fcd  obfcura  multa  ;  quod  de  epu 
itolis   Pauli  beatus  Petrus   affirmat  ,   fimblquc 
ait  ,  ob  eam  rem  depravari  afc  haereticis  folcre, 
atque  ideo  indigere  explkatione.  Hanc  veroin- 
tcrpretationem  modo  accipimus    ex  traditione 
apoftolornm  ,  modo  ex  antiquitatc  &  confcnfu 
patrum,  modo  ex  conciliorum  definitione,  quas 
utdubianoWsintcrpretentur,  indicuntur,  ac  ce- 
Icbrantur. 

Addit  praeterca  iilam  effe  caufam  ,  cur  non 
fupplemento  traditionum  egeamus  ,  quod  nefci- 
mus  fumerc  perfedum  aliquem  locumfcripturacj 
fed  imperfefltum  fcmper  fumatnus  ,  &  illi  Jo— 
cum  alterum  incertum  adjungamus  ,  Tam  nos 
ignaros  facrarum  litcrarum  putas  ,  Montane -s 
ta^in  rudes  crcdis  fuifle  Hieronymum  ,  Augufti- 
num ,  Ambrofium ,  Chryfoftomum  ,  Bafilium  t 
Nazianzenum,  ceterofqueprifcosdodores,  quo~ 
rum  nos  veftigiis  infiftimus  ,  &  explicandi  ra* 
tionem  ufurpamus  :  ut  ignorarent  quasfcriptura 
perfefta  fit  ,  quae  imperfeSa  ?  quorum  mentes 
fcimus  copiofo  S|>iritus  fanSi  lumine  fuifleillu- 
ftratas.  Quanto  illud  verius  in  vps<juadratha%> 
reticos,  qtii  proprium  fenfumfequuti,  antiqui^ 
tatis  confenfum  repudiatis :  &  mendicato  fcriptti- 
ram  facram  quaeritis  ,  quae  veftris^erroribus  pa« 
trocfnctur,  collocantes  illam  in  veftra  volunu- 
te  ,  non  voluntatem  in.  lege  ,  dum  vcftro  fenfu 
atquc  animi  libidine  divinam  legem  metimini* 
Unde  cffedum  eft ,  uterrorum  veftrorum  praefidia 
&  firmamenta  infirma  reperiretis »  Quod  ii  Iocus 
auttempus  conccdcret,  nullo  negotio  rnonftrare 
poffem,  quod  prseftiteruat  ante  me  alii,  omnes 
hsercfes  ex  imperfcfita  ckatione  facrarum  littera- 
tum  promanaffc  • 

Sivero  tametpreffe  in  facrisliteriscomprehcnfa 
funt  omnia  npftrae  falutis  capita,  quod  tu  affirmas , 
utncque  explanatione^  neque  ullo  aiio  extcrno 
praciidioopusfit:  quorfum  vos  tot  ac  tammagna 
voluminacommcnrariorum  infacraslitcras  hatie- 
nusedidiftis.,  &cditis quotidie,  ut  illis  ferendis 
vixmuitae&Icngiffimae  navcs  fufficiant  ?  Si  tam 
obviaeftintelligentiafacraefcripturae:  cur  dc  ju. 
ftificationehominis  praecipaoChriftian«_  doariaas 

loco 


TT$t  Ga$P.   CaR&ILH  AFOLOGIA  INDla  COHft    Trid.  II>2 


loco  afqtie  adeo  inter  vos  tanta  eantentio  ,  ut  A 
deeadeoivigiati  diverfasfensentias  Ofiandcrhse- 
rcticus  protulcrit  ?  quas  eum  omnes  rejeeiffet  f 
fuaro  *  cetcris  omnibus  longifHme  difcrepantem 
attuiit.  SivcrbumDci  tam  expcditumcft,  tam~ 
que  expofttumomnihusi  cur  dere  admaduin  ne- 
ccffaria,  .>  de  verbis  inquam  illis  ,  quibus  ChrU 
ftus  coaficitur  (haceftcorp.us  meum)  tamadmi* 
rabiiis  aStercatio  exorta  eft  ,  uc  dc  expiaaatio-r 
ne  apertiffinfiorum  verborum  ,,  non  pauciores, 
quamdc  jnftificatiane  itnpii,  exiftant  iententtae? 
Nemoautemdiffitcripoflit,  ea  aaica  re  contine* 
U  pr;$ripuum  quoddam  caput  falutis   noftta?' , 

$4*M<  Cum  itkrtis  verbis  dicat  Cnriftus  ;  T^ifi  w4*d»~ 
caveritis  carntm  fitii  Iwmims  ,  C?»  b&erms  ejvs  fan* 
$n$nem  >  mn  k&hekith  vitam  in  wUs*  Vis  dkam  B 
ingenue,  quid  de  hacreipiafentiam*  Montaoe? 
nulla  a  vobishacrefis  tam  ftulte  defcnduur ,  quata 
cjuod  faera  fcriptutaplana  fit ,  atque  aperta  mav 
siaie*  Quanto  fatius  fuiffee  vobis  contra  patare 
ac  diccrc,  obfeuram  efte  admodum  ,  diflkUem, 
&  impcditam  ,  ut.faltem  difficuitatetn  feripturae 
obfcuritarem<|ue  *  veftris  erroribus  patrociaium 
haberctis? 

MoWT.  ba  ntm  obfcnre  iifmt »  in  qtto  c&rdine 
ta  ntcrtatnp  CQntroverfia  :  tfitaritnr  eaim  *n  m$JQP 
fit  fcriftw*  fttfefsfa  £p  HtkftoritA$  >  m  wra  tr&di* 
ffonum  ? 

Ga^»  €Ja»  traditioaesfet»iaftt;feripta»ex«« 
plicaad»:  quis  cft  tam  ftuhus,  ut  dubitct  ma- 
jorue  fitau£tdriu$  &  pct£e£|io fcriptuw,  <j«am  C 
tradttionum  ?  eteriim  dubium  aon  eft  ,  fcriptu* 
ram  j>erfe&iifia*am  efle  >  Sc  au&aritatis  cuimea 
i^  fe  cominete*  Sed<juoniam  nan  amnia  fcriptu** 
ris  funt  tradita,  qu6d  de  fuo  evangelio  Joaanes 
tcftatur,  cum  aft-t  M*ttt*  qmqm  dm  fiin*  fccitt 

&»**>•  *e»  jtfHSy  qut  mnjmt  fcrifu  ln  lifao.  b#c*.  ^Pau^ 
iusfctibat  obfervandaeuenobis»  quae  ipfetradi- 
dit  &m  per  egiftolam  »  five  per  termonem  i  & 
rutfumjt  quiain  fcriptiiris  noa  funt  ornnia  aperta 
{  quod  non  ftne  admirabili  <juadam  8c  divina  pro-* 
videatia  a  Chrifta  faftttiu  eft  >  ad  pios  homincs 
cxerccndos,  &rcpencndum  impios)  ueceflarium 
eft  ut  interduna  traditia  ferat  opem  >  interdum 
«cclefi^confenfus,»  aiiquando  etiam  concilioruui 
definitio «  D 

MoHt.  gH0t&mtfm  iltdt  mmine  appitUfui*  i>e- 
fliant  ,  qnas  HU  t&mcn  *viv4  fere  apofiolarum  <o#~ 
$e  )  eccUfi*  cwfmtudine ,  pntifimm  rtffonfis  ,  pa~ 
tmmque  fenuntiis  terminare  cwfuevere  :  qm  jure* 
quavt  tnjmia  >  nunc  nm  efi  dicendi  hats . 

G  a  s  >.  Vcrum  ett  quod  hoc  Joco  inquis> 
«k  his  potifEmuin  focis  fumi  a  nobis  argameata 
folere  ad  intcrpretandam  facram  fcripturaai»  (i 
qnando  occurrac  locus  aliquis  falebrofus  atque 
«UfBcukate  impeditus:  quibus  nihil  firmiusfingi 
poffit»  Quoniamvero  jus  illud  quoinadfcrendis 
iimilibus  argumentis  utimur,  nulla  ratione  per^ 
turbarc attdes;  de  ea  re  pihil  addam  in  pratientia  * 

nittHs  habicmm  >  frofhetarum   &    4f<$idixrjtm   nnx  £ 
tft  in  iitteras  rtUta  >  fi  ecckjm  hac  doclrin*  $  pia 
Dci  vtrknm  efi  >  cdligitHt  *  d%m>fcitur  W  ca^/ir- 
*v*tur« 

G  a  s  *.  Ita  eft  >  quod  modo  ais  ,  ecclefiam 
Chrifti  colligi»  agnolci»  tte  confervari  ,  dofitri- 
na  iandaium  fcripturarum  explicata  voeeapofto- 
lorum,  &communi  confenfu  patrum  %  &  conei- 
liorum  definitionibus:  eifdemqucar:g^rrtentiscoU 
ligimus  atque  agnokimus>  veftros  cetus  fynago- 
gam  efle  Satanae  >  conciliabula  haercticoriim  ,  Sc 
coaveatus  maligaantium  * 


|vl  O  K  Tt  Si  CQrtciiit  fiuries  errdthnt ,  &r  4d^ 
hm  crrare  fojfnnt »  fi  m*$m*fi  dccrctis  invhtm  cw**< 
fodiunt . 

G  a  s  ?.  Infirmam  hanc  cffe  rationem  , 
quam  hos  fervamus  in  expikanda  facra  fcriptu- 
ra,  quas  ex  coaciliorum  au&oritate  capitur ",  iU 
lo  argumento  ftudetperfuadereMontanus,  quod 
concilia  pluries  errarint  ,  Sz  mutuis  fe  dccretis 
confodiant.  Sed  quoniam  ille  nonindicat,  "qu* 
concilia  errarirtt  hftftenus,  neque  quae,  quo  mo- 
do  ^dita  in  conciiiis  dccretafecum  pugneht,  fi* 
bique  mutuo  au<%oritatem  adicnant  :  esciftimare 
par  eft  ,  fum  mentiri  impudeiktitlime  •  Nam  f 
Moatanus  hujus  rei  fidem  u!io  modo  faccre  pof* 
fct,  hoc  minime  practermiiifiet  ,  cum  videat  de- 
trahinobis,  &conci!iis>  inquibusa^agaamop^m 
viftarise  pofitam  habemus  >  ea  via  pTurimum  » 
Atqui  nou  folum  mentitur  f  cum  ait  erraffc  ali*. 
quando  concilia:  fed  ctiam  cumaftirmat  inerro* 
rem  iabi  poiVe,  <^uod  ut  verum  fcme!  oftendanqt, 
nam  ia  hunc  locum  fstpius  n6s  duxit  in  hac  iua 
peftiientiflimaoratione,  &  eo  argamehta  bsreti* 
ci  plurimum  tmiatur  *  r^is  ^ft  mhl  iongius  ali- 
quanto  repetenda  * 

Inprimishaereticorum  proprium  »  acveluti  pe^ 
culiare  illud  efli  fcftnus*  ut  concUusdetrahaat* 
eorum  au-itoritatcm  inaminuant  fi  poi^nt  >  labe? 
fadentque  quod  communi  coafiiio  fic  ♦  ^entiuat 
eaim  nihii  effe  tam  ciHcax  at^ue  potens  ad  re^ 
primeadam  aufitoriutem  haercticorum  ,  Sc  cona* 
tus  infringeados  >  quam  fi  coaciliis  faum  robur 
atque  auS;oritas  iategraooinino  confervetur*  II~ 
io  eteaim  veluri  poilrema  remedia  uti  haeretki 
coaiueveruat  >  cum  concilia  damnaat,  m  dkaat 
crrarepotuiife;  atqueadeo,  cumrerndefiaifienr, 
errafie  ♦  H^|\c  vocem  protulit  iafanus  Arius  contra 
conciiium  Nk^aum,  cum  abeo  h^refeds  coaviV 
^tus  effet  ;  eaadie^n  Neftorius  contra  Ephcfinum 
conciiium,  eandemEucyches  &Dlofcorus  adver* 
fus  cpnciiiumChalcadonenfe,  eandemetiaai  ndn 
loageapatrum  noftrorum  memoria  Joanaes  Hu$ 
Bohemus  adverfas  canciliam  Conftantienfe  fitt 
quo  doitriria  Wicleff  patroni  fui  8c  praeceptoris 
omaium  iuffragiis damriataeft atqueexpidfa »  NU 
hil  igitur  mirum  eft,  li  noftris  quocjue  tcmpori^» 
bus  Lutherani  coacilium  errare  paiie>'  atqueetiam 
errare  ,  magnis  cUmovibus  dicant- :  praefertim  a 
Martino  magtftro  edoiiti  »  qui  cum  initio  fua» 
h^reieos  conciUum  %ppeilafl^t  ,  veritus  deiade 
8c  merito  >  ne  concitii  audoritate  damharetur, 
illa  appehdice  doctrinam  fuam  ftabilivit,  utdjv 
ceret  concilium  generale  legitime  congregatuih 
errare  pofle ,  atque  crraffe,  4um  JoanucsWicIcff 
damnatus  eft» 

SicigitptftatuoadverfumtC)  Montanc:  CQnci*» 
lium  generalciegitimccongregatiim,  indefiniea* 
disd^gmatibusfidei,  namdehis  eftt|«apftio,  er* 
rare  miaime  poffe  :  cancilium  generale  dicos  Sc 
cecumenicumr  quale  fuit  Nicar«  cekbratuxn  j  8c 
quaiectiamcft  Fridentinum .,  Namdeprovincia* 
iibus  nihii  in  pnefentu  dicimus  ,  quorum  error 
ccciefi»  aniverfse  minime  pr&jadicare  polEr  ,  fi 
quando  contingat  :  cum,  ut  Auguftinus  cootra 
Doaatiftas  ait  ,  il  quis  error  in  ei$  admittatur, 
a  coacilio  generali  facile  corrigatur  .  Legitime 
coaiftum  concilium  dico,  id  eft ,  auiidritate  8c  con-* 
fcnlu  pontificis  madmir  Hiacfit  >  \xt  concilium 
Ariminenfe ,  coa^um  ab  Ariauis,  auctQritate  Con* 
ftaatis  Caefaris,  filiiConttantiai,  rdbur nullum  ha« 
beat»  Neque  enim  tndi^it  pontifeic,  &  rejeftum 
eil  a  numero  aliorum  conciliorum,  quod  vcl  ex 
Augufttnocoaftatcap*  14,  Iib*$.cqntra  MarimuiEn 

pnncN 


#?*(/$»(** 


tt$$  ADVBR$t7$  JOANNElt   pABMTltJM   MoNTANUMv  119$ 

principcm  Ariaaorum  ..  Nequc  fatis  eft  ,  ut  6t  A 
coacilium  legitimum  ,  iodidum  cflc  a  poatifi- 
«£  fcd  etiamneccflarium,  ute/us  a&aa  pontifi- 
cc  probcntur .  Secuada  eniai  fynodus  Epbefiaa  ia- 
lli<3;*  cft  a  pontificc,  &ia  ea  ejus  Icgati  adfue- 
ruat:  atnoarccipituriaaliarumaumerum,  quo- 
niam  aoa  cft  a  pontifice  probata,  ia  qua  crror 
Eutychis  probatus  cft  ,  &  damaatus  Flavianus 
Conftarjtinopolitaaus  poatife*  ,  &  Legatas  Roma- 
ni,  quoaiam  contradixit  fynodo  :  iczs  eaim  dc- 
clarata  cft  ia  concilio  ChaIc$doncnfi*  Jam  con- 
vinco  veram  efle  fumptiouemmeam;  &primum, 
haereticum  homiaem  ,  qui  horum  canciliorum 
au&oritatem  nihifi  facit ,  intcrrogo  »  an  ia  cc- 
clefi*!,  exiftat  modusaliquis,  quemtencatcs,  du- 


mco,  aitChriftus  ,  ille  vosdocebtt  omaia  .  Et 
rurfum  .  £go  whifcum  fum  omnihus  diehus  uj^ ue  &#$,*%, 
ad  confummationemfaculi.  Vcrum  eftigiturquod 
nos  atfcrebamus:  &  falfiffima  fentcntia  Monu- 
ni,  accetcrorum  haercticorum,  qui  feruat,  con- 
cilia  errare  poflc,  &  erraflc  aliquando. 

Mont,  Si  pontificcst  aliqmt  jam  faculiSy  *t?- 
hil  rctJc  feccrunt ,  nequt  fortaffe  deinceps  faccrep&f- 
funt ,  quamdiu  hanc  peftilentem  fedem  occupant  . 

GasP.  Audite  fummam  impudentiam  cum 
fumma  improbitatc  copulatam  .  Aiiquot  rctro 
faeculis,  ait  Montanus,  nihil  rcQe  fecerunt  pon- 
tifiees»  Atnoadocct,quidpravc  feccrint .  Men- 
liturergo.  Qaod  fi  verum  efle  fingamus,  quod 
apertummeadaciumeft;  dicere  aoaaudcbis  pon- 


bio  proculpos  quterrant  iafidedoccre&  aberro-  B  tificcs  aoa  re&e  ufquam  docuifle  .  Semper  cnim 


«fffttift 


re  poflimus  revocare?  Noa  diceat  nullumeflefi 
milem  modum:  alioqui  aoa  re&c  Chriftusjefus 
cccleiiae  fuae  dilc^iflim»  providitfec,  etliea  feu- 
tcatia  vcrafit;  aeque  quifpiam,  tamctfimaxime 
a  ftdc  dcflc&eret ,  uaquam  peccarc  dici  poflet  : 
morbo  ctenim  laboraret ,  qui  vitari  aequcat  *  Eft 
igitur  aliqua  certa  yia  ab  haercfi  ad  fidemcatho- 
hcam  homines  revocandi .  Cum  autcm  haec  for- 
ma  non  fit  fpecialis  cujufpiam  hominisdo&riaa: 
finguti  enimexciderepoflunta  fide:  procul  dubio 
haec  facukas  cric  penes  coacilium  gencralc  coa- 
ftum  Icgitimc  *  Concilium  igitur  in  crrorcm  la- 
bi  noa  potcft  :  aiioqui  via  haec  atque  ratio  in- 
certa  &  infirma  cric  •  Dubitaremus  enim  ,  cum 
quippiameftdefiaitum,  errairctaccpacilium,  aa 
acti^iffetlcopum  ♦ 

Ajuat  hacretici,  haac  formam  judicaadi  certo 
&  infallibiliter  derebus  fidci,  peaes  ipfam  fcri- 
ptiuam  facramexiftere:  quiaChriftusapudJoan- 
ticm  ait  ,  fcrutamini  fcripcuras  ,  quoaiam  iHac 
tcftimoaiuni  perhibent  de  me.  Scd  crrant  fane: 
nam,  utexhisvcrbis  Chrifti  colligitur,  fcriptu- 
rae  folum  funt  inftar  teftiara  .  Unde  cum  de  rc 
quapiam  quxftia  eft,  ia  featcatiam  fuam*hacre- 
ticus  citarc  velut  tcftem  folct  locum  aliquem  fa- 
crarum  iitterarum  ,  fimilitcr  etiam  catholicus  • 
Arrius  citat  ,  vcrbi  gratia  $  iliam  fcripturam : 
Pater  njajor  me  cft  ,  Athaaafius  coatra  illam  : 
Bg9  &  Patcr  unum  famus  •  Opus  cft  igitur  ju- 
dicc,  qui  iitem  dirimat,  &fcripturascKaminct: 
nift  velinEius  ilmiles  effe  fludus  maris,  quodja- 
Cobus  ait,  qui  a  veato  movetur  &circumfcrtur. 
Quis  crit  iftejudcx?  fcripturacnimjudiciumfcr-. 
re  no^i  poteft,  quia  cadcm  fine  difcrimine ,  con- 
tcndeatcs  de  fidc  utuatur  •  Ncquc  ctiam  ullus 
homiaum:  quia  fiaguli  crrarc,  labi  ,  atquc  de- 
cipipofluat.  £ft  igitur  hujus  rci  judicium»  vc- 
litis  nolitis  ,  pcacs  coacilium  geaerale  ,  atquc 
cx  confcqueati  ,  illud  miaime  crrare  potcft  . 
Alioqui  «MHwmur  hoc  pracfidio  neccflario  ♦ 
Accedct  ad  hoc  ,  quod  Spiritus  fan<aus  crrare 
noa  potcft  :  fed  adeft  in  conciliis  rc&e  coagrc- 

ffati§,  ut  modcrator,  &  iaftrudor.  Ergo  fimi- 
ia  concilia  aon  poffuat  errar^  ,  Difcurfus  lcgi* 
timus  inprimomodotcrtiaefigurae,  &a{fumptum  £ 
manifeftam  $  fubfumptum  cxpreifo  Dei  vcrbo  pro- 
batur.  Si  dm  e%  volis  eonfenferint  fufter  terram^ 
de  omni  re  qu&mcumfie  fctierint%  fiet  illis  A  V&- 
tre  meoy  <jui  in  cmlis^  eft  *  Vhiwm^m  enim  dm  , 
w!  tres  tQngrc$4ti  fmrint  in  nomine  meo>  ihifum 
in  rnedio  eorum.  Confirmatur  eadem  fententiaesc 
concilio  apoftolorum  »  cujus  dccreta  hoc  modo 
pronuncia^a  funt,  Vifumeft  Sfkitni  fon&o  &*no- 
fis*  Habet  cnim  ecclcfia  Spiricum  fandum  ,  qui 
illam  guberact  &  moderetur ,  Paracletus  autem 
Spititus  ianftus,  quem  mittct  Pater  in  nomiac 


docuerunt  quod  fcripturac  facrae  teftaatur,  &  do- 
i&riaam  quamaccepcruat  abapoftolis  pcr  fucccf- 
fipacmfummorumpontificurn.  Quod  fi  doftrina 
fanda  eft,  iacorrupta  eft,  immaculata  cft  :  cur 
yos  coatrarium  docetis  ? 

Illud  impudentius  ait,  inftarOedipi,  autpo- 
tius  AppIIinis  obiiqui  ,  nequc  fortafle  deinceps 
facere  poflunt  quidpiam  refte*  Uade  id  conji- 
cis,  aut  divinasprxftigiator?  Subjungit  ,quam- 
diu  hanc  peftilentcm  iedem  occupant  .  In  fede 
Romana  vicium  eifc  pofitum  ,  &  culpam  afRr- 
mat .  Q«od  fi  tam  peftilens  fedes  cft  :  cur  fu* 
fcepit  tot  fan&iflimos  confeflbres ,  tcrt  many- 
res  ,  tot  dodiflimos  viros  ,  quos  cert^  certiuj 
q  illam  fedem  tenuiflc  fcimus  ?  Quid  ais  ,  i^iaa- 
tane  ?  Quis  te  fic  eftafcinavit  ?  quorfam  h«ec 
blafphemia  pcrtinet?  fcio  quid- agas.  Aatichri- 
ftum  alis  cum  tuis  .  Fiiium  pcrJitio^i$  revcU- 
re  vultis,  difccflionem  fcciftis  ab  'ccclelu  ,  & 
Chrifti  vicarium  a  fua  fcde  vultis  dc|iccrp  , 
deturbarcquc,  ut  in  cadem  conftituatis  abomi- 
aatjonem  defolationis .  H*c  laat  maaifcftiffima 
indtcia  cjus  monftri  ,  quod  ia  pabficum  pio- 
duccrc  vultis,  ut  dicac  alius,  hk  cli  Chriftus, 
alius,  non  cft,  nifi  apud  aos. 

MoNT.  Si  dcnique  meiioris  mt4  f4tm  *d  /cr|- 

pturam  ms  relegant  ipfi  :    quid  Amplins  caufa  tjfc 

poteft  ,  dicitc  per  Deum  immcrtdlem  :    cur  ah  faei- 

ptura  ad  tradithnes ,  a  certo  ad  incertim  nos  dhdi^ 

£)  ci  patiamur  ? 

;     Gasp.   Ad  hxc  nihi!  aliud  dicendum  puto  > 
quamquoddixt  fuperius . 

Mont.  Hdc  ita  cum  fint,  non  pudet  profmos 
iftgs  hQmiues  adhuc  dicerc  ,  non  dc  auSoritatc  €2* 
certitudine  fcripturarum ,  fcd  dc  interprctatione  tan* 
tnm  nohis  certamen  cjfe  ? 

G  a  s  p.  Idem  rurfiim  affirmo,  judicio  ma- 
gnorum  virorum,  tum  vctcrum,  tura  neotcrico- 
rum  . 

M  o  N  t,  Id  fi  mhis  dcderint  ,  de  maximo 
fropugnaculo  fe  dejc&os  fimul  fateantur  neceffe 
eft. 

G  a  s  p.  Nunquam  fcoc  fcretis  a  nobis  , 
quod  cum  rationc  &  communt  fcnfa  hominum 
atque  fcriptura  pugnat  ,  ut  fit  contentio  de  au- 
ftoritatc  &  ccrtitudine  facrarum  lictcrarum. 

Mont.  Si  qtiidcm  in  fcriptur*  #u£loritate  foiU 
de  conjuiefcendum . 

G  A  s  p,  Quomodo  li$  dirimi  poterit ,  fi  tu  fa«. 
cramfcripturamcitas,  nostiauliter  ?  infinitaerit 
concertatio  ,  &  pugna  qunquam  interitura,  nifi 
judcxadfu  aliquis  major  omni  exceptionc.  Noa 
potcft  autcm  aliud  fiagi,  quod  moaftravi  fupc- 
rius,  praet^r  concilipm  ,  quod  dcfiniat  rcScnc, 
an  fccius  fcripturam  citemns,  teftescxcutiatcita- 
tos  cxamiactque,  atquetandcmfeatcatiamferat* 

Quarc 


n$S 


Ga$F»   CARDItll   APOtOGIA   INBfC.    CON-C.    TlUP* 


Quare   fieri    non   poteft   quod    fubjungis  , 

MoNT,  Fattffant  ccttra  diverticufa ,  in  fuihut 
illi  difputationis  fmt  proram  puppimque  coltocant . 

Gasp.  Non  fur\t  haec  diverticula  ,  ut  ais, 
fed  praefidia  po.tius  neccffaria  ad  judicandum 
de  int^rpretatione  facrarum  iitterarum* 

MotfT,  JLtfni  ftriftura  opm  hahet  interpreta** 
tione>  fatew  s  muhum  wro  n?/£r*  ,  fucm  fuiffue 
finfnm  affingat  ^  multum  omnino .  -     - 

Gasp,  'Negare  non  potuk  ,  non  effe  tam 
ylanam  &  ^pertam  fcripturam  facratn:  ut  opus 
non  ftt  interprete.  At>  inquk,  multum  refert, 
quem  quifque  fenfum  aflingat  *  Quod  fi  varii 
fenfus  affingi  poffunt ;  arbkror  x  opus  cft  &  ju« 
dice  >  qui  de  legkima  fenfu  judicium  ferat. 

Mont.  Scd  cum  firiftum  fihi  ifft  interpresfit  % 
eam  fuoqnt  interpretationis  regutam  adhihehlmus  , 
quam  ipfa  prior  nohis  diffavip  . 

Gasp.  Si  fibi  ip.fi  interpreseft  fcriptura  s 
unde  tanta  vatietas  frpud.  haeccticos  de  unius 
atque  ejufdem  loci  cxplanatione  ?  fi  fibt  inter^ 
pres  eftjj  jadex  ergo  eft*.  jfudex  vero  quomodo 
erit,  quse  teftis  rei  dubke  ckatur?  &  fi  judcK 
a  vobis  conftituitur  *  quomodo  ea  utknur  ca-~ 
tholici,  qua  &  vos  quoque  uumini  in  contra^ 
tiam  partem  ?  &  fi  quifpiam  produ&um  tefti^ 
monium  ex  fcriptura  ad  interpretatidum  locum 
aliquem  difHcilem  ejufdem  carumnietur,  nequc 
ad  rem  effe  dicat  :  unde  petemus  fubfidiiiti*  ad 
litem  dirimendam  ?  lane  (uerk  neceffarium  ad 
traditionem  >  canfenfum  patrum .»■  aut  cottcilu 
divcrtere,  quod  tu  negas,  cum  ais  . 

Mont.  l^cfne  ad  eam  afiunde  adferamus  fttitt- 
ffam  y  pr*ter  fidcm  &  uritatem  cutn  fibm  fince^ 
raque  dext.mt^te  confunclam . 

Gasp.  His  verbis  a  facra  f^riptura  relegas 
omnes  hsereticos  x  ^ui  funt  hac  tempeftate  . 
Carkatem  ^nim  ad  icripturam  afferrenequeunt» 
quam  neceflVriim.  neganteffchominicumaiunt^ 
fidsm  ad  fabtem  fatis  effe  .  Et  re<Se  quidem. 
facis  t  at  nulli  funt  ,  qui  tam  ex  profeffo  fibi 
ftudium  facrae  ftript.iiw  ufurpent  atque  Luthe- 
xani  < 

Mont.  Scd:  hnpm  me  provexit  ormh^  yt&m 
*vel  iffe  'voltkam:  ^terms  enim  eft  ioci  &  tempo- 
T$s  hdt  im&Mio+Hoc  unum  dk&i  fi  ftripturdtan* 
td  apttd  ifios  homines  eft  autloriras  >  quantam  effe 
pr#  fe  ferunf:  cw  eam  nohis  regulam  nm  uniee  re~. 
linquunt? 

Gasp-.  Quoniam  >,  vti  $hi  ,  ftepius  obkura 
cft*  &  interpretationis  pluvimum  indiget. 

M  O  N  T*  Cur  tot  impedimentis  eam  rcftrin* 
gunt? 

Gai?*  Inepte-  vocas  impedimenta»  quae  funt 
ad  fcriptutam  facram  inteiligendam  in  primis: 
ixeceffavia. 

M  o  N  T#  €ur  qwd  fefael  dedcrnnfi  ,  terghcrfdn^ 
do  Citllide  refumunt  ? 

G  a  sp.  Non  refumimus  Montane  %  nunquam 
tibi  quifpiam  orthodoxorijm  conceffit  fine  ex- 
ternis  adminiculi^  omnino  tra<ftari  poffc  facras 
litteras. 

M  o>  N  t.  €ur  icniquefe  tot  in  formas  fpccief-. 
fue  cowvertnnt} 

Gask  Quacnam  funt  juftae  formse,  Protee* 
cham«Ieo,  &  fi  quid  eft  id  genus  ?  haec  enim 
nomina.  >  quod  Epiphanius  contra  vos  differens 
acute  dbc^t,  vobis  tantum  hasreticis  quadrant  % 
qui  iiefcitis  vobis  conftare,  fed  fingulismomen- 
tis.,  uhi  femef  ab  unitate  difcefEftis  ,,  varii  at-. 
que  diverfi  apparctis. 

M  O  n  T»    gnod  fi  omhem  eo%tw<verfi£  m^ 


II$ff 

A  tem  Ad  unins  fcriftnm  interpretationem  tradueere 
iaborartt  s  tgite  ergo ,  dentnr  ^jni  judices ,  in  afe~ 
nam  fimel  dtfcendatut  ,  &  planum  fiat ,  ntra 
fars  eds  interfrttandi  lcges ,  quas  aChrifto  0?  ejus 
4poflolis  4cct£imnS)  aut  tonfe&ttur  ,  aut  afperne» 
r#r. 

G  a  s  p.  Judices  dari  atquc  cotiftitui  petit 
Montanus,  qui  judicent  utri  meliiis  &  conve^ 
nientius  Ghrifti  praeeeptts  fcripturam  facrames:- 
ponant  ,  hsereticine  an  nos  ♦  Judicem  reliquit 
Chriftus  ccclefiam  &  concilia  generalia»  quasin 
explicando  ailt  definiendo  de  fide  errare  non 
poffunt  .  Hi  funt  veri  Judices  ,  hos  confulite  , 
plane  comperietis  longiffirne  vos  ab  fcopo  & 
veritate  aberrare  ,  Concilia-  enini  >  quibus  con- 
B  tradicitis,  damnanteamititerpretationem,  quam 
ex  proprio  capite  depromptam  fcripturis  affin- 
gitiSi  Ecclefise  confenfus  ,  cui  vos  repugnatis  y 
aperre  clamat  adverfus^  interpretationem  quam 
addueitis,  deftruSis  veftris  fomniis,  interpreta^ 
tionem  ab  omnibus  receptam,  omni  loco&om-» 
ni  tempore  probatam^  C^pid  igitur  pofcitis  a&^ 
quos  judices?  nifi  enim  quos  nominavi  pative* 
Jitis  >  nunquam  quidpiam  agemus  :  tam  neque 
ex;  vobis  idonei  judtces  capi  poffunt,  nequevos, 
:  ex  noftris  dari  feretis,  q»ii  poffent,  ut  par  eft, 
hujufmodi  controverfiam  dirimere. 

M  o  H  T.  Scd  cum  tale  nihil  ak  adverfariis  potue* 
rit  extorqueri  ,  manifcftnm,  eft  cqs  verborum  prtfti* 
giis  tndere* 
Q  G  a  s  p.  Non  fcmef  in  Germania  dele€i:i  fue-. 
runt  a  fanftiflimo  atque  invitSiflimo  impcratore 
Carolo  quinto  viri  dofti  >  qui  de  hae  ipfa  rp 
vobifi:um  tra^larent,  &rationemdirimendi  hano 
titem  atque  alias  inirentjt  8c  nuperrimeinGal^ 
iia...  Sedvos  hsretici  datamfidemfrangitts ,  pa-. 
6ti$y  convcntis  ftare  noluiftis,  leges  judiciical- 
caftisj  tenebras;  rebus  omnibtis  offudiftis :  deni- 
quejuratum  a  vobis  eft  diligenrer,  nevobispras- 
fentibus  &  agenttbus  caufam  de  do&rina  judi* 
cium  fieret .  Quod  Ci  adhuc  caufe  fiditis, ,  Tri- 
dentum  contendite  ,  quo  vos  fides  publica  pro- 
vocat^  imperatoria  majeftas.  iavitat  ;  fecile  ha-. 
bebitis^  quod;  fingitis  cupere  . 

M  o  N  r.   tAlindqnc  in  fece^Ju  machinati  fuam 
J)  fronte  fromittert  ,   fed  non  ufque  adco  novum   aui 
infoiens  eft  %     yeriratis  prttextu  meritnti-  *vim  fa- 
cere. 

G  a  s  p.  Id  maxime  cernimus  in  haerettcis, 
fed  de  ipia  veritate  refelluntur:.  nequealia  hu- 
jus  rei  eaufa  eft  9  quam  quar  abs  te  his  verbi^ 
rcdditur.  , 

M'o  N.T.  Bqc  ideo  accidit ,  qmd  SaHn^  tfyl 
fe  in  iucis  angelum  freqmnter  induit  ,  ncfuhte 
fu£  fpeciofos  fuoffue  titulos  ohtendere  confticvit* 

G  a  s  jp.  Solet  interdum  ita  accidere,  ut 
iniqul  homines  prophetent,  praefertim  in  dam-^ 
num  fuum  ,  quod  accidk •  i.it  praefentia  Monta- 
no,  qu*  fe  ^  dum  ita  loquitur  ,  in  theologum 
transtert . 
E  M  o  N  t*  Quod  ft  emtns  omnes  9  fnf  concU 
Ihrttm  noniine  cenfintHr^  nanquam  erraffent ,  neque 
hodie  errare  poffent  ;  rnerito  fnmmnm  judicium  fc- 
nes  concilia  rejiderct  *  2$nnc  cum  •venerabile  conti- 
lii  nomen  in  Satana  fuofue  fynagogam  cadere  fofi 
fit ,  »o»  item  . 

G  a,  s  p.  Adimere  vulf  conciliis  Montanus 
fummum  de  rebus  fidei  judicium  hacratione.  Si 
concilium  potefterrare  :  ergo  non  eft  penes  conci*, 
lium:  atpptcft  errare:  ergo  nou  eft  penesconck 
liutn  judicium  fummum.  Duo  tamen  vitia  habet 
hxcrauo:  unumeft*  quodfyHogifmushypothe-v 

ticui 


IIP7  ADVBRSUS  JOAMNBM   FaBRITIUM    MoNTANUM 

tkixs  quo  utitur  inepti/fimus  cft  :  quod  indicat  A 
Montanum  quoque  effe  ineptiffimum  diale&i* 
ct*m.  Nuaqnam  enim  Gmiiem  hypothetieecollu 
gendi  formamHIercpemapud  Ariftotelem*  De- 
indc  falium  affumit,  nempe  coaciliaerrare  pof- 
fe  ,  quemadmodum  paufo  fuperius  moaftratum 
eft  *  rae.  Quaafco  fatius  ita  collegiflet  i  Si  aoa 
potcft  errare,  fummum  judiciumpeaescoacilium 
eft .  ht  aoa  poteft  errare  ,  ut  docui:  crgo  fum- 
mum  judicium  peacs  concilium  refidet  .  Audite 
tamen,  obfecro,  qup  exemplo  oftendat  Monta* 
nu$  erruffe  eoncifium  t  Bc  facile  iateliigetis  igno- 
raatiam  fummam  cum  fumma  malitia  cohseren^ 
tem  at.que  conjun&am,  Siniile  enim  facit  conci- 
jiabulutn  illud,  quodadverfusdominum,  &ad- 
verfus  Chrtftum  ejus  Judasi  injerunt ,  concilio  B 
quod  fit  in  ecclefia  Dei:  hoc  eft,  fynagogamec- 
elefiae  comparat^  conciiiabulum,  concilio^  con- 


vcatus  maiignantium  ,  coaventibas  boaorum  & 
fan&orum  hominum;  dcaique  coa&arnfynodum 
Contra  Chviftum  &  eccleiiam  ,  iliiscomitiis  quae 
in  Chrifti  nomine  ad  ecciefiae  ornatnentum  cele- 
brantur.  Tanta  impudentia  ,  quaata  vix  poffit 
excogkari  ♦  Ait  itaque . 

M  o  N  t.  Sed  qmd  exemphrum  in  omni  re  mikdo 
comparatomm  par  '&*'  tqttalis'  fit  rdth  :  mn  p^ater 
rem  cr  inftitutum  fdcere  videor^  fi  ejus  conciliiffe* 
tUm  oculis  quafi  fuhjeter&  ,  cujm  m  cvangelic*  hi<* 
ftma  ai  hunc  modum  fit mentio . 

G  a  s-p«  Hiijus  concilii  magna  pars  fucrunt 
«juidamex vcftrispnncipibus"*  Nam  Bucerus  pri- 
mutxi  Judaeus ,  deiade  Ghnftianus  fa&us,  poftsa 
Luther&nus,  poftrctao  taadem  (  ut  plerique  te~ 
ftantur  }  Judsus  obiit*  Rutfum  Petrus  martyr, 
praetcrea  Joannes  Baptifta  ,  qixi  omnes  in  pre- 
tio  apud  vos  fuerunt,  Sc  quibus  tu»  atque  alii 
prseceptoribas  profeciftis  in  pejus  ,  ut  interim 
Ctteros  miffo*  faciam* 

Mont.  Cum  itttrem  j<im  inftmt  pafckd ,  con~ 
grcgati  fttnt  principes  facerdotum  y  fcriha  CT  fenhres 
ftfnli  in  mUm  frimifis  facerdotnm  *  qm  dke^atur 
Caiffaas  *  , 

G  A  s  F«  Quoniam  iftud  conciiiabulum  ap- 
prime  in  vos  ipfequadrat:  dabo  operam  ut  fin- 
gulas  ejus  parres  perfequar  ,  ut  tuo  te  gladio 
confodiam  •  Cum  iriftaret  tranfitus  hujus  rauri-  D  f%*  mateficii  leptime  emvitimA  k&nc  fuoque  cnravi 


I  I5>S 

Gasp.  Nos,  qui  poatificiRomaao  obcempe- 
ramus,  haeretici  vocant  Romaaiftas  *  Confpira- 
tionis  igitut  caofa  in  pontificem  &  ccclefiam  ea 
fuit,  ne  catholici  omnem  Jocumoccuparent ,  6c 
omnem  gentem  ad  fe  traherenti  atque  itanihtl 
loci  hsereticis  relinqueretur,  aut  honoris  ,  cujus 
gratia  difcefferant  ab  ecciefia  .  Mirifice  ergo 
forma  conciliabuli  in  vos  quadrat  :  noftris  au- 
tem  conciliis  accommodari  non  poffe  oftendam 
paulo  inferius, 

Mont.  Mic  m  mihi  primo  omnittm ,  ChriftU- 
ne  hEtw}  patres  hnjus  cmcilii  contempUndos  fitmc* 
Coettnt  its  unnm  qm  ceteris  atifforitatc  &  fitnBita- 
tis  Qpinhne  frAftanty  qitorumtjHe  humeris  Uliustem^ 
fQris  ecclefi*  non  aliter  quam  cohtmnis  fnff^ha^re* 
cubuit.  Sttmm&s  wra  pantifex  ,  cujus  nufpiciis  ro- 
tns  hic  caetus  regitur ■  ,  ita  ghria  Dei  *uidcri  n?Hlt 
afflciy  ttt  qui  *ucl  maxime ,  quicord$s*ut$lmts$  quod 
ei  hUffhemia  infiixit  >  wHrum  quoque  rttptum  te- 
ftificatur » 

Gasp*  Ad  haec  non  eft  cur  refpondere  qui4- 
piam  debeamus  :  Quae,  ut  apparet ,  non  folum 
nonxqngruunt  concilio  noftro  ,  fed  ncque  mo. 
do  a  Montano  in  nos  adferuatur  .  Soium^  fuo 
more,  ftulteinquam,  voiuit  exprimerefcrupulo- 
fe  patres  omnes  ejus  conciliabuli  ,  quod  contra 
Chriftum  habitum  eft  :  quod  facit  tam  exafte, 
ac  fieidemintetfuiffet.  Sed  aihiimirum,  dodo- 
rem  habuit  Bucerum',  Joannem  Biptiftam  ,  at- 
que  alios  hxreticos,  quijud^orum  caercmoma^, 
quod  Judaei' effeut »  probe  cailebant ;.  Haec  vero 
refeninus  ,  ne  quidpiam  a  nobis  praetermiffum 
poffit  calumniari  Montanus»  Quod  autem  nuga- 
tur  de  veftibus  pontificis,  meraeft  calumnu. 

M  o  M  T,  Sed  a  patrihus  ad  form^m  ipfam ,  ju* 
rijpte ,  ut  appellant  ,  proceffum  <veni&mus  .  *h{hkil 
fanBi  patres  temere ,  nihil  incwfulto  ,  aut  fer  *uim 
feciffe  videri  volnat  ,  cwciUum  co$unt  ,  fententias 
conferunt  ,  patri*  incolumitatem  fratendunt ,  quam 
periciitari  clamitant  ,  nifi  mature  Chrifti  conatihus 
Q&viam  eatur .  ^Pofiqu^m  autem  ad  capfyt  emfa  de- 
*ventum  eft  ,  Chrifium  de  reiigione ,  CT  do^rina  fu* 
examimnt :  cujns  cognitionem  cevt  propriam  fihi  wcn- 
dkant  .  Et  qmniam  hx  diwina  *vetat  in  qmmpiam 
eapitaliter  animad<verti ,  qninonidoneis  teftihus  prius 


di  ,  hoc  enim  pafcha  iignificat  ,  noviffimis  ia» 
quam  temporibus ,  nos  enim  fumus,  in  quosfi- 
ncs  faeculorumdevenerunt,  congregati  funtprin- 
cipes  facerdotum  ,  monachi  videlicet  ,  fed  apo* 
ftatae ,  Martinus  Lutherus ,  Oecolaimpadius ,  Frafi* 
cifcus  Lambertus,  Brunfeldius,  Pellicantis,Bu- 
cerus,  alt/que  fimiles  inaulam  Maruni  principis 
Jiaereticotiim. 

Momt»  Dicehant  autem  ,  quid  facimus  ?  fufo 
hic  homQ  mttita  figna  facit . 

G  a  s  ?♦  Adverfus  pontificem  Chrifti  vica^ 
rium,  Sc  fimul  adverfus  Chtifttlm  conjurant  hae- 
retici  inccnfi  ambitione  atque  iuvidia  :  quod 
cum  pontifex  alios  honoribus  &  digniute  au- 
geret  cumularetque  ,  Martirium  cum  fuis  pnfe*  E 
termitteret,  hoc  eft  enim  quod  ait  :  Hic  homo 
multa  figna  facit.  Vt  icimus  honoris  &  quacftus 
gratia  Martiaum  cum  reliquis  fapatui  bellium 
indixiffe  * 

M  o  h  x»  Si  fermiferimm  eum  fic ,  omnes  crc- 
dent  ei* 

Gasp,  Sifinamus,  inqtuunt,  eumhabere  au- 
ftotitatem  quam  Kabet,  omnes  trahee  ad  fe. 

Mont.  Fenientfm  ipmani  cr  toiienthcum no- 
firnmtr  gentem  ,  O*  relifm  #m  fequuntnr  in  hu 
ftorU  totftextn  •  • 


ad  fe  recipiunty  fcduhqut  cawnt ,  ne  cui  de  fe  vio- 
lat*  jufiitU  fufpicionem  reiinquant  • 

Gasp,  Quorfum  haec  fae&arit  ?  aut  potius 
quorfum  labores  in  referendis  his ,  qu*  ad  rem 
pertinerc  nihil  videntur,  ego  non  video:  nifiut 
haereticus  Montanus  ex  gente  Judaeorum,  m  an- 
dio  ,  priundus  ,  memoriam  fa&i  iilius  refncct, 
quo  luda^i  duro  ^impcenitente  cordenati,  ma- 
xime  gloriantur*  Sed  abfolvamus  inccptam  nar« 
rationem,  quo  illuftrior  fitomnibushiereticisin- 
fania. 

Mont.  Chrifto  qmque  ,  ne  %uis  iridHta  caufa 
eum  condemnatum  calumnietur ,  fro  fe  dicendi  potc- 
ftatem  facinnt  x  quodque  magh \  eft  ,  adid  faciehdum 
*vcrhis  impeliunt ,  jttramentoque  infuper  adfirinptnt . 
H*r  cette  mdgna  iihertas  eft  ,  quaefue  conciliis  hgi~ 
timis  non  ievem  conciliare  folet  aHtloritatem  ♦  Ta~ 
men  poji  hngam  feriamque  juris  difceptationem  , 
Chriftum  htrtfcos  CT  feditionis  teterrimorum  crimi- 
num  reum ,  civili  qttoque  magiftratui  pieftendum  ji~ 
ftunt  ;.  Quod  fi  h*c  non  eft  forma  conciiii  rite  cele~ 
bratl,  neftio  qu4  aiia  Luthetmh  hxreticis  fatisfa- 
cere  pojjit . 

G  a  s  p*  Imrno  vero  haec  eft  fotma ,  fi  qua  alia  , 
quam  h^retici  omnes,  maxime  vero  Lutherani ,  in 
fuisconvcntibus  obfervare  iolcnt:  hanc  probant 

pra^ 


GASP.    CaRDILLI   APOLOGIA   INDJC,    CONC.   TnlD.  1200 


IIPP 

praeceteris,convcnientemnimirum  conatihus  fuis ;  A 
dc  ecdcfiainquam,  fipoffint»  cvcrtcnda ,  &dc- 
lenda  «  homjntttn  mcntibtis  Chrifti  fide  .  S.ed 
quid  hoc  alittd  eft,.  quam»  quod  diciturvulgo, 
contra  ftimulum  calccs  ?  Perftabit  pcrpctuo  papa^ 
tus  »  fandamcntum  fidei  %  &coIttmna.  vesitatis» 
X cpugnatuibus  hxreticis .  Pergit  . 

M.Q.N.T*.  Homm  patrum  antttritatem  <T  ftdern 
Vcile  in  dubiutn  rtvoeare  t  quid  aiiitd  eft%  quam  ec~ 
deftam  ipfam  in  crimen  vocare  ?  quam  tu  certe  ak 
qrdinaria  hac  pontificum  fu.cccffiont  »  cni  individue 
$QJ?4rctr  nnnquam  rcffe  diremeris,  njfifortaffis  eam 
fenitus  evertcre  cogitts  . 

G^sp»  Hoc  te  maie  habet  »  perfide  ,,  quod 
ULon  modopapaturn»,  qui  a  tenvporibusChrifti  ad 
$oftra  haectempora  fiac.  uUaintcrmjflipnc  pcrve-  R 
ttfr»  evcrtcrcnequcas.».  nequeullo  pa&ot  ejus.  au^ 
ftoiitati  noccre  :  quantumvis  magaa  machina- 
menta  admpveas  »  &  de  ea  re  dies  nodtefque  fis  cum 
tuisfalicktts.  Fundatuseftfupra  firmam  pctratn: 
feviant  lieet  »  irruaafcqu.e;  venti  %  njhil  prorfas 
agent ..  Incoplum  fpuitts ,  o  haereuci ,  ia  vos faba 
^udetur,  in  veftra^ipcmiciem:  atquc  iateritttm.U-- 
boratis.  Nondutn  ahfolvic-  orationem  ,  auditc 
quae  reftant  . 

Mont.  Sed  hic  pamm perfiftendum eft  »  concitii* 
qne  cpnfenfus  ptnitus  introfpiciendus*  SanBi  ifti  pa~ 
%rcs »  proprere&  quod  avari$i&4  GF*  ambitione  ejjcnt  cot~ 
tttpti )  nihil  minnserant%  quam.  qmd  apparebat :  ve- 
titatis  CT  rctiponit  antifiites  habcbantut  y  veritatst 
.HX  religityis  ptofefft,  erant  hoftes  ..  Q 

Gas.p.  Patres,  de  quibus  Iocutusesha&enus», 
qui  in  uoumconvenerunt »  ut  Chriftum  dolo  teae* 
rcnt  $c  occldcrcnt ,  non  modo  pravis  mortbus  crant 
infefti»  fed  hacrcitici  etiam ,  qttod;contrartum  do* 
ccrcnt  »  quam  q«od  facris  litcris  contincrctur  *. 
Quamobrem  rcd:e  vcritatis.hoftes  putaripoflfunt.. 
Atpatre^^qui  in  concilioadfunt,  fidc  confpicui 
funt,  tanquamdp^rioarChrifti  ftudiofi  t  ut  ego. 
nondubitem,  quin  (i  res  pQftuIct ,  pro  eadem  gra- 
vifllma  tormcnta  laturi  fint  ,  atque  etiant  mor-. 
tcmoppctituri.  Add.it. 

M  o,  M  T«.,  CapimUritsr  er$o.  ptrfequendos  dtifc-. 
h&nt  y  ^mtqnot  fibi  adverfArentttr  .  Chriftm  igittir% 
Ai$i  fimuUtam  quam,  pr*  ft  fereb&nt  piet4tem  ,  fnis 
toncionihttt  dd  plebcm  excoptabat  r  homm  fttrorts  &*  0> 
adi<t  in  fe  conckavit .  Quid.  ergo  mirum  eft »  ft,  qucs 
€d»fs  fu*  judices  hahuit  ,  hoftcs  quoqttc  €3*  q$idem\ 
crndclifftmoi  *xperircrttr? 

G  a  s  p.  Quorfum  tata  longe  rcpetita  nat^. 
ratio?  qnid  hoc  fibt  vult  ?  ncquc  tacet  avdhnc,, 
fed  ait. 

M  o  M;  T.  Etfi  autem  Chriftttm  ptm  ante  i»or-. 
ti  adjttdicttrttnt ,  tamen  qttod  civili  q&o<]He  magiflra*. 
ttt  itlis  ad  hanc  rem  opus  effct  »  jjtris  formam  ad-*. 
hibcnt  in  fpcctcm  lcgitimam<  .  Lcgt  autem  Djci  ab~ 
ntuntttt  contra  lcgem  :  jufiitiamfue  oppu$nant  fub 
fpecie  juris* 

G  a  s  p.  Caufam  fuam,  caufam  Chriftifa~. 
cit;  cum  fit  cjus  do&rinae  contraria »  cjus  fpon- 
fse  jnimica  ,  cjus  vicario  infcnfa  ,  cjus  dcnique  E 
rcligionis,  advcrfa.  nimis, .  Scd  cum  verbis  tan- 
tum  kvanibus  »  nuila  rationc  fubjc&a  »  caufam 
agat:  vcrbis  cum  co;noocontcndam.  Pciftatta- 
incn  in  diccndo . 

M  o-  M  T.  Lihertas.  autem  ah  hoc  concilio  prc^ 
cul  abefl . 

G  a  s  p.  Noftro  nihil  poteft  efii  libcrius  » 
Cttm  fit  omnibus  intcgrafacultasdiccndi,  quod 
fentiunt,  dc  quaquc  re. 

M  0  H  T.  Ckriftm  tnim  caufam  ex  vinculis 
dicit  * 


G  a  s  p.  Utinam  &  vos  in  vfncufa  conjeSi 
cffetis:  fortaflc  non  tam  fcro  fapcrctis  :  furlofis 
cnim  libertas  maxime  aocct .  Sctd  quanquam  li^. 
bcri  fitis,  atque  vinculis  exempti ,  caufam  veftram 
deferitis.  Et  qtionam  quaefo  pado  nt  caufam  tucan^ 
turatquedcfcndanthaerctici,  domosdeferent,  in 
quibus  omai  vitiorum  gcncrc  captivi  tcnentur  ,^  & 
mcatcm  habcnt  compedibus  igaorantias  ,&  pedicis 
tcnebrarum  captam  ? 

M  o  N  t.  Etfi  autem  eum  ad  dicendum  co~ 
hortantur  »  tamen  ejus  vsrb&  caPtiofe  invcrtunt  i 
cumque  cx  fcntcntia  ipforum  non  refpondet  »  con* 
viciis   injuper   ty  pu$nis   inceffHftjt  :     h*c  ftmmA 

*ft* 

G  a  s  p.  Id  de  vobis  xcilc  dici  nonpotett  , 
qui  hatl;eaus  aufi  non  cftis  comiaus  nobifcum  de 
doftriua  contendcrc  ».  fed  cminus.  latratis  morc 
ignavi  canis . 

M  o  N  T..  Ttync  quibits  praceptorihts  noftrl 
qnoquc  patres  profccerint  »  tquis  terum  txiflimato* 
tibus  judicandum  retjnquo. 

Q  a  $  p.  Qtiafi  v4ro  non  apene  conftet  % 
papiftas  aut  potuificios,  ut  appellatis  »  qai  in-» 
tra  Romanam  ecclefiam  concinemur  »  Chriftum 
ia  primis  p.raeccptorcmhabuiire»  ejtudeindeapo- 
ftolps,  poftea  vcro  martyres  »  confeiTores  »  fanf» 
ttiffiaiofoue  homines»  qui  fucccffione  contiaenti 
Romanam  icdem  ufque  ad  noitra  tcniporatcnueM 
runt.  At  vos  cx  patrc  diabolo  ortt,,  qui  primus, 
difcefiionis  fuit  audor  ,  iatcrnufla  fcrie  parcn-. 
tum  ,  Manich^ttm  »  Donatum  >  Yigilanuum  > 
Jovinianum  »  Eunomium  r  Joannem  HuiTum  % 
doftores  habuiftis  ,.  capitis.  damnatos.  antiquita-^ 
tis  judicio  ty  confeafu. 

M  o  N  Tv  j^4f  judicii  lenere  foannes  lluffus  y 
Hieronymus  "Pragenfis  ,  aUique  boni  viri  innnmeri ',. 
aiiquot  yam  faculis  citcnmventi  fint  »  multomm  te^ 
ftimoniis  %  noftrornm  qttoqttc  fangnine  %  comproha^ 
tum  efi  * 

Gasp>  Sl  nuUa  atia  ratio  fuppcteret  »  cur 
tc  oranes  irtfaniffimttm  jttdicarent  »  &  dcplora- 
tum  haercticum:  illa  una  fatis  eflcpoffet  »  quod 
patrocinium  ftfcfcipis  atquc  exerces  duorum  u{» 
quc  adeo  infignium  hacreticorum  ,  Joannis  ,  in- 
quam  ,  Huffi  »,  &  Hieronymi  Pragcnfis  »  quos 
viros.bonosappclfas»  &indigaa  morteperempcos 
effcteftaris.  Quis  cnim  ignorat  prxterLutheran 
nos  »  qui  ad  malitiam,  fuorum  parentum  muU 
tum  addiderunt  iniquitatis,  nuliosufquamcxti- 
tiflfc  pcrniciofiores  hxreticos »  quam  fuerintolim». 
quos.  Iaudat  Montanus»  laudat  omnis  turba  hae«». 
rcticorum  noftra  tcmpcftate.  Utenim  fileam  p!tt- 
rimas  illos  haercfes  fparfiffe  contra  evangelium 
Chrifti  atque  ejus  ecclefiam»  quodfaciunt  h*re- 
ticimorcfuo:  fucrant  faoeftrcntu  xizaniorumfc** 
minatores,.  artificcs  ftaudis.  atque  doli,  menda- 
ces  ,.  pcrjuri  »  ad  dcfcftioncm  advcrfus  regcs.  & 
principcs  cxcitantes  tttmultus .  Atque  ut  inteU 
ligas  quam  fucrint  illi  viri  boni  >  aut  potius, 
ut  intcINgaot  omnes  tc  calumniari  irapudentif- 
fime»  dum  illos  virosbonos  vocas,  &conciIittm 
Conftantienfe,inquoiIIi  condcmnatifunt»  retua 
agis:  audi  obfccro»,  quam  illi  doftrinampublice 
fint  profeffi». 

Concilium  Conftantieafc  damnaverat  Wu 
cleff  oSava  feffionc  tanquam  ha^reticum  pcfti-« 
lentcm  *  fimulque  qiiadraginta  quinquc  arti^ 
culos  ,  quos  docebat  coatra  ecclcfiam  .  Hu- 
jus  vitam  &  do&nnam  cum  amplefl:erctur 
Joannes  Huffus  ,  damnatus  quoquc  cft  fcf-. 
fionc  dccima  quinta  ia  eodem  concilio  ,  & 
flamiqis  uitdcibus  caftigatus .  Hieronymus  vcra 


1201  A0VERSOS  JOANSiEM   F  A  BRITJUM  '  M'*0  NTAtttffl. 


Praga,  cum  aiiquandiu  adhaefiffet  cif dem  errori- 
hus,  mutata  meme  m  meltus ,  haerefim  abjuravtt 
feffione  decimanona.  Cetcrom  tranfafitis  aiiqttot 
diebus ,  dsemonis  srffcu  graviffime  agit atus,  pubiice 
in  eodem  coaciiio *  pradTentibuspatrtbus  ad  vomi~ 
tum  rediit :  &  feffione  vigefima  prima  damnatus 
eft  moreceterorum »  atqueinigncmeoaje&us. 

Intercetcra  vero impietatis argumenta iliud eft 
anaxtmum,  quod  boni  ifti  viri,*  ut  placet  Mon- 
tano»  hbsattioulos,  aut  pofitiones  defendercnt» 
a  commtuu  hominum  fenfu  plurimum  abhor- 
xeutes- 

Deus  debet  obedire  diabolo* 

Poft  Urbanum  fcxtum  nemo  habcri  pontifeit 
debet  . 

Nuliuseftdamtnus&cuIai:is,nuUuspraefuljnuU 
jus  epifcopus ,  dum  in  pcccato  mortali  esiftit * 

Populi  pofluut  prineipes  fuos  corrigerev 

Omnia  aceidunt  inevitabiiineeeiEtate  * 

Academiao,  ftudia,  collegia,  graduskonoris, 
exethaicisortafunt:  &  pertnde  juvaat  ecclefiam 
atquediaboius. 

Taceoeetera,  ne  nimts  longam  habeau»  oratio- 
itettf.  Ex  his  vero  f&cile  qutvis  poffit  conjicere* 
quantocumjudiciodamnati&  caftigati  fmt  Hut 
tus&P*ag&:  ^rpretereaquamnuiiojudicio  illos 
probet  Montanus ,  &  viros  bonos  appellet ,  &  coa* 
ctliumfugiilet.  Sednihiimirum»  fuam  remagtt, 
eifdem  forteetroribus  fc  implicatutn  videt. 

Moht.  Hanc  fartem  ut  femei  mijfam faciamm9 
atqm  ad  eam  accedamus  ,  qua  frofius  ai  nos  ftr» 
tinet  t  tempeftivum  mittur-  .  Eienim  fontificcs  ? 
qmi  fin?  immabiks  tfuh  moribus  fwmitttndos  tsn- 

Gasp.  Egregiumfanemedicum,  cujusinduftria 
atobis  fit  opus :  cura  tcipfum,  Sc  mitte  qua&uihil 
ad  te&ttinent, 

MoMr*  Ita  nobis  fiiuio  e  contramigilaniumjuiU 
co$  m  ijuam  Ubem  aut macuiam aliena  cnlfd  contra- 
ilammbh  affergamus .  Quoniawvero  fuid  adwerfarii 
jfeffgnt}  fatis  abtmde  iiquet . 

Gasp.  Dum  conciiium  agimus  ,  ifthuc  fpe&at 
cofcautf  nofter,  ut  vobis,  tametfi  deploratis,  6 
fieri  poffit  5  aliquam  opem  feramfcs ;  vos  a-utemdif- 
ftigitisinftarphreheticorum.  - 

Mo^rr.  Qtfid  nofiri  quoquc  frofofiti  jit  *  deincefs 
diffhhndum  whit  ;  m  ftus  cura  &*  dili$mfig  in 
alienAcenfarj  >  qu#min  frofria  difciflina  $  fvfnijfew* 

Gasp.  Sajubre  mehercuie  confiiium  ^  ut  medicum 
fugiataegtotus»  &  pacis  conditiones  reformidet» 
qui  verfatur  in  mediis  tumul tibus :  quod  ex  his qu^ 
fequuntur  longe  planius  conftare  poliit ,  curn  ait « 

Mont.  Temere  fufcifitur ,  quod  mlh  confith \'4e* 
fomtwr  * 

Gasp.  St  temere  fufceptum  confilium  eft^  cur 
non  iiitidl  mutarl  debet  ?  errare ,  hominis  proprium 
eft  y  perftare  vero  in  errore ,  diaboii  * 

MoKt.  *Perkutofe  fubitur ,  ^md non  nifi i$wmi~ 
nbfe  deferittir  .        ' 

Gasp.  At  cum  nulla  ignominia  fit  ab  errore  re» 
vocari,  vita  confulere ,  &animaeprovidere:  nui» 
lum  periculam  in  ea  re  fiittm  efie^  poteft ,  ut  abne- 
gata  impietate»  ad  ecclefia*  matris  omniuttigrc^ 
mium  reVertamini . 

Mont«  Si  Ccrdoni ,  fi  fojfori  Uborh  fui  rath  conm 
fiatx  quid  nobisfackndum  futamus ,  quibus  reliponis 
cura  imum&it,  qua  una  divina  atque  bumana  furaton* 
tinentur  i  Trideutum  fetamus ,  duet  aliquh  . 

Gasp.  Et  rede  fane  dicct  prudentergue,  fi  veftr» 
reiigionis  ilia  voscura  tttiQt  y  aut  potius  fi  falutis 
eftisftudiofi, lilud tamen nrincipes  meminiffe  ve* 
Conciln  Gmeral*  Tom.  XXXIH. 


1104 

A  iim5quod  &  Montanus  afferitin  prsefehtla,  rciieio- 
necontineriomniajuradiviha  atque  humana:  at 
accuratius  in  religione  fitfcepta  perfevcrent  ,neqne 
fubditospatiamurvelper  latumunguem  ab  eadem 
difcedere .  Simul  enim  cum  tfligione  imperium 
mutarij  rcgnumque  amitti  • 

MoKT.  Et qua ratione ?  ^uoconfiHo} 

Gastak.  Eo  proiedo  quod  cxplkas  ,  cum 
Ais  : 

Mont.  Coniycntusejusutfarsdiiqua  fimusy  fU&~ 
que  relighriis  funt ,  cum  fatribus  incommunc  IraUc- 
mus»  1{thil  hac  noftra frofeitione^loriefius ,  nihilfru- 
ituofiuscogitarifojjit.  Skitte* 

G  a  s*.  Et  rnerito  ,  praefertim  tvim  nullo  ve- 
ftro  pcrkuio,  id  faccre  poffitis  accepta  iide  "pn* 
B  blica.  Sed  auditequidhseretkommprofcdionem 
remoretur- 

Mont.  Scd  bcus »  lont  wir  *  mntjuamm  tibt 
in  mentem  wnit  cogitare  ,  ms ,  ut  maximt  vclimus, 
in  delibemtionh  tmmen  fartem  nultam  fcnitm  ad~ 
mitti  ? 

Gasp.  Verum  eft  quodinquis,  nifi  fi  quis  fit 
veftrumrtteconfecratus  cptfcopus,  qualis  eftim- 
pittis  Vcrgerius.  Tantiim  enim  in  deliberationcm 
admktuntur  fai ,  qut  jftre  >  privilegio  aliquo ,  vet 
antiquiffima  confuetudine  decemere  in  couciliis 
folcnt :  hi  vero  funt ,  quos  tibi  nominavi  paulo  iu- 
perius*  Sed  ut  non  fitis  pars  uiiadeliberatioiiis3 
jureetenimprohibemini,  quod  pxopter  hajreticos 
ncgUgendum  non  eft :  cenequod  tn  pubiica  fide 
C  data  vobis  a  patribus  continetur,  veftram  caufam 
agere  libere  poteftis ,  &  «t  verbis  fideiutar»  io- 
qui  cum  ipfa  lynodo ,  de  quibufcumque  negotiis> 
cxaminarc,  difcutere,  articuiosquofcumquetam 
icripto,  quamvcrbo  offene,  &  iacris  fcripturis, 
beiatorumpatrumverbis»  fententiis  ex  rattonibus 
deciarare,  adftruere ,  perfuadere *,  &  fi  opus  fuerit, 
ad  obje€fcaCQiiciiii  generalis  refpondexe ,  8c  cum 
his  qui  fueriut  a  conciiio  dcledi  <  difputaxe,  & 
abfque  omni  impcdimehtoconferre.  Hocvospa- 
rumpatatis? 

Mokt.  TfyqtiC)  fi  admitteremur ,  ejnstamen  cori- 
ciiii  fartem  ejfe  fofie  aut  <vetle  $  cujus  autboritas*  a 
JHpmano  fonttfice  ,  Cbrijti  C7*  ejusuclefi&  juratobo- 
fte  ,  unice  defender  .  Jnteiligis  emm  ,  tftnor  yqnan- 
D  ta  difflcuttatitm  moh  in  frimo  fiatim  iimine  fr*ac~ 
cuftmur  * 

Gasp.  Siubifa&a  fit  vobiscopiaconciliumad* 
eundi ,  ac  detiberandt  de  rcbus  dubiis ,  reyerehda 
vobis  conditio  cft  :  quorfum  tam  graviter  dolc* 
tife  excludi  vos  vb  hac  deliberatione  ,  &  dolo- 
rem  exaggeratis  tam  multis  verbis  ?  Defpcratio- 
ne  tamen  rei  confequendae  p^rtraSi  ,  maledi&is 
&  conviciis  pontificem  maximum  ecclefia^  princi- 
pem  profcinditis  tam  afperts  atqtte  atrocibus  , 
ut  neque  fiagi  poffiht  in  quempiam  gravioira  ♦ 
Quam  tamen  iajuriam  haua  dubie  Chriftus  i|l- 
cifcctur  atrbcifftme ,  qui  principi  populi  fui  vetat 
quempiam  maledicere  ,  &  blafphemiam  feveris  % 
ac  mirismodiscaftigat.  Vix  enim  uliamajoreffe 
E  poffit,  quamvicarium  Chrifti^quem  propriiscon- 
ceptifque  verbis  ecclefiaa  praefecit  >  cum  ait :  Su- 
fer  hanc  fetrdm  *iificabo  mhfiam  meam  ,  ^*  iibt 
dabo  claves  regni  exlorum  »  &  quodcumque  liga- 
veris  fuper  terram ,  erit  ligatum  in  ccelis ,  juratum 
hoftem  Chrifti  diccre ,  fimulque  vitam ,  mores ,  fi- 
dem,  do&rinam,  religionem  omnium  qui  ecclc- 
fiaeguberhaculaha&enus  tenuerunt ,  cuipare,  re- 
prehendeie,  dilacejrarcquc }  quoscertofcimuspro 
Chrifto  fir  ecclefia  nmltas^  maximaa&rumna$& 
calamitates  pcrtulifle ,  fummoscrticiatustolcraffe» 
mortem denique accrbiffimam oppetiviffew  Ofum- 

Eec  mam 


IiO|  CH&F*   CAP.DILLI   APOLOCIA  JtftDlC,   COHC.  TfllD,         UO4 

#*am  homiai*  Uqpictaiejftl  p  Mafpb&mbmmi$i~  A  fceantatttpo0intiint^fttrsctm^dW«tf4mft^ 


metoleraodarof  Curoondehifcistma,  &  pdiife- 
jf^temiA^^fiiiRiii?  Cnr aoq  &JMsihttl4«ef-* 
lo  ja&i$,  optime  Deus>  exctr#ndam  iftam  |M$tem  de 
pnedio  t ol:li$  >  cur  nofi  eiemetrta  iwanfc  i»  pemkfcm 
Montaai  ?  cur  fera?  no3  coacitaafcur  *  %t<$nt  i«»p$nj 
faftomonftiTJmharrendumdifc^ 
««e?  §ed  ne  feetw  yiva&  *  4?  fcibl  b|#n4iri  v«ltf;  qw 
difFertpr  yjndifi* ,  veniet  *  crede  mihi  ?  &  nor;*  taf~ 
dabit?  Q%od64bua«^^«tttcqiiftm  puteiiius, 
gornpenfabit *M  4oW**s>  tarditateim  Beyft fuf>plU 
cii  gra  vj  Utfc  *  Rcfipifceig^tii  r  ,  Moarane  *  &  beai- 

fnitate JDei ad petajciemafeiiti qqLL  Heque Ceci*&* 
un*d*mt**ni  tu$m  atqu#  impaeniteRS  cor  ?h«{*ar 
me§tibiiraroiadi«ifa&*  &  jafti  jiidicii  Dei »  quj 
rcddcfc  unicuique  jmt&0$$U:  fua  . 

MoNT.  Sei  iefikeratmi  hcm  mllmrelia^siti%r , 
#&/  ncctjJiUs  dmmaturxfmftratj**  q#4ri  vtj&et*tr>  <$uii 
f4W$  weiU  $  vM  tftud  fi#*ien  f «$*  mtndum  djffMXjtri*  • 
£*V  ^wd  &dwrfarii  nutium  myis  m  coitftjfu  fm  [ocum 
relin^uant ,  ?/#  $  ^m^m  diffttttthrtit  $#?$  nos  fimul 
exonerant  ,*. 

G  a  $  f  %  R ■«  Hot fi.tu  p^iom  eiTe  gitM* >  n$s*  re* 
$c  judicaf*  JMLcmtaoe  «Smsftmm  eft  caim  labor,  eatn 
c$pe#re ,  tn  §m  aihif  ppstcr  incommodiim  repor~ 
tarepa$j|s, 

Mont;  Cerii  #mqs  ifft \t4t$9f*t*  f*fti$Mt  *  <*&  &4 
f^ftidlunturir  $yfi\  iliimscmtemnunt  ^  nqs  iikts  ne^ 

$ti$imm* 

Q^m  l&ontQs cant£a*niaui&  *  Mant^ne ,  fed  4i« 
ligimus  perindeatqu^  aa&,  mado  r$ fipifeatis ■'♦ 

M  o  H *¥#  j4  w%fmtu4in#  fu&  m$  fukmwent  >  4r~ 
%m£t,  rtftii&n&i  w$  ilfas  det&nsmuS)  f$$imm*t4mer<* 
fitmuc* 

Q43P*.  BjBliUpJConfoUM^a^mji  ^  hQmineb^ 
retico  dipniffimtta  1  Nas  i|aidfm:  vit^miish^rcti-r 
CM j,  na^b^iCdwinfi^i^miin;  vQsorthpdoscQsodi-r 
fltis  -9.<)-«i4 ,vo!bds  beac  yatmitt.  VosiopipHiqqKoiitr^ 
]Oeaii|&ccc|efiAnficaa(pirajft^^^  yos  pu^ici  pccc^^ 
tcrre^  vc^  viti^  pJ^que  t^mparumcarati^at coa-r 
temnitis  omoino ,  afguc  e^dcni  ^Mos  docc^is ,  At^ 
qttec^^am^mmir^cc^Mdr^liavo*^  quodate 
p^vidic^ni  tcflimoamm  cmxixx ;,  Vcfterconvca^ 
tti£|' cpairciifitts.  mitigiimtiiiq»  cft  t  detraheatiam 
&  iaftdias  tgnidcatiiiia  ccclefi^e . 

tefugmtumtfti  funtfMt  qnikvs  fmntinmx  $mm 
aliend  iwm4m^  nmmmm%lm%fim  fvit .  Sk  nu  f#r* 
tes  Mftr>*$ftm%M&*fe#djen4*  $  comiws  eum  4focrf#iis 
mdnuscQjiftrtwtts:  ttjuicontiwtthnii  tlwfnl4&e4 
fa#lr4H  M*  eKdudit  ^<mtik^f^  nofiri*  teu  vtttHm 
obihlt  1 

Ga$f-  CQqtlaMtionem  ja  caa&cfie  ia^uit  ^lon-* 
u»tia$»cqr  hacreticvTridcnius*  aoti  cotitcadant.Ccr^ 
toiViafmasmu.ltaminafveaturoseff^  fi  oyacpri- 
fnum  caaciiiara  indiceretar :  curn  e|as  initio  aoa  fe** 
xnel  64«  pablic^data ,,  m^nh  infaper  ^tdditi^  poU 
licitatioai^ ,  C^rok^  ^mnws,  cnaxime  CAthoHcuJ^ 
impcrator^erm^apspraefcasi proprk  vocc »  gttque 
abfeas  lieteris^foiii^it^y^ 
at  gue  cq  loci  d#  dogm  a  ubm  fai$  cu  rn  pa t  ribus  con- 
fcr«Ecat.  Se4hacfeexcufati?o)3e  apad  fao&iiKrepfe» 
tioaem  &  re|>rehcaJionem  -aeecbam  vitatutos  pa^ 
tant *  Qttod  ftcominuatio  i^npedimea^ eft  vofaa^» 
agite ,  defc«aditc  Tri4<afum »  fiejc  vabis,  liher*  a,s- 
<juc  iategra  facultas  coofereadi  CQnfiiroandtq^c  ve* 
ftram  caufam ,  umetfi  cjusaUjEjuap^^^xrum  ju^ 
dicio  &  calculis  ilt  defiaita  *  J4-agef  tct  w^  obf^ciant 
obtcftanituir<jue  patres ,  ut  conftare  vobis  pro^ul  du^ 
bio  paflin  cx  pttWicia  fecurit^fte ..-  Quamquam  enim 
<juj3e fcmftiiac^nciHo  4ecrcta -fqnt  patrumcalcaHs, 
amplius  ia  ^aaeftioacin  revocari  nu U0  modo  d&* 


» 


ftt^difput^ieut  reiplaniorfikt,  Neque»  dumitai 
facimus »  cancilfi  ^utharitaUuIb  arptct*  i&soga* 
maaf  s  &d  mn  fftin  poti^aoftraml  advCTfariispraha» 
biiem  cffJeercftudemus ,  c*£lt»te  at^ucbenffvoJen^ 
tk  dttdi  .f  Eiemplb  t$m  ape^iam  jCUbjeAis » Eteatni 
proceffioSpi^it^s  fjriifti  ex  P^tr€&  Fili^  et  f  jmbo^ 
joapoftalorumcognofei  potcrat,,  ftmiil  etnme^ 
conciJia  apoftalica >P  fa  %m  fymbolum  candk.um 
eft,,  rurft?^  ex t$imn®  concilio:  nihiiaminus  bn> 
mm  Cir^ci  de^?  «c  poll  tot  dc&nifcknes,  difpatatio^ 
aem  fufceperunt  excrcu^cuntque,  ut  aperfiar  res  efc 
fet , |5r quibufd8m,foiMaC3ertnthomrisibas *  Plerae* 
^ue  ctiam  haefeftt ,  *%ms  vos  hh  tetnportbaj?rnprdi- 
custuemini,  cuqjabinferisfint  a  vobjsrevpcat^f 
profefto 4*taaat^fufiJt  ia  ^atiquis  fynodk  *  Hon 
puUmus  t%mmptmt#t  nti&ntmvffk  xfi  excufciaatur 
&  cx^min^titur  SUigenter  iahac  fau^s^  fynodorSu. 
militer^tUmferemus  vqs,  diim<tetebu5famdefi^ 
niiisiq  eod^^^onciliQ  *  difcepfc^tris  M  Sr  dp&cifte 
veftm  r^tioqm  re44i*i^i  &  confertjs  in^kemciTO 
hi^»  qu^s  p^tres  fequuti  fuqtr  moda  u!.*.  vobb 
fiiatanlinocognofceiiditycckatisjr.  &convkia  ab* 
Hnt  #?  r^aledi^  *  ia  quibus  potiiBma.m  vi&orias 
partf  m  collocatii , 

,  KCqnt AJM»s.«  Sh  fuptrkribmannir  y  illotum  Gcrtna- 
mri*#t  printifum  fagtti  &  th&togi,  poftmultas  $mflaf~ 
4f&$f<i$Hit0tem*  $  W  dmtmmmi^rQU  fmwtiwwM^ 
t$>4  fQtffltiffimiir&ercefftwtm) mxltv&ttm-metiftumin** 
ttryttl9%  w$,4$r*  tmdem  in  $mn  cQnfsjJttm  admiffl 
C  fitnty  4uem  fer  contsmpum  ^ngn%4timem  dffemw  x 
qu<tfi  tumultuarium  ccetum  iixerU,  qui  ne$<ttu$  nm 
tfff&etdm  feriis  dcjiinatHsptrhihtur  f  Cogitareautem 
pof[mnm>  (jUitntnm  Qermani  thwlogi  adiffuMmms 
#rw  akftierint  t  qwkurm  4i  w$ik#f#m  fmdem  tjus 
reidditns  patuerit . 

Q a$?.  Egr^gie  atqu^  infigaiter  mote  fuo  mentir 
turMqntmus,  duoiait,  noa  potuiife  ulto  modq 
Germaaos  ohtiaere  e  concilio,  ui  in difputationein 
th*pIogifui  admittef^ntur»  Teftcs  adlunt  menda* 
0i  hujus  noa  pauci  Tndcnti»  ifi  Cermaniav^jto 
plpnmi»  utaudio  *  Snperioribus  aaqis  cum  hi  conV 
ventus  ccclefi?c  primum  celcb^aac^piffenti  ne  ^ror*. 
fuscaufamh^retici  deferuiife  vidcfcnturt  p^inci* 
pesfuos  follicit^veruat,,  ut  fegatosconciJbdelti- 
aareat^  aoaquia^tisejus  intereflTenit *  ne^ue  qui 
ciufatmtrafeteat,  fed  potius  quiantelai*mfen« 
teati^m^concilioappeilarcnt:  quod  parumkgi- 
time  9  ut  theoIogisCermanis  videbatur ,  concilium, 
^oiflfet,  Scdepatrumiideatque  animo  ihpfeudo- 
evaq^elicoscoaque^^ntur ■•.  Id  cum  refctieat  pa*» 
tres^  si  fuo  cc^tu  coiifpejSuque  aitcend-as  iiloa  eflfe 
4ecre«crunt,Quo4  fi  difputandi  gr^tia  Tridentum 
HCCeiEfleat  (quod  mcutitur  MontartU5>adhum  il* 
Iisfeciflent^mpliftimumt  ChWd  ergo  mirum  eft  K 
aoaftiifleia^rcemdifputatiooi^  admiflbs^  quine 
yeftibulutn  quidcm  iatrare  vo|ueru?ntffedea  veluti* 
tergiverfatiooepatum  cordati$  faii^fticer^ftud^t:^ 
Jllud  non  pqflSim  fileado  pmtefmitteifej,  inc- 
ptiifime  irrideri  a  Montano  vocemiftam»  coagre^ 
gfrtia  »quainc|ui^fi^ni8cari  tumqltu^rium  co^mm, 
O peritum  grammaticum,  fed iadignum  homincta 
congrcgationc!  An  igaora* .mhU  82  m^qfueta  con- 
gregwtaatumi1  Quoai^m  ilia  folum  ^  m  Arifto^ 
teles  fcribit  in  hiftoria ,  gregatim  ambiiknt.  Inde 
fitut  gregalia  dicanturf  Atcum  hacp«irte  homines 
lQqg^kte.quecctera  animaimexupere^rtis;  aptifti^ 
oie  dkimur  congregari ,  pmfertlmeum.  rem  quam^ 
pi^mtraSamasqu^prantincommune*  ISfiii  Ci- 
ccrron^m  L^cini  fermanis  pri&tiftm  coafulere  ve* 
Jis4  percurmfcfipt^  Latinorum ,  haud  dobict^. 
ipfqtn  repreb^nd^  • 

Mon^ 


B 


1205  ADVHJ&!  JOANNEM   FaBHITIUM   MoRTANtfM,  IIOJS 

dUuemus  ^  quin  femper  dtiqu&m  fufficipnis  nehuUm  m 
fimftichrumment&us  ftmmreliQuri*  (nftthitfmaffis 
noftrorumsUquis  »  ficque  exifiimdhit*  ceteris  omnihus 
ncgttis  tfrofonend*  fisltem  do&rin*  noftrd  facuttttm 
rtlinqui . 

Gasp.  O»  fihunc»  quicumque,  isfit ,  auatres* 
Montane:  nondubiumeft,  quift  vcl  te>rratfccdr 
gnofceres»  dum  doarinat  non  fatis  fidtstuaB*  vcl 
fationemqu&reresatque  iaircs  excutiendi»  vera- 
itefit&Chriftianxreligioftt  confbrmts,  an  potius 
novitia,  atque  ex  infano  cerebro  Martini  orta ,  Sed 
idnon  fitfineccsclcfti  patrocinio:quodnift  implo- 
raveris  foHkitus  »  ardentihufque  drllderiis  »  nun- 
quamconfequeris»crcdcmihi. 

Mont.  fttnc  4Utem  frofoftthnem froteftttionis  , 
ut  appeiUnt  »  auc  etiam  confefjionis  fornitm  conti- 
nerc . 

Gasp*  Nan  hoc  eft  qupd  vos  fatere  oportet :  fed 
potiusinconciiiumdefcenditc»  ftudio  atque  ani- 
moconferendicumpatribusdogmatavcftra  :.&ut 
conjeais  rationibus  in  utramque  partem,  inteIBge~ 
repoffius»veraneUla»anfaifafiftt;  conjun&a  cum 
Chriftiana  clo&rtna»  an  potius  ab  ea  penitus  difcre- 
pantia .  Hoc  illud  eft»  quod  intereft  feciflTej  conCtte- 
rivetofidem  veftram,  protcftari  praeterea  eidem 
vos  adhf  rcre  velle » &  nunquam  effe  mutaturos  fen- 
tentiamnequcconcilit  definttionibus  fidem  habi- 
turos  »  nihil  omnino  commodi  poffit  adferre.  Quod 
tuMontanefigoificashis  verbis,  quibus  adverfa- 
rio  pergis  fatisfacere , 

Mokt*  Mgo  veronon  *vtdep$  fuid  t4ntofere  refetdti 
eandem  rem  toties  conttft^ndo  ingemin^re  afu^  4*sho~ 
minesfrtfertim,  quimftris,  qmd  cadem  ftofitendo, 
quid  fu4  cjfe?  fententU  frequenter  detUwikt  »  frote- 
ft&ntum nomen  ex  rtindidere. 

Gasp.  Extorquet»  tttvides^  fappenamero  con- 
fcientia  veritatem  etiaim  ab  invttis  * 

MoNT*  jtdde  quod pn&os  Chrifti  martyres  afud 

iniftos judkes  cmfts  Jms  cgiffe  quidem    legimus  : 

<vero   dctuliffe  t4$  ultro   »   nufquam   tegi- 


MoNT*    Sed  fone  nos  mcliore   loco  fore  :  quod  A 
ttmcn  ncutiqutm  tredihileeft :  in  quas  *ocro  difputatio- 
mte  condithncs  ihimus9  *ut  ire  pojfumus  >  fdfais  iftis 
icgihm^  quas  4dvcrfarii  frkfcrihstnt  ? 

Oasj».  Nos  illas  minimc  pratfcribimus ,  fcdChri* 
ftus3  ied  eccfefia*jfed  ratio>  &,a  prtmisccclcfiattcm- 
portbu^  du&a  confuetudo ;  deniquc  confchfus  ma- 
gnorum  virorum ,  qui  in  hac  republtca  Chrifttana 
plim  floruerunt ,  atque  ijlam  gubcmarunt. 

Mont«  .  viut  $uid  certimhis  ejfefoffit »  unic4  eerti- 
tudinis  reguU  emedio  fuhhtat, 

Gasp.  Scripturam  facram  intclligit,  quam  unam 
more  ceterorum  h^reticorum  ,  fine  traaitiontbus* 
finecdnfenfu,  fineconciiiis,  finc  patrum  teftimo* 
itiis,  regulam  effe  vult,  {uo  thodo  explicatam»  dog- 
matum  omnium .  Re&c  autem  tnquit,  fibi ,  hoc  efts  B 
fa^reticis ,  nihil  ccrti  cffe  pofle,  nifi  hoc  ilHs  demus. 
Namomaesfuashaerefescxfcriptura  perpcram  iji- 
telleda  fumunt ,  facris  litcris  explkatis  pro  libidif- 
Heanimifuicorroborant  at^ue  dcfendunt,  igno- 
jrantiffimi  cum  fint  faerae  fcripturgc . 

Mo MT.  Sed  ut  omnu  in froclivi  fint  pofita  yut  divi- 
U4  &  humana  jurd  nohis  fujfr&gentur ,  quos  arhitros  t 
qnosvt  judkcs   hahitnri  fumus  > 

Gasf.  Virosbonos,  viros  doftos,  viros  veri- 
tatis  ftttdiofos,viro$  a  Deo  conftitutos^ut  rcs  dubias 
ad  fidcm  &  morespcrtinentes  decernant :  viros  de- 
niquequimultoardentiusquam  vos,  falutemve- 
ftautexoptant  »&magnadiligcntia  procurant  • 

Mqm.  Iltos  fcilicctiffos  >  fuos  inexpiahiies  &  im- 
fl4f$hUeihoftt$j4mfridtm  e^fcrimur,  ^  Q 

Gasp.  Modo  vos  y^ritatti  acguicfccrc  ve!itis»tiu!-. 
tos  reperietis »  ne  paffentes  quidcm  >  aut  fratres  ve* 
ftros ,  qui  facilius  placentur ,  &  vpbis  omnibus  mo* 
disbcne faciant .  Intcrim tamen ium in  veftra per- 
fidia,  tanquaminluto^hacrerevuMs;  nullostttt- 
quam  reperictis  hoftcs  atrociores  > 

Moot.  Quique  in  fcmkicm  noftrtim conccftis fuo* 
que  tterbis  dijerte  conjuwmrunt  * 

GasPp  Jam  fe  hatreticum  agnofcit  Mantanus.,  & 
fatetur»  cumait,  praefules  congregatos  Trklenti 
cohjurafle  ad^erfum  fe ,  ac  fuos .  Etenim  patres  in 
haereticos  duntaxat  diferte confptravcrunt,  quod  ex 
formula  juramenti  ^cujuspaulo  fupertUs  mentio  iU 
lataeft»  non  obfcure  probatur*  Sic  enim  habet: 
h«reticos»fchifmaticos»  propoffe  pcrfequaratm  q 
impugnabo.  QuodfiMontanusait^epifcoposin  ie 
atquc  fuos dtferte  cbnjurafte :  procul  dubio  fe  hae- 
micum  appellat  zut  fchifmaticum ;  '■  ^ 

*  dquidhhu- 

fontificfi  tqu* 
funt  4ud4ci4 ,  4&4  concitii  in  coditmos  ,  ut  fotcnt3 
refcr^nt  /  quid  fi  fing4nt  C4uf4m  legitihe  difmf* 

fm  ?  t      •«■■■-."..    .-'. 

Qasp. .  Non dobium cft-qmo  legntme  &accu- 

katiffimfe  difcutteinda  fit .  Scd  fi  yobis  fufpicio  eft  t 

alitcr  cfle  agendam  »  cQatehdite  Tridentum»  & 

adefteveftr«<auf«#     * 

Mo^t^  Toft^tdUigentcmcoinithnem^m$term4^ 
Ximos  h/eretkosdccUrdtos  ,  dignosin  quOs  omni  fuppli- 
tiomm  pnere  fmel  4nim4dvcrt4tUr .;  E 

Gasp.  Refte  divinas  »  Mdntanc  .  Concilium 
itbt  petadum  fuerit »  procul  dubip  ter  inaximt  h«- 
riticihabebimini.  Certum  eft  euim  »  hasipfashac- 
refcsveftrasbonaex  parte  cffe  aamnatas  afan&is 
patribus  in  antiquioribus  fynodis « Jure  yero  huma-- 
nb  atque  divtno  h^retici  omni  fuppltcii  genere  di~ 
gnideclarantur:  immoetiamauraquam  carpunt» 
&  vita  quam  vivunt .  Protulifti  tsx  quidcm  in  te  at- 
que  tuos  jufte  fentcntiam ,  tumfuperibribus  verbis* 
tumhisquae  corifequuntur.    - 

Mont.  Hoccrimcnnost4mfrotedeimffsmnfU4m 
$omil*  Gmtrtt*  Tom*  XJCXIH. 


ad   eos 

tyus  ."  ..•■*... 

Gaspv  Lohge  difpar  eft  profedo  caufe  veftras  ra- 
tio»atque  martyrum  Chrifti:  quemadmoduim  &yos 
'.  Hcet  tormcnta  fubeatis  pro  dodrina  veftra»  aut  po- ~ 
tiuspro  inaniglpria  »  cujuseftisadmodum  ftudia- 
fi»  crucem&mortcm:  lbrigiffime  abilliseftisdi- 
verfi .  Uli etentm  quoties  in dotftrinam , quam  am- 
pledcbantur  »  inquircbaatar :  noa  modo  vocati 
principes  adibant  fidei  ac  doftrinap  ratipnem  rcddt-" 
turi»  fcd  multoties  niillis  pericults  perterrtti  aut 
abftratti  a  propofito»  fptonte  fua  fe  offerebantsquod 
ex  hiftoriis  ecclefiac  didtcimus .  At  vos  neque  voca-^ 
ti ,  neque  rogati »  nequefollicitati  ponicitationi- 
bus»  aut  propofitis  prssmiis »  qupd  non  femel  a  Ca- 
rolo  quintp  potentiflSmo  &  fandiffimo  imperato- 
re»  doArinscqae  yeftr^e  acerrimp  hofte  tentatum 
eft»  nunquam  adduci  potuiftis » ut  ad  concilium  ge* 
nerale  fidem  veftram ,  caufamque  teligionis  addu- 
ceretis »  &  de  eadem  traftaretis  cum  patribus  v  i 
MoNT.  Dominusetiamfuos  ahillis  hominihus  cavere 
juhet)  ^meosinconcUid  funt tradituri ,  &wcomili4~* 
hulh  fuis  flagris  csfuri .  Tfonergo  dkit  y  ms  uitro  in 
eorum  conciliahuU  fponte  ingerite »  eoftfue  wohis ; »  C4U~ 
fstfMe  *veftr*  judicts  4tterfite ,  ;f *o*  &  whis  »  &)  C4#f 
f*  weftr*  injurhs  fpre  ftitis .  ; 

Gasp*  Audite  peritum  thcologum  »  aut^fan- 
fiarum  potius  fcripturarutn  ftrcnuum  corruptorem» 
quiconventusomncsparescffe  putat:  &  quod  de 
ccetu  hxreticorttm»  de  Jiidaeorum  atqttdgentiumi 
perfidarum  conventicuiis  Chriftus  p&dkit  apo- 
ftolis»  &  c&tcris  fanftis  homtnibus»  hoc  Monta- 
nus  ad  conciliaecclcfiaelegitimeinita»  in  qujbu^ 

E  e  c    t  conT 


GASf*   CAHDIIU   APOLOGJA   INJ>IC*CONC»   TrIP/         I"M>8 

•  dl- 


1207 

controverfiae  fidci  atque  morum  d<efiniui>tur 
&umintcrpretatur , 

Mom*  TP**ln*  *fifiel*s  $  prinf^uam  c^Hfamfuam 
Jui^h ,  fuos  hofits  tmftrifftt  ,  CQmmitttrt  vtiitt , 
adCtftris  trihunal  j>ro*vQcandum  duxit ,  <jrY» 

Gasp,  Exsmplo  uterts  pattii^idrcmacpomnio^ 
dat$ .  Etenim  Pauhiscsrtoaoverat  ajud^ispara- 
tjtsfibiinfidiaseffc:  qyi,  ut#irfcripiura,  ineam 
rcro  conjurnverarit  ^  nt  Paslum  apoftplnms  medio 
tollcrent*  cum  primum  in  confpe&Pm  pxodixet* 
acturus  caufam  fuam  $pud  judicero* Vos  autem  nul- 
Its  e#  nobis  jnfidias  jutc  timere  pofllus;  veftr»  fa* 
iy  tem procuramus :  qmt£me&f! vellemus maxime , 
minimc  poflemus  vobis  inferre  vim «  Deinde  pau- 
ius  a  Chrifto  mand^llim  f^espejratj,  pt  Romnm  adi- 
ret  pr^dic^uini^cv^ttgclium^rgocum  videret  hac 
ratione,  appellando  inquarn  a4  Catf4xcm,profeclip« 
mm  fuam  inftrui  fadlg  u  fin#pexicuJo  poffe,  obla- 
tm  acc#0onem  minimc  praptermittendam  cffc  du* 
%lt  *  C«r  ego  tam  unjpjuigater  canfam  veftram  Piiw 
Imo  exemplo  de&ndi  tu  atque  omatjs  ? 

Mowr*  Uw  t&tmftem  fi^mti  Uth^naJIus  ,  Cr» 
*///*#»  ^4*$m%$nm*  hmttw%mtmmntkni*  fitt* 
dbfi iedinwum  * 

Ga$&  Ke4e  tucjul^emdeclfaxaffcinquisfanfto^ 
Ifto^viroscoiivemiculah^reucorum^  Atquiin  il- 
lis  conveaticuiis  1  <\m  illi  tantgpere  diffugieh*nt » 
kmm  4cm  fcrc  daftrina  veftra  doecbatnr  $  <jupd  es 
corom  libm  advcrfw  h«reticos  edms&cilc  con- 
ftat .  Tua  ergo  do£rina ^haeretica $ft •  ^  rjos  ahs  te 
ob  camdcm  cauf&m  deciinw  dcbcmus  t  fan&orum 
hominamexcmplo*  Q^od  fi  hfccpartcimitandum 
tibi  prononis  e&emplum  fan&orq  m  hooiinum ;  cur 
non  ctiam  in  aeterisrcbus  i  in  vita  videticet  atqus 
da&rina  ^mcntcm  tuam  morcfquc  ad  tpforam nar^ 
mam  ftudiofc  componi$  ?  Cum "« utcm  f^nfti  homi- 
nesquos  nomiMs^  cjonciHabulis  haercticorum  ia-» 
tercne  nolucrint  %  foipa  q^upd  ap«4  co&  cxami-* 
nandi  dodrinani  #dci  intc^rc  %  iinctumultulo^ 
cus,  rclicius  non  eflct ;  cur  *  cum  in  concilia  fa- 
cuitas  vobia  fuppctat  rcddcndi  doftrin^  vcftr# 
rationcm}  &dogmataconfercndi^  tam  vchcmw-* 
tpx  conciiium  Tridcntinum  formidatis  atquc  xv$\x~ 
gitis? 

Mw.  *&$'?$*  ??$<>  M*#rf/f«*  di$twtutei%  nm 
*viieo qmd nobhTridexp  fer^nium  reflet  %  prtfter  hte 
wum ,  nt  fcilicet  ke$,ih**  mfiris  id  itftumm  utiro  % 
qwi  M  fimel  extQrtfu?rmus% ho^  gr4^  %?  iimmrmm 
hcHum  tum  ifflt  fujiintmtts  * 

Ga§?»  Apcruit  feoc  ^tiam  ioco  nobis  caufam 
Mant^nust  ***  hetejtlct  aon  dcfcendantTtldcn- 
tum:  illam;,  inoijam  >  m  okdicati^  fw.  tcftari 
videantur  *  coacnium  authoritatcm  baberc  dcfi* 
fiicnd»  rct dubias .  Koc  cote  ft  fcmil  feccrint  t  fa- 
tcantur  ne^cffc  $&  vidos  eife  fe ;  &:^ufam  defcndc- 
remaximcini^^m;  neaucfuffiigium  ullum  illh 
tclinqufetut  $  advcrfus.  dcctet^  coaciliorum  >  ad 
quQd :^p omn»  aIiopra?fldio  4;cftituuaturtcanfu* 
gerefolcat» 

Mowt*  JS^°4  fi  /^  tmmtanii  fy&oiu  >  4& 
fwtifi$si%  m$m4immiWp&$W*m  |»re  ftrtimu 
Gasp«  Eameffc  cat$ua  cja^m  duimus  oftendit 
Moataavs:;  fcdacciptt  priusdtuoabftttdiMma»  & 
abamaiptorfoafationciilitna^  Unum  ^ft>  ^nodl 
neque  dnriaa  jtfte*  ne^ue  hum^no^  pcttinct  ad 
poatificcscorivocare  fyuodo^:  «Ucmm  &*  H^ 
tamctfi  haftcnus  ftimmi^  poatificfttus^  ca  facuttaa 
ndfuerit  t  Piua  ^uartuicA  «ti aoa  patcft  -  Utrum- 
qacvctou%e  adco  %$ene  ^gnat  camve^tatc* 
%%  dilicik  ooa  fi*  *tt«4  moaftrarc  *  Ot  ^utcm  a 
ptiori  oatt,e  fcateati^  difpytationcm  inchocmus* 
$go  ftc  ftatuo « MoatMM>  w  «€ m «« :  Jaj:c  4A>iaoA 


A  atquehumano»  ad  poatificem  misimam  pcrdnct 
co&ciliiun  indiccri? :  ncquc  ad  uilum  alium*  Pofter» 
tiox  p*r$  iic  coaciuditur *  Quod  nunauam  contigit 
ficri,  Ariftotck  autorc,  impoffibiic  ew  ficri .  Atqui 
auaquam  conti^it  hadcaus  *  ut  concilium  altus 
quiipisim  ptaetcrpontificcm  convocarct :  aut  often- 
dantadvcrfarii^quis  aIius>&quo  tcmporc,quam- 
vc  fynodum ,  t\um  habcat  modo ,  aut  olim  habucrit 
aliquem  in  ccclcfia  locum;  ergo  a  nullo  alio  poteft, 
quam  4  pontifice  coavocari .  Accedit  ad  hoc ,  quod 
concilium  generale  ab  eo  dcbct  indici ,  qui  ih  uni~ 
vcrfam  ccclcfiam  Dei  habct  poteftatcm,  utpl^ne 
conftat » At  nullusaliuspmdituseftca  authoritatc 
praster  pontificcm:quare  a  nullo  alio,  excipiopon* 
tificcm ,  indici  «t  cogi  potcft*  Utraquc  pars  ratio* 

8  cinationis  planacft;  pofterioremtamenlatiusex- 
plicabopauloinferius,  quolbco  Montanus  impe- 
ratorihanc  facultatcm  faccre  videtur^  Quod  au* 
tcm  jusiftudpontificianaturaiafit,  hoccft,  po*. 
ftuJantc  rationc  *  ficcoliigo  <  Naturaic  videtur cui* 
piam ,  quod  in  cq  magna  cx  partc  repcritur ,  teftk 
monio  phiiofophorum .  At  pontifcx  magn^  cx  par- 
tc  wavoc^vit  concilium ,  nemincaut  contradiccn^ 
tc ,  aut  rcpugnantc ,  quod  esc  gcftis  ipforum  conci- 
iior^mcoIUgiturcvidcntcrt  quarc  natura  ciineft 
convocare  fynodum  *  Hcque  modo  hoccftnatur^ 
confcntaneum ,  fcd  etiam  neccflarium .  K(am  quod 
uno  atquc  codem  modo  fempcrfchabct^  idqui- 
dem  ncceflarium  cft  •  At  perpctuo  ^  a  tcmpore  apo* 
ftolorum  pontifcx  convocavitfynodum:  hoc  pri- 

Q  fcx*  Ioquuntur  hiftoria^ ;  hoc  coacilia  doccnt  *  Nam 
^illamfynodum  qux  pnefentibus  apoftolis  ada 
cfle  dicitur  ina&isapoftolicis^convocaflcvidetur 
Pctrus  *  illc  ctenim  tanquam  princcps  8c  caput  fcn- 
tcatiampronunciavit  &  dixit:  Vifum  cft  Spiritui 
fan&o  ac  nohis.  Quatc  procul  dubio  ad  folpm  pon» 
tificem  pcrtinet  ca  potcftas  *  Ad  \}nc  Acamcancil]% 
omnittmjudiciocclchreatur^  ut  demoribus|cdo« 
drinaincisagatur^&conftituatur  fides,  acdifci- 
|iliha  Chriftiana :  jus  coavocandi  fynodumpencs 
illumeffedcbct,  cui  fidcs  &r  mores  catholic^ac- 
clefiap  potiflimum  commifla  Atdt;  utcumaovcrit 
cxpcdirc  1  rcmedium  adhibcat .  Atqui  pontifici  ma~ 
ximoduntaxateacutaiacumbit,  cuidiftumeft  a 
Cbrifto:  paiceavesmea&:  &^oraviprote>neun-* 

B  quam  dcficiatfidcstua^  fcd  &:  tu  aliquandocon- 
verfua,  canfinaafratrcstuos:  crgohuicunifocul* 
tas  a  Dco  conccffa  cft  fynodum  gencralem  coavo- 
candi.  RurfumfiGhriftu^adeflctmodoin  ecclefia, 
vivcretquc,  qucmadmodum  aate  paffionem;  fine 
controverfia^fi  re$  poftMiaret ,  8c fynodo  opu^  cflfet» 
ipfc  unna  fynodum  convocarct  cogerctque :  ergo 
ictem  &fitura&  «ft.  poatife^Chrifti  vicariuscx  mu» 
aereatque  oficio  fihi  inju«fia ,  cum  ita  aoverxt 
eJtpcdire  *  Ptastcrea  f&cuhria  comitia  in  fuotegna 
folus  rex  cogcrc  ex  officio  &  habcxc  potcft :  ergo  & 
pontifcxiaccclefiafibi  commiffa  a  Chrifto,  wm 
fit  in  eadem  %  quae  regni  fpcciem  gcrit ,  inftar  rcgis. 
Ycrumeft  igitur  quod  pcrfuadcrc  voicbam^s ,  pro- 
priumeffc  gonU&is  Rpmaoi  cancilium  c^nvoca*- 

l^te:  prajfemmcum  ia  conciliQ  osfcumenico*  q;u;od 
uni^erfalem  ccclcfiam  repraRfcaut^Chrifti  vrcariua 
capitis  vicem  geratt  praHRtles  vcro^  c^tcris  corporis 
mcmbri$  fiat  pejfimiles  *  Atqui  caLput  reUquis 
memj)ti&  imperat,  vocatque  jila.»  ducitque  quo- 
cumquev^U^  autpatius.quofpc6iat  carpovis  uti- 
litas^  miaime  repugaaadbua  teiiquia  membris* 
P^ti  igitur  rationc  ppatif»  Romanus  prefulcs 
uaivcrfo^  coavocaadi  jus  h&bet  pro  falutca.tque 
incoiamitAte  mt;fticl  corporis ,  id  cft.  3,  ccckfo .  Po- 
ftremo  Chriftus  in  cccieua>fua  jm  &.  facult^tem  re-* 
liquit  cogeodi  fynodum .  Illa  ctcaim  >  quad  moa^ 

ftrayi 


IJtlQ  APVSXS17S  JOANNJM    FASiUIlVM 

A 


MoNTANUM» 


1221 


ftravi  fupe.rias ,  unicam  remedium  cft  dubitationi- 
bus  expikandis ,  quaeiriChriftiaaarepublica  exo- 
rfriXolent »  five  ili#  de  moribus  fint ,  five  £tiam  de 
fidc  .  Penes  al iquem  ergo  hujufmadi  facultatem  eife 
Voluit  •  At  non  penes  priadpes  fsecuiargs »  quoruin 
omnis  cura  atque  ftudiam  externa?  paci ,  &  reipu- 
blicae  trauquiilitati  impenditur  ex  oificio;  eft  igitur 
pcnes  aliquem  principem  ecciefiae.  At  rion  pcnespe- 
c.uliarcmquempiam;  nam  cumprivatopraefuii  pa- 
xer^tarteriomnes  non  terieantur»  neque  privatus 
ullus  voeare  ad  concilium  poffit  cogereque»  &fi 
venirenegieKerint,  caftigare,  quodeftfanenecef- 
farium .  Infuper  cum  non  potius  uni  quam  alteri  ea 
facultasjureiafit,  finguliserit  conccffa.  Quod  fi 
vcrum  fit»  potius  erit  in  deftro&ionem  eccfefise» 
quamiriaedificatictaem.  Volent  enim  fortaffe  alk  B 
quandoplures  temporeeodemeadetn  facultate  uti 
ilocis  diverfis..  Exiftit  igitur  refidetque  apud  ponti- 
ficem  maximtim»  cui  pianeinfunfc  ca  omnia»  quae 
ftcceffaria  efie  diximus  ad  convocandum»  cogen- 
dum »  celebrandum  »  confirmandumque concilium 
<£cumenicum  .Neque  ex  ea  re  uilum  incommodum» 
autquidpiamquodabfurdumfit»  confequi  poteft. 
Sed  quorfurfr immoror  in  ea  fententia  defendenda 
&  confirmanda >  quam  neque  Mohtanus  uliis  indu- 
£Us  rationibus  probabiiem  tentat  eflicere  ?  , 

MoNTv  ^{eque  fi  aliquando  ad  eos  fertinuijfet  » 
ntinc in  frofria  caufa  itiis  t  qui  in  judkium  'vocantur > 
permietendum  ejfet  9  Hf  fimul  judhum  ferfonam  »  fr 
yartium  fujtinerent *  Ttyscerte,  qui  non  ad  concitium> 
fed  ad  ^pmame  curid  facem  «vocamnr  y  nunquamcom^  C 
mittemm ,  ut  foteftdtem  ,  quam  divma  &  hnmana 
fura  iiiis  derogant ,  tibedtentia  noftrd  m  manm r  confi* 
gnaffe  dicamur . 

Gasp.  Hocilludeft  alterum»  quod  pauio  fu» 
pedus  peffime  aiferere  Montannm  dicebamus:  quod 
tamefcfi  olimRomani  pontifices  jus  convocandi  fy- 
riodum  babuerunt ,  nunc  uti  eo  integrum  illis  non 
eft,  quoniam  in  judicium  abhasreticivocantur&: 
aguntur  rei .  Ak  fi  hsec  tua  fententia  y  Montane,  ali- 
quomodocumratione  &  veritate  conjunftaeflet, 
hufquabaprifcisexadifque:  temporibus  a  fan&iflw 
mis  pontificibtts  adv^rfum  haereticos  CQncilia  con- 
vocafi  aut  haberi  potuiffent.  Quis  eft  enim  tam 
igtiarusrerum,tam  rudis  vitetatqueexpersconfue- 
tudinishaEreticorum,quinefciateofdem,  primum  D 
jomnium  pontificcm  reprehendere »  deinde  ecclefiae 
prgefuies  reos  magnorum  crimirium  agere^  ut  vd  ea 
via  &  rationefufpe&os  eos  reddant » quibiis  ex  offi- 
cio  ineumbit  >  &  prasffito  juramento ,  hasreticos  & 
fchifmatieos  impugnare  >  perfequi ,  atque  etiam ,  fi 
res  poftuiet,  graviffimis  fuppliciisadjicere?  Cy- 
prianusadRogatiinum&  Papinianuto  fcribens  fic 
inquit  ;  Hoc  omnes  ferme  haeretici  moliti  funtt 
tiempeecclefiaecaput  pcrturb*te.  Cur  autem  id  fa- 
eiant  rationem  reddit:  ut  ficdebilitato,  inquit» 
capite ,  errores  fuos  &  vitia  impune  poffint  menti* 
bus  hominum  inculcare .  Quis  ignbrat  haerefim  Do- 
nati&uum,  qui  in  pontificeraatque  epifcopos  acer- 
rime  fuot  debacchati,acincpnciIio  a  pontificecon- 
vocatodamnatifunt»  &  refie  atqueiegitimeom-  E 
niutn  judicio  ?  Wicieff » Huflus»  &  Pragenfis  praece* 
ptores  tfeftri  >  tametfi  de  pontificis  authoritate »  de 
epifcoporum  ac  facerdotum  dignitate,  miilta  do^ 
cuiffent  hseretica ,  atque  eofdeo^  graviffime  accu- 
farent,  voearent  in  jus,  &  magnorum  priminum 
reos  agetxnt :  confenfu  bonorum  virorumin  Con^ 
ftantienfi  coocifio  legitime  condemnati  funt  ,  ac 
flanitnisultrieibuscaftigati.  Quae  omniacurafint 
quam  veriffima »  quorfum  tu  cupisaiiaminftitui, 
atque  ufurpari  formam  convocandi  fynodum»quam 
quas  perpetuis  temporibus  fervata  eft  ? 
QmciU  Gmenl*  Tom#  XXXIII, 


M  o  N  X.  Qgvd  fi  fuhditorum  obeditntU ,  cum  fa- 
teftate  CrjHwfkperipris  terminacur ,  iidem  vcro  qui  nos9 
tftQnarck&s  qzoqut  &  reges-e^vocanc :  frsfentia  ccrte  »o- 
ftrs  pontificem  quoque^  ^ntrtf&m  in  nobis  eft  »  contrt* 
Chriftianos frinczfes  armaremus>:  reJiquos fr4terea€hri~ 
ftiangs ,  qui  Jibi  ab  hoc  con$refftb  grawes  ob  cdttfas  temr 
fzrarmt ,  frtjudkio  hoc  noftra  i&nge  iniquiffimo  mul~ 
tnmgrtvaremus,  nobis fraterea  ififeftos  ,  fontifitisw- 
to  magis  in*vifos  redderemus  • 

Gasp,  Infeftos  cupit  facere  nobis  Montanus  fimul 
cum  csetexis  hsBretfcis  priQcipes  illos,  qiii  eis  favent» 
&a*Iienarequamiongiffime  poffit  ab  ecclcfia  Ro- 
iiqiana »  a  pace  9  ab  unitate »  quemadmodum  tefta- 
iurinprsefentia*  Nulia  autem  alia  re  idfeaptius 
atque  commodius  effefturum  exiftimat »  quam  fi  il- 
iis  perfuadeat,  ne  concilio  Tridentino  interfint  ne- 
que  examina  quaeftionum  de  fide,quam  haeretici  hijj 
temporibusin  dubium  revocant ,  aufcultare  veiint* 
Quod  unumiiluftriffimiprincipes  Germaniae»  at« 
que  olim  accrrimi  defenforesfidei,  ecciefiae ,  atque 
pontificis»  apertum  indicium  ,  &  noa  obfcnrum 
argumentum  putare  deberent  artisatqqe  doli,  qui~ 
bus  eos  ludificant  evangelii  novaiores»  Sic  enim 
facile  intellig^rent,  fucumfibifieri  abeifdem:  at- 

S|ue  adeo  inulto  diligentiusfibi  caverent ,  in  re  tata 
eria  ,quam  eft ftudium  &  cura  aetemse  falutis.  Ob- 
fecroigiturvos, jprincipesGermanise,  per  vifcera 
mifericordiae  Dei  noftn »  ut  tantifperfepdfitisiftfe 
peffimis  confuitoribus »  implorato  divino  patroci- 
riioperpendatisquo  fpedent  haereticorum  perditi 
conatus,  Populospraeterea»  quicumque  illi  fint» 
qui  in  varias  fententias  minimo  negotio  abduci 
confueverunt ,  rogo  atque  obteftor»  ut  tantifper 
^xpergifcantur :  neque  a falfis  doSoribus »  contra 
confuetudinem  probatam  Iongiffimi  temporis  de- 
curfu»  inopinionesinfoientes»  quaeaurestantum 
demulcent»  &averitatehominumavertunt  »*  rapi 
fefinejudiciofinant, 

M  O  n  t*  Hoc  iffwm  Germanos  frincifes  neutiqttdm 
fapt*  <\M  in  coiirventto  iS^eobnrgenfi  futida  fomificis 
foftulata  fatis  animofe  refukrunt.  Mirari  fe  dicere^ 
qu&  iliins  ejfet  rmfudentia ,  quiillis  quoque  p&firibe~ 
ri  non  *verecHndaretur ,  a  qnibus  frocntcat^  reiigionis 
accufaretur  iffe ,  quique  in  foffefsionem  ecclefiafticdm  , 
injuftam  »  *ohlentamque  feciffet  imfreffionem  :  aliis 
forro  illudere  fcrgeret »  quibus  I^omans  fraudes,  <&* 
techna  nondum  ejfent  cognit^  aup  ferffecj*  :  fe  qui- 
dem>  quibns  &  nunc  fatis  abunde  fdterent ,  opram 
daturos »  ut  nontam  cognoviffe ,  quam  fr£ca*ui]fe  w- 
dmniur. 

GasP*  Arbitror mentiri te »  Montane.  Neque 
enim  tam  alienbs  ab  humanitate1  efie  puto  princi- 
pes  Germaniae  naturafua  mites  &benignos,ut  pon- 
tifici  de  ipforumfalute  eogitanti  tam  afpere  atque 
infoienter  refponderint . 

Momtands.  T^cque  hoc  fr&tcreundumwnit » 
mithratorum  turbam  »  fi  quidem  nos  in  confenfum 
fuum  admitteret  ifatrnm ,  6r  quidem  fan&iffimorum, 
*vel  fdltem  Romanornm  affelldthne  dignandam  fore » 
l^on  enim  confentaneum  eft  ,  Jine  tituti  &  honoris 
prjefafione,  qmm^uam  nd  dicendum  accedcre  ,  afud 
ittos  frtfcrtm  quorvAK  fuferbU  &  ambitimi  nihil 
fatis  eft. 

Gaspa^.  Illud  ferre  non  poteft  Montanus: 
atque  ob  eam  rem  ,  quod  ipfe  ait  ,  confpeftuna 
epifcoporumrefugit>  quodnolintadiri  fe»  rieque 
nominart  fine  honoris  pr»fatione:  8c  ciyilitatem 
morum  damnat  »  qua  nihil  cft  in  homine  com- 
mendabilius :  neque  videt ,  officio  &  pcrfonae  quam 
gerunt  epifcopi  fummum  honorem  deberi  »  &  a 
ian&iffimu  hominjbus  ,  prifcis  temporibus  per* 
petuoillameffeferratamconfuetudinem,  ut  pon^ 

Eee    3  tifi- 


ma      Cas*.  Cardilu  afoiogia  in&ic.  conc.  Trid. 


tific  em  mastimnm  £ *te rofqyc  praef  qles »  mpdo  f  an-  A 
ftijfimo*».  madobeatifljmpi*  modfa adrnodutnre- 
vercndos sppeflirint .  Evolve  Augttftiniepiftofas^ 
Cypriani»  Hieitooymi»  Bafilii*  Grcgorii ,  Atha- 
naffi,  tc e*terorume*cenenriifimorum  hamiaam t 
forflc  ^gtfofccs»  vera  narrare  me  $ed  fupcrbia.  infta- 
tus  haereticus  csetcras  omnes  prac  fc  nihil  putat .  Ye- 
ram  enim  humilitatem,  qusg  fundamentum  reli- 
quarum  virrqtumeft ,  pdmam  omnium  consulcant 
ha5reucs*^tquedemediotpIlupt#  Qiianquam  ego 
£$n$  euper?m  intcfligere ex  tc ,-  quem  hopprem  vc- 
ftris  miniftris ,  aut.potiu$  $*|t#naB  uibuati^  cum 
deilli$mentiancminfcrtf$.  Quodfi  borumfimili- 
bus  titujis  digno$  cas  ptit^tis:  quampbrem  pr&fuft- 
busChriftiams  fuas  appell§tiones ,  &  fionoris  pm^ 
fationcm  invidekis  ?  B 

Moht*  Qho  *vm  vuUn  ,  |m  cwfctentU  e<t$  re* 
wrwtfr  apfclfykimus »  *>  f  «oj  tfttlf<fHi4  kmms  & 
rev.e renti*  conf$rmr ,  id  omrte  CkrifiQ  *  ejuffiie  qctlefi* 
detrdhitur} 

Gaw»  Lttbct  t»ntu«r»  63ccU«iw?  .  Oimpudentif* 
frroum  hpmiQf  m »  qui  fic  facerare  honorem  ftpdet 
principum  ecciefiae  Orf  "!  namnequecpoviciis  cpn~ 
^vitia  parif  f  u«que  nwledj&ismaledf&a  regercrein 
te  vpfumtis.  jubcmur  non  vinccre  ln  malo  »fed  vin* 
ccreinbanpmalum* 

MoKT*  &vbi  Mk&f*.  *tr  frkittqr  *  froft$imi  m* 
ftra  idoneds  C4ufds  fuffrjgtri  n%U&s*  quam  fturimt* 
wero  *  tdfdtmftte  gr*w$&»4*  adverfitri  pmitjtf  t  idm~ 
qm  hec tmctlium fim ?  jfeeterc  d  mfttis  frt$i%mtmml- 
h  mmip  p0  *  C 

<|asp,  Quantam  vlm  hah$ant  r^lones  qua$  in 
medium  cpntqlifti  ad  canyincendam  fententiam 
lefqui  h*t$tmm  »  judicabunc  eandidi  le&ores  * 
qnosego^p^Hat  St;enim  fi  ftamachum  pr^tioni 
itdimas,  nihil  rcHqMum  erit  pr*ter  vcntrcm»  & 
hnnc  fprdidum  admodnnu  ^tqne  putidiffimh  ex^ 
crcmentis  rcfcrti^mum . 

lyfoNTt  %^^M°w  fwUi*  damndmus 
p?  fkhterfmiw*  >  ownes  idw  Chrifii^nn  tmvenw* 
fHgUUmHS  tut dverfmnr . 

Gasp.  Audite  qpod  conei{ittni  probet  ^lonu- 
n;u$ :9.  nam  amninp  fx$$  fynodis.  eccfefi^  |uber^ 
n a ri  pofle  nsgat :;  ■■*:  metita  qnidem » tm  aequ^ 
fine  canv^ntibM?  ft is  dvitates ,  opp|d4?^  :«Hft  * •  w 
p^gi  conftars  queant^  -Qjia!«  conciHum  fingat  ,  D 
;»cc.rptt«« 

MoKT*  £$faimm*  likerf&*  ingeme  fdtemurt  fi\ 
Mi  'd*8r-bi*\  fietau  ,  €T  judhfa  Mtcm  frfjUnt  f 
M  l&timum  cQncilium  Monte  WQCdrentur ,  eot  hw* 
frovmdam  citrA  gr^ffm^m  P*i  mdigmthmm  $m~ 
$fam$&e  dde*  ordimw  jifttm  W$nfw »  4  fe  rtfadia- 
nn*lfam*d*fi$*'* 

Gasf.  Pugnantia  tt  Inqtii  non  vides  f  Inqui$ 
oportcrc»  ut  concilium  legitimc  congrcgetur:  & 
ad  illud  tantum  ep$  vocandos  eflfc  m  %.  qui  pic- 
tate»  doftrina »  %  judicio  caetem  pr^fterit ,  five 
cpifcopi  fint  f  fivenon.  Jmmovcreiviaeidcmnon 
intercfte  epifcopos:  nequevidcscelcbrariminime 
poCelegitimumcQncilium»  m&  juxta  le^coear» 
Ideft»  niiipr*fnlcispmne«  VQcentur  ^  quj  ck  offi-  E 
cio  id  hahcnt»utconciHaintcriin.tt  &  ^dubfas 
definiant,  fivc  dodi  finty  fivctudes*  five  picta- 
tc  infignes»  fiyc,  »im  ca!pat^vit«?,  Ad  cam  c- 
nim  rcm  non  tam  agjt  doftrina»  non  tam  pietas> 
quamquarn  h«c  fi  adfint^pjurimi  facienda  funt» 
quam  officiutp ,  Tu  vcro  epifcopos  exchidis , ^tqile 
ex  c^teris  deligls  pr^ftantiores  doflrina -y  pietate, 
judicio.  Atverp»  qn^fotc^  qui^  4epi«:atejudi- 
cabit  ,  &  dignos  admittet  %  repellet  indignos  I 
di(ficiic  hoc  quidem  eft,  cum  fepenuiuerofpecie 
re^*  decipiamur;  nequc  hujus  rei  fudicum  qui 


fpiam  facere  audebit ,  nifi  h  hsretieus  fit  >  q^i 
omnia  jMicat*  omnia  ccnfet,  omnia  deniqiie 
fibi.arrogat» 

Mont«  Xft  ni*ro  mtUbrum  fwkfibi  re&eeanjltt) 
tcs  tjuoqut  4d  fintm  de$in*s 41  tlM  mihm  reQ$  m.<* 
t&r*t<t$  Qpmet »  Quod  ji  erg$  frincipei  Cbr$tMh  »  W 
quQ$  h*c  eur^  fr^ifuefp&At^  4d /&**#*  tjcctefikn* 
ferm*tfanem  4nm$s  tdftceri&t »  0fer4s  f»4s  fimnl  wn* 
jungent  * 

Gasp.  BLationem  pra;ftrribere  cqepit  convocan^ 
di  conci lium  lcgitimiim  atquc  Chriftianum ,  pmr* 
fus  rontrariatri  Icgitimo  Chriftiapp;  .  Frinmm 
enim  t%  quovis  genere  hominum  aflfumendos  effe 
%h ,  qui  judicio » &  doftrina  %  pietatcqiie  praeftcnt 
cseterisi  &e^cludit cpifcopos,  primates*  archie- 
pifcppos,  patriarchas,  abbatcs^gepenilcs  miniftros 
prdinum>  ad  quos  omnesvcl  ipfojnrc,  vclantu 
quaconfu£tudine  pertin?t,partem  effe^cumenicr 
Qi  generalis  conciJii.  JPeinde»  privatos  hominct 
fdmittitinconcilium»  §:|udiccsilld§  rerutn  con* 
trovf  rfarum  facit  jdcfinitorefquc»  contrajus  amnt 
&r  vctuftamccelefixcoafHetudinem»  Tcrtio,  pon^ 
tificcm  j  qui  qHoniam  princcpsccclefi^cftj  yica* 
rius  Chrifti,  itquc  inftar  regis  ?  comiria  eogere 
cx  ofikio  debct  s  ut  pctditis  rct?v*S  con£uI^t  »  fir 
morbismcdeatur»  qui.ecclcfiaminfcftant»  cdmit 
aconcilipj  §rfynodumfacit  ^cephalam»  hpc  cftt 
fine  capitc»  finc  principCj  fine  fupremomodera* 
tprc ;  qup  nihfl  potcft  fingi  monftrupfius  ?  Poftre^ 
mo  rcgii  muncris  efle  inquir  fynpdum  iftam  ge« 
qcr^lem  indicere»  convocai:^  atquc  agerc  :  quod 
eft  infaaia?  genus^  Aipremtiin  ,  &  ratio  quaedam 
compf ndiofa  nimis  ad  excjitandos  in  ccdefia  tu^ 
multus>  adirritandQsreges,  &adarmandoscon^ 
.tra  feipfpsi  denique  pe  uflp  urnquam  modo  tafe^ 
CanciHum  cefebrcrur  ,  «juale  necefiariMm  cft>  ut 
conajtibiis  perditis  h^reticoruim  obvi^m  proceda^» 
tur.  NameumMontanusdieat,  praecipue  fpefta- 
re  iA .Chriftjanos  regc«  cuam  convocandi  fyno» 
dum ;  rogo  eumdem^  utrum  h$c  cura  nni  alicui 
incumbate^  ofiGcio,  an  potius  fingulis  e$  sequo» 
ac  finc  difcriminc  ullo»  Si  uni  cmpi^m  »  doceat 
quis  hic  unus  fit  *  %c  unde  hanc  faculbtem  ceperit  * 
q«£  non  fit  ulli  c^tcro^um  tributay  Q«od  fi  mon-t 
Itrare  vclitt  culdubium  eftc  polfit  eiminjuriam 
iEaet<jros  rcgesgraviflim?  laturos  eflfe  %  &  repulftaro^ 
irmis*  fi  pomnt?  Nam  de  imperio  accrbae  incin 
duntcpntcntionesy  &bcIIa^dmodumatrocifa:ca^ 
ratia  jus  e0e  viQlandum,  fi  unquam  vioten* 


■S.ff' 


ditmcfl,  Ca&far dtcejhat .  $i vero omnibus e% rqup 
h^ccutamandatafit:  quando  omncstcncri  ppte* 
funt  tam  concordibqs  animis,  ut.  idem  pmbentj 
idemvelint,  idemfequantur,  idcmomntbusgr^ 
tumfitf;  maximecwmfciitntis,  in  delibcrationcin 
poffe  vcnire  m^lta  in  conciUis ,  ^uae  miaimc  regi- 
bys  pmnihus  gfata  fint »  Acccdlt  ad  hoc  *  quod 
qui  habet  jus  f onciUjam  canvoccndi ,  hibeat  ctiam 
oporr^i^pera.ndi^  cpg sndi A  e^jftigatfd  i  faculta» 
tem  CP$  <\$i  vcnire,  reauupt»  aut  p^rc^e  recufant 
decicW  fynodi,  Q&i*  cft^mtm  amniuta  reguni, 
Chriftianot^m %  cui c^etcri pmqej j*i|re  fuo parcrCs 
&cujus  juffa  c^pcflere  habeaflt?  Quod  cnmplane 
vcrum  6t  *  pwul  djibio  qui  fpe^at,  m  ab  uIJp  re* 
gum  Chriftianorqm  concilium  indicatur »  cane  pe* 
jus,  &r  apgue  cpnciiium  odit  r  infuper  etiam  igna* 
vm  &.  fpcordias  tacitc  accufat  Chriftianos  rcges» 
quod  ha^chus  jus*  i^nodum  CQnxQcandi  »  fi  tua 
fententiavcracft,  Duirpari  ab  aiio  paffi  fucrintn 
quod  impudcntiifimc  racis  ,.  Scia  difturuisi  efle 
'quempiatn *x  vcftxis,  ( pam  id  figfti ficavit  ftjperio* 
ibus  diebus  apoftaia ,  &  reIigipnJ>  ac  lidci  defciv 
or  Vergerius}  hanc  faculwcm  apud /imperato* 

rcm 


1214  AOVE*$.OS  JOANNBM   FabMTIUM   MoNTANOjHt 

A 


1*15. 


tem  refidere  *  illi  uai  caraai incumbere  cogeodi  co*> 
tKiuiacccIcfisPs  ^Laquammoflarchae.  Scd  qui  ita 
putatt  non  videt  iavifi^a  effeadmodummonar- 
chiasaomen,,  atque  ej[u*  fofpiciaoe  etiam  &  Ger- 
manis  Carolum  <^uiat;iim  >  digai#imum  hac  fupre* 
ma  digait?tc  principcm,  gravibus  8c  periculofis 
bellis  vexatum  cffe.,  Studc  ut  eotituIoFerdinan- 
do  Chrifti&uiffimo  G^tHia  parcat  ,  Hifpaaia,  Bc 
£&t&x%  regaa :  aihil  faae  pro£cccris .  Quod  fi  impe- 
mor  Fetd  inandus,  &  Philippus  Hifpaaiascatho- 
licus rcx,  fiCarolusrex  Galliae  Chriftianifsimus, 
fiP^lont#$igif«aun4us>  ii  Sebaftianus  Lufitania? 
iong^  vita  digniifimus,  fi  denique  caeteri  otnncs 
CMJlianiregespriacipefve*  iadiftioaeflii  concHii 
jfa&am  i  Pio  IVP  fuaimoperc  probaat ,  ample&un- 
tur,  iaudaatqu^  ,  miffis   Tridentum  oratoribus  B 
futs:  eiuftin^ayepargft,  oohab  alioj  ncquc  aiia 
jrationc,  quamfetvatamoda,  quae  cft  etiamper* 
pctuo  retenu ,  co^ciiia  cccumcnica  eflecogenda. 
Nam  ut  iltud  tnterim  dicam ,  duai  hatrettci  ieditio- 
fi  &  alcndisfadionibus  nad  ,  ad  reges  referunt  ju$ 
&  facult^tem  f^nodum   generalem  indicendi  & 
tonvocaadi,  cofdem  fupremos  etiam ecdefiae  prin* 
cip£$  faciunt,  &  cum  tcgesdicant,  nemincmta- 
taca  exprimuot ,  b.Undiri  omaibus  volunt ;  ac  dum 
fuprcma  autboritate  ecclcfiaftic&  pontificcm  Ro^ 
rnanumfpoHaot,  &  fuo  loco  dejictunt  atque  de- 
turbant  ,  fingiilos  rcg§s  ia  fuisregais  non  reges 
faluai ,  fcd  pontifices  effe  volunt  :  quod  Henri* 
co  Aagli^  rcgi  veftriordinishomines,  idefthae*- 
retici, /perfuaferunt»  Haccnimefcadulci,  utap-  ( 
paret,  in  fuainnaffamprincipesatque  regcs  h#re* 
tici  perttahunt >  ftquc  eofdem  fibi  devin&os  fer- 
yant*  Scd  cavcte,  principts,  per  Deum  immor- 
talemtfosoro,  'm  fircnum  dulcibus  cantibus  ca- 
piamini  *  Eveniet  enirn,  mihi  crpdite  ,  nifi  vos 
tcmperem,&  dignitate  veftra  contenti  fitis,  ut  duoi 
ptramque  authoritatem  captatis ,  amittatis  mram*- 
quc,  quod  non  fensel  accidiiffe  compcrtius  eft,€juam 
ut  ptodudis  e^cmpli«  aut  teftimonijs  probari  de- 
bcatt  BergitMantanus. 

MoKT*  Ita  i#  qw4  mdit,  tQiwVmm  rtver*  fit 

in  fupcrwifws  arUrrw ,  nHnfHdmfQWttittmcQire  p- 

Qued  fi  $  ut  num  fm$  Mp/wb»'  f i$s  eernm  i&~ 
ftdtfytts  tvtntus  wn  nffQndcrit  :  prQXimum  crit  ut 
fitit  tP  r$im$  CT  Mffyflik**  *$m  furtm  imfmdant , 
f  UAW  &%4  twivftfos  fimul  fafctpemnr  „ 

(Jas?*  Ecce  quotr^odo  pcftilens  Montanu^  adde# 
feftioaem  principes  ^tque  reges  follicitat ,  &  hor* 
tatut ;  duiH  nulta  pontificis  habita  ratione  monet , 
HtfioguH  per  fe  fuis  regnis  provideant  conciliis  n&* 
tiaaalibu$.  Sednihillaneagit.  Namregesoipnes 
^tque  principesChriftiani  Tridentinpmtoacilmm 
probavcruat:  atqueutfilii  obfe<}iieatiffimi  cccle- 
fiaBRomanae,  ejusd^rcta  fufcipicat;  &  uta  fuis 
populisobfcrvcatur,  dabuat  bperam.  diligeater» 
fjaae.faniu  fynodus  ^dverfus  herericos  tn  vulgus 
emiferit :  neque  aationalibus  cbnciliis  fc  patientur 
implicari,  Siquando vero pfovinciaiibus fit  opus, 
ftrehuam  iiavabunt  operam  r  »t  cogamur  in  provin- 
eiisfuis»  Se  gematur  tranqaUIe  &  paci&cjuxta 
icges  pr*fcripus  a  fummis  poatiffcibus ,  aut  etiain 
$b  oecumeoicis  conciiiis . 

Mo^T.  W(*iiw4liy**  Pf*  >  <M$  *******  provmci^- 
V$hm  convtntihs  operam  i*hmt  ,  f ms  tzwtn  nw 
h*  in  arttum  rcftringent  ,  $uin  &*  csteris  ifuo^ue 
(jpminibus  eos  fttcre  wlim  >  mods  ex  huJHfmQdi 
fint%  ftiorutn  frsfmi*  ccetus  C^  wwri  gp  ftivm 
foffwt* 


E 


Gasp*  Mirabileidfanceft:  0ihiIh^reticiiiita- 
£bum  retmquunt,  nihil  noa  vocant  in  dubium, 
nihUaoncalumniaatur,  nihil  taiil  firmum,  tam 
racum,  tamfanaMmcft.,  quod  nonilli  muuri  ve* 
Iint#  Formamconciiforumgeacralium  iadke^do* 
rum  &  celebrandorum  explofit   pa^Io  fuperius 
MontanuSj  Sc  novam  quamdam  docer^  >  atque 
inducere  in  ecclefiam  voluu:  ^tino  quoqueleges 
concilti  provinciaiis  caviHatm^ '&  formamillud 
cogendimutari  vuk,  dum  principibascogendico- 
piamfacit:  atque  eoshomincs  admitt.it  in  conci* 
jium,  qui^ureabeodcinrcpeHunrur.  Nequ.e  fine 
dola  atque  arte;  videat  enim  haeretici  quodnos 
lcgumJatoresadmonucrunt,  adevertendascivita* 
tes,  ad  labcfaftandasrefpublicas,dcniqueadtur*. 
bulentiffimas  fediticines  coacitandas,  quibus  re- 
bus  tuaxime  hajtetici  ftud^nt ,  nihil  effe  potentitts # 
quam  fi  leges,  jura5  aut  ordo  civhatis,  quibus 
refpublic^ contincntur ,  aliqua  ratione  im.mutcn* 
tar'»  Seafim  enim  cactcra  concidunt ,  dumpaula» 
tim  $  ut  ait  Philofophus,  homincs  acquiefcunt  le- 
gibus non  obedire , Ea  igitur  cura,  id  ftndiam  tcne- 
rercgesatqueprincipesdebent ,  ne  illam  legum , 
ordinis,  convemuum,  in  fuis  regnis  fieriaquo* 
piam  mutationem  patiantt>r ,  ipfis  praefertim  in- 
confultis,  Qui  vero  quippiam  fimileeificereten* 
taverit  ,   multo   feverius   caftigabunt  >    fi   ftare 
fuos  principatus  dominUque   defiderant  ,  quam 
fi  infidias  regno  pararet ,  aut  regiam  majeftatem 
lsederet .  Nifi  principiis  ft^tim  obftiterint » pagno 
incommodorerumfuarum,  falutis  ,  atqne  yitse, 
breviint^IIigenteundumeffe  obvkm  4iligentiffi- 
mehisiegum,  veterumquc  faftitutorum  &magi- 
ftratuum  cenforibus . 

JMIont*  Curabunt  frdtm**  pt  locus  iffe  &h  omni 
terrwc  &*  metu  libcr  fit  13*  Aiicnm  . 

Gask  Hic  murus  aheneus  eft  (  inquit  Poe- 
ta  )  nil  confcire  fibi,  Sc  aulla  pallefcere  culpa. 
Confcieotia  terrori  cft,  purga  jllam,  Montane  , 
&  tranquillam  reddes:  neq'i»e  timebis  uaqu^m, 
tamctfi  coelum  ruat  *  Nihil  aeque  torquet  atquc  ma^ 

Mo^t*  jfctedmt  idmt*  emthm$P 

QasP.  Has  haereticp  nullus  poffit  dare  fatis 
idoneas  ipforumfententk:  ubiqueputat  anguem 
latere  ,  &  fub  quovis  lapide  icorpium  indormU 
re  fibU 

JVIont*  libcrd  finf  votts  ,  libern  deni$He  fuffra* 

Gasp.  IHudcupitMontanus,  uthaereticistan* 
tumdctn  Iiceat ,  quantum  velim  ,  atque  hanc  unam 
libertatemillj  probant  &  appcliajit.  Nam  & Chri- 
ftianamlibertatem,  adquampcrevangeiium  Chrt* 
ftiprovocamur,  vivendi  Jiceritiam  intcrpretaatur 
contraevangclium* 

Mont,  Sed  &*  iPiner#  tttta  >  &  iftfidiis  homimm 
minime  obnoxiaf 

Gasf.  Singylos  h^Wicos  tametfi  integramilt- 
tum  legio  tutetur,in  mediis  periculis  verf&ri  fe  cre^ 
dent,  infano  Orefti  non  abfimifes  • 

MoNT#  Libert&s  mtem  h&t  Qmnis ,  4quit4tis  termi^ 
neturtepbus ,  iu  ut  nwinifius  iiceat ' ,  ^uamfictdiis 
reguUfcrmittar.;  ^ 

Gasp.  Ut  te  decet ,  loquendum  effet ;  .potius  di- 
ceres ,  quam  impietatis  rcgula  permittat  j  nam,  hac 
potius  ,quam  ulla  alia  uti  confiie*vifti$  r 

A4oht*  Hoc  #t  rettius  fiat ,  c&nciliHnf  fit  Chrijiit* 
tmm  Qf&rtct . 

Ga&p-  Chriftianum  ejfc  non  pot^ft,  ni  legiti- 
mum  fit ,  &  jwxta  Chriftiecclefi^  leges  cojerit ;  erit 
tamen  Lutheranum  * 

Mo&T*  Quoi  ipfum  tamen  te#$e   lateqm  fat et  * 
^  Ckri. 


I2I<f 


Fr.   Antonii    Pa 


Chrtftiamm  mirn  tffe  ft^f  #&  *  ^d  ^Qhm^  fuds  ad  A 
Chrffti  &  4foftolorHm  refpttam  fecrh  Utteris  eowpre- 
hcnfam  non  4git$  qmd  Chriftitnis  m&rihuf  ,  ienijue 
furhnsecclejide^emplis^  mn  per  QmaU  cwgrHk,  Xlt 
Chriftimnmfit ,  re s  controverf^  nm  oAhfe  ,  fcdmode* 
fte  s  prout  ChrtftUmc4fU4s  diffat  ,  his  etiam  te^lbus 
difceptandd  ntenient ,  qn4  vetitati  expUnmi$  y  nm_ 
invQlwndt*  prttftitata  videatitvr  • 

Gasp*  Chriftianamfaneconclliumeft,  &aatl~/ 
quiUimisfyoodisconfbrme,  quad  more  fuoeccle- 
fia  Romana  indicit  >  cogit,  ac  eelebrat  •  Qjiod, 
inquam,  a  pontifice  Romaao  canvocafcur,  habe- 
tur  a  praefulibus,  authisqui  jure  vetere  rcl  con- 
fuetudine  dintiffimefervata,  intereflefynodade-> 
bent  ,  &  fuffragia  deferrc  ,  de  doffcrina  fidei  &c 
morum  ecclefise  ,,vel  paqe  inter  principes  Chri-B 
fti&nos  firmanda*  C^uodcumque  ah  hoedifcrepa- 
Verit  j  eccleiia  Dei  non  folet  eoncilium appeU 
l$re  ,  fed  $atan&  fvna^ogam  ,  concilium  mali- 
gn&ntium»  concUiabuiumque  hominum  perdito- 
rum« 

Mqnt.  £*^  quorfim  provehor} 

Gas?.  Tam  k  pr&cipitsm  egit  cxfcra  te  ipfum 
amentia ,  aut  rabies  m&lediccndf ,  u-k  quo  proveha* 
sh,  nefcias*  Recipete,  Montane, 

Mosnv  Docere  vg/ui  ^  "jntfe*  ok  c&ttfds  frofe&hm 
TridentiM  nobis  fuferfedendnm  ejfe :  ^mi  ji  perfeci , 
dkendimttnere  funfius  fam*  Snperefi*  ut  velh  colle<* 
££is  mwm  m  fortum  fubducam . 

Gasp.  At  nihil  fimile  perfecifti ,  neqnc  perfice- 
reunqaampoteris,  etiamfitibi  uniYertacoiluvies  C 
hsereticorum  fuppetias  ferat  *  Quid  reftat ,.  nifi  ut 
&d  teredeas,  in  te  defcendas,  &tecumtantifper 
habites,  eogites  unde  e^cideris ,.  qnidChrifto,& 
ecclefise  Rbmanas  eariffimae  ejas  iponfa:  pr*eftare 
debcas  ?  Ego  non  dubito,  quin  fi  te  ita  exercue-* 
ris,  atque  id  animo  fcceris  veritatemexplorandi 
ampledendique,  facile  tibi  Spiritus  fan<3us  eam 
^nentem  fit  infpiraturus,  qua  antea&ae  vitae  per-. 
tefus  ,  &  contraftas  fordes  abluens  pce-nitentiar» 
^ecnrum  portnm  futnjpturus  fis ,  in  quo  tuacym- 
ba,  hucufquc  gravimmis  agitata  procellis^  fine 
uilo  naufragii  metu  perpetuo  conquiefcat^  Tunc 
no5  gaudio  iogenU  peirfufi,  Oeopptimo  maximo 
gratias  agemns  ftmul  cum  coeleftibus  fpiritibus « 
Quod  ut cocrtingat brerx ,  Deumprecor optimum  D 
maKimum* 

IX. 


FfL  ANTONII  PAGANI, 

VENETI  >  MINOJL  OBSERYAKT. 

\Ai  p^mt0mnf^^fmBimcumeniti  Tridentini 

comlB  ftttres  ,  di%n\Jftmof^m  €hri~ 

Jlian#.  reifubtkti  fenatores* 

$>RQ  ECCLESI^fi  REFORMATIONE 


6  A  ^  T  IO* 


Llcetj  patresampHfllmi,,  ac  praeftantif!imior- 
bis  judices  ,  non  parva  fit  admiratione  di- 
gnum,  quod  fan&ai!la&myftkaSion,  terrain^ 
clyta  Ifrael ,  munita  Dei  civitas ,  atque  praedile&a 
fponfaChriftiecdefia,  quaejamafuo  fponfofan- 
guine  illius  pretiofo  fuit  redempta,,  totmuneri- 
busditata,  ejufdemque  tumpmfentia,  tumgro* 


GAH  I    QttATlO  tat7 

teftionehonorata,  deeoratamiraeuli,  &  Divinis 
deliciiseducata;  hodie,  prohdolor!  in  tam  mu 

ftrabili,  atqueftebiHftatuappareat,  uteamqua- 
fiaDeo  reje&am,  rcpttdiatamque,  ac  reiutter* 
ram  defertam,  Incultam,  8z  inbabitabiiem  con- 
fpiciamus  |  eum  inter  tot  tam  hasreticorum ,  qum 
impiorum  Chriftianorum  turmas  undique  contur* 
bctur, oppugnetur,  & defpidatur tattamen 9f\ re- 
^ementisoculointueamur,  fi  praeteritapr^fenti- 
bus conferantur ,  fi  primrtivae illius ecclefi^  obfer^ 
irantias!  j  dogmata  *  mores,  atque  plurlma  virt^tum 
exereiiia,  frequensfacramentorumufus,  cxritati§ 
fervor ,  orationum  aftiduhas ,  eleemofynarum ,  je* 
;uniorum.  &cseterQrumpietati$operumexhibitip 
pondereatur  \  &  fi  e  converfo  pr^fentis  ipfius  eccle* 
iiaetemporisftatum,  depravatoshominum  mares? 
yitiorum  omnium  turpitudinem,  facrumcntorum 
defpeftum,  tepiditatem  animorum  $  otium,  fo* 
lam  euram  terrenorum,  &  cceieftiurn  bonorum, 
totiufqueChrifttanaBpietatis  oblivionem  confide* 
remus :  faxrilequifque  ipfius  abje&ionis,  deprcifio- 
nifque  caufam  dijudicabit  * 

Nam  illa  fane  fidelis  Chrifti  fponfa,  quae  ad 
imitattooem  capitis  ,    &  fponfi  fni  dilediflimi  , 
jam  in  paitpertate  ditata  fuit  ,modoin  dtvitiitege* 
na  fa&a  enj  illa  qu^inhumilitate  exattatafuit, 
nune  in   mundi  honoribus  deprimifur  £  &  quas 
jaminChriftiana  fimplicitate  proficiebat  ,  moda 
per  camis  prudentiam,  &  inanem  tumentemque 
philofophiam,  in  curiofis  multorum  qu»ftiombus 
evanefciti  atqae  ipfa  quaeperdendo  Srfuftinendo 
jamdiuvicerat,  poftmodum  vincendo  multa  per^ 
didit,  & quae denique in  adrerfitatibusfirmabatur, 
in  otio  perklitari  videtur»  Ipfa  namqueeaiholU 
ea  &  univerfalis  ecclefia  pertotumorbem  jamdi^ 
latata,  non  humana  potentia,  aut  faptentiacre- 
rrt  y  fedevangeiiipr^aicatione  ,Divinac  potentiae 
miraculis,  virtutumexempHs,  fandlorumpatien* 
tia,  perieulisj  &Iaboribns>  &  fan^uiniseffufio^ 
ne.jatqaevariis tribulationum  genertbus ftabiiita, 
&  aufta  eft  .  Quales  autem  primi  illi  evangelii 
eoncionatores  fuerint,  perquosmunduscredldit, 
6t  ecclefia  per  totum  orbem  diffufa  fuit,  notum 
cft,  quia  non  divites  &  potentes  in  faculo,  fed 
pauperesj  non  faptentes,  fed  idiotej  neque  no<* 
biles,  &ilfuftr^s,  fed  defpefti,  &  vilespifeato- 
res  fuere  /Unde  Apoftolus  ad  Corinthios  ajt  i 
Qtite  mn  multi  fapkntes  fetmdxm  C4tnem  ,    non  t^m$t 
mttUi  fafentes  ,   non  mitlti  nohiles  y  fed  fua  ftal^ 
U  futot  mmdi ,  etegtt  Deus ,  % f  confttndat  fapientes} 
&  inftrmn  mundi  ete$it  Dens  ,   ut    confundat  for* 
tia  ,   €7*  ignohilU  mundi  &   emtemftihilU  elegit 
Dens ,  &  e&  tjn*  non  fknt ,  utea  qmfant  *  deftrue» 
ret  *  Et  Damafcenus  ait  s  Evangelium  copnitio-  »  $*[?*• 
nis  Dei  pradicatum   eft  nonbellis  &  armisexer* ■•» 
eitum  adverfariorum  devincens^  fed  paud,  nu^  & 
di ,  pauperes,  &idiotaE  sperfecutionmpa-ffi,ver-  » 
berati  ,  &  mbrtificati  ,  frrucifixum.  in  carne  ,  &« 
mortuum,  & /rcfurgeniempmdieantes,  fapienti-  # 
bus  pr^ valuerunt ,  Sed  ii,  homines  duodecim ,  bit  » 
Chryfoftomus  ,   orbem  terrarum  converterunt;t«c^/^ 
quanta  fit  naftramalitia^excogitajcmm  tantiexi-  w  lnM*t- 
ftentes  $  eos  qui  reguntur ,  non  poffumus  corri^  »  \*™i€* 
gere,  quos  decemmiillbusmundisproficereopor*  » 
tebat»  Quod  quidem  non  nifi  ex  noftraimperfe^ 
aioneevenire  manifefteconftat.Nampaucosilios* 
quidtamque  potentes,  tammirabiles  mundo  ex- 
tendit?  forte  fola  miracula,  cum  nec  fapientia^ 
nec  potcntia  mundi  eis  adeffet?Certe  etfi  figna  fece- 
rint ,  noa  ea  tamen  eos  tam  mirabiles ,  &  magnos 
fecerunt ,  quoniam  &  prophetantes,  &  miracula  fa- 
cientes^  quandoque  tam  ab  hominibus,  quama 

Deo 


i*i7 

Dcodaraaati,  &  reprobi  fa&i  fuat:  fed  eos  tan- 
turamagnificavit  tum  inundanse  glocia;  delpe&us, 
divitiarum ,  deliciarum  ,  omniumque  mundana- 
rum  rerum  cantemptus ,  atque  ab  omaibus  fsecula- 
xis  vit*  negotiis  &  tumultibus  fcqueftratio  ,  perfe- 
ftaque  animi  abdicatio :  tum  veroanimarum  zelus, 
fervenscaritas,  &  virtutum  omnium  difciplina, 
fmt  quibusminime  profcciffent  .  Scd  poft  quiefcen- 
tesperfecutiones,  poft  mundi  converfioncm ,  poft 
populorum  concurfus  ,  temporalia  bona  accreve- 
runt,  &fpiritualiadefecerunu  Etquamviseccle- 
fiaftico  impctio  >  cui  majora  fubfunt ,  etiam  mini- 
ma»  hoc  eft  temporales  opes,  tamdigne,  quam 
copiofejamaddi&se,  &fubje&ae  fuerint:  cum  & 
fongruum,  &  neceffarium  fit ,  ut  ficutanimacor- 
poralitcr  vivens  ,  temporalibus  mcmbris  in  fuis 
a&ionibus  ju vatur ;  ita  ctiam  temporalium  rerum 
fubfidia  &  minifteria  fpiritualibus  famuleutur : 
qiuatameninaraploecclefise  regno  compiures  af- 
fluentibusdivitiis  cor  appofuerunt,  idco  dum  ii 
auxeruntaurum,  minuerunt  gentem  $  dumimple- 
vcrunt  pcram , cvacuavcrunt  confcientiam  ; & dum 
fola mundana ptudentia ,  & potcntia  ,regnum au- 
gercecclefiae  putahant,  hic  in  angulo  Occidentis 
reftridam  eam  viderunt . 

Et  id  contigit,  quia  foia  do&rinae  authoritate  , 

&  non  etiainvitseexemplo;  &  folistemporalibus 

armis  ,  atquc  materialibus,  &  noa  ctiam  fpiri- 

tualibus,  cam  dcfendcrc  ,  &  confcrvare  ftudue- 

runt:  non  oratione,  &  iacrymis,  qusearraafunt 

Chriftianorum »  &  eccleiiae  prsefidia  j  non  conti- 

nentia,  quae  eft  cingulum  lumborum  ejus  ;  non 

|uiiitia,  quae  Ioricaejuseft ;  nonfancloruraexem- 

ptis,  quae  calceamcnca  fuafunt;  nonetiamfide, 

quaecftfcutum,  &  fpe,  quae  ctt  galea,  &  verbo 

Dei  ,  quod  ejufdem  gladius  eft •  Et  quamvis  gladii 

Verbi  Dei  armatura  fibi  fempcr  remanfcrit,  eota- 

tnen  quamplurimi  ecclefiae  filii  fcfe  confodiunt, 

qui  dicunt,  &  nonfaciunt»  Etindeeft,  utquo- 

rum  vita  dcfpicitur  ,  eorum  quoque  praedicatio 

contcmnatur  ,   &  mundus  cos  concukat  ,  quia 

tnundanos  eos  afpicit  *  Nam  quomodo  cccleliae 

filii  de  mcdio  cjus  malum  auferrcpoterunt,  qui 

In  fimile  deli&um  corruunt?  &qua  froatc,  qua 

virtute,  &r  quo  vitii  odio ,  pcccantcs  corrigere  po- 

terunt  ,  qui  tacite  fibi  rcfpondcnt  ,  cadcm  quae 

corripiunt,  fecommififfe,  &  ad  ca  totb  animo  af- 

fcftos  cffe?  &  quonam  pa&o  oratores  cflc  pote- 

runtcaftitatis,  immunditi&  patratorcs?  atque  quo- 

modo  avaritiae  odium,  &  Iargitatis  amorcm,  in 

mliorum  animos  inferrc,  &  cfficaci  fpiritu  irapri- 

mcrc,  qui  in  pccuniis  toto  cordc  verfanunr?  O- 

portet  enitn,  ut  munda  fit  manus,  quaealiof  um 

tordcs  diluprc  curat  ,   ne  ta&a  quoque  dcterius 

inquinct ,  fifordida  rcmaacat.  Nam  isfanecentra 

carnis  immunditiam  effteaciter  loquctur  ,  contra- 

riamvirtutcra  fuadcbit,  8c  vi&or  in  aliis  rernane- 

bit ,  qui  in  fc  prius  libidini? igncm  depreffcric , & 

^clator  fucrkcaftitatis;  ts  contra  vcncna  fupcrbia? 

&ambitionts,  remedia  caeteris  facile  propi&abit, 

qui  humilitatis  cxcrcitia  in  fcipfo  cxercuerit  ,  & 

amavcrit;  atqueisdemqnccontraaurum  palmam 

habcbit ,  qui  poft  aurum  non  abicrit:  Proptcr  quod 

apoftoli  inopes,  &mendici>  aureos  &  auratos  hu« 

jusfaeculiptincipescanvcrtcrttnt?  quia  aurumre- 

pudiaverunt,  fuppcditavcrunt ,  dixcxuntquecum 

Petro  :  *Axgtnmm  €F  awumnmtfimhh.  Etidcm 

Pctrus  Simoui  atago  diccbat  :  Vesuma  tu*  ttcum 

'  *     fit  &  ftrditUmtm  *   Atquc  ita  fandifEmi  iUi  pa* 

tres,  eorum  paupertate,  humilit^te,  patienria, 

abftinentia,,  caftitatc  ,  puritate ,  innoccntia ,  mjfe- 

jicordk,  &vcritatc,  atqueinfupcrjuftitia,  tcm^ 


Pro   Ecclesi^  Reformatione» 


\\l% 


M.U 


S<Rtg*z%i 


A  pcrantia ,  fortitudbie ,  prudcntia ,  fidc ,  fpe ,  cari* 
tatc  ,  ceterifquevirtutibu.,  &  excrnplisangelkae 
converfationis  &vita?,  fanctamccckfiaftiplaftta- 
verunt,  propagavcrunt,  &imperfcQ:amVirtutum 
gloriam  provcxerunt . 

At  vero  draco  ille  qui  dccoelocecidit ,  &ter- 
tiam  partemftellamm  fecum  detraxit,  ipfius  ec- 
cicfiae  Chriftt  fponfteabinitioinfidians,  non  fo- 
lum  inferioribus  eyus  mcmbris,  fcd  nobilioribtts 
magis  adverfatus  eft-  Cum  enitn  quis  inimicurri 
fuum  aggrediens  profteracre  ,  atquc  itlterficerc 
cupit,  principalioresilliuspartcsjcaquetnembra, 
in  quibus  anima  magis  rciidct,  &  magispoten^ 
cft,  attendit,  utfacilius  eum  fupcret.  UndeSa- 
tan  ipfc  contra  principcs  Chriftianae  reipublicse, 

B    &  contra  animarum  rcdorcs,  totius  fu&  miiitiae 
vires  femper  vertit;  quia  ducibus  cxcrcitusdevi- 
dis,  militcs  facilcdebellaripoffeautumavit»  Pro- 
ptcreaquc  in  librisRegum  fcriptum  eft ,  quod  cum 
rexlfraeicumjofaphat  rege  JudsC  ad  pugnandum 
contraregcmSyria?  fe  contuiiffet,  cumquc  oppo- 
fiticxercitus  invicem  appropinquarent ,  rex  Syriae 
principibus  &  ducibus  fuis  juflSt ,  ut  non  contra  in- 
feriores,  fcdcontra  rcgemlfracl ,  omnesvires  in- 
tenderent .  Rex  Syriae ,  diaboluseft ,  qui  fublimis 
iaterprctatur,  quia  ipfeperfuperbhm  in  fefubii- 
mis  >  &  rcK  fuper  omnes  fiUos  fuperbiae  eveftu^  fnit. 
Principesvero&ducesfui ,  funt  cctaraginfefnales 
poteftates,  3c  omncs  adminiftratwii  fpiritus  ,  a 
Lucifcroipfoinminifteriam  iiiiffi  Cotstra  eos  qni 
C  haereditatcm  capiunt  falutisj  quibus  ille  jub€t  , 
atque  eorum  omnium  maligna  h&c  intentio  eft >  Ut 
contra  caput ,  &  contra  fublimiora  ccekfiae  mttii- 
bra,  hoceftcontra  praelato^,  iniidias  omnes,  & 
omnem  pugnam  convertant  ,  ut  illii  defeellstis , 
fubditi  quiquc  facilius  proftcjrnantur  .  XJMt  alt 
Gregorius :  Cum  paftorper  abrupti  vittorum  gr*~ 
ditur ,  ntceffc  cft  ut  in  prsccipuiiun  grex  fequatur « 
Ita  quod  tocum  prarlii  pondus  eft  mpml&toti  qud- 
niam  illis  dcvidis conkquen^  expeStatiit  in  fubdi- 
tos  vidoria ,  qui  ad  majorum  e^empiai  femper  afpi- 
ciunt  ,  &  quae  in  fuptriotibus  exe^ej?i  vidcnt  0 
fibi  licere  faciie  putant  ,  ald  Chrifti  docuiiicn- 
tum  nonattendcntes,  qoi  $iti  QH^cm^nedicnnti  ^**»  *i* 
fdcitt  ;  ftwnitm  amt$m  *fm*  etrftm  mlite  facete  . 

D  Et  fic  peccatum  pecc^ta  trahttur  ,  &f  tam  ihfc- 
riorum  qu^m  fapefiofSflH  criminibus  Chriftiaha 
refjpublica  dcteriot  fit ,  &  fptfnf*  Chrifti  d^cot 
obfcuratur* 

Qua  de  caufa  nott  eft  mirum,  fiundiqtie  pci^- 
turbationcs,  undiquc  pcrfccutioncs,  &  ha;refes, 
&malainsutncraccclefiae  naviculani  iftqtiietcnt, 
&  confiindant:  quoniam  vulgata  eftapudomnes 
fentcntia,  quodproptcr  peccata  eveniant  adver* 
fa,  atqucidepdumpcccata  noftra  rn  Cftnni  ftatu 
non  cohibentuf ,  irati  Dei  flagclltrm  ftos  puniens 
peTfcvcrat,  cuni  jam  fuperabundct  ifttquitas,  & 
charitas  multoraftti  rcfrigeat.Nam  fi  Chriftian^  rei- 
publicae  ftatus  omtscs  difcutiamus,  e6s  a  ixtti  St 
t  veri  tramite  mti  parum  cxcidiflc  idvcnicmus  :  St 

E  non  folos  bralat&s  *  &  religiofos  alios  5  fcdtem* 
yorales  ipios  donimos,  &  cives  ^  &  plebcculam 
ipfam  afpieicmtfs,  quod  qUanto  iti  mundanisne- 
gotiis,  &  temptfralibtfs  bonis,&dignitatibus,& 
honoribus,  ingcriia  qaotidie  rhagisacucrc,  vires 
extendere ,  fpem  8t  fiduciam  dmnem  in  cis  ponere, 
&  valdc  proficcre  appiaireant  5  fanto  c  converfo 
in  D*vinisgratiis ,  k  Chdftianis  virtutibus ,  &  de~ 
vatfam ,  Sc  cer^rfs  fpirhualibu^btSfiife ,  in  dics ma- 
gte  fcmper  defictre ,  ik  ad  deteriora  prolabi videan- 
tur*  Nam  ubi  umq^uam  ^otfueruntinfaeculotri- 
bunatiia  ,  &  ttriaor  juftida?  ubi  unquamtotfc^ 

n&« 


5> 


iaip 

natores ,  &  magiftratus,  &mmor  eura  reipublL 

cae  ?  quando  pinres  fuenunt  leges  ,  &  ftattita  >  Sr 

conftitutiones,  &  caufe  fecundum  juris  ordinem 

rninus  abfolutat?  &  ubi  tot  jtidices,  &do&ores, 

&  advocatorum  ,   &  nptariordm  turmae  ,  &  tu* 

multus,  &  minus  aecepta  caufa  viduac  &  pupii* 

ji,  &  pauperis  agricoiae&idiotas  jura  minus  de^ 

fenk  ?  ac  deniquc  ubi  major  pauperum  multitu- 

do,  Scminor  divitum  pietas  l  &  ubi  majoresdivi- 

ti*,&paueioresfoerunt  cleemofynae?  Neque  cle^ 

ricos  &monacho$fub  filentio  omnino  preeteribo, 

qui  de  prsefcripris  fibi  terminis  &  reguJiSjac  canonw 

cojure, caad  quam  tenentur  perfedione,  &  dili^ 

gentk  >  parum  fcrvanfc ».  inter  ^«os  faepenumero  fa> 

cukrium  fgram  cura  &  folicitudo,  devotionem, 

fervorsmfpiritus,  humilitatem,  virtutum  exerciT- 

tia  ,  &  alias  CHriftkn&  perfe&ionis  conditiones 

prsepsdknt*  Unde  eft  quod  poft  ecclefise  initia, 

nuUotfnquamtempore  fic  de  facrisHtterisin  prx- 

dicatipne,  five  oUar^  d|  evangelkis  di&is  inter 

plebejas  ipfas.  perfonas.  in  ea  tra&atum  fuit  ]  & 

njinqiiam   boAojru^i  ope^um  aftio  i^inus.  fubfe». 

mti? 

Tace<x  publka  adaheria ,  ftupra »  rapinas :  pra?«* 
teteo  tarttamChriftiani  fanguinis.  effufionem,  in-* 
ddntas^xa&iones»  ve&igaTk  gratis  fup^raddita,; 
autqaavisex  caufa  j^mintrodu^ft  ,  abs  re  tamen 
perfe#e$antia ,  &  innumeras  hujufcemodioppref- 
iione^:  prxtermittpetiamfuperb^m  veftiumpom-. 
pamr  fuperyacaneos  ultra  ftatus  decenfckfn  funw 
pttts,  ebrieta,tcs ,.  crfcpuks»;  atque  enormes  luxi*~ 
rias  fced^at^»  quales  a  faeculo  non  fuere.,  Quia 
nanquam  fo&miqeus  fexus  kfcivior  x&inverecua-. 
dior  j.  nunqu-am  juvepmsefFraenatip-r&  iadifciplL 
oatior?  &  , nanquam  indev^rior  ,,  &  infipientior 
feneftus  k  atque  in  f&mma  nunquaro  minor fuit  ia 
amnituis  Dei  timof,,  honeft^s,  virtus^  &  mode-. 
$ia  *  &  nunquam.m5ajor  in  omni  fta.tu  carnis  liber-. 
Usy  abaIio>,  atqueexorbitanlia* 

N;atn  q««  rnajpr  in,  m;uodo;  exorbitanti»  %  $C- 

abuiio.  excogitari.  poteft  ,  quam  paftor  finr  vigi-^ 

iantiak  ,,  pt«dicafcor  fine  operibu5,,  judc*  fine  ae^ 

quitatis,  jnrifconfultus  fin^  confflio,.  niagiftratus, 

fine  tegimtne,  legesjineobfervantia,.  populusfi-. 

seobedaeatia,,  religiofusfinedcvotione,  divesfi- 

neverecuadia,,  pauperfine  humiikate,,  n^ulier  fi^ 

nemifericordi^,  juvenjsEnediCciplina,  feneKfi^ 

neprudentia,.  &Chriftianusquifque  line  religio^ 

?Mri&      ne?  Propterea  David  dicebart :  Deus  de  calo  frofpc^ 

xit,  f#ft?  fiH**  hommtm  9  #*  mfatit  fi  ejt  inUlUgcns  ,. 

m%  reqtmens  Reum  .  Omnts  ijtclmwerunt  ,  fimnl: 

MHtiles  f40  funt !  :    wn  eft  fuij4mfi£ai#Hm>  ^  nm 

]M*k&    *&  ufawe-  <icL  Hnum  VE|  Hieremiajs  ak  :  ^Armlnore^ 

*WPH  tifque  ad  m^jorem  amnei  awaritH  fittdent :  C^v 

tt  prQpheta&fftie   *i  facerdotem  amBi  fiacwM  do« 

ium.  Mt  cmabant  eQntritmmmfilis  populi  mti  ctim 

igmminU  y  dicentesy  $4xrp4x:  &  mn»ttM  f^x^ 

tonfufi,  funt  *  fiM*  ahminartionem  fecemftpj  ,y  apif^, 

tlfis  cMfttfifin&nmfnnt  twf-*fi*1T  ertifofecre  mfck^ 

2^/*7*    tmt  .  Et  Sapieas  dicit^  ^m^efi  mim  homo  jmfi^s, 

in.  terra  %  qui ifatiat  konjnm ,  e^nan  feccet  •  Et  Cau- 

f^m  fapetius  aJIeg^t  %  dicents  :  fufius  ferir  in  j#~~ 

ftittofiut*  &  imfimmMko,  wvit  tsmfore  mmaii^ 

tia  fua  .  .Ita  q^uod-  boni  opprimuntur  ,  Bc  impii 

exaJtant^ut^  vktutes  defpkiumar  r  &  viiia  pro  efe 

in  mundo  regnant.  Unde  Ofeas  propheta  dicit:: 

mf      -     *H?#  e&  ensm  «TfWf  >■  <T  no&eft  mifirtcoriia  y  <2* 

mn.  efi  fckntia  Dei  in  tcrrax  matediclam  ,  C7*  men* 

datium,  &  hmicidjum  ,  CT  fiitrt.&m  >.  &  adulte* 

vtnm  hnmdwermt  \.'& *  fanguls  fm%uimm  tctipt  *. 

Haec  igitur  >  &  fimiHas  hominum  erimtna  ,  quse 

fe&tarem  ufq^ae  ad  cceJum  emittun^,  cau&:  fynt  %  <w 


Fat   AMTONII    Pagam  i 'Ormio 


1*1» 


A  a  Deo  tribulafionibus  &  flagellis  corripiamur  t  . 
atquc  tanto  duriora  aggravanturfliagella,  quan* 
to  graviora  committuntxir  fcelera  5  ficut  in  fcrk 
pturis  antiquisde  populo  Ifrae!  toties  ob  fua  crimL 
na  oppreffo  narrantibus,  bujus  rei  tnulta  exem^ 
plahabentur, 

Sed  quia  intcr  omnes  adverfitates,  quac  Chri* 
ftiano  populo  occurrere  pojlint,  nullamajorfore 
ipfa  haercfi  exiftimaiur,  per  quam  hominesfalf» 
doftrinas  veneno  inficiuntur  ,  mucrone  iniquae 
linguae  pcrimuntur,&domefticapcrfecutione,  & 
familiaribus  infidib  facile  decipiuntur,  &aDeo 
feparantur:  nam  fi  bella,  peftilentiae,  fames,& 
fimilia  civitates  deftruunt^  haerefis  eccIefiamDei 
profiernit  :  fi  ea  tettfporalia  bona  auferunt  ,  & 
B  corpora  occidunt^  haec  gratiis,  &  virtutibusfpo* 
iiat,  &  animas  ipfas  perpetuae  morti  tradit:  &fi 
deniqueperillatemporaleregnumamittitur)  per 
hanc  abfqtie  dubio  ecelorum  regno  privatur  :  ea 
propter  magna  fuiffe  requiruntur  peccata  ,  qu* 
t«m  gravc  contra  Chrifti  ecclefiam  bellum  cxcu 
taverint,  Qtia  de  re,'  cum  faeculo  ifto  miferrima 
tam  gravis  Itt  hujufmodi  perfecutio,  tamque  urT 
gentia  Kaereticorum  beHaundiqueinfurgentia  >& 
pubfica  &  privata»  &  civilia  Scdomeftica,  appa- 
reant,  qualia  nunqoam  ab  initio  nafcentis  eccle- 
fiae  ufque  modo  fuere;  cqm  in  pracfensnon  una  , 
vel  dusefeasrefes  ,  ut  pr«eteritis  remporibu* -evenie- 
bat,  fed  omnes  fimul  praeteritae,atqne  alias  fuperad^ 
ditas  ecclefiam  oppugnent :  quae  eft  tanti  infortunti 

C  caufa.^  Jaift  enim  experta  eft  nempeChriftianitas 
aboftingcntis  ierme  annisiram  Det  in  Sarraceni- 
co  orimum ,  deinde in  Tfurcico  flageHoi  ac  demum  . 
ia  haeretica  Lutheri ,  &  aKorum  hrrefiarcharum 
pefte  pernicioftffima ,  atque  prael:eritorutn  flagello^ 
rnmomnium  maxirno  :  ita  ut  gementes  vere  dicere 
poffimuseumMichaea:  Juikittm  Dominicum  fafu-  -MUk*  /« 
lo  fuo .  Ecce  enim  Mahumetes  e  ChTiftianorum  ma- 
nibus  Arabiam  abfto-ih,  Deo  permittente ,  &  Chri- 
ftianorum  peccatis  eKigentibus  5  Sarraceni  Mgy- 
ptum,Libyam,&  totam  Africamoccupaverunt,  & 
inaretrajicientes  Hifpaniasinvaferunt  ,ubi  prgefer-. 
tim  ex Granatae  regno  vixexpclli  potuerunt,  cum 
rexferdinandnsgloriofo  triumpho  regnum  illud 
Chriftianitafci  reftituit .  Deinde  Taspc  in  Gallias ,  m 

D  StciIiamA  inllaliam^&inipfamdeniqueEottiam^ 
Chriftianae  reipubficse  captit,  irruperunt ,  atque 
ecclefiam  S.  Petri  vaftaverunt  .  Praeterea  terram 
fandiam  pedibus  falvatoris  noftri  calcatam  occupa* 
vere;  &faftusfuit  hoftisChriftiani  nominis,  au 
ftos  Dominici  fepulcri  ♦ 

Inclinantibus  autem  le  reb»s  SuItaniiEgyptia- 
ci,  Tnrca  furrexit,  eo  nec  in  tyrannide,  nee  in 
odio  Chriftiani  nominis  inferior  j  qui  mm  Bhhy- 
nkm arripqit,  Cappadociam , Lyciam , Ciciliaift» 
Armenkm  thinorem,  Cariam  ,Lydkm,  Paphla* 
goniam ,  Ly^aoniam ,  Phrygiam ,;  Pontum ,  Pam- 
phyliam>  Galatiam,  &  in  fumma  totam  Afiam 
minorem,  qtiae  hodiemagna  Turckdicitur,  fao 
fubjeci t  imperip  1  &  per  Cnriftianorum  diffidium , 

E  vaenobis,  trajeAofnari ,  in  Etiropam  irruptt,  & 
Achajam,  Atticam ,  Thraciam  oniverfam ,  cWi» 
Cbnftantinopolitanoimpcrio ,  Boeotiam  quoque, 
y9Eto!iam,  Peloponnefam  ,-quem  nunc  Mdream 
appellant,  Epirum  >  Macedoniam ,  Albankmque 
fubjugavit;  atque  Bulgari*,  &Bpfina&  regnofa* 
perato  ,ac  infuper  Servia ,  Rafck ,  Rhodb ,  Nigra^ 
ponto,&  Belgradooccupatis,  jam  HnngariaB,PoIor 
niap,Croatia5,  Daimatia;  &  Germanig,non  firie  «hfc- 
gna  Cbriftianorum  plaga ,  imminet>  quonim  tot 
xnillia  Turcicus  gladius  perdMit,  tot  millia  in  per- 
pctuam  fcrvitutcrn  abdaxi^  &  tpt  miilia  cum  omni 

poftc* 


1221  ***© 

peflerifcafee  in  Mahutneticam  petfidiamv  &  «ternaat  A 
damnatiooem  feduxit ,  itautTurcarumimperator 
poientiffitnu$Jfeau5»  tarttum  fthi  ditionum  veodi- 
cavit  5  quanhim  dtto  olim  imperatore  s  poflidcbant; 
&cumt»nta*xud#litai#;ffittm  barbaricum  furorem 
in  Chriftianum  fanguinem  exacutt  ,  ut  nunquam 
t5teim39fi»nita,tismanftrum  vifum  fucrii.  Nam  par- 
yuios^  aftaatihusparerittbus,  ad  parictesfcHtdcre  » 
vii^iflssftuprarc*  &uxorcs,  ipfis  maritis cernen- 
tibus  >  impiidenfef  tradareanrusfuit .  Hinc  etiam 
tcmpla  diruit ,  veiea  damnatiffimo  Mahumct  dica~ 
vit;arci&d  imagtnemcGisfpnh,  &  fagitfcistraasfi* 
xk  j.  virnecsbile  cuehariftiae  faerameatum  pedibas 
concuic^vtt  $  alUque magis  horrenda  ,  &  frruculerv- 
%&>  quameifan  poffity  caoisille  feraciffimuspetpe- 
travit  -  Cwjtts  quidem  atrocitatem  praphetica  Kajflt 

*/**.  *|t  verbanoo  incangrarexprimunt , dtrn»  i&«iftr?  Omnis 
tjtti  inwntut  fumt  ,  ocadttttr  ;  & emnh  qto  fuftrvt** 
ntrit  %  cadct  in  gUdh  ;  infnntts  torum  dtidtntw 
fn  octtUs  torum ,  dirifkntm  dtmus  ewum ,  0*  #x#- 
r€i  eorum  wiotebuntur  »  Et  quidembarbarica  Hla 
rabitfs  non  tamviacere,  &  dominari,  qtiara  po~ 
tius  nos  affllgere  ,  &  Chrtftianumfangtttnemef- 
funderedele&atur.  Undc  & ■  in  fequentibuslfajse 

tfitidem,  vsrbisdiciutr:  Mfict  fufciuh  fuftrtos  Mtdos  ,  f«i 
drgcntum  non  tpsmant ,  ntc  aurum  wMnt:  ftd  fagit- 
0h  farvsths  interfitunt  ,  er  UElmtibm  uttris  non 
mfmbuntur  ,  ir  fuftr  fiti&s  mw  $&ntt  ocuius  *q* 

pu*n  + 

Ma*ima  profe&o  Dci  ira,  quae  totregna,  tot 
provincias,  tatqueampiiffimosepircopatus  Chru 
fUanitati  abfeulit  r  &  nonex  alia  certecaufa,  nifi 
quiaChriftianintuiti  Deum  dereliqueruut  ,  pcjo* 
rem  quamTurcicamvitam  egeruat,  &plufquam 
barbariea  crudelitate  in  fratres  fuos  ufi  fuerunfc. 
URtfrtu  £t  quia*  juicta  vcrba  Samuelis  ,  nonduditm^tw* 
tem  Dammi  ,  fed.  tx&ccrbavtrunt  firmtmt?  t/us  : 
idto  fuit  mmm  &<tmini  fuftr  tos  *  <T  fuftr  fatrts 
torum* 

Sed  quid  Sarracenorum  rabies  ,  quidve  Tur- 
carumfurot,  &  quidrerum,  corporuo»,  vcl  tern- 
poraliura  regnotutn  damna  crunt,  fi  adfurorem, 
admaUgnitatena,  admfidias,  &adpcrniciem>& 
iaaumera,  detrimenta  conferantur,  qile  non  ter- 
renisrebu£*  «feregnis,  fed  coeleftibus  j  &poncor- 
poribus,  fedanimabusipfis,  tot  haereticorum  fe- 
&&,  totpeftes,  totque  diabolici  hoftesinferunt? 
ijuippequicontraDeum,  fanftofque  fuos,  atque 
contra  catholicam  ,  facrofandamquc  Romanam 
ecclefiaitn»  barbadstipfisnonminusferoces,  immo 
truculentiores  &  beftiaiiores  fe  oftendcrunt  j  unde 
templa»  altaria^&monafteria  deftruxeruftt,  vir- 
gines  t>co  dicatas  violaverunt ,  monachos  excoria- 
veruat,  facerdotes  Dci  aflaverunt  ,  corpora  fan- 
aorumincIoacas,&  in  flumina  projecerunt,  fa- 
cramenta  ecclefias  a  Chriftoinftituta  defpexerunt , 
fanaiffimum  Chrifti  corpusconculcaverunt ,  &  va- 
nis  probris  affecerunt ,  atq ue  omnem  Dci  cultum , 
oranemque  CbriftiansB  vit^  regulara  damna^e  aufi 
fanrt  quippe  inChriftura,  ipfiufgue  goiitricem, 
&in  amicos  &  fedatores  tllius,  innumera&atque 
horrendas  bJafphanias  cjDDtinue  proferuat  ,  & 
tam  turpiar  ramque  exccrabilipoperantur,  utea 
rcfeiro  dolor  atque  pudor  prohibeat  .  Nam  iwfcr 
eos  omnia  qu»  fidei  :  quae  pietatis  ,  &  religio- 
nis  ;  immo  &  quaei  ratioak  fupt,  peflum  eunt  : 
adeo  quod  noa  rex  Babyloni^,  nec  AnHochus ,  nec 
aliusimpiu*rex,  tali  unquam  impietate  contra 
Hebraeum  ;  nec  Sarraceni  ,  ner  Turcae^  contra 
Chriftianum  populum  ufi  funt;  qualem  ifticon- 
traDeum  patrem,  &propriam  matremecclcfiam. 
Propter  qwd  fatius  tffet  yiixzw  Turcas ,  quam  in^ 


Hltr.  $. 


ECCLESI*    RBfORMAtlONE*  1222 

terapoftatasiftos&perfidos  Chriflrianos!  vivem* 
Etnihtlominosnonmultiiunt,  qui  hvc  cogitents 
nequeadbuc  CbriftUnorum  vifcera  fatbcammo^ 
ta  fimt:  neque  ett  qui  obnixis  peecibns  y  &  vera 
vitae  emendatione  fe  irse  Dci  quafi  jnuram  oppo^ 
aat:  nec  eft  infuper  qui  percuiTtoncm  fentiat,  & 
doleat*  tJiide  Hiercmias  dicebat^  Tmuffifii  eos \% 
&  ma  dvlutniflt.  EtperlfaiaraDominusait:  l)U 
H&mrn  ctputm  »  ^  t*9*  rtftfitt  mibi  ftame  *  qu*« 
mam  iratut  fum  fupr  fofulum  mtum  .  Iffiun£*m< 
fufer  w  mdfgn*thntm  me^m^  &f  emmm  Jr&mfu* 
rorte  m&  * 

Ecce  agitur  inter  quas  anguftias  Chriftianare* 
3igto  hodie  xeftringkur  f  ccce  quomodo  Chriftt 
regnum  in  terra  ,  tn  anguio  Occidentis  coarda- 
B  tur :  aam  aqu&tuor.munai  pia^Uhuc  Chriftianum 
nomeo  deducifcur.  llbi  enim  mnk  quatJUorUt*  p** 
triarehaks  tedes ,  quarum  caput  Romana  eft?  Qti ts 
ChriftuminQrientecoiit,  abitumTartari,  tum 
Sarraceniv  &tam  h^retici>  &  fehifmatici  domi- 
iiantur  ?  Quh  ixt  Africa ,  «bi  Mihumetani  degunt? 
Qvkh  m  Graecia  ,  quse  Ikee  ad  Chriftum  reverla 
fuea:it>  adhuctameit  perverfa,  efti  QuisChdfetm 
cpKt  i n  majori  Arm^tia ,  olim  efus  difcipuia ,  & 
filia  chariffima,  uhi  NdWiani  viguerunt  haeretiei? 
Quts  igifcur  in  tertafanifta?  Jam  diximus  qtromo- 
do  domina  gentium  quafi  vidua  fada  fit  fub  tri^ 
buto,  in  qua  quidem  pauei  funtChriftiani,  qut 
tributariij  &  prureseJtcish^rcrictjvdfchifmati^ 

ct  filftfc* 

C  Sed  quid  de  Oceidente  dicemus  ?  Quid  hk  ec* 
clefiae  regno  fubditum  remautfit  ?  Porro  unam  par» 
tcm  Mafattmeiicuitotes  obtinent ;  aUa.ifi-  fchifmati- 
ci ,  &  hatretki,  reliquam  vero  tepidi,  tit  pturirltum, 
five  ctiamrebeHes,  &  mali  Chriftiani  poffident, 
qui  nomine,  &  nonreipfaChriftiani,  profeffio* 
netst  fuam  negltgunt ,  & Chrifti  nomcn  deturpant , 
atquevitamfidei  aon  coaptaat:  interquos  quan^ 
tum  zizaniorum  Lutherang  hf  refis  feminatum  fuifc, 
neminemlatet.  Undehodie  Chriftus  de  fudChri* 
ftiano  populo  vete  dicere  poteft  :  Quod  ituiftx  0***** ** 
favtAs  h&Umt  ,  *T  tnlucrts  cctli  nid&t  :  quia  fci«* 
Iket  tnfideles  &  h*retici,  &  diabolicaj  potefta- 
tes,ampIainmundor€grta  obtinent ;  filius  auttm  7iWtf'^ 
hami&is  non \  hahtt  uhi  t&fut  fuum  rttlmtt  :  quia 

D  exeis,  qui  fub  fuo  vesillo  remanfese,  fcrepmma 
qud  fuA  funt  ,  qutrnnt  ,  mn  qus  JesU  Christj  > 
&  abuadante,acfttperabunda4Ke  inrquitatejplu^ 
rimorum  charitas  refrigefcit  •  Quapropter  cum  me^ 
cum  ijpfe  animo  volutarem,  qu^rtam  tantse  ftra- 
gis Chriftianas  reiptfbHcaR  caufa  magis  pr^cifaef- 
fct;  &  quod  fingulart ,  inaudito,  atqueurgenrif- 
fimo  huic  flageilo  >  urgentiffimse  quoque  culp&  ra* 
tioapplicaridebeat:  idcirco  varias  fcelcrum  fpe- 
cies»  qu«r  abtnitiopoft  Ad^Iapfumi&mundovi- 
guerunt,  praBtcrnjittensi  cumfempertaminfyna* 
goga,  quam  incccrefiaDei,maIi  boais,  frumentura 
paleis,  &hcediagnisadmifti  faetintt  n&n  afiam 
hajoar  malt  cognatiorem  caufam  elfe  arbitr^fcus 
fitm,  quam  enoemiffimum  noftrae  iogratituciinis 
E  peccatum;  cum  equidemnosChriftiani,  qui  fem 
exhibitae  Chrifti  paffionis  merita  &  beneficia  te* 
oemus  ,  quique  majora  abfque  dubio  munera  r 
gratias ,  &  privilegia ,  ab  ipfo  fervatorer po&  ejus 
advent^m  recepimus1,  quam  cetcriomnesprsefeer- 
itis  faeculisrecepiflentj  nihilominus  cademmaia, 
atquepejor^,  quam  tempeftatis  illius  ingrati  & 
rebeilespopuli  fecerint,  contraCbriftiprafrCepta, 
&  falutem  noftram  admhtere  nod  vefemur  :  qua& 
etiam  graviora  in  nobts  a  Ddmino  jtirereputan- 
tur,  quoaiam  ad  majorem  vitfitr  perfe^ionem  per 
Chrifti  cxempla  vocati  ,   &  amplioribus  donis , 

anxi- 


anxHUs,  &  favoribus  ab  ||>(a  cquimuniti  lurnus. 
UnAc  ingnttus  iile  fetvus ,  magis  ex  fua  ingrati* 
tudiais  cuipa,  quam  cx  dccem  miJlium  caicnso? 
ram  debito,  quod  domino  fuo  debebat,  ab  ipfa 
damnatu$  fuit . 

Sed  alia  pr*terc$  hujusuniverfalisflageilicau^ 
(a  efle  videtur,  notori^  &  publica  Chriitiani  po~ 
$uli  peccata  ,  non  folura  non  abfcondita ,  fed  etiam 
2fcf,  prsedkata  >  ficut  fcriptmn  eft :  r9eccuumfuumfic%t 
*"  *  *  Soiom^  fntdtitfvertwt  y  ncc  abfcanderunt  t  Nam  in 
inttltiscccleftacfiliisvitUpiijnma  non  abfcondunr 
tur  ^  (ed  jjam  in  longut^  ufum  converfa  omnia  haec 
quafi  corkeflfa  propa,lantur,  In  priraauhuveniin 
fionnulljs  a  varitia  ,  tyranrikas  exa&iones » &  ufer* 
pationes ,  pr&ter  fui  ftatas  indigentiam  %  &  pra&te* 
t  ommitne  bonnm  ,  imrao  |n  maximuui  populorum 
detrimentura ,  introdu€Ue  ,  manifeftae  funt  n  Ht  in 
clvibiis,  &  populis  ipfis,  ufur$e,  fraudes,  aduU 
teria ,  fornicationes  ,  inimkitiae,  vindi&&,  blafphe? 
inise  *  &  id  genus  reiiqua  nota  funt;  in  quibusmun-* 
dani,&perverfihomines,  non  foluraexcufantur, 
(ed  isetantur  cum  malcfeceriut*  &  exul  tant  in  xebus 
peifimi&«  Quopropter  cum  fapius  horum  dclido^ 
rum  nuHus  hic  viudex ,  nuliufque  punitor  &  judeK 
extet  in  terris ;  idca  fupremus  illc  jjudex  s  qui 
jualum  nullum  imjmnitum  relinquit  ,  hic  ex 
miferieordia  punire  ea  ftudet  ad  carreptionem  , 
ne  tandem  caftigct  per  a&temam  damna,Uouem  : 
&  ob  manifeftafacinora,  univerfajk*  &publka 
immittit  flagelia  *  ficut  de  David ,  &  aUk  rcgihus, 
&  de  ipfopapulolfracijbveteriteftamentoexem- 
pia  nwjka  kgjimus  ^  Undc  &  aelaus  Pbiuee&  de 
manifefto  delido.  vindi$$m  Dei  ftatim  exercuit» 
ne  Dcus  ipfe  gra^ior^  inferret  punitionem  ^ 
cum  in  manusuci  v-iventis  incidere  nimis  hox- 
veudum  Cit  * 

Atque  alia  deniq^ue  hujufce  tofetus  Cliriftiani- 
tatis  jpiag»  principaiior  caufa  effc  apparet  :  a 
muitis  ecctf  fisp  miniftris  male  adminiftrata  ank 
marum  cnra  %  paftorakcjtte  munus  tam  Chrifto 
gratum  >  tamque  ab  eo  fuis  minxftris  catnmenda- 
tum»  ncgiigenter  adumj  &magisam0r€enaxHs3t 
quam  a  paworibusexercitatum \  Fropter  quod  ze^ 
lator  ,  &  Xponfus  ilk  animamm  cariffitnus  %  & 
malc  negotiante^  ia  fuo  mat^riaii  templo  fla^el^ 
Jo  jam  coiripuit ,  8c  cathcdras  vendentium  colum- 
bas  ,  &  inenfas  numulariorum  evertk  *.  quidni 
proptcx  fu«  fpirituali*  ecclefias  mak  geftam  cn^ 
ram  *  fui  ardentiffimi  seli  figna  manifeftabit  ? 
Sk  «t^nim  &  fynagoga?  >  eiefto  Bei  poputo ,  eon^ 
tigit  j  qua  in  (uia  malitiis  jam  diti  fupportata 
a  DotninoJuit :  fc4  cnm  tandem  ^ontrapro^rium 
Mcfllam*  fumxna  Dei  bonitat^  fibi  exhibitum  % 
tamd.ira ,  tum  crudelitate,  tum  ingratitudinc »  ufa, 
fit»  que^deiumbis  fuis  fecundum  cameuvegref* 
fumj,  utimpianoverca»  oppxobriis,  ^fupplkii* 
undiqu^iatiiraviti  cumque  iliiuspontifices^  re^ 
ftorcs^  &  facerdotes,  jam  avaritiae^ufurifquepu-- 
blice  incambere  >  at^ne  hypocriiis  vitio palam  fibi 
gloriam  ufurpare  minime^uderet;  cumque  infu* 
per  ii  fubditorum  curam  peCSmeagerent,  atque 
iHis  (candaio  &  detrimento  eifent  %  ficut  eos  Da- 
minusfarpe  arguerc  fokbat;  idcirco  fervatori|ife 
jam  in  templo  eofdeni  acriter  fla^gell^re  cc&pit  % 
nec  unquam  a  ta  H  ilagellatione  ceffavit »  ucc  ceffa-* 
bit,  donecipii  flageuandicaufam  a  fe  avertent* 
&  iuam  iugratituaincm  agnofccntes^  ad  Domj-s 
num  fuum  fcfe  tato  corde  convertent^  Et  pro-. 
prerea  mirum  effe  non  dcbet  »  fi  jaos  durkmbus 
plagis pr*  ceteris  0mnibus  c&ftigemur  \  cum  EUvi* 
P^b  gratiar  tamabundanter  nobis  cxkibitss  debi- 
terescfic$i*  &  m*jori  rcccpto  tnuncr^  culpabk 


Pr*  Antonij   Paganm  Oraho 


A  lioresreddgmur,  fi^utfaseft,  ipfidonatorigrati 
efife  iXQti  ftudeam^ . 

Nam  etfi  nomen  Deo  dederimus,  &,fide  der 
fponfati>  Divina  gratia  dotati,  atque  cruce  Do- 
mini  noftri  fignati  in  baptifmo  fucrimus :  attamen 
quk  diaboio,  &  pompis,  &  operibus  ejus,  cui 
jam  renunciavimus,  denuo  adhteremus  j  ideofen- 
tentia  Doinini  in  nos  venit  ^  cum  ipfe  dixerit , 
quod  fcr*ou$%  qm  tognwerit  woluntaUrn  iamimfau  j>ff  }h 
€^*  nonfmrh  mm  *  fUfgis  multis  *vafuUhit  ;  f»i 
itutan  non  co*novtrit  *  0*  iigna  plagis  fuerit ,  *o&fu~ 
Ubkftutis .  Et  hinc  ratib  patet ,  cur  deiinquentes 
lideies ,  gravius  quam  infideles  damneutur  %  tk  cur 
PeusChriftianosnic  etiam  f«pe  alfligat,  trium* 
phantibus  mfi<|clibus $  &bonoi  quoque  corripiat » 

g  ^.caftiget»iaatis  fua  deiideria  confequentibustqup^ 
uiam  a  Chriiijanis,  quibus  Dominus  piurima  ad 
negotiandum  talenta  tradidit,  ampiiorem  nego* 
tiationisrationcm  rcqukitj  atque  in  eos  juftitia 
illius magis  ^scagitata  duriorem  vindictam  clamat. 
Sed  eos  infuper  quOsipfe  diJigit,  ad  meliorem  pro^ 
fe<flum hic  punit ,  &purgat,  urit,  &  fecat,  utin 
gtternum  parcat :  quod  tazaen  de  malis  Deus  kepe 
nonfacit,  ficutfcriptumeft  ;  tyonficutlnaliis  na^  ^  ^^  ^ 
tbnihm%  Hpmmns  faticnUr  cxptflat ,  ut  tas  ,  tum 
}udkuditi  advvnmt ,  m  flenitudine  pacai&mm  /w- 
mat*  Etper  AmosprophetamDominusait :  Tan^  *„„ „, 
tnmmwt  wos  tognom  tx  ommws  CQgnaiiQmbsts  terra : 
idcirto  <vifitab<)  fuftr  toj  omnes  iniqmtates  *vtftras% 
(^uafi  diceret^  quod,  cum  illepopuluspeidice- 

q  j^tur t  pxppterea  eo  magis  in  iniquitatibus  fuis  cojr* 
ripiendus  effet;  ne  fcilket  illius  populi  fcelera 
magis ,  quam  alieni ,  in  dedecus  Domini  fui  ccde-» 
rent,  &  nomen  Hci  fui  intergentesh^cdecaufa 
blafphemarctur* 

Qum  igitjir  Chriftianus  popuius,  propter  tat 
jfacinora  m  ,  merito  caftigetur  ,  8c  arguatur: 
compertiflima  res  eft ,  quod  fi  mores  Bc  vitam  k  non 
rcformet  y  &  a  fe  fbgeili  caufam  non  avercat , 
nec  pUg*  Deicefiabitj  nec  vidorum  dc  eccleiif 
inimicis  xeport^bit  ;  quippe  qui  indmnnt  fmes.  H&n& 
fua$  fufm  frtrdfp  ,  CT  nolunt  reverti  ,  De  quibus 
fiieremias  ait :  Ecct  wtittnmtifst  aures  eomm  >  %P  #*4.& 
tudirc  non  foffnnt  r  ecce  *ygrbum  Domjni  faSnm 
cft  eis  in  offrobrmm ,  &  nm  ftifcifient  illui  t  Idco 

jj  caufa  tollenda  eft»  uteffefius  reinoveatur  j  quo- 
niam  facxa  paginaubiqueciamat,  txibulationum 
&  perfecutionum  flageiia  propterea  contra  nos 
perfeverando  f^vire»  quia  iiq$  inobedientes  npn 
ccffamus  m*4e  vivendo  Deum  oJfendere  ,  &  sd 
juftam  iram  provocare .  Ita  enim  Dominus  inquit 
per  Ifaiam :  Mccc  wm  efi  ahhre^mtd  maaus  JOomini,  %$•  19* 
%t  fofadre  peqnc&t  ;  nefue  4$gravata  eft  auris  ejus^ 
#t  ntm  exaudidt  \  fed  iniquitates  <vtfit4.  diviferunt 
inter  vo$  ,  &  Dtum  veftrum  y  iir  pcceata  weftw 
ekfcQniemnt  fycicm  tjus  a  <vahh  ,  ne  cxaudirct  . 
Similiter  pcr  Hieremiam  inquit  :  ^cfente  h^uar  ^cr^ 
^dverfus  gentcm ,  <^  aimerfm  regnum  ,  ut  tradkcm 
iiludi  &  dcftruam  ,C7*  iiffttiam .  Si focmtcntUm  t$t- 
tit  gens  iUa  4  maio  Ulo  ,  tfuoi  locutns  fum  advtrfus 

H  eam  \.%F  tgp agam  fmnitentiam  fufcr  malo  ,  quod r#* 
%itd*v$ut  factrcm  eh  &  fuiito  loqutr  de  gcntc ,  0*  rc~ 
$no  x#t  tdificem.)  trfipntem  HiuiyMt  Da vid  prophe- 
ta  idem  coDjuninatur  diccns :  lyifi  converfi  faerith  j 
^laiium  fuum  mbrabit  ,  arcum  fuum  tetcpdit  ,  &??>&•** 
faravif  Hfam  3  {?  in  eo  faravit  wafa  mortis  ,  fa* 
gittas.  fuas  arientibus  effecit*  Et  altbi  per  Hicre- 
miam  iterum  Dominus  ait  j  Tolie  vQlumen  Hbri, 
tt  fcribes  tn  eo  omnia  werba ,  tjua  locuttu  fum  th .  m***& 
bi  aivcrfnm  Ifratl \  &*  Jndam  ,  &c,  Et  fequitur  : 
S*  forte  auiiente  domo.Judaunivcrfa  mala  ,  j«i4 
1f9>f4$'tf  th  fat$r§   $    rtverratnr  unufqwf*ut.& 


l%%$ 


Pro  Ecclesi^  Reformatione* 


via  fua  peffima J  &*  fropitiut  ero    inifuittti  ,    &*  & 
fectat* eerum*  Et  rurfum  dicitt  "i^oti  fubtrahere 

Htiuzt*  wrfe»)  fi  farte  audiant ,  t7*  ctnveriantur:  unuf* 
fuiffue  a  via  fua  mala  ,  €7*  feeniteat  me  m&ft  , 
j»a/  cogitavi  facere  eis  fropter  malitiam  fludhrum 
kQwm*  $i  ergo  in  peccatis  homines  perfeverent , 
&  non  per  h^reticorurnperfecutionem,  nonper 
peftem,  non  per  annonse  caritatem,  neque  per 
bella,  iafirroitatcs,  &  aiia  hujufmodi  mala,  a 
viis  fuis  vitiofi$  &  peffimis  corivertantur  ,  im~ 
mo  in  eis  duriores  &  firmiores  qiiottdie  fi&nc: 
qu&  illis  fpes  mifericordiae*  Dd  flagetla  fua  4 
fe  avertenris  rcliqua  cffe  poteft? 

Immo  potius  flagitiis  in  dies  erefcentibos  ,  etiarn 
flagraincrudefcere,  &afperiora  fieridebere  ,  cre- 
dendum  eft  $  qaemadmodum  iple  Dominas  in  B 
Deuteroaomia  comminatur  dicens  ;  Ecce  fames , 

j&?#fc  m  &  ?ia&*  *  ^  trthutath  ,  tr  anguftia  mijfa  fuat 
fia%eila  in  emendatknem  \  ZT  m  his  vmnibm  fe  non 
convfrtunt  ah  iniquitatihus  fuis  $  mque  fta$Hh- 
rum  memms  erant  femfer  ♦  Et  in  t*evitico,  poft- 
quamsiultaDominus  miaatus  faerat  mala,  am 
Sin  autem  nec  ftc  obeiieritis  mihi  ,  addam  cmeftiwes 

t&Dit*  zt;  wftr&s feptuflum  prapter  peecataveftra ,  <y  eonteram 
fuperbiam  duritia vtjlra-  Et  iterum  feq  uitur  t  Qt*<*d 
fi  mc  fit  vaiueritii  retipm  dtfciflinam  *  fed  *m- 
buUverhit  ex  adverfo  mihi :  ego  fUQftte  tontra  vqs 
adverfus  intedam  ,  W  percutiam  vtss  fefties  pre* 
pter  ptitatti  vefira  ,  indutamque  fttper  vvs  $tadium 
ultoTem  fmderis  meh  E*  quibus  omaibus  conclu- 
dhur  »  atque  ennckut  r  nutlam  cfle  ad^crfus  G 
h»retico«  hoftes  viftori^  fpem  ,  nifi  prius  pce^ 
hhentu  de  peec^tis  pMcteritis  a£U  in  melius 
refarmemur»  &  Dco  recanciliemur ,  Aliter  ve, 
ro,  cuni  maltipiicata  fuerit  matitia»  &iniquu 
xm  in  nobts  »  Sc  confottatac  averitomni  noftrae .a 
confortabunryr  &  multiplicabantur  etiam  Det 
Hageltas  &  permanent^  ,  atqua  crefcente  wfa , 
perftabit  quoque ,  &  augebitur  effeftus ,  &  ea  ut 
qu^iafinem  jierfeverante,  etiam  Domini  flagei* 
iumperdtirabit:  &  cuai  denique  tniquitates  no- 
ftras  amplius  fcrre  Domtausaodcr  non  poterit , 
faciemfuam,  &dona,  Sc  gtatias  fuas,  ad  aiks 
gentes  convertctj  &:extraneos  ad  fe  vocabirpo- 
pulos,  buneficiis  &gratiis  illius  pergrati  erunt, 
&  prsecepta » &  promilfa  non  parvilacient ,  ncquc ,  D 
utaoi  facimus,  faluberrima  ejus  facramenta  ne~ 
gligeat}  fedtamChrifto,  quam  fponkefuae  fan- 
d^RomanaeeccIetlas,  exaaamobedientiam  &re- 
verentiatn  obnixe  pr^ftabunt:  atquc  ita  fanda  ma* 
teraoftrafiliisnondeftituetur*  Propter  quod  Sa- 

c  «&  %9i  pientia  4«£t :  tmfVn  qui  mn  agunt  pmnitenthm ,  uf^ 
que  ai  novijfimum ,  finemiferhQtdia  ira  fuperveniet . 

Hm  44*  Et  Hieremtas  att :  Ts^onpoterat  Demims  ultra  fma* 
reftvfter  mdltUm  ftudfomm  wftrQrum*  <T  profter 
tfambmihnes  f»*sfet$is ;  trfaBa  efi  terra  vefira  in 
dtfvfatiwem,  iyinfttpwem ,  orinmalediBum* 

Ham  id  faue  espericntia  cognovimus  ,  quod 
quotics  popute  Dei  a  vero  ejus  cuitu  in  fide  defci-^ 
vhi,  wtiesaliumfidelempopulum  fibi  Deusalibi 
fufcitavit, & propriiimut alienttmdeferuit : atque  E 
ficutpmpterfcelcrumenormitatem  veait  haerelis^ 
&  infidefitatis  flageilum  }  ita  propter  haerefis  atque 
perfid^e  abominationem  venit  dereliaio^  Unde 
cum  int«r  nos  criminanonceifent,  &cumfubfe- 
quenrer  per  aavas  Lutheranorum,  Zuinglianorum, 
Ugoiiottorum ,  Anabaptiftarum,  &  aliorum  fa&re- 
ticorum,  necooa fchifmaticorumfefitas ,  Chriftus 
plures  animas  amittat,  cjuae  ad  parentem  omnh 
fchifmatis  Sc  difcordi» ,  ia  «ternam  damnatioiiem 
corruuntj,  ita  ut  magn»  civitates ,  ducatus,  & 
domiuia,  hujufmodipefteinficiantur,.  in  quibus 
CqmU*  eQenexah  Tom*  XXXIII. 


tiegle&areligiojacet,  Dei  cuttus  aboktur,  ian- 
fii  omnes  contemnuntur  ,  templa  profanantur  > 
aluiia  deftruunttir  ,  &  rnonaJteria  in  esrecrabi* 
ies  ufus,  &c  armamentaria,  &  ftabula  ufurpan- 
tur;  &  ubi  -,  uc  jam  diximus,  nulla  lex  ,  nullat 
Dei  venefatio  ,  nullum  fas  ,  nullufque  ordo  , 
fed  fempiternus  horror  &  error  inhabhat  *  Id-» 
ctrco  ii  nos  tn  malo  perfevewe  volemus,  ccr- 
te  non  eft  dubium  ,  quod  Dominus  cultoif- 
bu$  fuis  carerc  notet  ♦  Unde  jam  fide  ,  & 
cuitu  CKriftiano  deficere  mcipiente  in  tota  Ger- 
mania  *  in  Dacia  ft  in  Norvegia  ,  in  Pruffia  , 
atque  in  multis  tum  Gailiae,  tum  It&Ua?  locis, 
Deus  populum  fibi  fidelem  alibi  escitabit,  qui 
fine  fchitmate,  fine  haerefibus,  &  abfque  fcele* 
rum  enormitatibus,  de  cordepuro,  &  confcien- 
tia  bona,  &  fide  non  fifta  ,  debitam  er  fervi* 
tutem  reddatj  iu  quod  fi  c%  una  parte  multi 
cadunt  ecclefiae  fiiii,  non  filii  ,  fed  fpurii,  fe- 
oien  nequam,  &  viperarum  genimina  ;  ex  alia 
plurimi  refurgent,  curn  dccens  fit  reliquumefie 
nobis  a  Dco  femen  ,  ne  fictit  Sodoma  efficia» 
mur.  Nam  cum  angeloium  tuitiaspcr  numerum 
hominum  Deus  fupplere  decreverit ,  deficiente 
uno  populo  ,  alium  fufciubic  j  quippe  qui  do 
lapidibus  ipfis  filtos  Abrahae  fufcitare  potens 
eft,  quiquein  rumam^  &tn  refurreftionem  muU 
torum  pofituseft  ,  atque  in  mundum  venit  $  ut 
qui  noa  vidcnt  ,  videam  ,  &  qui  vident,  cceci 
fiant;  hoceft,  ut  qui  vcram  fidem  ignorant,  & 
qui  ?hm  vna&nefciunt,  verum  lumcnrccipiant ,  & 
fideleselficuntur^  at  contra  qui  acceptam  fidem 
irritamfactunt,  &perhaBrefim^  atqueptr  impro- 
bosmores,  ea  abutuntur,  coeci  fiant»  &  a  Deo 
projlciantur  ,  cum  8t  ipfi  ejus  mandata  projece* 
rmt* 

(^ttod  quidem  poft  fynagogse  repulfam ,  etiam 
hoc  noftro  fecula  eveatife,  atque  inter  nos  hoc 
Dei  judiciur&octitiffe,  videmus;  ut  fcilicet ,  dum 
plures  in  Germania»  Dacia,  Gailia,  Italiaque, 
videntes  ceci  fadi  iuat  j  hinc  Deus ,  in  Bulgaria , 
Myfia,  Macedonia  ,  8c  in  novis  Indiae  partibu^ 
trans  Hetculis  columnas,  ccecas  gentes  innume- 
ras  videre  faciat,  &c  ad  fidcm  ,  8c  vitam  Chri* 
itiaa<E  religionisconvertt  *  ProptercaDominus  per 
prophetam  dicebat  :  T?QputHS>  fmm  nors  eo$novif  *%/****?* 
fervivit  mihi  %  in  audhu  aitris  ekedivit  mihi  »    Et 
de   lapfis   iubjuagit    dieens  ;    Fiiii  alieni  menthimd*m* 
fmt  mihii  hoc  eu,  fili»  a  matre  fua  ecclefiaper 
h^reles  altenati,  mend*ci  dofltrinxadhgeferunt » 
&fidemDeomutaverunt  j  ficutalibi  per  eundem 
prophetam  ait :  ^Alienati  fisnt  peeeatms  a  vnlva^  rtai  y 
erravtrunt  ah  utera ,  heuti  funtfatfa*  Et  ideo  re- 
pHcat  dicens  :    filii  atieni  Jmseterati  fmt  \  quia 
fcilicet  in  erroribus  fuis  occaliuerunt  ,  Spiritui 
fanfto  refiftentes,  8c  in  reprob©  fenfu  degentesr 
Et  ttandkuvcruttt  d  femitis  fuis r>   quia  a  femita 
refta,  &  a  via,  vk#,  %c  mandatorum  Deidedi- 
uaverunt  ,  &a  vera  fidei   doftrina  claudicave- 
runt*  Proprer  quod  Elias  perfido  illi  populo  di- 
cebafc  :    Uffuefuo  in  duas  ptrtes.  ttaudkatis  ?    Si  j,jt^ti^' 
Baat  ,  fejuimini  iitum  .    Atque  t^ndem  ibi  fer* 
monem  luum  concludit  David  dicens:  Vrapterea 
tcnfiteior  tihi  in  nathnihus  r  Damine  ,   %r  wmiru \*$j^  ,« 
tm  pfalmum  dicam+  Et  hoc  idem  in  Apocalypfi 
Chriftiario.  populo  Dominus  minabatur  dicensr 
Mtmw  efta  unde  excsderu  ,  p*  a$e  pmmtentiam  %  jpH%ti 
W-  ptima  opera  fazi  Jin  autem  ,   venm  tibi  ,   CT 
mvvtfa  eanietahrum  lunm  de  Iqcq  fm  ,    nifi  paenU 
tentim  e%erh+  Quod  quidcm  de  omnibus  tum  a 
fide  iloman*  ecclefi^,  tum  a  reda  vita  apofta- 
tautibus  diciturj  quodvidelicet,  fimemoresnor* 
f  H  fucrintL 


ff*JifU 


JUttb, 


\%%1  F.     Antonu 

fuerint  unde  exeid$rwt>  ab  csotefi*  ttaiutt,  &  A 
pflctiit^nmm  ooa  ^gepht ,  5^  ^pcrat  prima*  quae 
fcilic^t  ante  lapfum  facicbant »  &  in  baptifmo  pro- 
feffi  fuerant  ,  nonfeceriot*  Dcuscandekbrurneo^ 
rum>  mauolumea  eft  &4ei*  &gr*tiae,  de  loco 
fuo  sma^ebit ,  Szzlm  gcntes  fibi  advoeabit  >  qui- 
bust&kftiuirigratiarttm  lumeo  ahun4antedatgie- 
tur*  &impkbitquo4Ifajas  lacutus  eft*  diceas: 
#**<?  %cntem%  qn*m  wftkk***  mcdbisi  <r  $«*w* 
*#«  iw*  etgwwf *nt te  j  ^  tecutxent «  Et  profcclo 
bscc  eft  muutio  desterae  $xc$Ifi  * <\m&  Deus 
jpk  ^omincs  eteaoft*  &  peculiarcm  populum 
pmjiciat»  &?  ignotam  gsntsm  %  quae  fcxhcct  k~ 
gcm  Dei  non  nositjekvet,  &  magnificet, 

Atquetandfrn*.  fieiiam;  nuila  uli*  au&oritate 
fulciremut,  Cbrifti  patabola  de  vinca  iniquis  B 
aerieoik  loc^ta  oohi&iatiscfkt  ,  uhi  cantra  ma* 
los  op^tariqs  duraferturferttcntia »  4um4icitur; 
h.zn  M*foi  mate  ferdet  ,  «r  mneam  fuam  hcakit  aWs 
4P>wUj  %  qui  rtdMnt  ei fmiivm  temfwhut  fait* 
Quq4  ctfi  4$  utviverfallDomiui  vinea  Yerificctur  * 
qw primum  fyrtagoga  M%  v  &:  poftmo4um  in 
ecckfiam  tranftau  ^  at^ 

tamen  <|uo4  w  aniyetWifemeUontigit*  inpar- 
ticufaribus  ftiam  #»WH* quan4oque  evenit «  Un- 
de  cum  in  muiti^  particularibus  Qermank  ,  & 
&ljarum  provineiarumecekGU*  d% ouihusiam  4i- 
xirnus*  ecccitas  contigeris  t  fobinds  eanfequens 
eft»  ut DomiftQt  srtium  p0£tfhxm  fibi  voeett  qui 
ecckfiam  ffcam  ifcgredkns  U|uminetut  .$  &  cum 
ii,  qui  iracati  er^ht,  coenamagni  guft^rcnolue-  C 
irint ■%■  congriiutii  cft  ,  «t  Domiaus  inyka  &  fc- 
pes mttw '%> u*  domut  fua  impkatur vKan  «uim 
Dominus  patitut  obmalWamnoftram*  rcgnum 
fonni  vacuurH  ,  ^  ft»Q-iacoii&  deftitutum  efte  : 
fed  manfiones  rnulus »  quaa  in  domo  patris^fui 
bm%  impfei  oportet ,  Proptet  %M&  in  Apoca- 
u  lypfi ,  ^ckfi^  Fbiladelpbi^diaumeft  s Ttm  y nwt 

*  ^4«ei  >  «f  »¥^  mtyi*$ ;.*mmm  tmm  ■•  Quod  U 
Cbt^ftiani*  toi  bdptifmak  a^ua  perfuii  *  no- 
iint  <n*o<t  habent  ten^re  *  fed  novis  ertosibus  % 
fkWfmatibufaue  t  Lutherf  v  Zui^ii »  Calvini  v 
Corvki*  &nmilkmr  intcndant:  aeccftecft,  ut 
aliiaui  «at  ^entibtts  m  iocum  pcriidorum  &ma- 
lorum  Chfittianotum  fu^rogantur  *  corum  carar 
nam  acctpia^t*  Quod  &  aiibi  Dominus  affirma*  D 

/  frat ,  dioms.4  Qui&t&ifackm,  Jacok?  wtuifti  ob** 
*  dirt*  Juiti  tmwftrtmmt  ad  dti4s$cn£cfi%€Fd4^ 
I»  m  mmm  mmm  *  ut  cufiodiant  kgkim*  mm  n 
quonUm  me>  derttiqstjftis  *  «T  c$t>  <v*s  dtrttmqudm  * 
Quk  ergoj  fi  fidem,,  fi  devotioiUMaa  *  fi  carita^ 
tis  fenrorem,  &  ppera  eorum  >  ^ui  jatikpfidcn 
in  aoyis  In4i«r  paxtibus  c^nverfi  funt  y  &  quo^ 
tidif  ionvertuxituj-  »  fidei  >r  &  apcribua  eorum% 
ttttiitiaoftrisregionibu&funt,  comparet^  nonfa- 
ale  h#c  ad  vetoum  ia  nobis  evenlCfe  fonciudetf 
Sicut  in  Mattbaei  evangelio  Dominus  i4cm  ex-> 
mi*it*     preMus  aftirmatf *  dkeas:  Multi  *k  Qr**r*  &  Q*~ 

*  *     ttdtnte   vtnient  »  &   rttumbmt  *um  ^Ahmmm  » 

i^rf^»  «^*  J<ui>k,  i*  tetm  cmlwnm^  filii  *utemte~ 
gne^  hoi>eft  adcaHoftca  nuptias  vocati^  ejieicutu?  £ 
ifrttnehrds  txurmes.  Et  quis  cnim  vinatcm  Dei 
•aulttscmdiccrc-effcetami  manumqtic  ejus  abbre-t 
viatam  ,  ut  non  jeciam  hodie  rton  pJebem  (uam 
pkbem  fnatr»  y^are  poffic,  &  filii  Dei  dicantur 
omnes,  ^«icredttat  innomine  ep$?  Nam&boc 
■  jamdiuOfecproounciavic,  dicens:  Mterk  ixlem» 

fiiii  Dciviventis  *  Et  *Iia  multa  c*  fcripiuris  a4 
tem  feciuiyt  %  qtiae  tum  4e  unkerfali  Chriftia* 
xiorum  ec4fefu  verific^ta  funt,  tum  de  particu* 
iaribus  cccleltis  qBotidk  vcrificantur , 


Pa0aki    Gratio 


ua8 


Quod  autem  ex  facris  Jitterf^  adduximu»,  ipfa 
exfcricntiacornprobatur»  Nam  ecce  primoabje- 
dis  Judais,  Deusgentcsfufcepir,  Praetere*  cum 
in  Afia  majori ,  &iaAfnca»  homines  a  fidc  4c* 
feciffent  ;  Qermania  r  quar  adhuc  in  tenebrrs 
verfabatur  idoIolatri«  >  fidem  Chrifti  fufeepit* 
Peinde  quando  Aba  minor  >  &  Syria  ,  Mahu- 
meti  fpurcitiis  infeft»  fuetre  :  tunc  Hungaria  ^ 
Moravia,  &Bohemia*  Chrifti  fidem  receperont  > 
&  mox  idcm  fccit  Polonia  cirea  annum  Domi- 
ni  milkfimum  ,  ubi  magna  Graeciae  pars  k  ab 
ccckfia  fciderat »  Et  <juid  plura  /  Cnm  poftmo* 
dum  Moravia  8c  Bohemia  per  haereiim  a  fan» 
^la  Rpmana  ecckfia  recederent }  tuac  Lithuania 
cum  fiuitimis  locis  Chriftum  .agnovk  :  &  fimi* 
litcr  Germania  »  &  aliis  fimui  jam  pratallettis 
provinciis  a  Chriftian*  rcligione  e^inde  difcc- 
dentibus  i  nov*  gemes  in  iacum  earum  fucc§- 
dunt ,  &  avido  corde  Chrifti  fidem  percipiunt  * 

Quid  igitui  nobisinterim  r^ftat  agendum»  pa^ 
tre* confciipti^  nifi* «u  uoufquifquecaufam, pro* 
pter  ^WLtn  natu  s  eft  JDomin  us ,  a  k  procu  l  abficere 
ftudeat,  &ut  in  ceteris  quoque  idem  fiat^  toto 
conatu  procurare  ^  atque  cum  propheta  I>aniek 
iehumiliandodic^re:  O  Dqmmer  &%#**  fU4ce$m~  i>4»/|i 
cjuc  mbisfecifti,  in  jufto  JHdtQw  fecrfiii  tfuid  fecwvi~ 
tmttibiyW  mtndatis  t#u  Mfr  gbedivmus  *  Nam 
cum  jam  per  earqu*  dixicnus  %  fateiicogamur ; ,  fta» 
geUa  h*jreticorum  graviflima  ex  gravifltmknoftris 
iceleribus  a  0eo nobis  immitti :  priinum  ergo  ra* 
dix  aggrcdknda  cft>  &  peccata  ilia  amputanda 
fuitt ,  per  quae  hic  Divinae  Yindife  effedu^  in  nos 
occunit  j  utinde  traDeiquiefcati  vibratufquefe* 
vreri  iliius judicugladiusin  vaginam  recondatur* 
atque  praevakns  adverfariorum  perfecutio  ceftet^ 
Nam  fieftejftum  hunc  a  nobis  removeri  >  &  verita,* 
tislumenin  adverfaiiisvcritatis  dirTundi ,  &  ora* 
tiones,  &  prardicationes  ,  &  dodrinam  noftram 
cfficaccu)  ^  congruumque  firiem  confequi  csopta** 
mus:  opprtct  ut  cauiam  ipfam  &  ojSendicuIa  pdu$ 
amovcamus,  &maia  inter  nos  a£la  reformemttsi 
&  eaprimicus,  quae  magis  corttra  nos  Dcum  ad 
iracundiarn  concitaflfey  &ftagellum  hoc  iodoxiflje 
arbitramur,  a  aobii  excJudamus  ;  atque  ita  asd 
Domitmcn  toto  corde,  &  totis  viribus  convertap* 
mur ,  fi  eum  ad  tios  totis  vifccribus  r  &  omni  g?a- 
tiarum  fav^reconver ti cupimus ;  cum  ipfe  per  Z^r 
chariamprophctamdicat :  QmmMimim&dimt  &  z**-U 
e$*tw9ma$  advQ*.  Quoniam  Dominus  nofter  hu- 
miliatos»  contritofquccorde  nunquam  defpexitj 
utDavid,  &ipfeChtiftu&v  &  immaculata  iliius 
gcnitrix  teftatur,  &  fcriptur*  omacs  fidem  faciuni; 
<k  ficiit  exempfa  qnoque  quampiurimahabcmus , 
tumNinivitarum  ,  cjui  judicium  Dci ,  &  jam  pro- 
Jatam  a  Jona  prophcta  illius  femeot  iam  fola  humi- 
liatione ,  &cordiaU  poenitcatia  cfTugcrunt  j  turn 
etiam  de  Achab,  dequo  Dominus  ad  Heliam  du 
cebat :  *tfjmne  widifH  humUiatvm  tAchtb  coramme  ?  «  ^ 
Quiit  i§itur  hi&mHUtm  eft  meicmf^^  mninducam  m\ 
mdlum  mdieltus  ejus «  §k  &  rex  Jofaphat  a  validif- 
fimoexercitu  circuadatus ,  &  a  quo  refugeret  ne- 
fcicns,  adDominuui  bumiliter  clamabat  dkens: 
Cum  ignotemus  quid  <tgm  debe^mus^  huc  foium  h4~  ?f-p4r4/iiQ; 
bcmus  reftdui  ,  ut  oculos  mAros  dirigAmns  ad  te* 
Ezcchiasquoque  in  anguftia,  &  perfecuttone  re- 
gk  Aflyriorum  x  ad  Dominum  humili  corde  cla- 
mansexaudituscft.  Similiter  &JudJthhumilifas- 
pius  oratione  coram  Domino  afta»vi^oriam  concra 
Holoferncm  impetravit,  Unde  cum  fimul  omnis 
popnlusjud^  coraxn  Deahnmiliaretur,  &  peniten- 
ciam  agerct y  Eliachim  faeerdos qis dicebat  tScitope 
qmnUm  cxaitditt  Dominm  freces  veftras  ,  fi  m4~J(*M*h*fr 

mntes 


%%%$ 


PRO    EcGLESliE   RESORMATrONE, 


nentes  fermanferitis  tn  jejuniis  Cr*  orationibus  in  conffe~  A 
cluDomini.  Et  ad  hanc  deniquejugem  humilern- 
<que  orationem,  &  ad  finceram  vitae  emendationem. 
Apoftolus  fidclcsfaepiflime  hortabatur.  Quapro- 
pter  nosetiam  legitimi  fanftae  Romanaeecclefiae  S- 
lii>  quiintcr  totperfccutionum  &  tribulationum 
anfra&us  anguftiati,  ac  velut  inter  Scyllam,  & 
Charybdim  fpumantibus  undis  reftri&i»  dum  Chri- 
ftianae  fidei  inimici  ,  &  domeftici  &  cxtranei ,  &  oc* 
culti  &manifefti>in  dies  acrioresorianturj  quohic 
grcffus  dirigere  poffimu$,  ut  ii  omnino  aboleantur,; 
ignoramus  :  frequentes  ,  devotafque  coram  Dco 
orationes  offerre;  fan&os  Dei  implorarc  ,  atque 
fpiritualibusarmisindftti ,  dignos  poenitentiae  fru- 
dtm  facerc ,  corpora  jejuniis  macerare , effraencs  ap~ 
petitus  monificare ,  vitamque  in  melius  crnendare,  g 
atque  finceram ,  pnram ,  honeftam ,  Chriftianoque 
nomine  dignam  oonverfationem  mundo  praeferre 
debemus  ;  ut  obloquentium  ora  claudantur  ,  & 
fal  fapidum  9  &  civitatcs  fupra  montem  pofitae,  & 
Iucernae  in  ecclefia  ardentes,  &  lucentes  in  Dei  ho- 
norem,  &ipfius  fan&ae  Romaaae  ecclefiae  utilita- 
iem,  efticiamur. 

Namfic&flagelliDeiaverfio,  &  haercticorum 
cdnverfio,  &paxvera  in  Chriftiano  populo  fpe- 
randa,  atque  unio,  totalifque  &  pcrfe&a  Chri- 
ftianae  rcipublicae  rcnovatio,  pro  comperto  expe- 
dandaeft,  inqua  vel  adverfarii  veritati  adhacre- 
bunt,  vel  jam  Fatis  Spiritui  fan&o  refiftentes,  & 
pereorummaluiamufqtte  ad  lummum  impletam 
nimuunmalignantes,  aDea  ipfoftatimextcrmi-  q 
nabuntur,&  Dominus  pro  nobis  pugnabit:  qui  qui- 
dcm  ieam  fuam  a  not>is  avertens  ,  illamduphca- 
tam  contra  eos  jufto  fuo  judicio  diffundet.  Quia 
nondiffertDominusmifericordiam ,  cum  ad  eum 
revcrtiturhomo,  ajunt  fcrtptnras  :  fed  cum  ira- 
tus  tuerit,  mifericordia?  recordatur  .  Unde  unus 

%M*th.7,  ex  Machabaeis  dicebat :  Etfi  vobis  frofter  increfa- 
tioncm  €T  correfthnetn  ,  Dominus  Dens  nofter  mo- 
dicum  iratus  eft  ,  fed  iterum  reconciliabitur  ferms 

m*  t«{.  /•"•  Et  Dominus  pcr  Ifajam  dicit:  T^oii  timere 
fofulm  metts  habitator  Shn  ,  ab  Uffur  ;  in  *vir%a 
enim  fercutiet  te ,  £T  baculum fmm  levabit  fttper 
te  in  <vi*  M%ypi  #  ^Adhuc  enim  fduluium  mvdi- 
eumque ,  £7*  confummabitur  indignatio  met,  Wfn- 
ror  meus  fufcr  fcelus  eortim  •  Et  fwfviubit  fuper  D 
tum  Dominus  exercitnum  flagellUm  fuxta  ftagtm 
Mtdian.  Et  trit  in  die  illa  :  \Auferetm  onus  ejus 
de  hstmero  tuo ,  CF  }n%um  efus  d*  eolfo  tuo  .  Et 
alibi  per  eumdem  prophetam  ait  :  Et  reqniefcerefa- 

^-11*  ciam  fuferbidm  infidelium,  &  arrogantiam  fortium 
humiliabo.  Quantum  verohochaereticorumgenus 
fuperbiat,  &Dcum&eccfcfiamfuam  contemnat, 
nuHumi&tet.  Dcinde  perEzechielemdicit :  Mu- 

tqtM  zu  CfQ  -  6Vdgins  u  A£  occidendum .  Et  trifra  paulo  poft 
fubdit :  fyverterc  ad  w&nam  tmm  in  lacum  in 
quo  creatus  es  9  in  terr*  nativitath  tua  judicabo 
it<%  O *  effundam  fefw  t*  indignationem \meam  *  Et 

W*U  i?  David  diccbat :  Convertetur  dofor  ejus  in  cafut  ejus  : 
O*  in  wrticem  iffius  inifuitas  ejus  defcendet* 

Quid  ergo?  Nonnc  fatis  furit  ia  Chriftianos  E 
hserefum  gladius  ?  Nonric  tot  blafphcmiar ,  &  fcc- 
lcra  h«rcticorum  contra  Chriftcm  ,  &  ecclefiam 
fuam  fatis  funt  ?  &  nonne  jam  corum  nialitia 
implcta,  &  fupcrcffufa  cft?  Maftebuntne  adhuc 
tot  tyrannides  ,  tot  homicidia  ,  tot  bpnorum 
ecclcfii  ra^inac  ,  tot  facrilegia  ,  opprefliones  , 
omnisgenerisimmunditiaB,  &  fnnumera  alia  fla- 
«ritia,  nuliavelhoneftatis,  vel  juftitiae  habita  ra- 
tionc  ?  Nonne  eorum  quoquc  fcelera  Dominus 
in  gladio  fuo  vifitabit ,  &  honorem  fui  fanfli  no- 
uainisvindicabit?  $i  crgo  populus  ifte  ncquam  , 
ComiWGncraU  Tom.XXAlIE. 


fi  hoc  femen  Chanaan,  -fi  turmae  illac  diabbii- 
cat,  ad  pedes  fan&ae  Romanae  ecdefiaenon  deni- 
quc  humiliarivclint:  fuffocentur  ficutalterPha* 
raonis  exercitus ,  qui  pof>ulum  Dci  pcrfcqucbatur ; 
occidanturcqmopprobdo  ficut  akerGoIias,  qui 
aciemDeiviventiscxprobravitv  fiat  eis  ficutHo- 
lofcrni ,  ficut  Sennacherib ,  ficut  Agag ,  ficut  Na- 
buchdonofor,  ficut  Bakhaffari ,  ficut  Aritiocho^ 
ficutHcrodi,  &quemadmodum  quinque  regibus 
Amoruhaeorum  contra  Jofuc  pugnantibus  ,  fuper 
quos  Dominus  lapides  pluit, 

Univerfalis  igitur  ecclefi^  unionis  &  pacis  bo- 

num,  eomagislpcrandumeft,  quo  ad  iui  ipfius 

reformationemunumquemque  parari  infpicimus, 

&omnimodam  ,  atque  communem  hanc  renova- 

tionem   defidcrare  videmus  •   Et  quamvis  plurcs 

mali  ,  quam  boni  cffe  dicantur  5   attamen  boni 

etiaminecclefianon  defuht?  quia  iemper  Domi- 

nusineafibifemcnrelinquet,  Tamefficasc  autem 

eftapudDeumbonoruimoratio,  ut  ii  non  profe 

tantum,  fedetiamproaliis,  atqucpromalis  ;m~ 

petrarealiquid  valcant .  Nam  adAbraharn  dixit 

Domiuus,  quodfidecem  viros  juftos  in  Sodoma 

invcniffet,  eam    non  perdidiflet  ;  Sic  Moyfes  & 

Aaron  fepc  ante  Dominum  pro  popufo  nequam 

orantes  fteterunt:  ,  &  exauditifunt :  atquc  folus 

Heliasorationc  fuauniverfo  regno  perverfi  rcgis 

Achab  reconciliatum  placatumque:  Deum  reddi- 

dit-.  Quia,  utAuguftinusrationabiliter  arguit, 

tantae  humanae  focietatis  unitaseffedebet ,  ut  quif- 

que  ita  pro  alio  folicitus  fit,  tanquam  fi  unum 

corpus  omnes  effemus,  ficutetiam Apoftolusaffir- 

mat.  Undefit,  utfaepchicaiiusproalio  plefta- 

tur,  Narnquod  maiihothinespcccatis  fuis  bella, 

famem,  velpeftem,  &fimiliamerentur:  hicnon 

foli,  fed  unacumbonis  flagdlantur.  Quodcum 

fiat3  utcum  malisetiambonos  Deus  affligat,  & 

cum  illi  ptoprium  fit  mifereri  :  cur  non  viciflim 

malis  interdum  propter  bonospcccata  dimittat  ? 

quippe qui  vclox ad  veniam ,  &  tardus  ad  vindi- 

dam  femper  f niffe  dignofcitur  *  Et  proptc^ca  fpes 

nosbona  manet ,  quod  non  continebit  Deu$  in  ira 

fua  mifericordias  faas,  &  non  obJivifcetuf  mife- 

reri,  nequc  iram  fuam  cxtendet  a  gcneratione  in 

generationenu 

Haecantem  fpeseomagisinnbbisaugetur,  quo 
nonfolum  amortalibqs,  qui  per  gratiam  Deoin 
hoc  faeculo  adhaerent ,  verum  etiam  a  beatis  ange- 
Ii$ ,  a  fanftorum  omnium  chofis »  qui  per gloriam 
Dco  fummobono  in  perfc&a  caritate  vihm  fsnt  9 
reinoftraefavbr  impcnditur.  Quod  quam  verum 
fit,exe&apparet,quodJudasMachabaeu$Oniam 
manus  protendcntcm ,  atque  pro  omni Judaeorum 
populo  orantem  vidit;  cum  quo  etiam  Hiercmias 

firophcta  fimiliter  proelcftopopuloorans  illi  yi- 
useft.  Quod fi Hieremias ,  &Onias,  projudai* 
co  populo  oraverunt ,  cum  adhuc  in  limbo  effent : 
quantomagisproChriftiano  populo,  &  profan- 
fta  Romana  ecclefia ,  a  fe ,  fa vente  Domino ,  fiin- 
data ,  auda  ,  &  proprio  fanguine  defenfa  j  orabuht 
fandi  apoftoli,  apoftolorumque  difcipuli,&inna« 
merabiicsmartyres,  qui  laverunt  ftolas  fuas  in 
fanguine  agni,  &  fanfti  cohfcffores ,  virgincs ,  8k 
ceteri  omncs  beati ,  qui  apud  mifericordiae  fontem 
feliciter  degunt,  quorum  ecclefiae  muftae  ab  apofta- 
tis  iftis  deftrudaf  funt,  &  corpora ,  &  reliquiae  muU 
tae  veneratione  dignaeconcukatae  &  difiipatae?  Pro- 
pterquodcontraobftinatos,  &  peifidoshosthor-. 
tis  filios jam  clamare  incipiuht:  Vindica ,  Domi- 
ne ,  fanguinem  fandorum  tuorum ,  qui  cffufus  cft, 
&  dcftruc  eos  ,  qui  fofuermt  morticina  fervoruni 
tuornm  efcas  ^olasilibus  tmli7iTcarntsfan&orum?J*i*i. 
Fff    a  tmrum 


I2$I  K     AHtOMII 

tmrum  befiiis  ttrr*  .  Nam  magnam  habent  $pud  A 
Deum  bcati  circa  inferiora  poteftatem  •  Undc  Da^ 
ff*$*W9t  Vtdatt*  Exultabuntfanlli  in  ghria^  Utabuntur  in 
tubilibus  fuis  |  exattatknes  Dei  in  guttnre  corum  t 
£?*  g&ftft*1  ancipites  in  manibus  earum  y  ad  faciendam 
windiSUm  in  natiqnibus  ,  increpathnes  ta  populis ,  *d 
atli$a*d&s  regcs  eorum  in  cqmpcdibus  %  et  nobilcseQ* 
rum  in  mnnicisferreis  j  ntftciantineisjtidiciumcon^ 
fcriptum;  ghria  h<ec  tjt  omnibus  fttntlis  ejus  ,  Et  ft 
^poftolus  Paulus  hicdegen^  in  terrts  t$t  pericula  , 
perfecutiones  ,  Sc  mortes  pro  frarribus  fuis  ,   & 
pro  Rpmaporum ,  pro  Corinthiorum  ,  Philippen* 
fiua*,  Galatarum,  Ephefioruo*  ,  Coloffenfium  t 
&  Thefl^M^enfiuin  ^cclcfiis  ,  ^tqm  pro  pluri* 
bus  aliis  papnlis  &aationtbus,  fuftinuh  j  &  fi 
hic  etiam  anathema  pra  cis  fieri  cupiebat  :   cur  B 
eorum  falutem  nost  pptahtt  jfarti  regnaas  io  coe~ 
lis  ?   $ujm  quidem  defideria    libenter  exaudit 
Deus  *   ubi  fiqe  ^ljqus  rttga  ,  &  macuU  fu***  i 
cum  etiaai  jiic  ,   ubi  non  fine  humanae  faltem 
imperfe&lonts  cantagta  ^xiftebant  ,  cum  fepties 
in  die  cadat  juftus  $   ea  grate  fiifcfperet  «   Wam 
Deum  $4  pfecest  ,   &  merit4  faci&orum  maxime 
refpicerelegimus.  la  Iibroeteoim  Regumquarta 
***•*•    dicittir:  Tfytnit  autem  Daminus  djfperdere  Jfidam 
prqptcr  David  firvu^ \fuu*n ♦  Et  fiaitliter  tempore 
Esechios',    qatanda  Aflyrii  Jndasatn  invaferunt, 
I  #%;$&     dixit  Dominus  per{fa]am;  Trotegw  urbem  hane , 
^falwbo  um  prcfter  me%  p?  propter  Davidfirvum 
meum*  Atque  infape**  prapter  Abraham,  Ifaac, 
Jfe  jfacuh,  multa  batiaA  8$  fuffragia  pjurima  fuo  C! 
populocQntuIiifefaepias  Domiuus  fatetur.  Quod 
ft  Deus  ipf?  Hierufalem  prote^it  x  8?  Jqd^am 
nqa  dtfperdidUV  prppter  D^vid  %  &beneficia  tnuU 
t«  ejs.  exhibaitjiro.pterpatr^  illos,  qai  nondum 
beatierant,<juianotiditm  apertisjatiuis  in  regnum 
coelorum  tranfeuntes  *   futnntio  ilfo  bof|q  potitt 
faerant :  quid  fa^uri  fuat  fandifliini  apoftali »  & 
difcipuli  Damini  h  quid  tot  milfia  manyrum  ?  tot; 
fandipatriarchaB&epifcopi,  qui  magnafoJic|tun 
dine,  Sresimio  animanim^elo,  ecclefiasfuashic 
reKeruat?  Eruntforfanmpdominttsfcrv|dj,  cuni 
totiindi^inaiUQ  radtoinclufi,&  undiqitecircuim- 
fufiextandefcant  f-   Erunt  modo  aninurumminus 
xelantcsjcum  veroanimarum  fponfoperfefteunian,f 
tur,  &unusfpiritqscumeoefficiantur?  ctim  not^ 
jamexrivttlis»   fed  ex  indeficieati  &  originalica- 
ritatisfonte,  cjuantor^  velint,  fatieniur,^  &  ine^  I3t 
Wai  &  brientur,  ficut  fcriptum  cftt  Inebrkbnntur  abubcr*» 
'  *'   tate  domui  tu*,  KT  torrente  wtuptnth  tu<e  potabis 
eos  }  qtwniam  dpnd  te  efi  fons  mtq  .    Hoc  etenim 
Joann^  ^poftolus  in  Apocalypfi  afltrmat  ,   dum 
"phialas  odoramentorum   plenas  defcribit ,  quas 
faniftorumorattoneseffe  dicebat.  Atqueidemtam 
apoitoli  omnes,  ijuamapoftolorum  difcipuli^  & 
ceterifantiipatres,  teftatifunt,  &hinclitanias, 
fivefuppJicationest  qua:  tum  Deo^  tum  Wlzxm 
virgiftt  >  &  fanQU  omnibns  fiunt  ,   in  ecclcfiami 
iatrodtixcrunt .  Sanfti/igituf  ccelorum  cives  fin- 
guli  prp,  fedibus  fui$ ,   ut  catholicae  fidei  reftk 
tuantur,  obnixe  orabunt  .   Utputa  divus  Petrus \% 
proPbnta^  Bithyaia,  GaIatia,CappadociaLj  & 
Rotnaj  djvusFauIusetiam  pro  Romanis,  Gala- 
tis,  Cofinthiisj  &  aitts  fuis  ecclefits;  &  ceteri 
apoftoji  pro  zUis:  ficMarcus  pro  Alexaadrinis  ^ 
Lucasp^o  Antiochenis,  Oionyfius  proAtheuien- 
fibus,  Georgius  pro  Berytirtis  t  Joann^s  Chryfo-: 
ftomus  proConftantinopoIitanisi  &fimiliter  alii 
cceleftes  principes  pro  fuis  clientulisintercedent, 
non  rainus  quam  David,  Hieremias,  &  Onias^ 
pro  Hierofolyma  &  pro Judaea  deprecabaatitr  ♦ 
Sed  additur  quoque  ,  ad  hatrefes  extirpandas. 


PAGANI      OrATIO  12  %% 

ecclefiamquereformandam,  &fincerafide,  &an-, 
gelicis  moribus  decorandam ,  angelorum ,  archan- 
gelorum  ,   &  priiicipatutim  pmniura  auxilium, 
quorumcuftodiaB  &cur«pprovinci*  fingulae  depu- 
m&  funf  }   ficut  fcriptum  eft  *    H  nnamqutmfue  geMtVf 
%€W*m  prapttfuit  rectorem  ,  O*  par$  Dei  Ifracifa&a 
efi  manifefta*  Qui  quidern  reftores  >   angeli  ftmt 
funt  regimini  provinciarum  dep^tati,  qui  fup^r 
fopylo  fibi  cotnmiflo  ftrenue  advigilatit  ,    ut  ia 
viam  f^Iatisaetcrnasdirigatur,  &omniaabeoiaar 
psdinneota  amovfantur »  Nam  Daaiel  angelos  prp 
popuiofibicommiJTopr^Iiari,  &orare,  dilucidc 
atteftatur-  Et  Ifajasinfupfrait ;  Suptrmuras  £lit~  tf4&&u 
rnfdem  cq^Htui  cuftodes  \    tota  die  <r  noBe  ftrpc- 
tm  mn  tacebunt  t    IJbi  ,  tefte  tiicronymo  ,  per 
cuftodes angsli  inteljiguntuf ,  ju^ta  iUud  Apofto- 
Ji  dicentts  ;    Qmnes  funt   adminiftratorii  fpiritm ,   Beh*1* 
in  mmifiqrium  miffi  proptcr  eos ,  <fui  h&reditatim  t4» 
piunt  fajutis  t   ^t  frequens  eft  ia  fcripturts  in* 
tetiigentia,  «t  permurospraalati,  &percuftode$ 
^ngeli  ecclefi^  re^oribus   fuperiatendentes   4?^ 
notentur?  Unde  devatus  Bernardus  fgregie  |n- 
quit  i   Renigntis  es  ,  Domine  ,  qui  noq  cs  con*  <f 
teqtus  noftrorum  fragtlttate  murorum,  fed  ipfis  «$ 
hqminum  cuftodibus  angelicam  fqperponis  cu-  ^ 
ftodiam,  (^iiapropter  fi  ctiftode*  ifti  ?ota  dte   &  $* 
node  perpetuo  non  tacebtw;  certum  eft^  quod 
Jaudes  cceleftts  Hierufalem  >  atque  Dei  praeconia 
non  filent,  &proi!Hs,  quos  io  cuftodiam  fufce* 
perunt  ,   die  no£iuqu§   oraxe  noa  definunt  j  ut 
ad  perfedam  ,  &  aeternam  Calutem  pqrveniant» 
&  ad  fuorum  fubditorum  4^hitam  curam  intert- 
dant  j  necnon  ut  facris  fuggeftionibus  anaaa'nt» 
eafqqe  apereperfkiantt  Unde  Apoftolus  praecife 
ait ,  angelos  ipfos  proptersos  miflos  efle ,  qui  hae- 
reditatemcapiunt  falutis*  Sic  igiturvallata,  de- 
fenfa  ,  &  cuftodit^  femper  fuit  ,   ericqu^  fan<3:^ 
materecclefia ,  qua?  velu«  munita  civitas,  ange* 
lorum  fan&orumqueomrHurn  prxfidio  ,  &  cufFo* 
dia  fervatur  •  Propter  quod  in  Apocalypfi  fcripturrj 
eft:  Vidi  cvvitdtem  fajt*ttamtMhttofa\em  ,  mvam ,   ^«.i^ 
dtftendentem  de  taeia  a  Dea  $  faratam  ,  fitUt  fpon- 
fam  ornatam  #o  fw* 

Atqueecclefia  ipfa  noa  Cofumaqgelos,  &  im~ 
&os  aitos,  cuftodes  retinet  5  fe4  &  ipfrnn- Chri-. 
ftum  magnt  confilii  angetam  principalem  cufto-r 
dem^  &  adjutorem  habet  ^  de  quo  in  prsemiflo 
loco  Apocafypfis  figurate  dW*«r;  Quod  civita? 
illa  habebat  murum  magnum ,  &  aitum ,  per  quem 
murum  Chriftus  denotatur  ,  qut  ipfam  fanclam 
Hterufalem  undique  circunda?,  &contra  incuiv 
fores  d^mones^  &pravos  homines,  &  vitia,  & 
h*refes,  eamcircumquaquedefenfat»  Nam  ficut 
muri  dicuntur  praelati,  ut  jacn  praetniiimus :  ita 
murus  ille  magqjus ,  erit  prselatorum  priqccps ,  pa«* 
ftorpmniumi  atqueanimarum  noftrarum  epifco^ 
pus,  &fervator,  Chriftus  J^sos^ 

Sed  praeter  id  quod  muoita  ,  &  cuftodita  fit 
fanfta  ecclefia,  ex  eo  quoque  fortis  eflediciutr, 
quod  unita,  &  ordinataefledenotat^r,,  d^tnibi 
civitas,  hoceftciviumuriitiis,  appellatur.  Nam 
unita  virtus,  fecundum  naturafes  >  fortior  eft  % 
quatr^  divifa  ;  atque  ordo  ipfe  forttorem  civita- 
tem^  &  exercitum^  ad  oppugnandos  expugnan^ 
dofque  hoftesreddit.  Undeecclefiaipfa  m  Can- 
ticis  ,  terribilis  ut  caftrorum  acies  ordinata  nomi-  C**t\&. 
natur:  quippe  qua^  firma  femper  eft  contr^  ho- 
ftium  *  "ve  daemonum  ,  five  tyrannorum  ,  five 
haereticorum  impctus  §  atque  tam  loiida  manet ,  ut 
non  folum  non  deficiat  ,  fed  im^r  ipfos  hoftium 
conflidus^  crefcat  rnagis  ,  magifquc  invalefcat» 
Itaque  contra  daemones  fan^itatc  &  juftitia  fortis, 

"  eft,con~ 


JT4W.4» 


Ctr*  io» 


1233 

eft ,  contra  tyrannos  farris  eft  patientia ,  &con-  A 
tramundifapientes,  tum  philofophos,  tum  hae~ 
reticos,  divina  fapientia  firmatur »  Nam&aeccffc 
turris  UU  Bd*vii  cum  frofugndculis  ,  ex  q*o  miile 
clypti  finitntj  CT  omnisarmatHrafortmm ,  non  q«i- 
demcarnalis,  fed  fpiritualis  ;  de  qua  Apoftolus 
loquens ,  aic :  In carne  enim  amiuUntes ,  non  fecun- 
dum  carntm  militamus .  T^amarmamiiitUnoflrdnon 
carnaiiafunt ,  fedpotentia  Deo  ad  deftruSiiontm  munU 
tionum9  confilia  deftrttentcs  >  V*  omntm  altitudinem 
extoltentem  fe  aiverfus  fcientum  Dei .  Quafi  dice- 
ret:  Armahagcfpiritualia,  tampotentiam,  quam 
fapientiam,  fivcaftutiamraundi  &  diaboli  ,  dc- 
ftruunt,  &  fuperbos  haeirettcorum  tntelle&us  hu- 
milbnt^  Undc  fequitur:  Et  in  caftivhdtem  reii- 
%entes  otnnem  intellelium  in  obfetjuiMm  Chrijti  ♦  At-  B 
que  falvator  ipfe  de  hac  cc-eleiias  fortitudme  di- 
Maftb,  ik*  cebac :  Sufcr  hanc  fetram  tiificaVo  ectlcfidm  mt&m  , 
&ffbrt<e  inftri  mn  fmvahbunt  tdvtrfus  eam*  Hoc 
cft  *  tath  firma  crit  hfec  ecefefia *  quod  neque  vitia 
malorura  |  neque  haereticorura  do&riaae  ,  pcr  qoae 
homines  ad  inferos  detrahuntur  \  neque  fpirituales 
daemonum  nequitias  >   quibus  pottae  juftitiae  con* 
trariantur ;  neque  tormeata >  vel  blandimenta  per- 
fecutorumj  quae  perditionis  iter  oftenduat  ,  ad- 
verfus  illa-m  praevalebunt :  qaia  cam  nuncjuam  a 
fide  &caritateChrifti  feparabunt.  Namipia  in- 
iupereftdomus  illa  fapientis  iupra  pctramatdifi- 
cata,  quse  juxta  Domini  verba  »  nec  pluviarum 
.defcenfu,  nec  fluminum  incurfu  ,   nec  ventorum 


Pro  Ecciesije  Keform  atione, 


2J4 


&  arrogantiumh*treticorum>  &malignorumcoa- 
fummatio  ,  &  exterminatio  fiat  .  Nam  ctfi  ali- 
quandiu  mcndacium  praevalebit ,  ist  vitium  pume- 
tur$  atquc  i^pluribus  mcmbtis  fermcntata ,  ral- 
faqueecclefia  contra  vcram  pugnet ,  &  cam  vcxa- 
rc,  &humiliarcvidcatur,  cum  fuis  peffimis  pri- 
vignisvclut  tumens  noverca  fcfc  cxaltarci  Sk  fc» 
dem  fuam  ad  aquiloncm,  a  quo  quidemomne  hac- 
refum  &viti0nimmalum  jampanditur,  colloca- 
rc ,  &  firmirc  ftndcns  t  ipfa  tamen  Chrifti  fponfa  > 
vera  &  icgitima  ecclefia  ,•  in  fpiritu  humilitatisrc- 
furgens,  adprimacvumfuuminitium,  Chriftofa- 
vente,  jamtribulationibus  &preflTurisi!Iuftrata* 
Sc  dcalbata,  atquc a fgcibus  defgcata,  puriffima 
redibit, 

Et  quamvis  inftiper  quartus  illc  cquus  pallidus  , 
de  "q\io  in  ApocUypfi  legitur,  jam  diu  intcr  fide*  Af**tit 
lfes  cuciirrerit ;  hoc  eft  triftw  illa  hfpocrtfis  Luthe- 
ri,  &fpuriorucnilIiusdiIeda maccr;  quippcquae 
du^Iicivitavivcns,  corporc  inccelis  habitarcvi- 
detar,  cumnihilominas  tbta  in  terris  proftrata» 
tcrrcnis  affedibus  moriatur «  Haec  namquc  Di vinae 
fimplicitati  contraria,  dupficitatis  mater ,  foror 
mcutdacii,  &  diabdfi  ipfius  mendacii  patris  propria 
filia  eft :  hacc  quae  honoris  avida,in  fc  &  in  aliisva* 
m,  &mfru£luofa,  doli  avtifc^ ,  martyr  diaboli, 
maligna  bonorum  semularrix ,  carrcfim  omnium , 
ipfa  incorrigibilis,  intus  arida,  extra  dcvota,  coni^ 
ptameretrix,  fucati  fpurcitiaa  tinea  fanditatist 
vermisecclefisb  cam  infenfibiliterquodammodo  dc^ 


impetukruentecadlt:  quoniamfupcr  foIidiflimaB  C    paicens,iIIiufquevitaIiaconfamens,  ornatumfe* 


*jfoM*9 


veritatis  fundamentum  firmata  eft»  IHa  namqtie 
nec  pluviae  mendacis  do&rinae  corrumpunt  ,  nec 
mundanae  lafciviae  flumina  diffolvunt  %  neque  dia- 
bolicarum  tentationum  aut  infidiariam  proceHae 
deftruunt,  velproftcraunt* 

Quadercccclcfiam»  quaecuftodita^  quae  una, 
quafc  ordinata  ,  &fortiscft,  effeetiampacificam  , 
confequens  eft  :  quia  cuftodita  unitas,  ordo,  & 
fortitudo,  paccminducuntj  cummaximeesforti* 
tudincvidoria procedat,  &  vifitoriam pax fequa* 
tur,  quae  viaoria  dum,  fecundum  Auguftinum, 
repugnantium  fubjcSio  cflc  dicatur »  paccm  pa- 
rit*  Et  quamquam  in  hacpcrcgrinationc  muItipH* 
citcr  &fepc,  &  hacpracipuc  tcmpcft^te,  ccclc» 
fia  fua  pacc  turbetur  5  &  quamvis  a  leonibus , 
lupts,  valpibus,  apris,  &fingularibusferis,  dc 
fylvadiabolicxcuntibas,  cxtcrminata,  &  vafta* 
ta  videatur  dileda  Oomini  vinea ;  licet  ettam  cum 
obftinatishasrcticis  jam  nonproficiat,  &  fuo  iu- 
miflc  &decorc  eos  illuftrare  non  valeat ,  qui  auda** 
ifterDeodicunt:  Qeceie  a  ncbis ,  famfcientidm  *d/4-» 
rum  tuatum  noiumut ,  unde  aliqua  medicina  eis  ap- 
plicari non  poffit .  Nam ut quid  coeco  collyrium  ? 
quid  leprofo  firupus?  quid  mbrtuo  mcdicamea  ? 
quidve  lconi  hu^iiHtas  ?  lupo  fobrietas  ?  vblpi 
famplkitasf  fuimunditia/  quidatrociffimisferis 
humanitas?  &quiddeniq»cihvidentibus,  &am- 
bientibuscaritas?  Quianullumcataplafma»  nul* 
lum  pigm#ntum  ,  nuHumquc  antiddtum  >  tanto 
morbo  mcderi  poffe  videmus .  Et  licct  tandem  fint 
modo  amurca  cum  ole^,  furfur  cum  fimilagine, 
&  grana  cum  palcis  adraixta^  licctque  Lot  cum 
Sodomitis,  Jobcurafcorpionibu*>  &  ftruthioni- 
bus»  Nicolaus  inter  diaconcs  ,  &  Judas  Ifcariot 
inter  a^oftolos  habitet ,  atque  mali  Chriftiani, 
haerctici^  &  infideles  >  ctim  piis  »  &  fidelibus  mi^ 
jfccatitur  :  atWraen  igrtis  tribulationum  accenfus 
£1ios  Levi  purgabitj  colabitquc  cos;  ut  purum 
aurumrcmancat,  &  fcoria  rccedat,  &  foras  eju 
ciatur;  utquc  fuicles  8c  devoti  Chrifti  cultores, 
facrificia  ift  judicio ,  &juftitia  Domino  offcrant , 
Concit,  OeneuL  Tom.  XXXHL 


pulcrum,  inflatavipera,  aatrum  d«emonum,  -fo- 
raentum  peccati  >  fcmperque  pcccans ,  perdittonis 
prsecurfor ,  negatio  natura? ,  blafphemia  vera^  vhaer, 
nutrixPharifteorum,  comes  fcribarum,  Anaais, 
Saphirae,  Hcrodifquepcdifequa,  atquc  totius  cvafl- 
gelk^cpuritatiscapitalis  inimica  cffe  perhibctur, 
Et  licctctiam  equus  ifte  modo  per  ampHus  recalci- 
tret  >  cjuia  modicum  tempus  lubcc:  qui  quidetd 
carnalis  imperii  princijpatum  tcnens,  fanftam^c* 
clcfiam  >  in  praecordiis  fuas  caritatis  &  unitatis  >  pa- 
cis  &  pietaus ,  atque  munditics  &  caftitaus ,  fagit- 
tare  non  ceffat ;  &  dum  eam ,  ut  vcnenofa  &  crudc- 
lisviperapropriamgenitricem*  impic  fcindit,  fe 
fiiium  cjus  vocat ;  atquedum  inimicitias  diilimu* 
lat ■>  pluscam  domcftice ,  quam  barbari ,  &  infidc» 
leshoftes»  notoric  impugnat:namcumcamofcu- 
Iatur,tuncgIadiotransfigiti  &cumfalutat,pcr4 
4erelatagit*  Inhactamcncontrovcrfia>  in  tanta 
dupiicitate  >  verfutia ,  varictate ,  &  crrorum  caligi* 
ne,  luxlucet  cIcftis,&ChriftianaruDCi  ac  rcalium 
virtutum  amatoribus  in  hac  rcgionc  umbrae  mortis 
habitantibu^:  qui  quidem  dc  manu  Domini  non  r  a- 
piVntur ,  &  dtlcftam  matrcm  cx fpuriorum  impro- 
bitatcquafi  fterilcmfaftam,  proptcradultcram  & 
fcccundam  novcrcam,nou  ditnittentj  atquc  patris 
pudcnda  rccoopcrient  ,quiafilii  legitimi ,  pudici, 
vcriqueScm&Japhetlucccflbres  funtj  quiquc  ut 
myftica&aquilaefilii,  hpc  cft  Chrifti  alas  fuas  in 
crucefupercosextendcntis,  &imtnaculatae  &  rc* 
gulatae  vitae  cxemplo  fuper  eos  volitantis  ,  cura, 
corpove  ipfius  Chrifti  $  quod  cft  ecclefia,  eongrcga* 
tifirmitcr  pcrmaneat,  ficutfcriptumcft:  Ubicum-  M  ,  . 
quefuerit  corpus ,  illut *  con%re%*buntur  Ct^uiU^      i£*fv£* 

Quamobremnos,  quitalesfanftse  Romanxec- 
clefiasraatrisnoftraelegitimi  filii  cflc  fatcmur,  & 
voluraus:  fpiri:u mcntis noftrae  rcnpvari,  &  om- 
niacarcmoverc  tenemur,  quibus  Divinam  boni- 
tatcns  offcndf  poflcarbitramur,  atquctoto  cordk 
affcdu  humiliati,  tura  pro  Chriftiani  populi  rc^ 
formatione  t  t6m  vcro  pro  haerctkae  perfecutio- 
nis Itbcrationc,atquc pto omnimoda  h«rcfumcx« 

Fff    5  tirpa- 


IHf 


F.  ANTf  Pagani  Orat.  ?ro  Eccx,  Rbpor 


12.?* 


ilrpatioJae  $  %&  Dominum  &  redemplorcm  noftrum  A  &mmanu|ue  diltgenti^m  ^dhibere  *  Ipfius  De*  be 


$&?$? 


TM^; 


ffilfit* 


fuppJices  Ctf  m  David  damare  debemus;  £#/  regh 
jfMtl  i  inte#d?  »  f  *i  dtducis  wiut  onstm  fyftfh  i 
qui  fedcs  fufer  therukim^  m&nif$4t*  cpntm  Mfhr4- 
im l,   Btnjtmin  ,   &  O&wfft  .    Extit*  fQtentidm 
tmty?  &  weni?  *f  JktnwsfatiasQQs  *  D&tnin*  Dens 
wirtmtum  »  quoufqne  irtfccrh  fufer  ortthnej  ftrvQ* 
mm  iMttmii  Cibxbis  nos  f*ne  Utrymarnm  s  &*  fQ-* 
tunk  dabh  mbis  in  Ucrjmh  in  wtnfurt?  *P#fuifti  ms 
in  contridi^omm  vicfois*  mftris  »    &  inimki  ntftri 
ffthftnmwmnt  nos*  Btus  w&tutnm  »  etnnxryemS) 
&*  <fttnde  f4titm  tu&m  »  &  fal*)i  erimus  .  Vint&tn 
4*  Mgjft&$  H  eft  ecclefiaxa  tmm  dejudaica  ob- 
{curitate&ccecitate,  trttftniifti*  ejtcifti  perfidas, 
pbftinat^fqne  perverfae  fynagogaeg;**?/*,r»  & fUn^ 
Ufti  eam  $  du*  itinerisfuifti  fn  conffeffu  tjus  4  & 
fltnttfti  rdditts  fjus  »  &  imfhwit  terrtm  :  oferuif 
mtnttt  nrnbrd  ejm »  &  arbuftt  ejus  ctdr&s  Deh  t$« 
teniit  fttmites  fttp  uf^ue  ad  m*re  »    &    ufyut  ad 
ftumen  frof&gincs  ejus  •  XJ*  fuid^  Dmine  ,  dtftru*- 
xifti  mxctriam  ejns,  &*  wndemiant  e*m  omnes  *fni 
fr4ter$ndiuntur  vfrtutis  &  falutis  vi#m  ?  Exter-* 
miw&it  e<tm  dftr  dt  fifo>& ,  i? 'fi^lmsfttqs »  hoc 
eft  Martinusiutherus»  cum  ceterorum  hasrefi&r^ 
charum»  &  h&tfeticorum  turma»  dtf^fiutefteitm » 
JP^jf  <virtKt%m  >  ammertere  ,  r^Vi?  ie  <a?/o »  «J^  v«- 
&»  <&*  ^i/?T4  wnetm  iftam  >  &  ferfice  tarn  ,  &  re- 
fove ,  €r  re(|aqra  eam  »  Domine  ,  3? »4^  fUntt- 
i)it  djtxterd  tvd  $   &  fafw  ftliumhominis  ,  quem 
cwfvrmtfti  VH*  ^i^  qutr*  Qbdormh  D§mine  ?  eTCHr^ 
ge,  W*  nt  refelUs  infinem  .  Q%*re  nttnt  fackm  tuam  < 
averfh  ?  oblhtifceris  teofi*  nqftr*  ^   &*  tr&Hlatiqnis 
fiqftm}  Nttitcjuid  tn  <\ni  omaia  profpicis,  aagu, 
ftKlJHi  8*  tribtiUtiaaem  ecclefigp  tu&dile&iflimae 
IJOJti  viizst  &Z$t$  omah  im  admirabili  provi- 
dentia  protfgis  &gubemas»  &fobmhanc,  qua? 
tibi  tam  ^ra  cft  »  dcrcliaqucs  ?  obiivioDi  forte 
fpoafam  tmm*  Domi^»  tradidifti  ?  nqn  ilkm 
^ogaofcisf  noncam  diligu?  aonqe  h^  Xpopfa 
ilJ^  tua  cft»  prc*  qu^  in  virg^incum  ventrem  de- 
fccndifti»  &  hu^W^  c»rnem  aifumjrflftij-pro 
qua  tpt  opprobria »  pfrftctttiones,  irriilone^ »  £* 
fl^gelta  fuftufifti  »  fy  fangukern   tatum  in  cra- 
fe  eflfimderc  vojuifti  ?   &  cui  denique  laborcm, 
omnes  do!ores,  ritam,  merita»  8z  praemia  coa- 
tuliili  /  quamque  defpcsnfafti  fide »  dotafti  gr^tia  » 
decorafti  virtuubus,  ^gloriafublimafti?  Qu^m 
ergot^ntiemifti»  quaip  fxc  ditafti»  &hatiorafti, 
^eipicc»  vifiia »  &  ^b  °^«*  m*'°  lihcra>inimicof- 
que iUittsejefto.s »  obcoecatqfqpc bwmilia»  iJiumi- 
pa  &  coqverfcg .  EtTi  adthtic  ipQ  luhilominus  omne 
conflHum  f  &  otn»em|tatiam  tuam  a  fe  repeflunt , 
viarumiiiwumfcififttiim  fciw -HQluni »  &  vcnena 
fua ctiam  mrtc  diffandere  ini^n4uiit :  ,Wm OUi* » D^ 
mim*  fiwt  Madidn,  &  Siftr*  ,  €F  Jitui  fMn  in 
t&renttCiffm*  T*ne  ftintifes  tQrnm  ficut  Qrek,  & 
Zeb  $  hr  Zgfae »  &  SMnuna :  omnts  frincife^torum  r 
qui  dixermt »    B#rtdii4tt  fojpdtaw&s  fan&uarium 
P$U  Deusmetts  %  pne  itfy  ut  rgttm  »  (T  ficut  fti~ 
puim  4ntef4cim  *v*nti  «  Sicui  ignh  $ni  combmit 
BlvtM*.  &ficut  ft^mm^comknrenpmontes^  itdfer- 
fefnerh  ittos  m  tmftfttte  tua  ,    &  in  ira  tvt  tur-. 
b$i$  «*«  tmft*  f*&**  ^um  ignominia,  &  qu$rent 
mmmtmm  %  Domine^  Emkfcant ,  &  wntwbtn-, 
tur  %nfmu\Mkf*wti  y  &  confundtntur ,  &  ftreant  • 
Nos  vpro  cmaes  fanft*  Roaunx  eceleftas  piae  ve- 
x^quem^noftr^iesUinti^Iii*  bencficu  Chri-. 
Ifci ItxtcHoi  canfidcrantes »  in  nabls »  &  in  *lm » in 
nuaatu»  facultatis »  &  muneris  noftri  Cit » ecciefiae 
reform^tionemrequirerei  tum  occuka,  trm  m-~ 
t<*  mamfcftatnalacorrigere;  zt^uc  perplqrimum 
X>eog£at3e£nim&rumcung  fummam  vigikntiani  i 


D 


nepiacito »  totis  animas ,  &  corporis  viribus ,  gra- 
tos  no$  reddere>  fuavique  ejuidem  jugo  coliaii^ 
benter  fubmitiere»  &  in  vinea  ecclefiae  fideliterj 
devote»  acperfeveranterelaboratr»  ftu4eamtt#* 


J  A  C  O  B 

VAiENTINI 


I    FER  R  ATJS  I  I, 
DOCTORIS     THEOLQGX 


! 


0  J{  Jl  T  I  0 

Jn  ft^Q  tffnmfthnis   fttm    Dtt  genitricis    M4W 
ad  fatres  tnbit^  fa  conclllo  Tridtniim  * 

"TJ  Tsj  vereri  xnaxim^  poteram  »  tiloftriijim? 
XZ#  ac  raverendiffime  Jegaie  »  graylflti^i  pcaeit- 
es»  or^tores  illuftres»  palres  ampliflSmi»  vof^- 
ue  viri  univerfi  eruditifiimi  »  m  &  loci  ma/e*. 
as,  &auftoritirtis  vcftrse  e^imi^  ceJfitudo»  di^ 
cere  incipientem  t^rrerent»  &remtantam  incla^ 
riiHmo  coetu  ag|reflTum  ab  Incq^pto  dcjicerent; 
grata  tamen  mihi  acperjucunda  hum?tnitatis  ve-r 
mx  re^ordatio »  qui  ftudiofis  hoc  laco  dicentibus 
inagna  animonm!  propenfionc  fav$;rc  »  &  eorum 
prsclaros  conatxis  veftra  auftoritatc  provehere  ftr- 
Jiti  eftis ,  mihi  ad  fofcepti  hujus  muncris  ratio^ 
nem  vires  addidit,  quibusnequererum  magnitu* 
dinicedcrem»  n^que  auguftiijimo  hoc  veftro ^con- 
fpeftq  omnino  perterritus  lo^um  detreQaremu 
Nam  cum  veftra  omnium  ln  r^m  omnem  ben^ 
iaftitutam  propenfa  voluntas  ,  ad  res  praeclare 
gerendas  »  jacentes  etiam  aniiaos  erigere  foleat:- 
tun^  yem  me  i!iud  hodje  maxime  confirmavit  » 
quod  de  virginis  Deiparap  Uudibus  fim  apudvo^ 
difturus  ,  qu^  propitia  noftris  votis  jdefle  non. 
dcdignabitur,  ad  co|u«  infignem  8$  claram  com- 
memorationem  vos  omn^stantaalacritat^inhunc 
locum  conveaifie  video  :  qua^  forti  &  invi$o 
^nirrio  adv^ rfqs  antiquum  illum  infenfiffimum 
humanae  falutis  hoftcm  fufcepto  caufa^  noftr® 
patrocinio  ejufmodi  inimicitias  exer<;ult  »  qMa.s 
ampliffima  ac  perpetu^  pag  »  contrito  iliius.  ca-r 
pite»  fecutafitj!  ut  ^4ito  in  orbcm  filio.»  acpro- 
inde  per  ipfurr*  fup^rata  daempnuin  poteftate  » 
falutem  mundo  attulerit  »  nofque  ftm  pr^fidiis 
quotidie  defenfo^  materno  firio  perinde  a<?filias 
fovcrit:  nt  qu^tum  nos  ejuspraeftantia»  acma^ 
jcftas  deterrere  ppter^t  »  tantum  dementH  ere«r 
xerit »  ac  fpem  ^tiam  noftram  confirmarit  ;  qua? 
hodie  detraftis  Hofti  fpoliis  arnatiifima»  a4  cce^ 
Jos » unde  fuerat  ille  deje^qs ,  gloriQfiflJmq  trium^ 
pho  atfumpta  »  &  a^Ioruni  omniym  fcdcs  fu^ 
pergreffa  »  adftat  regia^  ^  4e*tri$>Hnigeniti  ia 
veftitu  deau^tojt  inea  honorum  varietate»  quae 
Pci  matr^m  ,  &  coelorum  reginam  decet  :  quae 
maxinio  hoc  beqcficia  no$  pmnes  fibi  devincit» 
quod  propugn^tioni  noftras  femper  Intenta  %  ia 
eo  glodae  fose  amplitudineni  collocat  ,  ut  ^ife-r 
rorum  homiru*m  nece/Etatibus  patrqcinetjar»  aU 
que  eprum  fstlutem  admirahili  be^ignitate  ju* 
vet  :  cajus  laudes  »  qua^  ina.amera»  ^qt»  atque 
e^imia^»  quo  mtnus osb^oftrsicpi  imbecillitatem af-^ 
fequf  poflumus,  eo  magis  %  Qobis^randafnerit» 
Ut  q\xm  hodie  immarcefcibilem  gloriae  cprpnam 
fuper  omnes  angejps  confecuta  eft»  fuo  nobisfa- 
vore  addic  »  &  wam  hmc,  dicen^i  inppiam  adl 
iafignes  ifios  tri^mphos  »  qaibus  honorifi^entif- 
fime  in  ca?II$  ornsta  $$k%  aiiqua  faltem  cx  parte 

hoc 


1157       Jac.  FfiRRAtmi  Osat*  db  Assumpt,  B*  YijiG.        1238 


B 


hoc  Iqco  refereodos*  XiiUfiVir«prodligaftit.»fiie  A 
magoitudinc  dignetur. 

Cvm  nHiitis  magotjCqof!  tatioiubiis.,  jTapicntif- 
finii  ac  graviffimi  patres.,  diem  iuinc  /«ex.amiau» 
Jtom  nohj$  «iiffUcwicccJefiaiatelligcMts  omne 
ftiidium  io  haac/cnvcolfocavit,  ut  obfervaatiae 
erga  virgiaem  matrem  3r  dcbitis  obfequiis  de- 
fttlffe  minimc  videretp.  Rcmitaqoefa.cramma- 
gnt$  Jauduoa  pwcooii*  bodie  ceiebrai,  atqueut 
nnac  cetera  omittamus  >  ;eam  oobis  pjjoponit 
,cvaog«Hi  le&ioncm  »  quae  illius  digoitati  espli- 
caad«  omnibusjdoneamerito  vidcri  debet*  ,Quo~ 
nia-sn  vcro  facrorucn  evangcliorumhaftoria  ad  ii~ 
Jud  ufqtte  tempus  dumtaxat  confcripta  eft  ,  qao 
Chriftus  ia  cceium  afcendtt,  &apoftoliad  evan.. 
gelium  ubiquepraedicandum»  Dotnino  coopcraa* 
te,  profefti  funt;  oeque  obitum  virginismatris, 
qixi  aliqupt  poft  annis  fecutus  eft  ,  neque  ejus 
ia  ccelum  affumptiooem  comple&itur ,  at  illud 
nemo  jure  reprehendere  poffit ,  ecclefaam  alio  non 
ufatn  effe  evangelio,  in  quo  fcujus  &fti  peculia- 
ris  &  expreffa  mcntio  haberetur:  fcd  illudnobis 
hodie  eoncku,  io  quo  Marthas&Mariaefororis 
exemplo  duas  nobis  vitae  rationesdeclaret,  quas 
nobis  Chriftus  vias  ad  fummam  iiiam  &  sster- 
nam  felicitatem  propofftas  effe  voluit,  ut  in  ca 
quam  ffbi  quifqujs  conftituerit,  pietatem&  jufti- 
tiam  colerc,  atque  adeo  ad  ipfam  beaAitudJnera 
cum  virgine  matreaffumi  etiampoffit.  Aliieoim 
ad  afltiohes  ult.ro fcfeaccommpdant,  &  ad  ea  ge- 
renda  quae  hominum  utilitati  neceffaria  effe  tn-  C 
fclliguot  ,  8c  ut  ftonxanis  fcribcbat  Apoftoius, 
£»*»>  i».  pecejfitatjfas  fan&orum  xQmmunicanUs ,  hoffiulitt- 
tem  fiiiantnr  ,  paupcres  alunt  ,  reficiunt  imb.e- 
cillcsj  &  nonfolumcorporis,  fed&animi  multo 
cti^m  majorcm  rationemhabentes,  imperitosin- 
iiituuot  ,  .  delinquentes  monent  ,  adhortaotu.r  9 
cprripiunt,  Sc  ca  praeftant  vcrx  pietatis  opcra, 
quibus  ampiiOfo"  praemia  parata  ac  propofita 
Chriftu?  poUkctJur,  Alii  vero  alterius  fororis;, 
hoc  cft  Mari^,  cxcmplum  fecuti  ,  terrcna  abdi- 
^caiitcs  ,  a  fcofibus  fcfc  magis  abducunt,  &  cu. 
Vis  omaibus  vacui  ,  rerum,  Divinarum  contcm- 
platiooe  majgis  dcieclantur  ,  parcntum  ,  amico- 
lanj,  opum,  ac  rcrumhuniaoajrumomniumobli. 
ti  ,  folum  Dcum  cogitent ,  fplum  illum  fufpi^  J> 
rant,  folum.  magno  animi  affeAu  &  votis  con^ 
tipeotibus  escpofcunt,  ad  Chrifti  pedesaffident, 
&  illhis  yerbo  diligeater  iatenti,  fplidipreillo 
cibo  animum  ad  «ternitatcm  alunt  ,  dum  falu- 
tarisdoarin»  e*  limpidiffinao  iilo  fajpientie fou^ 
te  rivos  hauriunt  uberrimos  ,  ac  illud  fubind? 
Tkniu  3*  rcpetunt :  Tars  wt*  Dominus  ,  iixit  anima  mea  r 
?f*t*  h*  atque  illa  ctiam  ?x  Davide:  QtuH  mei  fcmfer  ad 
T/ah  m  Dominum  .  Cot  WWm  &*  WQ  mtd  exuiuwrunt  fa 
pMmviwum. 

Uoc  vitae  inftitutum  m^rcffa,  atqucadcotcli^ 
citer  etiam  pcrfecuta  Maria  Marthas  foror ,  fedc^ 
bat  fccus  pedcs  Domini,  &  illius  verba  diiigen- 
ter  audiebat .  Altera  vcro  foiicita  &  miniftcrio 
intcnta»  dum^muitisdiftrahitur,  doectura  Chri^ 
fto,  umtn  cffc  ncccffarium,  utiUudvitegenus, 
quod  ^d  iilud  uoum  «lagis  accedit  ,  praeftantius 
«tque  fublimius  c0c  iotcJJigat  ^ld  autcm_cft, 
q»od  m  ^ontemplatione  pofitum ,  pura  ac  fince- 
ra  pivittifu»  jfterum  confid^ratione ,  fcclum  hu- 
maoarum  foiicitudine  ,  »  Dcom  ipfoni  maxime 
onum  ^c  fimpiiciffimum  ducit  ,  Eft  cmm  Dcns 
unum  iJIud  acceffarium  pcr  fc  ^pcteodum  ,  m 
qqem  »t  in  uUimum  finem  omnia  vxrtutumftu- 
dia,  pictatis  opera,  ac  praeftantiffima  illarcrooi 
cceJcftiam  tQOtcmpJatio»  rcfcrri  dcbent;  cui  uai 


E 


adh«i;erc  boaum  eft ,  ac  io  eo  {pem  fuam  om- 
wm  &  coilocarc  diceba^  David  ,  &  snaoi  haoc 
i*m  fe  a  Dpmino  ^ctiiffe,  atquie  iiancipfam  rc-  yj^  lL 
quifittmjm  fe  ,  ut  inbabitarct  ia  Pomini  domo 
omoibos  dicbus  vitas  fuse  :  utfaciie  fit  hoc  ioco 
iljorumerrorcmdeprchenderc,  quidum  audinnt, 
iinum  efle  neceffarium  ,  fcrc  omnia  ad  falutem 
;ncccffaria  e  meiio  toitcrc  non  dubitarunt  ,  duoi 
vci  folam  fidem  ,  v^I  otiofam  omoino  &  in&- 
nem  quandam  verbi  atvfculi&tionem,  ad  falutem 
ncccff^xriam  tantuoucffe  intcrpretantur  ,Qtiae  quid  f, 
quaefo,  prodeoat  fine  obfervatiojoe  ma,ndatonim 
Dei,  &  nifi  opcribus  pr«ftcs  qua  audis?  An  fa- 
lutarjes  Dei  leges  contcmnendas  effe  putas,  qua- 
mxn  obfervationcm  ad  falutcm  Sc  juftificationem 
nihi!  nobis  coafcrrcpoffe  arbitraris /,  Sed  finem 
nobu  proponit  Chrift^s  ,  unum  qoidem  iilud  ac 
neccffarium»  qui  folus  pcrfefit  'a  nobisexpctcn- 
dus  ,  &  io  quem  unum  Jbona  omnia  relata  effc 
^oportet  5  ut  hinc  ioteliigao»u  ,  eo  praeftantb» 
rem  vh$  r^ttipncm  quofdam  clegiffc,  quo  minus 
.diftrafti  curis  ,  co  liberius  ac  fiacertus  unum  il- 
Jud  coatemplantur  ,  &  ad  iUus  rationem  atque 
imaginem,  quoad  ikri  potcft,  fefemagisaccom- 
modaqt^ 

Cetcrum  hodierno  dh  ,  patres  ,  ha?  dusenobis 
fororcs  in  hunc  maximc  fiacm  propofit»  funt  j,  ut 
quorum  aaimi  acicm  non  potcrat  non   prxftrin- 
gcrjefpIendorMariaeDci  genitricis,  &mentis  (jua.- 
fi  luminibus  ojBficerc  altitudo  gJoriae ;  ex  ancillk 
faltem  dominam,  ex  pcdifeqmspr^cipuammundi 
reginam  utcunque  dcprcheuderemus#  Duo  euim  il~ 
Jaoenc  vivendi  inftituta ,  fi  io  virgine  matre  ezpen- 
dere  nobis  Hbuerit,  tanto  confpiciestur  praeftan- 
tiora  ,  quanto  iliaer  praeclariffima  hac  -virgine  infe- 
riorcs  extiteruntj  inqua^  ut  de  vita,  obitu,  & 
glorificationc  cjusbrcviffimcpaucadicantur,  cum 
cxcelluerit  coutemplaodi  ftudium  ,  atquc  in  ea 
altiffimum  etiam  gradum  attigerit ,  nobis  non 
certc  profuit  folum  j   fcd  percuffis  proftratif^ue 
falutem  attulit  fanfta  illa  &  folers  diiigentia  minu 
fterii,  qusetam  infigniterfaJutataab  angelo,  an- 
ciilam  fe  Pomini  profeffa ,  parata  atqne  accinfta 
minifterio,  ttnigenitjtim  Dci  filium  ,  iplendor^m 
gforiae,  &  figuram  fubftantiasejus,  invirgineum 
jitcrum  tam  magnifice  ac  libcraliter  exccpit ,  ut  vir* 
gincamjparnem  ex  mundiffimo  illo  fanguine ,  unde 
fanaiffimnm  Dci  &  hominis  corpus  formaretur  > 
munificcntiffimc  fubminiftravcrit ,  atque  indctan- 
quam  fpoofus proceflcrit ethalamo  fuo exultans  if- 
Je  giga^  ad  currendam  viam  patcmi  mandati ,  cujus 
a  fummo  cceloegrcffiofuerat,  Undeadnosfahitc 
derivata ,  gravi  illa  fcrvitute  liberati ,  adoptionem 
filiorumreccpimus,  utnon  jamfervi ,  fedfilii,ac 
proindehaercdesregntperDeumfimus.  Cujus  be- 
neficii  quis  unquam  noftrum  zmmcmar  effe  pote.- 
rit ,  quod  ejus fumus  affecuti  minifterio ,  quae  Chri- 
ftum.  nobisedidit ,  .la&ayjt,-  ac  matcmo  etiam  af- 
£c£tu  folertiffime  cducavit,  qwcm  nobis  exhibuit 
omnibus   faeculis  c^pefitatum   fcrvatorem   totius 
mundi  ?   Ut  eam  merito  ad  omncm  mcmoriam 
magnis  praeclarifque  monimentis   commendatam 
celcbremus,  non  infignem  tantumvirginem,  fed 
pra&ftanti  etiam  atquc  egrcgia  prolcxcBCundam, 
cujus  foecunditas  phifquam  niveo  candore  integri- 
tatis.ejus  cpnfpicua  ,  non  minus  nobis  fuit  ialu-i 
bris,  quamadmirabiiis;  quaemultoquam  antiqua 
illa&  aurca  urna  fcticior,  non  umbraticum,  fed 
verutn  nobis  mannaconfcrv^vit,  &  velut  plantatio 
rofas  in  Jericho,  quamnonfupcrbiae  fcopuli,  fed 
modeftias&humilitatisplanitics  protulit,  fforcm 
illum  campi  cnixa  eft  omaium  pukhcrrimum  ^ 

cu/us 


Jacobi  Fear&usii  Oratio 


cuju$  fuaviffimoodorefempjeraffiata,  quamvisde  A 
tehra  progenita  »  terreoae  tamen  becis  nihil  inde 
contraxit  » 

Summam  planercm  &  excclfam»  eujus  magni- 
tudincm  admirari  potius ,  quam  affequi  poffumus  , 
quod  olita  Deus  Moli  abunde  e*pIieatumeffevo- 
lpitT  qtii  cumrubum  vidifletmultisquidemflam- 
tnis  ^r^ere  ,  3$  quod  miraculo  omnibus  effe  po^ 
tfrat,  nul{a  parte  aduri»  atque  ad  illud  fpe&a- 
fulum  diligentius  contuendum  propius  acceffif- 
,  jfes :  prohibitus  a  Domiao  ,  fubftitit  ?  juflfusfolve- 
re  eafceamenta  de  pedihus  ,  quod  Iocus  ille  fan&us. 
effet*  Nimirum  res  tanfca,  de  qua  nunc  agimus» 
hoq  eft  acfmiranda  illaloecunditas  v  qua  ir\carna- 
ti  Vcrbi  myfteria  fenfimus,  cuftiintegerrima  vir-  , 
girmate  conjunflta  ,  quae  ruho  ardentl  ncc  com-  ]$ 
feufta  port^ndebatur,  digbitatis  plena  a.c  majefta- 
tis,  quam  non  capiunt  anguftiae  peftoris  noftvi  , 
tsan  eg^ftas  animi  *  n$n  infirmitas  ingenii  fufti- 
liet»  nos  potuis  ad.fui  admirationem  movcrede- 
het*  &  ad  cultum  e^cit<u*e»  quam  ut  adeampe- 
netrandam  audaciores  ^ccedere  debeatmus  ;  ied 
fobrie  ac  nudis  pedibus  tra&anda  rcs  faerit  »  ne 
pppreffi  a  gioria  ,  admirabiles  iWos  ftii  amores  v 
quos  excitare  folet  ,  i.n  $ohis  temere  cKtiaguar 
nftts  -  Sufpicere  autom  ,  &  muhis  etiam  landU 
hus  profequi,  cum  cetera  ad  hane  rem  fpcftan^ 
tia  ,  tnm  ilhid  cmm  maxime  debemus  *  qnod 
^aroTU  veterum  facerdotura  prsefe&o  poftea  ac- 
cidit  >  ut  hoc  etiam  myfterii  ipfi  induIgeretUr , 
dnm  virga  illa  klfignis  nuIIahumecUta  aqiurum  Q 
fluxu  »  ita  germinavit,  ut  e  ctugentibus  gemmis 
florcs  erupmnt,  ac  dtlatatis  feliis  fru&tjs  etiam 
omnihus  placidiffimus  prodierit.  Quid  auteta  co% 
memoreiri  veiius  illtxd  Gedeonkum  coelefti  ;con* 
fperfum  rore  in  tanta  terraearidkate^  quodquid 
aliud  pmfignabat^.quam  te  virgincm, c^ejefti  af- 
flatu  gravidam  ,  ia  quam  fupervcniens  Spiritus. 
faofttts  rem  amuib&s  faeculis  admirabijemopera^ 
retur?  Quod  ipfum  Hieremias,  m  nas  rei  novi-. 
tate  allic^rct^  ac  del^aret,  in  huncmodumex^ 
Hhmu  Pr^ffit?  ^fww»  ireavit  BamM%J  l»p?rtm4m\  fa~~ 
mint  circumddtit  Tfruqt 

Sed  omnium  apertiffime  Efaias  *  qei.ut  Mo^ 
faicum  rubum  ,  Sc  flores  illos  Aaroniticos ,  & 
quod  alio  ipfe  /oco  di$it ,  afcendens  virgukum ,  &  E> 
radicem  de-  terra  fitienti  nobis  expoaerct,  multa 
•  g*  .  pauciscompIeSeas:  £ec*3  inquit 3  wkg&cMcifitt y 
*  gp  fdriet  filium* ,  'CT  mt^kitm  mmeti  ejus  Emma^ 
mcl ,  quod  eft ,  Nobifcum  Deus ,  hoc  eft  Dcus  ho^ 
mo»'Verbum  haud  dubie  carofadum,  quod  no* 
ftr»  natura?  particeps^  nobifcum  una  verfaretur^ 
Quod»  ut  rei  magnitudiriem  admirati,  non  qnu 
dem  yuJgarc  &  commune  aliquid  ,  fed  pr^eftana 
atque  eximium  deprehenderemus,  fignum  a  Do-. 
miaa  datum  ftiiffe»  idem  ipfe  propheta  eft  abunv 
de  teftattjs,  ne  locus  ullum  Judaeorum  vefaniae  h 
quos  prava  hujus  rei  intcfiigentia  tranfverfos  agit » 
relidus  effe  poffe  inteJIigatur.  Quae  omnia  pro*, 
niiffa  &  a  vcterihus  pronunciata  patribus,  angew 

uc  n  \m  0  ccelo  miffus  nimciando  exhibuit  :  €oncifies  S 
i#  upcrQ}  inquit»  <T  farks  fitium  ,  €?  wtaUs  na^ 
mtn  tjw  J&SUM.  Hfr  erit  m&gnm :  €7*filiHs  jiUiffi** 
tnl  <vocditur  ,  0*  dd&it  Uti  Bommus  Btus  ftiem 
David  patrit  ejus  %  O*  regmbit  in  dom*  J^ob  m 
Atcrnttm  ,  &  regni  ejus  non  erit  finis  •  Idem  ni* 
mirum  ille »  quiexilisefa  virgine  natus,  ill^fam 
femperfervavit »  ut  iUsefavirgoelTet&mater*  Ats: 
cujus  mater  ?  Ejus,  de  quo  angelus  tam  egregie  pro^ 

£m  n  fcflttseftj  £n*d  mfcctm  ex  te  fanSum  t  mcMt$$* 
fiUm&tix  ut  hinc  vere  Gr^ci  ^rkoy ,  nos  vcro  Dei 
genitWQmappeUemus:  cjuodineos?  qui  in  $XXQ* 


1*40 

remimpulfi,  abhacfideaverfi  fuerant»  fandiffi^ 
mis  frequentiffimifque  patrum  conciliis ,  Ephefino 
&eonffanttnopolitano  concilic»  generali  quinto^ 
fancitum  ac  dcclaratum  fuitt 

Qiioniam  vero  contcmplandi  ftudium  prxcla- 
ras,  atque  cxccllentes  vitse  adiones  non  exoraat 
modo,  fed  alit  atque  fuftentat^temitatisacDi- 
viaarum  rerum  meditatione:  iic  omnia  vitae  excr* 
citia  pcrmifcuit,  ut  fplendorem  ?erum  geftarum 
cum  altitudine  contemplationis,  &  hanc.cumrc^ 
bus  geftis ,  ampliffitne  fuerit  cqmplcxa  »  Chriftum 
itaque  dum  pareret,  laflaret,  educaret,  an  non 
mpm  ilia  cceleftium  rerurn  amore  ardens  ,  Divi* 
nitatisnumencontemplata,  cumhomanisDivina» 
ciim  hh  quae  videbantur,  invifibilia  eonfercbat, 
cjttse  Chriftum  in  humana  naturacorporeis oculis 
dum^videret,  atquc  Divinam  intelligendivi,  aa 
fide  aflequeretur  ,in  utraque  fit  illiim  admirara 
8c  obfequiis  profecuta  ?  Qtiam  ipfam  pr^ftantem 
Piyinarum  rcrum  cumhumaniscollationerndivus 
Lucas  elegantiffime  nobis  expofuit  ?  Maria '$ ^  ir>-  ^ffft  ?. 
quit,  CQnfcrv^bM  Qmnia  *v'erbahae  >  cmfcrcnsiniw* 
de  Jia.  Quse  angeli  legationem,  Cbrifti  ortum» 
concurfutri  paftorum  ,  magorum  obfecjuia  ,  Si* 
meonis  &  Ann^  vaticinia  ,  ac  vetera  etiam  pro- 
phetarum  oraeulo  ,  fedulo  repetens  ,  in  finguiis 
majeftatem  Divini  Verbi^  immonalem  ac  perpe» 
ttum  naturam  fufpiciebat  ,  ac  venerabatur  *  Ut 
tandem  interipfosetiamacerbos  -filii  fui  cruciatus, 
cum in crnoe  procommuni omnium  falute  penderet 
ac  pateretur,  fola  Divini  confilii  ac  immutabilis 
decreti  Dei  cogitatio  ipfam  rccrearit  s  donec  pe- 
rado  magna  exparte  vit^e  fuae  decurfu,  fublato 
jam  in  ceelum  Chrifto  ,  ne  aliquando  mens  ilia, 
Divinorum  contcmplationevacua  effet,  Hierofo- 
lymis  in  infigni  illocQsnacuIodeprccatloni&obw 
fecrationibus  intcnta  una  cum  apoftolis  reperitur  * 
£ttW,  inquitD.  Lucas»  vmnes  ferfcverantcsumni^  , 

mitcr  in  Qratiwc,  &*  obfecrttiom}  cum  mulhribasy' 
&  Marh  matre  J  b  s  u  i 

Haec,  magnacum  fint,  praeelaris  femper  Deus 
benciiciis  ornare  folet,  qui  in  fanftis  fnis  omni- 
bus  gloriofus,  ut  in  matre  tamen  praecipue  divi- 
tias  gloria^  fuae  declararet»  eximiis  virtutibus  in* 
fignem»  ampliffimis  hodie  triumphis,  &  dariffi* 
moglorixornamentb  decoravit,  Cui  cum  ingens, 
ille  thefaurus  effet  in  coefo  reconditus,  ad  illum 
Divinhus  vocata,  e  vivis  feliciffime  exceffit,  ea 
nimirum  morte»  quae  vite  honeftiffime  fandiffi^ 
meque a&ae eonfenta^iea  fuerit ,  Et  quod  nobisdo 
Deimatre  pie  credere  Iiceat»  reaflumpto  incorrupto 
corporead  vitam  revocata,  utnon  folum  aniina» 
fed  §z  corpore,  gloria  donaretuv,  tot  hodic  lau-* 
dibus,  tantaque  beatorum  omnium  gratulatione 
inccelum  affumptaeft:  utvere  nova  cjusedam  Iu^ 
ccslo  ipfiilluKerit,  cujusfplendorecoeleftispatrii 
iliuftrata  fit»  &  fan£ti  nbvosacgratos  novi  gaiu 
dii  fru&us  perceperint.  Quid  enim  potuit  fubli-i 
miuseKCOgitari,  &  unde  major  ad  illos  Isetitiaj 
caufa  acced^ret ,  quam  eato  ccelis  prasfentem  vu 
difle»  cujnsInterrispraBfentla  ipfis  etiam  angelis 
quamgratiffima  foerk  ?  cujus  collqquio  ufus  m 
tcrfisGabriel»  hoeipfon6mine  celeberrimus  !anv 
datiffimufque  fit  habitus  ?  Qui  omnes  in  oificio 
fuerunt^  &  afcendehtisdedeferto  majeftatem  ad* 
mirati ,  quae(  tam  infolitis deliciis  affluerec  i  &  di«* 
ledi  "foi  innka  potentiaa  »  virtutem  kc  prarftan% 
tiam  dignitatis  oftenderet,  fuis  quifque  Jaudum 
tituliscoeleftlarcgna  petentemefferemes,  ilii  ceJ^ 
fitudinem  gloriae»  §c  fibi  reeens  felicitatis  genus 
gratulabancu.r,  Quod  fi  aliquiscogitationerepe* 
tat  >  qnanto  totius  |>opuli  appiaufu ,  quam  fplejndk 

4k 


\A$9$*  fp 


?M  t|» 


U4I  DE      ASSUMPTIO 

dis  choris,  quamornatis,  cjuam  variomuficae  in* 
ftrumentorum  geoere  teftamenti  arcam  ineivha- 
tcrn  fuam  voluerit  David  iotrodu&am  eflc :  Js  pla-  . 
neintelliget,  non  defuifle  virginimagnificos  atw 
gelorum  choros ,  non  fplcndidam  fan&orum  co- 
horiem,  noncentum  quadraginta  quatuormiltia, 
tenentium  citharas  ittconfpe&u  throni  &  feniornm, 
&  ante  fedcm  &  fcniorcs  cantantium  canticum  no- 
vum:  quaenoaarca  illateftamenti,  fedfacrartom 
fuit  seterni  numinis ,  non  tegis  Mofaicae  tafaulas re* 
conditas&fevvatas  habuit,  fcd  evangelicas  legis 
&.fa(utisomnium  authorem  magnificentiflimeex  fe 
pvotutit  ,qu«non  in  terrenam  hancHierufatema 
Davide,  iedinccelcftemillam  omnibos  bonis  af- 
ftuentem  a  Chrifto,  qui  matrem  nnicc  colebat  , 
jnducebatiir.  B 

Quid  verorcferam  igneos  HcJias  curfus,  equos 
igneos,  &  tmbinem  igne  ardentem  .,  quicumto- 
tus  zelo  divini  cultus  exaififlet,  hoc  novo  gene~ 
rc  fpc&acuii  in  ccqlum  fubiatus  eft  ?  cujus  tum  fer~ 
vebat  religionis  amor,  ut  illud  atiqqandddicerc 
fuerit  aufus,  (  fic  cnira  deeodivus  Hieronymus 
Joquitur  )  fc  folqm  inter  prophetas  Deireli&utn 
fuiffc.  Quos  cgo  ignes  cum  fervemi  earitatisar~ 
dore,  quo  aeiemas  hodie  rcgiones  Deiparavirgo 
petiit,  conferendos  eflc  non  cenfco  ,  quas  Dtvx~ 
no  amorefiagransafcendit*  velut  virgutafonuex 
aromatibus  myrrhae  &thuris,  &univerfipulveri$ 
pigmentarii,  Spiritusfan&iigneacceafa ,  utvere 
quafi  myrrha  ele&adederit  fuavitatemodoris,  & 
odotveftimentorumejus,  ficutodorthuris,  omai-  G 
fays  {uavilBmc  fpiravetit;  &,  qupd  Heliasdcfc 
afierebatintcrprophmspei,  fola  ipfa  reli&a  fit 
inter  obfetv&trices  Pivini  caltus  fccminas  ,  quae 
Divinis  beneficiisomnes  facilc  fuperarct ;  quae  pro 
lucidiffimoillolucifero,  qmmane  otiebatur,  af- 
fc<3tata  tamcn  tyrannidc  infeiiciflttne  deccelo  dc- 
cidit  ,  nova  hodie  oritur  aurora  ,  quas  difcuflis 
jaoi  ab  initio  ornnibas  petcatitenebtis,  &ccele- 
ftinuncgforia  fplendens  ac  rutilans,  adintueo- 
dam  claiiflimam  pulcbcrnmamquc  fumoii  boni 
lucem  nos  ducit;  qu«  non  fuperbo^elato  ani- 
mo  fuper  cceli  fydera  exakat  fotitimfutim,  non 
montem  teftarhenti  ,  &  latera  aquilonis  atpbit  , 
non  fimilittidmcm  Dci  tytannicc  affcftat ,  fed  miti 
ac  humili  animo,  omnibufque  virtutumnumeris  D 
abfplutiffima ,  foliumnadacft  omnibus  coeli  fy- 
deribus  cxcelfius ,  ad  vcrticem  cctleftis  montis  Sion, 
&  in  ea  Pei  fimilitudine,  quam  ejus  genitriccm 
aflccutam  fuitfe  d«c«it:  ubircpletur  in  bonisde- 
fideriumtuum,  ubim^gnacftgforia  tuain  faluta- 
ri  tuo  ,  ubi  glorte  &  honore  coronata  fattaris 
pbcrtatc  magnificerttiffimar  domus  iftius,  e  quo 
bonorum  omnium  torventc  nos  omncs  abundc 
potare  poffis  ;  tontHfifat  cnim  &  Aefittt  mim<t 
noftr*  in  *t?rt4  Domtni  ,  &  mtiior  efi  dics  una  m 
atriis  tuis  fnptr  mitli**  XJbl  tot  tccceli  procerum 
tnuhitudo  multo  fupra  fc  clcvatamvenerabunda 
fufpicit  ,  colit  ,  obicrvat,  tcquc  auguttam  coeli 
reginam  profitctur  .  Tu  in  coelefti  ifta  ecclefia 
triumphis  ornata,  militantishujusecclcfi»  fufcc*  E 
pto  patropnio ,  ipfius  caufam  agis , 

H^c  cnim  cft*  p&tres,  cujus  beneficio  noftra 
huic  cccjefisc  multa  fubinde  ac  varia  bona  obve- 
niunt,  quamnondeftituitproreftbne,  fedfovet, 
tuetur,  ampls&itur,  ut  in  afflidisccclefiae rebus 
folatmm  magnum  in  cjus  pr^fidio  pofitum  effe 
experiamur.  IUo  enim  afccftdit  fru&us  terrae  fu* 
blimis  y  quod  diviis  3ernardus  pic  &  graviter 
dixit,  undc  ad  nos  dat$  optima,  &r  donapcrfc- 
fta  defcendunt:  quacceleftium  bonorum  commu* 
nicationc  ecclcfia  noftravimfuamorancm,  &au* 


N   E 
A 


B.    VllGI    N    l   J# 


I242, 

thoritatcm  confcrvatam  retinet .  Tanta  eft  cjus 
cum  fuperiori  ilfa  connexio*  ut  duabus  intcr  fe 
apte  cohacrcntibus  ac  coiligatis  ^  fclici  quodam 
foederc  humanaDivinis,  tcrrcna  ccelcftibus,  ima 
fummis  cdpulentur* 

Haec  cnim  militans  ad  illius   cccleftis   cxem- 
plar  exprcfla  ,  in  illa  vim  fuam  fundatatrt  at- 
quc  optime  conftitutam  habct:  h«  illa  fubeft# 
ab  illa  pcndct  ,  iilius  fimilitudincm  gcrit  ;  & 
ut  ad  iliam  feiiciflime  afpirat,  ita  ab  cadem  il» 
la  atfidtia    mbdcrationc   gubernatur  &  regitur  * 
Adca  ut  illud  mirum  quibufdam  maxime  vidc- 
ri  aliquando  •foteat*  (  ut  &d  hoc  tandemnoftra, 
ctiam  dcfccndat  oratio  )  qui  ficri  poflit  ,  ut  ia 
tanta  ntriufque    ccclcfise    confenlione  tot  quoti- 
dic  litcs  ,   tot   hominum   diifidia  in  hac  noftra 
ecciefia  oboriantur,  quibus  cam  tamacriterpre- 
mi  ,   ac  divexari  vidcmus  ;  cui   cum   Divinum 
pra*fidium  ncc  defuerit  unquam  ,   nec  hoc  tem- 
pore,  aut  in  pofterum  defuturum  fit,  multata- 
mcn  cjus  diflicinima  tempora  cxtitcrint  »    qui* 
bus  variis  agitata  &  concuffatnmultibus,  vixul- 
lam  pacis  aut  otii  fpem  habuifle  vidcretur,  Ne 
quid  de  noftro  hoc  tempore  dicam  ,   quo   mul- 
ti  liberioris  vitse  appetentes  ,   excuflb   fere^  fuis 
cervicibus  fuayi  ac  miti  jtigo  Chrifti  ,    vix.ulU 
IegC  *  nifi  quam  ipfis  fuo  fenfu  interprctari  Ii- 
ceat,  &  ad  fuos  afe&us  torquere,  contineri  vo- 
iunt  p  Quid  ?  An  non  Deus  pdtenter  ecclefum 
fuam  tuetur?  an  nbn  ingens  eft  fe  infiniraprae- 
fidii  Divini  vis  ?  Eft  quidem  ,  patres,  eft  ,  in- 
quam,  ac  proinde  firma  &  eohftaas  manfir  fem- 
per  ecclcfla  .  Quod  vcro  ejus  pace  percurbata  , 
anguftior  aliquando  ,  &  brevioribas  folito  tcr- 
minis  contrafta  fuerit  :  tantum  abeft,  ut  ob  id 
Diviui  praefidii  viribus  noftraexiftimationequid- 
quarn  dctra&um  effd  debcat  ;   ut   bine  majsijrne 
immcnfa    Dei   potentia  cluceat  ,   citm   in    mc- 
diis    perfecutionum    tumulribus  v  rebellantibus 
multis  ,   &  omnibus  fuis  machinis  in  cccleliam 
contcndentibus ,  fervatam  ejus  authoritatcm ,  & 
nihilo  imminutam  videmus  .   Communis  autem 
ereptae  pacis  cnlpam  utinam  in  ipfos  tantumfe- 
cittionis  authores  ejicicndam  effe  cxiftimare  pof- 
iemus  !    Scd    illud    maximc   vereor  ,   quod  ve- 
ftris   tamen    fententiis   ,   patres   ,    decerni    po- 
tius  ,    quam  mea  velim  ,   ne  fortafle  aliqua  c- 
tiam  csc  parte  ejus  rei  caufa  illis  imputarLpok 
fit  ,   quos   oportucrat   ia   ecclefia    paftores  effc 
vigiles,  qui  univerfo  gregi  diligentcr  attenden- 
tes  ,   adverfam  hominum   fcelera    propofito    ad 
yirtutcm  clariffimo  exemplo  conftantcr   dimica- 
rcnt  :   quos   nequc    principum    favor   ,   nequc 
propriac  utilitatis  appetitus  ,   ncque  tribulatio, 
nequc  anguftia  ,  nequc  perfecutio,  nequc  pcri- 
culum  ,    nequc  gladius  ,    a   caritatc  Chrifti  fc* 
pararcnt;  qui  folam  ia  fundionibus  fuis  obeun- 
dis  &  traftandis  ,   Chrifti  &  ecclefiae    rationem 
habercnt  *    Plurimum    enim    rcfert  ,   qiules   hi 
finr  ,  &  quanta  animt  magnitudinc  ecclefiae  di^ 
gnitatem  defendendam  fiifcipiant .,  qui  primum 
in  ca  locum  obtinuerunt  ,    Ut   cnim   vitiorum 
contagia  facilc  ferpunt  ad  plurimos  a  primariis 
viris  profedta  :   ita   virtutis  c«cmplum  non  fo^ 
lum  ab  omnibus  commcndatur  ,  fed  illis  ctiam 
inaxime    prodeft  ,   fi  a  claris   authoribus  fucrit 
exortum  ♦   Quod  cum  femper   neceflarium    fit  , 
ia  hac  tamen  tanta  temporum   difficultatc  tan-, 
tum  habet  momenti  ad  fedandas  rerum   difcor- 
dias,  ut  hac  in  rc  fpes  omnis  collocata  fit  pa- 
cis  &  quietis  ,  fi  in  caritatc  non  fifta,  in  vcr* 
bo  vcritatis  >  in  virtutc  Dci  *  per  arma  ju&U 

tix, 


*24S  JAC*    F^ERRAUSIJ     OnAT.   i>£     ASSXJMPT,    B.    ViRG, 


tir,  hominum  improbitati  reftheritis,  fidemquc  A 
vcftram  &  intcgritatcm  omnibus  prob^ri   fedulo 
curaveritis, 

Hsec  eriim  praecipua  cft  jatio  tucndsa  religio* 
ni$  ,  quaa*  apud  eos  negleftam  &  praftratam 
videmu$  ,  qui  fublata  morum  sequitate  ,  arbi^ 
trio  £uo  &  voiuntati  fraena  Jaxaruut \  OpprefTa 
religione  quid,  cjuaefo  ,  integrum  remanere  poi- 
terjc  ?  Judieeat  h  ,  apud  quos  fimul  atque,  obr 
tiqtut  religionis  qegleflus  ,  jacuit  ftatim  con*. 
tempta  legum  fevexitas  ,  mos  majorwm  fubla* 
tu$.  9  fides  Deo  data  &  obftri#a  violata  eft  > 
vixit  unufquifque  fuo  fenfu  &  arbitrio  ,  ut  nul^ 
ia  pietas  ,  nullus  metus  ,  nullus  pudor  tenuer 
rit  homines  ;  direpta?  ecclefiae  ,  exctfa  mona* 
ileria>  rapta  bona:  nt  nihil  fuerit  in  tanta  pro-  B 
jnifcuse  plebis  atrocitate,  quod  metueudum  efle 
vidcretur  ,:  quod  eurfum  tantae  audaeias  retar* 
dare  poflet.  Ingentem  fane  caiatnitatem*  quam 
quoties  iu  montem  revoco  .. ,  magnae  alicujus 
ruinas  metus  fefe  in  animum  ingerit  ,  ne  tot 
malis  offonfus  Deus  ,  atrociffimas  aliquando 
corruptae  religionis  poenas  exigat  .  Quis  enim 
lion  cenfeat  ea  rcjicienda  non  fuiffe  ,  fed  fe* 
renda  potius  }ibei\ter  ,  quae  ,  npn  dico  ,  tuie* 
runt  tot  prpceres  >  tot  haeroes  »  tot  iumina  re-? 
ligionis,  fedjntroduxerunt  in  ecclefiam,  3c  cce-r 
letti  f apicntia  >  Divinaque  authoritate  ,  ad  fa- 
lutem  omuium  conftituenint  ?  At  quinam  viri? 
Do&rina  excellcntes  ,.  fapiemia  clari  ,  pietate 
confpicui  >  fan&tate  vercndi  ,  quorum  aliquiC 
non  dubitarunt  pro  cvangeiii  veritate  ,  pro 
Chrifti  nomine  ,  &  ecckiia?  dignitate  %  fangui^ 
nem  fuam  profundere  .  Horum  pietatem  ,  do* 
&rinam  »  authoritatem ,  ad  revocandos  in  eccle? 
fiam  illorum  animos  ,  quos  Chriftus  an^  no- 
bifcum  redemit  >  plurimum  poftc  debere  ,  quis 
non  videt  ?  Ut  unum  omnes  caput  in  uno  cor* 
pore  9  non  diftrafilo  illo  quidem  &  divifo,  fe4 
ardiiEmo  vinculo  caritatis  conjun&o  ,  agnofca-* 
mur  .  Veftrum  autem  erit  ,  patres»  quos-ad  ec-* 
clefi*  authoritatem  propugnandam  fpiritus  Dei 
in  hunc  locum  coUeg.it ,  UUus  dignitatem  diliT 
genter  ac jfedulo  cogitarq  ,  qui  aliorum  duces 
&  antefignani  ,  quo  validiori  tempeftate  jafta^  £> 
tar  ,  ac  q%o  fninus^  ingentibus  copiis  atque  prae- 
fidiis  oppugnari  definit  ,  hoc  majori  iludio  Sc 
dilig^nti*  fttfcejrti  a  VQbif  tmuaeris  memiQifl(| 


1144 

dcbetis  :  ut  ea  fit  ratio  Sr  magnitudo  ani- 
morum  veftroram  y  ut  nullum  vos  incom- 
modurn  a  vera  laudc  abftrahat  ,  fed  ia  cx- 
cellcn.ti  ecclefiae  dignhate  ,;  omnia  ad  gloriahi 
fplendoremque  revocctis  t  ut  nalla  neque  in  pe- 
riculis  fortitudo  ,  neque  in  agendo  induftria  , 
nullum  in  providendoconfilium,  aut  ullain  con^ 
ficiendo  celeritas  >  a  vobis  pr^termiffa  fuiffe  viv 
deatur >  H*c  cnim  fuerunt  femp^r  elariffimorum 
hominum  confilia  &  fadta  j  hsec  de  eorum  vhv 
tute  naudivimus  ,  ha;c  accepimits  >  h^ec  legi*- 
mus  :  tieque  eos  in  laude  efle  pofitos  videmus^ 
quorum  iniignes  eonatus  in  ;  medto  curfu  funt 
fadi  p  8c  levher  inconftantiae  vitio  a  rebus  optfe 
me  inchoatis  refilierunt  t  fed  qui  authoritate '•'»■ 
fid$  ,  conftantia  ,  magnitudinc  animi,  in  rebus 
eccleriae  promovendis  perftiterunt  j  ii  graves*  ii 
praeftantes,  ii  duces,  ii  ecclefi*  principes  femper 
funt  habiti» 

Quibus  animi  virtmibus  ut  quifque  veftrum 
inftru£tii5mus  eft ,  ita  enitendum  ei  maxime  foe^ 
rit  ,  ut  ad  excellentem  earum  laudem  provcha-r 
tur  >  Pofita  eft  ehim  in  fpe  atque  expefitatione 
iftius  conciln  ecelefia  ,  in  quo  tum  affli^is  re* 
bus  opem  ,  tum  oppreffis  fubfidium  aliquod  in- 
veniat:  ad  quod  ipfum  vos  maxime  adhortatur 
Julius  fummus  pontifex  ,  cttjus  nulia  res  tanta 
fuerit  ,  quae  non  regi  confilio  V  virtute  confi* 
ci  9  &  authoritate  confervari  poffit  .  Idem  con* 
tendit  iummo  ftudio  Carolus  imperator  augu- 
ftiffimus  ,  cujjus  e&imiam  ac  Divinam  animi  ma* 
gnitudinem  in  componendis  diiSdiis  ,  in  conci^ 
iianda  pace  ,  &  ecclefi»  dignitate  defendenda  , 
omnes  ahunde  cognoviftis  .  Quod  cum  humanis 
virihus  ,  non  dico  ,  confici  ,  fed  ne  cogitatione 
quidem  cohcipi  poffit:  fummum  Dei  optimima* 
ximi  praefidium  communibus  omnium  votis  im^ 
ploremus,  quod  inexhauftae  ipfius  ciementi«  fifi 
fperemus  nos  facile  confecuturos  efle  ,  beatiffi- 
ma  praefertim  virgine  auxiiiatriee  noftra  ,  £nh 
nos  precibus  (uffragante  ,  q««  ut  folet  exora^ 
bilem  fe  nobis  maxime  pjraebere  ,  in  confcr-r 
vanda  certe  religione  minus  fua  ope  eft  defer- 
tura  .  Quo  fiet  ,  ut  &  diffidia  fedari  facilq 
poflint  ,  Sc  conftabilita  una  atque  eadem  com^ 
inunium  confiliorum  &  voiuntatum  focietate  , 
commtini  tQtius  ccciefiap  tranquiHitati  diligea^ 
tiffirac  CQnfuUtur^ 


VtTA 


U45 


ii^S 


A  n  s  o 


>>&&&lteHMHH!*ft^&«HNih&*H^  °?£' 


•  V   I   T   A 

JULII     PAPl 


IIL 


Jtxlm*  <|ul- 

*  Aretiaus  , 
ufeHjugUtci- 
tur. 


Concilium 
.Trideoti* 
num  conti 
nuatur* 


OrienuHs 
lndt*  me* 
tropoJita- 
nus  coniir 
j?utur. 


tcr  Lutcra* 


IajLlus  h#>s  notninis  tertius»  ame*  Joan-  A 
nes  Maria  de JMonce  appeilatus  *  natione 
'  Romanus  f  a  Paulo  III.  m  numemm  c&r- 
ifinaHwm  adfcitMs  ,  p6ftqu.am  ejus  aomine 
multas  legationes  obiiflet  *  primifque  feffionibus 
quibufdam  eoncilii  Tridemini  pr&fediflet  ,  pri- 
mus  eoram  qtii  petadoratiottemelediJunt»  m>n 
expeftato»  ut  vocaiit,  fcrutiaio/,  ied  voce  temis 
ouuuum  vel  ftltem  duarnm  partiumcardinaiium 
confenfu  in  locum  defun&i  Pauli  III.  fubrogatus 
eft  ,  feptimo  idtis  Februarii  ,  anno  jubilei  mii- 
Sefimo  qtHngentefimo  quinqnagcfimo  ,  tempore 
Caroli  V.  Imperatoris  *  Ihitio  pomificatus  tn- 
duigentias  joMIet  promwlgavit  ,  rogatuque  Ca- 
foli  quinti  imperatoris  intermiffum  Trideminum  B 
cortciiium  continuari  mandavit  .  Urbem  Ro« 
mam  provida  frumentorum  procuratione  a  gravi 
annona  liberavii  .  Cumque  O&avius  Farnefius 
commiffam  fibr  cothrhuiri  cardinatium  confenfu 
Pafmaoi  urbem  Gallorum  praelidio  muniviffet  * 
feque  in  eorumdem  clicntclam  tradidiffet,  armis 
&  potentia  imperatoris  frefcus  OQavio  belium 
intulit  ,  fratremque  ejufdem  cardmalem  Farne- 
fium  floreotfam  reicgavit.  Ftriem  belii  pacifque 
ineundac  defiderium  attirlit  interitus  joannis  Ba~ 
ptiftaef  pontificis  neporisi  quem  i£bu  fctopetirioc 
bello  dccubuiffe  gtaviffime  tolit .  Simotiem  Ma- 
niam  orientalis  ecclefiac  trans  Eupbratem  adrni- 
.  niftratorem ,  metropolitanum  gerreralcrrr  ,  Simo-  C 
ni  Sulafoe  ibidem  canonice&  legitime  fuffe&um, 
virtiiri  fpe^atae  fidei  >  infignifguc  eruditionis, 
ad  confirmatioriem  $im  eleftidnis  a  fede  apofto- 
iica  impetrandam  ';«  oricnte  Romam  acceden* 
rem  ,  poft  emiffam  fuo  fuseqtie  ecclefiae  nomi- 
nc  publicam  fidei  perfeffionem  ,  obedientiam- 
que  fedi  apoftoiic»  jurato  promiffam  :  tn  mtt* 
nerc  &  officio  credito  coafirmavit  ,  jurequc  p#I- 
Jii  4<5tiavit, 

Setienfitim  animis  ad  armaconverfis,  novadif- 
fidia  inter  Caefarem  &  Gallorum  regem  pontifex 
fubodor^ns  ,  ad  ufcrofque  pro  concordia  legatos 
fruftra  mifu  .  Urbi  tuendse  ofto  millia  ped|tum 
duce  Camilio  Urfinoconfcripfit&affignayit.  In- D 
terea  dum  in  Etruria  omnia  armis  circumfona- 
jrent,  pacis  inter  utrumquc  principem  concilian- 
dx  fpe  &  ftudio  Viterbium  conceffit  t  verum  re 
infefta  ad  urbem  remeare  coa&us  eft  .  Duci 
Cofmo  contra  Seaenfes  fuppetias  tulit.  Cm  gra- 
tam  viciffitudinem  ut  rependeret  Cofmus  ,  opi- 
dum  montis  fanftiSabini  fub  marchionatus  titu- 
lo  Balduino  pontificis  fratriaddixit .  PbUippum 
Caroli  quixiti  filium,  cum  Man%  AngliaBregina 
conjugatum,  regno  Neapolitano  inveftivit.  Hu* 
jus  temporc  bellum  Lutheranorum  contra  Zuin- 


glianos,  propter  civiiia  bclla  imperatarisadvar»  no&ScZui» 
fus  protcftante*  &r  haefteticos  fimulata  concordia  |u1^?* 
tviennio  intermiffum  ,  a  Joachimo  yveftphaio, 
edito  HbeJJo  facramcJitariorum  confuiancas &  in» 
ter  fe  diffidentcs  opinioncs  de  coeha  domini  con- 
tinente,  inftauriitur  .  Tale  diffidium  hum<juam 
poftea  pdtuit  extingui ,  fed  tnagis  ac  magis  exar- 
fit,  fcriptis  ab  utriufque  partis  do£ti$  &  Indo- 
^lis^  muJtis  librb  ,  orationibus^  dialogis,  eon- 
feffionibus,  epiftolis  ,  adeo  ut  majori  quam  un* 
^juam  antea  impetu  furfumacdeomim  res  agita- 
ta  fuerit.  JLutherani  muitas  habuerunt  fynodos, 
quibus  de  oppximendis  facrameatariisaftitarrint : 
xaahi  corum  fe  junxernnt  catholicis  ,  ut  Zuin- 
glianos  facilius  opprirnerent  ,  in  ^quos  tariquam 
peftilentiffimos  haercdcos  acerbe  invehebantur^  , 
eifqueaqua&igoiinterdiccbant :  nec  erant  eon- 
tenti,  nifi  omnes  CxpretTe  profiterentur  ,  non  fe 
tantum,  fcdetiamimpios,  corpus  &  fahguinem 
Chrifti  corporaiiter  Sc  fubftantialiter  ore  corpo- 
ris  maiiducare* 

Quidam  hoc  tempore,  qpi  per  Galiiam  dice- 
bat  fe  haberc  fpiritum  divijoannisevangeliftae, 
exuritur  Tolofar:  alter  vifus  eft  Lutetiac  &  Bafi- 
iea;  ,  qui  genio  Pctri  dute  fe  frui  contenderet  : 
alius  etiam  Bafileac  aflierere  aufus  cftfeMofisan- 
gelum  habere  .  Snrins  m  hiftma . 

David  Geoxgius  impudenter  per  Hoilandiam 
&  Frifiam  fcribebat ,  fe  eife  verum  melfiam  ,  ScDti 
nepotem,  &  non  ex  carne  tiatum,  ($&  ex  fando 
Spiritu  .  Jonas  cocus  Lutheri  fe  juftum  Jonam  > 
Ofiander  ie  Enochumfecuhdumprsedicabat .  Su- 
rius  in \  iitm  hiftorU. 

Julius  papa  tandcm  ad  quietem  converfus,  ut 
dolorcs  ex  podagra  fuperaret,  incidit  infebrim,  Obim  Ju^ 
fatoque  ceffit  anno  domini  miliefimo  quingcnte- 
fimo  quinquagefimoquinto  ,  cum  fediffet  annos 
quinque,  &di^sdecem.  Ejus  corpore  apud  fan- 
£kixm  Petrum  fepulto  ,  vacavit  fedes  diebus  fe- 
ptemdecim » 

Obsekvatio  Ph-ilifpi  L  a  B8E,  S*  J. 

Antequam  conciHi  N^rbonenfis  regulas  tx  editlonc  Tbf* 
lofana  aani  1 55a.i1»  4.  quam  exhibuu  rariHcnfis  anrii  1^45. 
cura&ltudio  V. C.Ludovici  Odefpun  de  la  Mcfclnnicrc 
Tiironettfispresbyteri  procurau>  ia  medium  producam, 
meminerh ,  amabo ,  fc$or  temporum  obferva tor  dtiigcns , 
huc  omninopertinerefex  concilii  Tridcntini  feflioncs  ab 
XI.  adXVI.  lUaseflimfubJuJioML  poritifice  maximo  an* 
nis  1551»  &  i$$5U  cclcbtataet  fucrunt»  Vidt  hujus  tomi 
XX.pag.69.  ^c  fcqueaics  ufque  ad  112.  neque  omitten- 
das  cenfeo  orauones ,  aliaque  ada ,  quaefub  eodein  papa 
Tridenti  habita  in  eodcm  volumine  proilant  ex  collecltionfi 
Lovanicnfi  anni  J^/.cxcufapag,  3^.  dc  fequcntibus  # 


Davfd 


Ui  pap«* 


CON- 


12*7   ^pV^CONCII,    PROViNC    NAR80NENS£f   n%HTjh     12*8 


C    O    N    C    I    h    I    U    M        H    A    R    B    O    N    B    N    S    E? 


N      N 


M    D    L    fc 


«Panones ,  _u  iegui«eeeltfia,fKei  jutis  tefthaendi  gratia  editaj,  in  ptovinciali  concilio  Natbonenfl »  felebtato  Narbons* 
diedecimo  menffs  Decernbrts,  anno  domini  ijsi.ufque  ad  dietxt  viceiimum  menfij  ejiifdetn  _  ecembtis  i  quo  dia 
peraaumfuit,  Prafidc  fe»etendo_patte  dotnino  Akxandto  Zerbinatis,  juris  profefiore,,  fan&a!  fedis  apoftolicaE  pro- 


tonotano?  vicariotevcrenrfiffimiinehriftopa.Uis  domi.Uj  domtai  Francifci,  rairerationedivinatttuli  S*M&rci  4*a~ 
coiu»  lanaas  Romanaeecckfe  cardmalis  a  Pifanis  nuncupaci,  Narboneafis  archiepifcopiScprimatis  r  Unacum  vlca- 
riis  rcvcrcndomm  in  Chcifto  pacrtim  dominotum  cpjfcopomm  Bitcrrenfis,  Carcaffonenfis ,  MontifpeiTuIani  >  lodo- 

m<.K__«.*_-       xri_  «..._-*"„__/*         t?i_  a       /_-       ••_."*»     n _^i    wL^ __..____  _._    __....    _>-* __•_.________._ 


venfis,  llticenils»  Agdthenfis»  Nctnattftnfis*  Ele&enfis  f  _c  &  Pontii  Thomeriarum 

&  provinci^  fuffraganeorum  t  nc  abbate  Caunenfi  j   Dio?cefts  Narbonenfis. 


Affiftentibus  etiam  ptocuraroribus  feu  fyndici*  ecdefiarum  metropol.tatt*  Narbonen/ts  ,  cathedralium  Slterrcnfi.  , 
Circartbiienfis,  Montifpellulani,  Agathenfis»  Nemaufenfis  >  Eietfenfis»  fc  5»  Pontil  ThometiatutT.  >\  eptfcopo  /eto 
Eiticnii  uno  ctiarn  e#  furTragatoribus  proyincise  ejufdem  ,  altifque  vocatis  abfentibus,  ut  ex  aftorum  cofttexeuj 
ieu  procefftt  (  ut  vocant  )  rarb  _Ii  *  his  dc  rebus  fa&o  t  ktius  perfpkuum  effe  porsft. 


INDEX  TITULORUM,  A 

De  fide  catkoiica ;. 
/i?  paftoribut  O"  ^repbHt  * 
2_te  *_4m*  fercwtandis , y?x»<?  ftmtintetirea^uaiiwerfy 

mdmandprum ,  <$tatem  ntidetket ,  j?««x  ,  m«r«?£  , 

ticuistm^  literatHram  &*■  aiia* 
De  atdte  pradiSljk  ln  ordtnandis  requtfita  ♦ 
I>j?  fflQribm  ordhandsrum  fr^tatlis  * 
flf  pr£di$Q  gcnere  Qrdinzniorum  , 
i,)^  /fV^rrf  atte/iatoriis  ordihttndorum  t/uaad  tria  prgm 

r*£,fiU » 
i)^  tittth  ftddiUo  4  ffrom&mendM  exquirezda  # 
JD^  Hteratum  &  ftie#ti4  Qrdmandoram  j*m  tathi . 
i>^  tarfrwe  *vititttis  K  B; 

J5^  dimiffhriis  literis* 
De  diwifltriis  eifdem  v 
iD?  tkrkh  fteregrinis  * 
pe  *vits  O*  haneftate  cierh&rum^ 
Pe  tonfurA  0*  httbitu  tlerimlibw  * 
J3^    h#bit&    tT   t$nfw£    m&mcfjwum    &  relrghf<i~< 

I)*  tabtrms  y  €T4puU  t$*  ebrietdtibus  ttericis  f>nhU 

bitk* 
Be  hidh  tieritis  grohibitis* 
De  cborcis  ,    /dtr^//  tT  JQcuUtionibus  elerkis  prohi~, 

btiit* 
&e  armis  cUrnis  prohtbhis  r 
^egoti^thms  cierkis  frekibiia* 
3i£e  c/err/;/  f»J»  muiieribus  habitent  s  dje^ue  eorunldem  C 

taftit4U  tSt y  pudicitm . 
X)e  filiif  presbytenrum . 
P$  foro  CQmfetentt* 
De  exteffibm  fubdttorum  in  jurifdiSHone  fizculi  pra- 

latarum . 
Pe  qualhate  prafttiendorum  eetlefiis  r  de  refidentU  r 

offitfo&rgdminiftr&tfane  eommdem  ■ 
Pe  cterkis  mn  refidentibus^ 
De  qttdlitate  n>he  ^rentium  feu  wcarjorHtin  tempo* 

raitum  * 
pefttarjo  *vhdrhrHm  prsdiUoxum^ 
pe  prddiffis  <ST  hofpitaiitate  * 
Pe  inflitnthm  mBorifabiii \  *vice§erentis  *  fet*  vfcaril 

temforaiisw 
De  refidentU  in  domo  presbyterali  %  tt  de  reparatte-  D 

mbm  ejxfdem  ae  ecdefiarum . 
pe  rtgiftro  baptifandorum  %  0*  decedentmm*. 
Libri  reftoribtts  hnbendi  * 
tk  ttfjtru&fam  populi  gT  prtdimtew  «ri*  l>rf». 


J}$  mffii  pamhiati  faxt*  praceptum  eteleft^  att*. 

dhnda  • 
De  pmdkantiltut  advenh,fe%  fetegrinh  ♦ 
$e   cuftodia  »   reverentia  $   &  rem^vatione  eucha* 

riftU  ac  tbtifmatis  >  <7*  de  cuftodia  fontmm  hii* 

ptifmalium  ♦, 
Pe  vafis  &  ornammth  eccfafiaruty\ 
Quratum  a*H  presbyteri  coadjwvent  fu 
'He  aliquid  pro  ffiritualibus  exigtitHr  fett,  frmitH* 

mr  ♦, 
De  fjnodts  dieecefanj$ 

pe  prabenda  theohiali  in  ectlefih  tathedralihus « 
2)#  capetlh  tf  benefieiU.mralibfis  %  &  atiis  ftne  m~ 

ra ,  fen  offttte  detenth  ♦ 
p#  cehbrattene  miffarnm  f  horh  eanomsh  *  attifytte 

di*vinh  offitHs* 
De  cura  prktatorum   circa   dfamum   oftftcium  %  de~ 

quc  fpeBamlh  GF  alih  hdibriis   in  ittleft*  non, 

fackndis* 
D$  choreis  &  tripudih  in  ecclefih  _?*  tcemmriis  _7^ 

comeffationibus ,  fea  dtfrnttwns  frohtbitis  + 
Pe  officte  dtmino  prddiSo ,  devote  $$*  eum  ftfentiore* 

wrenter  audkndo  < 
Deferih9  fett  feftorunt  obfervattene . 
De  fatrarnentis  paenitentia  %P  enchariftU  * 
Confeffionalia  # 
Medtei  wcatl  ad  infirmot  m.inducant  ad  tonfiten* 

dum. 
De  facramento  matrimmii* 
pe  facramento  matrimonii  pr*di8o$  ntidelteet  quettd 

aduiteros  €**  concnbinartes  * 
De  ftatu  regalartHtn  * 
De  ma%iftrh  €$*  rc&oribm  ftholamm  % 
P$  h4retkh  Ct  fortiitps  ♦ 
Pe  quaftoribus. 

De  mfttationibus  p*  proatrationibus  * 
De  fententia  extommtmteattenh  t 
De  diffenfattenibm% 
pe  rebus  €2*  negotih  mleftaftich  * 
Pe  decimh  t 
De   eieemofynarum    quaftoribas   frot  fabrkte,   9    try*x 

dinamenth   &*   lumifiaribus  ae  fuffragih  i/t  e$~ 

ciefih* 
De  cauttla  tircar  literat  ^*  documenta  terum  tf~ 

ckj*4 . 
Cqnciufio  ^ 


o:  ALE- 


Juuus  II** 


A  ar  n  o 

Chhisti 

1-551* 


I24P 

a  ALEXANDRI  ZERBINATIS, 
ARCHIEP-  NARBONENSIS 

VICARIi    AO   CONSORTES  SUOS, 

CHRISTIANOSQUE  OMNES, 
PRfiFATlO. 


Provinc  Narbonense* 


I3t5b 


Optima,  &  Deogratiffima  vivendi,  Chri- 
ftianxque  rei  admi&iftrandae  ratio,  a  fan- 
&is  patribus,  veluti  permahusnobis  traditaeft; 
quouim  veftigiis  ,  fumma  diligentia  ,  &   animi 
finceritate  inUftendum  eft;  quod  nihil  hac  in  re  ]$ 
fme  maximo  Chriftians  religionis    dctrimento 
navari  poffit  .  Provinctalia  itaque   concii%  a 
metropolitanis  ,   cum  fuffragatoribus  ,  fuifque 
fratribus  ,  fingulis  annis  ,  ncgato  cuilibet  excti- 
lationi  loco,  ih  maxiftiuba  ecclefiae   comrhddum 
&  utilitatem  fieri  volufcrunt  ,    duobus  potiffi- 
rmim  argumentis  addu&i  •  Nempe  cum  a  facer- 
dotibus  (  quos  homiaum   pifcatqres    Deus  efle 
juffit  )  rudis  i  &  imperiti  populi  inftiturio  pen* 
dcat,  ut  eorutnomnium  impuri .,  forcUdiquemo^ 
rcs  ,  &  ihdigoa  Ghriftianis  hominibus  vitiacor* 
rigantur*  Ubi  enim  quorumexemplis  moveride- 
bent  a-lii  ,  vitae  fuae  turpitudincm  emendarint  , 
faciliimum  erit  reiicjaonira  fordes  eluere*  Tum, 
ut  quae  inter  varios  ecclefiae  ordinescontrov£riiae  c 
nafci  folent  ,  comppnantur  ;   ne  Chriftiana  feli- 
gto  ,  veluti   navicula  quaedath  ,  Irt   vafto  hujus 
mundi  pelago  ftta  ,  huc  illuc  contentionum  flu- 
ftibus  agitata  ,  naufragium  faciat  •  Nihil  enim 
rixaruta,  litiumque  procellis  &  tempeftatibusa- 
pud  eum  fceditfs  efle   poteft  ,  qtii  apoftoliV  in 
uhdofo  intumefeentique  mari  periclitantibus  o- 
pem  ferens,  ita  ventis  impeiavit ,  ut  fubfequuta 
fit  tranquillitas  magna  .  Emendandl  funt  igitur 
corrupti  eorum  moecs  ,   qui  eum  lingua   Chri- 
ftianam  vham  profiteantur,  eam  afriohibufsom- 
nino  negare  videntur.  Quod  prsefertim  iti  facer- 
dotibus  deprehenditur,  qui  cxemplo  clari,  aliis 
praelucere  debcht,  ut  eos  ad  iem  praeciaregereh* 
dam  commoveant  .    Horum  itaque  corredio  , 
non  mediocrem  ecclefias  utilitatem  afferet .  Nam  , 
ut  plurima  incommoda  eorum  cupiditates  pepe^ 
rerunt>  quos  cum  haviculse  fuae  Deus   praefecifi 
iet  ,  ut  aureo  illo  evangelico  hamo,  homines 
yitiis  obrutos  ,  veluti  piices  in  maris  profundo 
d^merfos  eaptarem,  nullis  tamenflagitic>rumge-. 
neribus  parcebant  ,  fic  perfpedU  omnibus  ipio- 
rum  modeftia,  fplendidiffimaruminomnium  ani- 
mis  virtutum  erit  fcechBdiffima  mater-  Quisne- 
fciat  rudem  populum  cum  facerdotes  vidcret  in- 
numeris  voluptatum  illecebris  adduci  ,  eam  iti- 
duifle  opinionem  ,  ut  6os  arbitraretur  aliud  ore 
loqui  >  quam  pcdore  fentirent  ?  Ut  enim  natu- 
rali  quadam  propenfione  ad  mala  animo  conci 


A  tcftatum  nobis  reliquir  Jefus  Chriftus  :  qui  c«-    a  h  k  t 
pit  facere,  Sr  poftca  docere**  nc.fifkitiis  &com-  Christi 
aientitiis.  quibufdam    fabulis   populo   imponere      *Sit» 
videretur  .  Hoc  autem  minimo  negotio  pracfta- 
bunt  ,  qui  ad  facratiflimum  faccrdotii  gradum 
a  Spiritu  fan£to([cum  fit  virtutum  omniumfons 
uberrimus  )  vocati    fuerint  .    Eft  ehim   jugum 
Chrifti  fuave:  his  nimirum  ,  qui  naturae  vitiis 
reiuaantes,  finceropeftore,  ut  aurarii  fabrico- 
ticula  ,  •■&  Lydio  Iapide  ,  puriffimum  aurum  a 
fcoria  ,  fic  vitium  a  virtute  fecernunt  :  quique 
critica  quadatn  animi  cenfura ,  vitae  fuae  officia 
Uifcutientes,  ea  ingenuo  Dei  timore  metiuntur  ^ 
quem  regius  ilie  vates  ,   initium  fapientix  vo- 
cat.  Hanc  igitur  vivcndi  rationcm  fipraeoculis 

B  habeant,  qui  a  Deo  plebis  erudicndse  munusfu- 
fccperunt,  brevi  aureaiila  faecula,  vel  etiam  iU 
Iis  meliora,  &  longe  feiiciora  rediiffe  compcrie^ 
mus  :  at  fi  quam  haftenus  praeftiterunt  ,  perfe* 
quantur,  periculum  eil  non  mediocre,  nediva- 
gantes  ultro  citroque  ovium  greges  ,  paftoruiapi 
ihcuria  ,  Utporum  infidiis  opprimantur  ,  Quos 
dornirurs  ^propheta  his  veibis  admonitos  voluit. 
Vae  Paftoribas  Ifrael ,  qui  pafcebant  femctipfos , 
©nr.  Quibus  ,  quacumque  litera  cxprimit  com* 
minatum  efle  dominum,  non  dubium  eft  eadem 
adnosrefcni.  Otiofi  autem  paftprcs  ob  id  ma- 
jori  animadverfione  digni  funt  ,  quod  non  fibi 
folis,  fcd.&  pecudibus  inis  injuriarnfaciant:  ne- 
gato  illis  caslefti  pabulo :  quo  nifi  in  tcrris  fruan- 
tur,  perpetuumillurh  &  immortalemcibutri(ubi 
corporis  crgaftulo  liberatae  fuerint  )  confequi 
non  poffutnt  Nemincm  -fai  coelis  agnofcit  Dcus  , 
c]ui  eum  antea  in  tcrris  noncognoverit*  Quare, 
cum  Chriftianae  reipublica^  ,  hac  in  proWncia 
Narbonenfi  adminiftratio  nobis  commiffa  fit  , 
ne  prortus»  officio  fuo  paftores  abuterentur  ,  co- 
rumque  negligentia  incautae  pecudes  omninode* 
perirent,  vos  oihnes  (quibus  prima- ecclefix  ad- 
mirvittratio  credita  eft )  convocandos  putavfmus: 
ut  qu#  ad  ecciefiae  miniftrorum  aliorumque  om- 
nium  cmendationem  utilia  Spiiitus  fandus  (  cu- 
jus  fi  defit  opora  ,  labor  omnis  vanus  &  inanis 
eft)  nobis  diftaret,  diligentiffimcexequendacu* 
raremus,  hac  potiflimum  rationc  moti,  quod  a 
pluribus  anhis,  propter  bellicostttmultus,  alia* 
que  multa  temporum  incommoda  ,  concilio 
convocato  ,  rci  Chriftian^  non  fiferit  profpe- 
6fcum  .  Hoc  autem  (  ut  ex  animi  fententia  fiat ) 
commodi-ffimum  fucrit,  li  antcquam  de  paftori- 
1bus  ,  aliifque  clericis  agamus  ,  certiffima  fidei 
Chriftianaeprseccpta  i  omnibus  alta  rh|nte,  imif- 
que  fenfibus  reponcnda prafefcribamu^i  quod  hac 
incognita  ,  gratus  Deq  effe  nemo  poffit .  Nam 
(ut  probatiffimus  ille  ddSbr  ecclehae  Paulus  fe- 
cundo  ad  Hebraeos  capite  fctibit  )  accedentcm 
ad  Deum  oportet  credcre  1  Nifi  enim  credidcri- 
tis  (  ut  cap.  7*canit  Ifaias  propheta  )  hoh  intcl- 
Iigetis.  Qua^e,  ut  quae  ad. hoftiam  falutcm,  & 
reftituendam  priftinp  nitori  ecclefiam  ,   neccffa-^ 


D 


pienda  faciliores  fumus  ,  quam  ad  ea  iti  quibus  E   rio  iaciunt  ,  perfecte  intelligantur  ,  hanc  fidci 


virtutis  fplendor  ducet  ,  id  bonum  &  aequum 
efle  fibi  perfuadere  non  poteran^  imperiti ,  cnl 
praeccptores  ipfi  quotidiana  a&ionerepugnarent . 
Nam  firmiif  ftabilia  &  confentanea  dcSent  cffe 
praecepta »  Hinc  permultae  hssrefes  cxortae  funt: 
quae  in  diaboli  vcrfutiffimi  earum  authoris  in- 
feftiffimum  caput  retorqucbuntur  ,  fi  cum  yita 
recurrat  facerdotum  oratio  #  Uno  cnim  omnium 
confenfu  veriffimum  eft,  qui  derealiqua,  fidem 
fadurusfit,  idfclicim  affequi  non  poffe,  quam 
fi  quas  dicityipfe  praeftet*  Quod  locupletiffime 
Gonol*  GcncraL  Tom.  XXXIII* 


regulam  Chrifticolis  omnibus  exacxe  cognofcen- 
dam  proponimus  ,  de  paftorum  aliorumque  of- 
ficio  pofteadi<5turi. 

De  fide  attholha* 

Canon  I.. 

UNAMfanSam,  cathoricam,  &apofto!icam 
ecclefiam  (  cujus  caput  Chriftus  eft  )  fub 
imperio  &  auctoritate  l andiffimi  domini  noftri 

G  g  g  Papae 


I2JI 


JULIUS    111, 

PF, 


N     C     I 


V      M 


Hek&icus  II* 


1251 


j^  n  H  0  Papae  9  firmo  ,  conftantique  animo  trecHmus  :  & 
Christi  gianftienftoqtie  ac  demifjTo  profttemur*  Cui  om- 
lf$i»  |^e$  parcre  debent;  Sc  nos  illi  pbfequimur^  ere^ 
dentes&rectpieinespyro  8r  finc^ro  ?orde,  qitic- 
quld  a  fitnfta  Romanaecclefia,  fan&iftjitepatri- 
bas»  in  eonciiiis  *  dace  ^piritu  fan&o  ,  u?  par 
erat^ongr^gatis^  nobis  tradiuuri  &  fancitqm  ejflt, 
Jsfolentes $  vero ,  &  nofais  reli&o  a  far>$a  Romana 
ecciefia  »  fan&iftjue  patdbus  confirmatp  tr$mtte 
aberraret 

Et  quoniam  a  noraquibufdam  h&retieis,  hac 
ftoftra  infclici  tempeftate,  tragoedias  ixtterChrt- 
fttanos  moveatibius ,  fa  nonnuHis  axiomatihus 
(  de  t^ubus  |am  fepia^  lata  eft  fent$«m  )  h&fit  a~ 
tur,  i-ta  ut  hoo  vereantur  peftiferis  dogmatibus 
eoufque  gregem  exagifcars  ,  w  confumptMs,  ve-?  B 
rius  qiiam  dikaktu^  dici  poffit  *  Huic  taqdem 
pmlo  oinnf  ftudip  &  diUgentia  occurreridum  clfe 
4uxituu$  :  ne  prorfus  de  re  Chriftiatu  {  qup4 
3>etts  avertat )  a$um  fit  t 

Has  itaque  b«refe$  ,  noftra  confeffione  fundj- 
tusext^rminatas*  &rradici^sextirpatas  volentes» 
quae  ftibfequmuur  {  Bc  fi  ea  coraple&atur  fupe- 
riot  generilis  conftffip  )  exprimenda  tatnen  fpe- 
ciattm,  ad  falfas  hujuftuodi  opinionescpflfjuanr 
4as  putavimus* 

Septetn  imprtmis  ecclefi^  facrametita  (  q«K 
b$$  Spiritus  fau6Ugtatia  mQb/equeates,  &noa 
<  obicem  opponeates  confertur  )  pw®  *  &  inte- 
gro  pe&pte  confitemur  y  qu%  (  ut  3pmpl$ti0i- 
jne  facrorum  canonum  ftatuta  ,  &  ortnodoxse  C 
eeclefiae  teftattntt  )  quiiib^t  Chriftianis  pie  / 
eonftanter  f  Sc  magna  c«in  admiratione  9  vene- 
rari  8g  recipere?i  ut  cujulque  perfona  8c  quali* 
tas  eftj  debeu 

Et  quia  de  Jo(?o,  tn  quo  bene  in  tertisviven- 
tiutn  aniinaa  ,  ubi  corpoteis  vinculis  folut^  fue- 
rtnt*  purgantur(unde  purgtitcistitim  dicitur)b«- 
retici  quidatn  ixppie  judicarunt  ,  rejefta  eor^m 
iententia  *  unum  credimus  .  Itaque  fanSum  Sc 
utile  cenfemus  orare  pro  tnortuis^  ut  &  peccatis 
^bfolvantar* 

Quaeeumqti^  de  vera  facramemafi  confefiione, 
de  miffarum  ceiebratione  ,  deque  miffis  audien^ 
4&  ac  facrpfanfto  euchariftiae  facrameato,  ^  Cbri? 
ftianis  omnibus  adorando  f  &  facramcittaiUer  r^-  J> 
cipiendo,  a  fanftaRomanaeccIefianobis  tradita 
jTuntr  pia  &  ftucera  mente  recipioius,:  ^tque  ut 
diligenter  prsedicentur ,  Sc  facerdptum  diiigen- 
tia,  ab  omnibus  obferventur ,  feveriffitne  jabe- 
mus. 

Qrationes  fan&ot;um  nunc  cum  CJhrifto  r^- 
gnantium  »  ppecipu$  virgiois  Mariae  r  nobi^  & 
om^i  populo  Cbriftiano  profuturas  ,  tit  ortbo- 
doxa  mater  tradit  eccl^Ga  $wx%  omnihaefitatio- 
ne  confitemur  ..  Quare  fanftiffimam  I>ei  genitri- 
cem  Mariam  »  omnefque  fanftos,  &  fanftas  9  ve- 
n^ratxdos  8c  invoc^tldos, ,  ut  ritus  &  fan^ae  Ro-. 
xciana?  ecclefi^  pragceptiones  docent  ,  profitemutr 
&  decemimus  y  prsBcipimufque  9  ut,  idem  Chiri- 
ftiani  omnes  credant.  '  E 

Pi^sfeftosdomini,  virginisMartae*  divorum- 
qqe  &  f^adorumomniuna.:  necnonjejTOta*  tam, 
quadragefim^,,  quam  aliaabecclefia  nohis  indU 
fi;a,  abftinentias  >  pere^rioatlones  ,  vo^ta  &  ^c- 
ciefiae  militantis  ceremoniasf ,  a  fanfta  K.oman^ 
ecclefia  aobis  tradnas»  &  laudandis  confucrudi- 
ntb.us  confirmatas  rectpientes,  ab  omAibasChri- 
fttanis»  praefertim  clericis  obfervari^  &conftan-f 
tiffime  j  maximaque  animi  finceritate  cqftodiri 
praectpimus. 

Ncqu^  pr3eternuttenda  ceafctuu$ »  qu#  a  faa- 


Sfo  matre  ecdefia  Romana  $  fanftifqu^  patfibu$  ^  HHO 
d^  imaginibus  m  ecclefia  ^ronftituendis  ,  bifqtte  Chhtsti 
fan&is  venerandis  ,  quprpm  in  tempio  conftitu^      1^1, 
ta^  funt  imagin^s  ;  deque  libero  ^rbitrio  ,   fide 
$c  afiionibus  ,   vcr^  *   Chriftiineque  npbis  pro». 
dita  &  pt£cep$a  fqnt,  Quaeomnh»  ^rrao,  in- 
tr^pido  ,   8$   coqftanti   animo   adtnwitttus  ,   $$ 
confitemur:  £redendaque>  &  ab  omnibus  Chri- 
ftiana»  Iegis  profeflpribus  f$rvan4^   boc  decreto 
cenfemus, 

In  Jucem  ^dita  fwu  ^  dominis  doftoribus  fa^ 
Ctilatis  Sprbon^  Parifi^nfis  Chtiftianse  Ifgis  a- 
siomata  die  io«  Wartii  ,  anno  faluti^  tipftw 
1541,  fa^4  t  qwibus  quaecumqpe  haaetta^  4^* 
ftiot.  >  conf^ntanea  intelllgi  3  fpeciatim  expri^. 
nti  ,  §c  promuigari  vplumus  t  Qpw  quidcm  > 
tanquam  v?ta,  orthodoxa  ,  §f  Chnftiana;  relU 
gipni  confotia  recipimus  ;  eaque  pmdkari ,  & 
pafa^  e^poni  iq  facrificia  mm#  faciendo  ?  §c 
cpncionibys  habendis  »  fxafte  jul>emus^ ,'  Quod 
qui  fafium  noluerit  ,  v^iuti  refraSarium  >  c« 
CUrifti^nprum  communttat?  eKtermtn^ndum  ju- 
dicamus, 

praetcreaA  $a$  omncs  cttjgfctimqye  fcxas  f  di* 
gnttatis  ,  gradus  >  ^  condttjonts  foerfat  , 
qui  aliud  qu^  Romaoa  $rt$h  &  profitetut 
ecdefi^  ,;  petfu^Jam  hAcre  ,  Sc  obftinato  per- 
tinacique  animp  aflcrere  atideant*  ejufd^m  ^os- 
cilii  aufioritate  velut  hxreticos  a  comrnunto* 
ne  3c  fan#a  fidelium  Cocietate  fepar^ri  voltt- 
mu$% 

Depaftoribus  W  %regihm% 

Canon  II. 

Hucufque  fatis  di6tum  eft  de  hts  quse  nd  iiU 
telligendam  fidei  Chriiiiaa^  vim  pertinent  , 
Nunc  fup^tefti  utdc-  piftoribus »  eorumque  gre* 
gibu$  verba  fa^uri  fidetn  ewlvamtis  *  Et  qutar 
hoc  pafto^um  effe  officium  antea  diximas,  ^t  o* 
ptimis  vita;  exeoiplis  1  ad  rcs  prseclare  gerendas, 
alios  commpveaat  1  ne  ,  fi  csecus  caec^m  ducat  , 
^mbo  in  fbveam  cadant  ,  noa  ab  inftituto  alie* 
num  fuerit  ,  a  paftoribus  exordium  fumers  >  ut 
perfpicutjim  efle  poftit  %  q^omodp  defignandi  & 
creandi  fiot:  qnsntumadmanuucn  impofitionem 
^tttnet»  tum  quo  mun^re fupgi debeant ,  Quaxn 
re,  qtiid,  priftino  nitori  reftituendurn  ftt,  exfe- 
quemfam  contextu  facillime  elucefcet» 

D$  nim<  fmmUnMs  x  Jiw  fcr.mtnip  zitia  qu<$li~ 

ttitem  'Qrdfaanderum  ,  Mdtem,  *videlket *, 

genm  ?   mores  ,   thulunp.  >   UtM 

r&ttfMm  HT  dlia. 

Canon   III» 

Quod  ad  manuum  impofitionem  ,  ordinum 
videlicet  collatiooem  fpedat,  quibufcum  feDet 
conftrtttr  gtatia  ,  praefcriptas  a  fan^is  patribus 
regulas  ,  apoftolicafqtte  praeceptiones  r^cenfen- 
do  >  id  inftitutum  pra^ceptumque  videmus  ,  ma- 
taius  nemini  cito  imponendas,  neque  a^Iiena  pec. 
cata  habenda  efic  communi^;  »t  (  id  audendo  ) 
qtiis  ea  participare  cenferetqr^  Itaqne  prittspro-s 
bentur ,  &  fic  miniftrent  *  Hac  de  re  verbat  fa- 
ckntes  fanfti  patres  ,.  fcrtptis  teftatum  nobis.  re- 
liquerunt ,  mantts,  cito  imponi ,  ubi  ante  wa- 
tis  maturitatem  ,  antc  tempus  eKaminis  ,  atite 
meritum  pbedtejatte  ,  ante  experientiam  do- 
ftrin^  ?  facerdotalem  honorem  non    probatis? 


Jutius  111« 

p  p. 


Anno 
Chrisxi 

1551* 


1253 

"  tribucre  quisnou  dubitaverit :.  &  fic  qui  defigna;  , 
feu  facerdotii  au&oritatem  confert  y  aliena  pec- 
eata  haberc  communia  *  Quare  utrique  ,  defi- 
gnanti  fcilicet  &  defignato,  canonufct  pcenac  in« 
fliguntur. 

Et  quia  eligendi  funt  ad  minifteriutn  clerici, 
qui  digne  poffiot  facramenta  tra&are  (  melius 
eft  enhh  domini  facerdotes  paucos  habere  mini- 
ftros  qui  (ut  par  eft)  facrorum  adminiftrationi 
invigilarc  qucant  ,  quam  muitos  inutiles,  qui 
ighavia  fua  efficiant  ,  ut  quae  admiranda  ,  rna- 
ximoque  honore  profequenda  eft  facerdotii  de- 
figaatio ,  conternptui  habeatur  )  non  *&ediocrem 
ad  examinartdos  ,  ereandofque  facrorurn  mini- 
ftros  adhibendam  effc  diligentiam,  fanfti  patres 
tradtderunt ,  &  fevere  ptaecepernnt  .  Nempe  ? 
ut  fi  epifcopus  aliquos  ad  facros  ordines  pro- 
motos  vetit ,  ipfe  cognofcat ,  vel  eiigat  facerdotes 
aliofquevirosprudentes,  gnaros  Iegisdivinas ,  & 
it\  ecclefiafticis  fan&ioQibusexercitatos,  qui  or~ 
dinandorum  vitarn,  genus ,  patriam  ,  aetatem  , 
quse  illis  bona  fuppetant  unde  viftum  llbicom- 
pararc  poffint  ,  vulgo  titulum  vocant  ,  locum 
ubi  educati  funt,  fi  benc  literas  noverint,  &  fi 
legem  Dei  didicerint,  ante  omnia  diligenterin- 
veftigent .  Tura  fi fidem  eatholicarn  conftanter  te- 
neant ,  &  camverbisfimplicibusafferere  valeant. 
Cum  igiturexhisquas  difta  funt,  aliifque  Chri- 
ftianis  canoriibus  (  quos  nobis  fan£H  patres  fc- 
quendos  propofuerunt  ;  )  in  hoc  pottffimum 
examinandi  rationem  confiftere  videaraus  ,  ne 
facrura  ordinem  confequatur  nothus  &  fpuriu$ 
fiv^iHegitimus,  tum  qui  corpore  vhiatusfit,  qui 
idoneam  setatem  non  habeat  ,  cui  bona  defint 
unde  vivat,  qui  literatus  non  fit ,  poftremo  quam 
corruptis&r  improbis  tnoribus  fordefcat,  fingula 
fiiis  locis  exequi  decrevimus  * 

De  dtete  fradiffa  in  ordinandis  re^mjttd  * 
Canon   IV» 

Vifumeftitaqueneminemfacro  &  clericalieha- 
raftere  infigniendum  ,  neque  ad  atios  facerdotii 
gradus  promovcndum  ,  nifi  fervato  juris  ,  ordi- 


PnoyiNC.  Narbonense.         h"«V«.  **54 

A  ditiones  &  difcordias  non  moveat :  q  ui  denique 


nccfibi,  nec  alteri  injurkm^  faciat.  vfiquum  eft  CHRisxr 
enimeum  moribusclaruraeffe,  cujusexemploalii     is^r. 
mcliores  ficri  debeant » 

be  frsdi&o  gentre  ordimndorum . 

Canoa   VI. 

Inftrtuta  funt  a  doruino  facramenta ,  ut  his  utan- 
tur  Chriftianit  iique  potiffimum  ,  quos  ipforum 
adminiftratoreseflevoluit-  Quarecum  verumma- 
tritnonium  numero  facramentorum  afcribatur ,  id- 
que  Deofemperofferendum  fit ;  quod  perfeSius, 
praeftantiufquecognofcitur,  qoiex  fanftiffimohu- 
B  jufmodi  matrimonio  nati  non  fu^rint ,  negat  con- 
cilium  ad  facros  ordines  promovendos  effe . 

De  Jiteth  aFteftatoriis  ordinandorum  qtioad 
tria  frdtatta . 

Canon   VII. 

Et  quia  contingere  poteft ,  ut  qui  facros  ordines 
confequivelit,  setatcm,  vitae&ttiorum  probita- 
tem ,  nec  non  genus  mentiatur :  ut  omnis  via  frau- 
di  doloque  praecludatur  $  literas  fecum  deferat 
promovendus  a  judice  ordinario  ,  vel  confulibus 
Joci  unde  originem  duxerit  ,  five  quem  iacolere 
confueverit,  quibusteftetuf  feidonea  ^tate,  bo- 
C  nifque  moribus  praeditum  Sc  legitimo  fanguine  , 
feu  matrimonio  ortum :  Quas  niii  epifcopo  obtule- 
rit  5  ordine  non  donetur ,  nifi  haec  ei  perfpicua  fint 
quod  promovendum  cognofcat ,  aut  alio  modo  * 

De  titnh  frsdiSo  &  fromovendis  exquirendo  • 
Canon  VIII- 

Cum(utfuperiusdidum  cft)  fanai  patres  ne- 
minemftatirnnifihabeatunde  vidum  fibi  compa- 
ret ,  8c  fine  titulo  ordine  donanium  cffe  jtifferint , 
fedujo  &  diligenter  inveftigandumeft ,  an  bona  ii« 
Jifuppetantcxquibusviverc  poffit,  qui  ad  facer- 
dotiumafpirat:  nepanemoftiatimmendicare  co- 


ne,  habitaaetatisratione,  nempenon  facram  ca-  ®  gaturinfeliKcIcricusinopprobrium&dedecus  or- 
pillorum  incifionem  (quam  clericalem  tonfuram  ^ 


dicunt)adipifcamur,  nififeptimumannum  atei- 
gerint.  Nonquatuorminores  ordines,  nifi  duo* 
decimum  *  Non  fubdiaconatum  ,  nifi  decimiim 
oftavum  *  Non  diaconatiira ,  nifi  vicefimum .  Non 
fummum  facerdotii  gradnm  (quem  presbyteiatum 
appeliitant  )  nifi  vicefimumquintum*  Nam  eum 
&  actate  &  moribus  fatisproveftumeffcoportet, 
qui  rerum  facrarum  adtniuiftrationem  ,  rudium- 
que  &  divinae  legis  irnperitorum  inftitutionem 
fufceptuius  eft* 

De  morihus  ordinandorum  fratd&is  % 

Canon  V, 

Cum  dcceat  raoruui  integtitate  facerdotem  in- 
figniri  »  pauca  hac  de  te  dicenda  funt  «  Ejus 
itaque  mores  vitamque  probamus  ,  qui  Deum 
yenevetur  &coIat:  quiparentes  atnet:  obfervan- 
do,  fi  meritum  illis  honorem  exhtbuerit  :  adju- 
vando,  firerumpenuriaautmorbo,  autalkqua- 
viscalamitatelaborent:  parendo,  fi  qusecumque 
ilii  jufta  prseceperint,  exequatur:  quipotentio- 
ribus  cedat  ,  minoribus  pareat ,  qui  rei  venereae 
nonfitdeditus,  quilnxuru  non  defluat,  qui  fe- 
Concil.  GwmU  Tom*  XXXIII. 


dinis ,  unde  officium  vilefcere  cenfctur  • 

Itaque  nemo  facros  ordines  confequatur  ,  cui 
fpeciatimdeftinataadvi&um  bbna  non  fint:  five 
afacerdotio,  feubeneficioaliquo  five  a  patrimo- 
niopetantur»  Redditusautemahnnuserittriginta 
faltem  librarum  Turonenfium»  Cujus  rei  fidcra 
faciet  tettatione  tabularum  a  judicc  ordinario  loci, 
ubifacerdotiumfeubeneficium,  ve!  patrimouium 
fitumeftacceptatum*  Ipf^autcmtabulae,  vel  ea- 
rumeremplar,  abeoquieftafecretisepifcopo  re- 
tincbuntur 5  jurabitque  promovendus  apud  epifco- 
pum,  fe  nullomodoaiienaturum  ilfud  patrimo- 
nium,  nifi  forte  ad  pinguiorem  fortunam  perve- 
nerit*  Quodfifraude  aut  dolo,  aut  alia  quavis 
iniqua  &  non  permiffa  conventione  defierit  poffidc- 
re ,  ita  ut  mendicare ,  &  egeftate  urgeri  deprehen- 
dantur,  officliadrniniftrationeab  epifcopo  prive* 
tur,  quoufque  ipfum  recuperarit,  ejufqucfrufti- 
busomnino&liberegaudeat^  Poterit  &  aliapce- 
na  arbitraria  puniri» 


Ggj 


De 


**5S 


JUfcfii*  II* 


C      O      N 


C     I 


V      M 


l%$$ 


Ahno 


CaOOtt    JXt 

Prudentem  &  litcrarum  peritia  infigoem  eum 
oporteat  eflfe  ad  faccrdotium  afpirantem »  litque 
jore  conftitutum,  ne  quis  literarumexpertesau- 
dsat  ad  faeros  ordines  promovere ..   Id  cum  dc 
facr*  capillorum  incifioae,  ftvc  ckricali  taqfu- 
t%  etiam  ititeUigendum-fit»-  tfttifto  -magtsigitttr 
ij|<joraati$*  erronim  omnlan*  mater  facerdotifeus 
vitanda  tft  v^ju^decr^vitcoticilium,  m  hfrno 
ad  htijufmodi  ordines,  proecipue  facrps  adniitta 
tur,..mfi  fa^ro  in  Hteru  pewalo^  idouCusjudi? 
Catus  fit*  Potiffimum  in  Qrammatica  ,  etiarn  fi 
edito  ingeoii  fpecimine  gradum  adepte  fuerifc  : 
vel  iq  f^ver^mrdigianisregulam  jMrayeWtt  Sciant 
praeterea  qui  facros  ordinfs  capeflunt  *  Jegcre  8? 
intelligere  ;  coagrqumque  ab  ineongruo  difcer-* 
uere*  pr^fertim  ii?  <jtii  fw&bstim  facerdotii  ho- 
norcmconfequi  velint.  In  quibus,  quiamajuseft 
peritfutum*  majoradhihenda  eft  eautio:  diligen* 
tiufquc  ohfervahdum*  ut  nofcaqt  fattemcvartge-* 
Jium  »4  literam  i  feu  te^tuajiter  populp  exponerc  * 
Congrtujmcru  praeterea  vulgar^m  caneodi  arfcem 
Gidicifler  ad  iaade*  P^operfonandas:  pklmost 
fiymnos,  cantica»  aliaque  hujufmodi  divina  ea* 
nendo:  utcccIe&3&ritus40Cetv 

$*  corpm  mti4ti*% 

Otflon  X* 

Ad  h«c  eavcndum  ^ft*  necorporevitiatl,  aut 
manci,  fea  aIiaquovi&naxtomarba(cuju&  cano^ 
nesmeminerint)detenti»  Cacris  ordinibus  donen- 
tur:  Qtiibu^ad^eadmodtimbaibutieiitesj  qnique 
viKinteiligi  j>  oJfint  •  Hi  cnim  foli  tanto-  munere* 
digni  funt*  qui  ibguam  habeant  a  natutajntetli* 
gibilem  *  Sc  fatk  «psditam  • 

Z>#  Smiffmh  Utcrh% 

Canon  XI* 

Pkcuit  fynodo»  qua  vulgo  dimifforias  .Iitem 
dieuntur*  nemin§caacedeadasefle,  adfaeros  ar* 
dines  eonfequem|o&  prseterquam  eruditis  »  opti% 
mifquc  mqribus  ^pr^tis  ?  .titulauiqu?  &  aliaa 
qttulificatis*  ut  fupradiftum  eft»  &  qui  a  judice 
ordifttfiojoti  y  i^  quonati  fuerint  %  vcl  quem  ha^* 
bitare foliti  6ri<  >  I iteras  acceperint :; quibus  tetten^ 
tur>  -«j  fidem  faciaat  de  aetate  iegitima ,  ut  antea^ 
&  fc  viros  probos  fc  ^x  legitijitoniatrimoniQ  tiatos  > 
probataeconfoetudinis,  &  a  crtmmibus  immunea 
^{fo %  Nifih^e^pifcopaperfpicne  innatefcant* 

Qi  4imiff&riu \  tifiem  * 

,  Canon  XII* 


8 


D 


Htttlu^pofthae  qui  dii^cefi  pmfit  *  Iiterisdimif^ 
foriis  infe^t  clauiuiam  illam  y  negligentiae  po- 
tius,  quam  munerkre&e  adminiftrati  teftcm  vi- 
delicet  con fcientiam  noftram  exonerantcs :  Sed  per 
litcrasfuasteftetureosidoneos&qui  provehantur 
dignost  Qttibus  hanc  inferet  claufulam  :  quem 
idoneum  &  dignum  reperimus;  aut  nuIU  litcm 
fides  habebitur»  Nequeadomnes  fimul  hujufmO** 
4i  litem  dabuntur  %  fed  ad  fingulos  otdincs  fepa* 


A  ratim:  ut  qufad  majores  pmmoveri  voluerint,  ^  '^ ""  l 
de^ptitudine  &  digniute»  feft idonsitate ,  &  4ecHRi$Ti 
hi$  ^use  ratipne  fuf^eptorum  %  fufeipieodorumque     i$}u 
erdia^m  in  e^clcfiafacie.ndafixnt,  reipondere  va- 
Jeant;  nifi  qui  ordines  capeifunt,  in  facra  pagi* 
na,  aat  altero  jute  gradu«ti  ^dtpfi  fint:  aut  in 
ingenuisJiberalibufqu?  fcientiis  tanqqam  em^riti 
&  rude  donati  faerint :  qiii  vol^o  in  artibus  magU 
ftri  appellantu*  ?  quo^  tv$rifiiniJlimnm  eft  idonctfs 
&diguose&» 

Cum  avaritia  omniummalofumradi^unQom^ 
nutm  confenfu  habeator  :  ne  ca  coinqninari  h 
fordefcere  videantur  eptfcopn  <juibus  nonfolum 
vitia  »  fed  minima  etfam  fufpicio  vitanda  eft  ^ 
commodif!5mum  crit,  eas  Iheras  tam  ordinum> 
q^iam  dimiflbria^  *  gratis  concedi  »  aut  ffltem 
modicum  pr*mium  accijn  * 


U^  ckrkh  f?m§rfah* 
Cartoti  XIIL 

Decretis^  Sc  fan^orum  patrum  conftitutiorit? 
bus>  cum  fancitum  fit  nefacerdotcs  &  quiHbet 
alii. clerici  injuflu  epifcopi  pergere  proficifcan* 
twr  paruerque  prohibitumepifcQpisakeriusdteT 
cefis  cietico&  &  peregrinosi  abfque  liteds  eom* 
mendatitjis  fui  epift?opi  recipere  s  fpeciatimque 
praefcripium  ,  ne  inferiores  facror^m  prxfides  ^ 
ut.puta  parbchi*  vel  cnrati»  fine  epifcopi  con- 
fenfu  a  in  eccieliis  fuis  peregrinos  inftituant  % 
prapcipue  incognkos  .  Nempe  quorum  origo  Sc 
vita  ipifcopo  non  Innbtefcunt  •  Et  quia  non 
raro  accidit  ut  mukt  a  fuis  d!cecefib«se^ubnt;j 
propter  indjgna.t  quae  perpetrarint  ,  facinora  5 
imo  contingit  ut  excommunicatt  fin.t  ,  <jui  in 
eo  ftatu  miflas  cekbrarc  ,  &  aliU  divinis  (c 
immifcere  non  erubefcunt  alienis  in  dieecefib^  > 
non  (ine  gravi  fcandalo  *  ebtfqae.  ut  pfurimum 
Iherarum  itnperitos  ,  &  oranmo  ignaros  aperto 
videmus  .  Idcirco,  cum  x  ut  antea  diftum  eft  5 
eos  deceas  locopIe-tiiSmum  de  fe  teftimonium 
otferre»  ftatuit  conciiium  alicnae  dicecefls  pref^ 
byteras,  ad  facra  6e  ordinum  cKecutionem  nul* 
io  modo  vccipiendos,  nifi  commcndatitias  fuo^ 
rum  epiiCDporum  iiteras  oftenderint»  eafque(ut 
par  eft  )  compofitas*  Nimlrum,  quibus  de  vU 
ta  ,  moribus  f  ipiorutpque  ordinibus  jaudabile 
teftimonium  perhibeatur.  Praeterea^  abepifcopa 
ad  quem  accedunt»  five  cjtn  vieario  ,  cte  ipfis^ 
in  Ikeris  $s  necdTaria  rerum  cognitione -.(.  ut 
fupra  di&um  eft  nim  de  promovendisa^eretur), 
periculutn  hat  t  ncque  ,  nifi  idunei  admitta% 
tur,  Quare,  pa^rochis  »  fivc  ^cclefianim  re^orK 
bus  t  eorumque  vi^ariis  fev^re  prphibetur  -,  n^ 
httjufmodi  peregrinis  »  escequenda  ;  facra  com*. 
mittantj  fme  fcript4  fuperioris  venia  :  exCeptis 
viatoribus  &.peregt*inis  illac  iter  facientibus  5 
quibus  id  ctanculum  ,  femelque  tantum  >  fo.^!* 
de  Hteris  fide  paro«his»  cohceditur  %  Quod  q^ui 
obfervatum  ooluent  %  Chrlftianorum  communU 
tate  privetur  %  carccre  »  aliaque,  poena  atbitfa-* 
lia  coer<;endu$v 


B 


$Q 


»1*57 


T  M  t.  i  tf  s   211* 


PROVIMC. 


A  K  N  o 

Chkisti 


Canori  xi  v. 


NarboKens  b 


1458 


Quia  decet  faccrdotes  fobrios  ,  modeftos  ca- 
ftos,  xontinentes,  &  omnibus  Chriftianisexcm- 
plo  efie  .,  ih  verbo  ,  confuetudine  .,  fide,  cun- 
&ofque  ad  res  praeclare  gerendas  honeftis  a&io- 
nibus  com*t\overe,  do&rina  &  gravitatevalere* 
convenienti  ycfte  uti,  utteftentur  externa,  qua~ 
les  intus  fint  4  comraodum  fueric  fingula  pauch 
exprimere. 

J)e  tanfuu  &*  hahim  cUricalwut* 

Canon  XV. 

Statuit  h&c  fynodus,  ut  clerici  facrosordines 
confcquati  ,  coroaam  gerant  grandem  ,  rotun- 
dam  &  afpcrtam,  ordinibus  in  quibusconftituti 
funt  ,  congruentem  :  barbamque  radant  faltem 
feroelin  menie  ,  potifEmum  canonici ,  &  alii 
<juiin  ecclefiis  cathedralibus  divino  munere  fun- 
guntur;  &quiin  eeclefiis  collegiatis  fecularibus 
ve!  regularibus  vivunt;  &parochiqui  ia  eorum 
ccclefiis  perpetuo  miniftrant  ,  decenti  indumen- 
to ,  uempe  talari  vefte  ,  incedant  omati  :  nifi 
forte  urgcntia  negotia  curaturi  gradum  acccle- 
tent  :  Tttnc  enim  faltem  ad  genn*  demiflam 
sequum  eft  eos  deferrc  .  Praeterea  quae  in  rugas 
contraSa  npn  fit  ,  neque  ferico  vel  bombycitio 
iimbo  ,  aut  affuto  veluti  ncrvo  deturpata  ,  ve- 
rius  quam  ornata,  quaeapte  compofitafit^  cujus 
rolor  facerdotem  deceat  f  quam  nec  Iongitudo  , 
aec  brevitasnimiadefqrmem  reddat.  Neque  do?- 
mum  egrefll ,  irt  civitate ,  vel  ioco  quena  habitant , 
CQnfpiciantur  ,  nifi  veftc  fuperiore  induti :  piieo 
rqtundo,  &  epheftrifivecapitio,  praecipue  paro- 
chi,  quibus  ecclefiarumcreditaeftadminiftratio, 
Veftes  & catigas  gerant  integras  ^  non  variegatas , 
neque  incifas  v  Subuculis  non  rugatis  utantur  . 
quae  laicoruminconftantiae  &  levitati ,  quamclc? 
ricorum  gravitati  magis  conveniunt  .  Non  digi* 
to?  annulis  crnabunt  ,  nifi  quibus  id  jure  per<« 
imttitur. 

Cum  ftudere  debeantclericiomnes*  prsefertim 
facerdotes,  ut  fibi  in  omnibu$&  ubiquequam  fi* 
nuilimifint:  multiautemreperiantur,  quiabut- 
be  iter  aiiquo  facturi,  militc«  perfonati  videan^ 
tur.  Prasfcribithaeciynodus^  utequites,  vei  pe- 
dites  aliquo  profcduri ,  decorum  fcrvent ,  pra&fcr- 
tim  nullas  pileis  plumas  inferentes . 

Prohibeturclericisomnibus,  fericis3  fumptuo- 
fifque  vcftibus  uti :  hoc  tamen  cpnceflb  ne  vilefcat 
ccclefiafticadignitas,  ut  dominisepifcopis,  abba- 
tibus,  &  ceteris,  qui  andoritate  &honore  inec- 
clefiis  pracfulgent ,  hifquc  omnibus  quibus  eas  jura 
non  oegant,  permittantur  ,  habita  cujufquc  ra- 
tione .  Sed  videndum  eft  ut  in  liis  decorum ,  gta^. 
vitas,  &modpftiaferucntur,  neullopoffint  Iuku  ' 
notari . 

Cavcant,  maximecanonici,  %  alii  tam  cccle- 
fiarumcathcdralium,  quam  cofiegiatarum  &  pa* 
rochiarum  miniftri ,  neveftesintemplofub  eccle» 
fiaftico  indumento  gerant ,  nifi  fuperne  claufas ,  & 
(  ut  praBtaclum  eft )  eowfque  demiffas ,  ut  tatos  au 
tingant:  Quarummanicscintegrse,  noninmedio 
fedatfint;  Inquibus  (ut  antca  diftum  eft)nihil 
indecoridcprehendatur.  Quibus  quicumque'non 
paruerit,  lucro,  quseftuqueprivabitur,  &afupc* 
rioribus  cjicietur . 

CwH*  Gcncrtf*  Tom*  XXXIIL 


2>e  tubitu  &*  t<mfur4  mcndcborum  CT 
relighforum . 

Canon  XVI. 

Et  quoniam  monaclii,  &quibusfeveriorqu3?- 
damreligionisohfcrvatiopropofita  eft,  ccenobia 
fuaegrefli  divagantur,  nullus  pofthac  audeat  ia 
vulgusprodire,  nifiapertacorona,  barbaque  ab- 
rafa:  cumamidufuo,  fivchabituitaindutus,  ut 
omnium  oculis  confpiciendus objiciatur,  Quod qni 
nonpraeftitcrint,  ab  ordinariis  judicibus  ecclefia* 
fticislocoruminquibusdeprehenfi  fucrint,  nulla 
rationeprivikgiorum  habita(quod  populum  fuo 
B  muncre  &  officio  abutentcs  otfendant)  coercean* 
tur,  &canonicc  puniantur^ 

JD^  takernisj  crapuU  V  tbrkutihm  ckrich 
frohihitis* 

Canon   XVII. 

CumXhriftianos  omnes  dcceatfobrietas,  po* 
tiffimum  ea-wti  ecclefiie  miniftros  scquum  cft .  Nam 
cxccraturcosD.PauIus,  quotumDcusvcnter  cftt 
quodregnumDeiinefca,  &potunon  fit.  Quare 
monentur  clcrici  omnes ,  ut  crapufa  &  ebrietate  ab- 
ftineant ,  &  cenopolia  feu  tabernasnon  ingredian* 
turnifiviatbrcs:  Quodquicontcmpfcrint,  pcuna 
C  carccris,  &aiiaarbitraria  pte&amttr . 

Quemadmodum  a  faecularibus  &  Jaicis  difcer- 
nitur  clericorum  ordo  ,  fic  diftinfta  effc  eorum 
officia ,  ncmo  eft  qui  nefciat  :  ita  ut  quas  e*er* 
cere  folent  artes  laki,  rcjicerc  debeant  clcrici: 
ne  habendi  cupiditate  ,  maforum  omnium  fomi* 
te  ,  ipforum  animi  torqucantur  .  Caveant  igi* 
turclericiomnes,necoenaculariam  faciant:  neque 
hofpitum,  five  tabernariorum  munus  excrceant: 
nifi  fuperiores,  graviprefque  pcenas  malint  per-5 
peti* 

De  tniU  tkrkU  prohihiris . 


A  n  K   0 

Christi 


D 


Canon   XVIII. 

Cum  exadi  inter  humanos  temporis  Deo  red- 
denda  fit  ratio^  clericofquc^quinto  ad  £phefio$ 
cap,  D/Paulus  moneat,  ttt  quodcumque  faciant, 
aut  in  verbo  aut  in  ppere  ,  in  nomine  domi- 
ni  Jefu  Chrifti  faciant  ,  gratias  agentes  Deo 
&  Patri  per  ipfum,  non  adoculum  iervientes  , 
quafi  hominibus  placentes,  fed  in  fimplicitate  cor- 
dis  timcntes  Deum.  Cumquequarto  ad  Philip- 
pcnfes  capite,  eorum  modeftiam  omnibus  notam 
cffcvelit,  innumeraeautemfordesoc  aliis  contra~ 
hantur:  }ubet  haecfynodus,  uttefferas*  &  omne 
aleaegenus,  praefertim,  publice  vitent:  fudifque 
haudquaquam  jpermiffis  non  utantur  >  ncque  m~ 
terfint^  ne  ut  iupra  puniantur. 

Dechoreis,  taryis,  jocuUtionihiiSy  dericU 
frohihitis  • 

Canon   XIX. 

Saftationcs  ,  five  choreas  non  dacant  ,  tx 
quibus  animi  Icvitas  &  inconftantia  dignofci- 
tur  :  larvas  non  gerant  :  neque  eas  geftanti* 
bus  comites  fe  prsbeant  ,  Poftremo  in  audien- 
dis,  fpedandifque  joculatoribus  ,  hiftrionibu$  , 
&  ^uaflibct   ludicras   artes   exercentibus  ,   nuf* 


Gg 


iam 


m* 


P  P. 


C      O      N 


V      M 


!Anno    t*m  temporis  ja&uram  faciant  fub  pcenis  pr#-  A 
Quiunri   4i&ist 


U*l* 


J>*  irjMij  clerhis  pttthibhh  * 

Caijon  XX. 

Nec  enfem  9  nec  pugionem  ,  nec  a I iu4  armornm 
genus  fectim  gefttnt ,  nifi  propter  itmem  uecefEU 
tatem-  $e4  qu^mp^ofisentnrvitseratioiiem^  piis 
moribus,  j-eligiofoque  habitinmettantur.  Quod 
qut  neglexeritit ,  tsnquam  ftcro ruin  eanonttitt  ^oht 
temptwss  gr&vitet  ptiniaxuur « 

^^otiatioms  cl4rkhpwhibit&  ♦ 
Canon  XXL 


B 


Nemo  qui  fe  ilren^iiEmuinfiibt^tiflimoCljri» 
ftt  imperatoris  vexillo  niiiitem  ohtultt  ,  nego-r 
Xiis  faecuUribiis  animvm  involvere  debcp  ut  ei 
place^t ,  quem  omni  admir^tione  ,  &  tpiovis  ho* 
uore  coiendum  dxtcetii  elegk  .  Itaque  sequiffima 
miooe  i4  poftulante  >  prohtbet  eaoeilium  cleri-. 
cisommbus»  maxitnepresbyteris,  «e  fuae  4igni*  , 
tatis  immeraores  in  «libus  kieonun  aut  vidua- 
mtn,  cujufcumque  foius,/con4fcionis&honoris 
tmnnt  in  insKimtiTO  totiuscifripjobrum^de4e^ 
cm*  feiplos»  fu^fquea&pnesvsenalesexponant» 
Et qnUturpiffimum eft ,  quosfibr  mlniftrare  Deus 
voluit  domefticiislaicoruM  fcrdibus  contaminart,  Q 
caveant  fedulo  clertci,  u.e.pinceru?ruin»-  coquo- 
rutn>  ftabuUriorumj  iuppncrinorum »  ceterffque  D 
lm|ufmodi  fordidis offie  w fungaft  t«r,  Nee  rei  do- 
jne&i.Cff  &faoiiliart$  adminiftrationem  fufeipiant* 
Hec  caufis»  litib&fqne  perlequendis  dentoperam 
eorum  quibus  fervUmt  >  aut  aiioriim  nomine  * 
Qtm  diftriftius  coneilium  prohibet  fuh  auathe- 
imtis  in$ermtnat|one ,  aliifquepeenisacanonibus 

His  praeterea  jubetur ,  ut  a  famufatu  &  fervi- 
tutCj  cui  fortaffe  aliqui  ritUncobnoxitcomperien*. 
tttr,  intr^  pronhnoB  m^nhs^dh  publicari  conci- 
lii,  in  ciijuflibet  dio?cefi?  J/noda  epifcopalt  com-. 
putaudos»  defiftant,  acamainofeipfpsinltberta,-. 
tem  vindicent-  Quod  nifi  fec^rint,  excommnnk  P 
e&to$ effe  5  Bt  oificii  ejteq uutioiie  ptivato$ »  ab  ho£ 
Ipfotemporeconcilio  placuit:  ita  «t  abfolvr  ne». 
queantv  nifi  perfpkue  inAQtef<rat  ^  eos  %e  4oio 
&  fraad^ ^  ab  bu/ubnodi ^  vitiis  reipfa  antmuiu  revo^ 
caife»  Quo4  ft  rujrfus?  obftniati&pejctidacerad  e* 
(ut  cani^  a<t  v&mit^fct^  redeant^  iiovednt  fe  ia 
excommunic^tio^is  fententiam  rectdtfle:  &  tnu-- 
nere>  facerdotioque  five  beneficio  per  aanumin- 
terd  ki  • 

Et publicani  noti  fin t  *  noc pro vent usprophanos 
redimant»  autcon4ucant,  utex  his  qudeiliuu  fa-. 
%fatkt ;,  minufque  3  taiiqtt^m  propote  ,  quicquam 
vilt  pretio  comparent,  qudd  cariuit  vendere  pof-t 
fint*  T«m  necfini,  nec  itabeantur  foeneratores ,; 
fipcena^^aaonutn,  aliaf^ue^fbttrariaAevitarevo-  E 
luerint, 

Non  clerici,  nequefacerdotts  eftarebus  eccle- 
fiafticisanwumahducere,  ut  Iaici$confu!at»  ne 
plusforis  quam  dotnifapere  dicatur.  Monentur 
itaque  clerici  omnes  ne  judicium>  procuratorutn 
&tabeilionum  tn  foro  prophano ,  ant^Iitid  faecu- 
lare  munus,  juie  iiiis,  negatum  exercere  audeant  ^ 
Kec  atias  officia  vel  commercia  feeulariutii  exer- 
ceant»  maxtme  inhonefta^  5  hujus  edi&i  contem- 
ptoribu^  f uperior  poena  proponitu  r « 


A  N  K  o 

tty  clmci  cum  mulkrMs  bmMtit  >  d?qut  eo*      Chrisii 
tumdm  wfthate  p*  puikitn^  tsn* 

Canon  XXIL 

Commeitt^m  »  caftum  ,  pudicumque  eum  de~ 
ceat  eSc  f^cerdotem  ,  rarilfime  i  aut  numquam 
illi  cum  mulieriburfamiliaritas  interc^dat :  iino& 
t  nomen  «%rtiin nefclat :  non  poteft  eniin  toio  6$  fi#* 
cero  peftorepeum  cotere »  qtti  feminarum  domus 
habttct:  curn  femiof  fecum  babitantb  confciM-r 
tiam  e^ur^t*  Namubitalisfueritfacerdotumcum 
mulierib^shabitatio,  antiqui  hoftis  ftimMli  non 
defuat,  Jtatjtfepr&fcHbit  conciHtim  clerici$  om^ 
nihus,  praelfrttm  facrosordin^sadeptis!  Sc  facer-* 
dotiofeubeneRcio*|on^us»  nedpmifuae  m^retri* 
cesalant;  autmulieresi  quae  vel  propte?  ^tatetn 
hoc  nomtnepoifintfufpefiaeh^bert* 

Etquia  nufquam  pecc^to  locus  e(fe  debet:  fed 
ubique  colcuda  virtus*  &  Dct  ttmor  pr^  oculis 
habettdus eit  (  nihil  enim  tani  occultum  %  qt^o4  ali- 
quando  in  lucem  non  prodea^)  in  c|uj?  pernicierti 
qui  fcelerate  iJJud  perp^trarit ,  ttbn  folum  noh  do- 
inifu^»  fedtiecatibi»  mulleres»  quarobtmpudt*. 
cos  moresaptid  populum  male  audiunt»  imo  ne 
fufpeftas  quidem  frequentare  ftttdeant  $  quibuftum, 
prsefertim  publice  ,  confabulari  n#fas  i?ffe  duxe** 
rint;  Locaquetmpudicaotnnia^  &  pbtiflimnm  ca 
qua?pttbjica.  habentur  lupanaria,  civeaht  clerici 
lie  ingrediantur, 

Si qui  vero  incontkientes >  Tibidine  prae^ipttes  , 
concubini&  hifce4ecretis  repughantes  deprehenfi 
fuerint(ut  vitium  hoCrei  Chriftiaaa;  iucomrna* 
difftmumradicitus evelli &rexttrpati  pofiit ) eatce* 
ris  arbitraria  >  aliifque  pcaetti^  quas  fa<ra  decreta, 
&C0nventa  proponunt  *  puniantur ,  Et  ttt;  decre* 
lum  illud>  quod  m  publicos  concubinoj» editum 
eft>  a  nemine  ignoi^titm  >  diligenetu^obfervetuH 
Amuit  coaciliMtnm;qualib<?tfynddo  pet  ftngulas 
dioicefes  celebranda  ipAjm  exb&e  legendum  e<Fe 
diligentiufque  dtcecetum  prasfulibus  invigtlan- 
dum>  ue4econtemptdrtbu^  fupplicium  futpatur, 

Monentur  qtioque  parochi  >  &  qttibu^  cura  % 
fcei^fiarumque  adminififerauo  4at^t  eft,  ntfipoeuti 
excom^Wtcationis  pk£H  malin^  ,  ut  epifcopot 
fitosi  *  vel  generales  vicisirioi?^  judic^fque  eccle- 
fiafticosi  c^rtiores  facianti  fi  quos  fuis  tli  paro- 
chiis  f  cu|ufcumque  ftatu$  &  <:ouditioatifaerwit 
facerdotes  habcant  rn  veneveas  deditq^  >  ob  M^* 
que  mab  audientes  ,  ut  in  eos  >  idque  c!anc?u-: 
l#mr  inquiratur*  utf^elerkgravitMpoftulMevtn 
4ebitur  t 

JD*  filik  pmbyMr&rum  • 

Canon  XXIIL 

Quoi  clerici  ex  concubinetu  ,  auMtlio  mod^ 
jure  vetitofiliosfufcepermt,  fecutn  habiiare  ooti 
patianturr  Im^necmuIieriimfiUos,  propterqtta^ 
nomini^  turpitudinemcontraKeriat,,  feuinfajttiati 
fuermtj  domi  fuae  ahnt»  Afluby  fi  m^iti  non 
defiftanc,,  excommunicatioWi  aiia^ue  pxseria  ^r- 
bitrark  ptiniantttr* 

bt-fm  %$m%mnt%K  ... 

Canott  XXIV. 

jSgepe  comingit  ut  eierict  a  fecularibus  profontf- 
que  judicibu^  capti  &  in  carceres,  couicfti  ad 

eccle- 


HSt 


julius  in. 


A  «NO 

Christi 


A 


iitfi 


ecclefiafticos  judices  retyittantur  :  Statutt  cori*- 
cilium  ,  eos  ni  decet  ,  &  fiiie  popnii  fcandalo 
remietendos  effe,  ita  ut  ecclcfiaftic®  dlgnhatis, 
prielertim  facerdotijis »  ratio  habeatuv  ,  ne  tfftfc 
cfericj  laicis  ludibrio :  Nihilqneiheos&  fupelfe* 
dtlern  bonaque  ipfpruiri  mobilia  novi  comniitta^ 
tur :  quod  qui  coatempferint  poenis  jure  praefcti^ 
ptis  paniantur» 

#£  exceffifas  fHhdkwum  in   jutifiiBione  fticuhri 
prdUtoruw  • 

Canon   XXV, 

Hovtat^rr  conciliuni  prxfuies  facerdotefque  on^ 
nes,  qui  jurifdi&iorietri  faecularern  habent  ,  ue  g 
prsetestu  jurtfdi&ionis  &  impem  facinorofos 
homines  cujufqw  qudnatis  exiftfcrit  ,  quovis 
quaefito  colore  ,  puta  quod  ad  fuae  jurifdi&ip- 
nis  exereitium  *  faillcetquod  pugiles  Sc  audaces 
exiftant,  funt  idonei,vel  alioquoviscoloreapud 
fe  recipi.ant.  Ngque  ullomodo  ilJisfaveant,  aut 
quidagendmn  ftt  confulant,  auxiliumveferant; 
fed  eos  potius  a  fua  jurifdi&ione  fuifque  finU 
bus  procul  expellant.  Qnod  qui  neglexetritpce- 
nis  juri?  obrioxius  iit , 

De  qunliidte  ftr&fimnd&rum  ecclojtir,  de  reftdtnti4.$ 
vffith  0"  ad^imjirathne  eortimdm  t 

Caiion   XXYL  r 


Quia  generale  concitittm  huie  provinculi  im~ 
pofuit,  ut  fuper  (ponfercndis  faceidotiis  feu  be- 
neficiis  proinde  fe  gerat ;,,  ne  ea  yiri  indigni  , 
praefertim  literarum  impeiriti  confequantur  .,  ut 
pOtius  ^quitati,  &rationiqtum  fanguini&offi- 
ciornm  feu  fervhii  comperifationi  locus  fit  $  deni- 
cjuenefacxa  prophanis  mifcerj,  aliaque  pro  alii$ 
ingeri  videaotur*  Idcitco  jubet  noftrah#cfyno- 
dus  generale  illudcoocilium,  aliaquefanftorum 
patrurii  ftatuta»  de  conferendisfacerdotiisedita, 
exa&iflhue  obfervati ;  cujus  contemptores  ,  pce- 
4U5  eodem  in  generali  concilio  diifque  indi&as 
incurrant . 

Cum  nonnuIH  parochiis  aliifque  facerdotiis  j) 
prajfint^in  qaibusfacriorditie^>  praecipuefaceiv 
^otaUsj  reqummturj  pr^ter  tempus|ttfefeu  alio 
modo  praifcriptum»  idqwe  pluribus  Aiiaisy  nihil 
minus  profpicientesfi  quam  ut  eosordinesadipi* 
fcatitur*  Jmo  quik  nou  defunt  qui  inufra  jq^ae 
fimut  ab  uno  (ut  aequum  eft  )  ire^e  adminiftra* 
ri  tiequeunt  (  ande  Vul^o  incoi^patibilia  vo- 
cantur)line  fumnn  potitificir venra *  feu difpen- 
fatipn^^  aut  quas  faltem  cognitafic,  poffident: 
Statuit  ^onciliumj  ut  infra  menfetn^  poftdecte- 
ti  htl)u$infynodispubIica^oneiti,  cogatitur  iite^ 
rasordinnmproferret  quibMS  de  facri^ordinibus 
ad  polfidenda  facerdotia  feu  beneficia  aeceffa- 
riis,  fendedifpenfationelegitima  fuper  hod,  ac 


De  tterhh  #W  nftimttbM* 
Caaon-  XXVIL 

Sacr»  paginac  legendac  ,  exhortando,  monen» 
doque  ad  re^E  praeclarc  geiendas  populo  %  impe* 
ritis  &  Chriftianse  legis  ludibusinfticuendisopc- 
ram  4are  >  nihijcjue  mtadum  relinquere  ,  fed 
omnia  feduio  &  diligenter  curarfei  quagaddiyi- 
nutn  iilud  qnod  fufceperunt  minifterium  exe- 
qtteadum  pertinent  >  facerdotes  admdnenfcUrt  ut 
oiim  munus  hoc  ,  Timotheo,  facerdott  pfer  ma* 
nuum  impofitionem  effe&o  ,  deuundatam  fuiflfe 
legimus^ 

Qu«,  nifi  perpetuolocumincolant,  coni  exe- 

3nt  non  poffe  confpicerent  fanfii  patres ,  commo- 
iffime  ftatuerunt^  ut  ei$  ecclefiarum  adminiftra- 
tio,  facrumque  minifterium  .dc  facerdotium  den- 
tur  ,  qui  >  ubi.  peragendum  munns  fufceperint  , 
permaneant;  exieofficio  fungi  valeant:  aut  non 
admittantur  $  aut  admiffi  c|ieiantur  :  Nifi  forte 
prsefulttm  licentia  Iiterarum  capeffend^rum ,  alia- 
rumve  rerumhoAeftarum  caufa  eos  abeffe  contige- 
rit,  Jtaque,  &utlegesaii*  /quaedeperpetuapa- 
roehoruni  habitatione  condir»  ftftit,  exadiffime 
obferventur^  utquemcommodaoihnia,  qusepro- 
prereorum  abferitiamndn  folum  accidfcte  poffunt, 
fed  etiam  imminent*  pvocui  avertantur,  ftatuit 
concilium ,  ne  pofthac  parochi  perpetuique  eorum 
vicarii ,  &  quibufcnmque  animarum  cura  commif- 
fa  eft,  five  reguiaresi  five  feculare^  fint,  abiis 
quibus  ordinariaecredita  eft  provinci»  admini* 
ftratio,  relaxenttir,  feudifpenfentur,  nificogni- 
ta  caufa  ,  diJigentiaque  excufta  ,  ut  perfpicuum 
fit  legitimam  fcffct  Nimivum  ratidrie  ftudu,  aut 
oificii  apttd  epifoojpum*  juftitiae  >  vel  jutifdi^to- 
nisexetcend*gtati^:  *vt  nifi  in  fuperiortbusec- 
ciefib  cathedralibus  i  &  hti  quac  coUegiatSB  vo^. 
cantur,  ipfimet  adeffe  cogantur  :  qili  eifdem  iri 
ecclefiis  tnfcripti  vel  intitulati  fum  perpetui  : 
aut  nifi  alia  caufa  fuppetat  legitima  ,  &  juri 
confentariea:  quae  tabufis  a  dideccfano  acceptts 
pwfcripta  &  certo  tempore  (  ut  acquum  efle 
arbitrabitur)  coar&ata,  feu  finita  ftt,  ubi  eam 
caufara  neque  dolb  ,  neque  fraude  fucatam  no*» 
verit, 

Concilio  placuit ,  ft|uris relaKatiorieiri ,  five dt- 
f peufationem  confequuti  prov indom  inco lant  , 
eosterfilteminannoi  fmgulasji  qtiasfufcepetiut 
regendasecclefiasadite:  &  ipfofmet  munusexer- 
cefe  ■.  Quod  iritelligimus  etiam  ab,hi$jpaeftaridum 
eife,  quiexorataafummo  pontifice  Romano  ve^ 
nia,  duo,  autpluraobtinent  facerdotia  five  be- 
neficia  :  nempe  ut  ea  vifant ,  ipfique  adminiftvent 
refpedive  ■*  u t  fupra . 

Hac  nifijuffa  c^peffant  parocht  j  ailique,  quibu$ 

animarumcuracomraiflaeft:  &quiubi  fitae  funt 

ecctefe  non  habitant ,  nifi  ut  fupra'  relaxati ,  feu 

difpienfiti,  ptacterpognasipfb  jure  indiftas,  fto* 

fuper  multitudine  fe«  pluralitate  facerdotiorutrt  £    veriut  feobidipfurn  tertia  parte  fruSuum  facer- 

^1       «'--=---■■  -      •    •         dotiorum,  fivebeneficiorutiiprivatos,  inufuffet- 

clefiaramque,  qutbusprsefunt,  utiritates  conver* 
tendorum  :  quo  ufqrie  perpetuo  hdbit^turt ,  8c 
huic  decreto  reipfa  parituri  yeniant  :  NuJIaque 
omnino  relaxationis  ,  five  difpenfatioriis  alias 
qitam  fupra  i  habita  rationeabfenteshabeantur . 

Etquiafit  fopiffime,  ^t  reperiantur  parochi, 
qui  avaritise  mod>o  laborantes  ,  parochias  fuas 
altis  regendas  committant,  alienas  curaturi,  ut 
uberiorem  quaefturii  facere  poffint ;  idcirco  ftatuit 
haec  fynodus,  ut  fi  qui  caram,  munufque  fuuirt 

defe* 


^A    N   N  O 

Chhjsti 

2551. 


incompatibilium  *  fidem  faciant,  ne  pcierias  juris 
perpeti  eogantur  ^  ac  de  ipforifrii  facerdotiis  de~ 
cernatur  ,  quemadmodum  fi  eorum  obtinendo* 
rum  datam  effe  veniam  ignoraretur,  Hocautem 
llatutum  fit  ,  nec  detrahendo  ,  nec  innovando 
qnicqu^m  quod  exhi&itioqem  titulorum  ,  quam 
-ftftf  canones  ,  patrumque  decreta  &  cpnventa 
pwfcripfetunt, 


tltfj 


TtlLtus  1114 


C      O      N 


u 


M 


ia^4 


Auho   dcferant:  alienum  adminiftjraturi  *  obidgravius  A 
Chk  1 5t *   punia&tur . 

JD*  fH4lit4?$  victgwentmm  fsu  vicarfarum 
tempor^lium* 

Canou  XXVIII, 

Curare  debet  quidiceccfipreeft*  ut  qui  leglti* 
rneabfunt,  virurn  habeant  quieorum  vicefunga* 
tur  *  iiteratum  &  idoncum  :  Nempe  ,  qui  fciat 
faibere,  cujus vita neminem offendat *  quiexem? 
pfoclarus*  aiios  ad  retle  agendum  imp$JIat,  qui 
denique  ea  fufficientia  £c  moribus  fit  pneditu$;, 
quates  locus  3$  pe*(on#  quibuts  pr^erit,  pofcere 
videbunttir.  g 

Be  fitlarfa.  Mtflrfarum  ftdii&vrum  % 

C*nqn  XXIX. 

Cum  eorum  labaribus  fatisfadendum  fit  qui  no- 
ftra  negocia  curant ,  eft  enim  mercenarius  mercede 
fuadignus,  eurabitdiceeefispraefuJ,  itadignafa- 
cerdoti  pr^mia  proponantur  %  qui  abfentis  rnunere 
Sc  officio  fungetur,  ut  &  fi  non  laute  &  fumptuofe 
(  quod  clcricis  penitus  prohibetur  }  vivat,  poflit  ta- 
men  ntcumque  frugales  &  non  fordidam,  incuk 
tam  &  agreftem  vitam  in  facerdotaHs  dignitatis, 
dedecus  &  opprobrium  agere  < 

C 

Be  pradi&is  &  kcfpitttlit&e* 

Canon  XXX, 

Cumque  paftores  deceat  hofpitalhas ,  8c  in  eos 
quosrerumpenuria  laborare  vident,  liberafitas» 
ampla  vicem  fuam  gerentibus  praemia  confti* 
tuant,  utquamipfinequeunt  propter  abfentiam^ 
eorumnomjne,  alii  in  egenos  beneficentiam  fcu 
hofpitalkatemexercerepoftinc « 

Pe  mfiittitfam  duBori&ibili   wkegetentis  ,  feu, 
*vicarii  tempf>rtlis\ 

Canon  XXX L  D 

Cogantur  iacerdotes  omnes ,  five  regulares ,  fU 
ve  fseculare&  lint,  qui  animarum  curam  fufcepe- 
rint  p  quantumvis  magnum  in  ecclefia  bonorem 
adepti ,  epifcopis  *  vcl  generalibus  eorum  vicariis , 
ftngulis  annis,  oflferre  ad  eas  regendas  adminu 
ftrandafque  ecclefias  in  quibus  perpetuo  refidere 
rion  teneritur  ob  juris  relaxationem  five  difpcnfa* 
tionqmpropter  legitimascaufas ,  de  quibus  pau- 
Joantedi&umeft,  miniftros,  quiipforummune- 
re  fungantur  ,  idoneos  :  &  qui  fufceptjr  provincig 
poffint  refponderer  Juraturosferebus  optime  ad- 
miniftrandisaperamdaturos:  nifiia  excommunU 
cationisfententiam  incidere  velint.  Nihil  autem 
cxaminishujusgratia,  dicecefani,  vel  eorum  vi-  £ 
carii,  abhujufmodipresbyterisaccipiant  -  Si  au- 
tem  ipfimes  parochi  &  redores  adminiftrent ,  tunc 
iion  coguntur  fe  epifcopis  offerre  * 

£e  reftimti4  in  domo  presbyterali ,  &  dt  np4r4tfa* 
nibus  ejufdQm  ac  mlefi^rum  *. 

Canon  XXXIL 

Voluit  conciiium,  utparochi&rcftores,  five 
^uieQrumvicemabeuntA  facerdotii,  five  ben^fi^ 


ciidomam&non  aliamhabitent:  quam  reparan—^.        ;.0 
damcurent  fiquid  vetuftate  fublaplum  fit,  eam*-cHRISTt 
que  fupelleftiii  &  rebus  neceffariis  inftruftam  te-     1551. ' 
lieant,  utannuuserit,  eccIefisBproventus.  Tem- 
plaquoquerefarciant,  maximcinhis  qn&  necef- 
faria  funt;  nempe  ia  teftis, 

pg  re0ro  baptizjndorum  ,  0?  ieceimtmm  * 

Canon  XXXIII, 

Baptizatos ,  mortuofque  in  codicem  referantj 
Sed  quia  pueroirum  vulgo  quaefitorum,  parentes 
nomen  edere  nolunt,  fatis  erit  fufceptorum  fivc? 
patrinorum  nomina  fcribere .  Liber  autemin  tera« 
plo  fervabitur ;  quem  auferri ,  ve!  aSio  modo  aiie^ 
nari  prohibemus-t.ita  ut  fi  diftrafilus ,  aut  iurreptua 
fuerit ,  a  parocho  &  reftore  fit  ei:igendus . 

lihri  re&oribus  hdbenii ', 
Canon  XXXIV. 

Jubetnoftrahjec  fynodus  quemlibet  parochum 
facraepagio»  libroshabcre:  quorum  beneficio  8c 
ppera  populus  doceri ,  &  haerefes  radicitus  cxtirpa- 
ri  poffint :  Saltem  utrumque  teftamentum, novum 
(cilicet ,  &  vetus,  cum  poftillis  in  evangelia  &  epi- 
ftolas  communes  quae  per  toturh  annum  4(cuntur ; 
tummanipulumcuratorum.  Quos  fi  non  habet^ 
alicjuisdeprehcndatur,  ejus  fumptuemere  poterit 
dicecefanus :  &  alia  pcena  arbitrarja  tanquam  con* 
tumacem,  &huicd^cretorepugnantempunire, 

JDe  inftm$faw  pofmli  &*  prdtdictthne 
*y?rbi  Dci* 

Canon  XXXV, 

Concilioplacukj,  parochos,  paftorefqueomnes 
velquieorum  munus  obeunt ,  fuis  in  parochiis, 
finguiisdiebusdominicis,  apudpopulum  concio* 
nari,  &  facrofan^um  populi  ipfius  captui  feac^ 
commodando  evangelium  interpretari»  Prseterea 
eifdem  diebus  dominicis ,  poft  evangelii  expofiiiio- 
nem  ad  literam  vbce  expedita ,  &  quae  fahem  in- 
telligi  poffit ,  doceant  populum  :  primo ,  femunw 
nirefigno  ian&a;  crucis,  tum  orationcm  domini^ 
cam,fa!utationem  angelicams  Ave  Mariagratia 
ptena  dominus  tecum ,  benedifita  tu  in  muiieribus , 
&  benedidusfruftusventristuijefus;  Sanda  Ma-» 
ria materDeipra pronobis  peccatoribns.  Amen : 
Symbolumapbftolorum:  Salveregina:  confeffio-r 
nemgeneralemj  decempraeceptadecalogi:  quin- 
quecommuniaecclefiaeprascepta:  tum  orationem 
dominicam  ,  fymbolumque  apoftolorum  lingua 
vemacuta&quasintclligi  poffit,  repetant.  Prac* 
tcrea  axiomata  five  articulos  Chriftiane  legis  a  do^ 
mipis  doftoribus  Sorbonx  Parificnfis  (ut  fupra) 
mditos^  legant,  &palame3£plicentf^lt«0!f^m^l 
in  menfe , 

J)c  mifft  ptrothiali,  jnxta  practptum   ecclep4 
audtenda . 

Canoti  XXXVIII, 

Prsecipimusparochisomnibus,  eorumque  vicem 
gerentibus  e  fuggefto ,  five  prono  parochianosmo-r 

nere  ,eKcommunicationis  pcenam  tllis  minitantes  • 
utunufquifqueadmiflam  parochialemveniat,die* 
busprasfertimdominicis;  &  domcfticos  omnes  fc- 

cum 


tatff 


PIOVINC    Marbonins  B. 


am«««  -11.  * 


llSS 


Jlh$q    cumducit*  Neque  excant(\at  fit)  aut  Concione  A  bitfi,  IaiAidb.com  honofe  coliacata,  reUgibfiffi-  ^TTrg 
COTisti   h&hiu  >  $ut  elevjito  corpore  ChrUH,  fed  e*pc~       --^--r..„         ^.      * ,   .  .      ^  ..:....  ....a*!?....         *    o- 

****•     &ent  qttoufqfce  fecerdos  at*ditadbus  benedixerh: 

M£  ift  esCbmmunicatiGnis  fent&niam  incidaiit  , 

Eorumuautemqul  parerenoUierint»  adecciefiafti- 

ctmvjud i$tx&  ,  f^ubffidal^mnommadgferant,  ot 

iHostattljaamreftaftarios*  &qui  haemfaos  nosai- 

jtfeftlfp^fah^beaotiif ,  panjac .  Qui  etiam  vocato 

in  auktiiism  ptttyhano  &  facaiart  judise  ad  hsefc 

pc«tiatldacbmpel{aiitur>  (topusfuedt,  Divinum 

^lficiuth  pio  &  fifcciro  pe&bje  audiant :  non  deam- 

bula&ies,  neque  p£t  t&d*pl«m  diicqrretites :,  fed 

feMhtf&flfexisdrititfcSj.  vdftsnt  modefte,  vel  f«* 
tifttut  vird^Cilliftiartdt  deeet*  Quod  qui  con- 
tempferint »  eKCommunice&tur  $  wili  pubiice  fetael 
moniti  ttefiftant»  j$ 

J>#  frt&imntibm  Mdwtni*  fi»  f*rt$nmt* 

Cafcon   XXXVIL 

'Ptflgferfbit  Cbpiliumtifcmbnachus  aliqtm,  ant 

qui  fcveramreligionisobfervacioncm  profiteatur, 

afct  alius  ^ujufque  ftatus,  conditiotlis,  qualita- 

tts  autpraerogativ&exiftat*  tiiamdo&or  ad  prae- 

dicandum  Dei  vcrbumadmktatur ,  nifiadioecefa- 

no  examinatns  a  quo  liter&s  deferat ,  qux  vulgo 

aneftatori&voeantttr*  quibusipfe,  aut  ejas  vica-     . 

riiis nt>men fuum  infehpfent *  &  iigillum imprefle- 

rjft  i  8£  quac  huliam  omnino  fuipicionem  moveant  • 

Vtdeantdothinidiixcefilm^rasfoles,  tte  <juos  ad-  C 

mittant concionatores, niii afuperionbus»  fi regu- 

lafesexifta^t,  dfferantur:  &  per  literas  attefta- 

tdtilsdfeM^amreHgtone,  vita,  moribus  &  con- 

VerMiofte  y  '<&  trno  laftem  aofco,  aedoftrinxfides 

iftpfom^tti  fftft;*  flifcris  •  Si  vero  fecuiaris  futurus 

cbhtiohatbr  exiftal  ,  litms  a  fti«  di&Cefis  pr«r~ 

fuie ::£ccif»iitj  -qa!b-to*  s&derfi  teftemuir ♦  Eos  au- 

t&m  pffesbyfceros ,  iiu fatfem diaebnasefle  oecefle 

eft  >  ±ot  nelio  modo  admittendi  erunt  :  quibus 

liiie  fuppat^  fuggeftiim  afcendere noti  peftfiittatur : 

Pra?tete^eos<i6htiUum^ligendosheg4t,  nifi  itte. 

ras  habea^t  a  jndice  dtdiftatios  &  cdnfuHbus  loci 
nbi  anaofupeHdir^(fiquatidoconcionati  fuerint) 

tempor^  adv^ntiis  Chtifti ,  vel  quadragefifn»  ver- 

biifa  Dti  prardiCiaiverint:  quibus  teftentur  &  pro-  D 

bent,  ftid^atholiceChrifti^n^,  8t  fme  fcandalo 

fecffle:  Tum  jurabunt  apnd  dfecefanum  $  fc  fan 

crbfahau^ddi^ininbftrijtfu  Chrifti  evangelium 

fidcliter,  &  catholice  prjedicaturos.  H*refefque 
pro  viribus  extirpaturos  ^ac  nihii  contra;  fanftae 
Romanse  ecclefiae  praccepdones,.  uilo  moao» ' v-ei 
in  publicisconcionibns,  vel  intra  piivatosparie- 
te*-,  dfdutos  &  aflferturosr  fed  porius  devenem* 
tione *  interceiTione  fan&orurh ,  fuffr^giis  dcfuh* 
ftorum,  jejuniis,  &  ilii$  graectprisi  ecclefiasque 
feer^mentis,  populumfpeciatim  inftituturos  t  m 
ttrnpus  K  iocus  poftnlare  videbuntttr.  Poftremb 
ft^tim  ab  initioconcionis  r  voce  alta ,  &  qu»  in« 
teii%ipoffit,falutationemang€ficamtotam(utftt^ 
pra )  dicant  • 


me  confervetur^  Et  qui  ( ut  decet )  aon  cuftodiem  9  iZB^stt 
jxsriis  canonum  picftatur .  C^vebunt  autem^  ne  t55*# 
ibidienoQequelumen  defit:  femperque  euchari- 
ftia^aparatamhabeant,  titfi  <|uis  infirmitate  va- 
letudinisUboret,  ftatim  ad  eom  deferant :  netibn 
accepto  fan<ffciffii#o  Jefu  Chrifti  corporey  &  fine 
cammuniohe  mbriatUf  *  Quam ^  deceati  habitu  &r~ 
flati  *  & impoliio mundovelamine >  fetant  &  refe* 
rant  p aUm  &  tionoriice  antc  peftus ,  maxima  rum 
revenentia  Sr  timore:  idquelufninafismpel:  pra?* 
cedente,  cutti  fit  Candor  fucis  jete*tii»%  utlvacra- 
tione  fides  &  religio  apnd  omnes  augeiantur .  Prae- 
terea  frequenter  populum  doceant ,  ut  cum  falchta- 
rem  hoftiam,  ad  ^gros  &  mbrbb  vehementi  6p- 
preflos  deferum  j  atcjue  cuminmiflarum  celebra- 
tione  exhibent,  fupplice^gcnuafleftant  omnes  & 
adorent* 

Quantlim  ad  facrofandae  etichafiftise  renovatio- 
jncm  lattittt »  ita  fe  girant  parochi,  vel  qnieorum 
miinusoteunt,  tltfingulis^uindecim  ad  fuoimum  . 
diebus  ij>ftm  renbvent ,  acitl  loco^  quantum  fierl 
poteritminim^humidocoilocents  ne  quid  ex  ne«- 
gUgMtia  fcandall  m-i&tur;  tiifi  excommuhicari  ve- 
litit ,  aliudqtie  fupplkitim  grave  perpeti . 

CitHfmapadteradhibittt  clavibus  tuto  confcr- 
vetiir^  &fingulisannisrenoVetur:  Necnonfonti* 
bti§  baptifmati  deft irrttii  *  ciavel  adhibcantur  >  ne 
quid  in  eos  fofdium  in^idere  pbffit , 

Canob  XXXIX> 

Inficnssedibus,  vafis,  vefttmtntk,  ceterifque 
o-ftiamentts  ad  divinum  cultum  neceflariis  ,  qu« 
dtxeabt  ,  habita  ecclefiaftici  provecitus  tatibne  > 
rfcs  facra  peragatur*  Vafii  ib"i]bibul(andaccmfi- 
ciuntiirthinifteria /c&licfcs,  ^aune^miniftrbrum 
indumenta,  altarisp^ll»,  U^tCbla fsaCra five  cor* 
poralia ,  aliaoue  ad  miftifterhim  divini  cultus  de* 
ftinata,  munlafint&ttitidi*  Nimh  enim  abfor» 
dam Vidfetur(5Tut  tridunt  patrum  cinones)  for^ 
dibu^  fatra  coinqiiin>ri ,  qn^  ipfi  eriam  proptana 
dcdecerent. 

CUrattm  dit  fmbyuri  n&ijment* 

Canon  X  L. 


$e  cnftodit,  revcrentid,  o*  renovttfone  euchariftfa 

m  chrifmatis  ,  &  de  tnfiod»  fmtinm 

hftifmatium . 

Cation  XXXHL 

A4  haec  fandorum  Patrum  dccretis ,  monet  con- 
cilinm  parochos,  &  ecclefiarum  reftores  eorum- 
qtie  vicaros  >  ut  abijpfisfacro&n&a  euchariftia  >  ia 
locb  t^mpli  mundimftio  &  tutiffimp  clavibus  adhi- 


Statuk  concilium,  ut  dominicis  feftifque  aliis 
diebus  colendis ,  in  quibus  miflas  &  vefper*  divina- 
que  officia  cx  locorum  confuetudinc  celebranda 
funt ,  presbyteriomnes,  fupparo aut Hneanon ma- 
nicatavdfte,  fiveroquetoinduti  affiftant*:  In  fo- 
iemnibus  pompis  ieu  proceffionibusin  miffis  vefpe- 
rifque  faerificiis  peragendis  ,  parochuni  feu  ejus 
vicariumcoadjuvent:  nc  pcsena  eiccommunicatio- 
nispuniantur:  &  templi  emolumentis,  pecunia- 
que  in  gratiam  ahimarum  purgatorii  data  »  five 
E  eleemofynis  baffini  $  ut  vocant  ,  purgatorii  pri* 
ventur» 

-Tty  *liqwd  fro  ffmtmlibm  txigttur  fen 
frvmittntnf  * 

Canon  XX*  I* 

ProJubemus  ne  potthac  pro  adminiftrandis  e£« 
clefiae  facramentis ,  procadaveribus  inhumandis  j 
promajgmYvel  parvis  crucibus  defertndis,  aliif- 
qu«  fjnritualibus  minifteriis  pecunias  quidquam 


I2d7 


JULlilS    IIL 


C    ONCILIPM 


1268 


Anwo 

Christi 


esigatur ,  praeterquatn  pro  puffandis  campanis  i  A  Uliprsebendavacua^ccernatartquainexpeftandc  * 

ut  &  pulfantium  labori,  &  fumptihus  fatjsfiat  ,        —  J'r 

fed  mediocri  mercede  «  Non  tamen  negamus,  fi 

quid  ultro  &  ipoute  oblatmn  faerit ,  parochos  ac* 

ciperepoffe»  Sedhoc  ftamtum  edidit-  fynodus  ut 

toilanw  conventiones »  &  omn.es  iniqtta?  paftio- 

ncs,  quae  dc  his  fieri  confu$verum  >  maxime  de  fu* 

neribus&exequiis*  Nfihil  tstmeu  tranfa&ionibus, 

decretis  ,  featenUi$  *  laudandifque  quorumdam 

locorum  moribusobeffe  volumus .  Caveant  tamen 

neobid  mortuorum  corpora  fepelire,  aliaqueja* 

crajnenta  adminiftrare  cun&entur 

puniri  raalint. 


Akno 


nifi  graviflime 


De  fynado  iimefan&  * 

Canon  XLIL 

Cum  in  parochiis  facerdotes  Inftituti ^  adfy- 
nodum  veuhe  teneantur,  rationem  imprimts  red- 
dittrxi*  quomodo  rounere&officto  fuofungantur, 
Idtamenapluribus  fieri  negligenter  imo&pror- 
fus  contemni  videtur  *  cenfuras  ecclefiafticas  ob 
hujufmodi  contumaciam  ohftinato  quandoque 
animo  nihil  timentibus.  Et  cum  ingravefcenti- 
bus  hominum  vitiis  graviora  debeant  fupplicia 
proponir  Statnit  concilium  ut  paiochi  ,  aliique 
omnes  qui  in  fynodis  adsffe  debent,  abfentes& 
eontumaces  puuianrur ,.  geminatis  etiam  poenis  , 
praefertim  fi  in  nulia  totius  anni  fynodo  adruerint ; 
Etquantofaepius  abeffe  non  dubitaverint,  tanto 
graviores  illis  pcenas  infiigantur:  ita  ut  ipfo  e- 
tiam  facerdotio,  privari  poffinc  ,  ingraveicente 
contumacia,  nifi  juftiffimasabfentise  excufationes 
proferant:  de  quibas  legitime  fidenr  faciaut:  & 
tuuc  vicarios,L  quihus  animarum  curam  commi- 
ferint  v  f^0  nomine  jubeant  adeffe*  Idem  faciant 
Cuperioresecclefiaefeu  qapuula,  &  collegiatae  ec« 
clefise,;  aliiqueomnes  hujufmodi  facerdotia  five 
beaeficia,  tanquam  annexa  poffidentes,  n,e  eak 
dem  pa&nas  ineurrant  *  Hoc  autem  praefcriptum, 
eft,  ut  iniquus  quorumdam  locorum  mps  tolla- 
tur :  in  quibus  locatitii  facerdotes  ad  fynodum 
mitttmtujr  i  cum  in  provincia  ipfi  parochi  de- 
gant. 

De  PYfibenda  tbeologali  m  ecchfils 
cathedralihus . 

Canon  XLIIL 

Et  cum  i'n  grave  animarumincommodum»  fa- 
crorumquecanonum  ac  conventorum  inter  ianftif- 
fimum  dotninum  noftrum  papam  >.  &  Francprum 
regem Chriftianiflimum contemptum y  tantumab- 
fit  ut  ecclefiae  cathedrales  theologum  habeant »  qui 
facrofandum  Jefu  Chrifti  e^vangelium  imperitis 
enarret,  uteadere,  ne,uHaquidemmentioiniI- 
Jisfiat>  ficut  interea  grex  domini  periclitetur>  ju- 
ftiflima  ratione  id  exigente:  Prsefcripfit  concilium , 
eojB  qul  in  ecclefiis  cathedralibus  theologorum  no- 
mentitulumque  Cbi  vendicant,  debere  adventus 
Chiifti  tqmpore  ,  &  quadragefimae  verbum  Pei 
praerdicaxe :  ut  locorum  confuetudo  invaluerit .  Et 
fiugulis  totius  anni  diebus  dominicis  in  templis  fa- 
crasliterascanonicis,  omnibufquecivitatis  facer- 
dotibusgratis&fine  mercede  interpretari ,  fi  do- 
fti  &  adhoc  idonei  reperiantur:  aut  fuum  in  lo- 
cum ,  virumeruditum,  &  qui  hoc  poi&t  tnunere 
fungi  >  fuis  fumptibus  fufficere  * 

In  illis  vero  ecclefiis  »  quae  nullum  ha&enus 
theologuai  habuere  ,  ftatuit  fynodus  ,  ut  prima 


nondifparilfi  praemiuminterimproponatur ,  ept-  Chkistt 
fcopi  fumpnbus  ?  fi  pmbendas  conferat ,  vel  capi-      pf} 
tuli,  fieonferendijuregaudcat:  aututrorumque, 
ficommunis  fit  collatio , 

In  regularibtus  ecclefiis  cathedralibus  ,  eadem 
illi  portjodetur:  qusefolef  unir^aonicorum,  vel 
monachorum  in  clauftro  viventium  tradi  a  capitu- 
io,  feuadminiftrationisonushabente.  Stipendia 
vero  ab  epifcopo  confequetur:  fi-qw»  unimona* 
chotum  dari  folet  portio,  non  fatisfaciat.  Quae 
omnia  optime  componantur ,  &  diligenriifime  exe* 
quutioni  mandentur  infra  tres  menfes  proximos, 
ne  contemptotibus  excommunicationis  ,  ali*que 
jitris  pcena?  infligantur . 
3  Monentur  canonici  earumdem  ecclefiarum ,  mo- 
nachique&  presbyteri,  ut  concionibus,  facrifque 
ledionibusinterfint  *  Tutn  ut  capitula  &  canonici 
ipfialiquosex  titulatis  ad  hoc  fpeciatim  eligant, 
&  deftinent  habita  perfonarum  ratione.  Nempe 
quotquot  capitulum  defignaverit .  In  quo  fi  negii- 
genterverfeturcapitulum,  idordinariuscuret  * 

De  capelits  &  lenefiaU  rHrdlibus,  &  diis  finecu* 
TA ,  feu  officio  detentit  * 

Canon   XLIV. 

Cum  officii  gratia  facerdotium  >  feu  benefi* 
cium  conferatur:  &  qut  nonlaborat,  nonman^ 
ducet  ,  idcirco  quicumque  capellas  ,  feu  alia 
facerdptia  ecclefiaftica  ,  alia  quam  curata  prse- 
ta<5ta  poffidenti  extra  tamen  ecclefias  cathedra^ 
les  ,  collegiatas  ,  &  monafteria  ,  doceant  infra 
menfem  a  publicato  ftatnto  ,  quaritum  oneris 
imponatur,  ad  rem  facram  peragendam^  ratio- 
ne  capellarum  feu  facerdotiorum  ex  inftitutio- 
ne  ,  five  fundatione  ,  aufc  aiio  modo  *  Quod 
fi  non  docuerint  ,  miffae  celebrandoc  praefcri- 
bantur  ,  aut  divinum  aliud  ofiicium  a  dicece- 
fano  ,  in  loco  facerdotii  ,  cum  dioecefim  fuam 
invifet  ,  aut  aliasV  Et  hoc  habita  ratione  fru- 
(ftuum  facerdotii  ^  Interim  tamen  miffas  cele- 
brare  cogantur  in  sedibus  facris  hujufmodi  fa* 
cerdotiorum  five  capellarum  ,  fi  quse  fint,  aut 

J)  in  templis  parochialibus  ,  in  quibus  fita  funt, 
faltem  quater  in  anno  .  Nihil  tamen  detra^ 
dum  voiumus  roajori  confuctudinis  feverita-. 
ti  :  quantum  ad.  rem  facram  peragendam  at- 
tinet, 

Et  quia  redditus,  aliaque  jura,  praecipueca» 
pel larum  ,  quotidie  minora  fiunt  :  imo  faepe 
omnino  depereunt  ,  quod  inftitutionis  ratio 
non  innotefcat  i  ncque  documenta  fuppetant  . 
Idcirco  exhibtta  dpcumenta  ,  cum  invifend» 
dioeceiU  officio  fungetuv  dicccefanus»  autalias, 
ut  fupra  in  codicem  referantur  ab  eo  qui  eft  a 
fecretis  epifcopo,,  prxfertim  inftitutiones  ,  five 
fundationes,  quam  minimis  tamen  fieri  poterit 
fumptibus:  ut  ad  codicem,  ubi  res  poftulabit^ 

E   pofthac  recurratur». 


De  cefohf&tiQM  miffhrum  ,  horis  cmQnkis 
divinis  officjis. 

Canon  XLV; 


aliiffue 


Quoniam  fanfitorum  patrum  decreta  i  quse 
de  divinis  officiis  celebrandis  inecclefiis  cathe- 
dralibus  &  parochiis  edita  funt  ,  pene  oblite- 
rata  videiitnr  ,  quod  ncgligentius  quam   par 

fit, 


QiaiSTi 


fit,  obferventur 


Jnfcittg  nx. 


PROVINC.   NARBONENjnE* 


Henkicu*  II. 


1270 


Vifum  efthuic  conctlio  eotum   A  Bt  mm  praUtwum  cin&  divinum  vfficium  ,  dtfw  &  H  n  a 


pauca^  quaeiahujufmodidecretis  &  couttitatio- 
nibus  tradaatur,  expreflfe  &  fpcciatim  recitaada 
efle,  aereaovanda* 

Pximum  palfentur  campanae  hons  commodis 
opportuais»  &  adhoc  deftinatis,  non  folum  ad 
coavdicandam  clerMm  &popalam>  fed  etiam  ad 
incitandam,  augendamque  populiChriftiani  re- 
Jigionem, 

Cferici  5  aHique  afcititii  honefto»  decentique 
habttu  induantur ,  fecaodumecclefiae  coafaetudi- 
nsm:  veftepraefettimtalari,  uon  vadcgata  ,  ia 
rugas  aoa  coatra&a ,  nequecujus  collare  aat  ma- 
nic*  incidaatur :  barba  rafa ,  faitem  ab  uao  men- 
kt  Chorum  ingredtaaturftatima  principio  hora- 
rum,  utiadecretisdcrcbusfaeris  divinifque  offi~  B  turj 
tih  eelebrandi$  tradicur * 

In  choro  nullum  librum,  etiampreeum,  imo 
ne  ipfam  quidetft  breviarium  teneanf  &  legam. 
Ibi  nfu,  cachianatione,  aliifqae  mdecoris  moti- 
bascorporisabftineaat*  Nall^Htcras,  autatias 
tabulas,  veldocameata  legant  aut  tcneant,  fed 
omnesconcordi  voce  pfailere  ftudeaat,  chorum, 
ququfqueresfacrapefada  fit  (nifiid  velcorporis 
neceffitas,  velaJia  quaspiamjuftacaufa  goftulet) 
non  exeant  *  Rem  facram  five  divinum  qfficium^e* 
ligiofe  &  folemftiter  pro  dic  fefto,  cclebrcnt,  '9c 
exequantur  *  Qiwe  fingulis  chori  admimftrator  ju~ 
bebit,  (  nift  id  ratione  moti  faciant  )  aliis  non 
commhtant.  Cummchoroexiftemtbus  non  coa- 
fabulcatar-  (^u&cmnque  intabula  in  choro  pen~ 
deate ,  quantum  ad  diyiaum  officium  perageadum 
fpe&at,  fcdptareperientar,  etiam,  fi  fcriptor  er~ 
raverit,  obferveatur,  &exequationidemanden~ 
tur,  ne  cKeofcaadalum  oriatur,  Pera&o  tamen 
officio  demaadato  poffit  quifque  gravacus  adc*~ 
pitulumremreferre,  ut  in  poftetumcantor,  feu 
qui  fcripfit  cautius  obfervet  ne  ali^aem  gravet . 
Et  cam  res  facra  agetur,  caaanici,  aliicjae  h*. 
bkuati ,  vel  ettam  presbyteri  £eculares  in  clau- 
ftrisvelaatetempli  fores  aon  deambuleat:  «juod 
fine  gravi  &  ftiagao  popali  fcaadalo  fieriooa 

poteft  * 

Ex  facris  caaonibas  moneatur  omne^  ,  ut  ca^ 
tmt  m  qtiid  horarum  canonicaram,  nec  cujuf* 


fft&4i*Ih9  O*  dth  luitbrih  m  ecdef$a 
nm  fack&dh» 

Canon  XLVL 

Cum  animse  cun^is  rebus  praeferendae  fint:  & 
Deicultas,  facrifkiaque  in  illius,  &fanftiipfiu,s 
nominis  laudem ,  ejufque  matris  gloriofiffimg ,  & 
omniamfanftorum»  abomnibasChriftianis  reli- 
giofiflime  fieri  debeant  ,  nerno  eft  qui  hoc  noa 
probet  * 

ScdquiamuUorumfrigefcit  pietas,  populi  reli- 
gioattenuatur,  fic»  ut  caitus  divinas  ob  homi- 
nummalitiamaegligatqir  -  Hoc  edidopraefcribi*- 
ne  intemplis»  cum  aliqui  dics  fefti  coiua* 
tur,  velatio  tempore  fpeftacula  (quibus  ftuko- 
rum  5  pueroruaique  animi  folent  deie&ari  artes 
Judicm»  cantilen^fasculares,  ftrephus,  a  cletu 
cis  vellaicis ,  neque  aiia  hujufmodi  fiant:  quibu^ 
a  religionepopulus  revocatur  t  &  in  cachinnatio- 
nesimmodicofqaenfus  folvituc*  luque  e&i&um 
diefpe&acuiisin  ecclcfia  nOn  faciendis  exafte  ob- 
fervetur  :  ne  pf  aa  ejccomiixuaicatioais  quafquc 
jalias  praefcribit  infligantur  * 

$z  cham*  &  tripudiis  in  ecckjlh  .0*  c#m*ieriis  €f . 
tomtffAthnibus  j  fw  defrtt&ibm  fnhi$ith+ 

Canon  XLVIL 

Quia  ipiisintemplis,  in  maximum  Chriftiaiii 
nominis  dedfecus,  &  rei  facre  contemptum,  dur 
cunturchoreas,  fiant  falutiones,  aliaque  tripu- 
diorum  &  ludibriorum  genera .  Votuit  conciJiam 
hasc  radicitusextirpari:  ut  pofthac  nemo  audeat 
in  xde  facra,  vel  ccemeterio,  faltare,  im  cho^ 
ream  ducere ;  nec  extra ,  quo  tcmpore  divina  offi- 
cia  ceiebrantur .  Et  ut  omrus  hvrjufmodi  ahufuum , 
&:  turpitudinb  occafio  tollatur,  parochispmhi- 
bcmus ,  ne pofthacad cotneffationes  (q«as  defru* 
flusappetlant)  ullo  modo  parochianos  fuos  ad^ 
mittant:  fedpotitisadomibus  fuis  arceant;:  Nec 
perraittant  quempiam canere  (  ut  dicunc )  Memea- 
to  domine  David  fans  truffe ,  &c.  nec  zlfa  hujuf- 


CHHfSTT 


ac  in  dedecus  &  probrum  tottu«  cleri ,  &  fiunt *  jfc 
cantantur»  Itaquehascomeffationes  penitus  toK 
kntes  ,  parochis  praecipimus,  ut  cas  firailefque 
alias,  tam  diebus  fefti^,  qaam  in  dcfunftorum 
commemoratioaibus  ,  aliafque  fagiaiit,vttifi  tx^ 
communicationis  pceaam ,  aliamqufe  irbhrariam 
incarrere  veUat  * 


D$  offith 


'wote<  &*  mm  ftttmft 


camquereifacr»  praetermittatur,  tam  itt  choro,  I>  modirideoda:  qu^e  in  coutemptum  divini  officit 

qttaoUKtrachorum,  utqutfqtte  f«o  munere  fon-      —  --■"■-—  ** — k^-.*A*;— i«i    «.n^     « 

gi  debet,  etiam  facris  non  initiati  qui  facerdo- 

tiapoffideat;  ultro  citroque  0oa  tranfcurrant  ; 

Nihii  preeam  omittant  pr^cipiti  lingiu  eas  profc 

rentes  ;  EKteroa  praefertim  colloquia  vana  non 

immifceant  *•  A  choro  aate  rci  facrse  fiaem  non 

abeaat ,  aifi  neceffitate  coafii  *  Sacrificia  diurna 

pariter  &  noftama  »  miifas ,  omaia  facra »  feu  an- 

niverfaria,  vigilias,  aliafque  hufufmodi,  quan* 

taanimifmceritate  poterk,  exolvant.  Adhaecfi- 

bi  profpiciaat ,  qui  a  facris  canoaibus  rgprehen- 

dunar ^,  quod  miffas  n*  qaater  in  anno  celebr^nt  % 

&  qnod  deterius  eft,  interefle  nolint  f  <£uod  (i 

4nm  celebrantiir ,  interfiott,  chp?i  fileatitini  fu- 

gieates,extemis  conlibalitiQnibusdantoper^m  ; 

faper  quibas  aliifqae  hujufajodi  fub  pcena  fuf- 

penfionis  ex  ipfi$  ^noqibtts  ^  c^tcro  providete 

eurent  *     *  * 

lareliqais,  decreu  &  faattofum  patrum  con- 
l^ittttiones  ,  necnon  JaudandaB  ecciefiarum  con-> 
fitetudiaes*  fiqua^fiatftn^iores^  obferveamr. 


dhino  praiiSQ 
nverenw 


Canon  XLVIII, 


Cam  deceat  domam  Dei 'hn$tt% s ,  yp  0»ju$  ia 
pace  fadus  eft  focus ,  e|iifdeni  fmltfis  cmn  digoa  ve- 
neratioaefitpacifi^us.  Idcir?o  ex  fandorum  pa* 
trum  prscceptis  ftudeanr  p^rochi  omncs  %  fuofque 
parochi^aosnaoneant^  qpo  religiofus  &  $iu$  ^d 
templum  ingreflus  eflepofiit,  ut  quieta  in  eo  fii 
converfatio,  3?eogr«ta,  qua^  infpicientibus  pla- 
ceat  qu^  non  foIu£Q  ipfi  inftituantur,  fed  etiam 
reficiantur;  ubiconveneririt,  nomen  illud  quod, 
eftfup^romnenomenj  nempe  JefuChrifti,  fum- 
mumillihqnorem  &  peculiarem  eKhibendo  ,  at- 
toliant :  &  finguli,  dum  pr^cipue  divi&a  officia  ce- 
lebanturj  ad  refigiof&s  osationes  animuui  adjk 

ciant< 


I271 


Ju&fits  tltf 


ONCILIOM 


127» 


A   K    K  o 


ciant:  Nemo eis ia locis,  inquifauscum  pace  &  A  in eos tanquam haerefcos nomine fufpe&os  agatur, '  JTTL 
nni^*n,IBm  pft-vnta  fi^ri .  vnr^  l  mi-  r^  infa  «*_       ul  JUs  diaat .  Qaod  ftatutum  publicctur  pcr  dies  CHmsxi 

dominicos  proximx  quadragefimse ,  **$i. 


fftnetins< 

tie{t«Kf«, 


quiete  squum  eft' vota  fieri ,  voce  i  aut  re  ipfa  mo* 
tum  tumultumve  excitet ,  Abfint  procul  communi- 
tatum,  &quarumlibetfocietatum,concilia»  col- 
loquia  ,&  concioues»  Abfint  vanae, multoquc  ma* 
gisfcedse  &  prpfan*  confabulationes:  atque  (ut 
anteadi&um  eft)  deambulaticaes  &  quilibet  di- 
fcurfus  ,  Nulla  illic  ncgotia  fcra&entur  ,  Omnis 
aM<faeculariumjudiciorum  ftrepkus.  Poftremo, 
quaectttnque  facrg  rei  exequendas  pofiuntobefle, 
aut  oculos  divinae  majeftitis  offtndere,  ab  omnibus 
fiiiUprorfus  aliena:  ne  ubi  venia  pcccatorum  cft 
poftulanda  >  ibi  ffcelerum  deturpcrpetrandorum 
Qccafio*  autdeprehendanturpeccatacommuu. 

JD#  ferih  %  fcnfeftornm  vlfernMthnc  *  8 

<?aoon    XLIX^ 

Cum  dies  fefti  a  Deo  fan£Hfque  patribus  religio** 

feconftituti  funt,  utin  his  Chiiftianus  papulust 

orationi  vacet ,  verbum  Dei  &  divinum  attente 

audiat,  uoiiautem  rufticis  a&ionibas,  negotiik 

quc  publieis det  operam  -  Idcirco  commodiffime 

deccrnit  concilium,  ut  parochi  fuos  ornnes  mo..* 

neant,  excotftmunicationispoenamcomminantes, 

ut  illos  dies  feftos  colant ,  cum  maximacrga  Deum 

animi  finceritate &  religtone :  a  quacumquc fervu 

lia&ione,  ebrietatc,  blafpheaua  ,  ludis  publi^ 

■  cis,  "ccenopoliis  fivc  tabemis,  animalium  vehi- 

<ulis,  quibus  palam  agrorum  colendorum  ,  vel 

negotioruov  gratia  utuntur ,  abftineant  %   Nihil 

mercatorefc  publice  vendant :  officinae  corum  aper- 

tanonfint,  pteferumdiebus  dominicis,  &  bea- 

tx  gloriofaNjuc  virginis  Mariae  ,    apoftolorum, 

aliorumomnium,  quorumdiesfeftosvigilige  prse-- 

eedunt.  Praeterea,  quo  die  epifeopus  ,    vcl  ejus 

vicartus  parochiam  adit ,  qtiomod^o  regatur  Srad* 

miniftrctur  infpedurus  &  cognuarus:  choreis, 

maxime  dum  divina  res  agit«r ,  abftiaeant «,-  Quod* 

qui  cofttempferint ,/  praeter  excommunicationis  pg^ 

nam,  tanquam  fuperbi^  &  haerefeos  nomine  fu^ 

fpcfti,  notari  &p»niripoffiatv 


&?fiicr4mcntfa  ^cemrenfU  &  cuchariftU u 

Canon    L., 

Quia omnibus  Cbriftiaois  pracceptum  eft ,  ut  fe- 
mel  inaniio  facrofanftam  cuchariftiae  facramen- 
tum  percipiant ,  &  pardcho  fuo  peccata  confitean- 
tur:  Voluit&decrevltconciliua»,  utpofthac  ne- 
mo  audeat,  fandiffimo  dic  pafchias,  peccata  fua 
confiteri  ,  aut  fanftificum  euchariftiae  facramen* 
tumabafioaccipere,  quam  abipfoparocho,,  vel 
in  cjus  locum  fune&o ,  nifi  exorata  a  parocho  vc- 
nia:  qnamilli  fcriptam  (quo  adeuchariftise  fu- 
fceptionem)conceiTerit^  Confitendi  itaqueliccn- 
tiam  nondeneget,  fed  gratis  tradat^  &omniay 
quorum  licentiam  dederit ,  incodiccm  referat*  Si- 
jniliterqoicoenobiispraefunt  (qui  priorcs&  gar- 
diani  vulgo  dicuntur  )  eorum  nomina  fcribant, 
qni  tam  confitendi  >  quam  accipiendse  cuchariftiae  , 
a^arochoveniam  impetrarint :  fuutnquccodicem  , 
cum  parochi  libello  conferant,  Adhaec  parochua 
omnis  eorum  nomina  fcribat  quifacrameuchari- 
ftiam  recepertnt:  &  eos  qui  nonreceperint,  fen 
alias  in  praemiffis  deficientes,  ad  dicecefanum  ,fea 
«reneralemejusvicarium,  intra  dies  ofto  deferat: 
aut  in  proxima  fynodo  ,  ne  excommunicatioais 
poena  ple&atur :  ut  tollancur  impoftur^  ,  deceptio- 
nesj  dqli&abfufusr  utque  cognitis  refra&ariis* 


D 


E 


ConfejftQnalia . 

Canon  I*L 

Voluit  concilium ,  qu#  vulgo  confcffionalia  vo^ 
cantur  ,  nifi  prius  infpcda  ,  a  dioeccfanis,  fivc 
generalibus  eorum  vicariis  non  admitti:  Inqui- 
bus  admittendis  prudcntes  erunt :  ut  jus  di&are  vi- 
debhur,  idquegratis.  Placuittamenquantumad 
cotifeflorem  eligendum  fpedat  ,:  &  fi  illis  liberc 
quem  velint  habere  permittatur ,  debere  tamen  pa~ 
rocho  fidem  facere  ^  cux  peccata  fua  confcffi  fuc- 
rint , 

M*im  wcAti  ad  infirmos  eos  in^uatnp 
$d  cimfitmdiim* 

Canon  LIL 

Cum  facrse  pagin»  teftimonio ,  ejufque  cxem* 
plodoceiniuir<>mncs,  maxime ,  qui  quovis  mor? 
bo  laborant ,  opem  domini  implorare :  ne  co  con- 
temptoabipfo  deftituantur  &  pereant;  jufta  de 
caufa  facra  decrcta  exequcndo/admonctconcilium 
corporum  mcdicos,  u  t  cum  ad  acgros  vocati  f uciint» 
illos  vcrbis  inducant  ,  illifquc  perfuaderc  nitan- 
tur  ,  ut  faeerdotes  animarum  medicos.  advocent  < 
Namubi  de  animi  falute  profpcfitumillisfucrit^ 
ad  cotporis  valetudinem  adjuvante  altiffinjG>  & 
incredibili  ,  inenarrandaquc  ejus  gratia^  multo 
faciliuspervenirepoterunt » Ab  ecclcfia  arceantur  > 
quafquealiasjurapraDfcribunt  pcenas  contempto-i 
rqsincurrant  pofthujusedi^ipubiicationcm « 

£>c  fitcramento  mMrimmii  *. 

Canon  LIIL 

Cummatrimoniummagnum  llt  inChriftdJefu 
&ecclefiafacieamentam,  in  cujus  &  inftitutionu: 
iliius  maximumdedecus,  pcrmulta  quotidie  du 
vortiafiant,  quod  generalcconcilium  nonobfer- 
vetur.  Idcircoftatuithaecfynodus,  conjugiorum 
folemnia  uuiverfa  hac  in  ptovincia,  non  poffc 
Chriftiana  in  ccclefia  celebrari,  nifi  res  palam 
ftat,  feu  banna  matrimonialia  >  ut  jure  confti^ 
tutumcft,  editafuerint,  tribus  videlicet  dicbus 
dominicis,  feftifvefolemaibus.  Et  poft  publica^ 
tionemtertiamtriduum  facramillam  conjunftio- 
nem  pi^ecedat ;  Qus?  publicatfo  in  majorc  miffa  a 
parochofeuejnsvicario  fiet,  in  cujusparochia  fa* 
cro  matrimonii  vincuio  conjungendi  erunt ,  hujus 
juris  nulIamconcedatreJaxationem  five  difpenfa- 
tioncm  qui  diaeeefi  praeeft  :  praetcrquam  uno 
<  quod  ajunt)  in  banno  •  Nec  ut  cclcbretnr,  fcu 
folemnizeturmatrimouiumtcmpore  A  fan&is  pa-, 
tribusvetito:  nifi  intereos  qui  gravitatc,  digni- 
tate,  &audioritatevaIeant5  in  quibus  nulla  fu-, 
turi  divortii  fufpicio  cffc  videtu r :  aiat  nifi  alia  ur- 
genscaufaoccurrat:  Utpacis  acquirend»  gratia: 
aut  fi  reducenda  fit  mulier,  quac  quacftu  turpiffi- 
me  fad:o  vixerit  ,  ad  mclioris  vitg  frugem  * 
Cujus,  fi  nuptias  itk  aliud  tcmpus  difFcfrentur, 
poifet  fortaflfc  a  divina  infpiratione,  ut  quoti- 
die  nobis  infidiatur,  incautofquc  opprimit  dia^* 
bolus,  refilire. 

Si  nulla  a  fupcriorc  promufgandi  conjngii  rc^ 
laxatio  firc  difpcnfatio  concedatur,  cum  paro. 

chus» 


Juntu   1 11. 

P.F. 


PROVINC.    NARBONENSE. 


U7J 

A  n  n  0  chtis,  autinejus  Iocumfuffe&usbatma  hujufmodi  A 
Ckristi  cdtdcritpublicc,  &ut jurispQftulatordo,  &fi  ii 
*$$»•  qui  miptiascontrahunt,  aonajicme  diceccfis  exi- 
ftanfc,  &  irlter  ^uos  nullumpraecefferatperverba 
dcpraefentimaltrimonium»  feddumtasat  qujdam 
pcr  verba  de  futuro  promifflo ,  &  noa  proponatur, 
ieu  feofferat  aliquod  impedimentum,  nulla  tunc 
opus  fit  <onjungendis  aut  parochis  ad  eonjngium 
pcragcndum  a  dicecefis  prsefnle  vcnia ,  fed  impune 
omnia  facrificio  faciendo  ,  miffaque  celebranda 
exequi  poterant  • 

Praeterea,  ut  de  his  quas  ad  alicnigcnas  &  cx- 
ternos attinent ,  quam  fandtiilimefieripoterit*  a- 
gatur,  decrevit  concilium  eos  nequaquam  adcoft* 
trahendum  matrimonium,  neque  ad  Ucram  ejus 
pcrfc&ionem  admittendo$>  quia  priusdicecefanis,  B 
in  quorum  dicecefi  nuptias  contra&uri  fint ,  Hteras 
©fferafttAfuoepifcopo,  vel  gcncrali  ejus  vicario, 
vel  judiceordinario  acccptas,  quibus  tcftentur  & 
fidcmfaciant»  non  folum  fe  mammonii  vinculo 
foiutos ,  fed  neque  facrts  initiatos ,'  neuttc  excom- 
rnutnicationc  irrctitos  cffe :  aut  faltcm  h  cx  diftan- 
tia  iocorutn,  feu  alia  Icgitima  ratione  perquam 
difikilc  foret  hujufmodi  literas  afferre  ,  cautionem 
quam  poterunt,  prxftent  fuper  praemiffis  pcncs 
ipfosdieeeefanos, 

Si  qui  vero  a  tam  fan&a  inftitutione  &  decre* 
to  alieni  iaveniantur  ,  qui  matrimonium  extra 
fuamdicecefiminfcio,  inconfultoj  &noncdnfen~ 
tiente  dioecefano  *n  cujus  dicecefinp  incolendam , 
feu  habitandam  tranfmigrarint ,  aut  in  facris  qui-  C 
buidam^dicuiis,  veltemplis,  fuscvcl  aliensedi£~ 
cefiscontraxerint,  fcu  ceiebraverint  ,  parochos  f 
velaiios  facerdotes»  quinuptiarumfolcraniacelc* 
brarint,  officio,  faccrdotioquc fivebeneficio  pcr 
.  $uinum  privari  &  fufpendi:  Conj«ges  vero,  tam~ 
cjuam  refra&arios  *  cxcommuriicatione  puniri  con- 
cilium  volttiu  fic,  ut  abfolvi  nequeant»  quouf* 
«jue,  utfupcrbi,  &decretoramcontemptores,co^ 
um  dicecefano  vocati  refponderint »  ixt  in  eos  jurc 
agipoflit, 

Irihibet  concili&m  ,  ut  dignus  tanto  facra* 
mentohonorexhibeatur,  ne  alxbi  quam  i^  eccle* 
iiis  parochialibus  publice  matrimonii  iVcra  pera* 
gantur:  Nullamque  diacefani,  velgencraleseo* 
ium  vicarii  hujus  juris  relaxationem  ,  five  dif~  D 
penfationemconcedant,  nifi  urgcnte  caufa*  Mo* 
nenturque  conjuges  ,  in  hujus  facramenti  hono- 
tcm,  utpeccata  fuaant^ipfius  perfeftionem  con» 
fiteantur. 

Nuptias  per  Verba  de  pracfenti  contrahcntes  , 
parentum  aliorumque  quibus  curaefunt,  confcn* 
ftt»  &  amicis  ac  vicinis ,  feualiisprobis  viris  prae- 
fentibusabfolvanturadcatuelam  vel  alias,  idque 
gratis  *.  Qiio  pcrafto,  parochus ,  vel  in  cju*  locum 
iuffedus»  cetera  pcrfequi  dioacefani  literis  fretus 
potcrit:  &  conjugii  facra  exolvere  apud  fanftam 
ecciefiam  matrem  ,  poftquam  promulgatum  fue^ 
yit  matrimonium  feu  bannis  prasccdentibus ,  ut  an* 
tea  di^umeft*  S\  vcro  aliternuptiascontrahant* 
nempe ,  callidc ,  dolofe  &  occulte  five  clandeftine,  E 
praeter  cscommunicationis  fentenmm ,  quam  re 
Ipfavalumusillosincurrere,  a  dioes;efanisgravius 
puniantur?  ut  rei,  fe  pcrfonarum  ^ualitas  poftu* 
larevidebuatar» 


1174 


4 ,  A  n'n  o 

Dc  facramento  mAtrimonu  frtdictQ  >  v/dchat  jtfa-  christi 

dd  tdultcrts  CF  CQncubinarhs •  \$%u 

Canon  LIV* 

JUbctconctliumparochis,  in  eorumque  locuttt 
fuffeftis ,  ut  dif igentcr  inquirant ,  fi  quos  fuis 
in  parochiis  habcant,  qui  cum  mulieribys,  iiils 
matfimonionon  conjundiscohabitent:  Se  de  quo- 
rumconjugio,  Chriftiana  in  ecclefianonconftet. 
Moneantnrautemcujufcumque  ftatus  &conditio- 
nisfint,nepofthaccohabitentfirnul ,  nifi ,  ubifo- 
Iiitifucrint,  nuptiascontrahant :  &pro35imotem^ 
pore  a  jure  ftatuto  cclebrent:  prornulgato  conjugio, 
fivcbannismatrimonialibus  edltis,  Quod  u  noa 
obfervaverim,  five  procraftinaverint »  parochus, 
autquiabfentis  munusobtt,  idmox,faHemintra 
diesoftonuittietdieeccfisprseftili:  utineos,  tam* 
quaminconjugalis  facramenti  contemptores ,  ob 
idquc  hacrefeos  nomine  fufpedtos  agatur :  &  a  pec* 
cato  ,cujus  forde  &  macula  in  niaxinium  vkinotum 
aliorumque  fcandaium  contaminantur  ,  revocati 
poffint,  Quodfiparochi,  vel  quibus  munerisfui 
adminiftrationcm  commiferint ,  negligentiac  ullo 
modo  infimulari  ^  argui  valcant,  grave  deipfis 
fupplicium  fumatur, 

Moneant  parochi ,  eorumque  vicarii  >  diebus  do* 
fnlniciscfoggefto,  quodpronumvocant,  populo 
ad  rem  divinam  audiendam  congregato ,  concubi- 
nos  Sc  aduttcros  publicos ,  tam  re  ipfa,  quam  nomi~ 
ne,  a«t  alio  modo  cognitosfe  manifeftos,  -matrimo* 
niivinculoconjunftos,  velfolutos,  iitmeretrices 
&concubinasprocu!  expcllant,  ne  excommunica- 
tionem  incurrant ,  Quos  iapfrs  o£to  diebushabita 
hujufmodi  monittooum  cognitione,nifi  refipuerint, 
excommunicatos  effc  concilium  decrevit .  Et  ubi  in 
jtis,  inquiiitionc  in  eos  fafta,  aut  alio  mddo,  poftea 
vocati  fuerint ,  tamqnam  facramenti  conjugalis 
contcmptorcs, ac nifi  ab  hoc  vitio defttterint,  harre- 
feos  nomiac  fufpedi  digno  fuppiicio  aificiantur . 

&e  ftttH  rcgttkrium» 

Ganon  LV. 

Nulltis  monachus ,  aut  quicumque  in  feveram 
religionis  regujam,  juravcrit,  in  tnonafterio»  aut 
ccenobio  folus  effe  permitratur  a  dicecefano*  nee 
vagari  h^hitu  prsefettim  indecoro  induttts  :  ut 
cum  de  clcricorum  habit»  ^geretur  antca  diftum 
fuit. 

Curent  dioecefanicx  juris  fcntentia  ut  facrae  vir~ 
gincs,  qitxjvul^o  moniales  dicuntur,  pia?cipue  , 
quscam  vitm  rcligionem  perpetuo  profcff*  fint^ 
fepta&monafteriiclauftranonexeants  &ne  aliis 
ad  eas  ingreffus  permittatur ;  nifi  urgente  caufa ,  & 
exorata  a  fuperiore  Jicentia»  Ad  haecprofpiciant 
fedulo  diceceiani ,  utre&eea  monafteria  claudan- 
tur  *Et  fi  redditus  huic  rei  non  refpondeant ,  id  pu^ 
blicalocorumubifunt,  pecuniafiat,  Quod  fi  ab 
adminiftratoribus,  autpopulo,  autaiiis,  quibu$ 
hdc  pracftandura  eflet ,  denegetur ,  aliotransferaa* 
tur ;  aut  aliter,  ut  jura  permittunt ,  profpiciatur , 

De  ma$tftrh  0*  rt&mhm  fchUrum  ♦ 

Canon  LYI, 


Cmih  <2en?r&  Tom.  XXXIII* 


Voluit  coacilium  ,  ne  quis  fcholarnm  admi- 
niftrationi  prajficiatur  luc  iu  provincia^  pnb!i« 
«9  vel  priyatim,  ailipriu«dominoepif€op0f  fcu 

***ih  cjus 


n?* 


C    O    N    C    l 


Anno 
Christi 


*  ejus  vicario,  aut  afii  viro  eceiefiaftico  a4  qucm  A 
jure,  vel  confuetudine  inftitutia  pcrtmet,  ©bla- 
tus  fuerit  a con&iUbus*  vei  iis  quoxum eft  offijrtfe ; 
quieumimenogctdc  vita,  moribus,  fidc  &  do- 
ftrina :  Qucm  oporj&et  Ijteras  habcrc  a  judicc  ordi- 
nario  loci ,  ufai  alras  erudiendae  juvcntutis  provin- 
ciam  fufcepcrit :  quibusfevirum  bonamefle  tcltc- 
tur,  Nequcqnifquam,  nifi  idoneus  admittatur: 
cuicxa&epnecipiaturj  utfingulis  diebusdominu 
cis,  & fdftisad  templura  juvcnes  ducat:  oiatio- 
nem  dominicam  &  faiutatione.m  a-ngelicam  ,  in  fu- 
pra,  fymboiumapoftolorum ,  CQnfcffionem,.faI-r 
veregina,  horarias  preces.  beat^  Mariar,  feptem 
pfalmos cum  Iitaniis,  prcccs  pro  de£un£Hs , eos  do» 
ssat:  Librisprophanisinacdibus  facris,  ncc  uxi, 
rjt^c  gcftar^  perrnittat  t  B 

Magiftrjs  8f  fchalarum  re&oribus  prohibctur  , 
nef^^pagiaa&Iibrospublice»  vcl  privatim,  in« 
terpretari  audeant .  Quac  ornnia  in  literis  Jiccmia? 
a.  diccccfano  conc^iTaB  e^prim^ntur ,  Nec  pro  lite* 
ris » quibus  4c-  fc  fidem  fatient  magiftri ,  quicquara 
dicecciaot  ,  aut  quilibefc  alii  accipiant  :  fed  eas 
gratiscpnccdant..  Quodfihisexa&e  non  ohf<?sv&«> 
tis ,  adregendas  fcholas  admiffi  fuerjnt^  &  ipfi 
tcholarum  f^tor^s  , &  qui  iilos  adrriiferiat ,  pcena 
c^cditQmutiicationispIectantui*  « 

£?*  h*r€ticis  <Sr  firtilegis  < 
Canon  LYH* 

CUm  pr#cipua  dicecefani  curaeffe  dcbeat ,  ut 
quarn  diligeatiffimc  profpidat ,  ne  quod  h«-«.. 
reacam  dagma  *..*ut  quod  tcandahim  pariat,  Chri-. 
(Uanpjmmque  pias  aures  oftcndat,  fottilegia,  di* 
vjiiAtianes  *  incantationes ,  fuperftitiones>32;prae- 
ftigjajqiiaevisdiabolicje ,  dtecefim  fuam  inficiant. 
Itaqpei&tuitconciliurri ,  ut  quitibet  dieecefis  prae-* 
f#l3  (ummamin  haec  diligentiam  adhibeat:  tam 
dicecefirafuaminvifendo  ,&  perluftundo*  quam 
alio  moda*  Prseterca  ut  facitius  foec  monftraex- 
tirpari  goffintj  moneantar  faeerdotes  »  pe£cipue 
parochi,  &qui  eorum  fupplcnt  Iocum,  ne  quas 
hujufmodi  fordes  fuis  in  parochiis  patiantur,  & 
cum  ptimum  aliquos  haercticos  ,  aut  ex  LuthCri 
feAa»  antalios  haereCeos  nomine  fufpedos,  aut  0 
femicgos ,  aut  hujufmodi  fuperftitionibus  con-. 
fliftant^s  deprekendcrint  ,  aut  jn.eas  conje£lura 
nioti  faerint  t  mox  ipforum  nomina  ad  dicecefis 
pr#fulem  dsferant :  aut  ad  eos,  quibus  exerceri* 
4ge  juftiti»  t>  vitiorumque  e^tirpahdorum  onus 
itnpofuerit:  nifi  excommnnicauoneplcfti,  aiiaf- 
que  gravilfimas  pqgnas  rnalint  perpcti  ,  fi  negli- 
gentispcanvincantur-  Quod  finonnullirepcvian- 
tur  fn  epium  parochiis  ,,qp?  hujufmodi  fordibas, 
&  vitiis  conuminentur ,  &  ia  hoc  negligentius 
verfari  parochos  compenatur  ,  graviffimum  dc 
ipiis  fupplkium  fumatur  tamquam  h3Ereticarum 
fautoribMs:  ubi  prafrfertim  apertaineisncgligen- 
tiafeudiflimulatiocomperta  fuerit:  Et  ia  quali-; 
bet  fynodo,  r>arochi  de  his  eorumque  vicarii  fe-  E 
paratim  &  diligcnter  interrogentur:  illifque  fpc^ 
c,btim& feycre  praBcipiatur> >ne  hocin muqerec*-; 
^utiant^:  fc4  ftatim  ubv  koc  morba  quofdam  labo« 
ravc  intcllexerint,  eorum  nomina  »  ut  antca  di-^ 
ftumeft,  ieferant. 

Etutdetegi,  citiufque  extirpari  poilint  hujut* 
modi  fedae  &  hserefes  ,  modis  omnibus  promul-. 
gcntur  &  publicentur  monitiones  generales :  tum 
excpaamunicatipnss  g^nerales  in  fingulis  j?aro- 
chiis  faltem  bis  unoqaoque  anno,  nempe  tempo* 
re  adventus  Chrifti  ,  &  quadrage&ftae  ,  aut  fo> 


Icmnibusfcftis  dicbus  adverfus  Lutlxeri  fautorcs,  X  W n  o' 
aliofquehacxcfcasnomiac  fufpe&os*  Q^aibus  mo-  ChrIsti 
nitionibus  gcncraliter  etiam  omnes  moncaatur  ,  i$c^ 
utcorumnominadcferanc  fcu  revelent  5  quos  h»s 
fordibusinftcinovcrint^  Sc  pra;cipueJi.aiudiverint 
profcrri,  aut  affirmari,  autauicquamabaUodo- 
ceri  %  fcu  dogmatizari  contra fidcm  catholicam ,  & 
facrasecclefi^prasceptiones»  Tum  fi  intcUexcrint 
convcnticula  quacdam  feu  occultas  congregatio- 
ncs  ,  htijufmodi  gratiafieri.  Poftremo  li  p^ftife- 
jum  horuinum  genus  indicet  f e  ,  &  prodat  v<r^ 
bis »  aut  fignis,  aut  quibufcumque  aliis  a&kmi- 
busesternis,  ut  puta  vefcendo  carnibus,  ladici- 
niis,  8c  ovis  temporcquadragafima:,  &aliistcm- 
poribusab  ecclcfia  prqhibitis:  five  hajreticorum, 
aut  haercfeos  nomine  fufpeitorum  libros  tencn- 
do,  vel  publice,  vcl  privatim,  feu  aiiaquovif- 
modo  fecundum  arciculos  a  dicecefasiis  propo- 
nendos,  ut  cuiquccommpdius  videbitur,ihaoita 
retum  locptum^temporum  ratione.  Has  autein 
monitiones  -r 8?  quac  fubfequntae  fuerintcKcom- 
municationes  j  apud  dicecefanos  rcponant  :  zc 
proditiones  five  revdationes  ,  fi  quae  iliis  h&$& 
fuerint  ,  idque  quanta  fieri  poterix  diligemia^f 
fidelitat<i  a  nifi  prsefciiptas  po?nas  ixicurri;re  vt- 
Jint . 

Cumnonfolummalo,  fcdetiam  omni  occaiio» 
ne  &  fufpicione  mali  abftinendum  fit^moneant  fua$ 
p^rochi,  utpraBferiptocamium,  womm&hdd* 
ciniorum efu-tempore quadtagefimsg4  &aliis tem^ 
poribusabeccfefia  prohibitis  abftineant  :  nifi  m 
confilio  utriufque  medicit  autfaltem  infummane*» 
ccffitate  aiterius/,  ncmpe  parochi  ,  qui  id  poftea 
dicecefano  quamprimum  tefetat:  ne  fcaindala  & 
oftendiculo  locus  cfle  paffit,  Quod  qui  edi^um 
contcmpictint,  excammunkatione  ,  aliifque  ftt^ 
pcrionbus  pcenis  aificiantur , 

Praeterca  ,  moncantur  omninoque  prohibean- 
t«r  parochiani,  nedifputent,necqu^ftionesmo-r 
veant  >  nec  agant ,  autcontendantdje  fide  &  facris 
ecclefiae  praeccptionibu^  &  conftitutionibus  ,  nu-* 
ximc  in  convitfiis  ,  aiiifque  hominum  coetibus, 
praefertim quorum noneft dc facris  litcris  diflfererQ 
Sc  traStare* 

I*arochi  fingulis  diebus  domlnicis  efuggefto, 
fiv*>  prono  ecchsfiie  haereticos&  fortilegos  omncs 
excammttni^tosdenuncient* 


toi  fU£ftQriltHs  * 
Canoa  LVIII, 

AT>  extirpandos  abufus,,eKquibusipbrfpfcauiti 
eit  ceriiuram  ecclefiafticam  vilefcere,  quod 
px^tcr  nea  qu^  canpnes  ^  generaliaque  concilia 
pra;fcripferunt^  tam  in  conceffionibus  fmandato- 
rum,  fivc  perrniffioniim  ,  ad  pramulgrandas  po* 
blicandaftpe  induJgcntias ,  tum  in  caxum  publi- 
CAtionc  vitium.cammittitur,  Idcirco  ftatuitcon^ 
cilium,  m pofthac diligentiuscaveant  dic^cefani, 
n$in  C0ftcefllonibus  hujufmodi  mandat<]urum  fivc 
pcrmiffionum >  utlo  modo rcgoJa  a  geoerali  $oib* 
cilio  tradita  cs;cedatur,  Prs^rea*3?  getierdi$  *« 
jufdem  concilii  fcntootia*  anllo  modaqwftmi^ 
buspermittatur,  concionari,  nec  quicq^iam  pro« 
ponere, jpraptereaquaein  diplomatihus,  feu  buU 
lis^  aliiiqueindulgentiarum  literiscontineantur; 
qui  ^uidem  articuli  legantur ,  &  pubiicentur  a  pa- 
rbchis,  &nonaquseftoribu$;  qui,utperfpicuurri 
eft,  fabulasquafdam  fcuabufusintermifcent,ubi 
Iitcrarttmpublicatioillisconceditur.  Nec  eifdeat 
quaeftoribus  permittantur>  pluriura  parochiarum 

pafm^ 


III 


Ahko 

Chimstx 
nrfu 


II77  J     fp*  SROVINC. 

papulum»  inftar  facrse  pompsefiveproccffiams  ia 
unam ,'  nec  alias  eonvocare » 

Etquiacontingerepoteft,  ut  pro  veris  adulte- 
rinae  reliquiae  errcumfcrantur  ,  idcirco  reliquias 
quas  afferunt  deferre ,  non  pcrmittantur  populo 
deofculandas,  autexhibendas,  nififaltemcertum 
fecerintdicecefanum  de  rcliquiis  hiijufmodi  prse- 
tenJis,  nec  recipiantur,  minufque  admittantura 
diceccfanis  exemplaria ,  fcu  tranflumpta ,  aut  vidi- 
inus  diplomatum,  fivebullarum  aliarumque  lite- 
rarumnujufmodiindulgentiarum,  nifi  primse  Ii- 
tene,  five  originaIiaproferantur.&  cxhibeantur  : 
aut  faltem  exemplaria ,  five  tranffumpta  ipfa  a  me- 
tropolitano  dicecefanorum  emanaverint  .  Idque 
wtoccurraturimpofturis,  feu  abuiibus,  praecipue 
interfsrcrido  exemplaribus  feu  ipfis  tranffumptis 
fi&itia  diplornata,  fcu  falfas  bullas,  ut  jam  ex- 
pcricntia  docuit :  undc  infinica  hominum  multicu- 
dodecipipoffet. 

Etutirapofturis,  feu  aliisabufibus  occurratur, 
quibus  uti  poffeut  quaeftores,  fententiis  feu  artu 
culis  cx  diplomatibus  fcu  bullis ,  aliifquc  Iiteris  in- 
duigentiarum  excerptis,  &  pnecipue  praslo  com- 
miffis  inferentcspluresclaufulas,  &verba  quaein 
diplomatibusfeu  bullis  &  iiteris  indulgentiarum 
non  continentur  ,  maxime  circa  prima  five  sub- 
ftantialia.  Caveant  dicecefani  ne  hujufmodiarti- 
culi  expediantur  ,  ni.fi .  prius  eos  diligenter  cum 
ipfis  diplomatibus,  feu indulgentiarum  literis  con~ 
tulcrint,  &  ad  veritatis  nora>amexegerint .  Has 
autemiiterasfimul  cum  articulis  incodicemapud 
fc  referendas  dioecefani  curent  >  ut  quando  rcs  po- 
ftufavcrit  adearecurratur :  prasfertim  fi  aliopofU 
hacanno  contingeret  firnilia  mandata  concedi :  & 
novacollatione,  five,  quodajunt  ,  verificatione 
opusfit:  Idcoqucpraemio  ob  literas  infpe&as:  &: 
iic  cx  hoc  aperiatur  via  diplomatum  hujufmodi , 
imdecumque  admittendorum .  Denique  ut  facilhis 
.  ©ccurratur  fraudibus&  impofturis,  qua?in  mutan- 
dis  articulis  faepe  committuntur « 

Praeteieanonnifi  femcl  eaedem  indulgentiae  ad^ 
aaittantur,  praefertim  in  locis  remotis ,  &longuw 
quisi  inquibus  ignoraturan  eleemofynae  in  pios 
ufus,  qualesindulgentiarum  literae  prsefcribunt , 
conferantur:  &  nifi  perfpicuum   fit  elecmofynas 


A  dis  apoftolicaeiiccntu  ia  diplomatibus  litcrifquc  A  - 

indutgentiarumcontincri ,  fpeciatim  declaretur,  gkristx 

»55*. 


in  quo  multi  falii  poflcnt . 

Dt  *vifiutimhk$  &*  frocuratkmbus , 
Canoh  L I X, 


Et  quia  ut  plurimum  incuria  &  negligentia 
paftoris  divagaatur  pves  ,  quas  tunc  lupus  in* 
vadit  &  rapit  ,  tton  abs  re  vifum  eft  concilio 
neceflarium,  ut  epifcopi  vel  generalcs  eorumvi* 
carii,  ad  cognofcendos  fuae  fidci  commiffos  gre- 
ges  fingulisannis  fuas  dicecefes  &  ecclefias  ,  aut 
faltem  unoquoque  triennio  invifant  &  perlu^ 
B  ftrcnt:  erratafiquas  fint  emendaturi,  oculataquc; 
fidc  &diligentianimo,  quae  ad  Dei  laudcmper- 
tinent  prpfpefiuri .  In  quibus  cxequendis,  quan- 
tumadprocurationem  fpedat. ,  non  excedant  ta«* 
xationemin  diplomate,  fivebullaoptimi  feliciffU 
miquc  nominis  Urbani.papae  V.  ad  archiepifco- 
pum  Narbonejnfem  ejulque  fuffragatores  trah&* 
miffa  declaratam  :  Ncmpc  mcdiam  partcm  taxa^ 
tionis  prsefcriptae  in  conftitntione  Bencdidi  duo- 
dccimi:  Ctijusinitiumeft,  Vaseledionis,  fic,u;t 
quae  JefuChriiti,  &  non  quae  fua  funt,  quaerere  vi- 
acantur. 

De  [znttnth  txtemmunicathnts* 

Q  Canon  LX. 

Cutn  modis  omnibus  quilibct  ad  falutcmnon 
folum  vocandus  ,  fed  vtl  invittis  attrahendus 
fit  ,  nec  defint  permulti ,  qui  excommunicatio- 
nis  compcdibus  vindi ,  nihil  minus  ftudeant  , 
quam  ut  folvi,  &  liberari  poflint  ,  in  ecciefiae  , 
claviumquc  poteftatis  contcmptum  :  Quos  cum 
ut  obftinatos  &  pertinaces,  rciigionis  amorre- 
ducere  neqncat  ,  pcenarum  gravitate  deterrcndi 
funt.  Itaque  praefcripfit  concilium  ,  ut  quicum* 
que  per  menfem  cxcommunicationis  fcntentia 
nominati  petmanfcrint  ,  cujufcumque  fexus  cxi- 
ftant,  fifolvcndofint,  quinque  folidos  cxolvere 
cogantnr  :  fi  vero  per  duos  menfes ,  deccm  folk 


feucufquc  in  eos  ufus  pro  quibus  ab  initio  con-  D  dos  in  pauperum  hofpitium  confcrendos  ,  quod 
^    '  "  «  *  jn  co  j0CQ  ^Qm  excommunicati  inhabitant  ,  Cu 

tum  cft:  ab  illo  qui  eft  afecretisdicecefanoexi- 
gendos:  quos  in  codicem  referat  ut  eos  hofpitii 
redori  fidcliter  pcrfolvat :  ita  ut  ex  his  nihil  com- 
modiad  dioeccfium  praefules  perveniat .  Quod  fi 
animo  pertinaci  &  obftinato  ui  excpmmunicatio- 
ne  duos  menfcscxcedant,  dioeccfaniarbitriogra- 
viori  poenitcntias  fubjaceant  .  Si  vero  folvenda 
non  fint,  qui  per  id  tempus  jam  expreffum  *  fea* 
longius  excommunicatione  irrctiti  permanferint, 
a  dioecefanis,  vel  corum  vicariis  falutifcra  illist 
pcenitentia  imponatur  ,  nuila  indifta  pecuniae 
multa ,  ut  ad  vcrum  fanfliflSm»  matris  ccclcfi» 

fremium  reduci  valcant:  aliis  viis  jtuis  &reme~ 
iis  opportunis  ad  obftinatos  infordefcentefque 
in  vinculo  excommunicationis  cogendos  &  revo- 
candos  nequaquamimpcditis. 

NuIIus  clericus,  aut  ctiam  laicusajure  velho^ 
mine  cxcommunicatus  &  dcclaratus  ad  publicat 
muncra  admittatur.  Indignumcft  enim ,  ut  quia 
grcge  dominico  fegregatus  &  feparatus  cft»  pu^ 
biicxs  officiis  funeatur « 


ceffae  fuerint,  collocari.  Cum  ut  quae  conceden- 
tem  ratio  movit,  durct,  nec  generaiis  feu  com- 
munis  confirmationum  forma  fpeftetur ,  nifi  indui- 
gentiarum ,  quas  idcirco  quaeftores  confirmatas  ef- 
it  proponunt  ,  &  perfuadere  nittintur  ,  fpecia- 
tim  literx  confirmationum  hujufmodi  meminc- 
rint,  ubiprsefertimquicquaminipfisindulgentiis 
dido  gcnerali  concilio  ,  &  facris  dccrctis  rcpu- 
gnans,  feudeviumvideretur. 

Etquiafrequentcraccidxt  ut  quaeftores  circum- 
ferant ,  qqae  yulgo confeffionalia dicuntur ,  quibus 
multa  alia  inferunt  praeter  conceffa,  &  in  Jitcris 
induIgentiarumcontQnta,  maximehis  quaeprima 
&  f ubftantialia  funt,  idcirco  non  permittant  pa* 
rbchi  quaeilores  hujufmodi  confeffionalia  popuio  £ 
diftribucrc,  hificomodo,  quo,utfupradiximus> 
articuliconferantur,  &adveritati$  fiaem  exigan- 
tur?  figncnturqtieabeoquicfta  fccretis  dicecefa- 
no :  faltcm  unum  pro  quaque  parochia  •  Ad  cujus 
^dcm  parpchus  alia  revocct  * 

Diligenter  ctiam  in  hujufmodi  diplomatibus 
ffiu  builis  aliifque  indulgcntiarum  Utcris  infpi- 
ciendis,  praepculis  habeantur  quae  in  conftitutio- 
ne,  Et  fidominicigregis,  dcclaranturincmpe,  ut 
in  qtiibufcumquc  indulgentiis ,  &  abfotvcndi  con- 
ceffionibus  npn  comprehendantur  cafus  eademin 
Cpnftitutionc  expreffi  &  exccpti,  nili  fpeciali  fc* 
Cwih  GentrtL  Tom.  XJQCIII  * 


Hhh    % 


Dc 


A  *   **  o 
Cb&isti 


IZjp    ,,"^,XI*CONCII*   PROVINC 

Dt  difftnfttfomfas ,  A 

Canon  LXI* 


Narbonense*  H*|**c§'a,n'    **8o 

alienam  m  parochiam  ad  IHum  cileftum,  &per      ' " 

aliquoi  dtesantediempafcfaiitiseo  animo  fe  con-  £H*  **  0 


RlSTf 


B 


Cum  fiepiifimc  nimla  vent#  {kcilitaa  delinquen- 
dioccafionempraebeat,  ftatuit  concilium  nedic?- 
cefani,  in  relasationibiisfive  difpenfationtbus  in 
rebus  perfnJfl^j  sequo  faciHores  fc  ppeftent:  fed 
potius  et$ conceffurt ,  hahita  hujus  tempeftatis  ra-* 
tione?  Deum  pr*  ocuiis  habeant  :  &  ne  popula 
eorum  auftorttas  contemptui  effe  videatuc . 

2)e  r#&8*  #"  mgotiis.  tctfofitftkis  % 

Canon  LXII* 

Frudentia,  cum  cx  apoftolica  canonicifquere* 
gultsin  epifc&pis  aliifque  faeerdotibits  neceflaria 
ht,  naneafoluat  in  lilera.ru m  periti^,  ut  anjtea 
di&umeft,  fed  ctiAtn  in.  fsectjlanum  negottortirn 
admisiftratipn^  tntelligenda  eft  ,  Itaque  fpecia- 
tim  praef^iptum  eft  ,  provincialia  hujufmodi  con- 
ci  iii,  in  %h  initio  meminimus ,  propter  ccciefiaftt-» 
caacaufasicontfoverfia  diffplvendascelebrantU  cf- 
fc.  Cumigitutdehisquaead  animurn  refenmtur, 
five  de  fpirttu&libus  hncufque  fatis  aftum  ftt ,  quas 
fme  faecuiarium  beneficio  vix  diu  ftare  poffunt, 
quaedam  prsefcribeada  putavimus,  qua?ad  viftam 
feu  reddttus  refque  &  extcrna  fivet  temporalia  eccle* 
fenegotbp^rtinent*. 

t)e  dceimte. 

Canon  L.XHI» 


Decimas  acrprimitiascum Deus  conftituerit  ,  ttt 
facrorum  mtntftris  perfolvantur :  cumqueper  pro~ 
phetamikmaledixerit,  quos  in  decimh%  primk 
tiifqnecongerendisnon  pudetconcertare ,  aut  mu- 
t«i$ftii*dibu$ttti,  pratciptatinferri dectmam  orn~ 
nemifthorreumfuum,  ut  ca  fit  facerdoti  cibus  in 
domotfttft»  camdominusin  evangelio  sequumeffe 
dixcritv  easetiamesementha  (k  anstho  folvendas 
effe  >  cutn  deniquequi  altari  feJ-vit,  ex  altari  vive- 
redebeai;  Idcirca,  &qui&hi$  tempqribusmuhie 
in  decimarum  &  primitiarum  folutione  fraudes  £) 
apertecommitti  vid$ntur:  Statuit  concilium»  ut 
parocht  fuo&itttemplo  faftem  femet  iti  menfe  mo- 
neant  ^utdecimas &  primitiasiintegre »,&  fine frau^ 
de  folvant^de  antiqua  confuetudine  nihil  immutan- 
tes.  N^qttehuicexcufatknilocus  fit.  Nempe,  a^ 
paucisannis  aliquo$tertaffeconfcientk  reIudaa-< 
te  »  ut  eonfuetoditii  detrahc^ent  ,  minus  fcilicet 
quampr^more  cffent  folututi*  Nultem  denique 
doium&  ftaiidemcommitfant  indecimis  exolven* 
dis,  ni&pofthac  (ubihoc  illis  ediftum  innotue- 
rit )  excommuni^ationis  featentiam  in  hupfmodt 
dolofo&&  fraudulefttoslatam  iucurrcre  raalint  • 

Infoper 5  ttt  dolis  &r  fraudibus  occurratur  >  mul- 
tifque  litibus  quse  quotidie  exoriuntur»  q^orum^ 
damnequitiay  qui  cum  rem  familiarem  admini*  E; 
ftrent  ,foCttmque&  larem  (ut  vulgpdicitur)  uoa 
juparochiahabeant,  dktamenfanftopafcbe,  a- 
Jiam  adire  non  dubitant>  ibi  facrofanftumeuchari- 
ftise  facfamentum  recepturij,  ut  parociinm  fuum 
|ure  fuofraudeut .  Itaqueftatuit conciliumj  ut nt^ . 
mo  qui  fandificum  Hiud  facramentum  aliena  in 
parochia  acceperit  ,  ob  id  patochiarms  dicatur  : 
cumetfi  maximum  illud  iacramemum  efle  cunfti 
feteantur ,  alia  tamen  fint  ecciefiaftica.  facramentat 
&textnsiap!urali  numero  ioquatur*  Neque  id~ 
circo  decimas  folvat ,  ubi  euchariftias  facrameatum 
acccperit»  ctiam  fi  dolofe  cum  univerfa  familia 


tulcrit ;  fed  vete  illi  parochias  afcr ibatur  ^  ubi  per*  , J5 1 
petuoautfrequentius  habitat;  nbi  domicilium  & 
tamiHamhabet:  fif^biipfeejufque  familia  ecclc- 
fiaftica  facramenta  recipit  ,  Ne  proptcrea  quod 
fanfto  die  pafchae  alienam  aditt  parochtam  fan- 
Ctiffiroa?  eucharifti^  facramcfttum  recepturus  , 
qyamvis  illicperdiesaliquot  moratus  fit>  illius 
parochi^e  dicendus  eft  parachianus  ;  com  id  non 
animomutandi  domicilii,  neque  quod  religione 
mov^inetucjs  fed  in  fraudem  parochi  fui  fecifle  pn- 
tetur.  Qbare  parocho  vere  fuo  3  nempe  incujus 
parochia,  ut  jamdiftum ^  eftjdomiciliumhabet^r 
ramiiiamalit»  &ubiaiiaecciefiae  facr^menta  cum 
famiiiaaccipit^  iategram  agnorum  &  lanae  deci- 
mamfojvat:  quamdebet,  quod  parochianus  fit; 
mediam».  fcilicet  part^m  ia  dioscefibus  in  quibus 
mediaparsdebetur  ratione  parochianatus^  ut  m 
dicsecen  Narbonenfi  confuetudo  inval^it  ,  alia- 
que|urafiqttae  fint^ 

AHenoa^temparocho»  apudquem  euchariftia^ 
facramentum  tecepit »  nihil  ex  hoc  cpmmodit  ae- 
quiratur.  Imo  fecuadiim  fuperiora  decreta  ,  vo* 
lumusutverutn  illius  parochum  certiorem  faciat 
quomodo  fuainparochiafanftum  eochariftic  fa- 
cramentum  ei  miniftrarit :  idque  licentia  petita, 8c 
a  vero  illius  parocho,  exorata :  etiamfl ,  nt  dolofe 
fit,  ali^na  inparpchiadomam  habeat,  quamta* 
men  perpekio  cum  familia  non  inhabitet^  ufc  an*i 
teadiftumeft»  Cui  edifto  fiadverfentur  &  rcpti-» 
gnent » tum ipfi  $  tum  parochi  fi ve  reftores  ad  quos 
transfugiunt  r  e^communicadonis  poeaa  alitfque 
arbitrariis  puniantur  • 

Piaetereaquod  ad  promifcuos  parochianos  au 
tinet  >  cam  eorum  itmumeras  quotidte  fraudea,- 
committantur  ,  quod  potiffimum  tempore  femi- 
nis  terrap  mandandi  >  meffium,colJigend3rum  ,  ac. 
Ytademiaxum^  ittpecudibusfuis  pabula  carpendak 
pnebeant*  famili^partem  transferant  eam  ia  pa-. 
rochiam»  in  qu^  ftindum  aiiquemfive  poflyeffio^ 
nemaut  domum  acquifierint ,  8c  fruftibus  colle- 
&i$  ad  prtftirtatri  aiitiquam  domum  primamque^ 
famiiiam  r^deant :  $atatuit  contijium;  omnis  tok 
Iendae  ambignitatis  gratia  >  quod  fi  novam  illam  in, 
parochiam  >  ubi  domum  acquifierint  »  famijiani; 
tranfmittant ,,  autltpluresfint  fratres  cohaeredes,; 
autquicommuniainterfebona  habeant,  quorunt 
jubeaut  unum  novajn  illam  poffeffionem  adire,  ad 
prajfcriptumtempus^nondivifisbonis,  fed  utno« 
vi  iiiius  fundi  pafcuis  utantur  $  &  fruftus  collk 
gant>  guia  nemo  dtci  poteft  duarum,  ccclcfiarum 
parochianus»  ut  media  pars  dectmas  agnprum  Sc 
Janae  quas  obparochianatum,debetul,,  earum  vc< 
rumcaufa,  parocho  tota  folvatur»  in  cujusparo^ 
chta  antiqua  familia ,  prtmaque  dpmus  fita  cft  j  nift, 
frater  aut  fociqs  tlleomnino^domiciiium  mutet, 
ad  antiquam  familiam  non  rediturus:  tuncenim 
proacqu^portionefuae  haercditatis,  illius  tantum 
dicetur  novus  parachianus  ,  ut  ob  portionem  ik 
lam  tantum  novo  parocho  dectmam:  folvat  rationc 
parochia&atus  :;  nthll  de  pafcuorum  jure  immu- 
tando 't  tdque  folum  in  dioecefi  Najrhonenfi , jfealiis 
m  quibus  ob  parochianatum  medta  patl  djecimaef 
agnorum&ian^debetur:  In  aliis  vero  confaetu- 
do  locorumfervetur:  hoc  additur,utnuIlWsfrau^ 
di  locttsrelinjjuantur^  quant.um  ad  temporis  du 
vifionem,  attinet  ,  ut  tatione  pafcuorum  ,  nuk 
la  tcmporis,  ratio,  habeatur  ,  neque  folvant  a* 
licna  in  parochi^  dejdimam  aliquam  pafcuorum 
caufa  ,  nifi  pccudes  faltcm  ibi  menfem  cpmple- 
verint  :  non  tamen  cx  fententia  parochiani 
dtes  numetentur  ,  fcd  vcro  parocha.  integram 

dect- 


ta8i 


Marcelli    Pap^   II.   Vita* 


1282 


Anko 
CHEtsfr 


decimamfolvat,  tam  jure  parochianatus,  quam  A 
pafcuotum*  Et  pro  di&fs  pafenis  ceteti  parochi 
in  quorum  parochia  pcr  tempus  competens ,  ut 
fupra,  paftae  fuerint  pecudeshabita  temporis  ra- 
tione,  pafcuorum  caufs,  a,  vero  parocho  >  non  a 
parochiano  jus  fuum  confeqtientur :  qui  ob  id  nihil 
poterunt  retinere .  Quod  (i  inter  parochos  de  tetn- 
porc  oriaturcontroverfia ,  tunc  parochiani » aut  pa« 
ftoris,  cui  pecudes  commiffge  fu^rint ,  jurisjurando 
fides  erlt  adhibenda « 

Dt  eimmfyndrum  qujfiorihus  fnptbritis  ,  wiin&mm<* 
tis  &*  luminAribtts  ac  fuffra^lis  tn  ecclefih  • 


A  n 


Canon  LXIV* 

Prgecipiant  dicecefani  iis  qui  in  templo  pecunias 
Coiliguut*  quosvulgo  ecclefiarum  quaeftorcs  feu 
baffineriosvocant,  utquae  populus  religione  ad- 
duftusmunufculooffcrat,  fcribant;  debifque  li- 
bruth  rationu£9  conficiaht  s  re&epecuniis  utantur: 
eas,  utaequumeft»  collocent:  fideliffitne  &  exa~ 
ftiffime  rationem  reddant,  ubi  adminiftrationis  fu# 
annum  peregerint,  quod  reliquum  eft&debitum 
fuccefforibusreipfatradantcoram  &  pmfente  pa~ 
rochovd  ejusvicario»  vofcatifque  confufibus*,  ne 
quiddolicommittatur,  pcipulufque  aconferendis 
cleemofyms  revocetur ,  cujus  dccrcti  contemptores 
excommunicatione  puniantur . 

Dq  unteU  tina  Uterds  €F  documente  re~ 
rum  ecctefi*. 

Canon  LXV* 

Praefcribit  concilium,ut  fmgulisin  eccjefiis  Iiber 
conficiatutj  figillandus,  &  anotario  Joci  fignan- 
dus  i  in  quo  ves  mobiles  &  immobilescujafcumqtie 
ecclefie»  jura  7  a&iones »  redditus,  decimarum- 


75  ^^^V" 


B 


que  colligendarum  ratio  defcribautur  f  qui  cate-  A  n  w  0 
naferreaaffigatur,  his  omnibusderebttsubiopus  chjusti 
fucrit  ,  perenne  teftimonium  perhibiturus  .  Hti-     "1551, 
jus  autem  apud  epifcopum  fervetur  exetnpiar :  ad 
quod  perpetuo  recurratur  fumptibus  parochi  * 

Praeterea  de  contraftibus  omnibus  vaffalaticis,  & 
emphyteoticatiis  rcrum  ecclefiarum,  tabuUe  duae 
fivc inftrumenta pttblica  conficiantur*  qudrumal- 
terum  parochus,  fcu  quicumque  facerdotio  ptsecft* 
habeat :  alterum  in  fuperiorc  Iibro  fcribatur  * 

CctnclufiQ* 

CanonLXVL 

Voluitconciltum  omnia  de  quibus  his  in  cano- 
nibus  &  ftatutisagitur » detcrminationtfandse  ma- 
tris  ecciefiae  Romana;  fubjici ;  a  qua  ia  quoquam  de- 
viare»  autaberrare  nolumus*  Neque  generalibus 
conciliis,  veletiamprovincialibusr^ceptis  &  n(w 
confirmatii:  quibus  his  decretis  nihtl  detrahi  ic 
derogari  putamus . 

Neque  noftra  eft  fententia ,  Chriftianiffimi  &  X). 
N.FrancorumRegis,  ccclefiae  Gallicanae  ,  facxq- 
rumquc  conventorum  auftoritati  S?  pr«roga;tivis 
dctrahere,  ncc  ullo  modo  illis  obeffe . 

Hsecedi&a^duceSpiritu  fan^o,  hocin  concilio 
provinciali  Narbonae  cclebrato  afta  &  praefcripta  , 
nos  prgediftific  congregati ,  iaudamus ,  approba- 
mus ,  &  confirmamus  $  eaque  volumus  pofthac  ex- 
jtftiffime  ab  omnibus  hujufce  provincise  clericis, 
aliiique  quorum  intereft  »  cujufcumque  flatus  Jfe 
conditionis  fint,  obfervari,  ipfaquepublicari  in 
proxima  pafchae  fynodo  praicipimus '»  ne  quis  poft- 
hacignorantiamcaufaripoffit»  In  quorumfiaem, 
&  teftimonium  pradida  omnia  fubfcripfimus  ubi 
fupra*  Die  vigelimamenfisDecembris,  annodo- 
mini  millefimo  quingentcfimo  5  quinquagefimo 
primo# 


V     I     T     A 

MARGELLI     PAP^     IL 


A  N  K  O 

Chrisxi 
1SSS* 


Iiarcellu$ 
qnamodo 


Joanne5 
W2 


MArcellus  cx  oppido  Politiano  in  Etrntia ,  Ri- 
chardo  Cervino  8?  Caflandra  Bdncia  parcn. 
tibusnatus,  cardinaliFarnefio  adhuc  adolefcenti 
aPauIo  tertio  datus,  ut  ejus  opera  infcribendis 
epiftolis  utcretur ,  nuntii  apoftolici  dignitate  exor- 
uatus,  pr^teromnemfuam  expe&ationem  cardi- 
nalis  tituli  fanft«  crucis  renunciatus ,  Julio  e  vivis 
fublato ,  trigintanovcm  cardinalium  communi  ftu- 
dioper  adorationcm  creatus  eft  pontifcx  V.Idus 
Aprilis  annomillefimo  quingentefimo  quin^uage- 
fimoquinto;  diequeimmcdiate  fubfequenti  coro-* 
natus  nomcn  Marcelli  retinuit  •  Prohibuit  confan- 
guineis,ne  Romam  petcrent:  duos  exfratre  Ale- 
xandro  nepotes ,  quos  ibidem  educabat  %  a  nemine 
yoluitadiru  ^ 

Hujus  tempore  Joannes  Calvinus  ck  matre 
pontificii  facrificuli  concubina  canonicus  Novio- 
dunenfis  incipit  clarefcere  ,  &  dc  fori  rabttla 
theblogusderepente  prodire,  quandoad  poenam 
quaefituscum  quodauiCopo,  tunc  acadcmiae  Pa- 
rifienfis  reftoref  rcgii  magiftratus  manusfubdole 
cffugiflet» 

Eodem  tempore  >  inqutt  Gembrardus  ,  praeter 
puIgaresLutheranos,  Zuinglianos,. Calviniftas^ 
Conttf*  Gewrd*  Tom^  XXXITI. 


D  Scrvetianos  ,  Anabaptiftas  »  &  infinitas  Sacra- 
mentariorumformas,  recrudcfctmt  alii^feincon- 
trariafcindentes,  Brentiani,  Ubiquiftae  ubiqui- 
tatem  humanitatis  Chrifti  dicentes  $  Ofiandri- 
si,  hominemjuftificariea  juftitia,  qua  Deusef^ 
fentialiter  juftusj  Stancariani  ,  Chriftum  juftifi- 
care  fccundum  folam  humanam  naturam ;  Amfdor- 
fiani,  bonaope£aadfalutemefle  peroiciofaj  Ma- 
jorift^ ,  infantes  nonfalvarj  per  folCim  baptifmum) 
Antinomi  ,  hominem  ad  Icgis  Dei  obcdientiam 
nonobligari^  Suenkfeidiani ,  facras  Iitcras  peni* 
f  us  cfft  a^jickndas ,  Sc  pcndendum  c  fola  di  vina  in- 
f piratiorie  >  qui  proinde  difti  furit  prophet^s  coele^ 

E  ftes;  TrinitariifiveTrideitae,  trescfledeosj  An- 
titrinitarii,  trespcrfonasnonin  fe  fubfiftere,  fed 
indivinaeffentia,  cflequedivinae  eflcntise  dumta- 
xat  refidcntias  fivequalitates;  SahelJianorum  fefta, 
qua  infames  funt  omnes  fere  Lutherani  &  CaJ  vini* 
ftse  ,  ut  multis  Hbris  docuimus  $  Autotheani ,  Chri- 
ftumcfleDeumafe,  nonapatre,  utproindeim- 
proprie  dixerint  patre$  Nic^ni ,  Deum  de  Deo » lu- 
men  de  lumine ,  0*c*  hoc  venenum  fuis  mifcuit 
Calvinus,  utibidemoftendimusj  BibJift*,nihiI 
proponcndum  in  ecclefia  populo ,  vel  ia  fcholis ju- 


Hhh     3 


yen^ 


&  H    H   0 

Christ; 


*a8$ 


Marcblli   IL  et  Pawli   Pap^   IV.    VlT^. 


1184 


ventuti ,  pmter  faibJU *  bcc  difeeadas  ullas  philo-  A  Chrifti  naturis ,  &  de  fan&a  Trinitate  monftra  no- 


fophias  artes  i  Sabbatarii  5  nondominicamdiem 
colcndam*  JoIumPatrem  efle  invocaodum  ,  non 
lilium,  nonSpiritum  fan#uoi;  Stebleri  %necgla* 
diumnec  perampartan^am,  nee  ulla  modo  Jni^ 
gandlWj  atit  in  uidicto  comparendum  \  Dagmo* 
niaci*  da&monespoft  fincmmundi  fulvindos;  Ge- 
orgiodavidici  *  Georgium  Dayidem  efle  Chriftumj 
diabolumnullumcxiftere,  non  hituramcarnisre- 
furreftionem  |  Memnonitas  ,  Chriftum  camem  e 
Maria  non  fumpfifte  >  Ochiniftae  five  Polygamift*, 
licere  uni  viro  multas  fimul  habere  uxores ;  Mufcu- 
lus,  divinam  Chrifti  naturam  utia  cum  humaru 
fuiflemortuam  \  JaaoncsLang*is3  carncm  Chrifti 
effedeificatam,  five  tranfiiffe  ia  divinam  fubftan* 
tiam.  MatthaeusFlaccusIllyricusmuJtahorrenda 
inomnes  fedtas  in?exitt  Mehnehthon  utmuiro- 
rum  reus  etiam  a  fuis  traduckur.  Hieronymus  Zan- 
chius  &  Jacobus  Scheckiu?  medicus  %  de  duabus 


A  n  «  o 


visportentisauxemnt,  quaeprapria  operereftna-  Quivrr, 
vimus .  Has quidem defendere  hodie conatur Lam-  1 5 *?. 
bertus  quidam  Dansus  \  at  nimis  inverecnnde , 
quonjam  fola  impudsntia  hsretica  armatus  *  difdU 
plinarumomniumexners,  tantam  provinciamfur-* 
icipit.  Yalentinus  Gentilis»  cum  Servetunorum 
fermemoDeiftarum,  Lemant  lacus  undasmifcuit* 
eontra  quepa  praecipuetra&atummeumde  Trini- 
tatedidiavi.  Hisjam  omnibus  fuperftes  Theodo^ 
rusBezaquotidiealiquid  novi  ad  jam  putresco- 
rumhlafphemiasadit,  Hm  ex  i^fmum  firiptis  $r 
farrdpnikks  ? 

Dumvcro  MarcelluspontifeK  multa  ad  urbis  8r 
curi^  reformatior^em  mente  agjtaret,  apoplexia 
B  correptus  ad  beatiorem  vitam  migravit ,  ultima 
ejufdem  meniis,cnm  ponttficatum  dles  vigiati  duos 
tenuiflet  *  corpus  ejus  $pud  S  Petrum  fepultuyae  de- 
mandatumeft. 


V     I     T     A 


P   A   II   L   I      P   A   P   M      I V. 


Patilas 
tifex  fa-f 


Ordinis 
Theatino- 
fum  inftitU^ 

|pr- 


ItesKedii^ 


0ficmm 


PAuiusIV.  ^eapolitanus^  flhiftfi  Caraffanvm 
familia  oriimdus  3  ante  ppntificatutnjoannes 
Fetrivocatus,  fcientiaapiecafe&  virtuteinfignis, 
multii»  legationihus  fundu^j  a  mortaftic^  vua? 
quam  %  refignato  Theatino  archiepifcopatu  f  infti^  C 
tutoqueordinepresb^teroram»  Theatini  yq€%z&<* 
rum,  profeftus  erat »  adcardinalitiamdignitatem 
^  Pauloterrio  ypcatus,  ^d  extremnm  crwus  eft 
pontifexdecimoKalendas  Junii?  ipfo  Afcenfionis 
diej  annpdomini  milJefimo  quingentefimo  quin* 
quagefimoquinroj  temgoreCaroli  quinti  &Tper? 
dinandi  imperatorum  :  fequenre  elominicocoronaT 
tusdccretum  fansitj  qaohcn^ficia  iI]egitimepof« 
fetfk^  vetpectiniis  romparata»  yeddere  prscipie* 
batur  %  Judaeos  in  una  parte  civiratis  redufit  % 
quibusneuluramexercerent  vettiitj  crocei  coloris. 
pileum»  quoa  reliquis  internofci  poflent  »  ipfos 
ferreroluit  .*  decreta  pturimaajulio  tertio  ftabi-* 
litatefcidit .  Roma^iJfbani  d11^0^  prarfeftum  in^ 
ftituit»  clero,  quoad  viftum  &  veftitum  leges  D 
praefcriplit  |  poenitenti^  officium  ipfemetreforma^ 
vit?  beneficia^ecclefi^bonanan  aliisj  quamvi* 
risbene  doftis»  eonferrivoInir^TrJttmurbisCon* 
fervatarumaudpritatsm  amplificavit*  Privil^gia 
a  pontificibui  prasdeceflbribus  popjilp  concei&. 
confifmavit,  In  cuju^  ^m  animi  proteftationemi 
populus  it\  Capirolio  eidem  ftatuam  erexit»  cenai 
tamqua  npbile$  cuftodes  attribnit.  >  quo$  omne$ 
ipfecqueftri  ordine  cohoneftavit  .  Et  panjo  poft 
inter  eum  &Phi!ippum  Hifpaniarum  r^gem  orta 
ejft  difcordia,  c«!  Galjiarum  regis  fiettts  aiixiliis 
bdlum  in  regAP  Ncapolitano  per  ducem  Albanum 
dcfenfoiadiKiti» 

Anno  integm  %  poftquam  praelio  fe  faceftivif- 
femt  y  qu*  pontifici  parum  feliciter  fuccefferant ,  ab  E 
armisccderecoa&useft,  Inter  arma  Marcum  An« 
toniumeiufqu^patrem  Afcanium  anathemati  ia* 
nodavit^  eofqueomnibuspoffeffionibus,  qua$  in 
ditione  ecclefiaftici  obtlnebant  ,  privavit  \  quas 
nepoti  («0  Joanni  Carafe  fub  titufp  Paliani  d^ca^ 
tusattribuit»  Pace t^ndemcompoJiu*  dusAIbv 
nus  fuotmo  pontifici  pbedientiam  praeftirnrus  ad^ 
eumhumiiiter.profedus  eft,  aquo  abfoJutjonem 
confecutus  maximam  ejushumanitatem  expereus 
imx  t  Porto  ad  inquifitionem  converfus ,  tidcm  fex-r 


dccimeardinalesaddiKit*  quorBnj  primarium  lo-  il)qu5/-tro- 
eumcardinalis  Alexandrinustenebat.  Catalogum  m$  infti-* 
librorum  ha;refi  iufeftonim  publicavit .  Legatione  /Bl"t?*i*'" 
Angucana  cardinalem  P^Jum  pnvavit:  cardma-  micdrum 
lemqueMoronumin  vinculaconjecit  :  Striftiffime  cataiagum 
pr^ecepit  ^utomnesr^Iigiofi^  monachi  e  clauftds  JjJ*™^ 
fuisegreffi  ad  proprium  monafterium  revcrteren- 
tur,  Auditis  fuorum  cognatorum  8c  propinqpd- 
rumenormibusfceleribus,  in  eo$  graviffime  aoi- 
madvertitt  iJfofqueexu?|>eejicien$^pmnibusgra- 
dibus  fpoliavit ,  Diverfis  ordinationihns  novemdet 
cimcardinales  creavit*  Cathedra?  S.  Petri  fefturn 
innovavit. 

Sub  hujus  por.tificatu »  inftjt  Gmehr4rim%Jozn^ 
nesCalvinusadnundinas  autumn^Ies  Francoforti 
ahno  mijlf fimo  quingentefimo  quinquagefimofe3c- 
tocummjniftrisejus  Jocidece^naconferre  volens, 
reje&as  eft»  quod  fe  Zuinglianum  profiteretur, 
Za<V4tcrus  inhiftnU  (antroverfi  Sacramentdriorum  % 
Snriusiahiftarit  > 

Eodemanno,  eum  pleriquelaidinPoJonia  u+ 
fum  calicis  itk  facra^fnto  euchariftias  ftamettfij^ 
feefflagitarent^  quafi  Chriftns^flfet  etzngm  "fafe 
altcra  Tpecie  ,  8r  Romanus  pontifex  eo  mififfet 
Aloyfium  Lipomanum  Veronenfem  epifcopum 
adregem  Polonia?  Sfgifmundum  %  ee  qu^ftio  di* 
vino  miraculo  cft  Judieata  ,  Nam  cum  quidam 
UdmmmhSm  f  five  Brnadiflu^  x  h  quodatt 
Poloni^  oppidulo  >  Sachazeto  nomine -f ,  tribur 
miHaxibus  ab  arce  lom^,  a  fm  ^ncilk  ehri*? 
ftiana  Darothea  $  L4*&kf*  npmine  9  facram  ep* 
chariftiam  (quam  ?pfa  ad  pagum  Cat?so  di>  pa*. 
frh^fufceperar,  &  ejc  ore  extraftam  in  fudario* 
Ium  repofuerat »  nr  ad  iaum  herum  deferr^t )  tri* 
bus  dalerts^veftefericas  fimbria$  hahente  emif- 
fet  ,  &  in  fynagoga  pugioriibus  &  cultris  con- 
fodiflet,  rcpente  ex  jlla  mnltiis  ^fUoremanaKit, 
quem  Judsei  cochfeari  Jn  vitreuin  ^aJicem  tran^ 
fimdunt,  HacrfpauJppaft  cognita^  &  ad.Sigif^ 
mundumrcgem,  quitiineerat  ¥iln&  |  (  qms  eft 
urbsLituani^  metropalis)  jftUcft*-  mandatur  ih 
Iius  oppiduli  prarfe^o  jfecnndario ,  m  totum  nego^ 
tium  diligenterinquirat,  8e  m  hujusfcfeleriscor^ 
fcios  extremo  fupplicioammadvertat » Iraque  Do- 
rothca  csm  Judaco  fuo  hero  die  Veijeris  poft* 

.    /    '  Chri^ 


ia8j  P  a  u  i-i    P. 

Chtitti  afcenfioncmfl$mmiseKuritur>  reliqui  item 
Judaei  fcderis  fbcii  (  uno  excepto  qoi  aufugerat ) 
JCalendis  Junii  idenj  fupplicium  juunt  .  tfnde 
multi,  &ipfe  Poloniae  reK ,  non  mediocriterinre- 
tiftenda  catholiae  eecJefiaECommimionecanfirma- 
ttfr*  Hiftaria  rerttm  tmmwabiliuin \9  &rc.  cwverfa  4 
Tontano  UbrQ  ^uintQ  ,  tT  Snrius  h  hi/hria  . 

Sub  hac  ipmpora  inugo  crucifixi  a  quodam  U* 
pidibus  per  indigoatiofiemiftaemifit  jfanguiQem  > 
ied  fceleris  reus  Mogitntix  fuppl|cjo  afficitiir.  Brm» 
ttHs  in  capat  ad  G>tUras . 

Anno  cni  Ilefimo  quingenteltmo  quinquagefimo- 
feptimo  pridieNoaasSeptemh.inchoatum  eftWor- 
&aU£  cotlotjiuum  inter  cathoIieosSr  Lutheranos 
decreto  comitiorum  Ratifrjonenfium,  fed  turba- 
tum  artibus  FUcci  IlJyrici  •  Aderantevangelica* 
rumpartium  duodecim  mirnftri,  qui  acatholicis 
interrogati ,  quas  ie&asconfeffiooi  Apguftaaar  con- 
fentaneas  &  difleinaneas  exiftiirtarent  (quod  varia? 
k&.&  fuhAuguftaita  confeffiouecomprenendi  veU 
IcntV  &rdecretumeffet,  cum  iis  dumtaxat  cojlo- 
qutuoi  habendum ,  qui  effent  antiqua?  reiigionis , 
ve!  Auguftanaeconfcffionis)  per  fexdecim  dies  in- 
ter  feconeertarunt,  cvtm  aiiis  ex  ipfssfe&asqtiaf- 
dam  ut  a  confeffione  Auguftana  difcrepantes  da- 
mnarent  &  excludereot,  alii  retiuendasj  eifque  par- 
Cendttm  cenferent  *  Ea  concertatio  eo  ufquepro- 
greflacft,  utexduodecim  miniftris  quinquereje- 
ai&exeomm«nicati  fueriot  ,  tanquam  <rootrarii 
confef&qni  Augwftanae  in  prarcipuis  capitibus,ut  de 
Jege  &  evaogelto ,  d«  liberoatbirrio,  dejuftiftca- 
tjone,  deoperibus,  4c  facramentis,  &  ufucffre- 
monUrum*  Hisitagcftis,  quia-a  feptem  reliquis 
lainiiiris  nunquaoi  impetrari  potuit  ut  figillatirn 
multiplices  fe&as  a  confeffione  Auguftana  Tecerne- 
rgnt  & damnarent ,  ne  iaaniseflet iabor  colloquii * 
illudvixadhuc  bene  cceptum  intermmitur.  *4w* 


IV.       V    I    T    A. 


128$ 


A  fdwffiw  h  Ubro  ftihlic*  cwftfunis  fMW  do8ri#ae*v*n- 
&&  ,  &c.  W//o/4*j  Gtlfm  iM  fuh  thefifas  *T  hyf9ty- 
fofifas.  Htfioria  remm  mtjperjfrflfatit  »  Scc,  eonwr~ 
fa *  t&QMAn*  libra  fuinte  •  L4V4tberUf  j#  hifiori^  cm- 
trwtrfis  Sacramentarionim  *  Surms  in  hift&ria  * 

Ejufdem  tempore  Carplus  quintus  ,  qui  So!i-ab^°nti- 
xnannum  ranurum  virium  faftu  tumeatem  ali*-^  impmo 
quotiesprofligaratj  cjui  Ariidenum.  fiarbaruffam  d^  |***^ 
aciedevi&um^  ac  TuneDano  regno  exutum  ,  A~  £ihtog*tmi 
frica  depulerat,  qui  imperium  iuperiorurn  impe- 
ratorum  ignavia  fabefa&atum  ac  plane  perditum 
reftituerat,  qui  conjurantem  Germaniatn  r^ptude- 
rat^  qui  regem  Francifcum  &  Ciementem  pon- 
tificem  in  poteftate  Habuerajt ,  qui  in  orbe  noyo 
urbibps  &  tempJis  asdificatis  multa  prapclara  ia 

B  Dei  Sc  ecclefist  defus  gefferat,  qui  denique, uno 
demptoCaroIo  magno,  omnesoccidentalesimpe- 
ratores  pace  belloque  fuperaverat  f  religione  ta- 
dus,  quam  fanftiflSme  femper  coluit  ,  8c  adver- 
fus  haereticos  afferuit  9  taedio  rerrjm  humanarum 
afte^iis,  proptericoeleftiuuj  &  aeternarum  «defide* 
rium  prtmus  poft  cohduum  Germanicum  impe- 
riutn*  (  Lotharius  enim  Francos  erat)  majeik^ 
te  imperii  fratri  perdinandp  abdicata  »  reliquis 
regnis  atque  ditionibus  unico  fiiio  Philippotra* 
ditis  ad  vitam  religiof^m  fe  contulit  y  Sc  in  fa- 
cram  folitudinem  feceffit  -  Imperium  in  Ferdi* 
nandum  inconfulta  fed?  apaftolica  alitcr  quam 
fieri  debebat  transiatum  fuifle  ,  ^gre  q«idern^: 
fcd  tamen  patienrer  tulit  pontifex  pptimusi<qi?i 

C  cum  annis  quatuor  ,  menfibus  fere  tribus  $  fe- 
dem  apoftolicam  tenuiflet  >  e  vivis  excefllt  an- 
no  domini  mtllefimo  quingentefimo  quinqaage- 
fimonono  x:v.  Kalendas  Septembris  .  Poft  obi- 
tum  ejus  vacavit  fedes  menfes  quatuor ,  &  dics 
feptem» 


Akn  o  Christi 

CHm™    ^    c    °    N    c    *    L    l    u    M        V    I    E    N    N    E    N    S    E  %5S7* 

A   N  N  O      M.  D.  L  Y.I.I.      CELEBRATUH. 


Ex  M$.  Ecclejia  Vimnmfn  . 


BaMmene  ^*'^# \  puUkmii  tn  mhfiis  farochMifas   frmfa- 
^  jfiJ?^  ^*  Vitnntnfis  ex  w&imthm  comilii  frwinciaiis 

IV% p,<g£*       tzltbmi  Fimn&fttmdstjHlii  mno  mUkfim%q*in- 
gmtefimQ  quimfttagefimp  feftim* » 
x*  ■ 

IMprimis  ut  diligentius  atqtie  fincerius  ofnnes 
.  quidem,  fedmaximepopu!us&  viri  quiin  op- 
pidis  &  pagis  hujus  provincia&  degunr,  in  fide  Chri- 
fti  doce^ntur  atque  inttituantur ,  mhibuit ,  ne  pr^e- 
ceptoref  aut  padagogi  in  id  nimis  percipiant ,  beve 
mlibrivenales  proponantur  5  nifi  ddunguemob- 
fervata  lege  &  ordtnatiohe  regia  lata  Chafieaubrian 
dieyicefimafcptimajunii,  anno  millefirno  quin* 
gentefimo  quinquagefimo  prirno,  idque  fub poena 
e^communicationzs  &  ajia  arbitrarja  ♦ 
II. 
Jubetetiam&ordinat  hoc  conciljum ,  ut  fingu* 
lisdiebttsdpmintcisomnes  hujus  provinciae  eccl^- 
fiarum  parochialium  re&ofes,  five  eoruoi  vicarii 
inniiffarumfolemniisaltaatque  intefiigibUi  voce 
publicent&doceant  populum&  parocJiianos  Iinr 
gua  VuIgarioratipttemaQininicam  ^  falutationem 
Virginis,  fymbolum  apoftolorum  ,  prsecerjta  k- 
0is  &  ecclcfi^  ,  doceantque  &  praedicent  fincere 
fecundam  ecclefiafticas  ^aditiones    eorum  paro- 
duanist  8c  ^opuI-U  facro-faniSum  Chritti  evaiK 


D  gelium  ,  ad  inftitutionem  atque  pv&(ctipiqm  qnod 
praedidisecclefibparqchialibus  hujus  concilii  au- 
dloritate  prope  diem  proponetur  &  miniftrabitur  : 
quo  Dei  optimi  maximi  auxilio  omnes  ad  chriftia-, 
nam  regulam  re^ius  ,  ianflius  &  deccntius  infli- 
tuantur  atque  perpiRuo  vivant» 
III. 
Et  ne  predicatio  verbi  &  dbdrina  Chrifti  tradu- 
catur,  autimpoftura,  technis,  autcuniculis  ali- 
quorucn  labefiat,.  &  ne  quid  ineomunerefraudis 
Committatur ,  nevelupiad  idnimispropaftoribu? 
recipiantur,  fan<5lorumpatrumdecreta  il>fequen- 
do  inltibuit ,  ne  prs^ter  di&os  reftores  parochiarum 

Eautearum  vicariosad  docendi  publice  in  ecelefiis  & 
prasdkandi  nimis  aliquisrccipiantur^  nifi  nomi- 
natim  approbati  &  miffi  a  vicariis  gencrafibus  p«- 
fertim  reverendiffimorum  dominorum  epifcoporiim 
hujus  provinciae  ,  8c  ad  prxfcriptum  legum  re- 
giarutn  i 

IV. 
Cenfuitetiam  didnm  concilium^  ut-omnes  & 
finguliecclefiarum  parochialiumreiftores,  five^eo** 
rumvicarii,  pubtice  tte  fingulis  diebusdominicis 
inker  rniffarum  folemnia  faos  parochianqs  moneatit 
arquediligenterexhortentar,  uti  fi  quos  inter.fe 
cognofcantf  fciaot,  aut  fufpicentur  religionis  at^ 

que 


n87 


P  i  i     Pf    IV*     V  i  %  a, 


12 


A  hn  o   Su£^ei*ai**k%llaj*  atque  fufpeftsr,  ipfis  redtori-  A 
Christi   busautiilorum  vicatiis  intra  o#o  dies,  &  alias 
i$$j.     ctmi  primum  poteririt  4enunctent:  'ut  experfonat 
aujue  deli&i  quaJitate  in  ea  re  procedi  poffit  * 

V. 

Omnes  etiam  &  Qnguli  ecclefiarum  pardchia- 
Jium  re&or^s  &eqrum  vicarii  diligemer  defcrihant 
fiquoscxfuisparochiamsohfervaverint  Sc  depte- 
heoderiht ,  quiquotoquoque  anno  faltem  m  fefto 
Pafchatis  de  more  &*  tra4itione  ^cclefias  non  adiin* 
pleverint&  ftifccperint  facramenta  auriculariscoa* 
feffianis  &  fanftsr  Euchariftiae  ,  &etiam  afios,  quos 
in  relfgione  &  fide  Chrifti  fufpe&as  deprehendew 
Xitkt  ,  quas  poftea  ita  deferiptos  r^hunciabunt  ipfis 
vicariis  generalibus  diftonim  reverendiffimorum  B 
dominorum  epifcoporutri  hujuaprovincia?  j  q«i  vi- 
carii  generales  fuis  fyngraphis  atteftabunturipfis 
re&oribus  fe  prardiftas  denunciationes  recepiffe  ♦ 
VI 

Et  ut  oecurratur  frec|uentibusdeIi&isatqueo£- 
fendiculis,  quae  lia^enus  ir*  celebritatihus  fefto- 
rumoppidorum&  pagorum  h&jus  provincsse  per- 
petratafunt;  inhibuithoc  concilium  m  deinceps 
in  hujufmodicelehritatibus  feftorum*  quasvulgo 
(Fogties)  vocant ,  choreae ,  faltattof%e4>jocul-atio~ 
nes,  ludi,  ^ceteraejusfarin,«Iudicra  fiant:  fed 
pie  &  fanfle  in  jej*«niis  &?  oraciombus  colantur 
atque  celebr^ntur  *.  Inhibnit  etiam  fub  poena  e^- 
comtttuuieationis  aliaque  arbittarU  omnjbus  &  C 
quibufcumque  viris  ecclefiafticis  ,  ne  hujufmodi 
ehoreis  ,,  faltatioaibits  &  aliis  Ndicris  omniito 
imerfmt ,  fed  ptobe  &  c  dignitate  fuo  mimere 
ftingaittus* 

Vlh 

Et  ne  ex  defe&u  tonfura;  &habituum  virorum 
ecclefiafticorum  aliquid  offendiciHurn  oriatur,cori- 
eilium  ftatuit ,.  t«  omnes  &  Jinguli  viri  ecclefiaftici 
patenti  &  fuffieienti  tonfura ,  itecnon  deceqti  & 
decoro&quibmninO  juxta  fanftorum  patrum  de- 
crcta  virum  ecclefialHcum  deceat  habitu ,  tam  quo- 
advefte&uimiabrevitatenotaitd&s,  quamcaliga,$, 
calceos,  aut  alia  veftimenta  diftifla >  necnonco- 
lore-s  jure  prohibitqs  incedam  *  P 

VJIL 

Inkihuit  etiam  coacilium  omntbus  viris  ecclefia- 
fticisnefineneceffitate,  aut  dum  peregre  profici- 
fcunturpileos,  quo^  capellos  vocant  deferant  ,fed 
ut  dicuntbyrrosquadratos»  de  more  St  ekdecoro 
a;pprobata  confuetudine  virorum  ecclefiafticorum , 
idque  fab  pcenaarbitraria  ♦ 
IX. 

Pariter  inhibetur  omnibus  &  quibufcumque 
viris.  ecclefiafticis,  ne  enfes,  pugiones»  aut  a^ 
lia    arma   >   nifi   dum   peregre    proficifcuntur  , 


deferant  1   fab  pradi&a  poena  arbitraria*  Anno 

X.  Christi 

SimiHtereumaffidua  homints  converfatlo  fat|s  *$S7* 
ahimi  mores  mftituat  vel  depravet ,  fanaorum  pa* 
ti um  decreta  &  coucordata  infequendo  inhibet  hoc 
COqaiium ,  ne  viri  ecclefiaftici  hujus  provinciae  alt» 
quortim  viroruin  fufpo&orum  depmvatifque  uao* 
rib^s  confuetudine  teneantut  s  neve  in  eorum 
amicimm  confortium  aut  contubernium  recipiant, 
idque  fub  pcena  eKcommuaiatiottis  &  gltji  arbi- 
mria , 

XI, 
Nominatim  prohibuit  omnibus  taa]i  clericis 
quam  religioGs  fub  po:na  carceris  &  ali-a  arbitra- 
ria,  nec  non  laicisfubpoena  excommunicationis^ 
nedeinceps  adeant  monafteria  religiofarum»  cu* 
jufcumque  fint  ordinis,  nifi  fuerint  prodmapa** 
rentelaconjunftidiftis  religiofis^  vel  e*  evidentt 
neceffitate&facuhateatqueliceatia  petita  8tob~ 
tentaa  dominis  vicariis  generaUbus  rcverendifli* 
morurndominorumepifcoporum  hujus  provincise, 
refpeflLive,  &  in  quorum  dioBcefibuscooftituta  fue- 
txnt  mpnafteria  * 

Xll 

Pariter  ut  ma/or  delinqueadi  occafio  pr^fcinda- 
tur,  prohibetur  praediftis  religiofis  moniaIih|as, 
neearummonafteria  aut  fepta  ipforum  egredian- 
tur,  ^nedeincepsJuearum  monafteriis  alHciant 
aut  recipiant  fafeulares  ,  clericos  aut  religiofosi 
nec  etiam  bicos ,  fine  notoria  aeceffitate  &  faculta- 
te  petita  8c  bbteata  a  pmdiftis  dominis  vicarii$ge- 
neralibusrefpedive:  idquefubpcena  excommuai- 
cationis  &  ajia  arbitraria  didlis  pgnis  augeadis  pro 
contumacia  eorum  qui  non  paruerint  f 
XIII. 

Simiiiterfub  paeru  eKCommuaicationis  &infe«« 
quendofamftorum  patrumdecreta,  ^  ut  eccle|iar 
fttc^difcipliniedecus  diligentius  fervetur  :  intiil- 
betur  omnibusreligiofis  tam  virisf  quammulieru 
b«s,  cujfufcumqneordinis^  &quaIitat|seKiftant  r 
nedum facro  fonte baptifmatis  aliquos  pueros  aut 
puellas  fufcipiant ,  cademque  ratione  &  pcena  oin^ 
oib^is&  quibufcumqtte  eeckfiarum  parochi^Iium 
reftoribusatque  vicariis^  utaliquosreligiofos  vi- 
rosffivemulieresadfufceptionem  praedidorum  ha-. 
pti^andorum  admittant  * 

Decernentes  eodem  concilio  hujufmodi  proviu^ 
cialiaftatutapronmlganda  iiifiiiguHsfynodis  re- 
verendiffimorum  dominorum  epifcopoium  diioece- 
fanorum  hujusprovinci»,  &iIIonmi  traafgreffo- 
res  corrigendospereofdem  reverendiffimos  domi- 
nos  epifcopos  five  eorum  yicarios aut;  officiales  prb- 
ut  juris  8f  rationisfuerit  *  ^ 


Anno 

CHRTSTr 
Vim  IV* 


^^##-#€*#€*#-##4|»€^##0#€|*#^^s#  A^» 


P    II 


V  I  T  A 

P  A  P  JE.    I  V^ 


Chhisti 


PIuslV-Bernardmi  Medicagi  &r  Caecili>  Sorbel- 
loni*  Mediolanenfisfiliu$,ante  pontific^tum 
ToannesAngelusvocatus,  fuit  plnribus  officiis  & 
di^nitatibus  exornatus  ,per  Paulum  tertium  cardi* 
natitia  dignitate  adauftis  ,  a  Julio  tertio  legatus  ad 
ttiitfttam  contra  OftaviumFarnefium  fufceptam  e- 
JettuSj  ipfanativitatisdomini  vigitia,  anno  15^0, 
tcmporeFerdinaadi&Maximiliairi  fecundi  impe- 


E  ratorisPaulo  IV*  evivis  fublato  fummus  ponti* 
fesc  declaratus eft  j  &ipfo  regalium iic eoronatiis* 
Initopoatificatuomniadejifta  &  exceffus  iapria^ 
decefforem  commiflbs  pdpuloremifit.  Imperium. 
FerdinandoperCarolumrratrem  traditum  corifir- 
xnavit/ 

Plurimdspropterhaerefeos  crimefii,  utfufpeAos 
veldelatos  abfolvit^  ac  inter  ceteros  cardinaleia 

Mo~ 


ii8p- 


P  i  i    P.    IV. 


Moronum.  Puniturus  autcm  PauHqttartiatmcos  A 
oVfatniliares ,  fentjrmmin  eos  latisobcrimina  quf 
ipfisobjeda  fueraot,  cardinalcm  Caraf&m  ftran^ 
gul.ari }  comitemque  Monotprii,  AHafanum *  Leo- 
iiardumqu^ cardinalem ,  capite ple&i  curavit :  Ne- 
potes  fuos  fratrum  fororumque  filios  Rocnam  advo- 
iratos  ma^imis  honoribus  &  ampliffimis  beneficiis , 
vd  cKOrnavit ,  vel  nobilijQSmo  matnmonio jun*it  P 
IJtverocommumbusmalismederttur,  finis  gene- 
rali  fynodo  Ttidentjn»  ejus  fiudio  ac  vigilantia, 
impofituseft:  acciamationcfquepatrurn  in  eafue- 
re;  IJeatiss*  Pio  ?&pje  domino  NOsTao  ,  sam- 

CTM    ItNIVERSAtlS     ECCLESJUE     FONTIFICI   ,    /NM 
MV%,?1    AQ    MEMO&lA   iETERNA   .   SolutlS  CGmmis  > 

concilioque  fine  impofito ,  prsebtis  etiam  omnibus 
;id  propriaremrffls,  plurima  loca  reftaurareccepit,  B 
quae  prseeedentibus  beilorum  fragoribns  diruta , 
ruinam  minitabanturj  Roma?  portam  &  plateam 
di&amiPiam  rtparavit,  Pr»Ium  Manutfi  aufllom 
vnlgtftigimi  reftituit ,  Atc^ai  Capkolinam  reftau- 
ravit ,  aljaquequarnplurima  loca  refecit,  quibus 
omnibus  fumptibusut  fatisfaceret ,  montem  perpe- 
tuum  inftituit ,  numerum  etiain  equitum  Pii  appel- 
latorurnordinavit*  Cam  vero  iuterlegatosfran- 
ciae&HifpariiaBdeprimatuin  praefidendo  qua?ftio 
fubortafuiflet,  praeeminentiam  uni  nonfineaHe* 
rius  indignatione  adjudicavu.  Melitas  obfidiane 
cinflse  mititibus  pecuniaque  fubvemt , 

Antio'i$tfot  {  injuit  Genebrardus)  LutheranJ  & 
facfamenfcariUrdenttffimoodio  inter  fe  flagrant, 
cumfcriptiscontranis,  tumedidispublicis.  Nam  C 
Wittembergenfes,  quibus  prseerat  Brentius,  edi- 
flumpromulgantcontrafacramentarios:  Jenenfes 
miniftri  edunt  fupplisatipnem  adjoannem  Frideri- 
$\xm  fecundum  ducem  Sasoniae ,  ejufquc  fratres ,  ac 


V   I  T  A.  I«PO 

aHosprincipcs&ordincsconfeffionis  Auguftan*  $ 
prolcgitima  fjrnodo,  in  qua  foli  Lutheranicon- 
venirerit,  &  Zuingfianoj  ,  atqne  alios  ,  quibus 
adverfantur,  condemnarent  ,  Contra  ab  Heild^ 
bergenfi  academia  poft  pubficam  difputaticmem 
Zuinglianorum  contra  Lutheranos ,  Heshufius  Lu~ 
theramtsabirejuffuseft:  &  mox  fnpcrintendentes 
Heildebergenfescdtintdecretam,  quo  Lutheri  & 
Brentiicatechifmi  extra  eccleiiam  ejiciantur  ,  & 
eorum  fcripta  nallam  habeant  audoritatem  .  L*~ 
ttdttrus  Zuin$litifyusin  hiftorta  cttnrrovtrfi*  f&tramen- 
tiirhrum ,  Smiusm  hiftoria . 

Ctitn  tandem  diverfis  ordinationibus  quadragin- 
taquinque  cardinales  creaffet ,  in  quarum  una  Lau- 
rentium  Maflam  numquam  indtacere  potuit  ,  ut  fe* 
cfetariatum  Venetorum^  ut  vocant  ,  acceptaret» 
v»  IdusDecembris  anni  15^1*  mortuuseft,  anno 
attatisfuae<J^menfeo(3avo,  dienono,  cum  poh- 
tificatum  tenuiflet  ktinos  fex  minus  fedecim  diebus  • 
In  fanSo  Petro  fepultus  eft  .  Sedes  viginti  odo  die- 
bus  rcftore  orbata  remanlit . 

Obsekvatio  Philipm  Labbe»  S.  J. 

Ejcfdcm  fummi  po»tifie5s  Pli  IV.  du£fcu  atque  auftorita- 
te  inchoatum  jam  alias anno  1 545.  fub  Paulo  III* Tndcnti-r 
numconciltum»  atquea  Julio  HI.  adfeclum  annisxyi* 
&  1552.  icaffumptum3  utloquuntjir »  accontiuuafumfuit 
auno  1 5«2.  &  tandem  anoo  fequentr  omtiibuv  fuis  partibut 
abfolututn  etque  approbatum ,  tum  deinde  10  amnc^  Cha- 
iliani  orbis  proyiacias  traufmHfum,  ut  «xccutfoat  man* 
daretur»  Vidc qu* fuperioti  noftro  %%*  volumiue  excufa 
funt,  tumpag.  ii3.ad  1 9^  ubi  defimta  a  pattibus  ac  faa- 
cita  feflionibusnovcma  XVI!.  ad  XXV.  contincntur  ♦  tum 
vcro  pag.  409.  ac  proximc  cdnfc^ucntcsconfttle  j  quaett- 
bi  tertiam  quartamque  partcm  coUc£cionis  Lovanicnfis 
annt  1 567.  a&orum  Tridcntinorum ,  accuratius  quam  an* 
t*haccmcndatas?  rcpraefcntabuut* 


A 

Christi 


1564. 


STATUTA  CONGILII  PROVINGIALIS 

ILLUST-  DOM.  ARCHIEP.  RHEMENSIS 


C  A  R  O  L  I      C'A-  R  D. 


L   0  T  H  A   R  I  N   G  I  A  , 


AH.HO".    DOMIHI        MDLXIV. 

Inventa  fuere  Mf/tn  chartutano  archtcpiCcopatus  Ehcmcnfis  ,  qu«  tamcn  non  funfc  fignata  i  fed  cum  aclibus  dt* 
dt  conciiii  dcpofita  J  m  vtrMf  uttr  Ludwfci  Odefyit»  de  U  MtfMnUrt  ,  yui  lucl  fxbtic*  cttm  quibufdtm  tliis 
Qdli*  novijfiwist  ut  voctt,  conciliit  frimut  tradiih  Vtrifiis  *ntt9  i$4<* 


I.      T~\£  rt/identid  curatoruto*  D 

jl#   l^/  De  offirio  turati  in  deligsndd  fana  doflrin^ 

0*  fradteanda  • 
III*  De  offhh  curatorum  in  facramcntorum  admini- 

ftrdfioke  * 
IV»  Quatenus  cognath  fpiritttis  eontrakitur  fer  ha<+ 

ftifiMM* 

V.  Bt   leptimis    nuftidrum    temforihs    &    r#V#- 

VI.  Quomodo  deineefs  fer  cxamen  ftmhUttbm  CT 
ecdeftis  fit  frcwidendum .  * 

VII.  D*  pratnotionc  ad  ordines  fitcm* 
V 1 1 L  De  primit  tonfura  * 

I X.  De  friviiegia  frimd  tonfura  *  E, 

X.  De  minorutn  ordinum  funSiomht    teftituen* 

dU  • 
XI*  &*  diftinlt*  mihorUm  irdimm  coltathne  >  0* 

ordimndorum  qHalitatibus . 
XIL   Vt  omnes    cltrici    alitui    eectcfta  fint  ai« 

ditli* 


X 1 1 L   De  ttate  &*  qualitate  frQmovtndwnm  ad 

majotes  ordines* 
XIV.  De  afftobathnt  O*  examine  fromowndorum 

ad  majores  ordines . 
XV*  De  offich  fuhditttoniy  Maconi ,  ac  freshyteri  cir~ 

ca  ecclefiam  ,  cui  funt  adfcrifti . 
XVI.  Cratis  conferendi  funt  omnes  ordincs* 
XVI L  De  witdy  txhonefiate  omnium  clericorum  • 
X  V II I.   JDe archidiaconis  &  decanis  mralibus • 
XIX*  Derefatathne  ccctefiarum  &  imapmmufu* 

De  refidentia  curatorum  * 

S   T  A   T  0  T   U   M      I. 

OMnium  parocbialium  ccclefiarum  rcSores 
obtcftatur  in  domino  fanfta  fynodus  cum 
fuo  gfcge  vivcrc »  &:  i-pfi  ^ro  officio  defervirc .  Lau- 
dandi  funt  £111  qui  non  vicoafti ,  fed  caritate  du- 
&i,  aliisceflferuntecclefias^uasabfeatesnoapotc* 

rant 


I2£I 


JllLiUS    T IX. 


C    Q    N    p    III    V    M 


Hknkicus  II» 


$2£2 


Anno 
jChristx 


f  fif  %*  «*r- 
#i/rsr  i  nifi 
ahfit  pro* 


rantregere*  5ed  de  aliis  doJendummaxime»  qui  A 
ecclefiaftica  &reo;iaau£toritate  maiunt  fine  laude 
ad  officium  ^mpelli  ,  quam  Chrifto  obfequi  ,  &  gre* 
gifuoroganti,  fidemquc  atque  opetii  lcgitimi  re^ 
^torisfuiimpJorantifubvenire-  IHtositerum  atque 
iterum  admonet  fandia  fynodus,  ut  infra  tres  meiv* 
fes  proximos  in  fuijs  ccclefiis  reiideant  ,  aut  illis  re- 
nuntient  5  aut  aliquos  nominent,qui  ab  epifcopi  per 
feleStosexaminatores  cornprobati,  iJIarum  eecle^ 
ilarum  curam  &  regimen  fufcipiant .  Quod  fi  obftiT 
#ati  perftiserint,  epi/copi  ofEcii  fui  memar^s,  Dei^- 
queac  fan^orum  conciliorum  prsecepta&  decref^ 
fecuti ,  poft  di&um  temporis  fpatium  curabunt  ju-. 
ris  adhibere  remedia,  &  defertas  parochias  tan* 
dent  bene  meritis  viris  affignare  ,  eafque  iilisut 
Yacantes  conferre  .    Porro  ne  quis  fe  defunftum  B 
j&ua£rc  fuo  putet  ,   fi   otiofus   in  ecclefia  defi* 
deat,  iutelligat  quoniam  pnecepto  divino  man-i 
datum  eftomnibus,  quihus  animarumcura  cam-. 
mifla  §ft,  ovcs  fuas  cognofcere,  prp  hh  facriS-. 
cium  offerre  ,    verbique    divini    &    facr^mento». 
rurn  adminiftratiohe  ,   ac   bonorum  omnium  o- 
perum  exemplo  paicere  ,    paaperum  ,    aliarum*. 
quc  miferabiliun*    perfpnarutnt   curam   patern^m 
pro  viribtjsgeve^e,  quae  omnianequaquamabhis 
praeftar* ,  &v  itnpleri  poffunt  *  qui  gregi  fiianoa 
adfiftunt ,  neque  invigilant.  H&nc  qui  praeftitc^ 
ri-at.  in  judicio  &  veritaterefidentiam,  epifcopo^ 
rum  paternumjnfe  cxperientur  animum,  &au*H 
iium,  nifi  pxobata  Iegititt>a  ^ratiQnabiliabien^ 
ti$  abfit  eaufa  epifcopp .  C 

Pt<  offick  curati  in  ieligend^  fdm  daffrim 
(?*  j>r$Aican(L<t*. 

SxATtfTttM      IL 

Scimus  plurimos  a  nobis,  &  fratribus  noftris 
epifcopis  ,  defiderare  jaliquam  dodlrinx  catho- 
Jicae  formulam  &;  reguiam  ,  qnam  omnes  evan- 
gelii  concionatores  anriuntient  uno  ore  ,  &  po~ 
pulus  ,Chriftianus  mifere  ac  nefarie  do&rinis  va- 
jiis  peregrinifque  diftradus  uno  cum  confenfu 
audiat  &  fequatur  .  Noftrorum  hominum  defi- 
deriis  non  opinamur  melius  fatisfieii  poffe  , 
quam  fi  a  Tridentina  fynodo  confcriptamde  re-  D 
ligione  eatholica  doSrtnam  ,  noftrarum  paroe- 
ciarum  curiones  legant  ,  &  ad  ejus  normam  con- 
ciones  fuas  efforment  ,  populumque  inftituant  . 
De  omnibus  enim  fere  noftrorum  temporum  con- 
troverfiis  illa  breviffitne  definivit  ,  Bc  perfpicue 
tradidit  fidem  patrum  &  Chriftianarum  natio- 
num  >  ante  haercfes  noftra   tempeftate  e&ortas  » 

3uas  etiam  ipfa  dilucide  ut  caveri  poffint  ,  & 
ifcemi  ,  damnavit  *  Itaque  fan^a  fynodus  of- 
ftcii  fui  effe  arbitratur»  fi  eam  dadrinam  ,  qua& 
univerfi  orbis  Chriftiani  iegitimis  &  ordinariis  an- 
tiftitibus*  &nobisipfis  placuit,  dia^cefi  noftras 
proponimus.  Jubemus  noftrarum  ccclefiarum  re- 
ftores  infranatalem  domini,  Tridetitinam  fyno- 
dxim*  fiveLatine,  fiveGallicecomparare*  inea-  E 
quetamquaminfpcculohifpicere  omnium  prope- 
modum  contentionum»  quse  Chriftianbs  divexa^ 
jant,  vevitatem  ac  ipfam  fincerc  ac  pacifice  fiiis  gre- 

fibuscommendare;  contrarias  vero  opiniones  ue* 
gerefes  deteftari  ac  fugere  * 
Sancimusinfupec,  ut  ipfi  curiones  perfe,  vel 
per  alios  idoneosj  fi  legitime  impediti  fuerint, 
omnibps  faltem  dominicis,  &  aliisfeftisdiebus» 
aliquiddeevangelio,  vel  deepiftola,  veldealiis 
facrislitcrisadcaptum&xdificationem  popuii  fi- 
bicreditienarrent ,  &  explicent,  utovesfuasper 
aadicndr  affiduitatem   erudiaht  ,  fed  potiffimum 


doceant  qu*  fcire  omnibus  neceflarium  eft  ad  falu*  An^no 
tem  ,  annuntientque  cum  brevitate  &  facilitate  Christi 
fermonisj  vitia*  qu^  eos  declinare  ,  &  virtutes     *5S4« 
quas  feiiari  oporteat  3  ut  pc$nam  aeternam  eva*r 
dere,  & vitamaeternamconfequi valeant;  quodft 
$4  hoc  minus  ipfi  fucrint  idonei  ,  vocent  quan^ 
faepiffime  poterunt ,.  qui  fibi  eam   operam  im* 
pendant  ,   ^lioqui  juxta  fanftorum  conciliorur^ 
decreta  cogemur  operarios  ia  meffem  alienaaj 
tnitterej  8$  d$  IruAibus  atquc  la£c  ^regis  ipfo^ 
^lere, 

iii  offlxh  curatwnm  in  fucramentQrum 
adrnmiftratione  ♦ 

S  T  A  T  U  T  u  M     III* 

Ut  fidelis  populus  ad  fufcipienda  facramenta 
majori  cum  fide,  reverentia,  atque  omni  devo^ 
tione  accedat  ,  parochi  noftri  ftudcant  ,  quam 
familuriffimc  paterunt  5  pro  fufcipientium  captu* 
prius  illoruna  yim  ,  8?  ufutn  juxta  catholicse  ec^ 
clefix  doftrinaixi  vevnacula  Jingua  explicare  ,  ad 
eorumque  dignam  perceptionemcapace&invitareji 
atqueadhortari,  ne  per  iovpudentiam  ,  &  hxre^ 
ticorum  dcceptianem  plcbs  imperita  ignpret,quan- 
tum  fit  fibi  a  Chrifto  reiidtum  contra  peccata  reme^ 
dium,  vel  eo  abutatur  ad  mortem  S?  damnatio-^ 
nem,  quaeillipraeparAvitfalvator  noftcr  a4  faJuiv 
tem  &  beatitudinejn* 

Qumnm   tognatfa  fpiriiath  dttncefs  mtrthttur 
fer  b4ftifmum  * 

S  T  A  T  U  T  U   M      IV. 

Docetexperientiapropter  multitudin^m  prohi- 
bitionum  muJtoties  in  cafibusprohibhisignoran^ 
ter  contrahimatrimonia,  in  quibus  vel  non  fine 
magno  peccatoperfeveratur,  vel  ea  nonfine.ma- 
gno  fcandaio  dirimuntur  *  Volentes  itaque  cum 
fandis  fynodis  generalibus ,  huic  incommodo  pro- 
videre ,  de  cognationis  fpiritalis  impedimento  fta- 
tuimus,  ut  unustantumfivevir,  fivemulierjuxt* 
facrorum  canonum  inftituta  *  ve|ad  fummum  unus 
&  unabaptizatum  de  baptifmo  fufcipiarit,  inter 
quosacbaptizatumipfum,  &illiuspatrem  &  ma- 
trem,  necnon  inter  baptizantem  ac  baptizatum» 
baptizatique  patrem  &  matrem  tantum  fpirita- 
lis  cognatio  contrahatur  .  Itaque  parochi  noftri 
antequam  ad  baptifmum  conferendum  accedant» 
diligenter  ab  hfs  ad  quos  fpedabit,  fcifcitentur, 
qucm,  yelquosvirum&  mufiercm  elegerint  ,  ut 
velbaptixatumde  facrofontefufcipiant,  &  eum* 
vcIeosvirum&  mulierem  tantum  ad  illumfufci- 
piendu^n  admittant,  &  in  libro  eorum  nomina» 
cum  dij?  &  anno ,  ac  quantum  fieri  poterit  nominu 
busparcncum,  qiiibaptizatum  genuerint,  defcri- 
bant,  4Pcc^ntquf  fufceptores  quamcognationem 
contraxerint ,  ne  ignorantia  ulla  excufari  valeant  * 
Quod  fi  alii  ultra  dcfignatos  bapti?atum  tetige- 
rint ,  cognationem  fpiritnalem  nullopafto  contra- 
hant ♦  < 

De  it&timis  mftidrum  temforibus  &* 
ritibus  * 

S  T  A  T  U  T  U  M       V. 

Ab  adventu  domini  noftri  Jefu  Chrifti  ufque  ad 
diem  epiphaniac ,  &aferia  quarta  cinerum  ufque 
in  oftavam  pafchae  inclufive ,  antiquas  folemnium 
©uptiarum  prohibitioftcs  diligenter  ab  omnibu^l 

obfer- 


A  k  *  o  obftfv&ti  jubeouis  j  ,in  ajiis  vcro  temporifrus  j&n 
CwaiSTi  ptus  fc3emaiciEr4;el^brari;pcrifti^[attis^  quae  ca» 
*#**■  eiuULecet»  fan&imonia  *  modeftia»  &  hoocftate 
fiaat:  hortemur  cutati  coajyges  ,  jut  antcquam 
coatrahant»  Vel  faltim  triduo  antc  matrimonii 
.coafummationern.,.  fuapeccata  diligcater  propriq 
facerdoti  coT\fit£antjur ,  &  ad  .fandiuinium  cucha- 
riftidB  facr&mentum  pie  acccdant  ,  omaesveirorU 
tus,  a&iones  &  verba  ,  quae  nallo  modo  d4- 
ccaot  Chriftianos,  cavcri  mandamus ,  8c  dc  his 
populum  a  curatis  noftris  admoncri  &  doceri  * 
Sanfta  enim  rcs  cft  matrimonium  .,  Sc  fan&etra* 
$aadum  * . 


A  in  ccclefia  vacante*confthuetur  idoncus  vica-rius» 


t$a* 


PfrvitA  O*  jkomftafe    curatorum* 

Sta*tutum    VI. 

jQuonbm  feic  fit  ,  lit  rujus  vita  improbatur  > 
facile  dodrina  defpiciatur ;  fi  publicum  fcandalum 
dealiquoparochialiseccIefiA  re&ore  ad  nosdela- 
tumfuerit,  &probatum  ,  etiam  juxta  fandtorum 
conciliorum  fan&iones  cogenmr  illi  coadjutafiem , 
ecciefiae  proventu »  dare,  &addepofitbnemafque 
progredi  »  nifi  fcandaium  ,  pcr  vitae  probitatcm 
purgavem  »  obfervata  nihilomiuus  in  omnibus 
jttris  forma»  Scd  i\c  cuiquam  «nokttifimus,  hor- 
t^mur  ia  domino  parochds  noftros,  ut  in  omnU 
b**i  fe  praebeant  exemplum  bonorum  operum »  tn 
caftitatc  *  fobrietatc  ,  morum  grayitate  ,  atque 
omni  honeftate  ,  ut  crubefcant  qui  nobis  infi- 
diantur  adverfarii  ,  non  habentes  undc  cccleiix 
Chrifti  infuftent» 

QtiornodQ  dcinceps  farochUlibus  cccleftis 

f$t    frovidendum  pcr  examcn 

dt  ctiratky 

$  ti.TB  t  U  M      VIJ. 

':•  Ca&terum  quo  re&ius  deinceps  &accuratiiisdi- 
gni  & Jdonei  parochi  deligantur ,  facris  conci- 
liis  obedieates  in  noftra  dioecefana  fynodo  iin- 
gulis  stnnis»  fex  nominabunturexaminatorcsma- 
giftri  fcu  ioftorcs  :  aut  liccntiati  in  theologia  , 
aut  jiirc  canonico  ,  ycl  alii  ckrici ,  feu  tecula- 
tes:9  feu  rcgularcs  ,  ctiam  ex  ordine  mendkan* 
tium  per  eamdcm  noftram  diceccianam  (yticdum 
approbandi,  q\#  ftatimjttrabunt  ad  fancta  Dti 
cvangclia,  fe  qnacumquc  affcQionehumanapoft- 
pofita  ,  fideliter  munus  fuum  exccuturos  >  nec 
quicquam  prorfus  ^cciifione  cscaminisantc  vel  poft 
ipfum  acccpturos  ,  alioqui  fimonias  vicium  tam 
ipfi,  quam  alii  dantcs  incurrant  ,  a  qua  abfolvi 
non  potcrunt,  nifi  dimiifis  beneficiiSi  quae  quo- 
jnodocumquc  etiam  antea  obtinebant,  &  z&ilu 
in  pqfterum  reddentnr  in habiles •  ^cic  totoiu^ 
officio  non  folum  coram  Deo  ,  fed  ctiam  in  iy*; 
ftodo  provinciali  ,  fi  o^us  crit  ,  rationem  red- 
dere  teacantur  ,  a  qua  fi  quid  perperam  cos  :fc- 
ciflc^om^ertttm  fucrit,gravicer  cjus  arbitriopti- 
nki  polfint»  Itaquccum  dcclcfiaBparqchialisquo- 
modocumquc  contigerit  vacatio,^ui  jusprflBfctl^ 
taadi,  aut  ctiam  confcrendi  habcnt  ,  illis  tem- 
pus  a  jurc  dcfinitum  prarfcribimus ,  ita  quod  ido- 
ncosaliquotclericosadregendam  vacantem  ccclc- 
fiam  coram  dc|Mitai*dis  examinatoribus  nominefct, 
iitcpoffit  poftea  de  ctijusiibct  aetate  ,  moribus  , 
&  fufficientia  fieri  diligen^  mquifitio  ,  falvis 
«nivcrfitatum  f  tmiogm  j  ita  ut  nulli  pcr  mcn- 
fes  graduatis  attributos,  pcr  examea  &  noftram 
tollationem  |>royidcatur  ,  nifi  qui  gradum  ritc^ 
'^  lcgitinte  juxta  iura  aflecutus  fucrit  ♦  Interea 


jcum  congrua  dc  fru#ibus  pojrtionis  allignationc^  <;KRiSfi- 
ut  oncra  iplius  ccclcfiar  fuitincat  ,donec  cidc  re- 
fiorc  ptovidcatur:  tranfa&o  vcroconftituto  tcm- 
pore  ,  omnes  ,  qui  dcfcripti  fucrint  ,  cxamina- 
buntur  a  nobis  5  vcl  a  vicario  nuftro  gcaerali  % 
adhibitis  cx  ipfis  cxaminatoribus  non  pauciori» 
bm  quam  tribus,  qoorum  votis  fi  parcs  aut  fin* 
gaiar^es  fuerint  ,  aoftrum  *rit  vd  vicarii  noftri 
acccderc  ,  quibus  magis  vidcbitur  .  Completo 
dcinde  examine  renuntiabuntttr ,  quotquot  ido- 
oci  judicati  ftseriat  astate  ,  moribus  ,  doftrina  , 
prudcntia  ,  &:  aliis  rcbus  ad  vacantcm  ecclefiam 
gubcrnandam  opportunis*  Ex  ipfis  vcro  noseum 
cligcmus  ,  qucm  caeteris  magis  idoncum  judica- 
B  vcrimus  ^  fi  agitur  de  vaeante  ecdefia  ,  quae  ad 
noft.rampJen^mdifpofitiotfem  pcrtin&at,  ut  iili, 
&  non  altcri  a  ndbis  fiat  4oil«tio^  fi  Vcro  jurif- 
patrona^us  ccclcfiaitici  erit,  ac  inftitutioadnos, 
3c  noa  ad  alium  pertineat  ,  is  qucm  patronus 
*cfigniorcm  intcr  probaeos  ab  examinatodbus  ju- 
dkabit  nobis  prsefcntare.  tcaeatur^  ut  aiiobtsin- 
ftUuatur  »  Quod  ii  patxonatus  laicorum  ftrerit 
cuiam  qui  a  patrono  prgefcntatus  erit*  ab  cifdcm 
cxaminatoribus  ,  ut  fupra,  cxnminetur  ,  &  non 
admittaturi  nifi  idoneus  repcrtus -foerit*  Iuom- 
nibus  dcnique  fupradidis  «afibus  non  cuiquam 
uni  ex  fapradi&is  cxaminatis  &  ab  examinatori- 
bus  approbatis,  juxta  praediftam  rcgulam  deec~ 
cleiia  provideatur,  modo  confcffionemcatholic* 
C  fidei  fimpliciter  edat,  fecundum  formam,  quam 
cx  fandorum  gcncraiium  conciliorum-dcfinitioaU 
bus  co|lc<aam  a  noftro  dero  jurari  volumus  ,  Sc 
fandc  promittat  in  ecclefia  fibi  -coll&ta  refiden- 
tiam,  nifi  Icgitimam  ,  ruuonalem,  >&  aj^ureap* 
probatam  cxcufationcmirabcat. 

Aliivero  quibusprovifum  fucrit  a  S.  iede  Ro* 
manadebeneficiis  parochialibus ,  in  npftra  dioe- 
ccfi ,  teneantur  a  dic  adept*  pofieffioais  ad  mi- 
uus  intra  duos  mcnfes  in  manibus  noitris  ,  vel 
coram  gcnerali  nptt.ro  vkario  orthodoxae  fuae  fi* 
dci  publicam  ficcrc  prbfeffionem^  juxtafuperio- 
rem  formam  ,  &  noftrorum  cxaminatorum  fubU 
re  judicium*,  aifi  antc  promiffioneih  etfaminati 
fucrint,  nt  de  eorum  capacitateconftet;  alioqui 
D  fruftus  fnos  non  faciant  ,  nec  illis  fuftragetur 
poileino  ,  aut  quoevis  alia  pracventio  :  ita  enitn 
sequitas  poftulat,  &  poftgencraliumconciliorum 
decrcta  ita  procedendum  fanft*  Romanae  cccie- 
fiap  &  apoftolicse  poadfex  dcclaravit, 

Nos  igitur  ut  ftatutum  ftoftrurn  cxecutioni  de- 
mandemus,  prohujusannicx^minatoribus  nomU 
naviraus  N.  quos  fynodus  noftra  dicecefana  magna 
affcnfu  comprobavit. 

De  fromothne  ad  ordines  fitcros . 


S  T   A   T   U  T  tt    M      VIII. 

SAtius  cft  promovendos  ad  facros  ordines  & 
ccclcfiae  gubernationem,  diu  multumquean- 
tea  j>robare  &  explorare,  quamde  -temere  admif- 
fis  poftea  pudcre,  &  poenHerc.  Quapropter  fan- 
£tarum  fynodorum  veltigUs  inbsercndo  conabun* 
tur epifcopi  fuos  clcricos  gradatim ,  omni  adhibi^ 
tacautionej  ordinarc 


m 


1195 


P,PP,IV*         C    O    N    C    I    J.    l    V    H 


IUx  F*. 


izjMr 


AKK0 

IChristi 

Dt 

/>rf*#4  twfur* 

* 

>$*4» 

s 

T  A 

T  tl 

T  tl   M 

IX. 

A  edmprobabusit,  Cumquehlneadaltiores  gradu$j 


B; 


Prineipio  nemo  adprimam  tonfuram  adolefcen^ 
tulosinuietur »  nifiqui facramcntumconfirmatio* 
nis  anteafufceperint,  iideique  rudimenta»  ac  Ie* 
gere  &  feriberedidicerinr^  hifi  etiam  probabili$ 
conje&urafn,  eos  nan  faecuiaris  ju<Hcii  fugiendi 
fraude,  fcd utDeofidefemcuitum  pratfteni»  hoe 
vitaegenusdelcgifte*  necineiniignitus  forieecle-* 
fiaftiei  privilegia  gaiideat>  mfi  beneficiameccie-. 
fiaftkumbabeat  autclericalem  habitum  &  tonfu- 
'ram  deferens  alicui  e<?clefi*  ex  mandato  noftro  in* 
ierviat  »  vel  in  feminario  elericorum '» aut  in  aljqua 
fchokveluniverfiiatede  Hcentia  noftra  quafi  ia 
via  ad  tnajoresardlnes  fufcipieridos  verfeturjn  cle-. 
jricis  vero  con  jugatis  ferveturc0aftituno  I$oni£acii 
VIII.  quae  incipifc  ( Ciericiqui cum  unicn )  moda 
clericialicujusecclefif  fervitip  vel  minifterio  a no- 
bis  deputati  eidem  ecclefiae  ferviantsvel  miniftrentji 
&  clericali  habitu  vci  tonfura  utaruur  ,  nemini 
quoadhocprivilegiovellconfu^tudine  etiam  in*-» 
ftiemorabUt  fuffragante, 

JRe  mimmm  ordin^m  fHnBhnt&ut  reftteu&ndis 
fcr  tcdefwi*, 

S  T   A  T  U  T  U   te       X* 

■■■"■'■.". "'  ■     t.  ■     e- 

Ut  fan&orum  ordinuta  a  diaconatu  aa  oftia- 
*1um  furi&ioae$  &b  apoftolonim  rempotibus  irv 
ecclefia  laudabtliter  recept*  ,  8c  pltiribus  in  lb- 
cis  aliquamdiu  intereiftaej  iq  nfum  jusua  faCros 
canones  rcvocentur  Y  nec  ab  haeretieis  tanquam 
otiofo  Iraducantur  ,  illius  priftkii  m&ria  reftU 
tuendi  defiderio  cum  fandis  patribus  &  genera- 
libus  fynodis  flagtantes  »  in  ecclefia  cathedrali 
primum  »  deinde  itvdleecefis  colleglatis  mona- 
fticis  &  parochialib«$>  ubi  populus  £requeas,& 
proventns  ecclefiae  tot  jordines  ferre  poffunt^cu- 
rabitur  in  curfu  vifitatioais  prdecclefiarumcom- 
moditate  ^•'hars  fundiones  reftitui  %  eafque  -fen.- 
^iones  exercentibu^  ftipeadia  affigjiari  $  quibus. 
aut  ex  parte  «mliari  %  aut  in  totum  privari  ab  0 
cpifcopis poterunt^.  quoties  fe  negligentes  in  oifi- 
Cio  praebueriat*  Qnad&in  mmiftermquatuarmi- 
norumordinum  exercendis  clerici  cc^libes  f?nefta 
noneruntj».  fuffici  poterunt  etiam  eonjugati;  vitaG 
probati»»  rriodononbigami^  td  eamufiiaobeun- 
daidanei;,  &qui  to^fuTam&fcabitum  clerkalem 
jn  ecclefra  gefteat  „ 

J}£  diftinB*  minwum  orilxuw  €oUatione  *  Q*' 
wdmandomm  gualitatikm  * 

S  T  a  %.n  r  u  u    XL 

Minor^  ordiacs  tantum  hi$%  qai  falte^i  lin- 
guam  Latinam  intcliigent  y  &  per  ternpofum  E 
Fnterftitia  $  nifi  aliter  aobis  aliquanda  e^pedi- 
re  videbitur^  conferemus»utaccuratiusquantuta 
,fti  hujusdifciplinas  pondus  poffint  edoceri ,  &  ui 
f n  unoquoque  m»nere  juxta  praefcrtpfum  noftruin 
fe  exerceant  >  idque  in  ea  >  cui  afcripu  erum  ^cccle- 
fia  5  nifi  forte  ex  caufa  ftudiorum  abfint »  atque  ita 
de  gradu  in  gradum  accedant  5  ut  m  eis  cum  ^tate  > 
vitse  meri  tum  >&dodrina  major,  accrefcat  •  Qood 
&  bonoyum  morum  cxetnplura  f  &  affiduum  m 
ecclefiaminifterium^  atque  major  crga  presbytc- 
ros  Bc  fuperiores  ordines  reveremia  5  &  crebrior 
quaoi  antea  corporis  Chrifti  comtnunio  masime 


&  facratiffima  minifteria  fit  ingreflfas*  nemo  his  p^r  CHaisri 
nosinitiabitur  quem  non  fcientiae  fpes  majoribus  «^4» 
ordinibusdignumoftenderit,  oecntfi  poftannum 
fufceptiohis  poftremi  gradus  minor^m  ordinum^ 
ullumad  facros  ordqies  promoVebimus,  nifi  ntw 
ceflitas,  aut  ecc!efi«e  utilitas  aliud  a  nobis  expofcat. 
Ad  miaores  etiam  ordines  promovendi  bonuma 
patocho  &  magiftro  fchol*  t  $n  q«a  educantur  *  te- 
ftimdnium  afferant , 

trt  emnes  thrici  fitit  mi*  attiui  tcch* 

fi$  additlin 


$  T  A  T  U  T  ti   M      XII* 

Dum  flullus  debeat  ordbari  »  qtii  judkio  ful 
epifcopi  non  fit  utilis  aut  neceftarius  ecclefiis  , 
eum  fan&is  fynodis  generalibus  ftatuimus  ,  '« 
nullus  impofterum  quocumque  in  gradu  ordine-1 
t»r,  quiillieecIefiaB  autpio  !oco*pro  cujits  necei^ 
fitate  aututiiitateafliimHur»  nonafcrifeatur»  ubi 
fuisfungaturmuneribiis»  nec  incertis  fedibus  vi- 
geturi  quod  fi  Iocumnobisinconft»kisdeferuerit* 
e!  facrorum  ordinum  exercitium  triterdicatur*  Nuf* 
iuspraetereaclericus  percgrinus,  fine  commenda* 
titiis  fui  ordinarii  literis  in  noftra  dicecefiaddk 
vina  celebranda  Sc  faaamcnta  admtniftrandaad* 
mittatur*. 

Jp<  atate  0*  fuatitatt  ftomoveftdorHm  ad  m&«* 
forts  Qtdina, 

S  T  A   T  «  T  tt  M      XI II* 

Ne  quis  etiam  reguUris  cujufcumque  ordi- 
e-is  ,  fubdiaconatus  ordinem  %  nobis  expe&cfc 
ante  annum  setaiis  fu«  vigefimum  fecundtjm  » 
vel  diaconatus  ante  vigefimum  ttoium  »  vel 
presbyteratus  ante  vigefimum  quintum  •  Priete* 
rta  cum  non  deceat  eos  qui  divin©  miaifterid  afcri» 
pti  fnnt  »cum  ordinis  dedecare  mendicare *aut  &>tr 
didum  aliquem  quaeftum  exercefe  *  eo^ipertum^ 
quefitcompluresmuhisifi  locisad  facros  ordines 
nullofere  deleftu  admtttit  qui  variis  artibus  aq 
faiiactis  confingtint  fe  benc&cium  ecdefiafticumi 
aut  etiam  facultatcs  idoae^s  obtinere  ,  ex  fum* 
morum  pontificum  &  coneiliorum  cqnftifcutioni* 
bus  decernimus  ^  nequis  dcinceps  ckricus  ftecu^ 
laris»  quamvisaiiasfitidoncfis  moribus»  fcientia 
&r-«tate>  adfacro^ordinesaccedat*  nifipriusl^ 
gitime  conftet  eum  beneficium  ecclefiatfticum  > 
quod  fibi  ad  viS^m  honeftum  fufficiat^  paeifice 
poffidere.  Id  yerobeneficiuai  refignar^  &oa  pofw 
fit,  nifi  faftamentionequodadiiliusbeneficiiit* 
iulumfit  promotus,  mqnt  uUadeifforefignatio 
^obis  incoiifultis  fiat  >  sifi  eonftiterie  qiiod  &Uun~ 
de  vivere  commode  poffit»  I>e  poflSdcntibus  ve» 
ro  patrimonium*  vel  penfionem,  fi  aliquosp^o 
neceffitate  five  commoditatenoftrarum  ecclefiarum 
ordinare  eKpedierit  ^  prius  noftros  vkarios  perfcr  u^ 
tari  jubemlis  *  an  patrimonium  illud  vel  £erifi$  ve^ 
re ab  ekobtineatur ,  ac  talia  fint  quae  ad  vitam  fu- 
ftentandam  ipfis  fu^iciant ,  neque  ab  iljo  deinceps 
fine  licentia  isoft  ra  alieaari  a  ut  extingui  vel  remitti l 
ullatenus  poffint ,  doneebeneficium  etclefiafticum 
fufficiensfintadepttquificordinantur»  vel  aliun* 
dehabeantundevivcre  poffiot*  Si  aliquos  nobk 
contigedt  aliter  promovere  >  atttiquorum  cmonum 
p^nasnos,  &vicarios  noftros,  atque  omnes  qui 
pr^fenti  noftro  ftatuto  fraiidem  fecerint,  fubir* 
oportcbit, 

Bcneficia  jfimplicia  in  ecclefiis  par0chialib05i 

qVLQm 


**P7 


R      H      B      M      fe     M      S 


1298 


A  8  h  a 
Caaisti 

rum* 


t«r  4eeife 

phfwtus  ♦ 


qnorum  proventas  tam  tenais  cft,  ut  cxiltis  ali 
bencficurii  noa  poifint  »  ununtur  *  pro  obita 
ecclcfiis  paroecialibus  in  quibus  fundataj  fuat  * 
duramodo  iundatores  debitis  naa  fraadentttr  ob*. 
fequiis,  &  voc4tis  qaortim  intereftj  autiatcref- 
fe  potcrit, 

J)t  txamim  promovendorum  ai  majms 
ordines  . 

S  T  a  t  u  T  tt  m    XIV. 

Adhaec  qui  ad  fmgalos  majorcs  otdines  erunt 
aflfamendi,  permeafemanteordinatiotiem  adnos 
vel  vkarias  noftros  veniant  ,  qu*  parocho  aut  altc- 
ri  cui  magjscxpedircvidcbktir,  comraittant »  ut 
nominibus  ac  defidcrio  eoram  qui  velierit  pro~ 
movert  publice  io  ecclefia  propolitis  ,  dc  ipfo- 
rutti  ordinandorum  natatibus ,  aetate  >  maribus, 
£c  vita  a  fide  dignis  diBgeatet  inqtrirat,  &ii« 
teras  teftimoniates  ipfam  inquifitionem  fa&am 
continentcs  ad  aos  tranfmittat  *  Porro  ordinan- 
41  ferk  quarta  ante diem  ordinarionisftatutttm 
ar  jare,  fe  confpe&uinoftraprsefeatenfcv  ut-adfci- 
tis  prudentibus  viris  perttifque  legis  divina  , 
ac  in  eeciefiafttets  fan&ionibus  eaercitatis  *  ge~ 
nus  ilibrum ,'  perfonam ,  astatem »  inftitnt jonccn » 
mores  ,  do&rinam  ac  fidem  examincnc  &  di&o 
dic  in  cathedrali  noftra  ccclcfta  coram  noftris  ca- 
iionicis  ,  aut  in  alio  diceeefis  noftra?  celebriori 
tcmplo  ,  prsefehte  ctcro  loci  publice  promovea- 
mus  eosi  qnos  uc  dignos  admiferimtts  :  promo- 
ti  'adiacrum  presbyteratttsordinem  miffa  faepfus 
cctcbrctdr,  veliriaftarimajare  cum  magna  mitfi 
filtcm  qtiater  io  anno ,  fub  pcenaprivauonisfru- 
dfcuum  ttnuis  menfis  proquolibetdefe$:u^  Sc  afiis 
pcenis  a  jurc  ftatutis  nifi  pctita  licentia  a  fu* 
pcriore  &  pro  caufa  tegitima  gxcufentar* 

jp>  -tffich  fuidlmoni ',  &  difamh  &*  presfyteri 
titm  mkfiam  mi  fmt  adjcrtyti* 

S  t'a  T  1}  T  tt'M    %W 

Promoti  vero  cnm  rcdicrint  ad  ccclcfiam  a 
qua  teftimonittm  accepcrant  ,  in  ca  ordinis  fui 
obeaefi-maae^»  ac  faltcm  apoftolicis  &  folcm- 
hioribus  fcftis  dicbus  in  pubiica  fivc  parochiali 
miffa  ,  ex  fandorum  conciliorum  autSoritate  , 
cum  f#ccrdotc  devote  commttnicent .  Hoc  ctiam 
ordinatis  prcsbytcris  imperamas  antcquam  aha- 
ris  facrifici^m  offerre  appctant  •  pmnes  itaque 
clcrico^,  maxime  in  majoribus  ordinibusconfti- 
tutos  ,  omnibus  publicis  divinis  officiis  &  eo* 
clcfiae  cui  fuerint  addiifti,  decenter  intereffc  ju- 
bcmusj  de  his  qui  noa  paruerint  aparochonos 
admoneri  voiumus,  at  qaam  affcrant  cxcafatio- 
ncm  intclligamasi 

Crath  tmfermii  fmt  omnii  eri$$es* 

S.T'A  T'V  T  O  M     "XVI. 

Ac  ne  ^ttfe  eiaftimet  aos  lucrum  pcr  ordirium 
tKa<aiorqm  callatioaem  aucapari *, ' atit  quaercre, 
lanftis  fynodis  obfcqucntea,  procollationc  qno- 
fumcumque /ordirittm,  ctiafcn  dericalis  tonfiirae, 
fiv^pro  literis  dimifforiis  attt  teftimonialibus  , 
fivc  pro  figiflo,  aut  alia  qaacatm<|ae  de  caufa, 
etiam  fponteoblatttmaonlicerenobis,  five  minL 
ifril  noftris  quicqaam  ^uovk  praetextu  acciperc, 
«lcclaratntfs .  I^otarii  vero  noftrt  pro  fingulis  lite-- 
ris  dimifloriis  aut  teftimbnialibas  prdinum  deci* 
Ggneil.  sGineraL  Tam.  XX<XltL 


A  mam  tantam  tmius  aurei  partemaccipcrcpoffint,  J""^M^ 
necnobis  ex  cornm  commodis  dircftc  vcl  indire-  chihsti 
#e,  aliquid  provcnirepoffit.  »>«4» 

£te  *vit4  %f  honsftdte  cmnium  chrkomm* 

St.at  n  v  o  m    XVII. 

Nihil  cft  qaod  alios  magis  ad  pietatem  ac  Dci 
cattum  ailtdac  inftruat ,  quam  corum  vita  &  cxcm- 
plum,  quifcdivino  miniftcrio  dcdicarunt*  Cum 
cnimarcbusfactiliinaltiorem  fublati  loctimcon- 
fpiciantur  ,  in  cos  tanquam  in  ipeculum  rcliqtti 
oculoscoujiciuqt,  exlulquc  [urannt  quodimuen- 
tart  quapropterficdccetomncsclericos  in  fortem 

g  damini  vocatos  vitam  morefqacfaos  componere* 
at-habitu>  geftu,  inccffu,  fermane,aIiifqueom« 
nibusrebus,  nihiloifigrave,  moderatum  acrcli* 
gioncplenum  prw  fe  ferantj  levia  ctiam  dclida 
(quas  ipfis  maxima  cffcnt)  effugiant  >  ut  eorum 
aftionescundisafferant  venerationcm.  Cam  igi- 
turqtto  ma)oreincccIefiaDei  &  tttiiitate  &  ornla* 
mcnto  hsec  fint,  ita  etiam  diligentiusfmtobfcr» 
vanda,  ftatuimus ,  ut  qua  olim  a  fummis  pontifici- 
bus&afacrisconciliis  deciericorum  vita,  cuku, 
honcftatc ,  doftrinaque  retincnda ,  ac  fimul  de  lu- 
ku,  comcffationibMS*  choreis,  aicis,  Iuftbus,ac 
qutbttfcumquectiminibus  ncc  nonf^cularibusnc^ 
gotiis  fugtendiscopiofe  ac  falubritcr  fancita  fue» 
rint,  eadcmimpoftcrumufdempoenis  per  cos  ad 

q  quos  fpeftat  judicium  imponcndis  obfcrvcntur, 
ncc  appcllatio  cxccutibnem  banc  ,  ^quas  ad  mo* 
rttmcorrcftioncmpcrtinct,  fufpcndat* 

Db  *vifi$titfam  nnhidticenornm  #*  tHf&l$Hnh 

decanorum  officia* 

S  T   A  T  U  T  M  M      XVII. 

Poftrcmo  quo  melius  omnia  quae  ad  irchiepifco- 
pattts  noftri  curam  pcrtincnt ,  rcfcire  poffiat ,  & 
omniumckricorwm  negligcntia;  &peccatisoccur- 
rcre  dccani  rqralcs   in   fua   affidui    mancant  ac 
vrgilcntfpecuia^  &  archidiaconi  noftri?vifitatio- 
nemfuam  ftatuto  tempotc  exequantur  diligcntiffi- 
X)  me  per  fcipfos  ,    nifi  cxecucioncm  eorum  Icgiti» 
mam  cffc  ipfi  judicavcrint,  de  Ipfa^uc  vifiuuo- 
nc  poft  mcnfem  epifcopis  rationem  reddant  ,  & 
depo/iuones  tcftium  ac  inte^ra  omnia  ada  eis 
eshibeant  ,  vifitationum  vcro  fuatinm  hunc  ha* 
bcant  fcopum ,  tit  imprimis  fanam  orthodoxam- 
quc  dodrinarn  commcndcnt  i  clcri  ac  totias  po^ 
puli  fidem  &  morcs  explbrcnt  ,   &  qoicquid  dc- 
pravatum  fuerit,  ipfi  corrigant ,  vclad  nos  refc* 
ran: »  Clerumcutn  populocohortationfbus  &  ad* 
rnonitiontbus  adreligionern,  pacem  atquc  inno- 
centiam  accchdant:  cetera  prout  locus  ,  tcmpus 
&  occafio  feret  ex  fua  prudentia  adfidelfttm  frii- 
ftum  difponantj  quae  «t  felicius  faciliufqucfuc- 
cedant,  raonet  fanfla  fynodus  archidiaconos,  & 
E  diatonos  ,  ut  patcrna  caritate  Chriftiinorumque 
ecIo  omnes  ampleftantar,  ^modeftiflimc  ft  ge* 
rantinomnibus,  necutquam  fint  oncri  a-utfcan- 
dalb ,  contenti  folito  viatico  aut  honorario ,  quod 
iilis  dc  jure  &  antiqua  confuetudinc  dcbctpr  * 

J>e  f$(dY4tfane  ecthfidrum  &*  imgimm  ufu  ± 

S  T  a.  T  a  t  u  m    XIX 

Ardridiaconi  ft  decant  ruralcs  f«pe  mo- 
neaht  clericos  Sc  potiffimum  curatos  ,  pic  vi* 
vcre*&  orationibtts  inftare  9  hortariqttc  grcgcm 

lii  i\xum 


1*99 


Pitis  IV* 


CoNCIlHM 


Cakolu*IX 


1300 


XnTo  foum  ad  poenitentiam  & vitam  emcndandam  ac  re-  A 
Christi  parandasjsarodualcs  ecclefiasqsias*  peccatis  cJcri 
*$4#*  &popuIi  ita  mercntibfjs  £>cus  pcrmifit  poilui  &de- 
^aftari  $  fcd  11*  rcparationc  tollicitudo  a  curatis 
ipfis  pracfcntibus  adhibeatur » nt-nUuI  inordinamm 
aut  prepoftcrc  $$  tumuituaric  accommodatum, 
nihil  prophanum ,  nihiiqnc  inboncftnm  apparcat , 
cum  dpmum  Dei  deceat  fan&itudo* 

jDe  u/h  im4$inum  in  contilk  Vridtntiw* 

$TATVT*     CAplTUlJ     RhEMENSJS, 

m  txewmmiMtiow  ♦ 

Qv q  cxcommunicatiani$  gravior cft ccnfutas  B 
&fideIib«sChdftiani$txmeuda  exprime  ut 
m  artic*  xix,   ftatutorum  aptid  Poiffiacum  £a- 
$w«m  f«m  additionsbus  iki   pcr  commiffos  a 
capitulis  cathc^ralibus  ecctefiarum  infcrtis. 

■**  Multd  btc  d&fi  mUtntw  :  fed  non  fhm  edi- 
ACTA  CONCIUI  PROYINCIALIS 

R    H    B    M    8    H    $    I  ■*. 

Anrio  &$mni  molxit.  riu  Calcnd*  Decemb. 

c  a  a  Q  t  o  c 

ILLUSTM  •%***<>    IT     REV  ERIKDiSSIMO 

CARDINAU  LOTHARiNGO 
,*BVMKHSI     AHCaHlISCOJO 

nno  dominimtllcfimoquingcntefimo  fcxa* 

X  gcfimoquarto»  faa£Uffimiatttempatrisno~ 

Jri  ac  domint  Pii  IV.  pontificatus  anno  quinto  * 

Chriftianiffimi  vero  regis  noftti  CarolilX»  rcgni 

quarto  ,  die  fabbati  cjui  crat  vigefimua  quintus. 

Novcmbris,  cum  Rhemos  veniffcnt  aliqaot  pro- 

vinciae  Rhemenfisepifcopi  ,  &  abfentium  epiicopo-  u 

ruro,€aaonicorumquc,tamcathedra!ium,  quam 

collegiatarumeccleliarum  procuracores,  &  aliquot 

archimandrita?,  feu  abbates,&  abfemiumaliqttot 

ptocuratores,ad  pravincialecdnciliumabilluftrif- 

fimo.  &  reverendiffimo  card.  Lotharingo  ,  tamjuam 

Rhemcnftarchiepifcopo&mctropolitano  eismdi- 

ftumacfignificatum*  vifumeft  eidem  mctropoli- 

tano,  &fu^provinciaBcpifcopis>  ufc  in  valvis  cc- 

clefiaemctropolitan^a,  &  ejus  foci  in  quoconve* 

niuntciufdemecclefiae  canonici*  quod  capitulum 

appcllant  »affigcrettMr  programma,quo  fignificare- 

tutomoibus  qui  debent  iatereffeconcilioprovin* 

ciali  ,  ut  finito  officia  vefpertino ,  fe  protinus fifte- 

rent  in  capitulo  ,  qui  locus  eft  defignatus  ,  ia  quo 

fiant  eongrcgationes  concilii  provincialis>  quod  E 

Quidem  mandatum  fubfcriptum  ac  figoatumeft, 

^  ERETON. 

Knttisitaquevefpcris,  cum  idemilfuftriffimus 
acr€tverendifumus  metropolitanus»  cum  reveren- 
diffimisepifcopis  &  reverendiffimis  archimandri- 
tis,  acabfentium  procuratoribus»  in  capitulo  ei 
rei  defignato  convenifient ,  ac  confediffent »  paucis 
dixit  revercndiffimus  cardinaiis$  cffe  multas  eafque 
graviffimas  caufas,  quse  ipfum  moverint  ut  re  prius 
maturcdcliberata,  cum  eptfcopis  (xm  provincm, 
hocconvocaret&indiccret  concilium,  quas  qui- 


dcm  in  prxfcntia  duccrctcfic pr^tcrmittend^qiiod  A  „  M  0 
ciim  fciret  cos  dc  via  effc  deteflos,  nollct  pmlka  chr^^4 
orationccorumauubus  aHquod  adferre  taedium^  15^4* 
(atiusita^^cflcid  rc|kctc  inalium  diemf  maximc 
C^mquse  hodtcfa^acftcongrcgatio  lit  tantumitcr 
munitura  ad  Ca  prscparanda  quap  funtneccffaria, 
priufquam  incipxat  concilium  »  Itcrum  tamch  fc 
non  poffc  diffimuiare ,  quam  magna  affeftus  fit  Ias« 
titia ,  &  quam  bonam  f^cm  conccpcritbcricgcrcn- 
d$  rcipMblicac  ccclcfiafticar ,  cum  vidcat  cos  tam 
alacrcs ,  ad  faoc  tam  pr^clarum  &  hoc  tcmporc  tam 
ncccffarium  negotium#  Hos  vero  quibns  proptcr 
juft^s  caufas  non  licuerit  accederc ,  bcnc  inftruftos/ 
mififfc  procur^torcs ,  qui  fuam  viccm  gcrerent ,  &r 
iisquaeinhocconcilio  ftatutacffcnt,  ftatutos  ip^- 
fos  fqo  nominc  figaificarent  ^  promittercnt;  fe 
quidcm  ita  fentire  &  ccrto  fibi  pcrf uaderc,  hapc  non 
fccri  finc  Chrifti  numine ^  qui  afflidis  &  valdc  pcr- 
turbatis  rcbus  fuasi  ecclcfiae  vcllet  opcm  fcrre. 
(^uod  quidem  ut  ardentibus  votis  cft  espofccndum, 
itactiamfuturumnoncftdcfpcrandum^  fi  in  hoc 
celeberrimoconvcntu  non  aliudfihiproponantjnec 
alio  tendant  omaia  noftra  diifta  t  fa.&a ,  &  confilia, 
quam  adDei  laudem  &  honoremjL  veramque  ac 
foiceram  corruiptorum  morum  rcformationcm  8t  re^ 
parandam  iapum  difciplinam  ccckfiafticam  ^ 
Hasccumdi^irfet  &per«ailt&  alia  inhanc  fen- 


tcntiam  fubjunxit  ♦  Rciiat  nunc  tit  ea  aggrcdia- 
mur  ,  qua&  neceffarm  funt  providcnda  ,  priuf- 
quaminchoctur  cancilium:  dcquibus  priufqoam 
dclibcrcmus,  velim intclligatis  aliquot  epifcopos 
qui  funt  cma  fincs  hujusnoftra  provinciae ,  fama 
hulusconciliicfttisfedibu^cHcitatos  huc  veniffe* 
Ex  <juibu$  duo,  nempe  ISlicoIaus  Pcleveus  reve- 
rendiffimus  archicpifcopus  Senonenfis  ,  8c  Nico- 
laus  Pfalmu&rcvcrcndiiffimus  epikopus  Yirdunen- 
fis>  nuncinclauftrodcambuiant.  Eorumpmfen- 
tia  %  cum  ob  dodrinam  tum  ob  prudcntiam  rcrum- 
qucexpcrientiam,  Kuic  facroianfto  ccctui  magno 
potcrit  cffc  ufui  *  Quamobrcm  fi  videbhu,r  huic 
conventui  %  cenfcrcm  co&  cffe  rogandos  ut  iahunc 
locumingrcdcrenturf  quod  cum  placuiflct  omni- 
bus&  rcverendiffimo  mctropolitano  pracfidi ,  miffi 
duo  Rhemenfis  eccicfi^  archidiaconi»  eos  ut  in- 
trarentrogatos,  introduxcruntincapitulttm^  qui 
eum  a  reverendiffimopraefidctamfuoquamtotius 
conventus  nominc  honorifice  fuiflcnt  cxcepti ,  & 
revercndiffimus  archicpifcopus  Scnoncnfis  a  desc- 
tris  *  &  revcrendiffimua  Yirdunenfis  a  finiftrrs 
rcverendiffimi  mctropolitani  confcdiffcnt^  perre- 
xit  dicerc  revcrendiis*  Praefes,  fc  in  hac  congte- 
gationc  dc  iis  quae  fu,nt  traftanda  in  hoc  cou- 
cilio  ad  cos  in  prasfentia  nihil  cffet  rclaturum  , 
fed  tantum  ,  quoniam  cupiamus  concilium  non 
cffc  nimk  diuturnum  ,  8c  idco  cavendum  fit  nc 
tempus  tcratur  inutilitcr  ,  fe  primo  loca  ea  efic 
propofiturum  <juat  funt  couciiii  veluf  prseparato- 
ria,  &finequibusnonpoteftconciHum  commode 
cxplicari*  Primum  ergo  videtur  eligendus  fcriba 
feu  aftuarias^  quiquaeinconcilio  agentur  fidcli- 
tcr  excepta  mandet  literarum  monimentis;  quod 
fi  unus  fplus  huic  muneri  videatur  non  poffe  iuffi- 
cere,  eriteictiamdandusadjutor.  Eftetiam  cfi- 
genduspromotorconcilii,  qui  fifoius  non  poffic 
totumhoc  munus  fuftinere,  adjungendus  quaque 
cieritadjutor.  Egoquidemeosnominabo  qui  ad 
hsec  obeunda  munera  mihi  videatur  idonei  *  Quod 
fi  qui  fint  cxiis  qui  huc  venerunt  qui  nominarc 
pouuntaliosquos  esiftiment  magis  idoncos,,  no« 
mincnt  * 

Quae  cum  dixiffet,  nominavit  concilii  fcribam 
&  aftuarimn  Nicolaum  Britpnem  ecclefiaet  No« 
yiodunenfisdccanum,  jam  mpltis  aintc  annis  ar^ 

chiepu 


i30i 


Pius  IV» 

PP. 


R      H      E       M 


N 


E. 


Carolhs  IX. 
Rex  Fs. 


IJOl 


rem» 


A  n  n  o   thiepifcopatus  totius   provmciae  Rhemenfifc  fe« 

Christ*    cretarium,  &  Gentianum  Hervetttm  ejusadjuto- 

*s$4'     rem,  qui  funt  ambocanonici  ccclefiaeRhemenfisj 

promoto*  &  conciiii "  proeuratorem Joannem  Efpaullart  de- 

m  canum  ecclefias  Sueffionenfis  *  &  cjus  adjutorern  Pe- 

trum  Gilbaut  canonicum  ecclcfi»  Rhemenfis .  Quos 

cum  nominaffet,  &  fingulorura  fcifcitatus  fuiflet 

fententiatn,  fuitcjusnominatio  omnium  corapro* 

bata  fuffragiis  j  ipfeque  fcriba,  &  ejus  adjutor, 

co  ipfo  temporis  articttlo  quo  fuerunt  creati, 

admiffi  ad  obeundum  quod  mandatum  eis  fuir 

munus,  federunt  juxta  pulpitum  ada&aconfcri- 

benda  deftinatum.  His  pera&ts  ,  dixit  teveren- 

diffimus  metropolitanus,  diefequenti  nihilaliud 

agi  poffe,  quam  ut  reverendiflimifu^  provinciac 

cpifcopi,;  &  revcrendi  archimandritae,  acprocu- 

ratoresabfentium  fttisfignificarent  fententiis,  ef- 

fetne  legitime  eonvocatum  ,  congregatura  &  aper- 

tum  proviocialc  Rhemenfe  concilium  :   Quod  fi 

iia  declaraffent,  die  Lunae  Ghrifto  favente  ,  fu* 

.,  turam  effe  primam  congregationem  :    fe  diecra- 

ftino  nempe  dominico  ,  hora  oftava  matutina,  ut 

in  hujufmodi  rebus  fieri  folet,  ad  populum  con- 

cionem  habiturum  J  celebraridum  pottea  clie  fo- 

lemne facrificiura  ad  impiorandum  fan&i  Spiri- 

tus  auxilium.  Quod  munus  cjus  rogatu  cffet  ohi- 

turus  reverendiffimusepifcopus  SuefEonenfis  ,cum 

ipfe  &  concioni  habendae  &  offcreitdo  iacrificio 

non  poffit  fufficere  r  Quamvis  autem  fit  in  more 

pofitum  ut  initio  concilli  fiat  publica  fupplka^ 

tia,  propterea  taraen  quod  tempusomaibus  quae 

funt  eo  die  facienda  exequendis  fit  nimis  breve 

&  incomtnodum  ,  eam  in  aiium  diem  effe  reji- 

ciendam  j  dum  autem  celebrabitur  facrificium  ,  & 

antiftites»  &  procuratores,  Iineasveftes ,  &  pa- 

ftorales  ,  quas  cappas    vocant  ,   chlamydes  effe 

geftaturos,  quas  &  ecclefia  Rhemenfis  ,  Sc  mo~ 

nafteria  funt  benigne  fuppedkatura.  IneofucriU 

ficio  qucmlibet  efle  fcffurum  fuo  ordine   &  lo- 

co  :  nempe  epifcopos  ,  &  ab  epifcopis  abfenti- 

bus  mifios  procuratores  ,  fcamnis  eis  paratis  ex 

utraque  parte  chori  .  Poft  eos  fcamnis  fimiliter 

paratis»  archimandritas  feu  abbates,  quibenedi- 

d;iorie  acccpta  mitram  geftant  j  &  deinde  eos 

quibus  funt  comme&data  monafteria  &  procnra- 

tores  abbatum  &  monafteriorum .   Procuratores 

autem  collegiorum  quae  capitufa  vocantur  ,  ca« 

nonicorum  ,   fimul  cum  canonicis  in  eorum  ca- 

thedris  feffiiros  convenienter  ordini  eoram  evo- 

cationis   &  in  iis  locis  quae  eis  affignarent  ca- 

pituli  Rhemenfis,  at  vocant ,   fenefchalii  ,  qui 

eis  oftendent  ordinem  olim  confuetum  obferva- 

xl  in  hujufmodi  coaciliis  *  Qiioniam  autcmpof- 

fet  contingere  ut  ex  hoc  fedendi  ordioe  ^aliqua 

oriatur  cotitroverfia  ,  aliquibus  aifirmaatibus  fe 

non  eo  feder-e  quo  deberent  loco  ,  vcl  propter 

exemptionem,  vel  quavisalia  de  caufa,  intelli* 

gatur  quicquid  hujus  fiat,  hoc  fieri  abfque  uU 

lo  prx;udicio  juris,  quod  quilibet  fibi  deberi  a£- 

ferit  ratione  privilegii  confueti  in  hujufmodi  fef- 

fione.  Quoniam  autem  adDeumpIacandum,  & 

opem  ejus  implorandam  in  rebus  adeo  affliftis, 

Sc  tcmpore  tam  neceffario  ,  funt  preces  maxime 

neceffkri^e,  viderifibi,  quod  attinet  adfuamca- 

thedralem  ecclefiam  ,  ter  in  hebdomada  cffe  £a~ 

ciendam  cum  litania  fupplicationem ,  nempe  fe- 

cunda,  quarta  fiefextaferia»  Ceteris  autem  dic- 

bus  ,  in  parceciis  Sc  in  ecclefiis  ,   tam  fratrum 

mendicantium  ,  quam  ceterorum  monachorum  * 

Quo  fiet,  ttt  quotidie  dum  congregabuntur  fra- 

tres,  fundantur  adDeumpreces.  Quod  cjuidem 

placuit  omnibus :  placuit  etiam  congregationi  op- 

portunam  effe  horam  mane  o£lavam>  &primam 

ConcihQntrtl.  Tom.XXXIII. 


A  pomeridianam»  quamutomnesfacilecognofcant,  a'^  n  o 
ejus  dandum  effe  fignum ,  pulfato  magno  tintinna-  Crjusti 
bulodimidia  hora  priufquam  intrctur .  De  publi-     15^4* 
ca  autem  fupplicatione  &  communione  ,  de  qua 
admonuit  reverendus  abbas  Vallis  clarae,  ftatu- 
tum  eft  ut  fecunda  feria  in  prima  congrcgatio- 
ne  de  ea  re  patres  fuam  dicerent  fententlam . 

His  peractis,  poftquam  reverend.  prxfes:  pui- 
cherrimis  &  praeclariffimis-  verbis  facrofandum 
admonuiffet.conventum  hic  nihil  aliud  quari, 
quam  Dei  gloriam  &  honorem  ,  &  catholicaef 
ecclefiae  falutem: 

Quse  quideni  ut  una  eft ,  ita  feduloeft  claboran*» 
dum,  ut  omnia  noftra  ftudia,  confilia^  difta& 
faftainter feconveniant  &  inter feinvicem  mini- 

B  mc  difcrepent  •  Quod  quideoi  fi  ut  fiatdemus  ope- 
ram  iperandumeft  futurum,  utChriftus,  qui  eft 
Dettspacis&  unitatis,  fando  nos  infpirante  fpirfc. 
tu ,  ccepta  noftra  fortunet ,  &  ad  foelicem  deducat 
exitum  *  Quae  cum  dixiffec,  dimiffa  eft  congregatio. 

APERITIO  CONCILII. 

DiE  autemdominico,  quieratvigefimus  fcx- 
tus  cjufdem  menfis  Novembris,  ut  pridie, 
nempe  die  fabbati ,  fuerat  conftitutum  ,*  cum  a  ca- 
nontcis  ecclefise  Rhemenfis  magnum  celebratum 
fuiffet  facrificium ,  &  quodeumque  mane  ab  ^is  fo- 
Iitum  eft  fieri  divinum  fervitium ,  hora  ocfcava  ma- 
tutina  fuiffet  peradum  /  iatpfohoras  ofltavae  arti- 
C  culo  fnggeftum  confcendit  iliuftriffimus  &  revc- 
rend,  archiepifcopus ,  &  ab  oftava  ad  nonam  ufquc 
pttlfatam,  ad  populum  pttkherrimam  &  ad  etim 
erudiendum,  &  aa  pietatem  incitandum  longe  uti- 
liffimam  habuit  concionem,  fumpto  thcmate  ac 
exordioet  locojoannis,  cap- 17.  P^w,  wtntth*-* 
ra  ,  cUrifica  filtum  ttium  . 

Finita  autem  concione ,  cum  in  palatium  fuura  i 
quodTahu  vocatur,  fe  parumper  ieci:eaturus  re- 
cepiffet  ,  nobis  interim  dabatur  fignum  facrificii 
mox  celebrandi  ad  impiorandam  gratiam  S»  Spiri- 
tus : & qui eierant iuterfuturi  Antiftites  & procu- 
ratores,  inveftiario  fe  convenientibus  induebant 
veftimentis ,  lineis  nempe  fupparis ,  quae  fuppelli- 
cia  dicuntun  &  paftoralibus  chlamydibus,  qu« 
D  pluviaiia ,  alias  cappac  vocantur ,  quas  quidem  rue* 
runt  eis  fuppeditatse  ab  eis  qui  praelunt  rabric»  ec- 
clefiae  &  reverend.  Sueffionenfts  epifc.  cum  odode- 
cimautcirciterminiftris  adaltareeiminiftratum, 
feadfacrum  faciendum  didis  amiciebat  vcftibus* 
Quaccumficrcritilluftrifs»  &  reverend.  cardinaiis 
archiepifcopus,  cumaiiquantuium  recreaffet ,  in~ 
grefltiseftchorum,  cumepifcopisindutis  paftora- 
libuschiamydibus,  feu  pluvialibus,  quos  proti- 
nusfuntconfecutiabbates,  &qui  t n  ecclefia  Rhc-> 
mcnfi  dignitates  funtaflequuti ,  8c  omnes  procura- 
torespaftoralibusiterii  chlamydibus  induti,  ficut 
etiam  erantomnes  canonici  &  facellani,  &  qui- 
cumquc  divino  cultui  inea  ecclefia  funt  addifti . 
Tunc  reverend.   archiepifcopus  fedit  a  latere 
E    dextra  ,  in  prima  cathedra  canonicorum;  In  fe- 
cuhda,  epifcopus  Virdunenfis  y  Tcrti»m    locum 
tertuit  Silvanedenfis  ^  Quartum  vero  procurator 
epifcopi  Noviodunenfis,  poft  quos  federunt  ma- 
gnus  archidiaconus ,  &praepofitus,  &  viccdomi- 
nus  ej'us  ecdefiae ,  praecpntore  ac  fuccentore  non  fi- 
mul  cum  ceteris  confidentibus  ,  propterea  quod 
ii  tunc  ex  officip  chorum  moderabantur ,  acxe- 
gebant.  Ab  eodem  Iatere  dextro  deincepsfede- 
bantprocuratorcscapitulorum  ecclefiarum,  Suef- 
fionenfis,  Bellovacenfis,  Noviodunenfis,  &SiI- 
vaiie&enfis  5   poft   eos   multi   canonici   ecclefiae 
Rhemeafis  • 

lii    z  Practct 


Aoo 
Chjusti 


1305         p,&m  CoNcm 

"  Prauercosautem,  ab  eodem  laterc  destro»  in  A 
fedecdhiore;,  &  circiter  duospedes  aterra  aflur* 
gente*  quaeeft  aiiquantulum  uitragradusquibus 
confcenditur  ad  magnuta  aitare ,  fedebat  IUtiftrifs» 
princeps  dux  Guiftae*  re&or&prorae  ia  comita- 
tu  agrifque  omnibus  &  fsnibus  Campanhe »  Gum 
<juo  eraot  vir  magaifieus  Reginal4«s  a  Boffu, 
Viromanduorum*  qui  Eaibinus  dicttur  >  praetor 
&  vir  pnecl&ru^  eamcs  a  Cernay  ?  &  magna 
pars  nobilium  ejus  provinciae*  &  regii  magiftra* 
tus  hujus  civitatis  Rhemenfts  »  tam  miikaris  » 
quam  juditiaui  ordinis,  q«i  omnes  eo  eonvtne- 
rantvifurij  bonifqueverbis>  &quo  poterartfc  fe~ 
vore  profequuturi  rauftum  i$  fattix  initium  <art~ 
cilii  «  A  latere  iiniftro,  in  fuperioeibus  eathedris  * 
fedebant  archiepifcoptts Senonenfis  *  epifeopusCa*  B 
talaunenfi$  4&  ^tfoopi  Ambiatienfis  procurator  ncK 
mine  Nicolaus  Grirella* ,  A«*btanenfis  eccleftae 
decanus*  ^chidiaconusminotj  qai  dieitutCam* 
jpanix *  thefaurarius  &*  feholaftkus  ecclefi^  Rhe~ 
meafis  .  Eos  fequeb&ntur  proamtoies  ecclefi^ 
Rhemenfis  y  &  proctsratofes  ecdefiarum  Laadu- 
ttenfis»  Catalaunenfis,  Ambianenfiss  &  decanus 
ecclefiae  Msrioervfii  *  nttn£$regcBoaoatamtranf- 
lata:,  &decanus  eccfefi^  Laudunenfis>  qui  fue~ 
nmt  ambo  jpofteft  m  tocum  aitiorem  vocati  pro- 
pe  magnumaitar^ j  ut  t|u*  epifeopatuum  Laudu* 
henfis  &  Morinenlts  fede  vatfante  effent  procutar 
tores.  Eft  autem  adootandfcm*  faiffe  omnes  in* 
dutos  paftor alibus  y  quas  cappas  vocant  %  chlamjr- 
iJibus  pmte^ar^h^piiCQpumSenoneofern  $  &  epi»  C 
fcopum  Virdtmeniein  »  <|ui  linets  tatitum  induti 
erattt  fuppam  \  propterea  quod  non  eifent  Khe- 
mmfm  ptWfncw  ♦  Erat  stnem  tanta  eorum  qut 
aderant ;i«iihitii4o-jf  ut  madm«  panieanonicorum 
«4  inferiora  fpbfeliia  fuerir  dffe^nd^ndum  $  a\m 
infuperioribusfedibMs  nonelfftei^reliftus  ioctis* 
ln  iedilibus  atmm  quap  infr^^ltafe  a  («fieribos  pa- 
m$ .lumnt»  f^dehaitt  tn  duobia  primis  dia^ni 
&  fabdkconi  numeroquatu^rd^oim  veftiti  uwim 
mtm*  Namr$li^!iiquai»pr  $k  :m  quoi  dWmws 
o^odecim  >  ikttxi  mmiftrabant  $  in  adis  autetft 
iedibuf  ^debant  4  latere  frniftro  abbat^  mitram 
geftantes^  inferius  autem  ii  quibtrs  commendata 
tu^ran^  monafteria  f  in  aitero  autem  poft  eos  fedi- 
Ji  fidtbant  mo&afte^iofum  procurawes^  quilibec  D 
eumtenenslocum  quemeisafltgnaranr  RhcmenHs 
eccieCf^fenefcailiji  ^uibu^  mandatnm  iuerat  hoc 
munus* 

R^btt*  itaconftittttis,  &  omnibus  fuum  iocum 
itacenentibus*  itm dtvirtam  feci^  reverendiiRmus 
epifcopus  Sueffionetifis  in  magno  aitari  %  quoA 
Misii<te*tpi{&&pU  t  tmomchf  qwvhhfm  tcm~ 
l^oremiffamcetebrant,  ad  aitare  non  prius  acce- 
dtntitos,  ^uamfinitointrciitu,  leftaque  epifto- 
i#9  ^eceteris  pera&is*  &  recitatd  evangeHo>  ad 
jaipitumabaltariparum  remotum,  tum  d«imum 
accedanc  confecr aturi .  Le^o  evangrfio  tliaconus 
ipfe  libf urn  apersum  rev^tendiffimo  m^tropoiita- 
no  portavit  ofcuiandum  5  &  deinde  illirftriffimo 
dtfci  Guift^,  dz&dn&t  epifcopis  &  e^pifcoporum  E 
abfencium  procuratortbusf  *  Eunidem  autet^Iibrum 
poftea  accepie  fubdiacistxus  %  qmm  clauftrm  porta-* 
vit  dfcnlandttmiisquidignitatibus  honeftatt  iuat 
tttecclefiaRhemetlfi,  procuratot?buf<jtt€^6rcaao- 
nidsejufdemecciefiaa,  congruenter&drdini^qui 
fttitantea  d^fcnftust  SimtJiter  etiam  hMtxm  eft 
in  ofculopackf  pr^ter*]tram  quod  mm  diaconus 
pr^buitpattenamcaiicisofcukndam  iis  omnibus, 
q^ibuspmbufeevangelium  f  dtto  ex  puetis  chori 
eam  portafuftt ofcutandam  prsBcentori  &  fticcento- 
tU  &deindeceteds,  convementer  ei  ordtni  qtti 
jam  fuit  expofitus  * 


V   U 


Quod  autem attinet -nd evangeiii  Sc  pacis  deo-   Anko 
icuUcionem,  ^ftobfervandum,  quodminiftri  ea  Ckhisti 
dcferuatofculanda  ,  cam  umfttfcerint  in  gradibus      *■$*+• 
tjiubus  afcenditur  a4  magnum  afrare^  praecentoir 
&  fuccentor  vcniunt  ad  ea  deofcuiaoda  ia  ofer- 
torio  »•  quibufdam  |ucundi$   &  ad  pietatem  ao* 
commodatis  moduiis  a  choro  cmi&tum  iuh,  2^ 
rminiftarh ,  Provinciata  autem  oratione  domini» 
cay  re^rendiflimusSueffioneaiis  epifcopus»  cpnt 
m  di^um  eft>  ceiebrabat  facrifictum  >  rem  divi- 
namabfoivit»  popuio  data  benedi^ione»  uc  fo- 
lent  ^pifcopiinfuisdioecehbus;  operato  facro  fuit 
majnum  apad  omnes  fiientium  ♦ 

^iterea  aurem  illuftriifimo  cardinali  Sc  ceteris 
epiicopis,  epifcopatiaparatafunt  veftimcnta  fu- 
peraltarti  &ait3e  fedesquaefucrunt  coUocataein* 
ha  magnym  altare?  ex  adverfo  earum  m  quibus 
fedebantminiftrialtaris,  <jui  ftmul  cum  epifcopa 
Soelfioaenltj  per  oftiumquod  eft  poft  a-ksre9  ut 
ie  exuer^nt  reccperunt  in  veftiatium;  pauio  poft 
lUaihiffimuscardmaiisiuafede  reiida  accelfit  ad 
magnumaitare,  attte^uod  ptoeumbens»  cuidam 
vnntxus  cathedm  Hmm  aiiquandiu  eft  precatus. 
frfniri»  precibuscanfcditincathfrdm  vultu  adpo* 
pulumconverfo:  tunctj>i€  fuit  induius  fan^aliis» 
8s  atiis ^  epifcopaiibus  ornameqU5?  quod  fecerunt 
ct iam  cetrri  cpifcopi  *  Ita  ^ut^m  iadutus  cum  fur- 
r^xiff^t  1  &  capitis ,  quem  vocaat ,  &mi&v$  >  Sc  aU 
b^  fuk%  ei  eshtbm?  ^  critx  non  parvi  ^mu  ftio 
pmdensfericot  qaamcoHo  iuo  appendn,  ^rpo- 
ftremo  pa0oraJi  chUmyde,  nempe  cappa  fe  induit  * 

Imerim  autcm  dum  harc  fierents,  cantabat  cho~ 
tm  pf^Imum>  Qv#m  diteflt  tabtwaMia  pm&  ivmU 
m  mrtummf  quem  cum  aitquot  aliis  pfalmis  inte- 
grum  fuaviter  ac  num^rofum  funt  moduiaEt  vicarii 
^camoresec^lefia*  Quo  tempore  a  veftiario  re- 
verfus  r^verendifs*  Suetfionenfrs  epifc  pantificali- 
busveftinreriwindutas,  cummitruac  pedopafto^ 
raii  Confeditia  fctdtbtis*  <ju«eprope  maguum  alu- 
recrantparat^  ade^tirtsiiiuftriilimi  &  remeftdif- 
ftmicatdtnalkmetropolitani.  Supra  eum  fedebat 
reverend.  epifc,  Viidunenfts  »  infra  aueem  reve- 
reud-  epifc*  aivaneftenfis \  &  ptocutator  reverend, 
epifc*  Nofuodtaaenfit*  Exalterolatcre>  eraitt  re- 
vcrend.  archiepifc  Seaonenfis  ,  revcrertd»  crpifc* 
Catalaunenfis  >  &  procuratorcs  cpifcopatus  £,au- 
duneafis*  &epifcopiAmbianenfis>  &epifcopatus 
Morittenfis  i  cut  nunc  eft  Bononienfts»  Poft  eos 
vero  eram  arcnimandritSB^  8c  alii  eo>  quo  prbs 
(liftumeft,  ordine,  GeftabaotaatemmitAm  ^t|i 
erant  Rhemenfis  provmcise  eptfcopi^  ct  manibus 
pedumtenfbaotpaftoraile^  &etiam  arcjftintftndri* 
im  ?  qut  hoc  tanqwtfi  proptio  &  npn  <ommendato 
fung^battr«t  muncre , 

Rebusnaordinatis*  &<|iii4eflet  futurum  om^ 
rtibus  eKp^anttbusj  vocati  funt  fcribsc  concilii, 
juftique  ttare  prope  reverend.  cardinaiem,  ut  quac 
fi^reot  videates  *  &  audiemcs  ea  confignarent  ii- 
terarummonumentis,  Decancato  itacjue  pfalmo, 
j%Mm'4*U&*  >  reverend.  cardinalis  bene  iongam 
muita  vocead  Deumfecitorationem^&aliquot  d^* 
inde ceciait  pfalmos ,  iatet jedis  multis  aliis  preca- 
tionibus^  &eJaomitiafecit  qu^  funt  foiemnia  ia 
inchoaitione  &  apcrtione  concilii  >,  quse  petettda 
foat  es  iibro  qui  dicitur  Cenomaaeafi^  f 

Finita  autem  Htania ,  &  reduto  evangelio  >  his 
aut  hujufmodi  verbis  ufus  eft  reverend.  mimz* 
lis#  Revcrettdipatres>  &venerabiies  fratres,  du 
ieaiffimiiiitis  placetne  vobis  ad  I>ci  g(oriam& 
hanorem  ,  &  ad  atholieas  ecclefia?  amplificatio- 
nem*  ut  fandum  provinciale  coniaiiium  Rhemen* 
fe  leg itime  convocatnm  »  &  hic  congregatum  $ 
apetktut  &  inchoetur .  Quo  difto  cum  tacuiffet| 

feribae , 


x$o? 


7tui  iv; 


R      H      E       M 


N 


1. 


l^O^ 


X  kkol  fctib»,  eo  jubentc,  accedeatcs  adleos  qmiaca- 
<Ch*Ati.  thedriscaaoajcorumfcdebant  a  dextro latere,  & 
M$4»  dcindc  ad  eos  qui  fcdebant  a  finiftro,  &.  deiade 
ad  abbates  mitr.atos ,  &  ad  commcadaurios ,  om~ 
nibuseorum  fingulisdixeruat  haec  vcrba,  placet* 
acvobis.  Hi  veroomnes,  &  finguli  corum  t  nc- 
mineexcepto,  refponderunt,  placet.  Scribae  ve~ 
ro  ad  rcverend,  cardiwlcm  metropoiitanum  rc* 
vcrfi »  coram  cpifcopis  &  ablentiua*  epifcoporum 
procaratoribus,  &abbatiba$,  cctcrifque tjut  de~ 
bcnthuic  iatcrcffe  concilio,  haec  verba  diximus: 
Placetnevobis;  ftnguli  autem ,  nemiae  excepto  > 
Tcfponderunt,pIacet:  tunc  revercnd.  cardiaalisa 
reverend*  epifcopis  ,  &  ab  abfentium  procurato- 
ribuseftfcifcitatus:  Quidigitur  vobis  videturre* 
vcrcndipatresj  omnes  autem  refponderuut ;  apc~ 
riatur  .  Quod  cum  dixiffent  ,  furrexit  reverend. 
cardinalis  metropolitanus  ,  &  ad  populumcon- 
verfus,  tam  fuo  quam  omnium  epifcoporum  no- 
mine,  hisverbisufuseft*  Chriftinomineprimum 
invocato  ,  decernimus  fan&am  fyuodunvprovin- 
cialem  Ilhemenfem  effe  apcrtam  ,  &  ita  judica- 
camus  * 

Hisdidis  dccaatatum  fuit  Canticum,  TeDjsUm 
Unddmm  ,  Jataque  a  revereadiffimo  archiepifco- 
po  dc  more  beacdi&ioac  omaes  fc  domum  rece- 
perant* 

Feria  fecunda*  quae  fuit  vigefimus  feptiauis 
dies  Novemb*  aanodomini  millefimo:  quin- 
gentefimo  fexageftmo  qaarto,  pontificatus  autem 
iaaftifs.  pontihci$ Pli  IY*  anno  ^uinto  ,  Caroli 
veroChriftianifs*  praacorum  rcgis  quarto,  iUu- 
ftrif$*& revereud*cardiaaIiLpthariago  Rhemenfi 
archiepifcopo&metropolitaao  pnefide,  xam  re- 
vercnd.cpifcopisSueflionenfi,  Catalauaeafi,  SU~ 
vane&enfi  $  affiftenttbus  revereadifs*  archiepifco- 
po  Senonenfi  &  epifcopo  Virdunenfi  »  revere  ud. 
mctropolitanus  haecqua?  fequuntur  propofuit  & ad 
fyaodumretulit* 

Primum  quidem  es  venerabili  decano  Sueffio- 
penfi ,  qui  fuerat  omnium  fuffragiis  ele&us  coaci- 
III  promotdr,  eft  fcifcitatus,  aum  maadatum  ei 
muaus  vellet  fufcipere,  qui  cum  ia  principlo  fe 
mpdefteexeufaffet,  paalopoft  tamen,  vehemen- 
teriaftantecodem  reveread.  prxfide,>  &  tota  fy- 
nodo  ,  id  aon  gravate  fufcepit ,  quod  ipfnm  quo- 
que  fecit  vencrabilis  Pctrus  G|lb^uit  ejus  adjutor ; 
Deiade  retulit  dc  puBlica  facicada.  fupplicatioae , 
&  ab  omnibus  facrofaa&i  corporis  Chrifti   fa*. 
mcnda communione  ?  ejus  &uz$m  Ceatentia ,  quam 
in  referendo  ad  fynodum  cxpofuerat ,  fuit  om- 
aium  fuffragiis  comprobata  ,  nempe  quod  feria 
quarta,  quaeeratS.  Aadreae  vigilia,  jejunaretur, 
&feria  quiata  qui  erat  dies  dicatus  S.  Andreae, 
pttblkancretiuppllcatiointra  aut  cKtraaedem  fa- 
cram»  arbitrlo  rcvcrendt  archiep,  &  epifcoporum 
fu«  provinci«  %  geftarcturquc  facrofan(3;um  cor- 
|msChrifti,  pmaefqueaatiftites  &  cetcri  fatcrifi- 
clo  perafto  fumerent  euchariftiam.,  Simul  etiam 
eodem  reverend*  merropolit*  referente  fuit  coa- 
ftltutum  ut  decretalis^  fierct  epiftola  per  totius 
proviaclas  parcecias  mittenda ,  qm  omncs  ScCith* 
guliiadomiao  moneaatur,  ut  cum  feprius  dili- 
genter  probaverint  ac  prseparavcrint   in  Chrifti 
natalis  didfefto  pie  ac  rcverenter  fanftam  fufci- 
piaat  cuchariftiam : .  Dum  autem  de  ea  re  a  fynodo 
dicercntur  fenteatiae  ,    Novioduneniis   capituli 
procuratores   admonuerunt  multos  dixiflV  fen^- 
tentiam  noa  fuo  ordiae  &  loco,  poftularuatquc 
llt  in  diceadis  feateatiis  cuilibct  fuus  fcrvarecur 
Cmil*  GtnmL  Tom*  XXXIIL 


A.  ordo,  quiolim  fucrat  ia  coaciliisprovincialibus*  \ "J ""   '" 
Quibus  rcfpondit  reverend.  metropoiitaaus  jam  chhTsti 
aateaiatiscautumeffe  nequidexcarc,  cis  ullum      %$$^ 
afferretur  pmjuditiutn  ;  &c  eorum  ordiais  futurum  ,■ 
ut  deincepshabcreturratio  • 

Retulit  ctiam  ad  fyaodum  ,  ut  ad  concilium 
omnibusliberpateret  aditus,  qui  vcl  dealiquare 
vcllcatadmonere,  autfuppiicare,  aut  de  aliquo 
conqueri  v  fea  per  promotorem  ,  fcu  pcr  fc  id 
malicatexcqui,  Quarto  quoquc  loco  retulit,  uc 
iaada  conciliiiniererentur  pmnta  niandata  pro- 
curatoris,  &  traderentur  fcribis,  &  communica- 
reatur  promotori  ,  ut  adverfus  cos  agat  qm  ab- 
funt,  aon  legitima  allata  excufatione,  obfcrve- 
turque  cx  dccretis  &  caaoaibus  difcipliaa  cccle- 

B  fiaftica.  Qiiodutfiat,  fumaturliber  in  quo  fcri- 
pta  funtnominaeorum>,quidebeat  interefiecoa- 
cilio  proviaciali  Rh^mCafi ;  Praeterea  dicit  cfie  vl* 
dcndum  ,  an  epifcopi  Cameracenfis  ,  Tornacen- 
fis,  &  Atrebatenfis ,  quifolebant  effe  Rhemenfts 
proviacise  ,  fint  cxcufaadi  #  cum-&  a  aobis  ma* 
gnopere  fit  adnitendum ,  ut  j>oft  Dci  religionem , 
&Ghriftifidem>  Chriftianlffimi  regis  aoftri ,  cu* 
jushactnaxime  intereft,  integra  maaeat  audiori- 
tas  &  privilegia  ,.,  tum  etiam  ut  ecclefiae  noftr^ 
Rhemenfismetropolis,  quae  iatotius  Gallix  Bel» 
gica?ecclefiis ,  tot  feciillsobuauitprimatum,  jura 
confervcatur  ...  Ab-eo  quoque,  rclatum  eft  ad  fy- 
nodiim  de  conficicnda  profcffioais  fidei  formula, 
quam  qtriliber  effet  profeflurus  priufquam  com* 

C  muaicaret»  Qu«e  quidem  omaia  placueruat  om* 
uibus.  Adillam  antcm  profeffionis  fidei  confctri- 
bendam  formulam  omniura  fuffragiis  fuat  clcdi 
doftorcs  Joartaes  Demochares,  Richardus  a  Pra~ 
to  thefaurarius  Rhemeafis  ecclefiae  •,-•  Joaanes  le 
Befque  ,  Joanncs  Harricr  ,  Robcrtus  Fournier, 
Joanaes  Caigner ,  &  prior  faadi  Remigii  -  Poftre- 
moretulit  ad  fynodum,  ut  traftaretur  de  cultu, 
c^temoniis  ,  brcviarils  &  miffalibus  :  Quod  Ufc 
commodiustraftaretur,  datumcftncgotium  pro» 
curatoribus  capitulorum  canoaicorum  ,  ut  dc  eo 
cogiteat,  dk  craftiaoquod  fibi  vidcatur  relaturi 
ad  fynodum.  Inrerim  autcm  cpifcopi,  &  abfen- 
tiiim  procuratorcs,  darent  operam  ut  poft  praa- 
dium  fiat  formula  profeffioais  fidei,4  quo  faSum 
eft,  utcumita  effent  omnes  occupati,  quae  poft 
praadium  futura  erat  congregatio  rejeda  fit  111  ho- 

D  ramoflavammatutinamdicifequeatis. 

II    C  0  T$G  %  E  Gvt  T*I  0* 

Fe  R 1  a  tertiaquc  fuit  vigcfimus  oftavus  No- 
vembris,  anaodomiai  millefimo  quingente- 
fimo  fexageiimo  quarto ,  prgefide  illuftriffimo  &  re~ 
vcreadiffimo  cardlaali  Lotharingo  ,  coafideati- 
busrcverendiffimiscpifcopis  Sucmoaeafi  &  Cata- 
lauaenfi,  &t  Joaane  Demochares  dodore  theolo*- 
go  ,  procuratore  revereadiffimi  Novioduaeafis 
cpifcopi  a  dextris  ,  Bc  rcvereadiffimis  cpifcopis 
Virdunenfi,  &SilvaaeS:enfi,  ac  Grivello  dofto- 
E  ve  canonico.  procuratore  rcvereadiffimi  Ambianca- 
fisepifcopi,  &  poft  cum  revercnd»  abbatc  Mona- 
fterii  majoris  a  finiftris  1  revcrcnd.  mctropolitantts 
fanftamiynodum  quae  convenerat  rogavit  ,  ut  re- 
formaadis  moribus  &  lapfas  ecclefiafticse  difcipli- 
nsf  dareatoperam,(dixitque,  ficis  videretur,  ik 
qu#  pridie  dixerat  adjungenda^ 

Primum  itaqne  ab  tis  magnoperc  coatendit ,  ut 
z  fe.quas  facienda  erat  inciperct  rcformatio,  di- 
ceas  fe  reverend.  Sueffioneafis,  &  Clttalauaenfis 
qui  illic  ^deraat,  paratum  effefubirc  judicium. 
Inquirerent  de yita  ejus ,  &  moribus ,  &  quemad* 
moduin  fc  gcffcrit  iti  admiaiftraado  fuo  archicpi- 
lii    5  fcopatu; 


vmwt 


»507 

%  K  N  0  ftopata,  cxguoiUMmaausfaf^piffc^  fe  car^ 
CtfMSTi  turum  atafferr^ntutcoikes  tatk>nnm  tam  fjgUU 
x**44t  quam  regiftti  cutise  ecslefiaftlc» ,  vidercnt  a*|  in 
ns  eflfet  male  verfatus »  le  enim  corre&ansm  miht* 
t&e  veile  detre&ars  >  ipfofque  q>ifcap©s  faawn* 
a&ionum  judif  S«  eonftituere :  fe  fu*  fynpcUUa  fta- 
tuta  eshtbiWttm  *  ut  fi  opus  eflfet ,  tis  fuam  *4hi- 
^erent^iifu^tn:  oftenfurum^ue  quid  inter  fe  & 
fuum  conveniffct  eapitalum  ,  fe  qui  in  fua  effet 
provincla,  &c0nciliamindixerat»  &  eos  0nvp- 
carat  ,  minime  efft ?^<|f$n4um *  nifi  fe  ad  omnu* 
quseopuseffen^  pr&p^raffet ,  ft  itaqnc  quncpfr* 
ratum  ad  red4endam  im  vit*  rationem ,  &  cor  um 
omnium  qu#  funt  in  conQilia  ah^a  poftujanda^ 
qaifitmsograducailocau^,  fe  oft^nfuruni  qns? 
flatuta fuerant  Tridcftti ,  Sjt  in  canventu  Pifc$c$n- 
f|,  uteKiisvider^tquidfAi  pogitabjici  *  &  an 
ea  obfetvaffet  \  k  t^iim  faam  rationum  effe 
dcppfitutam*  apa4f£t(copajn$  &  decanam§a$k 
fipiia&fem,  &  apu4  prasuratpr$s  capitaJorum ,  & 
Tit  femel  diceret  fe  omnia  fa&urum  quas  funtcon- 
fentanea  rationi  $  &  &qaftati ,  ptoteftatafqttc  eft  k 
ad  fuumgr$gemcuftoafendum  eum., 

qtte  ut  fuutn  poftulat  officium  verbo  pafturum  ,  de- 
betqCjue  epifcopovper  f§  greg^m  pafcete ,  Qupquu 
dem  in  loco dkit  fe  non  poffe  aegre  ferre »  quad  in 
hPccoACilioexfu^provinciatam  pauci  effeut  epi-* 
fcopij  quodquidemevcnit^  tum.  quod  epifcapa- 
tibusLaadunenfi  Sc  Morinenfi  nondum  fit  provi- 
fum  de  paftoribas  ,  tum  quod  Eellovacetife  hk 


0  H  C  1  H9M 


IJOS 


H  O. 


^  pflcinnulioaffinemreprchcnfioni,  rteduia  ctimi*  JTn 
pi,  fcdutcx  iisexetnplum  fumwnt,  Srdeinceps  cttmstt 
iti  fuis  obeundis  cpifcoporutft  muneribus  ^us  vefti^  »s  «4» 
giisinfiftcrcnt,  !?am  camprimum  loqui  dcfiifltet 
iHuftri(fimuscardinaIii»  fedcfaa  furrcxit »  figak 
ficaqs  f?  paratumcife  corom  fabire  judicium  8f  ab 
^i{5  corrigi  ,  NicpJau$  autcm  QrivcUas  procuta^ 
tpr  Ambiancnfi?  1  diafit  fibi  vidcti  perdifficilem 
J^anc  reforn^atiQqia  rationcm :  ftquc  in  hac  tflfc 
fententia,  utcxiftim<?t  inunoquoquc  epifcopatu 
d$Jigendos^ffcv|ros  idon^os,  qui  diUgcntcr  m+ 
quirant  quid  v$re  fit  refbrmandum,  ut  ad  pro- 
xime'  futuram  fynodum  provincialem  de  co  refc* 
rantt  Rkhatdu^  aptato  thcfaurariusprocuratot 
eccfcjfiap  Hh<?mcnfis »  poftulavit  nt  convenienter 

B  concilio  Conftanti^nfi  fi^ret  rcformatio  in  capit$ 
^  in  msmbris:  JoanncsSpaiiatdus  ^cckfi^Suef* 
fionenfis  dccanus  duit»  magno  probro  futurum 
huk  facrofanfto  convcntui  *  fi  hinc  difcedcre* 
tur5  nullabona,  qaae  expfdatur»  fa^ta  morum 
veformation^  %  P^rcundi  fn^runt  in  eadcm  fcn* 
tcntla  *  in  qnibu$  fuit  Roliertas  putnius  alter 
$%  procatatanbus^pifcppi  Acabianenfis,  qui  po- 
ftulavit  ut  fieret  refoimatio  ex  decretis  conctlu 
Trid^ntinij[  M^rtinusMorlQtnsalt^r  exprocura^ 
toribwscapituIiNioviodui  nfis,  afefus  cft  ut  fie-* 
ref  reformatio ,  modo  ne  cra  aliquid  prsejudicii  af* 
fextQt  capitulo  cccjlefiae  Novloduncnfis  j  revcrcn- 
dusqupquQ  abbas  Yaliis^CIarac  itidem  eft  affen^ 
fus^  dummodonanficrct  inpras|udicium  privilc-. 


gaoncompar^at^  tumquodfammuspontifex  Flan-  Q  ^iorum  fuiQrdinis,:  poftrQmo  piacdt  omnibus» 
driae  epicoipatna ,  qui  etant  membra  ejus  metto-,         '  -  l  -  - » -  -•  ^        *  «         t         r* 

polis,  abhoc  arthiepifepp^tuavalferu.  Qui  m<* 
tcmillorum  adminiftrationis  m«nus  Haiid  ita  jpri- 
4em  fufecperunt  propter  exortos  tumultus  %  &  pto- 

Stetaliquasalkscaiifas  noft  potu^runt,  utcupi^ 
atit ,  fuo  fungi  olido  -  Qu«  Hcet  ita  fint ,  njhi^ 
Jo  tamen  fcciascft  provldendum  ut  deinceptefor- 
mnm  miniftri  cccl^fi^^  8?  prdinis,  ^ccjefuftict 
Japfarepar^turdifcipIinaA  tamiricapite  quamin 
membris  ^  ^  unufquifque  r^ddat  rationsm  fa^  vo- 
cationis .  Et  quoniam  multi  funt  ^iane  ignari  quid 
{olc^t  agi  in  fynodis  provintiahbus  :  8$  iis  de 
caufis  ipfi  quoque  ^pucopi  4$  noTi  fiiAt  fatis  af- 
Cueti  ;   &  tteqU^  ^ui  in  ccclefiis  fungutvtur  di 


u^  theo(ogi  Qcmachafes  ,  Richatdus  a  Prato 
JoannQs  fe  JBtcfquc  >  priot  S*  Remigii  fidei  formu* 
lani  componerent ,  &  eam  feria  quatta  mane  ad  ff- 
nodum  tcfctrent,  ut  abbat^  8g  priores  0^0  nti- 
mero  %  ncmpc  duoexiis  qui  mitras  gcftant  abbati- 
bus,  &duo  commendatariij  duoque  priores  re- 
gui^  addi^i  monafticat,,  8?  4uo  commendatarii 
icriptismandarcnteacapita  quas  vldqbuntut  per- 
tinere  admqnafticiotdinis  rcfotmationem .  Fue* 
runtautemQl^Cii,;  abbates  quidem  S*  Dionyfii& 
VaWs-CJara?  jCommendatarii  vero  SoniContis  & 
Cuffitaci,  prior  S<  Martini  Campeftris  ,  &  prior 
S*Remigii.  Pro  vffprmandi^  aut^m  mpribus  iuite 
conftitutum,  ut  finguli  vidcrent  in  fuisdiopcefK 


gnkatibns.   ,    ^bbatefqu^   $?  priorC&,    pxopter,  U  bas*  &hsJpcisqa^TuntfuaBjurifdi^ 

fongam  protincUiium    wnciliorum  defuetudu         ~    ~  r ^"  r  J 

»em ,  fati$  Iftteliigant  cujufmodi  ea   fint  ,  &: 

qumamincistraaari  foleant,  &  ideo  vwrunt 

imparati ,  nec  habent  quid  refpondQant  %  ideo 

confiderabxmt  quid  in  pra^fentia  ficri  poIEt^  de 

feo  q^ad  pertinet  ad  refotmationem  ;  reliquum 

autem  tejicictur  in  proxime  futurum.  canciJium 

prpyinQialk  .  Sibi  itx  primis  placerc  ac  vidcri 

efle  faciendam  fidei  profeiiionem  ;  4an4nmquc 

effe  hoc  munas  aliqaor  theplpgis,  utunampto- 

feffionis  fidci  farmulam  comp<»iant^  ^amquead 

fynodum  ferii  quarti  teferant  %  ut  vidcatur  num 

aiiquid  in  ^a  defideretut  %  «.  ii^  quo^ue  qui 

monafticse  funt  addifti  regulae ,  aliquos  elige- 

r^ht  qui  diiigentcr  petpendaht  ac  confidcrent 

quid  fit  refptmandum  in  manaftctik  8$  lapfat 

monachorum  difciplina. 

Quecnmdjxiffet,  &multaaliaqu»  ad  nego- 
tiumrQfotmationisconfctcbantpIiiiimum  *  &  a4 
fynodumd^omnibus  rcttttliffct  capitulis,  quae  in 
hoc  concilio  trafianda  teftahant  &  dseidenda  % 
fententkscotumeftfcifcitatus*  atqn^rcv^rendif- 
fimi  quiiern  tc%andctun<  cpifcopi  x  ejus  ratio- 
num  libehtet  vitato&  effe  codices,  &  cetcra  qu* 
eiaobtuleratx  nonuUhcofua^vita?  &corum  quae 
in  archiepifcopata^obeundo  manerc  geffcratA  ex* 
pofccrctti  rationem  >  ut  qui  noa  ignoratcnt  ipfum 


E 


nam  fit  reformandum ,  &  tefqrrcnt  ad  proximum 
cpncilium  prpvindak*  ^uaBquidem  cum  ftrifiH 
omnium  fcntcntia,  eafuit  a  reverend.  cardinali 
comprobata,  quo44iCQretaftoi;em  quidemdebe-, 
re  vehire  paratam  ,  w  autem  debere  procura^ 
re  nedifteratur  judkium.  CJuoaiam  aut^m  reve^ 
rQndusabbasVallis-Claraeitaaffenfus  crat  facicn- 
dse  reformatiani  ,  fi  ca  fieret  citra  pracjudicium 
privilegiorum  /uiordinis*  dixitreverend-  metro- 
politanus  ,  effe  quadruplcx  ^enijs  mpnachot*um. 
Efie  enim  aliquos  quiparent  iinp^rio  fitorum  ge- 
neralium^  cuju(modifuntCiftercienfesx  Clunia- 
cenfes^  PraemonftTatenfcs ,  $c  aliquotalii:  alios 
autem  qui  ncceffario  fubeunt  epifcoporum  vifita* 
tionem»  cujufmodi  funtmagna  c^  parte  Bencdi* 
ftini  &  Auguftiniani :  aiipa  qui  coatendunt  fc  fub- 
jedos  effe  foli  fummo  pontifici  &  exemptos  ab 
omni  alia  jurifdiSione-  Quae  cum  ita  fi'nt|inrefor- 
mandis  nioaachis  haric  efle  ineudam  rationem^ 
«tipficonfiderejit*  quasfintea  in  re  conciliipar- 
tes*  eosipfo$,qui  ad  concIU.amtefetcnt,  futuros 
effe  arbitros,  eorum  quas  funt  corrigenda  :  ncc 
Ighatare  concilium  effe  piurima,  qa3?funtrelin^ 
qu^nda  abbatum  &  priorum  correftionl  x  nec  im~ 
meritodiei,  Trdffmtfaltriliaftbri*  Hisexpeditis," 
dixit  poft  fa&am  fidei  grofefflonem,  traaandum 
cffc  dc  cuitu,  dcinde  ftibjccit  efle  quatuor,  qua& 

fibi 


ti&p      *-,5VT'       R   h   b  -ii 

A  ittio7  ***  videattir  opits  fcabeti  alitju»  aniffiadverfioae 
CSmiiTi  &  reformatiottg*  Primurt*  qutdem  cttt&juttunica* 
*i**?  tionem,  in  qua  cnm  confiftit  vi$  pracipufcjurif- 
di&iohisecc^fiafticg; ,  nostarhen  jamolim  eaabu- 
ti  ,  nec  fuo  judicio  ci  xti  fatis  providiffe  ,  nec 
conmjtum  Pifciaci  habituftti  necconstUumTri- 
deotinum  .  QuoJn  loco  oblata  dceafione  admo- 
liuit  fan&am  fynodua*  *  eflecbnfiderandum,  uum 
Ghri&imx  expediat  ccdefiae  reftituere  publicam 
qu«  apnd  veteres  erat  inufupcemteritiam:  intis 
maxiore  criminibttS  »  quafc  in  omriiurn  iacurrtmt 
aures  &  oculos,  &  omnes  offendunt;  deindc  in- 
cbedientiam :  tcrtio  juramenta ,  qu*  fuht  fvequen- 
tiffima  &  vulgocontemountur.  Quartopublicum 
conctibinatum  ,  de  qnibus  cum  pukbra  &  fatis 
prolixa  ufus  effet  oratipne  ,  adntontrit  fynodum 
ofttt-efle miferabilem&  valdedeplorandath,  quod 
fim  hadie  in  oculis  omniuih  hfcretiei,  quifmun- 
iurepifcopatibiis ,  abbatiis,  prioratibiis*  &edam 
patcedis,  cum  interim  de  his  nc  T$fbub  quidem 
xllh  fiat.  Hase  fieri  non  fine  magno  totius  cleri 
probro  ac  dedecore,  cique  rei  effeprovideridum» 
Dixit  poftea  de  ioco  &  ordine  quo  Unufquifque 
feffurus  effet  in  concilio,  &ne  intereosqui  inte- 
rerant,  de  e&  ft  deinceps  ulk  oriatur  controver^ 
fia,  protoHt  librum  in  quo  fcriptum  eratquo  lo- 
co  &  ordine  eflet  unufquifquis  feffurus  in  concilio  ♦ 
PofthfcCduithabehdamefferationem  duorum  ii~ 
bfltorutA  {upplicum  ,*qui  Lutetia  miffi  funt  ad 
'fart&itfft  fyhodum ,  quorumaltcr  eft  adminiftrato^ 
rtfth  nofdcolnii  Parifienfis,  aiter  vero  xenodochii 
treeehf  oruht  eoeieorum  ,  quod  eft  Lutetix  ;  quos 
&um  iibelloi  juffit  legi ,  dfeinde  juffit  tradi  promo- 
tdti»  ut  vidieretexiisqtiideffetfyiiodoproppncn- 
dttm  *  Pdftea  inter  omnes  convenit  ,  idque  pro- 
nunciavit  reverend.metrop.  p&ft  pfandiumnoneffc 
cotiventuram  fyribdurtt  ,  ut  daretut  fatis  otii  ad 
compbftendam  fidei  fortnuifcfh ,  &  adcomponen- 
dos  de  cultu  atticulos ,  iis  ,  quibus  fuerat  man- 
datum  hoc  negotium  * 

Ul  C  Oli-G  ^E  G  Jt  T  1  0. 

Fe  &  i  a  quarta ,  qu&  vigefimus  honus  Novemb* 
vigilia  aiitetn  fanfti  Andrex  ,  anno  dominj 
miUefimo  quihgentefimo  fexagefimo  quarto,  Pii 
qharft  pontificatus  anno  vv  Chriftianiffimi  vero 
regis  Cardli  IX*regni  quartci,  prseiide  Illuftrifli- 
mb  ac  reverendiffimo  cardinali  Lotharingo  R-hc- 
mehfi  archicpifcop^,  &  metropolitaao^  Cum  ia 
congregatiohe  qu»  knahe  hora  oflavam  capitu- 
Io  ad  id  defignato  cbnveniflet,  profeffidnis  fidci 
forthula,  cujus  cdnfcribendaenegotium  &  dbfto- 
ribus  theoiogis  ,  &  reverend.  epifcopis  ,  abfen* 
tiutn  epifcbporum  &  capitulorum  procuratbri- 
btis »  pridie  hujus  diei  erat  mandatura  ,  fuiffet 
exhibita  abbatibus  &  prioribus,  eam  legit  reve- 
rchd*metropoHtantts,  Quam  cum  fibi  placeredi- 
xitfet  ,  prseiterquam  quod  Athanafii  fymbolum 
mintme  ducetet  adjicicfhdum,  &  duo  articuli  in 
quibus  agebatbr  de  facfamento  altaris ,  &  dc  mif- 
f*  ftcrificio  ,  fibt  viderentur  fupervacanei  ,  cce- 
pitfinguiorumfcifcitarideea  re  fentcntias*  Quae 
cum  jfuiflent  vari»,  aliis  reverend»  catdinalis  fe- 
qucntibus  fcntentiam  ,  cx  quibu^  fuic  reverend. 
Silvaneft^nfis  epifcopus,  aliis  dicentibus  fieriin* 
juriam  cccumenicae  lynodo  Tridcntinse  ,   fi  alia 
fiit  Gfei  pXokBio  ,  quam  qoafc  ab  ipfa  prodiit , 
&  fi  in  hac  fynodoidfa^umfuerit,  ceteras  quo- 
que  prbvinciales  fynodos  id  ufurpaturas  ,   hine- 
queluturum,  ut  profeflEorlum  fidei  nullitsfitfiii 
turus  modus  5  cujus  fehtentias  aufltor  fuit  reve* 
rendus  abbas  Valii&clate  ,  <Juam  fe^uutii^  eft 


A  venerandus  Claudius  de  Xaintcstheologus,  aliis    Anwo' 
fe  euperfc  dicentibus  utaVticulifidciexprcffiusex-  christi-' 
plicarentur  ,  Joanncs  Demochares  autem   procu-      15^4* 
ratbr  rcvercnd.epifcopiNovidduncnfis  de  profef- 
fiotte  fidei  fa&a  a  fcnatu  Patifiehfi  adnKmyifiet : 
Nicolaus  autem  Grivcllus  reveread*A^biancnfis 
cpifcopi  procurator,  &  Richardtts  a  Pratoeccle-* 
fiae  Rhemenfis  thefaurarius^  &  RobertusFumiuS 
procura^or  etiamrcverend.epifcbpi  Ambiantnfi^i 
de  ea  re  copiofc  quidem  ac  preeciare,  fedtamcti 
varie  dixiffehtt  omhibushisfpecicquidemdifctt* 
pantibus  ,  fed  ebdem  tameh  tendifttibus  ferttcn- 
tiis  in  unum  cblleflb ,  reverend,  metropoiitanus 
fuum  prudentiffimtim  mterponensarbitriudi,  di- 
cit  in  hanc  fententiam,  diuturh^ufu&experien- 
B    tia  rdrum  ita  effe  compertum,  ut  quahdb  de  re- 
bus  magni  rhomehti  agitur  ,  plutimum  prbfit  ih 
deliberatione  multorum  audire  fefctfehtias;  feque 
valde  letdri  quod  eorum  de  hac  t£  audierit  fcn* 
tcntias,  eafque  graviffimas  ,  cx  quibus  licet  vi- 
deantur  difcrepare  ,  fi  tatrien  in  Uhum  colligan- 
tur,  eas  conciliando  hol  itiformari  ad   unam  fa^ 
ciendam  fidci  profcffibnis  formulahi  j  qtiae  fi  fkn^ 
iStfie  videatur  fynodb ,  erit  hujufittodi,  nempc  ut 
maneat  quidem  quse  jaai  fuit  pro^ofita ,  fiabini- 
tio  fueriht  ablata  dtmaUttriaverba>  adjedaau- 
tem  fuerit  in  fine  claufttla  i  de  tjua  admonuit 
Rhemenfis  ecclefiae  thefauraiius  RtchardusaPra- 
to;  expundi  auteth  fuertnt  ilii  dho  artituliulti- 
mi,  qui  funt  in  fine  *  neM*pe  de  euthariftia,  h 
C  de  miffae  facrificio  ,  ut  qui  iti  ea  quse  adjimgen- 
da  crat  claufula  nominatlm  esprimerenmr  :  iis 
autem  ut  fatisfiat>  qui  cupiunt  profcffionb  fidei 
articulos  cffe  magis  Cxpreffbs  ac  expiicatbs  ,  di- 
xit,  fi  facro  pUceat  cohventui,  in  fihe  fornsulfc 
prbfeffionis  fidei  hscc  verba  effe  adjutigehda :  Quod 
fi  quis  velit  amplioretn  &  expreffiorem  articulo- 
rum  fidei  explicationem  quam  quae  fit  in  hac  pro- 
feffionts  fidei  formula ,  futurum  ut  poftea  articu- 
li  fidei  fufe  &  copiofeebnfetibahtur,  velexcon- 
fcffione  fidci  fafta  a  fenatti  Parifiehfi,  qua&  afa- 
cultatc  theologiae  fuit  compoiita,  &eiexhibita> 
vcl  ex  confeflione  fidei  concilii  Ttfdentini;  &fi 
vidcretur  dandam  etiarm  cfle  operamut  feparatittl 
eaccufi  Gallice  in  iucem  cdantur  afticuli  ad  po* 
D  puli  «edificationeth.  Interimautemquoniamtem- 
pus  urgeret  &  de  craftihb  futhra  eflfet  publtea 
commuhio  ,  &  a  tbtb  Ctgtu  fadehdae  ad  JDiam 
preccs,  fe  in  hac  effe  fenifcntia ,  ut  pdft  prkndiuhi 
omncs  in  huuc  locum  conveniant  j  dd  f5tci^hdam 
fidei  pxofeffioncm,  quamfihguiikgercnt,  Ifcore 
fuo  pfohhntiateht ,  ut  efte  facicnduih  ,  fiitm  di- 
cehdo  ferttchtiahx,  admonueratRobertus  Farnius 
procuratbr  revc^endiL  epik.  Ahibiancnfis,  Dequa 
re  a  revetehd,  metrop,  fingulisfententiam  roga- 
tis,  cuhi  quilibet  piiucts  dhiffet  qiiid  fentiret , 
omnes  tandem  ih  hoc  cdhvenerhht  ,  quod  poft 
prdttdium  I^gcretur  ftdei  faQaprbf^ffi^hbformu- 
la  ,  qu«  licet  aoti  effet  prolixa  ,  nec  otrinia  ea- 
pUcaret,  nullus  tamen  efifet  ct  hocfacroconveh- 
E  tu,  qui  non  ihtelligeret,  eam  omnia  compIeCU  qu» 
funt  a  nobis  credenda  ,  fi  nbh  expreffis  verbis  » 
iis  certe  qn£  taciie  bmhia  in  fe  implkcht  %  fuit 
itaque  conftituthmi  Ut  Ricbirdus  a  Pratocccle- 
fiae  Rhemenfis  tltcfatirarius ,  ia  aam  qtiam  dixi* 
musfortham,  eamcbmpbh^reti  eiijhg  pbft  ptan* 
diumrelatft,  othnes  ci  ea  facereht  fuae  fidei  pfo- 
feffionem:  Qhas  cum  effent  ftatuta^  dimfffus  eft. 
convcntus ,  qui  illlc  mattfefat  tresho^^  4 


m  CO^ 


IJ.I  I 


Pnu  IV. 


O    N   C   I   t    I   U   M 


Ca  JibiitsIX; 


312 


A*TN  O 

Christi 


/K   C  0  *{  G  H  £  G  *A  T  10, 


j^  nec  reverendus  abbas  Majoris  monaftem  »  quia 


A  K  «  o 


Feria  quarta  qua?  erat  vigefima  nona  No- 
vembris,  anni  domini  mi-ilefimi  quingentefi- 
mi  fexagefimi  quarti,  eodem  illuftriu.  cardinali 
praefide,  ad  congregationemconcilii  provincialis 
Rhemenfis,  quse  convcnerat  hora  fecundapome- 
ridiana ,  aliata  fuit  formula  confeffionis  fidei ,  quae 
cum  fuiffet  tradita  eidem  illuftrii£&  revcrendiff* 
praefidi»  ipfe  &  aha  voce»  &  tam  diftin&e  eam 
Jegit»  utquotquot  aderant,  eamfacilepoflentau* 
dire&iuteiligere.  Quam  poftquamJegiffet»dixit 
eam  fibi  placere ,  nec  videri  quidquam  effe  mutan* 
dum.  Deinde  cum  dijriffet  deeaeffedicendamah 
omnibus  fenrentiam  »  rogavit  ut  relpondcrent  B 
finguIiperverbum/>A*w.  Qusecumfuifletab  om 
nibus approbata,  dixiffetqueiJhiftriCac reverertd* 
cardinalis  metropoiitanus  fe  oiinimc  deueftatu* 
ram  fidem  fuam  profiteri  ,  pro  qua  tucnda  fui  ma- 
jores  depugnandum  effedixifiectt»  &  adverfus  uu 
credulosHieroiolymaufqueinfigni  parta  vi&oria 
bell.um  geflifle,  &pro  qua  princeps  fuse  familias 
per  fummum  fcelus  huper  mortemobjiflet ,  isde-> 
init  furrexit ,  &  ore  converfo  ad  reverend.  epifco- 
pum  Sueflionenfem  ,  archiepifcopatus  Rhemenfis 
&  totius  provinctse  vicarium  ,  eam  aka  voce  ut 
iequitur  pronunciavit . 

Quoniam  Chriftianse  religionis   fundamentum 
eft  fides,  quac  eft  adverfusomneshsereies fcutum 
firmiffimum,  &  quam  non  folum  cordecredere,  C 
ied  etiam  ore  confiteri  oponet  ,    ideo    patrum 
exempIairicanciHisfequuti,  ante  omnia  credimus 
&  Confitemur   canoriicas     utnufque    teftamenti 
fcripturas  facrofan&as  efle  »  &  divinitus  infpira- 
tas:  itidem  a-rticulos  fidei  in  apoftolorum  acNi- 
c?hi  &  Conftantinopolkani  pnm^  fymbolis  con- 
tentos:  ne  non  omnia  quae  de  fide   fuperioribus 
cecumentcisconciliis,  &noviffimeinfana:a  gene-* 
rali  fynodo  Tridenrina  funtdefinita»  firmiffima 
fide  comple&itnur&  tenemus;  factorum  vero  li- 
brorum   canoriem    eum   agnofcimus  &  credimus 
quem  eadem  fan&a  fynodus  declaravit  &confir- 
mavit  >  nec  ad.illorum  interpretatiooem  privatae 
inmtimur  prudentke»  fed  eum  fenfumt  &  expofi- 
tiorifcm  retinemus,  quamunanimisconfenfus  pa*  D 
trum ,  &  comnfiunkecclefiascatholicseufusdocuit 
actradidit.  Traditiones  fine  fcripto  ab  apoftolis 
acceptas,  &  continua  fucceffione  in  ecclefia  ca- 
tholica  conferyatas  7   tanquam  vel  are  tenus  a 
Chrifto,  vel  aSpirnu  fanQ:odidata&,  fufcipimus 
&  veneramur .  Infuper  d^  feptem  ecclefiae  facra-, 
inentis,  in  pritfcis  autemdcauguftiffimoeuchari- 
ftide  facramento  ,  &  miflae  facrificia  ,  ceterifque 
dignitatibusadverfus  h^refes  iis  temporibiis  exor- 
tas,  fentimus  &  credimus,  cum  eadem fanfta fy- 
nodo  damnantes  &  deteftantes  omnem  hxrefim^ 
quam  eadem  fanda  fynodus  damaavit  &  anatfee- 
tnatizavit .  Poftremo  fanftam  Romanam  catho- 
licam  ecclefiam  omnium  ecclefiatum  matrem  a-* 
gnofcimus  5   &  beatiffimo  papae  noftrp  domino  E 
Pio  IV*  pohtifici  max.  debitam  in  Chfifto  ohc- 
dientiam  exhibexnus  .  Hac  profeffionis  fidei .for- 
tnula  a  reverend.  metropolitano  fic  leda,  furre- 
xit    reverend.  epifcopus   SueiEonerifis  ,   eamque 
le^it  &  pronunciavit  antc  reverend.  mecrbpblita- 
mun ,  poft  quem  itidem  furrexerunt  ac  legerunt 
tcverend.  primuro  CataJaunenfis  epifcopus  ,  de- 
inde  Joannes    Dcmochares   nomine    reverendiff. 
Noviodunenfis  epifcopi  ,  &  Nicoiaus  Grivellus 
nomine  revcrendiff.  Ambianenfis  epifcqpi  ?  am- 
bo    procuratores  .   Non   furrexerunt  autem  nec 
cam  iegerunt  reverendus  epifcopus  Virdunenfis, 


1 


non  funt  hujus  dicecefis*  &  affiftanttantwnhis  ^HitrsTT 
uee  gcruntur»  Pott;NicoIaum  Grivellum  Richar-  %s^t 
us  a  Prato  tanquam  procurator  Rhcmenlis  ec- 
clcfiae  capituli ,  acceffit  ad  eam  legcndam »  Quam, 
ita  poftulante  concilii  promotore,  legit  &  pro~ 
nunciavit  nomine  totius  capituli,  cum  furrexif- 
fent  omnesL  canonici  tam  qui  fnngcbanturdigni- 
tatibus,  quam  ccteri,  &  confenhflcnt  ut  eorum 
nomine  rei  fidem  profiteretur >  Id  ipfum  fecerunt 
omnesprocuratores  capitulorum  ecclefiarum  tam 
cathedralium  quam  collegiatarum:,  reverend.  ve^ 
ro  abbas  S.  Dionyfii  formulam  profeiiionis  fidei 
legit  &  pronunciavit  ,  tam  fuo  nomme  9  quam. 
oxtinium  abbatum  :  venerandus  quoquc  prior  S. 
Martini  Campeftrts  Parifiorumtamfuo  quam  prn- 
niumpriorum,  &  etiamaprioribus  deputatorum 
nomine  fidem  itidcm  eft  prpfeffus . 

Hoc  modp  fafta  ab  omnibusfidei  profeffione» 
quaefivitilluftrifl.cardinalisapromotore  concilii, 
vidiffetneinftrumentailla  &  documenta  quae  ipfi 
tradiderat,  de  iis  quse  pertinent  ad  epifcopatus 
Cameracenfem,  Atrebatcnfem  »  Tornacenfem  & 
S.Audomari»  cjuiparvoabhinc  tempore  fe  fcpa» 
raverant  &  fubftraxerant  a  metropoluana  eccle- 
fia  Rhemenfi,  quique  huc  vocatifuerantadcon- 
cilium  .  Miferat  autem  epifcopus  Cameracenfis 
hac  de  caufa  procuratores  procuratorio  munere  ? 
tamfuoquamalioruuinomine»  quireverend^car- 
dinali  archiep«Rhemenfi,  &  fandae  fynodo  figni- 
ficsrcnt,  &  exponereat  Paulum  IX.&Pium  IV. 
pontifices  maximos  feparajQfe  &  exemifie  hos  om- 
nes  quos  diximusepifcopatus  a  |urifdiftione  me« 
tropolitana  archiepifcopatus  Rhemenfis  5  ex  Ca~ 
meracenfi  epifcopatu  erexiffe  archiepifcopatum» 
ejufque  jurifdiftioni  ,  quatuor  jam  di&os  tan. 
quam  fuffraganeos  fubjeciffe  epifcopatos.  Ethac 
de  caufa>  necfe,  nec  ilios  teneri  utcompareant 
in  concilio.  Quasutveracffcoftenderet,  mtferat 
exemplar  omnium  diplomatum  &  butlarum  quas  a 
fuperiusnominatispontificibus  maximis  impetra* 
verat  5  quibus vifis  ac  le&is  ab  iHuftriff.  cardinale , 
rogatus»  titdiximus,  promotorconcilii,  rcfpon- 
dit  ea  non  fufficere  a  fno  antiquo  jure  &  poffeffione 
pellendum  Rhemenfem  metropolitanum ,  fe  ita- 
que  petere  ut  &  Cameracenfis  epifcopus  ,  &  cetcri 
pronuncientur  afanda  fynodo  contumaces»  quod 
tamenmlnime  eft  affequutus.  Hjcc  epim  fuit  fy* 
nodi  fententia  »dc  ea  re  efle  amplius  deliberaridum, 
regiquei  cujus  maxime  intereft  »  hpc  fignifican- 
dum,  &ad  pontificem  max.de  hoc  fcribendum* 
Quae  cum  difta  eflcnt»  vocati  funt  prpcuratores 
epifcopi  Camcracenfis  ^  cui  cum  fuHTent  auditl» 
juffi  funt  paulifper  egrcdi  extra  ]actimcongrc§a- 
tionis,  iilque  ftatim  revocatis,  rcfponfum  fmt, 
aiynodoftatutumeffe,  ut  mandativm  procurato* 
rium  &  bullarum  pontificiarutrn  exempfa  ,  quas 
attulcrant  fcrtbac  concilii  tradcrentur  »  &  apud 
eos  manerent,  ut  de  ea  re  Opportune  amplius  de- 
liberaretur ;  fanfiram.  fynodum  ad  epifcopum  Ca- 
meracenfem  efle  literas  poftea  daturam  »  Iicere 
eis  cum  vellent  difcederc*  Quorumomniumada 
fibidari petierunt  procuratores »  quae quidem  fue* 
runt  cis  data. 

V.  C  O  ^G  %  E  G  U  T  10. 

Feria.  quinta  quifuit  ultimus  dies  Novemb, 
anni  domini  miilcfimiquingentefimi  quadra- 
gefimi  quarti,  canonici  &  clerus  ecclefiae  metro- 
pofitanasRhemenfis»  matutinoofficio  feria  quar- 
ta  vefperi  decantato  »  cum  mane  ad  ceteras  ho- 
ras  diccndas  effet  pulfatum  »  ut  folet  in  diebus 

iolem- 


*5«S 


R    » 


B      M 


N 


£. 


C*ROt«S  IX. 


1314 


A  h  ho  fDlenoErtibus  >  eas  adeo  mature  abfoiverunt >  ut 
Ch?istj    hora  dict  prinut  & rdimtdfi&  8k  miffi  faerit  cele- 
*s*^     ferau,-  &  ck  rnamttn*  oificio  nihil  reffetrctpcra* 
^endarcu 

His  pera&HintereaduniefcpeQiaretur  ittuftrifl» 
C&rdtnalis ,  fc  receperunt  omnes  in  vefturiurn ,  non 
fr>!um  qtri  erant  ecetefiae  Rhcmerrfis  ,  fed  ettam 
epifcoporum  Sc  capuulorumprocuraiore$>  abba- 
tes,  priores,  abbatumque  &  prtorum  abfentium 
proeuratores  .  Qaoruia  fingulis  data  funt   linca 
fttppgra ,  paftoratefquechlamydes  ,  feq  cappse  pql- 
chra? ac ihagni pmii,  &cerei tit convententer  iuo 
ordim  ac  laeo  honotificentius  &  reverentius  in~ 
tereflfent  fappf  icationi .  £a  autem  cosjptt  fi^ti  eir- 
cher  honrn  otoim  &  dimidiam,  cutn  chorum 
ccefefi*  effet  ingreffus  ifluftrifficardinalis  metro- 
pohramu  ,  reverend*  epifcopis  eum  comitantibus  > 
&  adfifhntibus  omnibas  ecctefiae  mrniftris  >  iis 
Veftibu^ornatis  qttoad  diet  poftul  ibat  (ofeomkas  > 
&  ejus  toct  reverentia»  A  qua  quidem  fupplica- 
tione  non  abfaeruat  nec  oraines  fratrum  Mendi- 
cantiant  >  nec  coenobia  ceterorum  reiigiofofum  , 
neccollegia  ecclefiarum>  ttec  ecclefiae  paroetialcs 
ctvitatis  Rhemenfis,  quosomnespr&cedebatcrux: 
cpclefta?  eorum  qu&  pottabatur.  Eos  paftoralibus 
fere  urrmes  indutos  chiamydibus  fequebantnr  vi~ 
ca-rii  ,&  fatellani  ,  &canonici  eccfedse  Rhemenfis , 
&  detnde  procuratores  capttolorum  ecclefiatam 
atthedr&liam,  &:  collegialium  >  exunolatere,  ex 
nhtm  vero  monachi  U  priotes  monaftetiorumS. 
Ilemigu,  $*Nieafii,  S  Dtonyfti^  &  Valiisfcho- 
Hrt&tA  cmt&iis  Rhemenfis  .   Eo$  deinde  feque- 
banrur  procuratores  capitulorum  :  &  deinde  qui 
fungebantur  digniutibus  in  ecetefia  Rhemenfi  t  & 
dcinde  procuratores  cpifcoporum  5   erantque  hi 
omnes  in  «noateodem  ordine*  Poft  eos  incede- 
b^t  illuftriflf.cardin.  mecropolitanu-s  <|tti  cum  re- 
verendiff*  epiftopo  Sueffionenfi  honorificentiffi- 
mc  &  reverendimmt  geftaiiat  corpus  domini  co- 
nopeo>  qaod  potubant  reverendiabbatcs»  quo- 
raai  mkraB^ped^geft^bantur  ante  eos:  fed  qui 
geftabant  prjecedcbant  conopeum  *>  icidetn  pra- 
ccdebant  etiam  alii  epifcopi  mitrati,  &  pedum 
geftantes>  Catalaunenfis,  icilicet  &Silvane&en- 
fis>  reveref^diflimusautem  Virdanenfis  epifcopas 
nec  rjriitramgeftabat »  ncc  pedwm ,  propterca  quod 
non  effet  hujus  protrincias  >  fed  paftorali  tanturn 
indutuseratchUrnydet  qttomodoerratiierant  in- 
dtitt  omncs  canonici »  ftticwUotes ,  abbates  >  prio- 
m,  abbattim  &  priotum  procuratores ,  omnef- 
q[tre  tnonachi*  vkarii>  &facellani*  Ptoceflerunt 
atitem  fttpplieantes  &  maximam  «rftcndciites  ia 
Deumpiet^tem>  cjrca  m&$m  facram  ar  clatiftrum 
eeclefi^  *  Supplicatiorte  peraAa ,  curn fe  in  veftia- 
f|o  tA.  rem  dmnam  faciendam  dicatis  &accom- 
modatis  tnduiffet  veftibus  >  illuftrtir.  &  reveren- 
difi^.cardinalis ,  ftatim  venit  ad  ceiebrandum  fa- 
crificium,  curn  quatuordecim  patttra  diaconis  f 
l>artimfttb4iaconi$>  aer  quatuor  pueris  chori  >  qui 
falent  ea  ferrcada!tare>  quibus  eft  opusadope- 
randam  facris*  Cum  aaietntncclebrandofacrifi- 
cio  ad  £um  }omm  ventum  effet  \n  quo  canitur  ^- 
gnut  Pii  >  rcver^ndiC  cardinalis  metropofitanus 
prtmnm  <&ta  de  more  benedifti^ne  populo  eft 
bene  pretatns .  Deinde  cfxtn  ipfe  fanda  fumpfif* 
fet  facramertW  >  cnmmunicarunt  primnm  qui  tunc 
alt^ari  miniftr^mnt  diaeoni&fubdiaconi,  deinde 
epifeopi&  omnes  qtti  erant  ordtni$  eeclefiaftid» 
quiliM  lm  }pm  ,  Interirft  tntGm.  dum  a  reve- 
rendtffimo  metropolitano  facra  adminiftrabatur 
communio  >  eantores  eecfefi^s  eoncinne  ac  nume- 
rofo  mod«labantnr  palehra  nefcio  quot  cantica 
de  facramento  altans:  hoc  autem  quod  tunc  fuit 


A  «isUratnm  mife  facrificium  crat  de  facrofanrao  A  ^  K  a 
corpore  Chrifti:  de  evangelii  autem  3c  pacis  o^Cm„ti 
fculatiooe,  ideo  nihil  eft  dicendum>  quodinea     i^ 
idipfum  fnit  fervatum  quod  fadum   fucrat    die 
domtnico  praecedeate»  Interfuit  autem  &fuppli~ 
Cicioni  &  facrificii  eelebrattoni  maxima  omnis 
generis  &  ordtnis  hominummultitado>  quima- 
gn^tm  prae  fcferebant  pietatem*  Quamvis  autcm 
quarta  fcria  pr^cedente  fniffctconftitutum  futu- 
ram  a  prandio  congtegationem,  ea  tamen  noit 
ftiit  ,   cum   reyerendtfl-  metropolitanum  admor 
nuiffet  promotorconcilii  prseftare,  uttotoeodie 
ceffaretor*  Q«od  quidcm  hac  maxhnedecaufafa* 
Sut»  eft ,  «t  fmguli  poft  prandium  fe  pararcnt  ad 
refpondendum  de  articulis  de  cultu  ,  quos  com- 
B    pofuerant  ii  qutbus  fuerat  maadatum  hoc  nego- 
tium,  qtiorum  quidem  datum  eft  afcriba  conci* 
lai  cxemplumomnibusvolentibus.  Eratautemiis 
verbis  defcriptum ;  Hasc  funt  reverendiffimi  aciti- 
ftites,  quac  nobis  hefterna  die  a  vobiscommiffa, 
circa  reformationem  horarum  >  precum  five  bre- 
viarii  Sc  millalis  viia  funtinmeHusimmutanda» 
fdvo  veftro  meliori  judtcio:  dc  primo  quoaiam  a 
prtm^va  breviariimftittttione,  idantiquipatrcs 
voluiffe  vJdentur,  utfinguHs  hebdomadis totum 
pfalterium  recitaretttr  ,  defiderant  commilTl,  ut 
in  di£lo  breviario  Davidici  pfalmilta  perdies  fin« 
gulos  difponantm ,  ut  totus  pfalmorum  liber  in 
unaquaquehebdomadarecitcuir,  Secundo  ut  fre- 
qucntioii  facrarum  titerarum   recitatione  magis 
C  erudtantur  qui  alios  funt  erudituri,  &indiebus 
trtum  leaiottttm  >  prima  ,  &  in  diebus  novetn  > 
primi  ,  Cecunda  8c  uni&  ledipnes  fumantur  de 
yeteri  teftamento  ,  fciHcet  in  diebus  tiium  leftio- 
num>  fecunda  >  in  diebus  vero  novem  qnart^  , 
quinta,  ^e  fe£t& leftiones  fint  de  novo  teftatnen- 
to .  Tertia  vero  teStm in  diebus  trium  le^lionum > 
indiebusveronovem,  feptima,  o£fcava>  &  aona 
lediones  fint de  homilu evangelii  &  hiftoria  fa0' 
ftorurn  occurrentium  .  Item  qcoaiam  maximus 
honor  &  revereniia  habenda  eft  facro  diei   do- 
minico  >  dicente  pfalmifta  >  H^cc  dm  quam  fmt 
damims)  in  cjuantum  fieri  poterit  fempet  in  eo- 
dem  fiat  officium  de  dte  dominico,  praeterquam 
in  folemnioribus  feftivitatibus  ,   quibus  occur- 
D  tenttbus  fiet  officium  de  domiriicacertadie  cjuf- 
derrLhebdomad«  •   Item  quantum   ad  p|dlixiV 
rempralongationem  cantusinultima  fyllaba  cu- 
juflibet  annphonae,  qni  catitus  vulgariter  pneu- 
ma  vocatur,  quoniam  in  eo  multum   temporis 
inutiiiter  abfumi  videtur,  quodde  cetero  pneti- 
ma  fiat  in  ultimis  antiphonis  vefperarum,  no- 
<aumorum  >  M&$nifit4t  &  BmtAiStm \   Sitoiliter 
abbrevietur  cantus  quantum  fieri  poterit,  quan- 
do  Cuper  unamfyHabam  aucdidionem  pluresfint 
notul^  quamparfit,  Sirniliter  quod  incantu  ha- 
beatur  ratio  Hterae  feu  verborumdebitgepronun- 
ciationis  8c  quantum   fieri   poterit   obferventur 
quantitates*  Item  ut  offictum  pro  defundis  fcu 
vigiliae  devotius^rattentiusdecancentur,  De  ce- 
£  tero  dicantur  vigiliaB  cum  novem  pfalmis  trium 
nodturnorum  &   tribus  leftionibus  per  diverfos 
dies  immutandis,  vefperaeautem&Iaudesdican- 
turmoiefolito* 

Item  quod  jtixta  fandorum  patrum  decreta 
qUanttim  fieri  poterit  vitetur  Jafciva  mufica  s 
Item  quod  fic  moderetur  organorumufus,  utfo- 
Ium  permittatur  in  profis  Bc  hymntscantandis> 
angelici  autem  hymni,  Gloria,  Sandttis,  8c  fi^ 
dei  profeffio  vocaliter  dccantentur  .  Quod  au- 
tem  attinet  ad  miffalia  ut  quam  correSiffime 
imprimantur  ,  &  ab  eifdem  adimantur  plures 
prof»  non  fatis  graves  &  pro   pturimorurn   lt~ 

bito  » 


tji5 


Pius!V« 


CoNCItlUM 


C  AROLUS  IX. 

asx  ?a. 


ijidr 


Chhisti  ^ttctoat  addit». 

vl.  c  o  ^o  %  e  g  ur  i o. 

Fer*a  fe*ta,  qui  fuit  pHrous  Deeembris ,  an- 
no  doraini  miHefima  quingentefimofexage^ 
fimo  quarto,  pontificatus  fan&ffinu  patris  Pii  IY< 
annaquinto,  CarqliveroIX.regni  quinto,  prge- 
fide   illuftriffima  ac  reverend.  cardinali  Lotha- 
singa  Rhemenfi   archiepifcopa  r  Cum   nonduia. 
effet  fatis  frequens  fynodus  5,  interea  dum  ceteri 
coavenirent  ad  eosquiaderant,,  rctulit  reverend. 
prsefes ,  ut  ageretur  de  libello  fupplici  mercatarum 
&  sedituoram  ecclcfiae  collegiatae  fanftae  Mari« 
VaJIis  Catalaunenfu,,  quseeftetiam  parcecia,  in  g 
quacuragereadaeft  animarum,  Procuratores  au- 
tem   capituli  Catalaunenfts    a  reverend..  praefide 
juffidicererefpoaderant,  deecclefiaequiden?  fun~ 
.  datione  intereos  &  /gdi-tu-os  convenire,  fed  non 
ita  de  perpetuaquamilUexiguntaffiduuateacre- 
fidentia  :  feque  petere  ut  ad  forum  ordinarium 
nempe  capitulum,  Catalaunenfe   rcmittatur  haec 
controverfia :  duos  illic  effe  tantutn cutiones , ju>a 
autem  eos  amnes  deberecuramgerere.,  Qnaecum 
dixiffent  &  ad  ea  relpoadiflet  pramator  &  ro-* 
gaffet,  vellentne  fubire  jurifdi&ianern  »  nam  ft 
nollent,  noa  effe  quod  hk  manerent:  eo  it&que 
poftulante^  promotore  juffi  fum  tantifper  difce*-  C 
deredum  fententias  dicerentur  a  fynodo  tamde: 
fori  declinationq,  quam  dereprincipali,  dequa 
agebatur;  qui  poftquam  exceffiffeat*  &quia<re- 
xant  rogati  effent  fententiamy  reverend.  SiTeffio- 
nenfis,.  Catalaunenfisy  &SiIvane£Unfis  epifcopi 
cenfuerun*  litem  effe*remiftendam  ad  iiJuftriffiU 
jnum  &  reverendi(£  cardinalent  archiepifcopum 
Rhemenfem  ordinarium  eorum -  judicem  .,  Joan- 
nes   Demochares   procurator  epxfcopi  NoviodiK 
nenfis  dixit  duos  non  poffe  uni  praeeffe  ecclefiae, 
&  cum  caufae  clericotttm  provinciali  fynoda  de^ 
beant  iudlcari,.  non  poffeillosejusdeclinarejndf* 
cium  ^   Nicolaus  Gxivellus  pcocuratox  epiicopi 
Ambianenfis; ,.  refpondit   fe  non  videre  quemaa^ 
modum^  procuratores  capituii.  Catalauneafis  pof>  J> 
fint  recukre  judicium  huju5  concitiiprovincialis ,. 
cum  ejus  audoritas  nitatur  permuhis  locis  facras 
fcriptU4*3K  j  effe  itaque  hoc  negotium  ^liquibus  a. 
fynodo^  maiidandum  qui  diiigenxer,  inquirant  & 
adipfanireferant,utibi  caufa  d^cidatur  ,  E/us  fen-, 
teiitiam  comprobavit  Richardiis  a  Prato  theolo-? 
gus  ptocurator,  ecclefise  Rhemen&,  qui  adpro- 
bandatn  aufi:oritatem  conciiii,  praster  a^aapo^ 
ftolorunt  citavit  etiam  XcrtuJ lianum  in  apologe^ 
tico».  Qiiam  fententiam  fequuti  funt  omnes  pro^ 
curatore^capitulorum,  cen&efunstque  non.  potle 
declinari  judicium  fynodi ,  dandumqueeffeab.ea 
aliqnibus  negotium  ,  utdeeareinquirant  &  refe- 
rant  *  Quam,  etiam  approbarunt  omnes  abbates  & 
priores  :    Reverendus  autem  abbas.   yallis-clarae    £ 
adjecitilluddiviPauIiv  Q^inmlAbQtat^nmman^ 
ducct  *   Quae  cum  audiffet  reverendiffimus  prae- 
fes  r  procutatoribus  capkuii  CataJaunenfiS:  rui-- 
fus  aeerfitis,  pronuntiavitjudicaffe  fynodum  eos 
non  poffe  funm  declinare  /udicium..  Matura  ita- 
que  deliberatione  opus   effe   eorum  caufam  ab 
ipfa  cognofcendam&definiendam  ..Dc  ea  autem 
cognofcendi  iaquirendique  &  ad  fynodam  refe- 
tendi  negotium  effe  mandandumdecanis  Ambia- 
nenfi^  &  S.Symphdriani  ecclefiae  Rhemenfis  ,  & 
ofiiciali  Silvaneftenfi:  qui  quidem  ut  hoc  nego- 
tium  fuiciperent,  una  ore  placuu  cundtis  fenten- 
tiam  rogatis .  Haec  cum  ita  a£ta  effent ,  dixit  reve« 
rendiffimus  prgefes  fe  non  rnitari  &  «gre  f?rre* 


quad  miferis  his  temppribus  ,  quibus  funt  tam  A  N  ^  0" 
muiti  lijbettati  cccfefiafticsB  infefti,  Sf  qui  clero  christi 
omnirationeinfidiantur,  nondefint,  quiutfuos      x$*$* 
tegant  errores  ad  f^eculariapotius  quamecclefia- 
ftica.  confugiant  tribunalia  f  feque  illic  &  feverius 
tradandos  &  fspiusetiamimdendosofFerant ,  8c 
nonnulii  etiam  malint  hserreticosquameatholicos 
ad  fttumadhibereconfilium. 

De  ea  quoque  de  qua  agebatur  sedituorum  Sf 

canontcorumCatalaunenfium  controverfia,  non* 

nulla  dixit,  quod  fcilicetcum  utraque  nempe  ^ 

cathedratis  &  coliegialis  ecclefia  >  contineatur 

moenibusuniuscivitatis,  fatis  fieri  poffe  ut  cano» 

nici  ftatishorisnuncinhac  nuncinilia  fint  eccle- 

fia,  modo  fru&us  tantum  percipiant  diftributio^ 

num  iishoris,  quibuspraefentesdccantandodivi- 

no  oflRcia  dant  operam*  Poftea  reverendiffimus 

praefes  retulit  ad  fynodum  deIibelK)fuppIiciad-r 

miniftratorum  nofocomnParifienfis,  Srfodalitio 

treceDtorum  ccecorum  quod  eft  itidem  Lutetiae* 

'Retttl.it  etiam  ut  confiderarent  quid  fibiyidete- 

tur,;  de  D^i  cultu,  De  quo  quidem  epeffetma^ 

turittstatquediiigentiusdeliberand.um ,  quod inea 

re  ftt  peccare  graviffimum»  Sequidcmefleinhac; 

(ententiaut  exiftimet  eile  providendum  ne  fit  in 

ecclefia,,  kfciva,  moliis,  fradla&enervatamufi- 

c*'J  &  ne  in  eancndo  fymbola  apoftolartim&ih. 

canticis  angelorum  nempe  Gloria  in  excelfis,;  &, 

Sanctus,  ullusfit  ufus  .organorum  >  in  aliquibus. 

aliis,  utinprofis,  pofieeisdatt  locum ..  Canoni* 

cos  ipfos  fi  nont  fint  legitime  impediti ,  per  fe  de;- 

bercexequimuausdivinifaciendi  officii,  ncceo$ 

dumcantatur  J  debereechoroegredi ,  abfquecon- 

fenfu  eccfefiae;  nihil  effe  add^ndumlibrisinqui- 

bus  fum' ritus ,  &  caeretnoni«  celebr^ndaemiftae., 

qusedicuntu^miffalia;  in  reliquis&  cultu  imagi~ 

num,  videndum  »  num  aliquantfuperftitia^  Non 

effe  extra  urbem  circumgeftafidas  reliquias  j  non 

efte  qugeftoribus  &  hujulmodi  hominibnspermit-* 

tendum  ut  ad  populum  concionem  habeaat  ae  ven- 

bu-m  Dei  prasdicent :  indulgentias  tantum  nudas 

efie  proponendas  %  &  fi  quae  ex  his  praveniant  elee- 

mofynas ,  eas  refliori parcecke efte tradendas,nt eas 

illis  reddat  ,  quibus  conferuatur  .  Porro  autem 

?|uoniam  non  tam  cito potuerunt  omnia  quae  dc  his. 
uatanimadvertenda  confiderari,.  danda  erit  ope~ 
ra  ut  in  qualibet  dioecefi  perpendantur  ea  quae  pau- 
loForte  inconfideratius  addita  funt  miftalibus  m 
ea  repurgentur  :s  &  videatur  quis  fit  verus  ufus  ima- 
ginum,  ut  fiquidia  earepeccetur,  inter  vifttan* 
dnm  adnotetur  *  De  quaeftoribus  quoque  &  mode^ 
randis  mdulgentiis  confideretUr;  &  de  hi&omni- 
bus  referatur  ad  concilidm  pravinciale-  Poftea  cum 
fingulorum  rogafiet  fententian?  ^  reverend  quidem 
epifcopus  Sueffioneafis  illuftriffimo  prsefidi  eft 
aflenfqs»  aftenfus  eft  etiam  reverendiffimus  epi* 
fcopns  Catalaunenfis,  nifiquod dixit  fecupere ut 
in  horariis  &  adufum  Romanum  accedat  defua- 
ftorum  commemoratio  &  ut  piofje  repurgentur 
ck  miffalibus  ..  De  quaeftaribus  autem  dixtt  eos 
plane  efle  perniciem  pauperum  :  habendam  quU 
demeffe  rationem  xenodachii  Parifienfis  &  foda- 
litii  trecentarum  co^corum  ;.  Quseftores  autem 
fandi  Huberti ,  fan^i  Bernardi ,  &  fanfii  Antonii 
ejiciendos  efle  ex  hac  pravincia  •  De  Kis  autera 
agendis  quae  dicuntur,  dixit  fibi  videri  effeprae^ 
cipuumhacinrenegotium;  rogavitque  ut  aliqua 
fiat  formula:  ReverendiffimusSilvaneftenfis  tpir. 
fcopus  iiluftriffimo  cardinali  metropalitano  cft 
affenfus^  Joanncs  Demochares  vero  do£tor  thco- 
logus  y  procurator  rcverendiffimi  epifcopi  Navio- 
dunenfis,  dixit  feeffeinhac  fententia  ut  manua- 
lia quidem^  ruiflalia ». &  breviaria cenfeat  effe r$~ 


*sn 


Ptu$  IV* 


R      H 


E      M      £      N 


Akno"  Purgan<*a>  W-  *ta  «t  divinus  cuJtusnonminua-  A 
Ck&is.tv  tur*  Divum  Paulum  quidcm  certe  jubere  orare 
15^4/  fineintermiffione*  Semperautemiismale  ceffiffe, 
<qui  cultum  vel  muraruntvclminuemntj  utpro- 
batur  mulm  teftimoniis  iibrorum  regum,  &  re- 
preherifiim  atque  adco  caftigaturn  fuiffe  Heli  fa*- 
ccrdotem,  quodjiliiejusin  tcmplo  fe  male  gere- 
xent»  Diftingueudos  efle  dies  feftosa  ferialibus , 
pfaimos  &  le&iones  effc  eisadaptandast  in  hoc 
quidcm  negotio  caute  inccdcndum  efffe >  nc  an~ 
fampraebcamusmaltduritf-  Sefcireautem  de  divi- 
no  cukn aliquid  pofle  immut&ri  *,  Cum  de  hac 
agereturia  concilioTridentino,  vifum  cflc  con~ 
cilio,  utidreliuqucretur  arbitrio  fedis  apoftoli- 
eae,  cujus  dc  ea  rejudidumceniuk  efleexpc&an- 
dum  ,  futurum  fortafle  ut  fi  minuatur  divinus  g 
cultus  ,  provcntus  quoque  miriuantar  .  Quod 
ad  quadiores  autem  attiaet»  eos  etfeomnino  re- 
jicicados  tanquam  fimoriiacos  .  Nicolaus  G*i~ 
vellus  procurator  reverendiffimi  epifcopi  Ambia- 
ncnfis  dixit  ,  libi  placere  »t  in  maturhus  con- 
ftituerentur  ccrtas  &  tcmpori  convcnientcs  Ie« 
&iones,  quas  cenfuit  effe  petendas  ex  iis,  quae 
collegit  Dionyfius  Cartufianus  dc  iis  quae  funt 
cantanda,  ex  iis  ctiam  quas  dirit,  poffe;optime 
fuppeditari  quae  pertineiu  ad  componendas  le- 
ftiones  .  Praecipuum  quidem  effecultum  inter- 
num ,  cui  utexternus  cohveniat ,  eum  effe  regcn 
dutn \ac  moderandiim  congtucnrer  canonibus qui 
funt  in  tituld  de  celebrat.  miffatftim  ,  &  cano- 
ni-9  convenit*  de  corifecr.  diftin&.quinta  ,  qui  Q 
funt  excerptiex  concilioAgathenfi; Vetereniefle 
inecciefiacanendi  confuetudinem>  dequamemi- 
tiit  &  Libenus  papa ,  qui  fuit  anno  dornini  trecen- 
tcfimo  quirtquagefimo  quarto,  &conciIium  Lao- 
dicenum  ,  cum  dfcit  praster  canonicovpfalmos  , 
nonliccrequemlibet  alium  inecclefia  pfalfere,  & 
ab  ecclcfiatticis  quidem  cffe  obfcrvandum  cul- 
tum  externum,  fed  videndumeffe,  ut  fiquaefint 
deformia&indecora ,  corrigantur.  Noneffemu* 
tandum  fed  retinendum  ab  ecclefia  receptum  ac 
rcfcrvatum  ufum ,  &  efle  obfervandam  fidei  con- 
fuctudinem:  dandam  autem  cflc  operam  acano- 
nicis  &  religtofis,  uthabeant  vitam  fuo  homini 
cohvenientem ,  Dequsftoribusautemeademquo* 

2ue  fuit  cjus  f^ntcntia  >  qu«  corum  qui  prius  D 
ixcrant.  Qusecum  dixiflet  fy  jam  pulfata  effet 
hora dccima,  pronunciavtt rcverendiff. mctropoli- 
tanus  eflc  difcedendum  ,  Poft  prandium  autem 
ccteros  qui  nondumdixerant ,  difturos  effefuam 
fcntctitiam  hora  prima  pomeridiana  * 


FIL  C  Q  T^G  X,E  G  *4  T  1  0- 

Eadem  autem  feria  quae  difta  fupcrius ,  cum 
conveniflent hora  fecunda  pomcridiana ,  di- 
xic  reverendiflimus  metropolitanus  prxfes  ,  re- 
ftarcutcjuinondumdixcraat,  fuamdicerent  fen- 
tenttamt  Primus  itaqucRichardusaPrato  theo- 
logus  procurator  ecclefiae  Rhemenfis  ,  dixit  in 
hatie  fcntentiam  fe  laudare  confilium  eorumqui 
ccnfeatnihil  cffc  innovandum.  Ipf^quippc  mu- 
tatio  confuetudinis ,  etiam  quae  adjuvat  utilitatc , 
novitaie  pcrturbat,  Auguft«  ad  Januar*  118.  Scd 
videndum  effequidnamfitinnovare,  necjuc  enim 
diccndum  cft  eumaliquidinnovare,  «jui  vultip- 
fam  reftituere  antiquitateta  .  Africanis  quidem 
conciliis^  &pr»cipueconcilio  Carthaginenfi  IIL 
c^nonum  quadragefimo  feptimo,  cautum  eflc  ut 
praetcr  fcripturascanonicas  nihil  in  ecclefia  lega- 
tar  fub  nomirie  divinarum  fcripturarum.  Etut 
ctiamliceaslegipaffionemmartyrum,  cum  anni-. 


-  CAROtas  IX*  T  %  » Q 

B*  JtEX  F*.  *3*<> 

verfarii  dies  eorum  celebrantur*  Prcces  horarias  .■■    r '  — 
effe  nimis  proltxas,  de  his  itaquc  fibi  videri  effe  c^aurt 
aliquid  refecandum,  ut  id  quod  ctit  fefiduum*     15fi4, 
tnagis  pic  &  attentecanatur-  Pfalteriumitacffe 
difponcndum  ut  ftatis  tcmporibus  fcmel  fingulis 
hcbdomadispcrle^atur.  Pfaltcriumdiu  nofiuque 
munibus  cffc  vcriandum  ,  quod  probavit  cx  di- 
vo  Chryfoftomo,  qui  in  fermonc  depcenitentia 
in  cjus  iaudcm  cxcurrit*  Dixitetiam  fe  probar^ 
quod  in  ledionibus  accommodcntur  prophetse  * 
<£uod  ad  caatum  attinet^  neminem  cffe  quieum 
improbct,  fcd  quem  cantum  Jege  Auguft.  lib.^. 
confefl'.  c.  7.  &  Iib.  10.  cap.  1 3.  &  ccnfuram  faculta-^ 
tis  Parifienfis  advcrfus  Erafmum, 

S^nomincfuo&ecclefiae  metropolitanae  poftu* 
larc ,  ut  ita  in  ecclefia  cantetur ,  01  quod  cantatur, 
intelligarur .  De quaeftoribus dixit  fibi  videri  exa- 
ftiflime  cfle  obfervandum  canonem  concilii  Tri- 
dentini  ;  monachorum  S.  Huberti  poftulatio- 
nem  effe  nequiffimam ,  cum  finteorum  uberrimi 
proventus.  Et  licet  non  effent ,  melius  effc  ut  ipli 
fuiff  manibus  vi&um  fibi  parcnt,  quam  ita  va~ 
gando  aliis  fintoneri.  Citavitetiam  divum  Au- 
guftinum  in  Iib.de opere  monachorum,  cap.zS. 
in  quo  reprehendit  vagantcs,  &huc&illuc  cur- 
fiuntes  monachos  ,  &  inter  cetera  hoc  dicit  , 
ali  membris  martyrum,  fitamen  martyrum  ven^ 
ditant.  Non  effe  novam  hanc  in  circumgeftan- 
dis  reiiquiis  confuetudinem  ,  fed  eam  apud  bo- 
nt)s  fempcr  habitam  effe  tanquam  corruptelam  , 
hos  itaquc  quaeftores  cfle  omnino  prohibcndos 
atque  adeo  ektcrminandos ,  Decanus  SuefEonen- 
fis  procurator  capituli  dixit,  non  agi  hic  dein- 
npvationc,  fed  dercpurgatione  &  cmendatione, 
d$  decurtatione  autemnihii  dici,  fed  tamen»  efle 
in  hac  fententia  ut  exiftimet  aliquidinbrcviario 
verc  poffe  decurtari  ,  cum  dicat  S.  Hieronymus 
le  malle  quinquepfalmos  re<9;e  intellc&os,  quam 
rotum  pfalterium  confufc  &  indiftinde  prola- 
tnm.  Procurator  ecclcfise  Lauduoenfis  dixit  Ri- 
chardum  a  Prato  egregium  doftorem  theolo- 
gum  ,  fua  fcntentia  dxpurgaflc  fcrupuloforum 
hominum  confcientiast  (equcqpod  ad  quacftores 
attinet,  ei  ctiamaflentiri .  Doftortheologusno- 
mine  Joannes  fe  Befquc  Bellovacenfis  ccclefiae 
procurator,  divum  citans  Bernardum  ,  dixit  in- 
novationem  quidem  crfe  periculofam  ,  fed  cum; 
non  dc  innovandis,  fcd  inftaurandis&  repurgan-,. 
dts  agatur  breviariis,  fententiam  fequiRichardi 
a  Prato  theologi  ecclefias  Rhcmenfis  Thefaura- 
rii  *  Quod  ad  cantum  attinet,  cenfet  curandum 
nt  repurgetur,  multa  enim  efife  quxnonparvac- 
geant  animadverfione:  fe  non  poffenonsegre  fer- 
re,  quod  Bellovaci  mufica  quadam  modulatione 
canatur  paflSo  domtni  noftri  Jefu  Chrifti  v  Quod 
aut$m  attinct  ad  quaeftorcs,  &  ipfe  &  Jo.  Arrte- 
tusaloftor  theologus,  procurator  itidem  capituli 
Bellovacenfis,  qui  poftcumdixit  fententiam,  ei- 
dem  Richardo  a  Prato  funt  affenfi.  Procurator 
autcm  capituli  Novioduncnfis  dixit  fe  non  poflc 
videre  quidnam  certi  poflit  conftitui  de  legendis 
fanSorum  cantandis  in  ecclefia  Noviodunenfi  , 
incpnfultoepifcopoNoviodunenfi,  necde  vigiliis 
dicendis  tribus  diebus  .  Quasftores  autem  cenfct 
abigendos,  &nondamnandasquidem  effe  indul- 
gentias,  fed  abufuseffe  tollendos. 

Martinus  Morletus  itidem  procurator  capituli 
Noviodunenfts  dixit  ie  probare  nova  breviaria, 
poftulavitque  ut  ita  fieretutdi&um  eft:  Novio^ 
dunenfis  quidem  ecclefiae  brcviaria  adeoeflemalc 
compofita,  utquiineistrigintaannosfit  verfatus 
nihil  intelligatj  cenfuit  ctiatn  vigilias  effcdirfai- 
nucndas» 

Joan- 


GoHCIUUM 


A  H  n  Q  Joannes  Caquet  procurator  capituli  Ambla-  A 
Christi  nienfis  dixit  fe non cffe inhac  fcntentia *  utrin bre- 
15^4*  viariis  aliquid  mutetur  »  fed  ut  divi  Hieronynu 
&  divi  Remigii  legendae  reformentur  $  dierum 
dominicorum  maximam  effc  habendam  rationem  , 
Ut  eorum  celebratio  in  aiios  dies  non  rcjicia- 
tur:  providendum  ctiarn  efle  ut  &  accentusob- 
ferventur ,  &  ttt  exprcffa  &  diftin&a  fit  pronun- 
ciatio*  Quodautem  attinct  ad  prcces  prodefun-* 
&is  ,  fequendam  effe  teftatorum  volonutem ,  dc 
qua  conftat,  exteftamentisemendandacffemiffa* 
lia».  Quseftores  autem  falfarios  impoftore  effee* 
«cclcfia  Rhemcnfi  cjiciendos* 

purnias  autcm  do&or  theologus  aker  exr€f 
rercndiffimi  Ambtanenfis  epifeopi  procuratori. 
bus  >  fibi  magnopere  placere  duit-.ut  repurgen*  R 
tur  libri  fa€ti  ad  divinum cclebtandum ojSScium,, 
?f*h  %iu  Super  ipfom»  inquit  Davtd  ,  efflorcbit  fan&ifW 
catio  mea  :  diligenter  autem  effe  providendW 
ne  a  verbis  factarum  litterarum  ,  quo  ad  ejus 
fien  poter.it  *  recedatur  *■  Spiridoneum  quidem 
certe  Gyprt**&^pltcop*id:;yirum  fan&sffimurft  , 
fuum  objtirgaffle  diaeonum  %  cum  pro  co  ,  qttod 
legitur  in  evailgelio  grabatum  ,  dixiffet  Ie&ulum  < 
Et  cum  cerera  captta  prohaffet ,  de  mufieadixitfe 
maxime  laudare  ut  quod  ore  cantatur,  fidequo* 
que credatur*  Hymnos  Prudentii  &  Sedulii  prae- 
ter  ullos  alios  effe  retinendos  $  pro  defun&is 
preces  ac  vigiUas.in  Chrifti  ecctefia  decantandi 
roorem  femper  fuifle  obfervatum  *  videndum  ne 
quid  de  pietate  4ecedat .  Quaeftores ,  ut  qui  pta-  G 
ne  fint  harpyiae,  procul  effe  amandandos  *  Pro~ 
curator  capituli  Morinenfis  quaeftores  quidem 
cenfuit  expellendos  ,  in  iis  autem  quse  ad  Dei 
cultum  pertinent  nihiL  effe  innovatidum  ,  fed 
teducenda  effe  omnia  ad  antiqukatem  *  Procu- 
rator  capituli  Catalaunenfis  rcjecit  etiam  quae-* 
ftores.  Omnes  quoque  abbates  conferiferunt  ex» 
pellendos  effe  quaeftores  ,  in  iis  autem  quae  ad 
cultum  pettinent  &  preces  pro  defunftis  ,  ea- 
dem  fere  fed  diverfe  dixeriint  *  Nam  abbasVal- 
lis-clarse  laudavit  mjuficam  &  cantum  modula- 
tum  ,  tnodo  nullus  ilio  provocctur  ad  -lafci- 
viam  ,  fed  ad  pietatem,  ^rad  mentem  ad  Deum 
erigendam:  popuium  autem.  dixkfrequemer  ad- 
monendum  ne  ullam  fpemptfnatinexternis  cgre-D 
moniiSj  cjusefunt  inftitutae  ad  deckraudam  ftfam 
in  Deum  affedionem  •  Fiduciarias  abbas  Vi&a* 
yise  non  rainuendum  cffe  cenfebcit  officium  de*  „ 
fun£lotum  ,  propterea  cjuod  diceret  hahendam 
effe  rationem  yoluntatis  6f  inftitutionis  teftato-r 
rum ..  Prior  S.  Remi^ii  cenfok  fymbolum  Ni- 
c«num  efie  dicendumintegrumab  omnibns,  tres 
]e<9tiones  effe  dicendas  ex  veteri  teftamento  ?  & 
tres^  ex  novo  *  Pro  vicariis  autem  effe  addendam 
aliquamconcionem»  prodcfunftisautem  vult  ia^ 
tegtrs  dki  vigilias, 

Qiiotum  omnium  fententiam  cum  audiiffet 
leverendiffimus  metropolitanus  refpondit  ut  in 
ceteris  *  ata  etiam  hac  in  re  eveniffe  >  ut  omnes 
in  eamdem  convenirent  fententiam  .  Facieudum  E 
itaque  decretum  quo  prittina  reftituatur  difcU 
pliua  ,  ex  eorum  fententia  »  tres  ultimas  Jeftio- 
nes  futuras  de  homilia  vel  de  die  feftorin  ntv 
tulis  nihil  futnrum  quod  fenfum  impediat&in- 
telli^entiam;  circumgeftationes  reliquiarum  quaa- 
fiunt  a  quaeftoribus,  efle  rejiciendas  &habendas 
pro  corruptelis  ,  &  cx  hac  provincia  extermi* 
nandos  effe  omnes  quaeftores^  habendam  camen 
effe  rationcm  hofpitii  Parifienfis  ,  &  fodalitii 
trecentorum  coecorum  *  Quae  cum  dixiffet  3  di- 
miflus  fuit  conventus  .  In  ea  autem  congrega- 
tione  hora  fecunda   pomeridiana    cum  magiftcr 


CtAftOtUSlX» 


1310 


Joannes  Rave!  &  M.  Joannes  de  Ia  Roche  ca-  A  N  w  Q 
nonici  eccfefix  collegiatae  fandi  Petri  Maceria*  Chkistx 
rum  /uxta  JVfofam  ,  aioecefis  Rhemenfis.a  procu-      xjjs^ 
ratores  qufdem  ecclefiac  capituli  ab  eo  miffi  ad 
conciiium  3  conftituiflent  fuum  procuratorem  ma- 
gnum  archidiaconum  Rhemenfem  M*  Thomam 
Cauchon,  ut  inhocconciliofe  fiftcret,  &utcoa- 
fentiret  j  ratumque  haberet  qutcquid  cffet  con* 
ftitutum   in   eo   conciiio  pracfentibus   magiftris 
Ctaudio  Huat,  &  Roberto  Cuiffet  canonicis  & 
procuratoribus  capituli  Cacalaunenfis  ,  reveren- 
diflimus  metropolitanus  4cdit  w  potcftatcmdi^ 
fcedendi* 

VIIL    €  0  ^  G  ^E  G  <A  T  I  Q, 

Di  &  autem  fabbati  qui  fuit  fecundus  menfis 
Decembris  lyd^eodemreverendiffimome- 
tropolitario  praefide ,  ruit  congregatio  hora  ofta-* 
va  matutina,  in  cujus  initio  cum  eflent  aliquia 
fan£la  fyaodo  aliqutd  poftulaturi  ,  interpellante 
egregio  viro  Joan.  Democharcs  reverendiffimi  epi- 
fcopi  Noviodunenfis  procuratore  &  dicente  prL 
vatis  fingulprum  poftuUtis  publica  retardari  ne* 
gotia,  pronunciavit  illufttiff.  &  reverendiff»  prae- 
fes,  ne  publica  negotia  impedirentur  a  privatis, 
ea  qu«  ad  fingulos  pertinent  eflriejicicndainfi^ 
nem  concilii .  Quod  quidem  fuit omnium  fenten- 
tiis  comprobatum  :  cum  itaque  privatum  illud 
negQtium  a  fanda  fynodo  in  aliud  tempus  effec 
rejedum  ,  dixit  reverendiffimus  metropoiitanus 
praefes,  fe  ftatuta  fynodalia  cis  tradidiffe  legen^ 
da>  ut  viderent  quid  in  eis  defiderarent»  &cor- 
rigendum  duccrent .  Coepit  itaque  fcifcitari  fin- 
guiorum  fententiam »  attjue  reverendiffimus  quK 
dem  Sueffionenfis  dixit,  illud  videri  paulo  feve- 
rius  ftatui  in  re&ores  ecclefiarum  ut  protinus 
priventur  fuis  ecclefiis  ,  fe  cenfere  cum  illis  effe 
agendum  moderatius  ,  Quod  autem  attinet  ad 
caput  in  quo  agitur  de  officiocuratorum  ,  fe  ma^ 
gnopere  cupere  ut  fcribatur  aliqua  tnftuuua  vuU 
gari  ferthone:  in  eo  autetn  capite  in  quoagituf 
de  vita  curionum  fibi  videri  effe  addendum  ,  ut 
vita  illorum  effet  poputo  exemplum  •  In  qnarto 
capite  in  quo  agiturdeexamine  promovendorum 
ad  majores  ordtnes  ,  addendum  fibi  videri ,  ut 
qui  ordinandi  funt  presbyteri  ,  fint  triginta  an- 
nos  natr;  &  atquijam  funtpresbyteri,  quaterin 
anno  commtmiccnt.  Reverendiffimus  autem  Ca- 
talaunenfis  epifcopus  dixit,  fynodalcs  iliuftriffi- 
mi  cardinalis  conftitutiones  oftendere  praeclarum 
quoddam  initium  reftituendae  veterisdifciplinat; , 
diflurum  autem  ,  quae  iniJlis  legendisanimadver- 
terit .  In  primo  quidem  capite  videri  fibi  obfcu^ 
rius  quod  dicitur,  autafiqnosnominent ,  clarxus 
futurum  fi  dicatur,  rcfignent,  cedant,  &  nomi- 
nent >  In  iecundo  capite  ,  ubi  cft  ad  ejus  npr- 
mam  >  dixit  fibi  vadcri  ita  effe  fcribeadura ,  ad 
omnes  normam  etiam  GaHicefcripturammifimus 
profeffionis  fidci;  in  tertio  captte  quod  incipit , 
ut  fidelis  populus,  dixit  fibi  videri  do&is  8c  in-* 
dodis  fcribendam  effe  formam  facramentorum  , 
8c  quaenam  fit  eorum  via  ac  virtus^  &cathoIic* 
ecclefiae  confentaneam  fcribendam  effeveEamdo^ 
fitrinam.  In  capire  feptimo  inquo  agiturdeexa- 
mine  curionum  in  eo  loco  ,  cum  ecclefiae  parce- 
cialis ,  dixk  fibi  videri  prgefigendum  effe  diem 
aut  aiiquod  certum  tempus,  &  ubi  dickur  i  ita 
ut  nulli  per  menfes  graduatis  affefliatos  ,  dixit 
hoc  fibi  minus  placerequodnoncenfeatenim  qut 
gradum  aliquem  fit  aflecutus  eximendum  ab  exa-» 
mine,  cum  contingat  muhos  faepe  gradum  affe-* 
qui  cjiii  eo  non  funt  digni  ,  8c  fi  digni  effent 

cum 


i$ai 


V  _  u*  1  V. 


R      H      E      M 


'  Akho   curn  promovcrcatur  >  eos  t&mca  (Wpe  mutari  & 
Christ,    ficri  deteriores .  Io  cap*  de  cleric-tonlura ,  ubi  eft > 
*$H* .   aut  clericalem , .  ccnfuit  effe  fcribendam  &  clerica- 
iem  i  Ia  capite  xii.  ubi  agitur  de  clericis  in  atterius 
ecclefiam  hon  adaiittendis >  cenfuit  effe  addendum» 
non  obftantibus  quibufcumque   provifionibus  .• 
Caput  xvi.  in  quo  dieitur  >  ordines  facros  gra- 
tis  eiTe  conferendos>  dixifc  fc  non  poffc  nonfatis 
Iaudare  >  nec  fe  dubitare  id  non  effe  fa&um  fe~ 
cretariis  confentiehtibus  ,  qui non  facile  ferunt 
gratis  extpediri  ptovlfioues  *  la  cap*  xyii.  dhcit 
fibi  valde  placere   quod   tollantur   comcffatio*- 
nes>  quae  funt  apudmultosnimisfrequentes>  ma- 
xime  aptid  jfuos  caoonicos*  Incapitc  xviix.hot- 
tandos    quidcm   cfcnfet   arcbidiaconos,  ut  re&e 
fungantur  fuo  munere>  fed  id  hon  putat  fuffice-  B 
re  5  fed  addendam  etiam  cenfet  poenam  quam 
fubcant>  finonre&e  fuumfaciantofficium:  dixit 
autem  fibi  mm  pUcere>  utdeturpoteftasdecanis 
ruralibus  approbandi  imagines '.,-,  fed  fibi  videri 
certum  modum  conftituendum  effe  >  vel  potius 
id  efle  relinquendum  arbitrio  epifcfcpl  »   Reve- 
rwdiffimus  autem  Silvane&enfis  dixit  effcunum> 
quod  illi  afferat  fcrujpulum  ,  nempe  quod  curio- 
nes  tam  facife  poffint  fufpendi  &  deponi.  Hoc 
£bi  videri  valde  perniciofum:  fe  itaque  cenfere 
|tts  antiquum  &  canonicum  effe  obfervandum  , 
&  edi&o  regio  effe  obediendum  :  quae  cum  dU 
xiflet>  &  Grivello  Ambianenfis  ecdefiae  decano 
*ev«rendiff.  Amblanenfis  epifcopi  procuratore  > 
&  deinde  Demoehari  do&ori  theologo  reveren- C 
diltimi  epifcopi  Noviodunsnfis  procuratori  di- 
cenda  effet  fententia,  uterque dixit  ,  fenonfatis 
habere  quid  dicant  ,  cum  nondum  licuiffet  eis 
legere  ftatuta  illa  fynodalia  .  Ea  fuit  Caufa  ut 
Joannes  Efpaullart  ecclefias  Sueffionenfisdeca- 
ho&»  promotot  concilii  a  confentientibus  omni- 
busquiconvcnerantftttutaiIIaJegeret>  quaepoft- 
quam  legifftt  dixit  in  unumquodque  eorum  fa- 
ftas  effe  quafdam  adnotationes  &  animadverfio- 
nes»  exquibusintelligi  poterat  quidipfe-fentiret 
&  omnes  procuratores  capitulorum*  His  auditis 
pronunciavit   reverendiff.  praefes  rem   effe  re|i- 
ciendam  in  fecundam  feriam  fequentemi  ut  li- 
cer^t   unicuique  videre  ftatuta  fynodalia  s    ut 
pofferit  finguli  venire  parati  :  quod    quidem  D 
placuit  omnibus  .   Pofthaec  coram  tota  fynodo 
fe  ftitit  Claudius  Attbertinus  curio  ecclefiae  Vi- 
ftriaci  Francici »  refponfurus  ad  libell um  fuppli- 
cem  qttem  pridie  adverfus  ipfum  exhibuerat  vi- 
carius  ^  feu  locum  tenens  generalis  iti  Vidriaci 
fede   praefidiali  ^  &   praepofitus   regius  ejufdem 
Vidriaci*  Eorum  autem  quae  dixit  hmcfuit  fen- 
tentia>  fe  non  poffe  non  argre  ferre  quod  primus 
omnium  in  Hac  fanA^  fynodo  deferatur,  expe- 
ftandum  fuiffe  esitum  hujus^  condlii  >  nec  banc 
immafeuram   &   praecocetm  fuiflc  intentandam  a- 
dionem:  non  ignorar^  fe  boc  "totum  ab  illo  pro- 
ficifci  qui  in  alterius  oculo  videatfeftncam,  cum 
in  fito  trabem  non  cernat^  falfum  effe  quod  fibi 
objiciatur,  fe  pcr  multos  annosita  a  parcecia  Vi-  E 
ftriaca  abfuiffcj  ut  numquam  co  veniret  *   Eos    ■ 
enim  a  fe  nefcioquoties  foiffe  vifitafbs ,  &  quod 
apud  6os  fedem  non  ffxerit  ,  aut  quod  Viftriaci 
non  diutius  habitarit  non  aliammagisfuiffecau- 
fam>  quam quodcum illuc  veniret ,  neceffehaberet 
degere  *n  diverforio  »  cum  nullam  illie  habtret 
domum>  quam  pat  erathaberecurionem,  neque 
t&men  propterea  fuo  defuiffe  officio  >  cum  illi^ 
femper  iddneum  dederit  vicarium ,   nec  defuer- 
rit  qui illi*  verbum  Dei  praedicaret,  utnecnunc 
quidem  deeft  :  non  fe  fol um  fciffe  coa^um  iU 
lific  abfcedercr  fed  abeffe  etiam  can^nicos^  ncc 
€mik  GsmrAh  Tom.  XXXIIL 


E     N      S      E. 
A  poffe  itt  animum   inducere   nt  redeant 


13  12 


quamvis  ita  fint>  &ipfeinfciusdeillis4uam  illi  Chku?i 
de  ipfo  poffint  conuueri»  cum  tamen  rideat  fe 


iJIis  imoie-rito  effe  invifum  ,  Ce  faciie  fibi  per- 
fuafuruni  ut  ci  cedat  parcecise - »  _i  modo  a  lanw 
da  fyiiodo  illius  habeatur  aliqua  ratio  utpoffit 
honefte  vivere  Se  non  cogatur  vidum  emendica^ 
re;  fe  duas  iUis  oblaturom  conditiones,  utram 
mailent  eligerent^  nempe  ut  vet  eis  deturvka*» 
rius  qui  frnatur  tertia  parte  fruduum  ;  vel  re* 
mineiet  beneficio   ut   ei   prorideat   revereadiif* 
Cataiaunefifis  >   fibi  autem   affignetui*  honefta, 
aliqua  penfio  qua  vitam  fuftentet  •  Rcfpondit  p«* 
pofitus  Vidnaci  non'  effe  dicendain  nanc  adio- 
nem  prxcocem  &  immaturam>  eum  ab  ipfis^fae*" 
pe  fuiffe  interpellatum  ut  fuas  ecc)efi_e  provide- 
ret>  quod  femper  neglexerit  ,  Sc  nec  ipfe  affuc-» 
rit1 5  nec  utliim  dederit  vicarium  qui  non  effet 
plane  ignarusj  eum  toto  biennio  vix  femel  at* 
quc  iterum  Vi€iriacum  veniife  &  mox   receffif- 
fe»  nec  effe  qu^d  taufetur  fibi  defuiffc  domumt 
quae  non  erat  defutura,  fi  intelleKiffenfc  illi.effe 
conftitutum»  ut  apud  cos  maneret,  autidoneum 
d&ret  vicarium  ;  e;tts  negligentia  iupum  ovile 
effe  irigreffum  9   nec  eum  uilam  dediffe  operam 
ut  abigeretur  *  De  qua  re  fsepe  funt  conquefti 
apttd    reverendiffimum    Catalaunerrfem    epifco* 
pum»  cujus  rei  ipfe  eft  optimus  teftisj  fifitqui 
apud  eos  prsedicet  verbum  Deiyid  jam  multos 
annos  ut  ntmc  etiam  fafium  effe   fuis  fumpti- 
btis.  Quod  canonici  Viftriacum  Francicum  non 
fe  receperint,  id  effe  imputandum  non  xivibiis* 
fed  curionis  malae  curae  ;  Quod  autem  dicit  (4 
Viftrlaci  velle  dimittere  pariceciam,  planum  eft 
eum  id  facere  »  oblatis  ejiifmodi  conditionibus 
ut  iucrum  videatur  captare*  Qu_e  cumutrinquc 
di^a  efsent  >   dfeit  promptor  concilii  >  reti* 
tum  efse  concilio  Laodicenoj  ne  judicio  populi 
eligantur  teftores  ecclefiarum  ,   Se  poftubre  ut 
aut  Aubertinus  intra  quiridecim  dies   rcfideat  > 
airt  reverendiffimus  epifcopus  Catafaunenfis  det 
Vidriacenfibus  idoneum   vicarium  ,  aut   intra 
meafem  ei  ecclefias  alium   prseficiat   curionem  * 
Quae  cum    dixifsent  eacierunt   utrique  >   nempe 
Vidriacenfes  8c  Aubertinus  eorum  curio  .  Tunc 
reverendiflimus  metropolitanus   dixit ,    rem   de 
qtfa  in  prseftntia»  agitar,  efse  magni  .momenti* 
Viftriacenfium  efse   magnam   habendam    ratio-, 
n^m  cum  aequum  poftuleht,  &  maxime  facien- 
dos  efse  magifiratus  regios  qni  in  t-uita  rerurn 
perturba,tione  fe  tam  fideles  fortefque  pracftite- 
rint.  Quod  quidem  co.  efset  magis  Iaudandum> 
quod  fuperioribus  annii  xd  fuerit  rariffimum  5  & 
h\   hodicrnum   ufque   dierh    non   fit   admoditm 
frequens  i  quanti  autem  hoc  efset  faciendum  quod 
in  eo  oppido  ita  fe  gerant  in  quo  permifsum  eft 
hsereticis  fuas  nefarias  habere  coticiones   cotlitra 
fidem  catholicam  ,  qoodque  citm  a  paftore  fuo 
deferta  efset  ecclefia  >  fuis  fumptibus >  toncio- 
natorerri  aluerint  qui  populum  ia  verofideicon- 
tineret  officio.  Non  pofse  fatis  vituperari  pafto- 
res,  qui  gregem  inta.nto  deferanfcpericulo.  TU 
mendum  autern  effe,  ae  prope  diem  ideismale 
cedat.  Hinc  autem  accepit  occafionem.narrandi 
quod&dixerat  quiclam  epifcopus  Hifpanus:  Eft 
nobis  (ajebat  is  epifcopus  )  populus  pius5  reli* 
giofus  &  fimplex,  Deus  autem  faxit  neintan* 
ta  curionum  noftrorum  negligentia  oculos  apc* 
riantf  Nam  hocficontingat*  timendum*  eft  ne 
in  decimis  utautur  jure  re.entionis  .  Quod  di^ 
ftom    reprehcndens    reverendus    abbas    Vallis- 
clarae  dixit  ,  praecepto  diviao  deberi  decimas  , 
fed  popuio  viciffim  deberi  ab  ecclcfias  miniftris 

Kkk  yerbi 


i$$%* 


ijii 


O  N  C 


"a  h  n  o rWW  ^  prspdicatiouem  ,  &  facrjamentorum 
4CHRtsrt  *4mtaiftrationem  j  aec  debere  pajutlum  retinc^ 
15%  re  deeimas.  Cui  affenfus  quidetn  eft  illuftriffi- 
mus  cardinalis,  fed  interea  admonuit  non  juftam 
quidcm  fed  magnam  poptilo  dari  occafionem 
clerum  fruftraudi  decimis  »  cum  paftores  fuas 
ecctefias  deferant,  nee  fuo  fungantur  oflicio ;  & 
interim  ad  fu$  tegend^  fed  f>ouus  tenenda  peo- 
cata»  reliais  ecclefuftkte  judicibus  adfsecularia 
eonfugiant  tribimalta,  ,  quod  quidem  rebus  ec-t 
clefiafticu  certum  ^dfert  exitium*  Si  nps  in  pa-* 
pulum  nqn  ita  geramus  iic  oportet ,  nee  pater* 
iuro  eis  oftendanius  ^mmum,  cavendum  eft  ne 
dicant  jjtita  regis  h#c  funt  ,  nec  v^iut  nos  rc-, 
gaarefupereos,  Deeaquadagityr,  fingulifoam 
dieant  fenteatum  *  quse  quidem  di^ec^iis  curio* 
nes  omnes  refidete  &  ^ommuni  canfenfu  id  fa«r 
&um  effe  ah  omnibus  $  eflfc  folum  abfentem 
Bhetelorum  curfonem  do&orem  theoiogum  ca* 
iionicum  Qarnutenfem,  notnlne  Carp^nuriMm  * 
fe  autem  &  tantum  daturum  quantum  vajcut 
fru#us  im  pare$ci#  ut  ipfe  eam  dimittat  %  alii 
autem  effe  collaturum  qm  pra&fens  fuo  fungatur 
munere  »'Sententia,mrogatM&  reverendiffimns  Ca^ 
tala^ncnfis  epifcopus  dixit  ,  fe  velle  pati ,  non 
dicere  fententiam ,  fed  quoniam  reverendiffimus 
praefes  rogat  qui4  fentiat*  fe  quidem  ita  fenti- 
re,  curioni  aut  efife  refidendum  ,  aut  idoneum 
danduth  vicarium^  refidentiam  quidem  effe  ju- 
ris  dmni,  hbe  fieri  ut  poenas  luantquideciraas. 
non  foivant,  foturuat  ut  aliqui  eiigant  faeerdo- 
tem  ,  non  xelo  du&i »  fed.  moti  defidedo  xs~ 
rum  novatum»  Quodex  populi  quotidianisper* 
cipitur  oblationibus,  St  tertiam  partem  reliqui 
proventus  vicario  fatis,  efle  futuram  .  Demo- 
chares  procurator  reverendiffi.mi  epifcapi  No- 
viodnnenfisdixit,,  rogandum  effe  domtnummef- 
fi$»  ut  mittat  operarios  in  roeflim*  Eos  autetn, 
aperarios  effe  admodum  paucos  t  hujus  autem 
hanc  cffe  caufam*  quod  qui  non  intrat  per  o-^ 
ftium  fit  fur  &  latro  *  Qui  autem  canonice  noa 
funt  inftituu,,  exiftimarc  debent  fe  effe  fures  & 
iatrones :  bonu$  paftor  ponit  animam  pro  ovi- 
bus  fuis  ,  mercenariusi  autcm  videt  lupilm  ve^ 
nieniem,  &  fugit,  quia  ad  eumnoapertinet  de 
ovibus»  De  hoc  certe  Aubeuino  viiieri  difiuoi 
effe  ab  apoftolo  ;  +Attendite:  ntnkh  csr*  uniwrjh 
greii  f  &  fpfi'  difceffum  mmm  intrabUrnt  m  <vos 
tupl  rdp&ces  ,  effe  qiiidem  neceffariam  curionuna. 
refidenuatn ,  fed  duo  effe  quae  impediant,  nem* 
pe  tenuitatem  &  exiguitacem  provemus  paroe- 
cte*  hoc  illi  objicere  curiqnes  >  cumeoshortatur 
ut  refideant»  Secundum  impedimearum  effe  ho» 
ftilitatem  adverfariorumquiinnos  fsevittnt  A>  &  ea 
de  caufa  effe  implorandumregiumaxmilium,  id- 
que  ut  ficret  iatius  piecibui  conienditur  ab  il- 
iuftriffimo  cardinali  metropotitano  •  Grivellus, 
Anibianenfis  decanus  procurator  revci^ndiffimi 
Ambianenfis  epifcopi  dixit,  auditis  his  qusedU 
fta  funtaiitigatoribus,  fenon  videre  qu^>d  pof- 
ftnt  fubterfugere  ac  recufare  judicium  fan&aefy- 
nodi>  cujas  funt  partes,  difEdentes:  clericos  ad 
concordiam  reducere  >  inobedientes  damnare  , 
jrationeque  &  audoritate  eorumcoerceredifcor^ 
diam.,  &  cao*  difcordantes  reducere  ftudeant 
50.  diftit^*  fibi  autem  videri  Aubertinum  ho« 
neftas  obtuliffe  conditiones*  A  fe  quidem  pro~ 
bari  &  laudari  re0dentiami  fed  ia  rebusomnl* 
bus  adhibendam  effe  aequitatem^  hancquaefum- 
mo  jure  exigltur  refidentiam  ecclefiae  miniftros 
hodie  adducere  ia  fnmmam  difficultatem  ac  per- 
pleseitatem,  eifque  gvaviffima  afferre  incommo- 
da*  Praeclare  profefto  fcriptum  effeajuvenale, 


t  >  u  || 


C  A  ft  O  LU  $  IXt 


*m 


imponitque  modum  fapiens  his  rebus  agendis,  ^  # 


M  o 


&  non  immerito  pr*cipit  ne  quidoimisi  Bt  La-  CHaisTt 
CUntii  itlud  effe  laud^ndum,  ut  provideamusut  %$e^ 
abfque  patipertate  vitam  ducamus  ♦  Statuifle 
quidem  paue^  ia  concilio  Tridentino  neminem 
els?  addicendum  duabus  ecclcfiis,  fedtamenha* 
bendam  efse  rationem  locorum  ,  temporum  , 
perfonarum  ,  redituum  ,  proventuum  &  one- 
rum»  Impediripermultos,  ne  poffint  adminiftrare 
facramenta,  feque  ex  iisnofsealiquorinec